Nederlandse corporate governance code (Tabaksblat code); Brief ministers met kabinetsreactie op code en zijn aanbevelingen aan de wetgever
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29449, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

05-03-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29449 nr. 1

01-03-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamNationaalEuropeesOndertekeningLichaamKabinetsreactie op de Nederlandse corporate governance
code1. Inleiding2. Internationaal kaderAmerikaanse aanpakEuropese aanpak3. De Nederlandse corporate governance codeAanwijzing als na te leven gedragscodeMonitoring commissie4. Het tanende vertrouwen in het bestuur van beursgenoteerde
vennootschappen en in financiële marktpartijen: achtergronden en beleidsimplicatiesA. Scheiding tussen leiding en eigendomB. Raad van commissarissenC. Algemene vergadering van aandeelhoudersD. AandelenoptiesE. Financiële verslaggevingF. Externe accountantsG. Investment banks en financieel analistenH. Credit rating agencies5. Bezoldiging van bestuurders en commissarissenVersterking «checks and balances»Fiscaal instrumentariumAfschaffen aftrekbaarheid opties voor de vennootschapsbelasting.Afschaffen keuzeregime voor de belastbaarheid van opties
in de loonbelastingAfweging6. Ten slotteNationaalEuropees
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29449Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 95 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 449Nederlandse corporate governance code (Tabaksblat code)nr. 1BRIEF VAN DE MINISTERS VAN FINANCIËN, VAN JUSTITIE EN VAN ECONOMISCHE
ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 1 maart 2004De commissie corporate governance (ook wel commissie Tabaksblat genoemd)
heeft op 9 december 2003 de Nederlandse corporate governance code gepubliceerd.
De commissie heeft daarbij ook een aantal aanbevelingen aan de wetgever gedaan
om de implementatie van de code te faciliteren. Hierbij bieden wij u de kabinetsreactie
aan op de code en zijn aanbevelingen aan de wetgever.Het kabinet wil voorop stellen dat het veel waardering heeft voor het
snelle en gedegen werk van de commissie Tabaksblat. De commissie illustreert
het zelfregulerend vermogen van de samenleving en haar code draagt bij aan
een versterking van de corporate governance structuur van het Nederlandse
beursgenoteerde bedrijfsleven. Goede corporate governance, dat wil zeggen
efficiënt toezicht op het bestuur van beursgenoteerde vennootschappen,
een evenwichtige verdeling van de invloed tussen het bestuur, de raad van
commissarissen en de algemene vergadering van aandeelhouders (goede checks and balances), en een goede verantwoording door
het bestuur en de raad van commissarissen met het oog op de continuïteit
van de onderneming en een zorgvuldige afweging van de verschillende belangen,
waaronder die van de werknemers en andere stakeholders van de vennootschap, is van groot belang voor een goed functionerende
en concurrerende economie. Het inkomen en welzijn van miljoenen burgers, alsmede
de waarde van hun pensioenen en beleggingen, hangen direct af van de prestaties
van ondernemingen en van de wijze waarop deze worden bestuurd. Goed bestuurde
ondernemingen dragen bij aan een vertrouwenwekkend arbeidsklimaat, en kunnen
tegen lagere kosten kapitaal aantrekken. Dit stimuleert de investeringsbereidheid,
de productiviteit en de concurrentiepositie van deze ondernemingen. Goede
corporate governance verkleint ook het risico op boekhoudaffaires, omdat zij
de transparantie en de verantwoordelijkheidstelling bevordert. Een aantal
boekhoudaffaires in binnenen buitenland en de perceptie van zelfverrijking
aan de top hebben de laatste tijd echter de vraag doen rijzen of de controle
op en de verantwoording van degenen die ondernemingen besturen
wel goed is geregeld. Bij beleggers en bij het grote publiek is twijfel gerezen
over de integriteit van bestuurders en commissarissen. De twijfel beperkt
zich echter niet tot deze groep van personen. Ook bij de andere schakels in
de keten tussen beleggers en beursgenoteerde vennootschap, zoals financieel
analisten, investment banks, externe accountants
en credit rating agencies, zijn de integriteit
en de transparantie ter discussie komen te staan.Het kabinet heeft daarom de gelegenheid te baat genomen om de Nederlandse
corporate governance code in een breder perspectief te plaatsen van Europese
en nationale initiatieven om het vertrouwen van de beleggers en het brede
publiek in de integriteit van het bestuur en in de financiële markten
te herstellen. Maatregelen om de concurrentiepositie van het Nederlandse bedrijfsleven
te verstevigen door middel van een «concurrerend ondernemingsrecht»
zullen nader worden besproken in de kabinetsnota «Modernisering ondernemingsrecht».
Deze nota is momenteel in voorbereiding en zal binnen afzienbare termijn aan
de Tweede Kamer worden aangeboden.In de bijgevoegde nota wordt een analyse gegeven van de achtergronden
van het tanende vertrouwen. Uit deze analyse kan geconcludeerd worden dat
binnen de beursgenoteerde vennootschappen soms de checks
and balances niet op orde waren. Bij de spelers op de financiële
markten zijn de problemen vooral terug te voeren op belangenconflicten. Gelet
op de voortgaande internationalisering van het (Nederlandse) beursgenoteerde
bedrijfsleven, de voortgaande integratie van de financiële markten en
de daarmee gepaard gaande harmonisatie van de Europese effectenregelgeving
en het grensoverschrijdende karakter van de boekhoudaffaires, verdient de
hiervoor genoemde problematiek een internationale aanpak. De completering
en tenuitvoerlegging van het EU Actieplan Financiële Diensten vormt naar
de mening van het kabinet een belangrijke bijdrage aan het herstel van het
vertrouwen van de beleggers in de Europese financiële markten. In de
richtlijnen Marktmisbruik en Beleggingsdiensten zijn bijvoorbeeld bepalingen
opgenomen om belangenconflicten binnen investment banks te voorkomen. De Transparantierichtlijn verscherpt de informatieverplichtingen
voor beursgenoteerde vennootschappen. De verordening betreffende de toepassing
van internationale standaarden voor jaarrekeningen zal vanaf 1 januari
2005 zorgen voor een betere vergelijkbaarheid en meer transparantie van de
financiële cijfers van de Europese beursgenoteerde ondernemingen. De
Europese Commissie heeft een aanbeveling gepubliceerd betreffende onafhankelijkheidsregels
voor externe accountants. Deze aanbeveling is in Nederland reeds geïmplementeerd
in de verordeningen van de publiekrechterlijke accountantsberoepsorganisaties.
Daarnaast zal de Europese Commissie binnenkort een voorstel tot wijziging
van de richtlijn betreffende accountantscontrole publiceren, waarin elke lidstaat
wordt verplicht om een onafhankelijk, publiek toezichthouder op de externe
accountants die wettelijke controles uitvoeren in te stellen.Maatregelen ter versterking van de checks and balances binnen beursgenoteerde vennootschappen dienen vooral op nationaal
niveau te worden genomen. De regels omtrent de verdeling van bevoegdheden
tussen de organen van de vennootschap en de rechten en plichten van de organen
en hun leden, inclusief individuele aandeelhouders, verschillen namelijk per
land en zijn in Europees verband nauwelijks geharmoniseerd. Het ziet er ook
niet naar uit dat een volledige harmonisatie op dit gebied snel zal worden
bereikt. Dit behoeft geen probleem te zijn: concurrentie tussen vennootschapsvormen
enstelsels kan heel goed leiden tot een betere corporate governance. Naar
de mening van het kabinet kan de Nederlandse corporate governance code, als
in- en aanvulling van het Nederlandse vennootschapsrecht, een
belangrijke bijdrage leveren aan de concurrentiepositie van en het herstel
van het vertrouwen in het Nederlandse beursgenoteerde bedrijfsleven. De naleving
van de code kan niet vrijblijvend zijn: het bestuur en de raad van commissarissen
van de beursgenoteerde vennootschappen dienen in het jaarverslag aan te geven
in hoeverre wordt afgeweken van de bepalingen van de code en zij moeten afwijkingen
motiveren («pas toe of leg uit»-regel). De Autoriteit Financiële
Markten zal, in het kader van het binnenkort te introduceren toezicht op de
financiële verslaggeving van beursgenoteerde vennootschappen, toetsen
of elke beursgenoteerde vennootschap in het jaarverslag een beschrijving heeft
opgenomen van haar corporate governance structuur en een verklaring over de
naleving van de code. Het kabinet neemt de Nederlandse corporate governance
code integraal en ongewijzigd over als gedragscode voor beursgenoteerde vennootschappen.
Daarnaast merkt het kabinet op dat de code noodzaakt tot een aantal wijzigingen
in de wetgeving.Eén van de onderwerpen waarbij zich de laatste jaren belangenconflicten
voordeden én waarbij gebreken in de checks and balances zijn geconstateerd, is de besluitvorming omtrent de bezoldiging
van bestuurders en commissarissen. Soms hadden bestuurders en commissarissen
(grote) invloed op de hoogte en vormgeving van hun eigen bezoldiging. Dat
past niet bij een goede corporate governance. Het kabinet heeft daarom maatregelen
genomen om de besluitvorming over de bezoldiging binnen beursgenoteerde vennootschappen
evenwichtiger tot stand te laten komen. Onderdeel van het wetsvoorstel betreffende
de aanpassing van de structuurregeling is dat het bezoldigingsbeleid ten aanzien
van het bestuur dient te worden vastgesteld door de algemene vergadering van
aandeelhouders, waarbinnen de raad van commissarissen vervolgens de individuele
bezoldiging van bestuurders kan vaststellen. De Nederlandse corporate governance
code bevat een bepaling welke informatie het voorstel voor het te voeren bezoldigingsbeleid
dient te bevatten. De bezoldiging van de commissarissen dient te worden vastgesteld
door de algemene vergadering. Voorts dienen de optie- en aandelenregelingen
voor bestuurders te worden goedgekeurd door de algemene vergadering. Deze
maatregelen zullen worden gecompleteerd door het afschaffen van het keuzeregime
voor de belastbaarheid van opties in de loonbelasting. Voortaan zal alleen
nog op het realisatiemoment belasting worden geheven bij de werknemer, zodat
(ook) bestuurders voor het werkelijk behaalde voordeel in de loonbelasting
worden betrokken. Daarnaast zal wettelijk worden voorzien in een soberder
richtlijn voor de ontslagvergoeding in het geval bestuurders en werknemers
zich tot de rechter wenden.Hieronder kort de kabinetsplannen op een rij:Nationaal1. Indiening van het wetsvoorstel toezicht accountantsorganisaties: deze
zomer;2. Indiening van het wetsvoorstel toezicht financiële verslaggeving:
deze zomer;3. Voorhangprocedure om de Tabaksblat code aan te wijzen als gedragscode
in de zin van artikel 2:391 lid 4 BW: na aanvaarding van het wetsvoorstel
betreffende de aanpassing van de structuurregeling door de Eerste Kamer: naar
verwachting deze zomer;4. Instellen van de Monitoring Commissie Tabaksblat code: dit voorjaar;5. Een wetsvoorstel betreffende het gebruik van moderne communicatiemiddelen
bij besluitvorming in rechtspersonen is in voorbereiding;6. Een wetsvoorstel facilitering proxy voting/solicitation is in voorbereiding;7. Indiening beleidsnotitie implementatie overnamerichtlijn en beschermingsconstructies:
dit voorjaar;8. Onderzoek inzake invoering bestuursverbod;9. Omzetting aantal aanbevelingen van de commissie Tabaksblat aan de wetgever
in wetgeving:a. Verplichtingen inzake verantwoordelijkheid institutionele beleggers;b. Externe accountant toegang verschaffen tot de algemene vergadering
van aandeelhouders en recht om daarin het woord te voeren;c. Voordracht voor benoeming van bestuurder of commissaris hoeft niet
meer dan één persoon te bevatten;d. Wettelijke facilitering benoemingstermijn van maximaal vier jaar voor
bestuurders, met mogelijkheid van herbenoeming.10. Afschaffing keuzeregime opties: Belastingplan 2005;11. Wettelijk verankerde, soberder richtlijn voor de ontslagvergoeding
in het geval bestuurders en werknemers zich tot de rechter wenden;12. Implementatie van de richtlijn Marktmisbruik; het wetsvoorstel dienaangaande
zal rond de zomer naar de Tweede Kamer worden gestuurd;Europees13. Afronding van de onderhandelingen over de ontwerp richtlijn beleggingsdiensten:
naar verwachting dit voorjaar;14. Afronding van de onderhandelingen over de ontwerp Transparantierichtlijn:
naar verwachting dit voorjaar.Ook met deze maatregelen kunnen boekhoudaffaires in de toekomst niet worden
uitgesloten. De maatregelen zijn erop gericht om bestuurders, commissarissen
en aandeelhouders te stimuleren hun verantwoordelijkheid te nemen op het terrein
van corporate governance en hiermee de kans op nieuwe boekhoudaffaires zo
klein mogelijk te maken en om een bijdrage te leveren aan het herstel van
het vertrouwen bij beleggers, en het brede publiek in de integriteit van bestuurders,
commissarissen en financiële marktpartijen. Deze maatregelen worden in
meer detail beschreven en gemotiveerd in de bijgevoegde nota. Wij hopen hierover
op korte termijn met de Tweede Kamer van gedachten te kunnen wisselen.De Minister van Financiën,G. ZalmDe Minister van Economische Zaken,L. J. BrinkhorstDe Minister van Justitie,J. P. H. DonnerKabinetsreactie op de Nederlandse corporate governance
code1. InleidingGoede corporate governance, dat wil zeggen efficiënt toezicht op
het bestuur van beursgenoteerde vennootschappen, een evenwichtige verdeling
van de invloed tussen het bestuur, de raad van commissarissen en de algemene
vergadering van aandeelhouders (goede checks and balances), en een goede verantwoording door het bestuur en de raad van commissarissen
met het oog op de continuïteit van de onderneming en een zorgvuldige
afweging van de verschillende belangen, waaronder die van de werknemers en
andere stakeholders van de vennootschap, is van
groot belang voor een goed functionerende en concurrerende economie. Het inkomen
en welzijn van miljoenen burgers, alsmede de waarde van hun pensioenen en
beleggingen, hangen direct af van de prestaties van ondernemingen en van de
wijze waarop deze worden bestuurd. Goed bestuurde ondernemingen dragen bij
aan een vertrouwenwekkend arbeidsklimaat en kunnen tegen lagere kosten kapitaal
aantrekken. Dat stimuleert de investeringsbereidheid en de concurrentiepositie
van deze ondernemingen. Goede corporate governance verkleint ook het risico
op boekhoudaffaires, omdat zij de transparantie en de verantwoordelijkheidstelling
bevordert. Een aantal boekhoudaffaires in binnen- en buitenland en de perceptie
van zelfverrijking aan de top hebben de laatste tijd echter de vraag doen
rijzen of de controle op en de verantwoording van degenen die ondernemingen
besturen wel goed is geregeld. Corporate governance is door met name de boekhoudaffaires
momenteel wereldwijd een belangrijk thema.In Nederland kwam de discussie over corporate governance in een stroomversnelling
door de gebeurtenissen bij Ahold1. Mede naar aanleiding
van deze gebeurtenissen heeft een zestal organisaties, op uitnodiging van
de Ministers van Financiën en Economische Zaken, het initiatief genomen
om een commissie corporate governance in te stellen, die als taak meekreeg
een gedragscode op het terrein van corporate governance op te stellen.De commissie corporate governance (naar haar voorzitter hierna de commissie
Tabaksblat genoemd) heeft op 9 december 2003 haar uiteindelijke versie
van «De Nederlandse corporate governance code; Beginselen van deugdelijk
ondernemingsbestuur en best practice bepalingen» (hierna de Tabaksblat
code genoemd) gepubliceerd en aan de Minister van Financiën en de Staatssecretaris
van Economische Zaken aangeboden. De code is op 1 januari 2004 in werking
getreden en zal naar verwachting dit jaar op vele aandeelhoudersvergaderingen
van de beursgenoteerde vennootschappen aan de orde worden gesteld. De commissie
Tabaksblat heeft een aantal aanbevelingen aan de wetgever en de opstellers
van verslaggevingsstandaarden gedaan om de implementatie van de code te faciliteren.In deze nota geeft het kabinet een reactie op de code. Het kabinet wil
deze gelegenheid eveneens aangrijpen om de code in een breder perspectief
te plaatsen van de initiatieven om het vertrouwen van de beleggers en het
brede publiek in de integriteit van het bedrijfsleven en in de financiële
markten te herstellen. Want de boekhoudaffaires hebben niet alleen geleid
tot een beschadigd maatschappelijk vertrouwen in het bestuur van en het toezicht
op het beursgenoteerde bedrijfsleven, maar ook in de andere schakels tussen
belegger en beursgenoteerde vennootschap, zoals financieel analisten, investment banks, externe accountants en credit rating agencies. In een andere nota («Modernisering
ondernemingsrecht»), die momenteel in voorbereiding is, zal het kabinet
een plan van aanpak presenteren ten aanzien van de flexibilisering
van de bestuurlijke inrichting van ondernemingen, met het oog op de versterking
van de concurrentiepositie van het Nederlandse bedrijfsleven.In paragraaf 2 van deze nota wordt het internationale kader geschetst,
waarbinnen de Europese en nationale initiatieven worden genomen om de factoren
achter de boekhoudaffaires en de vertrouwenscrisis te adresseren. In paragraaf 3
wordt in algemene termen aandacht geschonken aan het werk van de commissie
Tabaksblat en aan de verhouding tussen de gedragscode en het Nederlandse vennootschapsrecht.
In paragraaf 4 worden factoren besproken die hebben bijgedragen aan het
ontstaan van de boekhoudaffaires en het verlies aan vertrouwen in het beursgenoteerde
bedrijfsleven en in de spelers op de financiële markten. Daarbij wordt
ook aangegeven op welke wijze de code, de wetwijzigingen die de commissie
Tabaksblat aanbeveelt en de lopende Europese en nationale wetstrajecten bijdragen
aan het oplossen van de problemen die aan de boekhoudaffaires en het vertrouwensverlies
ten grondslag lagen. Daarbij blijkt dat de Nederlandse corporate governance
code slechts één van de maatregelen is om het vertrouwen van
beleggers en het brede publiek in de financiële markten en in beursgenoteerde
vennootschappen te herstellen. In paragraaf 5 gaat het kabinet in op
de maatschappelijke discussie over de bezoldiging van bestuurders en op de
afspraak in het Hoofdlijnenakkoord om te bezien hoe het fiscale instrumentarium
kan worden ingezet om bovenmatige belonings- en afvloeiingsregelingen te beperken.
In paragraaf 6 worden de belangrijkste conclusies ten aanzien van lopende
en nieuwe wetgevende initiatieven kort samengevat.2. Internationaal kaderBij de voortgaande internationalisering van het (Nederlandse) beursgenoteerde
bedrijfsleven, de voortgaande integratie van de financiële markten en
de daarmee gepaard gaande harmonisatie van de Europese effectenregelgeving,
en gelet op het grensoverschrijdende karakter van de boekhoudaffaires, dienen
de beleidsmatige implicaties van de boekhoudaffaires in een internationaal
kader te worden geplaatst. Herstel van het vertrouwen in de (spelers op de)
financiële markten als in het bestuur van beursgenoteerde vennootschappen
staat hierbij centraal.Amerikaanse aanpakEr zijn ruim veertig (meest grote) Nederlandse vennootschappen met een
notering in de Verenigde Staten. Ontwikkelingen aan de andere kant van de
Atlantische Oceaan op het gebied van corporate governance en effectenrecht
hebben een grote invloed op het Nederlandse beursgenoteerde bedrijfsleven.
De Verenigde Staten reageerden op de aldaar voorgedane boekhoudaffaires met
omvangrijke federale wetgeving. De zogenoemde Sarbanes-Oxley Act, die op 30 juli
2002 in werking trad, is vooral gericht op de betrouwbaarheid van de financiële
verslaggeving1. De wet bevat maatregelen om het
bestuur sneller en harder aansprakelijk te stellen bij publicatie van onjuiste
financiële informatie en om de transparantie en disclosure te verbeteren inzake de interne gang van zaken binnen vennootschappen.
Op grond van de Sarbanes-Oxley Act kunnen hoge gevangenisstraffen worden opgelegd
aan bestuurders die opzettelijk onjuiste financiële informatie naar buiten
hebben gebracht. De wet voorziet verder in verscherpte eisen aan externe accountants
en in de oprichting van een onafhankelijk toezichtsorgaan op het accountantsberoep
als dochter van de Amerikaanse beurstoezichthouder Securities and Exchange
Commission (SEC), de Public Company Accounting Oversight Board (PCAOB). De
Sarbanes-Oxley Act is in principe van toepassing op alle in de Verenigde Staten
aan een beurs genoteerde ondernemingen, ongeacht in welk land
zij hun statutaire zetel hebben. De Sarbanes-Oxley Act is daarom ook van grote
invloed op de ruim veertig (grote) Nederlandse vennootschappen die (ook) zijn
genoteerd aan de New York Stock Exchange of zijn toegelaten tot de Amerikaanse
schermenbeurs NASDAQ. Ook is er een directe invloed op de accountantsorganisaties
die controles uitvoeren bij (dochters van) vennootschappen die in de Verenigde
Staten genoteerd zijn. Zij moeten in beginsel worden geregistreerd bij de
PCAOB.Europese aanpakVoordat de boekhoudaffaires zich manifesteerden, had de Europese Commissie
reeds een traject in gang gezet om in 2005 één Europese kapitaal-
en effectenmarkt te creëren. Beleggers bewegen zich steeds minder op
nationale schaal en dat vergt een gezamenlijke, Europese aanpak. Het in 1999
vastgestelde Actieplan Financiële Diensten1
bevat 42 actiepunten om op Europees niveau (geharmoniseerde) wetgeving tot
stand te brengen of aan te passen opdat in 2005 een volledig geïntegreerde
financiële markt ontstaat. Oogmerk is meer transparantie en het bevorderen
van een eerlijke handel op de effectenmarkt, met een versterking van de (nationale)
toezichtstructuren. Uit het negende voortgangsrapport blijkt dat 36 van de
42 actiepunten inmiddels zijn gerealiseerd2. De
completering van het Actieplan en de nationale implementatie van de actiepunten
vormen naar de mening van het kabinet een belangrijke basis voor het herstel
van het vertrouwen van beleggers in de (spelers op de) Europese financiële
markten.Het herstel van het vertrouwen van beleggers en het brede publiek in de
besturing van en toezicht op de beursgenoteerde vennootschappen (corporate
governance) vergt naast een Europese aanpak vooral ook een nationale aanpak.
De Europese Commissie heeft op 21 mei 2003 de mededeling «Modernisering
van het vennootschapsrecht en verbetering van Corporate Governance in de Europese
Unie – Een actieplan» gepubliceerd3.
De benadering van de Europese Commissie in dit actieplan is om niet op Europees
niveau te veel dwingende, inhoudelijke corporate governance regels te maken.
In tegenstelling tot het effectenrecht kiest de Europese Commissie op het
gebied van het vennootschapsrecht niet voor Europese harmonisatie. Dat zou
in de visie van de Commissie de concurrentiepositie van het Europese bedrijfsleven
aantasten. Bovendien verschillen de nationale vennootschappelijke stelsels
dusdanig dat niet eenvoudig overeenstemming zou kunnen worden bereikt over
de bestuurlijke inrichting van vennootschappen en de verdeling van de bevoegdheden
tussen de verschillende vennootschappelijke organen op het beleid van de vennootschap.
De EU High Level Group of Company Law Experts (naar zijn voorzitter hierna
de commissie Winter genoemd), die de Europese Commissie in november 2002 heeft
geadviseerd over de toekomst van het Europese vennootschapsrecht en corporate
governance, is dezelfde mening toegedaan.De Europese Commissie ziet, in navolging van de commissie Winter, een
belangrijke rol voor (door de marktsector zelf opgestelde) corporate governance
codes en stelt voor dat elke lidstaat een dergelijke code ontwikkelt, met
daarbij een wettelijke verankering van de zogenoemde «pas toe of leg
uit»-regel voor beursgenoteerde vennootschappen. Door middel van door
de marktsector zelf opgestelde nationale codes zal, tezamen met de aangekondigde
aanbevelingen van de Europese Commissie op het gebied van onder andere de
bezoldiging van bestuurders4 en de onafhankelijkheid
van commissarissen, op den duur convergentie van Europese corporate governance
regels en praktijken optreden, zo verwacht de Europese Commissie. De door
de Organisatie van Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) opgestelde
(niet bindende) «Principles of Corporate Governance»
zouden in dit convergentieproces ook een rol kunnen spelen1. De Europese Commissie stelt slechts Europese richtlijnen voor voor
EU-brede problemen: zaken die alleen door tussenkomst van de Europese wetgever
kunnen worden opgelost, zoals het faciliteren van het grensoverschrijdend
stemmen door aandeelhouders en het vergemakkelijken van grensoverschrijdende
fusies en zetelverplaatsing2.3. De Nederlandse corporate governance codeDe aanbeveling van de commissie Winter dat iedere lidstaat van de EU een
nationale corporate governance code zou moeten opstellen was voor de Ministers
van Financiën en Economische Zaken één van de redenen om
zes maatschappelijke organisaties3 te vragen een
nieuwe commissie corporate governance (na de eerste commissie corporate governance
uit 1997, naar haar voorzitter ook de commissie Peters genoemd) in te stellen.
Het idee van installatie van een nieuwe commissie werd voorts ingegeven door
de, op 18 december 2002 aan de Minister van Financiën aangeboden,
evaluatie van de mate van opvolging van de aanbevelingen van de commissie
Peters tussen 1997 en 20024. Uit de evaluatie
bleek dat in 2001 minder dan de helft van de beursgenoteerde vennootschappen
nog aandacht besteedde aan de aanbevelingen. Eén van de aanbevelingen
uit de evaluatie was om een vernieuwde code voor best practice op te stellen, welke getoetst zou moeten worden op de naleving.
Ook de verschillende boekhoudaffaires in de Verenigde Staten en Europa gaven
aanleiding om de aanbevelingen van de commissie Peters uit 1997 nog eens tegen
het licht te houden.De totstandkoming van de commissie kwam in een stroomversnelling terecht
door de gebeurtenissen bij Ahold in februari 2003. De commissie, onder leiding
van de voormalig bestuursvoorzitter van Unilever Morris Tabaksblat, kon op
10 maart 2003 worden geïnstalleerd. De commissie kreeg als op taak
mee een code of best practice op het terrein van
corporate governance op te stellen. Op 1 juli 2003 publiceerde de commissie
haar conceptcode, waarover een brede maatschappelijke discussie is gevoerd.
De definitieve code werd op 9 december 2003 gepubliceerd. De code bevat
een preambule, principes, best practice bepalingen en een verklaring van en
toelichting op enkele begrippen. Een belangrijk element van de code is de
zogenoemde «pas toe of leg uit»-regel: de vennootschap dient in
het jaarverslag gemotiveerd aan te geven of, en zo ja waarom en in hoeverre,
zij afwijkt van de best practice bepalingen van de code.Het kabinet heeft veel waardering voor het werk van de commissie, die
het zelfregulerend vermogen van de samenleving illustreert. Het kabinet heeft
reeds bij Nota van Wijziging bij het wetsvoorstel betreffende de aanpassing
van de structuurregeling5 een wettelijke basis
gecreëerd voor de aanwijzing van gedragscodes en de naleving daarvan.
In aanvulling op de effectenrechtelijke regels – die met name door publicatie-
en transparantieverplichtingen voorzien in de bescherming van de positie van
de beleggers op de financiële markten – kiest het kabinet ten aanzien
van de bestuurlijke inrichting van beursgenoteerde vennootschappen voor «wettelijk
verankerde zelfregulering» als aanvulling op en nadere invulling van
het wettelijk raamwerk6.Aan deze keuze ligt ten grondslag dat naar de mening van het kabinet het
vennootschapsrecht een instrument is dat het voor de ondernemer mogelijk moet
maken om, met inachtneming van de regels ten aanzien van betrouwbaarheid en
bescherming van derden, op een zo efficiënt mogelijke manier aan zijn
bedrijf juridisch vorm te geven. Als gevolg daarvan verschillen
vennootschappen qua structuur en inrichting sterk van elkaar. Vennootschappen
kennen een verschillende historische ontwikkeling, een verschillende aandeelhoudersstructuur
en -spreiding, en verschillen in de mate van internationalisering, complexiteit
en omvang. Zelfregulering kan hier bij sommige onderwerpen beter rekening
mee houden dan de wet. Een ander argument voor de keuze voor een gedragscode –
boven wetgeving – is dat de veranderingen op de internationale financiële
markten snel gaan, waardoor de maatschappelijke perceptie over wat deugdelijk
ondernemingsbestuur is, snel kan veranderen. Wetgeving loopt vaak achter de
feiten aan en is een codificatie van «minimumnormen» waarover
de samenleving het eens is. Een code biedt een vennootschap maatwerk en flexibiliteit.
Een vennootschap kan afwijken van een concrete bepaling, indien zij hiervoor
goede redenen heeft en zij haar aandeelhouders hiervan weet te overtuigen.
Een code bevat, in tegenstelling tot wetgeving,«best practice» normen, waaraan beursgenoteerde vennootschappen
zich kunnen spiegelen en een concurrentievoordeel mee kunnen opbouwen. Bovendien
kan een code relatief snel worden aangepast aan de maatschappelijke opvattingen
over goede corporate governance. Hiervoor is het wel nodig, zoals ook de commissie
Tabaksblat voorstelt, om een monitoring commissie op te richten, die de code
jaarlijks evalueert naar aanleiding van de ervaringen met de naleving van
code en beslist over aanpassing van de code. Tot slot legt een code de verantwoordelijkheid
voor het opstellen van gedrags- en procedureregels bij de belanghebbende partijen
zelf, zoals bestuurders, commissarissen en aandeelhouders. Hiermee wordt de
eigen verantwoordelijkheid van de marktspelers voor het ontwerpen van een
effectief corporate governance systeem onderstreept.Aanwijzing als na te leven gedragscodeHet succes van de code hangt vooral af van de legitimatie van en het draagvlak
binnen het bedrijfsleven en in de samenleving van de code. Het kabinet acht
legitimatie van en draagvlak voor de code aanwezig. De commissie Tabaksblat
werd in het leven geroepen vanuit de kringen van vrijwel alle belanghebbenden
bij het onderwerp corporate governance en was voorts breed samengesteld uit
vertegenwoordigers van de meeste betrokken groepen, waaronder het bedrijfsleven
en de aandeelhouders. Bovendien is de definitieve code tot stand gekomen na
een consultatie over een concept. De conceptcode heeft geleid tot een brede,
maatschappelijke discussie en vele ingezonden commentaren (257 in totaal).
De definitieve code heeft steun van zowel het bedrijfsleven als de aandeelhoudersorganisaties
gekregen1. Daarnaast is de wettelijke grondslag
van de code na beraadslagingen met de Tweede Kamer tot stand gekomen. De code
sluit ook goed aan op de internationale corporate governance ontwikkelingen;
de commissie heeft de voor het Nederlandse beursgenoteerde bedrijfsleven relevante
Sarbanes-Oxley Act, de Britse corporate governance code, het EU Actieplan
vennootschapsrecht en corporate governance en het ontwerp van de herziene
OESO corporate governance principes goed tot zich genomen. Het kabinet acht
daarom voldoende redenen aanwezig om de Nederlandse corporate governance code
van de commissie Tabaksblat per algemene maatregel van bestuur aan te wijzen
als code waaraan vennootschappen in hun jaarverslag moeten refereren in hoeverre
zij de code naleeft («pas toe of leg uit»-regel).De commissie Tabaksblat benadrukt dat de principes en de best practice
bepalingen van de code een samenhangend geheel vormen2. Het kabinet onderschrijft deze fundamentele samenhang. Het kabinet
zal daarom voorstellen om de code integraal en ongewijzigd aan te wijzen als
na te leven gedragscode (aanbeveling 1 aan de wetgever). Het kabinet zal zich wat betreft het toepassingsbereik aansluiten bij het voorstel van
de commissie Tabaksblat (paragraaf 1 van de preambule): kort gezegd alle
vennootschappen met statutaire zetel in Nederland en waarvan aandelen of certificaten
van aandelen zijn toegelaten tot de officiële notering van een van overheidswege
erkende effectenbeurs (de beursgenoteerde vennootschappen).Monitoring commissieEen wettelijke plicht tot het aangeven in hoeverre de Nederlandse corporate
governance code wordt nageleefd veronderstelt een zekere procedure om de code
te actualiseren naar aanleiding van de maatschappelijke ontwikkelingen. Moeten
blijven uitleggen waarom men afwijkt van een ernstig verouderde code is niet
zinvol. De commissie Tabaksblat beveelt daarom aan om een panel op te richten
dat, indien daartoe aanleiding is, besluit over aanpassing van de code (aanbeveling
2 aan de wetgever). Het kabinet is het met het idee van een vervolgcommissie
eens. Hoe de commissie zal gaan functioneren en welke bevoegdheden haar worden
toegekend, zal door het kabinet nader worden uitgewerkt. Het kabinet werkt
momenteel aan de samenstelling van de vervolgcommissie. Op hoog ambtelijk
niveau zal binnenkort overleg worden gevoerd met de organisaties die de commissie
Tabaksblat hebben geïnitieerd omtrent de bemensing van de monitoring
commissie. Daarbij zullen ook de werknemersorganisaties worden uitgenodigd.
Naar de mening van het kabinet kan de legitimatie van de code verder worden
verhoogd door in de monitoring commissie een plaats in te ruimen voor een
persoon die het speciale vertrouwen van werknemerszijde geniet. Alle leden
van de monitoring commissie zullen deskundig moeten zijn op het gebied van
corporate governance, de huidige corporate governance code moeten onderschrijven
en zonder last of ruggespraak moeten opereren. De kiem van het succes van
de commissie Tabaksblat was dat in relatieve rust een afweging van conflicterende
belangen met een gemeenschappelijk doel kon plaatsvinden, die pas daarna een
brede maatschappelijke toetssteen vond.Wat betreft de taakopdracht van de monitoring commissie het volgende.
De monitoring commissie dient op continue basis de naleving van de code door
de beursgenoteerde vennootschappen te monitoren (bijvoorbeeld door jaarlijkse
onderzoeken hiernaar). Op basis van de monitoring resultaten kan blijken dat
beursgenoteerde vennootschappen bepalingen van de code moeilijk kunnen toepassen
of moeilijkheden hebben met de interpretatie daarvan. De monitoring commissie
zou dan een interpretatie kunnen geven. De monitoring resultaten zullen ook
naar het kabinet moeten worden gestuurd, teneinde na te gaan of nadere kabinetsactie
nodig is (bijvoorbeeld wetswijzigingen). Het kabinet heeft zich in het beleidsprogramma
2004–2007 immers ten doel gesteld het Nederlandse bedrijfsleven in 2007
in internationale vergelijkingen in de kopgroep te brengen op de gebieden
«rechten en plichten van aandeelhouders», «transparantie»
en «board structuur en kwaliteit». De commissie zou, wanneer daartoe
aanleiding is, één of meer externe – dus buiten de commissie
staande – deskundigen kunnen vragen op onderdelen nieuwe bepalingen
voor te bereiden of te schrappen. Pas na een publieke consultatie van de voorstellen
tot wijziging, kan de monitoring commissie overgaan tot besluitvorming of
tot aanpassing van de code.4. Het tanende vertrouwen in het bestuur van beursgenoteerde
vennootschappen en in financiële marktpartijen: achtergronden en beleidsimplicatiesKort na het omslaan van de hoogconjunctuur en de beurshausse in de tweede
helft van het jaar 2000 kreeg de Westerse wereld te maken met een aantal omvangrijke
boekhoudaffaires. De affaires bleven niet beperkt tot één land
of één corporate governance model. Zij hebben zich voorgedaan
bij vennootschappen met een zogenoemde duale, maar ook bij een monistische
bestuursstructuur, met een gespreid, maar ook met een geconcentreerd aandelenbezit.
Bovendien bleek dat niet alleen besturingsorganen van de vennootschappen soms
onoorbaar hadden gehandeld, maar dat ook het handelen van andere partijen,
zoals externe accountants en professionele marktpartijen (financieel analisten, investment banks, etc.) bijdroeg aan de affaires. De factoren
achter de boekhoudaffaires laten, voor zover nu valt te overzien, een bepaald
patroon zien. Dit patroon is vooral terug te voeren op belangenconflicten
binnen beursgenoteerde vennootschappen (tussen bestuur en aandeelhouder) en
binnen professionele marktorganisaties, en een gebrekkige verantwoording en
afrekening.A. Scheiding tussen leiding en eigendomBeursgenoteerde vennootschappen kenmerken zich door de scheiding tussen
leiding (het bestuur) en eigendom (verschaffers van aandelenkapitaal). Deze
scheiding heeft twee belangrijke voordelen. Ten eerste kunnen relatief gemakkelijk
professionele bestuurders worden aangetrokken. Ten tweede kunnen aandeelhouders
hun vermogen spreiden over meerdere vennootschappen, hetgeen wenselijk is
uit het oogpunt van risicospreiding. Naast deze twee voordelen bestaan er
ook nadelen. Aangezien de bestuurders in principe ondernemen met andermans
geld, is het denkbaar dat zij niet altijd handelen in het belang van de vennootschap
en zelfs dat zij lichtvaardig handelen. Hierbij kan worden gedacht aan toe-eigening
van ondernemingsmiddelen of aan overvloedige emolumenten. Meer subtiel eigenbelang
komt aan het licht als bestuurders uit statusoverweging te veel en te dure
overnames plegen en zich onrealistische groeidoelstellingen stellen.Een probleem wordt hier gevormd door de ongelijkheid van informatie die
een beoordeling van het handelen van het bestuur bemoeilijkt (informatieasymmetrie).
Volledige informatie kan concurrentiegevoelig zijn, informatie kan manipulatief
zijn, informatie kan selectief zijn (beperkt tot bepaalde beleggers) en daarmee
afbreuk doen aan het gelijkheidsbeginsel tussen beleggers in een transparante
markt in de betrokken effecten. Hier dreigt het zogenoemde moral hazard: een beter geïnformeerde partij wendt haar voorsprong
aan tot haar eigen voordeel. Misbruik van voorwetenschap vormt een bekend
voorbeeld.Verbetering van toezicht door een onafhankelijke raad van commissarissen (monitoring) en openheid door het bestuur en openbaarmaking
van vennootschappelijke gegevens (disclosure),
waardoor de aandeelhouders kunnen ingrijpen wanneer het fout dreigt te gaan,
verminderen dat gevaar. Dat doet ook alignment,
dat wil zeggen het congruent maken van de belangen van bestuurders en beleggers
door de eis dat bestuurders tevens aandeelhouder dienen te zijn en door het
toekennen van aandelenopties, en een goede werking van de market for corporate control: de mogelijkheid om ook vijandelijk
een overgang van zeggenschap af te kunnen dwingen. Deze «klassieke disciplineringsmechanismen»
bleken, zoals hieronder wordt beschreven, de laatste tijd soms niet adequaat
te werken. De Tabaksblat code, in combinatie met aanvullende wetgeving, probeert een bijdrage te leveren aan het oplossen van de ontstane
problemen.B. Raad van commissarissenDe raad van commissarissen, het «eerstelijns toezicht» op
het bestuur, kwam onder vuur te liggen door – in ieder geval –
de perceptie bij het brede publiek dat deze zich te veel vereenzelvigde met
het bestuur. Commissarissen en bestuurders zijn veelal bekenden van elkaar.
Dat versterkte het beeld van een old boys network
binnen vennootschappen: «een groep personen binnen een ook in internationaal
perspectief klein aantal beursgenoteerde vennootschappen, waarin iedereen
elkaar kent, bestuurders de hand boven het hoofd wordt gehouden en waarbij
wordt afgevraagd of de commissarissen nog wel binding hebben met wat in de
maatschappij leeft», aldus de commissie Tabaksblat1. Het gevaar van passief toezicht ligt dan op loer, met alle mogelijke
inefficiënties in het toezicht op de vennootschap van dien2. Het bestuur kan hierdoor meer ruimte voor «eigen doelstellingen»
krijgen, die soms niet congruent zijn met de doelstellingen van de vennootschap,
zoals hiervoor geschetst bij de problematiek van de scheiding tussen leiding
en eigendom.Het wetsvoorstel betreffende de aanpassing van de structuurregeling (kamerstukken
28 179) zal de verantwoording van het toezicht van de raad van commissarissen
op het beleid van het bestuur vergroten. In aanvulling hierop bevat de Tabaksblat
code verschillende bepalingen die een actief en onafhankelijk toezicht door
de raad van commissarissen moeten waarborgen. De commissie tracht het old boys network van commissarissen en bestuurders te
doorbreken door het aantal commissariaten van één persoon te
maximeren tot vijf, waarbij het voorzitterschap van de raad van commissarissen
dubbel telt (best practice bepaling III.3.4). Een bestuurder van een beursgenoteerde
vennootschap mag niet meer dan twee commissariaten bij andere beursgenoteerde
vennootschappen houden en mag geen voorzitter van een raad van commissarissen
zijn (best practice bepaling II.1.7). De onafhankelijkheid van de raad van
commissarissen wordt versterkt door de bepaling dat de raad van commissarissen,
met uitzondering van maximaal één persoon, uit onafhankelijke
personen dient te bestaan (best practice bepaling III.2.1). De code bevat
een zevental criteria om aan de kwalificatie «onafhankelijk» te
voldoen (best practice bepaling III.2.2). Een commissaris die in de afgelopen
vijf jaar een bestuurder of werknemer van de vennootschap is geweest, kwalificeert
zich bijvoorbeeld niet als onafhankelijk. In de code zijn regels opgenomen
om elke vorm en schijn van belangenverstrengeling tussen vennootschap en commissarissen
(en bestuurders) te vermijden (best practice bepalingen III.6.1 tot en met
III.6.7). Aan een commissaris worden geen aandelen en/of opties bij wijze
van bezoldiging toegekend (best practice bepaling III.7.1). De code bevat
voorts de bepaling (III.4.3) dat de raad van commissarissen wordt ondersteund
door een secretaris van de vennootschap, teneinde de werkwijze en de besluitvorming
van de raad meer gestructureerd te laten verlopen. Een wettelijke verplichting
tot het aanwijzen van een secretaris (aanbeveling 5 aan de wetgever) acht
het kabinet niet noodzakelijk. Naar de mening van het kabinet is geen wetswijziging
nodig om best practice bepaling III.4.3 na te kunnen leven.C. Algemene vergadering van aandeelhoudersHet «tweedelijns» toezicht op het bestuur (en op de raad van
commissarissen) – de algemene vergadering van aandeelhouders –
blijkt eveneens gebreken te vertonen. De algemene vergadering van aandeelhouders
heeft de rol van correctiemechanisme voor falend bestuur en toezicht niet
waargemaakt of kon die niet waarmaken. Uit het in opdracht van het Ministerie
van Financiën verrichte onderzoek «Aandeelhoudersvergaderingen
in Nederland»1 blijkt passiviteit van de
kant van de aandeelhouders. Het gemiddeld aantal op de algemene vergadering
van aandeelhouders uitgebrachte stemmen van een Nederlandse beursgenoteerde
vennootschap, die niet haar aandelen heeft gecertificeerd, bedroeg in 2001
slechts 33 procent. Dit percentage laat geen stijgende tendens zien. Veel
grote institutionele beleggers, vooral banken, verzekeringsmaatschappijen
en beleggingsinstellingen, blijken hun stem nauwelijks te laten horen c.q.
brengen hun stem nauwelijks uit. De lage opkomst houdt, volgens de onderzoekers,
mogelijk mede verband met het feit dat beursgenoteerde vennootschappen hun
aandeelhouders niet altijd de mogelijkheid verschaffen om daadwerkelijk invloed
uit te oefenen. De rol van de algemene vergadering van aandeelhouders is in
Nederland veelal ingeperkt door statutaire en buitenstatutaire regelingen,
zoals beschermingsconstructies en de toepassing van de structuurregeling2. Voorts wordt nauwelijks gebruik gemaakt van de mogelijkheden
om door middel van volmacht «op afstand» (proxy
voting) te stemmen. Het gemiddelde aantal stemmen dat op afstand
wordt uitgebracht bedraagt volgens het onderzoek slechts 1,6 procent van het
totaal aantal stemmen op de algemene vergadering. Van de algemene vergadering
van aandeelhouders kon al met al geen grote «tegendruk» tegen
het bestuur en de raad van commissarissen uitgaan.De commissie Tabaksblat is terecht van mening dat dit moet veranderen.
Het wetsvoorstel betreffende de aanpassing van de structuurregeling versterkt
de positie van de algemene vergadering van aandeelhouders reeds op een aantal
cruciale punten (bijvoorbeeld de goedkeuring van belangrijke bestuursbesluiten
in ontwerpartikel 2:107a BW en het agenderingsrecht in ontwerpartikel 2:114a
BW). De rechten van de aandeelhouders worden door de Tabaksblat code verder
uitgebreid. De Tabaksblat code heeft als principe opgenomen (IV.1) dat algemene
vergadering van aandeelhouders een volwaardige rol dient te spelen in het
systeem van checks and balances in de vennootschap.
In dat kader maakt de commissie Tabaksblat het voor de algemene vergadering
van aandeelhouders van niet-structuurvennootschappen onder andere gemakkelijker
om een bindende voordracht voor de benoeming van een bestuurder of commissaris
te doorbreken (best practice bepaling IV.1.1). Het kabinet zal daarbij de
verplichting in artikel 2:133 lid 1 BW om telkens ten minste twee personen
op de voordracht te plaatsen, schrappen (aanbeveling 9 aan de wetgever). Voor
een evenwichtige verdeling van bevoegdheden tussen aandeelhouders en bestuur
is het voorts van belang dat de algemene vergadering van aandeelhouders periodiek
de mogelijkheid heeft om zich te buigen over het functioneren van een bestuurder.
Het kabinet neemt daarom de aanbeveling van de commissie Tabaksblat over om
wettelijk te faciliteren dat bestuurders van beursgenoteerde vennootschappen
voor een periode van maximaal vier jaar worden benoemd, met de mogelijkheid
van herbenoeming (aanbeveling 3 aan de wetgever). In boek 2 BW zal worden
geregeld dat artikel 7:668a BW niet van toepassing is op bestuurders van naamloze
vennootschappen. Hiermee wordt voorkomen dat verschillende achtereenvolgende
herbenoemingen van rechtswege alsnog zouden leiden tot een contract voor onbepaalde
tijd.Wil de algemene vergadering van aandeelhouders haar rol als correctiemechanisme
tegen falend beleid en toezicht waar kunnen maken, dan zal, zoals de commissie
Tabaksblat stelt, niet alleen de rechten van de aandeelhouders moeten worden
uitgebreid, maar moeten de aandeelhouders ook gebruik gaan maken de nieuw
gecreëerde of teruggegeven rechten. De participatiegraad van aandeelhouders
aan de besluitvorming in de algemene vergadering zal substantieel moeten toenemen.
Het kabinet wil de participatiegraad op de algemene vergadering van aandeelhouders
bevorderen door voorwaarden voor een effectieve aandeelhoudersinbreng
te scheppen. Naar het oordeel van de commissie is daartoe wetgeving nodig,
en wel op de volgende terreinen: i) institutionele beleggers aanspreken op
hun verantwoordelijkheden (aanbeveling 12 aan de wetgever), ii) facilitering
van stemmen op afstand door aandeelhouders (aanbevelingen 6, 7 en 8 aan de
wetgever) en iii) beschermingsconstructies (aanbevelingen 10, 11 en 14 aan
de wetgever).– ad i): verantwoordelijkheden institutionele beleggersHet succes van de Nederlandse corporate governance code is voor een groot
deel afhankelijk van de monitoring van de naleving van de code door de institutionele
beleggers. Het kabinet wil in deze problematiek de verantwoordelijkheid van
de institutionele beleggers benadrukken. Zij hebben in het algemeen de positie,
vanwege de omvang van hun aandelenpakketten, om te zorgen voor een substantiële
verhoging van de participatiegraad. Zij hebben bovendien de fiduciaire verantwoordelijkheid
jegens hun eigen klanten en deelnemers om dat ook te doen. Want als door een
gebrek aan goede checks and balances beursgenoteerde
vennootschappen onderpresteren, dan zullen de klanten en deelnemers van institutionele
beleggers daar uiteindelijk de dupe van worden. Een (gemakkelijke) uittreedmogelijkheid
is voor hen niet altijd beschikbaar.Het kabinet is het daarom eens met principe IV.4 van de Tabaksblat code,
dat stelt dat institutionele beleggers primair handelen in het belang van
hun achterliggende begunstigden of beleggers en een verantwoordelijkheid hebben
jegens hun achterliggende begunstigden of beleggers en de vennootschappen
waarin zij beleggen om op zorgvuldige en transparante wijze te beoordelen
of zij gebruik willen maken van hun rechten als aandeelhouder van beursgenoteerde
vennootschappen. Die zorgvuldige beoordeling van het gebruik maken van de
zeggenschapsrechten op aandelen betekent naar de mening van het kabinet dat
ook aandacht wordt besteed aan de kosten hiervan en de baten die redelijkerwijs
kunnen worden behaald. Mochten de kosten van een (zorgvuldige) uitoefening
van zeggenschapsrechten niet worden terugverdiend, dan betekent dit dat de
uitoefening ten koste gaat van degenen die een economisch belang hebben in
de institutionele belegger, zoals de deelnemers van een beleggingsinstelling
of de (gewezen) deelnemers en andere belanghebbenden bij het pensioenfonds.
Een kosten-batenanalyse door de institutionele belegger zelf kan resulteren
in een bewust beleid om in beginsel de zeggenschapsrechten binnen de algemene
vergadering altijd uit te oefenen, om die slechts in bepaalde gevallen uit
te oefenen, niet uit te oefenen of ze op andere manier te gebruiken, zoals
«achter de schermen» (uiteraard binnen de wettelijke grenzen).
Het kabinet zal vanuit deze optiek institutionele beleggers niet verplichten
om te stemmen op de aandelen die zij houden in beursgenoteerde vennootschappen.Het kabinet zal de institutionele beleggers, dat wil zeggen: banken, verzekeringsmaatschappijen,
beleggingsinstellingen en pensioenfondsen, evenwel wettelijk verplichten een
beleid te hebben inzake de uitoefening van zeggenschapsrechten, dit bekend
te maken en jaarlijks verslag te doen van de uitvoering van het beleid. Dit
is in overeenstemming met de ontwerp herziene OESO corporate governance principes
en het Actieplan vennootschapsrecht en corporate governance van de Europese
Commissie. De Europese Commissie heeft in dit Actieplan aangekondigd de institutionele
beleggers op middellange termijn (2006–2008) dergelijke verplichtingen
(door middel van wijziging van bestaande richtlijnen) op te leggen. In navolging
van de Amerikaanse regels ten aanzien van beleggingsinstellingen zullen institutionele
beleggers tevens worden verplicht jaarlijks te rapporteren hoe zij hebben
gestemd op de algemene vergaderingen van aandeelhouders.– ad ii): facilitering van stemmen op afstand door aandeelhoudersVoorts tracht het kabinet het functioneren van de algemene vergadering
van aandeelhouders te verbeteren door het stemmen op afstand door aandeelhouders
te faciliteren. Het zal daartoe wetgeving voorbereiden om het gebruik van
moderne communicatietechnieken voor het (elektronisch) stemmen op afstand
door aandeelhouders mogelijk te maken en om stemmen per volmacht (proxy voting)
te vergemakkelijken. Ook de mogelijkheden voor communicatie tussen aandeelhouders
(proxy solicitation) zullen worden verbeterd. Gelet op het feit dat het grootste
deel van de aandeelhouders van de Nederlandse beursgenoteerde vennootschappen
van buitenlandse afkomst is (gemiddeld 66,5% in 2002)1, zal het kabinet bij de Europese Commissie blijven aandringen op het
spoedig ontwerpen van een richtlijn betreffende grensoverschrijdend stemmen
door aandeelhouders.– ad iii): beschermingsconstructiesHet kabinet heeft zich reeds eerder op het standpunt gesteld (zie onder
andere de Memorie van Toelichting bij het wetsvoorstel inzake doorbreking
beschermingsconstructies)2 dat een vennootschap
zich in principe tegen een vijandige overnamebod mag beschermen, zij het dat
het zittende bestuur een ingrijpend gewijzigde economische machtsverhouding
in de algemene vergadering van aandeelhouders niet voor onbepaalde tijd moet
kunnen negeren (tijdelijkheidscriterium). De vormgeving van een wettelijke
regeling inzake de toelaatbaarheid van beschermingsconstructies in overnamesituaties
kan niet los worden gezien van de implementatie van de Europese richtlijn
betreffende openbare biedingen op effecten, die op 22 december 2003 na
ruim 14 onderhandelen is aangenomen3. De aanbevelingen
van de commissie Tabaksblat betreffende beschermingsconstructies zullen bij
de implementatie van deze richtlijn worden betrokken. De Tweede Kamer zal
binnen afzienbare termijn worden geïnformeerd over de wijze van implementatie
van de richtlijn.D. AandelenoptiesMet name in het laatste decennium van de vorige eeuw werden aandelenopties
een populair instrument om het eerder genoemde belangenconflict tussen leiding
en eigendom het hoofd te bieden. Aandelenopties worden toegekend om bestuurders
en overige werknemers te motiveren, te honoreren en te binden. Opties kunnen
een prikkel zijn om tot betere prestaties te komen. Presteren bestuurders
en overige werknemers goed, dan heeft dat normaal gesproken een positief effect
op de beurskoers van de aandelen en profiteren zowel de aandeelhouders als
de bestuurders en de overige werknemers. De toekenning van opties kan aldus
een bijdrage leveren aan de vergroting van de marktwaarde van de vennootschap.
Aan het begin van deze eeuw werd echter duidelijk dat er ook nadelen zijn
verbonden aan de toekenning van aandelenopties aan bestuurders en de overige
werknemers. Het risico bestaat dat optiebezitters hun kortetermijnbelangen
laten prevaleren zonder zich te verdiepen in de vraag naar de langetermijneffecten
voor de vennootschap. Een dergelijke neiging kan met name ontstaan wanneer
de uitoefenbaarheid van aandelenopties niet is gebonden aan de realisatie
van lange termijn doelstellingen voor bestuur en vennootschap. Bestuurders
kunnen in het geval van een slechte vormgeving van het aandelenoptieplan en
ontoereikend toezicht een prikkel hebben om de winstverwachtingen te sturen
teneinde zoveel mogelijk te profiteren van de aandelenopties. Een mooi stabiel,
voorspelbaar winstpatroon, waarbij telkenmale wordt voldaan aan marktverwachtingen,
kan een gestaag stijgende beurskoers opleveren, zonder dat bestuurders zich
verdiepen in de vraag naar de langetermijneffecten van hun gedrag. Bij de
toekenning van opties kan er een potentieel belangenconflict zijn tussen aandeelhouders
en bestuur4. Dit belangenconflict kan worden
versterkt door het feit dat de kosten van aandelenopties niet
verplicht hoeven te worden opgenomen in de resultatenrekening en in de balans
van de vennootschap. Niet-geboekte optiekosten hebben geleid tot een overschatting
van de gerapporteerde nettowinst die van vennootschap tot vennootschap sterk
verschilt. Volgens het in opdracht van het Ministerie van Financiën uitgevoerde
onderzoek«Personeelsopties en andere vormen van variabele beloningen
in Nederland» gaat het daarbij in een aantal gevallen om tientallen
procenten.De code zal eraan bijdragen dat de negatieve effecten van aandelenopties
worden teruggedrongen. Opties worden op grond van best practice bepaling II.2.1
nog slechts voorwaardelijk toegekend. De opties kunnen pas worden uitgeoefend
wanneer bestuurders na een periode van ten minste drie jaar de vooraf vastgestelde
prestatiecriteria hebben gerealiseerd. De gekozen prestatiecriteria moeten
op grond van best practice bepaling II.2.10 worden verantwoord in het zogenoemde
remuneratierapport. In ontwerpartikel 2:135 BW (wetsvoorstel betreffende de
aanpassing van de structuurregeling) is al bepaald dat aandelen- en optieplannen
door de algemene vergadering van aandeelhouders moeten worden goedgekeurd.
Voorts is van belang dat de International Accounting Standards Board (IASB)
op 19 februari 2004 International Financial Reporting Standard (IFRS) 2 «Share-based
payment» inzake de verwerking van de kosten verbonden aan het toekennen
van optierechten in de winst- en verliesrekening en in de jaarrekening heeft
gepubliceerd. Zoals bekend (zie hierna) zullen alle Europese beursgenoteerde
ondernemingen hun geconsolideerde jaarrekening vanaf boekjaar 2005 moeten
opstellen aan de hand van de IFRS1. De Europese
Commissie en het Accouting Regulatory Committee (waarvan Nederland onderdeel
uitmaakt) moeten in de komende maanden een besluit nemen over toepassing van
deze standaard voor gebruik door de beursgenoteerde vennootschappen in de
EU. Het kabinet staat in beginsel positief tegenover deze standaard (aanbeveling
4).E. Financiële verslaggevingDe Europese richtlijnen inzake het jaarrekeningrecht2 bieden momenteel een groot aantal opties voor de waardering van balansposten
en de berekening van het financiële resultaat. Bij de implementatie van
deze richtlijnen in titel 9 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek heeft Nederland
er bewust voor gekozen niet verder te gaan dan wat de richtlijnen eisen, om
de Nederlandse vennootschappen niet op een concurrentieachterstand met de
andere Europese vennootschappen te plaatsen. Nadere uitwerking van de in de
wet neergelegde regels gebeurt door de Raad voor de Jaarverslaggeving (RJ).
De richtlijnen van de RJ hebben geen wettelijke basis, maar bieden vennootschappen
en externe accountants houvast bij het opstellen en controleren van de jaarrekening.
De externe accountant dient op basis van de door de vennootschap aangedragen
cijfers te controleren of de financiële verslaggeving de economische
werkelijkheid weerspiegelt en aldus een getrouw beeld geeft van de financiële
positie en resultaten van de vennootschap.Het aantal keuzemogelijkheden voor de waardering van de balansposten en
de berekening van het financiële resultaat zal in de nabije toekomst
afnemen. Vanaf 1 januari 2005 dienen namelijk alle Europese beursgenoteerde
ondernemingen de financiële verslaggeving volgens de IFRS op te stellen.
De Europese verordening hieromtrent is op 19 juli 2002 aangenomen3. De IFRS zijn op mondiaal niveau ontwikkeld, hetgeen
de internationale vergelijkbaarheid en transparantie van de financiële
cijfers ten goede komt. Toepassing van de IFRS perkt het aantal opties voor
de berekening van het financiële resultaat in. Doordat de IFRS, vergeleken
met de huidige Europese jaarrekeningrichtlijnen, om meer en gedetailleerdere
informatie vragen, zal toepassing van de IFRS bovendien leiden
tot een aanzienlijke uitbreiding van de informatieverstrekking in de toelichting
op de balans en winst- en verliesrekening.De commissie Tabaksblat onderstreept het belang van goede interne controlesystemen
om tot betrouwbare financiële verslaggeving te komen. Op grond van best
practice bepaling II.1.4 van de code dient het bestuur in het jaarverslag
te verklaren dat de interne risicobeheersings- en controlesystemen adequaat
en effectief zijn en geeft het bestuur een duidelijke onderbouwing hiervan.
Bovendien dient het bestuur te rapporteren over de werking van het interne risicobeheersings- en controlesysteem in het boekjaar.
Een dergelijke verklaring zal naar verwachting de verantwoordelijkheid van
het bestuur voor de interne controlesystemen aanscherpen en zal leiden tot
een vergrote zorgvuldigheid van de interne organisatie. Voorts bepaalt de
code (V.1.2) dat het toezicht, zowel de raad van commissarissen als de externe
accountant, meer betrokken dient te zijn bij de inhoud en publicatie van álle
financiële berichten, dus niet alleen de jaarrekening.De ontwerp Transparantierichtlijn1 (periodieke
informatieverschaffing) bepaalt onder andere dat beursgenoteerde vennootschappen
sneller met hun jaarverslag moeten komen en dat het bestuur dient te tekenen
voor de juistheid van de periodieke financiële rapportages2.Daarnaast is onlangs door de Ministers van Financiën en Justitie
een voorontwerp van het wetvoorstel betreffende het toezicht op de externe
financiële verslaggeving van effecten uitgevende instellingen gepubliceerd3. Op basis van dit wetsvoorstel zal de Autoriteit Financiële
Markten (AFM) toezicht gaan houden op de externe financiële verslaggeving
van beursgenoteerde vennootschappen met een statutaire zetel in Nederland.
De invoering van het toezicht sluit aan bij de eerder genoemde Europese verordening
betreffende de toepassing van internationale standaarden voor jaarrekeningen.
Op grond van overweging 16 van deze verordening zijn de EU-lidstaten verplicht
passende maatregelen te treffen om de nakoming van internationale standaarden
voor jaarrekeningen te waarborgen. De invoering van het toezicht op de financiële
verslaggeving door de AFM verkleint het risico dat IAS niet juist worden toegepast
en zal naar verwachting het vertrouwen van andere landen in de kwaliteit van
de verslaggeving van Nederlandse beursgenoteerde vennootschappen vergroten.
De AFM zal, in het kader van deze nieuwe toezichtstaak, toetsen of elke beursgenoteerde
vennootschap in het jaarverslag een beschrijving heeft opgenomen van haar
corporate governance structuur en een verklaring over de naleving van de code.De commissie Tabaksblat heeft het kabinet aanbevolen om te onderzoeken
of een bepaling omtrent «beroepsuitsluiting» van bestuurders en
commissarissen die misleidende financiële informatie publiceren kan worden
opgenomen in dit wetsvoorstel (aanbeveling 15 aan de wetgever). De commissie
Tabaksblat wijst op een dergelijk voornemen van de Europese Commissie in het
Actieplan vennootschapsrecht en corporate governance. De Europese Commissie
heeft aangekondigd dit voornemen op middellange termijn (2006–2008)
te implementeren in een Europese richtlijn.Het kabinet is niet voornemens om in dit wetsvoorstel het door de commissie
Tabaksblat gewenste, zogenoemde bestuursverbod te regelen. Dat neemt niet
weg dat het kabinet de invoering van het bestuursverbod in zijn algemeenheid
zal onderzoeken. Onderzocht zal worden of het bestuursverbod als een sanctie
zou kunnen worden geïntroduceerd op het opzettelijk publiceren van misleidende
financiële informatie en/of bij andere vormen van financieel-economische
criminaliteit, bijvoorbeeld faillissementsfraude, fraude bij
openbare aanbestedingen, fraude met EU-subsidies, etc. Het kabinet is daarom
voornemens om een interdepartementale werkgroep «Invoering bestuursverbod»
te laten inventariseren op welke wijze en in welke wet invoering van een bestuursverbod
zou kunnen worden geïmplementeerd.Het kabinet heeft zich in dit kader tevens afgevraagd of de AFM een integriteitstoets
zou moeten uitvoeren ten aanzien van bestuurders en commissarissen van beursgenoteerde
vennootschappen. Het kabinet had dit ook toegezegd bij de plenaire behandeling
van het wetsvoorstel aanpassing structuurregeling1
in het kader van de (door deze toezegging niet in stemming gebrachte) motie-Douma2. Op grond van de Wet toezicht kredietwezen 1992, en
de Wet toezicht verzekeringsbedrijf 1993, de Wet toezicht natura-uitvaartverzekeringsbedrijf,
de Wet toezicht effectenverkeer 1995 en de Wet toezicht beleggingsinstellingen
worden bestuurders en commissarissen van banken, verzekeringsmaatschappijen,
effecteninstellingen en beleggingsinstellingen voorafgaand aan hun benoeming
getoetst op betrouwbaarheid door de financiële toezichthouders De Nederlandsche
Bank, de Pensioen- & Verzekeringskamer respectievelijk de AFM. Gedurende
hun benoemingstermijn dienen ze ook betrouwbaar te blijven. De toetsing van
deze personen aan de betrouwbaarheidseisen is ingegeven door het feit dat
zij bestuurder of commissaris zijn van financiële instellingen die een
fiduciaire verantwoordelijkheid hebben ten aanzien van hun achterliggende
begunstigden of beleggers. Het publieke vertrouwen in het financiële
systeem zou op het spel kunnen worden gezet wanneer de betrouwbaarheid en
deskundigheid van deze personen in twijfel kunnen worden getrokken. Daarbij
komt dat rekeninghouders en spaarders van banken, polishouders van verzekeringsmaatschappijen
en beleggers van beleggingsinstellingen in het algemeen geen invloed op de
benoeming van bestuurders en commissarissen hebben.Beursgenoteerde vennootschappen hebben een ander karakter dan financiële
instellingen. Aandeelhouders verschaffen risicodragend kapitaal aan de vennootschap,
teneinde het bestuur van de vennootschap in staat te stellen met dit kapitaal
te gaan ondernemen en rendement te genereren. Aan ondernemen zijn risico's
verbonden; een niet-succesvol project kan gevolgen hebben voor de winst. Aandeelhouders
van niet-structuurvennootschappen kunnen zelf de bestuurders en commissarissen
benoemen en hen ook te allen tijde ontslaan. Toetsing op deskundigheid en
betrouwbaarheid van bestuurders en commissarissen van beursgenoteerde vennootschappen
door de AFM kan ertoe leiden dat bij aandeelhouders ten onrechte de indruk
ontstaat dat een dergelijke toets een garantie is dat er niets mis zou kunnen
gaan. Het besef van en de balans in de eigen verantwoordelijkheden zou kunnen
worden verstoord indien de AFM de facto een vennootschappelijk orgaan wordt.
De aandeelhouders zouden een prikkel kunnen hebben om niet aan een actieve
monitoring van het bestuur en de raad van commissarissen te doen. Het kabinetsbeleid
is er juist op gericht om van de algemene vergadering van aandeelhouders een
actiever orgaan te maken, die haar rol als correctiemechanisme van slecht
functionerend bestuur en toezicht kan waarmaken. Bij dit beleid past geen
rol voor de AFM bij de benoeming of ontslag van bestuurders en commissarissen
van beursgenoteerde vennootschappen.F. Externe accountantsDe externe accountant heeft de wettelijke taak om te controleren of de
vennootschap de jaarrekening heeft opgesteld conform de wettelijke vereisten
en of de jaarrekening de economische werkelijkheid weerspiegelt en aldus een
getrouw beeld geeft van de financiële positie en resultaten van de vennootschap.
Accountantsorganisaties verrichtten in de laatste decennia van
de vorige eeuw niet zelden een heel scala aan adviesdiensten voor de vennootschap
waarvoor ook de wettelijke controle werd gedaan. Aangezien de inkomsten uit
de adviesdiensten vaak hoger waren dan de inkomsten uit de controlewerkzaamheden
kon de accountantsorganisatie in een spagaat terecht komen in het geval van
opmerkingen over «agressieve accountingtechnieken» welke buiten
de wettelijke kaders zouden vallen dan wel het doorvragen naar de aard en
waardering van bepaalde posten1. Het bestuur
kon dreigen om de lucratieve advieswerkzaamheden van de accountantsorganisatie
voor de vennootschap stop te zetten. Daarmee kwam de onafhankelijkheid –
in ieder geval in de perceptie van het maatschappelijk verkeer – van
de externe accountant op het spel te staan.De Tabaksblat code onderstreept het belang van een onafhankelijke positie
van de externe accountant. Dit blijkt onder andere uit principe V.2 van de
code, die stelt dat de externe accountant wordt benoemd door de algemene vergadering
van aandeelhouders (in navolging van het beginsel van artikel 2:393 lid 2
BW). De externe accountant komt hierdoor meer in dienst te staan van de algemene
vergadering van aandeelhouders; zij is binnen de vennootschap immers de expliciete
opdrachtgever. In dat kader past het ook dat de externe accountant aanwezig
behoort te zijn in de algemene vergadering van aandeelhouders en hij daarin,
voorzover zijn geheimhoudingsplicht dit toelaat, kan worden bevraagd over
zijn verklaring omtrent de getrouwheid van de jaarrekening (best practice
bepaling V.2.1). De wet regelt momenteel niet expliciet de toelating van de
externe accountant tot de algemene vergadering van aandeelhouders en het recht
om daarin het woord te voeren. Daarom zal het kabinet in boek 2 BW een wettelijke
grondslag voor toelating van de externe accountant tot de algemene vergadering
van aandeelhouders van naamloze vennootschappen voorbereiden, alsmede de bevoegdheid
van de externe accountant om daarin het woord te voeren (aanbeveling 13 aan
de wetgever).De Europese Commissie was, voordat de boekhoudaffaires zich in Europa
aandienden, reeds bezig met het opstellen van onafhankelijkheidsregels voor
externe accountants ter borging van het publieke belang van een onafhankelijk
opererende externe accountant. Op 16 mei 2002 publiceerde de Europese Commissie
haar aanbeveling inzake de onafhankelijkheid van de met de wettelijke controle
belaste accountant in de EU: basisbeginselen2.
Deze onafhankelijkheidsregels dienen te voorkomen dat externe accountants
bij het verrichten van de wettelijke controles zich gevoelig tonen voor de
belangen van cliënten. De aanbeveling van de Europese Commissie hanteert
een principle based approach in tegenstelling
tot de Amerikaanse wetgeving die rule based is.
In de aanbeveling is opgenomen dat de externe accountant dient te voldoen
aan het onafhankelijkheidsbeginsel. Hiertoe dient hij een inschatting te maken
van alle risico's die zijn onafhankelijkheid zouden kunnen belemmeren en mogelijke
bijbehorende maatregelen om deze risico's weg te nemen. Hieruit kan de conclusie
voortvloeien dat de onafhankelijkheid per saldo voldoende gewaarborgd is en
de opdracht kan worden aangenomen. Indien de onafhankelijkheid niet voldoende
kan worden gewaarborgd, kan een opdracht niet worden aanvaard. In de rule based Sarbanes-Oxley Act is daarentegen een aantal
expliciete verboden opgenomen. Dit kan echter het risico met zich meebrengen
dat de wetgever bepaalde risicofactoren over het hoofd heeft gezien of onvoldoende
heeft ingeschat. Zeker gezien de grote dynamiek van de hedendaagse economische
markten is dat een reëel gevaar.De onafhankelijkheidsregels uit de aanbeveling van de Europese Commissie
zijn per 1 januari 2003 integraal opgenomen in de verordeningen van de
publiekrechtelijke accountantsberoepsorganisaties het NIVRA en
de NOvAA. Deze verordeningen hebben een bindende werking voor de registeraccountants
en Accountants-Administratieconsulenten. De borging van de vakbekwaamheid,
onafhankelijkheid en objectiviteit van deze accountants is thans uitsluitend
een taak van het NIVRA en de NOvAA. Uit de evaluatie van de accountantswetgeving
is de conclusie getrokken dat de combinatie van kwaliteitsbewaking en belangenbehartiging
binnen een beroepsorganisatie de schijn tegen heeft en de combinatie van toezicht
en belangenbehartiging niet houdbaar is1. Het
kabinet heeft daarom besloten om de AFM aan te wijzen als onafhankelijk, publiek
toezichthouder. De voorbereiding van een wetsvoorstel betreffende het toezicht
op accountantsorganisaties zit in een afrondende fase2. Een belangrijk element uit dit wetsvoorstel is dat de onafhankelijke
toezichthouder ook de interne kwaliteitbeheersingssystemen en andere relevante
aspecten van de bedrijfsvoering van accountantsorganisaties in haar oordeel
zal betrekken.Het wetsvoorstel sluit aan bij het nog in voorbereiding zijnde voorstel
van de Europese Commissie tot wijziging van de Achtste richtlijn vennootschapsrecht3, waarbij naar verwachting elke lidstaat wordt verplicht
om een onafhankelijk, publiek toezichthouder op de externe accountants die
wettelijke controles uitvoeren in te stellen. Dit is mede van belang gezien
de extraterritoriale effecten van de Sarbanes-Oxley Act. De aanscherping van
de Achtste richtlijn vennootschapsrecht en de gelijktijdige implementatie
van de onderliggende beginselen via de Wet toezicht accountantsorganisaties
impliceren namelijk dat in de praktijk deze extraterritoriale effecten beperkt
kunnen blijven tot een registratieplicht. Verder kan worden volstaan met toezicht
door de nationale toezichthouder. Uiteraard zijn de aanscherping van de Achtste
richtlijn vennootschapsrecht en de invoering van de Wet toezicht accountantsorganisaties
evenzeer van belang voor het herstellen van het vertrouwen in de accountantsverklaring
en het functioneren van de kapitaalmarkten op Europees en nationaal niveau.
Het sluitstuk van het onafhankelijke toezicht wordt – conform de «trias
politica»-gedachte– gevormd door de onafhankelijke rechtsprekende
macht. Daartoe zal voor de externe accountants een accountantskamer worden
ingesteld.G. Investment banks en financieel analistenEen hoge beurskoers van aandelen is niet alleen in het voordeel van de
bestuurders zelf, maar maakt het ook gemakkelijker om overnames te plegen.
Het einde van het vorige en het begin van het huidige millennium werden gekenmerkt
door een grote fusie- en overnamegolf4 en een
groot aantal beursintroducties. De inkomsten van investment
banks uit fusies, overnames en beursintroducties werden steeds belangrijker. Investment banks profiteerden niet alleen van deze ontwikkelingen,
maar speelden ook een stimulerende rol. Het aanwakkeren van overnames kan
zeer profijtelijk zijn. Aangezien in de wereld slechts een beperkt aantal investment banks de dienst uitmaakt, resulteerde dit soms
ook in «overnamegevechten» met wederzijds voordeel voor de respectievelijke investment banks in dienst van de bieder en doelvennootschap.
Belangenconflicten kunnen zich binnen deze banken voordoen, wanneer zich binnen
de bank ook een afdeling bevindt die beleggers adviseert over de aan- of verkoop
van aandelen. Er zou dan een neiging kunnen ontstaan om aandelen aan te prijzen
van die vennootschappen, waarvoor de bank de beursintroductie of nieuwe aandelenemissie
begeleidt. Was in de Verenigde Staten in 1991 nog 1 op de 6 adviezen om een
aandeel te verkopen, in 2000 was dit nog maar 1 op de 100 adviezen5. Een dergelijke verandering hoeft niet noodzakelijkerwijs
te duiden op belangenverstrengeling binnen banken, maar kan ook te maken hebben
met economische en psychologische factoren. Ten tijde van een hoogconjunctuur
ligt het ook in de rede dat meer koop- dan verkoopadviezen worden gegeven.
Daarnaast dient te worden opgemerkt dat een financieel analist
die zijn advies baseerde op een redelijke groei van omzet- en marktaandeelcijfers
en andere bedrijfseconomische kenmerken in de jaren '90 van de vorige eeuw
menigmaal werd gekarakteriseerd als terughoudend en te conservatief. Financieel
analisten die hun advies over een aandeel vooral baseerden op het aantal «hits»
op de internetpagina van de betreffende vennootschap hadden het maatschappelijke
tij juist mee.De Nederlandse wet- en regelgeving bevat reeds bepalingen betreffende
het tegengaan van verstrengeling van tegenstrijdige belangen bij onder andere investment banks1. Bovendien
is er in de ontwerprichtlijn beleggingsdiensten (Investment Services Directive,
ISD)2 een zelfstandige bepaling opgenomen die
ziet op het voorkomen van belangenconflicten. Voorbeelden van dergelijke conflicten
betreffen de combinatie(s) van financiële analyse, het begeleiden van
aandelen- of obligatie-emissies en het uitvoeren van effectenorders voor klanten.
De ontwerprichtlijn beleggingsdiensten verplicht effecteninstellingen ten
eerste om belangenconflicten te identificeren. Een effecteninstelling dient
te voorkomen dat dergelijke conflicten de belangen van de klant schaden door
bijvoorbeeld organisatorische maatregelen te treffen (denk aan de zogenoemde Chinese walls). Voor zover deze maatregelen onvoldoende
basis bieden om met redelijke zekerheid te voorkomen dat de belangen van de
klant worden geschaad, dient een effecteninstelling haar diverse belangen
aan de klant kenbaar te maken. Genoemde bepalingen in de richtlijn zullen
nog worden nader worden ingevuld via meer gedetailleerde uitvoeringsmaatregelen
(richtlijnen). De Europese effectentoezichthouders (voor Nederland de AFM)
adviseren momenteel over de invulling van deze uitvoeringsmaatregelen.Daar waar de ISD een algemeen raamwerk biedt voor het omgaan met belangenconflicten,
bevat de richtlijn Marktmisbruik3 specifieke
bepalingen voor de uitvoering van financiële analyse. Ten aanzien van
financieel analisten is in de richtlijn Marktmisbruik de basis gelegd om een
breed scala aan regels op te leggen aan analisten. Het gaat dan om het uitbrengen
van aanbevelingen (waaronder koop- of verkoopadviezen van specifieke aandelen)
in meer algemene zin (bijvoorbeeld in analistenrapporten) en niet om de individuele
relaties met cliënten. Deze regels zien op het tegengaan van misleiding
van het publiek en behelzen met name transparantievereisten. Hierdoor kunnen
beleggers zich een beter oordeel vormen over de kwaliteit van een aanbeveling
en over de mogelijke belangenconflicten die er spelen.De Tabaksblat code bevat ook enkele bepalingen omtrent financieel analisten.
Zo mogen analistenrapporten en taxaties van analisten vooraf niet door de
vennootschap worden beoordeeld, van commentaar voorzien of gecorrigeerd anders
dan op feitelijkheden (best practice bepaling IV.3.2) en mag de vennootschap
geen vergoeding(en) aan partijen voor het verrichten van onderzoek ten behoeve
van analistenrapporten verstrekken, noch voor de vervaardiging of publicatie
van analistenrapporten, met uitzondering van credit rating
agencies (best practice bepaling IV.3.3).H. Credit rating agenciesCredit rating agencies (CRA's) beoordelen
vennootschappen die schuldpapier emitteren op de kapitaalmarkt. Deze ratings
geven aan in hoeverre deze vennootschappen aan hun rente- en aflossingsverplichtingen
kunnen voldoen. De beoordeelde vennootschappen betalen de CRA's voor de rating.
Door middel van de ratings hebben CRA's een grote invloed op de kapitaalmarkt.
Opvallend is overigens dat er slechts een beperkt aantal spelers actief is
op de ratingmarkt (de belangrijkste spelers zijn de Amerikaanse
bureaus Moody's, Standard & Poor's en Fitch Ratings). In Nederland zijn
geen CRA's gevestigd.Naar aanleiding van de boekhoudaffaires is de positie van CRA's onderwerp
van discussie geworden. Volgens critici had de slechte financiële situatie
bij deze vennootschappen veel eerder kunnen worden gesignaleerd door de CRA's.
Het kan echter ook zijn dat de CRA's slachtoffer zijn geworden van mogelijk
malafide praktijken van deze vennootschappen. Daarnaast staat het eerdergenoemde
vergoedingssysteem ter discussie, omdat dit mogelijkerwijs tot belangenconflicten
zou kunnen leiden.De Europese Commissie analyseert momenteel de positie van ratingkantoren1. Het internationaal orgaan van beurstoezichthouders,
IOSCO, gaat gedragsregels voor CRA's opstellen. Inmiddels heeft ook het Europees
Parlement op 10 februari 2004 een resolutie aangenomen waarin zij de
Europese Commissie, het Committee of European Securities Regulators (CESR)
en het European Banking Committee (EBC) vraagt om uiterlijk 31 juli 2005
met aanbevelingen te komen ten aanzien van de transparantie van CRA's en te
bezien of het stellen van regels noodzakelijk is2.Marktwerking lijkt voldoende waarborg te bieden voor prudent gedrag van
CRA's. Wanneer de kwaliteit van ratings niet goed genoeg zou zijn of CRA's
te veel betrokken zouden raken bij affaires, wordt hun eigen positie ondermijnd.
De markt en beleggers in het bijzonder zullen op dat moment immers minder
of geen belang gaan hechten aan de ratings. Het kabinet wil de resultaten
van het onderzoek van de Europese Commissie en de mening van CESR en het EBC
in dit verband afwachten alvorens een definitief standpunt ten aanzien van
eventuele regelgeving voor CRA's in te nemen. Overigens vraagt deze kwestie
om een Europese visie, aangezien CRA's niet in elke lidstaat gevestigd zijn
maar wel in elke lidstaat invloed uitoefenen.5. Bezoldiging van bestuurders en commissarissenEvenals in het buitenland, roepen de samenstelling en de omvang van de
bezoldigingspakketten van de bestuurders van beursgenoteerde vennootschappen
ook in Nederland van tijd tot tijd discussie op. Juist bij de vaststelling
van de bezoldiging van bestuurders kunnen belangenconflicten een rol spelen3. Het is vanuit het oogpunt van goede corporate governance
niet wenselijk wanneer bestuurders en commissarissen van beursgenoteerde vennootschappen
invloed zouden hebben op de omvang en samenstelling van hun eigen bezoldigingspakketten.
Ter voorkoming van (de schijn van) belangenconflicten is het in de eerste
plaats van belang dat volledige transparantie wordt verschaft van de hoogte
en samenstelling van de bezoldigingspakketten.Versterking «checks and balances»De volledige transparantie met betrekking tot de bezoldiging van individuele
bestuurders en commissarissen van open naamloze vennootschappen is inmiddels
wettelijk geregeld (artikel 2:383b tot en met e BW). Bij de keuze van het
toepassingsbereik van de volledige transparantie rond de bezoldiging van bestuurders
en commissarissen speelt het spanningsveld tussen privacy van de bestuurders
en commissarissen en de mate waarin verantwoording moet worden afgelegd over
de bezoldiging van deze personen. Bij de open naamloze vennootschappen staat
de aandeelhouder in de regel op afstand: hij verschaft het risicodragend kapitaal
waarmee het bestuur renderende activiteiten kan ondernemen. De ondernemingsleiding
onderneemt, kort gezegd, met andermans geld. Aandeelhouders hebben dan recht
op verantwoording op welke wijze hun kapitaal is aangewend en
welk deel daarvan is opgesoupeerd door de ondernemingsleiding. Bij dergelijke
vennootschappen kunnen aandeelhouders over het algemeen ook niet eenvoudig
aan de informatie over de bezoldiging komen als de wet geen verplichting hiertoe
geeft. Volledige transparantie op het gebied van de bezoldiging is bij deze
vennootschappen dan ook op zijn plaats.Dezelfde argumentatie geldt voor bestuurders en commissarissen/toezichthouders
van (semi-)publieke instellingen. De gemeenschap verschaft kapitaal aan dergelijke
instellingen en heeft ook dan ook recht op een deugdelijke verantwoording
over hoe met dit kapitaal is omgegaan, inclusief het deel dat daarvan is besteed
aan de bezoldiging. Vanuit dit oogpunt heeft het kabinet reeds aangekondigd
om met wetsvoorstellen te komen om deze transparantie af te dwingen. Een wetsvoorstel
betreffende de openbaarmaking van inkomens die in de publieke sector uitgaan
boven het inkomensniveau van een minister, zoals aangekondigd in het Hoofdlijnenakkoord,
zal binnen afzienbare termijn voor advies naar de Raad van State worden gestuurd.
De Tweede Kamer zal voor het eind van dit voorjaar worden geïnformeerd
over de afbakening van de semi-publieke sector, teneinde ook in deze sector
de afspraak in het Hoofdlijnenakkoord over transparantie van de inkomens gestand
te doen.Voor wat betreft het directe tegengaan van belangenconflicten bij de vaststelling
van de bezoldiging van bestuurders en commissarissen heeft het kabinet door
middel van de eerder genoemde Nota van Wijziging bij het wetsvoorstel betreffende
de aanpassing van de structuurregeling de algemene vergadering van aandeelhouders
van naamloze vennootschappen hier meer invloed gegeven. Op grond van ontwerpartikel
2:145 BW dient de algemene vergadering van aandeelhouders de bezoldiging van
individuele commissarissen vast te stellen.In de Tabaksblat code is het principe (III.5) opgenomen dat elke raad
van commissarissen die meer dan vier leden omvat verplicht is een remuneratiecommissie
in te stellen. Deze remuneratiecommissie dient voor ten minste de meerderheid
uit onafhankelijke commissarissen te bestaan (best practice bepaling III.5.1)
en bevat maximaal één commissaris die bij een andere Nederlandse
beursgenoteerde vennootschap bestuurder is (best practice bepaling III.5.12).
De remuneratiecommissie maakt een voorstel betreffende het te voeren bezoldigingsbeleid
en betreffende de bezoldiging van de individuele bestuurders (best practice
bepaling III.5.10). Het bezoldigingsbeleid dient op grond van ontwerpartikel
2:135 BW ter vaststelling aan de algemene vergadering van aandeelhouders te
worden voorgelegd, en de aandelen- en optieregelingen ter goedkeuring. De
code bevat een bepaling (II.2.10) welke informatie het voorstel voor het te
voeren bezoldigingsbeleid dient te bevatten (bijvoorbeeld het relatieve belang
van het variabele en niet-variabele deel van de bezoldiging, alsmede een gemotiveerde
verklaring voor deze verhouding, de prestatiecriteria, pensioenregelingen,
etc.). Hierbij dient ook de bepaling betreffende de ontslagvergoeding in acht
te worden genomen. Het kabinet verwelkomt codebepaling II.2.7 die stelt dat
de ontslagvergoeding van een bestuurder niet meer mag bedragen dan éénmaal
het jaarsalaris, tenzij dit in de omstandigheden van het geval kennelijk onredelijk
is. Vennootschappen kunnen deze maximering toepassen door binnen de grenzen
van de code een vergoeding met de bestuurder af te spreken. Het kabinet zal
overigens een wettelijke, soberder richtlijn voor de ontslagvergoeding ontwerpen
voor het geval bestuurders en werknemers zich tot de rechter wenden. Binnen
de door de algemene vergadering van aandeelhouders vastgestelde kaders voor
de bezoldiging van het bestuur, kan de raad van commissarissen de bezoldiging
van de individuele bestuurders vaststellen.Ontwerpartikel 2:135 lid 2 BW bepaalt dat de ondernemingsraad van alle
naamloze vennootschappen op de hoogte wordt gesteld van het voorstel van het
bezoldigingsbeleid gelijktijdig met de aanbieding daarvan aan de algemene
vergadering van aandeelhouders. De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
zal u, in het kader van het advies van de Sociaal-Economische Raad «Aanpassing
van de Wet op de ondernemingsraden» van 19 december 20031, binnenkort nader informeren over de reactie van het
kabinet met betrekking tot de positie van de ondernemingsraad.Een wettelijk raamwerk van transparantie en inspraak van de algemene vergadering
van aandeelhouders bij het bezoldigingsbeleid en optieregelingen, aangevuld
met codebepalingen om dat bezoldigingsbeleid in te vullen, is naar het oordeel
van het kabinet van groot belang voor een versterking van de checks and balances binnen beursgenoteerde vennootschappen bij de
bezoldiging van bestuurders en commissarissen. De gebeurtenissen in de afgelopen
maanden bij een aantal beursgenoteerde vennootschappen hebben laten zien dat
een dergelijk raamwerk handvatten biedt voor de betrokkenen bij de vennootschap
om verantwoordelijkheid te nemen.Fiscaal instrumentariumIn het Hoofdlijnenakkoord is opgenomen dat zal worden bezien hoe het fiscale
instrumentarium kan worden ingezet om bovenmatige belonings- en afvloeiingsregelingen
te beperken. In de begroting voor het jaar 2004 van het Ministerie van Financiën2 is dit voornemen nader gepreciseerd. Aangegeven werd
dat de mogelijkheden van de inzet van het fiscale instrumentarium beperkt
zijn. Enerzijds is het niet mogelijk om bij generieke tariefmaatregelen het
bereik te beperken tot de bezoldiging van bestuurders van beursgenoteerde
vennootschappen. Het is niet aan het kabinet om een oordeel te vellen over
de hoogte van de bezoldiging in de private sector. Voor de overheid is niet
zozeer de hoogte van belang, maar de vraag of de bezoldiging op een evenwichtige
wijze tot stand is gekomen. Anderzijds zullen maatregelen die gericht zijn
op specifieke bezoldigingscomponenten waarschijnlijk relatief gemakkelijk
ontweken kunnen worden. In voornoemde begroting heeft het kabinet dan ook
aangegeven te denken aan fiscale maatregelen in de sfeer van de optietoekenning.
In deze sfeer heeft het kabinet twee maatregelen onderzocht: het beëindigen
van de aftrekbaarheid van opties voor de vennootschapsbelasting en wijziging
van het keuzeregime voor de belastbaarheid van opties voor de werknemer in
de inkomstenbelasting. Hieronder zullen deze mogelijkheden worden besproken.Afschaffen aftrekbaarheid opties voor de vennootschapsbelasting.In Nederland zijn de kosten van werknemersopties voor de ondernemer aftrekbaar
van de vennootschapsbelasting (Vpb). Het beëindigen van de aftrekbaarheid
van opties voor de Vpb maakt het toekennen van opties dus minder aantrekkelijk
voor werkgevers. Bij de gedachtevorming over deze maatregel is een aantal
negatieve bijeffecten gebleken.In de eerste plaats heeft deze maatregel een breder effect dan beoogd.
Naast de grote beursgenoteerde vennootschappen, waar de topbestuurders actief
zijn, zullen ook andere vennootschappen worden getroffen. Het gaat hierbij
bijvoorbeeld om startende ondernemingen , die nog niet in staat zijn volledige
salarissen uit te betalen en derhalve hun werknemers door middel van optieregelingen
belonen. De maatregel richt zich niet alleen op bestuurders, maar het zal
voor de werkgever ook minder aantrekkelijk worden om aan andere werknemers
opties toe te kennen. Voorts wordt de huidige fiscale neutraliteit
tussen de verschillende bezoldigingsvormen doorbroken. Bovendien zal er naar
verwachting een verschuiving optreden naar loonbestanddelen die wel aftrekbaar
zijn, zoals vast salaris, bonussen, winstafhankelijke uitkeringen etc.Tot slot kan worden opgemerkt dat het afschaffen van de Vpb-aftrek voor
werknemersopties negatief kan uitwerken voor het Nederlandse vestigingsklimaat.
Voor vennootschappen met grote optietoekenningen (aan zowel bestuurders als
werknemers) is het qua beloning niet langer aantrekkelijk om in Nederland
gevestigd te zijn. Een ander Europees land waar nog wel Vpb-aftrek mogelijk
is, is dan aantrekkelijker.Afschaffen keuzeregime voor de belastbaarheid van opties
in de loonbelastingEen werknemer die opties krijgt toegekend, kan sinds 1 januari 2001
kiezen wanneer belastingheffing plaatsvindt. Hierbij zijn twee mogelijkheden:
het genietingsmoment (toekennen van onvoorwaardelijke optie of het moment
van onvoorwaardelijk worden van een voorwaardelijke optie) dan wel het realisatiemoment
(vervreemding of uitoefening) van daadwerkelijk genoten voordeel van het optierecht.
De waarde van het optierecht wordt op het genietingsmoment bepaald aan de
hand van een waarderingsformule (tenzij het een beursgenoteerd optierecht
is). Indien de opties binnen drie jaar worden uitgeoefend of vervreemd dan
vindt er overigens een soort eindheffing plaats, over de nog niet in de heffing
betrokken winst. Bij heffing op het realisatiemoment wordt het werkelijk gerealiseerde
voordeel in de heffing betrokken. Volgens gegevens van de Belastingdienst
kiest ruwweg tien procent van de werknemers met opties voor belastingheffing
op het genietingsmoment. Het gaat hier dan met name om topbestuurders. Het
werkelijke voordeel wordt dan niet belast. De overige negentig procent van
de werknemers met opties kiezen veelal voor heffing over het daadwerkelijk
behaalde voordeel op het realisatiemoment, omdat er nog geen liquiditeiten
aanwezig zijn op het genietingsmoment.Het afschaffen van het keuzeregime betekent dat voortaan alleen nog op
het realisatiemoment belasting geheven wordt bij de werknemer. Hiermee loopt
Nederland internationaal meer in de pas, aangezien de meeste andere landen
op het realisatiemoment heffen. Voorts wordt dan voorkomen dat bij vervreemding
of uitoefening van het optierecht aanzienlijke onbelaste voordelen ontstaan,
omdat al belasting is betaald op het genietingsmoment. Afschaffen van het
keuzeregime is vanuit verschillende invalshoeken bepleit. De Universiteit
van Tilburg heeft in haar eerder genoemde onderzoek over personeelsopties
en andere vormen van variabele beloningen aangegeven voorstander te zijn van
het afschaffen van het keuzeregime.AfwegingOp grond van bovenstaande overwegingen kiest het kabinet ervoor om het
keuzeregime voor de belastbaarheid van personeelsopties in de loonbelasting
te laten vervallen, vooral omdat dan ook topbestuurders voor het werkelijk
behaalde voordeel in de loonbelasting worden betrokken.6. Ten slotteDe boekhoudaffaires in binnen- en buitenland en de perceptie van zelfverrijking
aan de top van het beursgenoteerde bedrijfsleven hebben gezorgd voor een afnemend
vertrouwen onder beleggers en het brede publiek. Er is algemene twijfel ontstaan
aan het normbesef van het bestuur van en het toezicht op de beursgenoteerde
vennootschappen en van de partijen op de financiële markten.
De integriteit van het beursgenoteerde bedrijfsleven en van het financiële
systeem is op het spel gezet. Het is het kabinet er veel aangelegen om het
vertrouwen in het beursgenoteerde bedrijfsleven en in de financiële markten
snel te doen herstellen. Zowel op Europees als op nationaal niveau zijn reeds
de nodige maatregelen in voorbereiding of in uitvoering. Grofweg kan onderscheid
worden gemaakt tussen de Europese initiatieven, die vooral zien op het herstel
van het vertrouwen in de financiële markten, en de nationale initiatieven
(maar mede gebaseerd op Europese ontwikkelingen), die vooral zijn gericht
op het herstel van het vertrouwen in het bestuur van beursgenoteerde vennootschappen.
Het werk van de commissie Tabaksblat kan hier een belangrijke bijdrage aan
leveren. De code van de commissie Tabaksblat heeft bij veel beursgenoteerde
vennootschappen reeds veranderingen bewerkstelligd of in gang gezet. Het kabinet
neemt de Tabaksblat code daarom integraal en ongewijzigd over als gedragscode
voor beursgenoteerde vennootschappen. De code kan echter niet functioneren
zonder een stevig wettelijk kader. Het is de verantwoordelijkheid van de wetgever
om een dergelijk kader neer te zetten. In deze brief is een overzicht gegeven
van maatregelen die zijn genomen of in petto zijn om het wettelijk kader te
verstevigen. Hieronder zijn ze nog een keer samengevat, met daarbij –
voor zover passend – een tijdstip waarop de Tweede Kamer een wetsvoorstel
tegemoet kan zien:Nationaal15. Indiening van het wetsvoorstel toezicht accountantsorganisaties: deze
zomer;16. Indiening van het wetsvoorstel toezicht financiële verslaggeving:
deze zomer;17. Voorhangprocedure om de Tabaksblat code aan te wijzen als gedragscode
in de zin van artikel 2:391 lid 4 BW: na aanvaarding van het wetsvoorstel
betreffende de aanpassing van de structuurregeling door de Eerste Kamer: naar
verwachting deze zomer;18. Instellen van de Monitoring Commissie Tabaksblat code: dit voorjaar;19. Een wetsvoorstel betreffende het gebruik van moderne communicatiemiddelen
bij besluitvorming in rechtspersonen is in voorbereiding;20. Een wetsvoorstel facilitering proxy voting/solicitation is in voorbereiding;21. Indiening beleidsnotitie implementatie overnamerichtlijn en beschermingsconstructies:
dit voorjaar;22. Onderzoek inzake invoering bestuursverbod;23. Omzetting aantal aanbevelingen van de commissie Tabaksblat aan de
wetgever in wetgeving:e. Verplichtingen inzake verantwoordelijkheid institutionele beleggers;f. Externe accountant toegang verschaffen tot de algemene vergadering
van aandeelhouders;g. Voordracht voor benoeming van bestuurder of commissaris hoeft niet
meer dan één persoon te bevatten;h. Wettelijke facilitering benoemingstermijn van maximaal vier jaar voor
bestuurders, met mogelijkheid van herbenoeming.24. Afschaffing keuzeregime opties: Belastingplan 2005;25. Wettelijk verankerde, soberder richtlijn voor de ontslagvergoeding
in het geval bestuurders en werknemers zich tot de rechter wenden;26. Implementatie van de richtlijn Marktmisbruik; het wetsvoorstel dienaangaande
zal rond de zomer naar de Tweede Kamer worden gestuurd;Europees27. Afronding van de onderhandelingen over de ontwerp richtlijn beleggingsdiensten:
naar verwachting dit voorjaar;28. Afronding van de onderhandelingen over de ontwerp Transparantierichtlijn:
naar verwachting dit voorjaar.Mochten de monitoring resultaten van de naleving van de Tabaksblat code
ertoe leiden dat de kabinetsdoelstelling om het Nederlandse bedrijfsleven
in 2007 in internationale vergelijkingen in de «corporate governance
kopgroep» te brengen gevaar loopt, dan kan het hiervoor genoemde wetgevingsprogramma
nog worden aangevuld.Risico nemen is een essentieel onderdeel van ondernemen. Wetgeving en
codes zullen faillissementen en boekhoudaffaires in de toekomst niet kunnen
uitsluiten. Oogmerk van de hiervoor genoemde maatregelen is om de risico's
transparant, beheersbaar en verantwoordbaar te maken. De maatregelen zijn
erop gericht om vennootschappen te stimuleren hun verantwoordelijkheid te
nemen op het terrein van corporate governance en hiermee de kans op nieuwe
boekhoudaffaires zo klein mogelijk te maken, en om een bijdrage te leveren
aan het herstel van het vertrouwen bij beleggers en het brede publiek in de
integriteit van bestuurders, commissarissen en financiële marktpartijen.XNoot1Zie hierover ook de brief van de Minister van Financiën d.d. 10 april
2003 aan de Tweede Kamer (Kamerstukken II 2002/03, 28 122, nr. 14).XNoot1Zie voor een beknopt overzicht van de inhoud van de Sarbanes-Oxley Act
de antwoorden van de Minister van Financiën d.d. 2 september 2002
op de vragen van het Kamerlid Koenders (PvdA) over de boekhoudfraude (Aanhangsel
Handelingen II 2001/02, nr. 1588).XNoot1Financiële Diensten: Tenuitvoerlegging van het kader voor financiële
markten: een actieplan. Mededeling van de Europese Commissie, COM (1999) 232,
11 mei 1999.XNoot2Ninth Report Financial Services. The FSAP enters the Home straight, 25
november 2003.XNoot3COM (2003) 284 definitief. De Tweede Kamer is bij brief d.d. 15 oktober
2003 door de Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken over dit actieplan geïnformeerd
(Kamerstukken II 2002/03, 22 112, nr. 289).XNoot4De diensten van Directoraat-generaal Interne Markt van de Europese Commissie
hebben op 23 februari 2004 een consultatiedocument over deze aanbeveling
uitgestuurd (zie www.europa.eu.int).XNoot1De in 1999 door de OESO ontwikkelde principes worden momenteel herzien.
Een voorontwerp van de herziene principes is in januari 2004 door de OESO
voor openbare consultatie uitgestuurd (DAFFE/CA/CG (2003)11/REV1; zie www.oecd.org).
Het is de verwachting dat de nieuwe principes in mei 2004 door de Raad van
Ministers worden vastgesteld.XNoot2Het kabinet heeft een nota «Modernisering ondernemingsrecht»
in voorbereiding, die hier verder op ingaat. Deze nota zal binnen afzienbare
termijn naar de Tweede Kamer kunnen worden gestuurd.XNoot3Euronext Amsterdam, het Nederlands Centrum van Directeuren en Commissarissen,
de Stichting Corporate Governance Onderzoek voor Pensioenfondsen, de Vereniging
van Effectenbezitters, de Vereniging Effecten Uitgevende Ondernemingen en
de Vereniging VNO-NCW.XNoot4Nederlandse Corporate Governance Stichting, Corporate Governance in Nederland;
de stand van zaken, 2002.XNoot5Kamerstukken II 2002/03, 28 179, nr. 31.XNoot6Het wettelijk raamwerk inzake de corporate governance structuur van de
Nederlandse beursgenoteerde vennootschappen wordt binnenkort versterkt na
aanname het wetsvoorstel betreffende de aanpassing van de structuurregeling
door de Eerste Kamer (Kamerstukken I 2002/03, 28 179, nr. 309). De kabinetsnota
«Modernisering ondernemingsrecht» zal nader ingaan op de vraag
wat bij wet en wat bij code kan worden geregeld.XNoot1Zie de persberichten bij het verschijnen van de definitieve code van onder
andere VNO-NCW, de Vereniging Effecten Uitgevende Ondernemingen, de Stichting
Corporate Governance Onderzoek voor Pensioenfondsen en de Vereniging van Effectenbezitters.XNoot2Verantwoording van het werk van de commissie, paragraaf 61.XNoot1Verantwoording van het werk van de commissie, paragraaf 31.XNoot2Zie in dit verband ook de beschikking van de Ondernemingskamer in de Laurus-zaak
(OK 16 oktober 2003, JOR 2003, 260), waarin wordt geconcludeerd dat de
raad van commissarissen medeverantwoordelijk is voor het geconstateerde wanbeleid.XNoot1Bij brief van 3 november 2003 (FIN 03-471) door de Minister van Financiën
aan de Tweede Kamer aangeboden.XNoot2Veelal vinden deze inperkingen hun historie in de gedachte dat aandeelhouders
niet voldoende alle belangen binnen de vennootschap kunnen wegen. De nota
«Modernisering ondernemingsrecht» zal nader ingaan op de toekomst
van de structuurregeling.XNoot1Euronext, «Share ownership structure in four Euronext countries
(Belgium, France, The Netherlands and Portugal) 1997–2002».XNoot2Wetsvoorstel betreffende de invoering van de mogelijkheid tot het treffen
van bijzondere maatregelen door de ondernemingskamer over zeggenschap in de
naamloze vennootschap (Kamerstukken II 1997/98, 25 732, nr. 3).XNoot3Zie hierover de brieven van de Minister van Economische Zaken d.d. 6 en
20 februari 2004 (kamerstukken II 2003/04, 21 501–30, nrs.
35 en 36).XNoot4CentER Applied Research van de Universiteit Tilburg, «Personeelsopties
en andere vormen van variabele beloningen in Nederland», mei 2003. Dit
rapport is bij brief van de Minister van Financiën d.d. 10 juli
2003 aan de Tweede Kamer aangeboden (FIN 03–255).XNoot1Verslaggevingsstandaarden die voor 1 april 2001 zijn gepubliceerd
worden aangeduid als International Accounting Standards (IAS).XNoot2Vierde richtlijn 78/660/EEG van de Raad van 25 juli 1978 op de grondslag
van artikel 54, lid 3, sub g) van het Verdrag betreffende de jaarrekening
van bepaalde vennootschapsvormen (PbEG L 222) en Zevende richtlijn 83/349/EEG
van de Raad van 13 juni 1983 op de grondslag van artikel 54, lid 3, sub
g) van het Verdrag betreffende de geconsolideerde jaarrekening (PbEG L 193).XNoot3Verordening (EG) nr. 1606/2002 van het Europees Parlement en de Raad van
19 juli 2002 betreffende de toepassing van internationale standaarden
voor jaarrekeningen (PbEG L 243).XNoot1Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot
harmonisatie van de transparantievereisten die gelden voor informatie over
uitgevende instellingen waarvan effecten tot de handel op een gereglementeerde
markt zijn toegelaten en tot wijziging van de Richtlijn 2001/34/EG (COM 2003
(138)01XNoot2In Nederland reeds geregeld in artikel 2:101 BW.XNoot3Op 28 november 2003 ter openbare consultatie uitgestuurd (zie www.minfin.nl).XNoot1Handelingen II 4 september 2003, 89–5147 t/m 89–5170.XNoot2Kamerstukken II 2002/03, 28 179, nr. 50.XNoot1J. C. Coffee, «Understanding Enron: It's About the Gatekeepers,
Stupid», Columbia Law & Economics Working Paper nr. 207, 2002.XNoot2PbEG L 191.XNoot1Kamerstukken II 2001/02, 28 090, nr. 1, p. 20.XNoot2Een voorontwerp van het wetsvoorstel betreffende het toezicht op accountantsorganisaties
is op 19 september 2003 ter openbare consultatie uitgestuurd (zie www.minfin.nl)
en bij brief van 19 september 2003 door de Minister van Financiën
aan de Tweede Kamer aangeboden (FIN 03-351).XNoot3Achtste richtlijn 84/253/EEG van de Raad van 10 april 1984 op de
grondslag van artikel 54, lid 3, sub g) van het Verdrag inzake de toelating
van personen, belast met de wettelijke controle van boekhoudbescheiden (PbEG
L 126).XNoot4Zie bijvoorbeeld H. Schenk «Herpositionering van ondernemingen:
inleiding» in Herpositionering van ondernemingen, Preadviezen van de
Koninklijke Vereniging voor de Staathuishoudkunde 2001, Utrecht: Lemma.XNoot5J. C. Coffee, «Understanding Enron: It's About the Gatekeepers,
Stupid», Columbia Law & Economics Working Paper nr. 207, 2002.XNoot1Men zie de artikelen 22, 24a, 34 en 35a van het Besluit toezicht effectenverkeer
1995 en de nadere uitwerking in de artikelen 19, 44a, en bijlage 4 onder punt
4.6 van de Nadere Regeling Gedragstoezicht effectenverkeer 2002.XNoot2Op 28 november 2003 werd over de ISD een Gemeenschappelijk Standpunt tussen
Commissie en Raad bereikt (Documentnummer 13421/03).XNoot3Richtlijn nr. 2003/6/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese
Unie van 12 april 2003 betreffende handel met voorwetenschap en marktmanipulatie
(PbEG L 96). Een voorontwerp van de uitvoeringswet ter implementatie
van deze richtlijn is op 8 augustus 2003 ter openbare consultatie uitgestuurd
(zie www.minfin.nl).XNoot1Europese Commissie, «Eerste reactie van de EU op de naar aanleiding
van de Enron-affaire gerezen beleidsvraagstukken», Nota bestemd voor
de Informele Raad (Ecofin) van Oviedo op 12 en 13 april 2002.XNoot2Europees Parlement, «Report on Role and methods of rating agencies»,
A5–0040/2004.XNoot3De commissie Winter wijst daar in haar rapport «A Modern Regulatory
Framework for Company Law in Europe» ook op.XNoot1Adviesnummer 03/12.XNoot2Kamerstukken II 2002/03, 29 200 IXB, nr. 2, pag. 11. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29449-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl