Wijziging Wet veiligheidsonderzoeken o.a. ter verbetering van de uitvoerbaarheid van deze wet; Brief van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST133968
 2008-2009
 
 30 805
 Wijziging van de Wet veiligheidsonderzoeken ter verbetering van de uitvoerbaarheid
en ter verduidelijking van de toepassing van deze wet
 
 
 
 
 Nr. 
 13
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 14 augustus 2009
 
 In het voorjaar van 2007 heeft de Tweede Kamer via de motie Schinkelshoek aangegeven dat de maximale beslistermijn van acht weken
omtrent het afgeven van een Verklaring van geen bezwaar onverkort het uitgangspunt
dient te zijn. De beslistermijn voor met name de zwaarste categorie veiligheidsonderzoeken,
de A-onderzoeken werd te vaak werd overschreden: In 2007 was slechts 15%
van alle A-onderzoeken die voor de departementen waren uitgevoerd binnen de
achtweken-termijn afgerond. Dit was voor de Tweede Kamer aanleiding te verzoeken
om maatregelen te treffen die zouden leiden tot een concrete verkorting van
de wacht- en doorlooptijden van deze onderzoeken en halfjaarlijks de Tweede
Kamer te rapporteren over de voortgang ervan. Teneinde deze doelstellingen
te realiseren heeft de AIVD het verbeterprogramma Sneller
veiligeruitgevoerd.
 Inhoud van deze voortgangsrapportage
 Het verbeterprogramma Sneller veiliger kende
in aanvang een aantal doelstellingen waarvan een deel inmiddels is gerealiseerd.
In de voortgangsrapportage van 18 december 2008 is voor deze onderdelen
reeds verantwoording afgelegd. Het programma Sneller veiliger is als projectorganisatie beëindigd. Een aantal deelprojecten,
waaronder het kwaliteitstraject omtrent de veiligheidsonderzoeken die voor
de burgerluchthavens worden uitgevoerd, zal worden voortgezet. In deze voortgangsrapportage
komen de volgende onderdelen aan bod:
 i. De weggewerkte achterstanden;
 ii. De behandeltijden van de A-veiligheidsonderzoeken voor de politie
en de departementen;
 iii. De uitvoering van herhaalonderzoeken;
 iv. De veiligheidsonderzoeken voor de sector burgerluchtvaart;
 v. De nalatenschap van veiligheidsonderzoeken voor de politie.
 i. Weggewerkte achterstanden
 Doelstelling
 De achterstand in het werkaanbod moet voor 1 mei 2008 zijn weggewerkt. 
 Resultaten
 In deze rapportage kan ik melden dat inmiddels, op één dossier
na, de achterstand is weggewerkt. In dit dossier prevaleert het belang van
de betrokkene om het onderzoek aan te houden en vooralsnog te wachten op gegevens
uit het buitenland.
 Toelichting op de resultaten
 In verband met de implementatie van een nieuwe planmatige werkwijze op
1 januari 2008, is er door de AIVD voor gekozen om alle onderzoeksaanvragen
die vóór deze datum waren binnengekomen te definiëren als
werkachterstand. In totaal werd daarmee de totale achterstand vastgesteld
op 2 574 onderzoeken.
 
 Alhoewel het grootste deel van de achterstand op de geplande realisatiedatum
van 1 mei 2008 was weggewerkt, kon een beperkt deel van de resterende
onderzoeken als gevolg van externe factoren niet worden afgerond. Van de totale
achterstand waren er op 18 december 2008 nog tien onderzoeken in behandeling.
Dit voorjaar is een achttal hiervan afgerond door middel van het uitbrengen
van een voornemen tot de weigering van de Verklaring van geen bezwaar. Als
gevolg van het uitblijven van essentiële gegevens uit het buitenland
(van collegadiensten), kon voor deze dossiers geen oordeel worden gegeven
over de vraag of er voldoende waarborgen aanwezig zijn dat de respectievelijke
betrokkenen (de kandidaat-vertrouwensfunctionarissen) onder alle omstandigheden
de uit de vertrouwensfunctie voortvloeiende plichten getrouwelijk zouden volbrengen.
Eén onderzoek kon tenslotte worden afgesloten door middel van de verstrekking
van de Verklaring van geen bezwaar. Hiermee blijft er dus één
onderzoek over. De betreffende kandidaat-vertrouwensfunctionaris heeft meerdere
keren aangegeven belang te hebben bij het aanhouden van het onderzoek.
 
 Feitelijk kent de Wet veiligheidsonderzoeken (Wvo) een maximale behandeltijd
van acht weken. Voor onderzoeken waarbij deze behandeltermijn is overschreden
geldt geen andere afrondingstermijn. In de praktijk is gebleken dat vooral
de veiligheidsonderzoeken waarbij informatie moet worden aangevraagd bij internationale
collegadiensten, ver buiten de wettelijke behandeltermijn worden afgerond.
Ondanks herhaaldelijk rappel vanuit de AIVD blijkt dat de collegadiensten
niet altijd in staat zijn snel te reageren op de informatieverzoeken vanuit
Nederland. Ten aanzien van dergelijke onderzoeken zal de AIVD na de zomer,
daar waar mogelijk, haar rappelbeleid opvoeren. Hiermee voldoet de AIVD aan
zijn inspanningsverplichting met betrekking tot het verkrijging van voldoende
informatie voor het veiligheidsonderzoek. Onderzoeken die na 52 weken nog
niet kunnen worden afgerond vanwege het uitblijven van informatie uit het
buitenland, zullen dan worden afgesloten door middel van een voornemen tot
weigering van de Verklaring van geen bezwaar. Na het verstrijken van de hierboven
genoemde termijn is uit de praktijk gebleken dat er geen zicht meer is op
een (spoedige) verkrijging van informatie uit het buitenland. Mocht blijken
dat een betrokkene of een werkgever belang heeft bij het aanhouden van het
onderzoek dan kan de betrokkene c.q. de werkgever de AIVD alsnog vragen het
onderzoek aan te houden. Het is echter niet zinvol de AIVD voor
deze langlopende informatieverzoeken verder te belasten met een rappelbeleid.
 ii. De behandeltijden van de A-veiligheidsonderzoeken
voor de politie en de departementen
 Doelstelling
 Vanaf 1 mei 2008 wordt 95% van alle A-veiligheidsonderzoeken
voor de politie en vijf departementen binnen de maximale doorlooptijd van
acht weken uitgevoerd.
 Resultaten
 Zoals in de vorige voortgangsrapportage gemeld kwam het gemiddelde percentage
over het jaar 2008 voor de A-onderzoeken dankzij de verbetermaatregelen uit
op 82. In deze rapportage kan ik u melden dat dit percentage over de gemeten
periode van 1 september 2008 tot aan 19 april 2009 op 90.05 is uitgekomen.
In tabel 1 wordt een overzicht gepresenteerd van de gerealiseerde behandeltijd
van de A- en AP-onderzoeken die in de periode van 1 september 2008 tot
en met 19 april 2009 (week 16) in behandeling zijn genomen.
 Tabel 1: behandeltijd A-veiligheidsonderzoeken 1 september
2008 tot 19 april 2009
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verschoonbaar
 Niet verschoonbaar 
 
 
 
 
 Inzender
 Gestart
 Af in 8 weken
 Buitenland
 Complex
 
 
 
 Departementen
 401
 358 (89,28%)
 4 (1,00%)
 10 (2,49%)
 29 (7,23%)
 
 
 Politie
 403
 366 (90,82%)
 3 (0,74%)
 12 (2,98%)
 22 (5,46%) 
 
 
 
 Totaal
 
 
 804
 
 
 724 (90,05%)
 
 
 7 (0,87%)
 
 
 22 (2,74%)
 
 
 51
(6,34%)
 
 
 
 
 
 Toelichting op de resultaten
 Het beheersbaar krijgen van de instroom van het aantal uit te voeren onderzoeken
door het stringentere aanwijzingsbeleid van vertrouwensfuncties, de introductie
van de werkafspraken met de werkgevers van vertrouwensfunctionarissen over
het aantal in te sturen onderzoeksaanvragen, maar ook de aanpassing van het
werkproces, de introductie van een planning en controlemethodiek en de verbeterde
aanlevering van informatie van externe organisaties hebben er toe bijgedragen
dat in de afgelopen twee voortgangsrapportages een verbetering kon worden
gepresenteerd met betrekking tot de gemiddelde behandeltijd van veiligheidsonderzoeken.
 Uit de tabel valt af te leiden dat in de gemeten periode 90% van
alle A-veiligheidsonderzoeken die voor de departementen en de Nederlandse
politie zijn uitgevoerd, binnen de wettelijke termijn zijn afgerond. Daarmee
wordt bijna vijf procent afgeweken van het streefpercentage van 95.
 
 Van de tien procent onderzoeken die niet in acht weken waren afgerond,
bleek 3.61% vertraagd vanwege de lange behandeltijd van informatieverzoeken
door internationale collegadiensten en om reden van inhoudelijke complexiteit
van de onderzoeken. Voor de overige 6.34% bleek dat de betreffende
onderzoeken om andere redenen niet tijdig konden worden afgerond. In zijn
algemeenheid kunnen de volgende oorzaken hiervan worden genoemd:
 – Het door de werkgevers niet goed spreiden van het conform werkafspraak
aantal in te sturen onderzoeksaanvragen. Het gevolg hiervan is
dat de gereserveerde verwerkingscapaciteit van de AIVD niet optimaal kan worden
benut (soms te weinig ingestuurd, soms te veel);
 – Het aantal moeilijk planbare onderzoeken blijft hoog (de beschikbaarheid
van kandidaat-vertrouwensfunctionarissen bij een aantal werkgevers). Het komt
geregeld voor dat betrokkenen, vanwege langdurig verblijf in het buitenland,
niet tijdig beschikbaar zijn voor het veldonderzoek;
 – De invloed op het verwerkingsproces (planningsysteem) van de toename
van het aantal spoedaanvragen (vanuit politie en departementen). Gemeten vanaf 1 september
2008 tot aan 15 mei 2009 zijn op verzoek van een aantal inzenders, 47
onderzoeken met voorrang in behandeling genomen. De spoed-aanvragen hebben
een zeer nadelig effect op het (planmatige) verwerkingsproces;
 
 In de voortgangsrapportage van 18 december 2008 heb ik de Tweede
Kamer reeds geïnformeerd over een aantal maatregelen die de AIVD zou
treffen om de gemiddelde behandeltijd te verbeteren. Daarnaast zal teneinde
een deel van bovengenoemde problemen weg te nemen de AIVD aanvullende maatregelen
nemen met als doel de medewerkers effectiever in te zetten en aan te sturen:
 – Extra ingestuurde onderzoeksaanvragen, die buiten de reguliere
werkafspraak om worden aangeleverd, worden in overleg met de werkgever op
een later moment in behandeling genomen;
 – De AIVD bevordert dat inzenders erop toe zien dat betrokkenen
tijdig beschikbaar zijn voor het uit te voeren veldonderzoek. Inzenders wordt
via de aanmeldingsformulieren gevraagd aan te geven wanneer de betrokkene
beschikbaar is voor het veiligheidsonderzoek;
 – Het nieuwe informatie systeem, dat thans in een pilotfase verkeerd,
zal naar verwachting leiden tot de gewenste situatie dat leidinggevenden beter
in staat worden gesteld gerichter te sturen op het productieproces. Medewerkers
kunnen daardoor effectiever worden ingezet. Bovendien kunnen meer processtappen
parallel worden uitgevoerd.
 90% als nieuw ijkpunt
 Op basis van de meest actuele ervaringscijfers is gebleken dat het vooralsnog
realistischer is de inschatting ten aanzien van het percentage onderzoeken
dat in acht weken kan worden afgerond, bij te stellen. 95% is op dit
moment nog niet haalbaar gebleken. In beginsel blijft onverkort het uitgangspunt
dat alle onderzoeken binnen de wettelijke termijn moeten worden uitgevoerd.
Op basis van de huidige geactualiseerde informatiepositie is het realistischer
om uit te gaan van de constatering dat, vanwege de hierboven beschreven invloeden,
vooralsnog in de komende periode gemiddeld genomen 90% van de A-onderzoeken
binnen de wettelijke termijn zal zijn afgerond. Ten opzichte van de pre-Sneller veiliger situatie wordt hiermee nog immer een
te verantwoorden resultaat behaald. In 2007 was slechts 15% van alle
A-onderzoeken voor de departementen binnen acht weken afgerond. Naar verwachting
zal, als gevolg van de maatregelen, het percentage binnen de wettelijke termijn
uitgevoerde onderzoeken in de loop van dit jaar boven de 90 kunnen uitkomen.
Het is echter wel van belang dat de verwerkingscapaciteit in balans is met
het aantal uit te voeren veiligheidsonderzoeken.
 iii. Herhaalonderzoeken
 In het eerste halfjaar van 2009 heeft de AIVD in totaal 54 herhaalonderzoeken
uitgevoerd voor die werkgevers waar uitvoeringsafspraken mee zijn gemaakt.
Daarnaast heeft de AIVD in totaal 98 herhaalonderzoeken uitgevoerd voor andere
inzenders. Sinds eind 2008 stuurt de AIVD er bij de inzenders bewust op aan
vertrouwensfunctionarissen aan te melden voor een hernieuwd veiligheidsonderzoek.
Binnen de werkafspraken die met inzenders worden gemaakt is ruimte gereserveerd
om dergelijke onderzoeken aan te melden.
 Daarmee wordt eveneens bereikt dat er een regelmaat tot stand wordt gebracht
ten aanzien van de instroom van het aantal onderzoeksaanvragen. Tenzij feiten
en omstandigheden nopen tot een spoedige aanvang van een hernieuwd veiligheidsonderzoek,
kunnen dergelijke onderzoeken goed gepland worden mits de werkgevers zich
houden aan het binnen de werkafspraak geregelde quotum van het maximaal in
te sturen onderzoeksaanvragen. Dit draagt bij aan het stabiel krijgen van
het verwerkingsproces bij de onderzoeksafdeling. Daarmee lijkt het probleem
dat de inzenders weinig tot geen gebruik maken van de mogelijkheid tot het
doen van aanmeldingen voor de herhaalonderzoeken langzaamaan op te lossen.
 iv. De veiligheidsonderzoeken voor de sector burgerluchtvaart
 In mijn eerder aangehaalde voortgangsrapportages van respectievelijk 10 juni
2008 en 18 december 2008 heb ik de Tweede Kamer geïnformeerd over
het vraagstuk inzake de veiligheidsonderzoeken voor de sector burgerluchtvaart.
Daarin had ik mijn intentie verwoord om de geconstateerde knelpunten met betrekking
tot de instroom van het aantal onderzoeksaanvragen, samen met de sector aan
te pakken. In de laatste voortgangsrapportage heb ik de Kamer op de hoogte
gesteld dat vanwege de complexiteit van het vraagstuk, de grote aantallen
bedrijven en de grote economische belangen die met de luchtvaartsector zijn
gemoeid, de AIVD in samenwerking met de sector zal onderzoeken welke maatregelen
werkbaar en haalbaar zijn. De luchthavenautoriteiten hebben zich bereid getoond
om samen te werken aan de oplossing van het vraagstuk. In samenwerking met
het Platform Beveiliging en Publieke Veiligheid (BPVS), werkt de AIVD momenteel
aan een probleemanalyse. Deze zal als uitgangspunt dienen voor de te nemen
verbetermaatregelen. In ieder geval zal in dit verband worden verkend of een
meer bedrijfsmatige benadering van de uitvoering van de veiligheidsonderzoeken
voor de burgerluchtvaart, waaronder de introductie van een financiële
component, kan bijdragen aan het terugdringen van de situatie dat te ruimhartig
een aanmelding voor een veiligheidsonderzoek wordt gedaan voor personen die
uiteindelijk niet tewerk worden gesteld in de gebieden waar men vanwege de
beveiliging (o.a. EU-verordening) moet beschikken over een Verklaring van
geen bezwaar.
 
 Na de implementatie van «dynamisering» bij de burgerluchtvaartsector
kan worden gewerkt aan de voorbereiding van functieclustering (ook wel werkgeversclustering
genoemd). Voor deze sector biedt dat het voordeel dat op termijn de noodzaak
komt te vervallen van de structurele uitvoering van initiële veiligheidsonderzoeken
in die gevallen waarbij vertrouwensfunctionarissen switchen van baan tussen
verschillende werkgevers op de burgerluchthavens. Voorwaarde hierbij is dat
werkgevers op de burgerluchthavens een actueel overzicht hebben (en houden)
van de bij hun in dienst zijnde vertrouwensfunctionarissen. Derhalve zal de
maatregel tot implementatie van functieclustering onderdeel moeten gaan uitmaken
van een breder pakket van maatregelen die moeten bijdragen aan het beheersbaar
krijgen van de instroom van het aantal uit te voeren veiligheidsonderzoeken.
 v. De nalatenschap van veiligheidsonderzoeken voor
de politie.
 De AP-onderzoeken
 De uitvoering van de AP-onderzoeken verloopt op schema. In de Kamerbrief van 29 augustus 2007 is aangegeven dat de AIVD tot 31 december
2010, nog 700 APonderzoeken moest uitvoeren naar het zittend politiepersoneel.
Uit de registratie van de AIVD van mei 2009 bleek dat nog 160 onderzoeken
resteerden. De leden van alle korpsleidingen hebben inmiddels een veiligheidsonderzoek
ondergaan.
 De P-onderzoeken
 In de tweede voortgangsrapportage is gemeld dat er een inventarisatie
plaatsvindt bij de politiekorpsen met betrekking tot de resterende P-onderzoeken.
Op grond van deze inventarisatie blijkt dat inmiddels vier korpsen helemaal
klaar zijn. Uit de registratie van mei 2009 bleek dat landelijk nog 2 100
onderzoeken resteerden. Op basis van een inschatting die de korpsen hebben
geleverd ten aanzien van de resterende werkvoorraad P-onderzoeken verwachten
de korpsen eind 2010 helemaal gereed te zullen zijn met de verwerking ervan.
 In februari 2009 is de Raad van Hoofdcommissarissen akkoord gegaan met
de concept leidraad «Aanwijzen vertrouwensfuncties politie». Door
een aanscherping van de aanwijzingscriteria zal naar verwachting het aantal
P-functies met 25% worden gereduceerd. Na implementatie van de Leidraad
behoeft een aantal ingeplande onderzoeken naar het zittend personeel niet
meer te worden uitgevoerd. Tenslotte zijn ook de eerste herhaalonderzoeken
naar het zittend politiepersoneel uitgevoerd.
 Tot slot
 Geconcludeerd kan worden dat een belangrijk deel van het verbeterprogramma Sneller veiliger inmiddels is gerealiseerd. De achterstanden
zijn weggewerkt en het percentage onderzoeken dat niet wordt uitgevoerd binnen
acht weken is maximaal teruggebracht. Voorts geldt dat de doelstellingen gerelateerd
aan de sector burgerluchtvaart en veiligheidsonderzoeken van de politie in
goede samenwerking met de sector en de politie worden nagestreefd. Over het
vervolg van de uitvoering van het programma Sneller veiligerzal vanwege het bovenstaande dan ook niet langer gerapporteerd gaan
worden in halfjaarlijkse voortgangsrapportages, maar in het jaarverslag AIVD.
 
 De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
 G. ter Horst
 
 
 
 
 Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 30 805, nr. 8.