Vreemdelingenbeleid; Brief regering; Reactie op verzoek commissie over het ambtsbericht Iran en reactie op recente uitspraak EHRM inzake uitzetting christen naar Iran door Turkije
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST141968
 2009-2010
 
 19 637
 Vreemdelingenbeleid
 
 
 
 
 Nr. 
 1333
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 22 maart 2010
 
 Met deze brief informeer ik u over het ambtsbericht betreffende Iran van
januari jl. en de beleidsconclusies die hieraan zijn verbonden voor het asielbeleid
ten aanzien van Iran. Voorts licht ik u met deze brief in over de recente
uitspraak van het Europese Hof voor de rechten van de mens (het Hof) inzake
de geplande uitzetting van een bekeerde Iraanse christen door Turkije (EHRM,
Z.N.S. v. Turkije, nr. 21 896/08, 19 januari 2010).
 
 Bij brief van 18 januari 2010 is door de Minister van Buitenlandse
Zaken een nieuw ambtsbericht uitgebracht over de algehele situatie in Iran.
Het ambtsbericht beschrijft onder meer de ontwikkelingen in Iran naar aanleiding
van de presidentsverkiezingen op 12 juni 2009. In de nasleep van deze
presidentsverkiezingen waren er door het gehele land, en met name in de hoofdstad
Teheran, tal van veiligheidsincidenten. De rust op straat is thans grotendeels
teruggekeerd, maar rond speciale dagen of gebeurtenissen kan het onrustig
worden.
 
 Studenten hebben een belangrijke rol gespeeld bij de demonstraties na
deze presidentsverkiezingen. Als gevolg hiervan zijn, na de onlusten in juni
2009, veel studenten gearresteerd en geïntimideerd. Verder krijgen journalisten
en mensenrechtenactivisten te maken met de beknotting van de vrijheid van
meningsuiting en persvrijheid.
 Uit de beschrijving van de situatie van deze groepen en van de situatie
van intellectuele beroepsgroepen, vakbondsleden, nationalistisch religieuzen,
etnische Arabieren, Koerden, activisten van illegale politieke bewegingen,
christenen, bahaien en vrouwen, concludeer ik dat deze groepen, zoals thans
reeds het geval is, nog steeds bijzondere aandacht dienen te krijgen bij de
beoordeling van hun asielaanvraag. Bovendien acht ik het aangewezen om sufi’s
aan deze opsomming toe te voegen. In het huidige landgebonden asielbeleid
ten aanzien van Iran worden de sufi’s niet genoemd. Uit het ambtsbericht
blijkt evenwel dat de situatie van sufi’s in Iran sinds enige tijd onder
druk staat. Daarom heb ik besloten om deze groep in het landgebonden asielbeleid
voor Iran ook op te nemen als een groep die verhoogde aandacht vraagt. Wanneer
een vreemdeling in Iran vanwege zijn sufi-geloof problemen heeft
ondervonden van de zijde van de autoriteiten of van medeburgers en deze met
geringe indicaties geloofwaardig kan maken, wordt aannemelijk geacht dat sprake
is van negatieve aandacht bij terugkeer naar het land van herkomst.
 
 De beschrijving van de positie van homoseksuelen, transseksuelen en biseksuelen
in dit ambtsbericht verschilt niet van de beschrijving in voorgaande ambtsberichten
zodat ik geen aanleiding zie om het bijzonder beleid ten aanzien van deze
groepen te wijzigen. Homoseksuelen, transseksuelen en biseksuelen worden derhalve
nog steeds aangeduid als specifieke groep en komen in aanmerking voor een
verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd op grond van artikel 29, onder
c van de Vreemdelingenwet, behoudens contra-indicaties.
 
 Naar aanleiding van de verwijzing door uw Kamer naar het bovenvermelde
arrest van het Hof wil ik het Nederlandse asielbeleid ten aanzien van Iraanse
christenen toelichten.
 
 In het huidige beleid is neergelegd dat het christen zijn c.q. de enkele
bekering tot het christendom niet voldoende is voor toelating. In de asielprocedure
van een Iraanse christen wordt op basis van zijn individuele verhaal en asielmotieven
beoordeeld of hij Verdragsvluchteling is dan wel zijn uitzetting in strijd
zal zijn met artikel 3 van het Europese Verdrag tot bescherming van de rechten
van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM). Bij de individuele beoordeling
van asielaanvragen wordt wel uitgegaan van de notie dat Iraanse christenen
behoren tot een groep die bijzondere aandacht vraagt. Door van dit gegeven
uit te gaan, zal sneller aannemelijk worden geacht dat daadwerkelijk sprake
is van een reële vrees voor vervolging en zijn geringe indicaties toereikend
om een verblijfsvergunning asiel te verlenen.
 
 Aan asielzoekers die in Iran al christen waren, wordt bescherming verleend
als gebleken is dat zij in Iran al problemen hebben ondervonden ten gevolge
van hun geloof. Aan de notie wordt recht gedaan door reeds bij geringe indicaties
aan te nemen dat er een verband is tussen de ondervonden problemen en het
christen zijn.
 
 Van personen die pas in Nederland zijn bekeerd, kan uiteraard niet worden
verlangd dat zij aangeven in Iran al problemen te hebben ondervonden naar
aanleiding van het christen zijn. Daarom is in het beleid opgenomen dat een
vergunning kan worden verleend als is gebleken dat zij al andere problemen
in Iran hebben ondervonden. Hiermee wordt recht gedaan aan de notie omdat
deze andere problemen op zich zelf beschouwd geen aanleiding zouden hebben
gegeven tot bescherming. Vanzelfsprekend dient de asielzoeker deze andere
problemen wel aannemelijk te hebben gemaakt.
 
 Gelet op de inhoud van het nieuwe ambtsbericht bestaat geen aanleiding
om dit beleid aan te passen. Hoewel het ambtsbericht meldt dat in de laatste
maanden sprake is van meer druk op (bekeerde) christenen, kan uit deze informatie
nog niet worden afgeleid dat de situatie in Iran van dien aard is dat een
tot het christendom bekeerde moslim zijn geloof verborgen dient te houden
omdat hij anders met een grote mate van waarschijnlijkheid te maken zal krijgen
met een bejegening zoals beschreven in artikel 3 EVRM.
 
 In een uitspraak van 19 januari 2009 heeft het Hof zich uitgesproken
over het voornemen van Turkije om een Iraanse tot het christendom bekeerde
asielzoeker naar Iran uit te zetten. De bekeerde Iraanse asielzoeker in deze
zaak was van mening dat een uitzetting naar Iran een schending van artikel
3 EVRM tot gevolg zou hebben omdat ze voor haar komst naar Turkije betrokken
was bij activiteiten tegen het regime in Iran en ze in Turkije tot het christendom
was bekeerd, hetgeen ook bekend was bij de Iraanse autoriteiten.
 
 Het Hof geeft aan er niet van overtuigd te zijn dat, voorafgaand aan de
geplande uitzetting, door de Turkse autoriteiten een noemenswaardige beoordeling
heeft plaatsgevonden van haar asielaanvraag. Bovendien is het Hof van oordeel
dat, gelet op het ontbreken van een beoordeling van deze verklaringen door
de Turkse autoriteiten, rekening moet worden gehouden met de beoordeling die
heeft plaatsgevonden door de UNHCR en die heeft geleid tot een erkenning als
vluchteling door de UNHCR. Zonder nadere inhoudelijke beoordeling had de Turkse
overheid niet voorbij kunnen gaan aan de conclusies van de UNHCR. Op basis
van deze vaststellingen heeft het Hof geconcludeerd dat de uitzetting van
betrokkene naar Iran strijdig is met artikel 3 EVRM.
 
 Een situatie zoals die in deze procedure aan de orde was, zal zich binnen
het Nederlandse bestel niet snel voordoen. Het overgaan tot uitzetting van
een asielzoeker naar het land van herkomst zonder dat een beoordeling van
zijn asielmotieven heeft plaatsgevonden is in strijd met het non-refoulement
principe zoals beschreven in artikel 33 van het Vluchtelingenverdrag en in
artikel 3 EVRM. In de Nederlandse procedure zou de vreemdeling bovendien in
alle gevallen toegang hebben tot een rechter die de bevoegdheid heeft de uitzetting
te verbieden.
 
 Deze uitspraak geeft geen aanleiding mijn beleid te herzien. Uit het oordeel
van het Hof blijkt niet dat louter omwille van de bekering tot het christendom
een risico op schending van artikel 3 EVRM moet worden aangenomen. Uit de
weergave van het relaas in de uitspraak leid ik af dat de vreemdeling ook
voor de bekering in Turkije door de Iraanse overheid negatief werd bejegend,
hetgeen aansluit bij de uitgangspunten die ik in mijn beleid hanteer. Het
is dit geheel van aspecten, in combinatie met de wijze waarop de Turkse overheid
de asielaanvraag van betrokkene heeft benaderd, dat heeft geleid tot het oordeel
van het Hof dat sprake is van een schending van artikel 3 EVRM.
 
 Tot slot wil ik met betrekking tot de situatie van bekeerde christenen
in Iran nog opmerken dat het dat het wetsontwerp tot wijziging van het wetboek
van Strafrecht, waarin onder andere terdoodveroordeling wegens afvalligheid
en godslastering is opgenomen, tot op heden niet is goedgekeurd door het parlement
en evenmin door de Raad van Hoeders van de Grondwet. Desgevraagd deelde het
ministerie van Buitenlandse Zaken nog mee dat het wetsontwerp thans nog voorligt
in de juridische subcommissie van het parlement. Over de inhoud van het wetsontwerp
bestaat nog steeds veel onduidelijkheid. De verwachting is dat de goedkeuring
en de inwerkingtreding van dit wetsvoorstel op zich zal laten wachten.
 
 Uiteraard worden de ontwikkelingen in Iran hieromtrent gevolgd. Indien
en zodra het eerder genoemde wetsvoorstel wordt aangenomen, zal worden bezien
of het nieuwe wetsartikel aanleiding geeft tot een beleidswijziging met betrekking
tot de groep Iraanse tot het christendom bekeerde moslims.
 
 De minister van Justitie,
 E. M. H. Hirsch Ballin