Volkshuisvestingsbeleid; Verslag algemeen overleg over de Trendbrief, onderdeel 3.4, Huisvesting ouderen
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24508, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

28-03-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24508 nr. 6

21-03-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesAntwoord van de regeringNadere gedachtenwisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24508Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 56 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 508Volkshuisvestingsbeleidnr. 6VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 21 maart 1996De vaste commissies voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer1 en voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport2 hebben op 15 februari 1996 overleg gevoerd met staatssecretaris Tommel
van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer en staatssecretaris
Terpstra van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de Trendbrief, onderdeel
3.4. Huisvesting ouderen(24 508, nr. 1).Van het gevoerde overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissiesVolgens mevrouw Van der Burg (PvdA) zal het huisvestingsbeleid
voor ouderen zich de komende tijd blijven wijzigen. Niet alleen willen ouderen
steeds meer zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen, maar ook komen er
steeds meer ouderen, o.a. vanwege de langere levensduur. Op dit moment bestaat
33% van het aantal huishoudens uit huishoudens van ouderen (boven de 55 jaar)
en dat zal omstreeks 2020 zo'n 50% zijn. Een en ander heeft niet alleen grote
gevolgen voor het algemene ouderenbeleid, maar ook voor het beleid ter zake
van de huisvesting van ouderen. Het in dit onderdeel van de Trendbrief geschetste beleid vond zij nog
onvoldoende. Er moet zo snel mogelijk op de zoëven geschetste veranderingen
worden ingespeeld. Het Rijk zou daarbij een actieve, stimulerende en sturende
rol moeten spelen. Dat kan en mag niet enkel en alleen worden overgelaten
aan de markt en de gemeenten.Bij de huisvesting voor ouderen spelen beschikbaarheid, betaalbaarheid
en toegankelijkheid een grote rol. Daarnaast mogen een integrale aanpak van
de woonomgeving en een goede woningtoewijzing natuurlijk niet worden vergeten.
Wat de beschikbaarheid betreft, erkent het kabinet dat slechts een heel klein
deel van de bestaande woningvoorraad geschikt is voor ouderen, nl. circa 5%.
De nog te realiseren nieuwbouw is in verhouding tot de bestaande voorraad
natuurlijk erg klein. Zelfs als alle nieuwbouw aanpasbaar is, dan nog is het
gelet op de grote toename van het aantal ouderen noodzakelijk om een groot
deel van de bestaande voorraad geschikt te maken voor ouderen. Bovendien is
er nog sprake van een extra vraag van circa 7000 woningen omdat de intramurale
capaciteit van 185 000 plaatsen is bevroren.Inderdaad is een deel van de ouderen financieel draagkrachtiger geworden,
maar gelukkig erkent het kabinet ook dat er toch een grote groep blijft behoren
tot de doelgroep van de volkshuisvesting. Met name voor die groep is de betaalbaarheid
van groot belang. Inderdaad zijn de markt en de gemeenten primair verantwoordelijk,
maar een kerntaak voor de overheid blijft toch de zorg voor de volkshuisvesting.
Om haar stimulerende en sturende taak naar behoren te kunnen uitvoeren is
in eerste instantie en op korte termijn een onderzoek naar de behoefte nodig.
Hoeveel woningen zijn er nu al geschikt, hoeveel moeten er geschikt worden
gemaakt en wat zijn de kosten? Dat moet ook lokaal en regionaal goed in kaart
worden gebracht.Een groot deel van de nieuwbouw bestaat uit traditionele bouw, maar er
zou ook wat meer aandacht moeten worden besteed aan groepswonen en andere
vormen van gemeenschappelijk wonen. Bij intramurale opvang zijn de mensen
meestal al 85 jaar, zo niet ouder. Mensen blijven langer zelfstandig en voor
een goede hulp en zorg, ook onderling, is het noodzakelijk om ook in de volkshuisvesting
mogelijkheden te creëren voor vormen van gemeenschappelijk wonen. Bovendien
moet nu meer rekening worden gehouden met de groep oudere allochtonen, een
groep die in de jaren zestig naar Nederland is gekomen, met toch speciale
wensen en behoeften op huisvestingsgebied.De komende jaren zijn zeer forse inspanningen in de bestaande voorraad
noodzakelijk om woningen voor ouderen en voor degenen met een woonhandicap –
zo'n 1 miljoen ouderen en bovendien nog zo'n 750 000 niet-ouderen –
beter toegankelijk te maken. Het kabinet heeft die toegankelijkheid de afgelopen
jaren bevorderd; er zijn de nodige experimenten, het oppluspakket van de SEV,
aanpasbaar bouwen in de praktijk. Er gebeurt van alles, maar nog te veel in
de experimenterende sfeer en te weinig structureel. Van de sinds 1993 bestaande
liftenregeling is nog maar zo'n 30% uitgegeven. Mede daarom is zij verlengd
en op zich ook verruimd, maar wat gebeurt er na 1996? Voor 1997 is nog circa
13 mln. en voor 1998 circa 18 mln. beschikbaar. Hetzelfde geldt voor de zogenaamde
oppluspakketten. Eind 1996 worden ze geëvalueerd, maar nu al blijken
ze in een grote behoefte te voorzien. De PvdA-fractie was van mening dat zulke
stimuleringsregelingen nodig blijven en zag graag een algemene subsidieregeling
stimulering ouderenhuisvesting, mede om ervoor te zorgen dat zowel gemeenten
als corporaties erin blijven investeren. Er zou kunnen worden gedacht aan
koppelsubsidies, wellicht via het BWS. In het verleden had zij altijd ontschotting
van het BWS bepleit, maar het leek haar in dit geval toch nodig om te garanderen
dat een bepaald deel van de gelden die gemeenten van het Rijk krijgen wordt
besteed aan verbetering van huisvesting voor ouderen. In eerste instantie
kan worden volstaan met het bijeen vegen van de verschillende subsidiepotten op dit terrein, maar ook de begroting heeft op sommige posten
nog wel enige ruimte. Kan deze suggestie nog voor de begrotingsbehandeling
nader worden uitgewerkt?Mevrouw Van der Burg had de mededeling van de staatssecretaris van VROM
om aanpasbare nieuwbouw in het Bouwbesluit te regelen met instemming ontvangen,
maar zag toch graag dat hij nog een stapje verder ging en een dergelijke verplichting
ook oplegt voor de bestaande voorraad, want daar zijn de ouderen toch voor
een groot deel op aangewezen.Wat betreft de nadere voorstellen in het kader van de IHS was de PvdA-fractie
van mening dat de subsidiëring van de servicekosten moet worden voortgezet
en niet mag worden omgezet in een vaste bijdrage van f 25 voor iedereen
boven de 65 jaar. Ook de voorstellen ter zake van de onzelfstandige woonruimte
zouden haars inziens geen doorgang moeten vinden, met name voor ouderen die
vaak toch in een onzelfstandige woning wonen. Ook zou de zogenaamde kwaliteitskorting
lager moeten en zou er in de IHS een regeling moeten komen voor dure aanpassingen
van woningen voor gehandicapten.Het kabinet beziet mogelijkheden om de integrale benadering op buurt-
en wijkniveau versterken, ook in de sfeer van de SEV-experimenten. Hoe staat
het daarmee? De toewijzing is te beperkt om mensen die graag in dezelfde buurt
willen blijven wonen daartoe in staat te stellen.Mevrouw Assen (CDA) onderschreef uiteraard het uitgangspunt
van beleid dat ouderen zo lang mogelijk zelfstandig moeten kunnen blijven
wonen, maar dan moeten de woningen, de woonomgeving en de zorgmogelijkheden
ook wel aan specifieke eisen voldoen. In de Trendbrief wordt daarop heel kort
ingegaan en ook op de aspecten van toegankelijkheid en betaalbaarheid, maar
een integrale benadering van de verschillende aspecten van de ouderenhuisvesting
miste zij node. De gisteren ontvangen mededeling van de staatssecretaris van
VROM dat de minimumeisen voor aanpasbaar bouwen in het Bouwbesluit zullen
worden opgenomen, ondersteunde zij van harte, maar daarnaast zou zij graag
zien dat hij kwam met een plan van aanpak waarbij alle aspecten van de ouderenhuisvesting
zijn betrokken en wordt ingegaan op de behoefte aan aangepaste woningen en
de omvang ervan. Ook zag zij graag dat minimumeisen werden gesteld aan vernieuwing
van de bestaande woningvoorraad. Bovendien zouden daarin de verschillende
subsidieinstrumenten en hun doelgroepen moeten worden aangegeven.In het kader van de volkshuisvesting wordt over het algemeen gesproken
over doelgroepen, mensen die in aanmerking komen voor de IHS. Als het gaat
om aanpasbaar bouwen, gaat het toch om een veel bredere categorie dan alleen
ouderen die voor de IHS in aanmerking komen. Gelukkig zijn en komen er in
de toekomst steeds meer ouderen die een hoger inkomen hebben dan alleen de
AOW, maar er blijft nog een grote groep die daarop is aangewezen of slechts
een heel klein aanvullend pensioen heeft, met name vrouwen. De doelgroep zou
dan ook breder en duidelijker omschreven moeten worden met de daarbij behorende
kwantitatieve en kwalitatieve behoefte.Hebben gemeenten en woningbouwcorporaties wel voldoende mogelijkheden
om hun belangrijke taak en verantwoordelijkheid ter zake van het aanpasbaar
bouwen adequaat uit te oefenen? Gemeenten beschikken over gelden o.a. op grond
van de WVG, maar houden daarvan vaak een deel over. Waarom wordt dat niet
beter besteed? Wat kan de staatssecretaris doen om daarin verandering te brengen?
De WVG is alleen bestemd voor gehandicapten, dus ook ouderen. Aanpasbaar bouwen
is nodig voor een veel bredere categorie. In hoeverre kunnen de mogelijkheden
op basis van de WVG en het pakket van aanpasbaar bouwen op elkaar worden afgestemd?
In hoeverre is overigens de staatssecretaris van VROM betrokken bij het grote
project ouderenbeleid? Het doorberekenen van aanpassingen in de huur is volgens de VNG niet meer
mogelijk. Waarom niet meer en welke consequenties heeft dat voor de verhuurders
en huurders?In het voorstel voor een nationaal programma volkshuisvesting wordt aangekondigd
dat woningbouwcorporaties met gemeenten vrijwillig prestatie-afspraken kunnen
maken voor een periode van vier jaar. Hoe zullen naar de mening van de staatssecretaris
de corporaties kunnen bijdragen aan de in dat programma vermelde sociale woningbouw,
in het bijzonder voor ouderen?Wat bedoelt de staatssecretaris als wordt gesteld dat nieuwbouw steeds
minder een oplossing kan bieden voor de volkshuisvestingsproblemen van ouderen?
Bij nieuwbouw kan toch veel meer rekening worden gehouden met en veel beter
worden ingespeeld op wensen van (toekomstige) senioren? De meerkosten van
aanpasbare nieuwbouw zijn toch naar verhouding ook geringer? Preventieve maatregelen
bevorderen bovendien de toegankelijkheid van de woningen, hetgeen op den duur
kostenbesparend zal werken, zeker gelet op het feit dat woningen toch vaak
langer dan één generatie meegaan. Dat ligt anders in de bestaande
woningvoorraad, want daar zijn aanpassingen vaak ook technisch moeilijk te
realiseren. Wat blijft nog over van het voornemen om een seniorenlabel op
woningen te plakken, zowel in de nieuwbouw als in de vernieuwde oudbouw en
wat zal de betekenis ervan zijn? De regelingen in het kader van liften en
opplussen zijn goede instrumenten om de bestaande voorraad aan te passen,
maar in de Trendbrief staat geen informatie over de financiële middelen
daarvoor, ook na 1996.De scheiding tussen wonen en zorg begint geleidelijk aan vorm te krijgen,
maar op de grensgebieden bestaan er toch nog allerlei behoeften. Er zijn nog
experimenten bezig, maar de CDA-fractie zag graag dat die mogelijk bleven.
Van belang immers is een goede differentiatie in de verschillende huisvestingsvormen
voor ouderen, niet alleen zelfstandig of intramuraal wonen, maar daar tussenin
zijn ook nog verschillende woonvormen mogelijk die niet zo traditioneel zijn.
Wat is de opvatting van het kabinet daarover?Wonen moet betaalbaar blijven, maar aanpasbaar bouwen, vernieuwing en
servicekosten maken de huren steeds hoger, hetgeen in het bijzonder voor de
woon-zorgcomplexen geldt. Hoeveel duurder zal dat gaan worden en in hoeverre
blijven de woningen voor ouderen betaalbaar? In dat kader wilde mevrouw Assen
niet onvermeld laten de drempel die voor veel ouderen bestaat om hun grote
en goedkope woning te verruilen voor een kleine maar duurdere woning. In dat
opzicht blijkt de IHS vaak onvoldoende soelaas te bieden.De intenties voor een beleid ten aanzien van ouderenhuisvesting zijn er
en werden door het CDA onderschreven, maar een beleidsplan, een visie met
concrete maatregelen en behoeften, de precieze omschrijving van de doelgroep
en de rol van de gemeenten en corporaties, miste zij node.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD) was van mening dat de invloed op en
de sturingsmogelijkheden van het ministerie van VROM op het onderhavige beleidsterrein
minder is dan wel eens wordt gesuggereerd. De gemeenten, corporaties en de
markt hebben het voor het overgrote deel voor het zeggen.Binnen afzienbare tijd zal het aantal 55+-huishoudens zijn toegenomen
tot circa 3,5 miljoen, zo'n 50% van alle huishoudens. Dat stelt hoge eisen
aan o.a. de toegankelijkheid van de woningen, waarbij de bestaande voorraad
een belangrijke rol speelt, want daarop zullen de meeste ouderen toch zijn
aangewezen. Het voorzieningenniveau, de leefomgeving en de veiligheid zullen
met name op lokaal niveau moeten worden aangepakt en gelukkig wordt dat over
het algemeen ook op een goede manier gedaan.De staatssecretaris van VROM stelt in de Trendbrief dat de categorie koopkrachtige
ouderen steeds groter wordt en dat daarmee bij het aanbod terdege
rekening zal moeten worden gehouden. Welke rol is er op dit specifieke terrein
dan nog wel voor hem weggelegd?Wat is de effectiviteit van de zogenaamde f 2000-regeling geweest?
Er worden vele regelingen gemaakt, maar er wordt weinig gemeten welk effect
zij hebben gehad. De evaluatie van de liftenregeling is niet zo positief;
het geld wordt ten dele gebruikt, maar waarvoor? Is de indruk juist dat het
geld daar is besteed waar een liftvoorziening technisch gezien het gemakkelijkst
was aan te brengen? Met anderen was mevrouw Van Blerck van mening dat de regeling
zou moeten worden verlengd.Dat de minimumeisen voor aanpasbaar nieuwbouwen in het Bouwbesluit worden
opgenomen vond zij een goede zaak en zij vroeg om een evaluatie van dat gehele
besluit, omdat de indruk bestaat dat het nu wel erg opgetuigd is.In de Trendbrief wordt niet ingegaan op de aan- en inleunwoningen. Toch
is dat een belangrijk onderdeel van de ouderenhuisvesting. Wat is de stand
van zaken wat betreft het onderhoud en de toegankelijkheid gelet op de eisen
van deze tijd?De gemeenten ontwikkelen allerlei projecten in het kader van wijken buurtbeheer
waaraan de corporaties actief deelnemen. In het actieprogramma wordt gesteld
dat mogelijke belemmeringen in de sfeer van de regelgeving zullen worden weggenomen.
Van welke aard zijn die belemmeringen? Ook wordt gesteld dat in overleg met
betrokkenen, zoals corporaties, nieuwe impulsen aan ouderenhuisvesting kunnen
worden gegeven. Doe denkt de staatssecretaris dat te bereiken, vooral gelet
op de zelfstandigheid van de corporaties?Met anderen vroeg mevrouw Van Blerck meer aandacht voor het groepswonen.
Op dat punt zijn er zeer interessante experimenten geweest, maar wanneer wordt
bezien welke knelpunten er waren?Ook zij zag graag een plan van aanpak, vergezeld van een overzicht van
het totale terrein van wonen met de zorg om zelfstandig wonen mogelijk te
maken, van de sturingsmogelijkheden van de rijksoverheid en van de kosten
die met een en ander zijn gemoeid.De heer Stellingwerf (RPF) waardeerde het dat de staatssecretaris
van VROM meer gerichte aandacht aan de ouderenhuisvesting wil besteden, want
het is van groot belang om ouderen in staat te stellen zo lang mogelijk zelfstandig
in de eigen leefomgeving te blijven wonen, maar belangrijker is de concrete
uitwerking.De samenwerkende ouderenorganisaties hebben er hun teleurstelling over
uitgesproken dat er geen relatie is gelegd tussen de ouderenhuisvesting en
de integrale wijksgewijze aanpak en dat instrumenten voor een wijkgericht
ouderenbeleid, het bevorderen van de doorstroming en het langer zelfstandig
wonen van ouderen in de eigen leefomgeving ontbreken. De Huisvestingswet zou
daarvoor barrières opwerpen. Wat denkt de staatssecretaris daaraan
te doen?Voorafgaande aan de behandeling van de voorstellen inzake de IHS vroeg
de heer Stellingwerf in hoeverre de IHS in de toekomst nog toereikend zal
zijn voor ouderen met een minimuminkomen en die zijn aangewezen op een zelfstandige
woonruimte met extra bouwkundige voorzieningen. Voor een groeiend aantal ouderen
is het belangrijk dat de toegankelijkheid van de bestaande woningvoorraad
wordt vergroot. Slechts een deel van die voorraad is aanpasbaar. Kan een differentiatie
in de eisen voor aanpassing van bestaande woningen de vraag naar geschikte
woningen opvangen?Het is de bedoeling dat de liftensubsidie gedecentraliseerd wordt. Gelet
op de resultaten tot nu toe lijkt dat niet echt verstandig. De VNG pleit ervoor
nader te bezien welke extra inspanningen nodig zijn om meer in de richting
van de doelstelling uit te komen. Lijkt het niet beter om de middelen die
eventueel worden gedecentraliseerd te oormerken? Het vastleggen van voorschriften voor aanpasbaar nieuwbouwen in het Bouwbesluit
onderschreef hij van harte. Als dergelijke voorzieningen achteraf moeten worden
gerealiseerd brengt dat veel extra kosten met zich. Echter, sociale woningbouw
moet wel betaalbaar blijven. De staatssecretaris veronderstelt dat problemen
op dat punt overkomelijk zullen zijn. Denkt hij dan aan extra subsidies of
extra middelen voor de corporaties of aan verbreding van de reikwijdte van
het zorgvernieuwingsfonds, zoals de VNG bepleit? Alleenstaande ouderen met
alleen AOW en gehuisvest in duurdere woningen hebben immers nu al problemen
om de huurlasten op te brengen.Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks) onderstreepte dat
het voor ouderen van belang is dat er goede en betaalbare huisvesting beschikbaar
is in buurten met goede voorzieningen en desgewenst dichtbij kinderen en familie.
Daarbij zijn een krachtige inzet van de IHS voor diegenen die dat nodig hebben
en een goede samenwerking met ouderenorganisaties gewenst. Dat alles vraagt
om een plan van aanpak waarin ook rekening wordt gehouden met de steeds groter
wordende groep van oudere migranten.De staatssecretaris van VROM stelt dat een groeiend deel van de ouderen
dankzij de gunstige pensioenopbouw een gunstige inkomensontwikkeling doormaakt.
Dat is heel mooi, maar er blijft toch een zeer groot aantal ouderen afhankelijk
van alleen maar of iets meer dan een AOW, zoals een groot deel van de oudere
migranten die overigens ook specifieke woonwensen hebben. Aan die mensen moet
extra zorg worden besteed en er moet voor worden gezorgd dat voor hen in voldoende
mate betaalbare en goede huisvesting beschikbaar is. Natuurlijk nemen tegenwoordig
veel jongere migranten hun ouders niet meer in huis, maar toch is de cultuur
van migranten vaak dat men zorgt voor de ouderen, bijvoorbeeld joint families.
Dat vergt speciale woningen en wordt daar ook over nagedacht? Ook kan worden
gedacht aan aparte vleugels binnen bestaande voorzieningen en aan speciale
huisvesting voor groepswonen, zoals voor Surinamers en Chinezen. Is de staatssecretaris
bereid dat aspect nader uit te werken in samenwerking met de ouderenbonden,
ook die van oudere migranten? Is hij voorts bereid de IHS ook voor deze groep,
met name de zwakkeren onder hen, van toepassing te laten zijn?Tijdens een recente manifestatie over o.a. ouderenhuisvesting kwamen specifieke
wensen naar voren. Ouderen met iets meer dan een AOW maar die wat geld hebben
gespaard, bijvoorbeeld voor hun begrafenis, vallen daardoor buiten de IHS.
Ook is aandacht gevraagd voor de maatregelen m.b.t. de servicekosten, onzelfstandige
woonruimten, enz. Is de staatssecretaris bereid daaraan nadere aandacht te
schenken?De fractie van GroenLinks onderschreef de suggestie om de te decentraliseren
gelden voor de liftenregeling te oormerken en het voornemen om in het Bouwbesluit
minimumeisen op te nemen voor aanpasbaar nieuwbouwen. Wel zag zij graag dat
ook de particuliere sector werd geprikkeld om meer aanpasbaar te bouwen. Hoe
wordt overigens het seniorenlabel toegepast?Kan de staatssecretaris van VWS nog meedelen hoe het nu zit met de problemen
met de ouderenhuisvesting van Molukkers in Zeeland?De heer Jeekel (D66) was van mening dat de terechte grotere
aandacht voor het thema ouderen en hun huisvesting wordt gerechtvaardigd door
het steeds groter wordende aantal ouderen en het feit dat zij steeds langer
zelfstandig willen blijven wonen. Ouderenhuisvesting betreft echter veel meer
dan alleen het wonen. De voorstellen ter zake van de IHS voor ouderen waardeerde
hij over het algemeen wel positief, maar bij de bespreking van de IHS als
van de armoedenota zal in ieder geval de D66-fractie nadere aandacht vragen
voor de positie van alleenstaande ouderen met alleen AOW, voor de servicekosten
en het uitsluiten van IHS van onzelfstandige wooneenheden, want
op die punten kunnen zich echt wel problemen voordoen.Ouderen blijven niet alleen steeds langer zelfstandig wonen, maar gaan
in vele gevallen ook van een koopwoning over naar een huurwoning, veel meer
bijeen in semi-hoogbouw, mede uit een oogpunt van veiligheid. Het steeds kritischer
wordende consumentengedrag van ook ouderen vraagt een heel gevarieerd aanbod.
Dat houdt in dat ouderenhuisvesting voor corporaties, voor verhuurders in
het algemeen, een potentiële groeimarkt is en mogelijkheden biedt voor
verdichting in de stedebouwkundige planvorming. Wat dit betreft is het van
groot belang dat er goede cijfers beschikbaar zijn. Welke groei zit er bijvoorbeeld
in de ouderenhuisvesting in de komende jaren?Op blz. 29 schrijft de staatssecretaris dat de verantwoordelijkheid voor
de realisatie van ouderenhuisvesting bij gemeenten en marktpartijen ligt en
dat, als die verantwoordelijkheid onvoldoende wordt opgepakt, interventie
geboden kan zijn. Wat is onvoldoende, wat is daarbij de rol van de inspectie
volkshuisvesting en aan welke interventies kan worden gedacht? Voordat ook
de heer Jeekel een plan van aanpak vroeg, wilde hij eerst vernemen wat met
andere woorden nu de stimulerende en aanvullende rol is die het Rijk op dit
punt resteert. Wat dit betreft, zag hij ook graag een goede monitoring van
de voortgang, met name van de aanpassingen in de bestaande woningvoorraad,
om te bezien of de doelstellingen wel worden gehaald.Het idee van het opplussen vond hij nuttig en noodzakelijk, maar het moet
niet in de experimenteersfeer blijven. Hij onderschreef daarom de suggestie
van de VNG om in een gericht nader onderzoek te bezien welke extra inspanningen
nodig zijn voor het beter toegankelijk maken van de bestaande woningvoorraad.
Wat is de opvatting van de staatssecretaris ter zake?Hij was het eens met het voornemen om de minimumeisen voor aanpasbaar
bouwen in het Bouwbesluit op te nemen en gaf graag gehoor aan de suggestie
van de Woningraad om het begrip wat verder te ontrafelen en te onderscheiden
in toegankelijkheid, bezoekbaarheid, bruikbaarheid en mogelijkheden voor aanpassingen
op een later tijdstip.In een vorig overleg over de Trendbrief zei de staatssecretaris dat de
7000 woningen die nodig zijn omdat de intramurale capaciteit niet wordt vergroot
wel in het woningbouwprogramma zitten. Volgens de VNG is dat niet het geval.
Hoe zit dat precies?Zo'n 40% van de bejaardenoorden is op dit moment nog in het bezit van
corporaties. Er komt een andere financiering van de ouderenzorg. Om die verandering
goed te laten verlopen is het van belang dat het onderzoek van KPMG naar de
financiële aspecten en dat van het Bouwcentrum naar de bouwtechnische
en volkshuisvestingsaspecten van de bejaardenoorden snel worden afgerond.De heer Leerkes (Unie 55+) wees erop dat de tijd na met name
de Tweede Wereldoorlog heeft geleerd dat ouderen niet meer kunnen samenwonen
met jongeren en dat zij daarom zijn aangewezen op een andere vorm van huisvesting.
In de jaren zestig werden de ouderen als het ware uitgekocht uit de samenleving
en ondergebracht in bejaardencentra. Op dit moment wordt de samenleving geconfronteerd
met een dubbele vergrijzing, waardoor het beschikbaar zijn van goede huisvesting
voor ouderen nog urgenter wordt. Ouderen moeten niet in piepkleine ruimtes
worden gestopt, want te weinig ruimte leidt ongetwijfeld tot spanningen. Het
zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen, al dan niet in de eigen omgeving,
is een goed uitgangspunt. In sommige steden worden bestaande flatgebouwen
op een goede manier geschikt gemaakt voor bewoning door ouderen. Dat houdt
o.a. in dat liften op de begane grond en op de etages stoppen en niet meer
ertussen. Als het om grotere complexen gaat, zou ook weer eens
kunnen worden gedacht aan een huismeester.Gelukkig gaat het steeds meer ouderen financieel een stuk beter dan vroeger,
maar er blijft jammer genoeg een groot aantal ouderen over voor wie dat niet
het geval is. Voor hen is het van belang dat ook aangepaste woningen betaalbaar
blijven. Zij kunnen niets extra's betalen. Uit een rapport dat de Unie 55+
heeft opgesteld, blijkt dat vele ouderen op de rand van het bestaansminimum
leven.Uit eigen waarneming kon de heer Leerkes zeggen dat het opplussen heel
goed uitpakt, maar dat komt ook omdat allereerst bij de doelgroep is geïnformeerd
naar hun wensen. Dat zou meer moeten gebeuren.Aan personenalarmering ontbreekt het nog steeds. Het komt nog steeds voor
dat ouderen die in problemen zijn gekomen niet meer bij het touwtje kunnen
komen waarmee hulp kan worden ingeroepen. De minister van VWS heeft kort geleden
gesuggereerd om de centrale ambulanceposten te bemannen met verpleegkundigen
en om er multifunctionele posten van te maken. Kan de persoonsalarmering (voor
vele ouderen toch essentieel om zo lang mogelijk zelfstandig te kunnen blijven
wonen) niet via die posten verlopen? Het moet toch mogelijk zijn om met een
apparaatje om de pols direct contact te leggen met een alarmpost waar een
verpleegkundige de hulpvraag direct kan vertalen in hulp?Mevrouw Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels) wees erop dat in het
regeerakkoord is vastgelegd dat de wens van ouderen om zelfstandig te blijven
wonen moet worden gerespecteerd, waarbij natuurlijk ook meespeelt dat zo kan
worden bespaard op de kosten van intramurale voorzieningen. Maar dit legt
wel een druk op de woningmarkt. Voor het zelfstandig wonen van burgers, ook
oudere, moet aan enkele randvoorwaarden worden voldaan. Bij ouderenhuisvesting
betreffen die de specifieke woonwensen en -eisen, de betaalbaarheid en toegankelijkheid
van de woningen. Wat is daarbij de rol van de centrale overheid? De Trendbrief
gaat niet op al deze aspecten in.Over het algemeen wordt in Nederland een groot deel van het inkomen verwoond.
De achterstand die op dat punt t.o.v. de rest van Europa bestond is helaas
ondertussen wel ingelopen. De huren stijgen voortdurend maar het wooncomfort
neemt beslist niet evenredig toe. Met name ouderen, die soms al vele jaren
in hetzelfde huis wonen, worden ieder jaar weer getroffen door een huurverhoging
zonder dat voldoende onderhoud of renovatie plaatsvindt. Ook maken zij na
hun 65ste een soms dramatische inkomensachteruitgang door als gevolg van slechte
pensioenopbouw of pensioenbreuk. Zij was dan ook de mening toegedaan dat de
staatssecretaris wat te optimistisch schrijft over de financiële positie
van veel ouderen, al zal die in de toekomst wellicht beter worden. Soms is
er sprake van dat 40% van het inkomen aan woonlasten moet worden besteed en
mede daarom had haar fractie al aangedrongen op het hanteren van een maximale
huursomquote. Hoe staat het daarmee?Door de gunstige rentestand is het kopen van een huis voordeliger dan
het huren, maar helaas is het voor ouderen vaak onmogelijk om een hypotheek
af te sluiten. Kopen is voor hen althans dus geen reëel alternatief.Om zelfstandig te kunnen blijven wonen is ook de staat van een woning
van groot belang. Vanzelfsprekend mag er geen sprake zijn van achterstallig
onderhoud van de woning noch van de openbare of gemeenschappelijke ruimtes.
Trappenhuizen, galerijen, e.d. moeten in ieder geval veilig zijn. Het komt
helaas nog steeds voor dat zelf aangebrachte verbeteringen in huizen moeten
worden gesloopt en het huis weer in de oude staat moet worden hersteld als
ouderen willen verhuizen naar een meer geschikte woning. Die extra kosten
zijn voor hen vaak een belemmering. Wellicht wordt de laatste tijd op dit
punt wel wat soepeler opgetreden, maar zeker niet in alle gevallen.
Dat betekent eveneens een stremming voor de doorstroming hetgeen nadelig is
voor de starters op de woningmarkt.Met het oog op de vergrijzing is het van belang dat in ieder geval in
de nieuwbouw aanpasbaar wordt gebouwd. Tijdens de begrotingsbehandeling in
1994 heeft de staatssecretaris van VROM toegezegd dat 50% van de nieuwbouw
in de toekomst zal moeten voldoen aan de wooneisen van ouderen. Hoe staat
het met deze toezegging? Het is een goede zaak om minimumeisen in het Bouwbesluit
op te nemen, maar dat zal toch niet voldoende zijn om aan de vraag naar ouderenhuisvesting
te voldoen.Door de decentralisatie van het volkshuisvestingsbeleid ligt de verantwoordelijkheid
voor huisvesting in het algemeen vooral bij de gemeenten. Die schuiven op
hun beurt weer veel bevoegdheden af naar de woningcorporaties. Is hiermee
de gedifferentieerde en aanpasbare bouw nog wel gegarandeerd? Welke middelen
heeft de rijksoverheid nog om te bewerkstelligen dat er voldoende toegankelijke
en aanpasbare woningen in een sociaal veilige omgeving of in de nabijheid
van zorg- en andere voorzieningen worden gebouwd? Het verlenen van bijvoorbeeld
objectsubsidies lijkt een goede methode om de bouw van seniorenwoningen te
reguleren. Is de staatssecretaris bereid dat te overwegen? Mevrouw Nijpels
doelde dan niet alleen op liftensubsidies die ook haars inziens bij decentralisatie
geoormerkt zouden moeten worden. Het opplussen is ook een goede ontwikkeling,
maar het blijft toch meer een ad-hocbenadering zonder dat de algemene lijn
duidelijk wordt.Bestaande woonvormen voor ouderen sluiten niet altijd aan bij hun woonwensen.
Een aantal kiest dan ook voor een woongroep. Deze woonvorm met veel sociaal
contact en wederzijds hulpbetoon kan een waarborg zijn voor langdurige zelfstandigheid.
Er zijn veel interessante experimenten op dat gebied gaande, maar wat wordt
met de resultaten ervan gedaan? Er moet zeker ook rekening worden gehouden
met de specifieke woonwensen van ouderen met een niet-Nederlandse achtergrond.
Zij komen veelal uit een cultuur waarin het drie-generatiegezin borg staat
voor een verzorgde oudedag. In Nederland is dat zo langzamerhand verdwenen.
Hun wens om te midden van taal- en cultuurgenoten te leven dient zoveel mogelijk
te worden gehonoreerd.Mevrouw Nijpels vond het spijtig dat de scheiding tussen wonen en zorg
(zij zag dat het liefst uitgebreid met een scheiding met welzijn) op het terrein
van huisvesting geen algemene navolging krijgt, vooral omdat die op vele plaatsen
in Nederland met succes en minder kosten wordt toegepast.Zij sloot zich aan bij de leuze van de Woonbond «goed en betaalbaar
is een recht» en bij de opmerking dat een samenhang tussen huisvesting,
de IHS, het integraal actieprogramma, de armoedenota, het grote-stedenbeleid
node wordt gemist.Ook de heer Poppe (SP) ondersteunde de noodzaak van een samenhangend
ouderenbeleid. Ouderen moeten in de gelegenheid worden gesteld om zo lang
mogelijk zelfstandig in de eigen woning te blijven wonen. Die woningen moeten
dan wel daarvoor geschikt en ook betaalbaar zijn. Bestaande woningen moeten
na aanpassing ook betaalbaar blijven. Wordt er meer betaalbaar gebouwd, dan
zal dat de doorstroming ongetwijfeld ook ten goede komen.Aan die betaalbaarheid schort nogal het een en ander. Van de IHS-ontvangers
is zo'n 50% ouder dan 65 jaar. Het is bekend dat de IHS-ontvangers ook de
grootste huurquote hebben. Het zijn mensen met een besteedbaar inkomen van
minder dan f 24 000 per jaar. Een groot deel ervan is per maand
ongeveer de helft kwijt aan woonlasten. Een groot deel van de tijdens de behandeling
van de Trendbrief van verleden jaar en de begroting genoemde aantallen (600 000
huishoudens met huurachterstand, 250 000 huishoudens in pure armoede)
behoort tot de groep ouderen. Uit onderzoek blijkt dat een toenemend
aantal hulpbehoevende ouderen maar uit armoede hun toevlucht nemen tot een
bejaardenhuis en dat kost de samenleving nogal wat. Dat kan worden voorkomen
als de woningen waarin ouderen nu wonen meer en beter worden aangepast en
als andere woningen worden aangepast maar toch betaalbaar blijven en als in
de wijken zelf meer zorgvoorzieningen komen.De voorstellen inzake de IHS zijn weliswaar een verbetering, maar voor
de SP-fractie nog volstrekt onvoldoende. Het voorstel om de servicekosten
uit de huursubsidie te halen levert vooral voor ouderen problemen op. Waarop
is overigens de hoogte van de compensatie daarvan (f 25) gebaseerd? Hoeveel
zullen de mensen er door dit voorstel gemiddeld op achteruit gaan?De doelstelling van de regering om ouderen zo lang mogelijk zelfstandig
te laten wonen, wordt in de praktijk nog steeds niet waargemaakt door de torenhoge
woonlasten en de onbereikbaarheid van nieuwbouwwoningen voor degenen die moeten
rondkomen van de AOW of slechts een klein aanvullend pensioen hebben. De IHS
moet volgens de SP zodanig worden aangepast dat met name alleenstaande AOW'ers
niet meer dan 10% van hun inkomen aan huur hoeven te besteden.De heer Verkerk (AOV) raakte hoe langer hoe meer overtuigd
van de noodzaak van een minister voor het ouderenbeleid. Bij de bespreking
van de nota ouderenbeleid had hij vele staatssecretarissen of ministers gemist.
Weliswaar is de staatssecretaris van VWS nu aanwezig, maar in de onderhavige
Trendbrief wordt weer niet gerept van een integraal ouderenbeleid. De staatssecretaris
van VWS is bereid tot coördineren, maar wil niet verder gaan omdat elke
minister en staatssecretaris zijn eigen portefeuille, verantwoordelijkheden
en prioriteiten heeft, maar een bredere aanpak van het ouderenbeleid is toch
zeer gewenst.Veel ouderen en sociaal zwakkeren zijn slachtoffer van de jarenlange forse
huurverhogingen en zullen waarschijnlijk nooit meer in staat zijn om naar
een beter huis te verhuizen. Zou niet eens moeten worden onderzocht of niet
extra geld nodig is voor bouwkundige voorzieningen voor degenen die alleen
maar AOW hebben of een minimuminkomen of sociaal zijn geïndiceerd?De heer Verkerk constateerde dat een groter percentage ouderen zelfstandig
blijft wonen dan aanvankelijk werd aangenomen. Een aanzienlijk deel van de
woningen wordt dan ook door ouderen bewoond. Gemiddeld verhuist een oudere
slechts eenmaal in de leeftijdsfase tussen 55 en 80 jaar. Andere huishoudens
passen hun woonsituatie aan aan het aantal gezinsleden en het gezinsinkomen.
Dat ouderen relatief weinig verhuizen, komt natuurlijk ook dat er weinig geschikte
huizen met een redelijke huur zijn. Vaak zijn zij ook gehecht aan of direct
aangewezen op de eigen woning en/of woonomgeving.Met name na het jaar 2010 zal het aantal ouderen dat de eigen woning verlaat
en naar een verzorgingshuis of iets dergelijks gaat aanzienlijk toenemen.
Voor de bevordering van de doorstroming is het van belang dat er een voldoende
aanbod is van woningen die door ouderen worden gewenst. Waarom kan volgens
de staatssecretaris nieuwbouw in de toekomst steeds minder de oplossing bieden
voor huisvestingsproblemen van ouderen? Bij nieuwbouw moet toch al rekening
worden gehouden met toekomstige bewoners?Volgens een onderzoek uit 1994 lag het besteedbaar inkomen van verhuisde
ouderen gemiddeld eenderde lager dan dat van alle doorstromers. Wegens een
beperkt inkomen had maar liefst 40% van de verhuisde ouderen IHS nodig. Als
om gezondheidsredenen wordt verhuisd naar een woning waarin tevens extra voorzieningen
zijn aangebracht, loopt de netto huurquote vaak op tot circa 30%, hetgeen
soms neerkomt op een huursprong van zo'n f 200 waar tegenover dan zo'n
f 100 IHS kan staan. Het AOV vindt dat onterecht; als een oudere om gezondheidsredenen moet verhuizen, zouden de extra lasten moeten worden
gecompenseerd. Bovendien is het de vraag of de IHS wel toereikend is voor
ouderen met een minimuminkomen en zijn aangewezen op zelfstandige woonruimte
met extra bouwkundige voorzieningen en/of de nieuwe voorstellen in het kader
van de IHS daarvoor wel een oplossing bieden.Ondanks de positieve welvaartspositie van een deel van de ouderen moet
er voldoende aandacht blijven voor de groep ouderen die niet van deze ontwikkeling
profiteert. Wat verwacht de staatssecretaris overigens wat betreft de huisvestingswensen
van vluchtelingen en asielzoekers?De primaire verantwoordelijkheid voor de volkshuisvesting is op lokaal
niveau gelegd, maar beschikt dat niveau wel over voldoende en adequate instrumenten.
Volgens de staatssecretaris zijn voor woonzorgcomplexen geen extra bouwkundige
voorzieningen noodzakelijk, maar toch wel voor ouderen met een psychogeriatrische
of sociale indicatie? Is het niet nodig om de reikwijdte van het zorgvernieuwingsfonds
daartoe te verbreden?Wat is de reactie van de staatssecretaris op de stelling dat de kosten
van aanpasbaar bouwen twee- à driemaal hoger zijn dan nu wordt geschat?De VNG heeft berekend dat er nog circa 27 000 liftinstallaties nodig
zijn maar de subsidie loopt eind 1996 af. Wat gebeurt er daarna? Antwoord van de regeringDe staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer erkende allereerst dat optimale voorwaarden moeten worden
geschapen om de maatschappelijke werkelijkheid, nl. dat steeds meer ouderen
zo lang mogelijk zelfstandig willen blijven wonen, te kunnen honoreren. Daarbij
staan de wensen van de ouderen zelf, vooral wat betreft de kwaliteit en betaalbaarheid,
centraal, ook in het beleid. Zo'n 50% van de ouderen rondom de 75 jaar heeft
een meer of minder aangepaste woning nodig, waarbij de toegankelijkheid een
essentieel element is. Aangezien het aantal ouderen de komende jaren aanzienlijk
zal stijgen, zal de druk op dat deel van de woningmarkt evenredig toenemen.
Een ander aspect dat een belangrijke rol bij de ouderenhuisvesting en bij
de IHS speelt is de inkomensterugval als men 65 jaar wordt. Aangezien vele
ouderen vaak zijn aangewezen op een duurdere woning omdat die speciale voorzieningen
heeft die zij nodig hebben, is het de bedoeling om in de IHS voor een apart
regime voor ouder dan 65-jarigen te introduceren. Een derde belangrijke categorie
is die van de 55-plussers die vaak in een groot huis wonen terwijl hun kinderen
al het huis uit zijn. Als zij willen verhuizen, moet dat kunnen, maar het
is en mag ook zeker niet de bedoeling zijn om ouderen altijd maar naar heel
kleine huizen te laten verhuizen. Ook dat moet een vrije keuze zijn; de trend
is echter dat mensen graag wat meer ruimte willen hebben. Maar als men wil
verhuizen, al dan niet naar een kleine woning, dan moet dat kunnen en moet
er ook een voldoende aanbod zijn, liefst centraal gelegen en met en bij goede
voorzieningen.Vanaf binnenkort zal de nieuwe voorraad geschikt zijn voor ouderen op
basis van de in het Bouwbesluit op te nemen verplichting tot aanpasbaar bouwen.
Als direct aanpasbaar wordt gebouwd, zijn er ook minder kosten aan verbonden
dan wanneer die aanpassingen later moeten worden aangebracht. De genoemde
verplichting geldt ook bij ingrijpende verbeteringen in de bestaande voorraad.
Het is moeilijk om haar voor de hele bestaande voorraad op te leggen, want
technisch gezien zijn veel huizen heel moeilijk of tegen zeer hoge kosten
aan te passen. Bovendien zullen veel woningen uit de bestaande voorraad nooit
voor ouderenhuisvesting worden gebruikt. Vandaar de beperking tot de ingrijpende
verbeteringen. Daar zijn weliswaar geringe meerkosten aan verbonden, maar
op de lange termijn zal dat ongetwijfeld tot aanzienlijke besparingen leiden.
De bewindsman zegde de Kamer schriftelijke informatie toe over de
technische details ervan. Gelet op verschillen in huurprijzen tussen oud-
en nieuwbouw (waarvan de huren lang niet altijd boven de f 750 zullen
liggen) kunnen ouderen het best zoveel mogelijk in de bestaande voorraad worden
gehuisvest. Dat willen zij over het algemeen zelf ook. Er bestaat inderdaad
een geringe verhuisgeneigdheid, want de mensen zijn vaak gehecht aan de eigen
woning en buurt en als ze er willen blijven, moet dat ook als uitgangspunt
worden genomen. Als men om lichamelijke redenen eigenlijk niet meer in het
eigen huis kan blijven, wordt allereerst met corporaties en gemeenten de mogelijkheid
van aanpassing bezien. Als dat niet mogelijk is, is men nog niet gedwongen
om naar een nieuwbouwhuis te gaan, want dan zal allereerst in de eigen buurt
naar vervangende huisvesting worden gezocht.De verantwoordelijkheid voor de volkshuisvesting, althans in de uitvoerende
sfeer, is inderdaad gedecentraliseerd naar gemeenten en woningbouwcorporaties.
De gemeenten voeren de controle uit op de corporaties, de bewindsman had de
verantwoordelijkheid om erop toe te zien dat de taken die door gemeenten en
corporaties moeten worden uitgevoerd op een goede manier worden uitgevoerd.
De corporaties zullen worden verplicht elk jaar een planning te maken, waarin
expliciet aandacht moet worden geschonken aan ouderenhuisvesting en waarin
prestaties moeten worden geformuleerd. Over die planning moet met de gemeenten
worden gesproken en er moet worden bezien of die prestaties wel overeenkomen
met datgene wat de gemeente noodzakelijk acht. Is dat niet het geval, dan
kan de bewindsman de corporaties daartoe verplichten. De corporaties hebben
ook een taak in het kader van woningverbetering. Als het gaat om het grote
onderhoud en ingrijpende verbetering geldt binnenkort de verplichting tot
het aanpasbaar maken. Bij het overige onderhoud kan daar alleen op worden
aangedrongen. De bewindsman zegde toe de Kamer over de voortgang op dit punt
te rapporteren.Hij erkende dat een andere belangrijke taak van de rijksoverheid een goede
monitoring is. Hij was in staat om vele cijfers te verstrekken, ook over de
toekomstige ontwikkeling van de doelgroep, maar hij gaf er de voorkeur aan
dat schriftelijk te doen. Wel wilde hij nu al ter illustratie opmerken dat
bijvoorbeeld de helft van de nieuwbouwwoningen in de sociale sector wordt
bewoond door ouderen. Ongeveer 20% (1,2 miljoen woningen) van de bestaande
woningvoorraad is goed toegankelijk en vrijwel alle worden door de leeftijdscategorie
75 jaar en ouder bewoond.De nadere analyse van het recent afgeronde woningbehoefte-onderzoek en
het kwalitatief woningonderzoek op specifieke ouderenhuisvestingsaspecten
zal zo rond de zomervakantie worden afgerond. Hij stelde zich voor de gegevens
op te nemen in een bijlage bij de memorie van toelichting op de begroting
voor 1997. Daarin wilde hij ook opnemen de gevraagde feitelijke gegevens en
een en ander in hun onderlinge verband en dus ook qua integrale toegankelijkheid
schetsen. In de volgende begrotingen zal dan zeker over de vorderingen worden
gerapporteerd.Over de betaalbaarheid van huisvesting zal op 18 maart a.s. uitgebreid
met de Kamer worden gesproken in het kader van de IHS. Eén element
daarvan is voor ouderen van bijzondere betekenis en wel de vergoeding van
de servicekosten. Duidelijk is dat met name de woonlasten van ouderen, vooral
alleenstaande, relatief zeer hoog zijn en in de voorstellen ter zake van de
IHS is daarop terecht de nadruk gelegd. Dit speelt vooral in de groeikernen,
waar meestal weinig goedkope woningen zijn. Een van de voorstellen is om de
huidige regeling voor de servicekosten in te trekken. Dat is zeker niet als
bezuiniging bedoeld, want de regeling die ervoor in de plaats komt vergt substantieel
meer financiële middelen. Gemiddeld wordt op dit moment aan servicekosten
zo'n f 23 vergoed. Het huidige voorstel komt erop neer om elke oudere
boven de 65 jaar f 25 te geven, ook als ze geen servicekosten hebben
te betalen. Dat is een aanzienlijke vereenvoudiging, dus ook minder uitvoeringskosten.
Degenen die ouder zijn dan 65 jaar gaan er aanzienlijk op vooruit,
degenen die erop achteruit gaan zijn jonger dan 65 jaar. Dat is een keuze
waarover de Kamer anders kan denken, maar daarover kan dan eveneens op 18
maart a.s. verder worden gesproken.Voordat de bewindsman een oordeel wilde uitspreken over de vraag of er
een algemene subsidie voor ouderenhuisvesting moest komen, wilde hij eerst
bezien wat er allemaal aan subsidieregelingen is. De zogenaamde f 2000
regeling voor kleine woningaanpassingen is gedecentraliseerd naar het Gemeentefonds.
Uit onderzoek van enige tijd geleden is gebleken dat circa de helft van de
gemeenten nog een dergelijke regeling heeft. Hij nam zich voor, het komende
jaar te onderzoeken wat gemeenten in totaal aan ouderenhuisvesting besteden.In het algemeen worden kleine aanpassingen gewoon meegenomen in het onderhoud
door de corporaties. Bij duurdere aanpassingen ligt het iets lastiger. Vooral
de na-oorlogse flatwoningen blijken moeilijk toegankelijk te zijn; meestal
vier etages zonder lift of een lift die tussen de etages stopt of op de eerste
begint. Daarvoor is de liftensubsidieregeling in het leven geroepen. Die heeft
in de praktijk niet echt goed gewerkt, o.a. omdat het subsidiebedrag te laag
was en de regeling in de ene gemeente wel en in de andere niet voldoende werd
gebruikt. Vandaar de voorgestelde wijzigingen die er naar de mening van de
bewindsman zeker toe zullen leiden dat alle gelden die ervoor beschikbaar
zijn gesteld ook zullen worden gebruikt. Bovendien is voor dergelijke aanpassingen
structureel geld beschikbaar gesteld dat vanaf 1997 zal worden gedecentraliseerd.
Om ervoor te zorgen dat dat geld in het kader van de ouderenhuisvesting wordt
gebruikt, vond hij de suggestie van oormerken buitengewoon nuttig. Hij zal
dat zeker met de VNG overleggen en de Kamer over de resultaten informeren.In sommige gemeenten wordt ook veel aandacht besteed aan zogenaamde integrale
toegankelijkheid en dat strekt zich veel verder uit dan alleen tot huisvesting.
Hij had op dat punt geen specifieke bevoegdheden maar vond het wel van belang
te bezien hoe de verschillende gemeenten daarmee omgaan.Hij was kortom van mening dat er niet zozeer behoefte bestaat aan een
nieuwe subsidieregeling voor ouderenhuisvesting, maar wilde wel de middelen
die daarvoor via verschillende regelingen beschikbaar zijn daarvoor ook oormerken.
Als blijkt dat de gemeenten en corporaties die middelen goed besteden, is
het weghalen van de schotten dus niet bezwaarlijk geweest. Is dat niet het
geval, dan moet worden bezien of het niet verstandig is de suggestie van mevrouw
Van der Burg te volgen en er één algemene subsidieregeling van
te maken. Dat zal uit verder onderzoek en rapportage moeten blijken die op
zijn vroegst eind dit jaar zal kunnen plaatsvinden.Voorts wees hij op het zogenaamde prognosemodel waarin wordt bezien wat
de komende vijftien jaar door corporaties zal moeten worden gedaan aan nieuwbouw,
groot en klein onderhoud, enz., wat daarvoor de financiële middelen zijn
en tot welk huurniveau een en ander leidt. Daarover hoopte hij de commissie
binnenkort te kunnen rapporteren. Een specifiek onderdeel is uiteraard de
investering in ouderenhuisvesting. Hij wilde niet al te gemakkelijk zeggen
dat daarvoor subsidies beschikbaar komen, want in eerste instantie zullen
de corporaties dat zelf moeten financieren uit de opbrengsten. Ouderen zijn
weliswaar een groeimarkt, ook voor beleggers in de vrije sector, maar moeten
niet als specifieke groep worden gezien, maar als behorend tot de doelgroep
van volkshuisvesting. Subsidies van de overheid moeten daarbij stimulerend
werken, maar zullen zeker niet kostendekkend zijn.Wat de WVG betreft, is het een goede zaak dat sommige gemeenten het geld
dat zij in dat kader overhouden inzetten om preventief aanpassingen voor ouderenhuisvesting
aan te brengen. Maatschappelijk, maar ook economisch gezien is dat heel goed
besteed geld. Terecht wordt steeds meer aandacht besteed aan verschillende vormen van
groepswonen, zie o.a. het SEV-onderzoek. Er zijn nog wel hinderpalen, maar
er wordt alles aan gedaan om die zo snel mogelijk weg te nemen. Zeer regelmatig
wordt met de desbetreffende belangenorganisaties gesproken. Als op lokaal
niveau een knelpunt wordt geconstateerd, wordt dat bij de inspectie gemeld
en direct aangepakt. De eerste projecten in het kader van ouderenhuisvesting
zijn zo'n tien jaar geleden begonnen. Eind 1996 wordt een evaluatie-onderzoek
afgerond, waaruit zal moeten blijken wat de bijdrage is aan het lokale huisvestingsbeleid,
specifiek voor ouderen, hoe het zit met woonruimteverdeling, fiattering, enz.
Dat de wens tot groepswonen, waaronder joint families, vooral voor allochtonen
van belang is, kon hij alleen maar onderstrepen, maar aangezien de gehele
samenleving pluriformer wordt, zal de aandacht voor groepswonen zijns inziens
meer algemeen moeten zijn.In tegenstelling tot hetgeen de VNG beweert, hield de bewindsman vol dat
de genoemde 7000 woningen wel degelijk zijn opgenomen in de financiële
en kwantitatieve cijfers die in deze Trendbrief staan, maar hij zegde toe
daarover nader met de VNG te overleggen.Aangezien zijn antwoord over het seniorenlabel ook vele cijfers bevat,
leek het hem beter de Kamer ook daarover nader schriftelijk te informeren.Hij herhaalde zijn toezegging dat de evaluatie van het Bouwbesluit –
uitgezonderd van de onderdelen die niet specifiek betrekking hebben op aanpasbaar
bouwen – binnenkort kan worden verwacht.De aan- en inleunwoningen (resp. woningen die naast een bejaardenoord
dan wel in bijvoorbeeld lege vleugels of op niet langer gebruikte etages zijn
gerealiseerd) vallen volledig onder zijn verantwoordelijkheid maar tot nu
toe is geen specifiek onderzoek naar de kwaliteit daarvan gedaan.Het had de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport enigszins verbaasd dat de samenhang tussen het integraal actieprogramma
ouderenbeleid en deze Trendbrief werd gemist, want deze brief was in het programma
al aangekondigd en bevat meer de uitwerking van wat daarin stond, zij het
vanuit verscheidene verantwoordelijkheid van de verschillende ministeries.
In de intramurale sfeer is inderdaad geen sprake van een scheiding tussen
wonen en zorg, want het kabinet is tot de conclusie gekomen dat die niet pragmatisch
is, ook niet voor degenen met een smalle beurs, mede omdat volgens de AWBZ
worden vergoed de intramurale zorg en verpleging en de daarbij behorende wooncomponent,
omdat die feitelijk onlosmakelijk aan elkaar zijn verbonden. De intramurale
capaciteit wordt echter gestabiliseerd en bij alles wat buiten de intramurale
sfeer valt is er wel degelijk sprake van een scheiding tussen het wonen en
zorg.Zij bestreed derhalve dat het ouderenbeleid geen integraal beleid was.
Ieder departement blijft echter een eigen verantwoordelijkheid houden: in
eerste instantie moet een beleid worden gevoerd dat voor elke burger goed
is. Daarna moet worden bezien of, en zo ja, welke aanvullende maatregelen
voor bepaalde groepen noodzakelijk zijn. Als coördinerend bewindsvrouwe
moet zij erop toezien dat daarbij rekening wordt gehouden met de consequenties
voor ouderen. Vanuit die coördinerende verantwoordelijkheid betaalt het
ministerie van VWS net zo goed mee aan verschillende experimenten en ontwikkelingen
en treedt het zeer stimulerend en sturend op bij het zoeken naar oplossingen
voor individuele of groepsproblemen van vooral migranten, ook in de intramurale
sfeer als het gaat om een gericht plaatsingsbeleid van bijvoorbeeld allochtonen
in vleugels van verzorgings- en verpleeghuizen.Het door mevrouw Varma genoemde project voor Molukse ouderen in Zeeland
paste niet binnen de landelijke subsidiëring. De initiatiefnemers zijn
nu bezig met een wat soberder opzet die wel past binnen de financiële kaders. Als dat over enkele maanden is afgerond, zal opnieuw overleg
tussen de gemeente en de provincie plaatsvinden.De door de heer Jeekel genoemde onderzoeken van het Bouwcentrum en KPMG
worden niet alleen in opdracht van het ministerie van VROM uitgevoerd, maar
ook door dat ministerie betaald. Uiteraard zal ook het ministerie van VWS
gebruik maken van de resultaten ervan.Hier en daar verloopt de persoonsalarmering nu al via de centrale posten
ambulance-alarmering, maar er zijn veel meer interessante en goede mogelijkheden,
mede afhankelijk van de lokale situatie. Van belang is dat er 24-uursalarmering
mogelijk is en wel zodanig dat na een alarm ook direct hulp kan worden geboden.
Het meest gebruikte systeem is een apparaatje dat om de nek hangt. Veel gemeenten
hebben daar ook een subsidiepotje voor. Er zijn nog wel experimenten gaande,
o.a. van de SEV, maar tot een echte doorbraak is het niet gekomen. Blijkbaar
heeft men meer behoefte aan goede lokale oplossingen voor lokale situaties.
Volgens de SEV is integrale alarmering via de kabel met een spreek- en luisterverbinding
technisch noch economisch op korte termijn haalbaar. Integrale alarmering
via de telefoon ontwikkelt zich langzaam en met name bij inbraakalarm is alarmopvolging
een nog niet opgelost probleem. Het best blijken de technisch simpele en kleinschalige
buurt- of complexgebonden systemen zich te ontwikkelen. De verdere ontwikkeling
daarvan is technisch gezien niet meer experimenteel en kan, aldus de SEV,
het beste worden ingevoegd in projecten in het kader van de integrale wijkaanpak.
Wat betreft de grotere innovatieve initiatieven op regionaal niveau zijn er
volgens de SEV nog wel enkele veelbelovende initiatieven die nader onderzoek
verdienen. Afhankelijk van de uitkomsten daarvan zal dit thema in 1996 worden
afgerond of gereanimeerd in die zin dat die nieuwe technische mogelijkheden
nader zullen worden bezien, maar daarbij zal in ieder geval rekening moeten
worden gehouden met het feit dat ouderen meestal wat terughoudend zijn voor
al die nieuwe snufjes. Nadere gedachtenwisselingDe heer Verkerk (AOV) vroeg zich af wat de consequenties voor
de huurprijs zijn als ook beleggers in de vrije sector een grotere aandacht
aan ouderenhuisvesting gaan besteden.Dat de staatssecretaris van VWS alle beleidsonderdelen met betrekking
tot ouderen van de verschillende ministeries coördineert, duidt er zijns
inziens toch op dat er een ouderenbeleid is of wordt ontwikkeld.De heer Poppe (SP) bleef de indruk houden dat de staatssecretaris
van VROM op sommige punten de zaak nogal rooskleurig voorstelt.Ook mevrouw Nijpels (groep-Nijpels) vond dat de staatssecretaris
op sommige punten nogal optimistisch was en er als het ware vanzelfsprekend
van uitging dat alles wat er moest gebeuren ook zal gebeuren. Gelet op de
reacties, niet alleen vanuit het veld, maar ook vanuit deze commissies, zou
het dan ook verstandig zijn om een en ander goed te blijven monitoren.Ten slotte herhaalde zij haar opmerking over de problemen die ouderen
hebben om een hypotheek af te sluiten, hetgeen thans te meer wringt omdat
het kopen van een huis door de lage rentestand voor sommigen in ieder geval
voordeliger is dan huren. Dat probleem zal alleen maar groter worden als het
aantal ouderen dat iets meer te besteden heeft dan alleen de AOW inderdaad
zal toenemen.Ten slotte vroeg zij of de staatssecretaris van VROM overweegt voor ex-groeikernen
hetzelfde te doen als hij al voor Lelystad heeft gedaan. De heer Leerkes (Unie 55+) vroeg aandacht voor een goede voorlichting
aan ouderen over kleine en grote aanpassingen aan hun woningen.De heer Jeekel (D66) zag graag dat de staatssecretaris van
VROM ook nader inzicht verschaft in de kwantitatieve doelen die het Rijk zichzelf
stelt en de financiële consequenties daarvan.Ook hij vond een goede monitoring essentieel. Corporaties en andere marktpartijen
zullen daaraan zeker behoefte krijgen. Welk toetsingskader wil de staatssecretaris
daarvoor ontwikkelen? Wanneer wordt de grens overschreden waarop het Rijk
zijn toezichthoudende rol oppakt en welke interventies passen daarbij?Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks) waardeerde het optimisme
van de staatssecretaris juist heel erg en hoopte dat dat zal worden omgezet
in positief realistisch beleid.Zij vroeg of het niet mogelijk is gemeenten te stimuleren om het geld
dat zij aan de WVG overhouden te besteden aan aanpasbaar bouwen.Mevrouw Van Blerck (VVD) sloot zich aan bij de vragen van de
heer Jeekel over de rol die de staatssecretaris zich als toezichthouder nu
voorstelt.Zij ging er overigens van uit dat deze staatssecretaris duidelijk in beeld
blijft bij het project modernisering ouderenzorg.Mevrouw Assen (CDA) wachtte de resultaten van de toezeggingen
met belangstelling af en zal dan bezien in hoeverre haar fractie het nodig
acht om erop terug te komen.Mevrouw Van der Burg (PvdA) verzocht de staatssecretaris van
VROM de toegezegde schriftelijke informatie snel toe te sturen.Voorts vroeg zij wanneer het nieuwe Bouwbesluit in werking zal treden.Wat betreft de IHS blijft er verschil van mening bestaan over de voorstellen
inzake de servicekosten, maar daarop zal ongetwijfeld op 18 maart a.s. worden
teruggekomen.Zij had met vreugde geconstateerd dat het ministerie van VROM een wat
actievere rol wil gaan spelen bij de ouderenhuisvesting, maar zij vond het
dan wel jammer dat het ministerie niet het plan van aanpak ouderenbeleid mede
heeft ondertekend.Ten slotte merkte zij nog op dat haar fractie nauwlettend zal volgen wat
het resultaat van de verschillende toezeggingen is.De staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer zegde toe binnen enkele weken de feitelijke informatie
te verschaffen, o.a. over het begrip toegankelijkheid. Daarin zal hij ook
de momenten aangeven waarop hij de Kamer meer uitgebreide informatie zal verschaffen, met name in de begrotingstoelichting, en diverse
evaluaties aan het eind van 1996. Ten slotte zal hij daarin opnemen een lijstje
van de toezeggingen op andere punten en het antwoord op eventueel nog niet
beantwoorde feitelijke vragen. De voorzitter van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,Versnel-SchmitzDe voorzitter van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn
en Sport,Van NieuwenhovenDe griffier van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,De Vries XNoot1Samenstelling: Leden: Lansink (CDA), Van Erp (VVD), Te Veldhuis (VVD),
Van den Berg (SGP), Verspaget (PvdA), Soutendijk-van Appeldoorn (CDA), Esselink
(CDA), ondervoorzitter, M. M. van der Burg (PvdA), Versnel-Schmitz (D66),
voorzitter, Van Gijzel (PvdA), Verbugt (VVD), Aiking-van Wageningen (groep-Nijpels),
Poppe (SP), Gabor (CDA), Augusteijn-Esser (D66), Duivesteijn (PvdA), Giskes
(D66), Stellingwerf (RPF), Crone (PvdA), M. B. Vos (GroenLinks), Dijksma
(PvdA), Klein Molekamp (VVD), Hofstra (VVD), Assen (CDA) en Jeekel (D66). Plv. leden: Biesheuvel (CDA), Blauw (VVD), O. P. G. Vos (VVD),
Van Middelkoop (GPV), Houda (PvdA), Bukman (CDA), Van de Camp (CDA), Oudkerk
(PvdA), Jorritsma-van Oosten (D66), Valk (PvdA), Van Blerck-Woerdman (VVD),
Hendriks, Bijleveld-Schouten (CDA), Reitsma (CDA), Huys (PvdA), De Graaf (D66),
Leerkes (Unie 55+), Swildens-Rozendaal (PvdA), Oedayraj Singh Varma (GroenLinks),
Witteveen-Hevinga (PvdA), Keur (VVD), H. G. J. Kamp (VVD), Ten Hoopen
(CDA) en Van 't Riet (D66). XNoot2Samenstelling: Leden: Lansink (CDA), Schutte (GPV), Van Nieuwenhoven (PvdA),
voorzitter, Van der Heijden (CDA), ondervoorzitter, Van Heemskerck Pillis-Duvekot
(VVD), M. M. H. Kamp (VVD), Doelman-Pel (CDA), Swildens-Rozendaal
(PvdA), Vliegenthart (PvdA), Mulder-van Dam (CDA), Versnel-Schmitz (D66),
Middel (PvdA), Leerkes (Unie 55+), Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels), Fermina
(D66), Oedayraj Singh Varma (GroenLinks), Dankers (CDA), Marijnissen (SP),
Essers (VVD), Oudkerk (PvdA), Cherribi (VVD), Sterk (PvdA), Van Boxtel (D66),
Van Vliet (D66) en Van Blerck-Woerdman (VVD). Plv. leden: Soutendijk-van Appeldoorn (CDA), Van der Vlies
(SGP), Lilipaly (PvdA), Esselink (CDA), Rijpstra (VVD), Voûte-Droste
(VVD), Smits (CDA), Dijksman (PvdA), Houda (PvdA), Beinema (CDA), Van den
Bos (D66), Vreeman (PvdA), Rouvoet (RPF), Boogaard (groep-Nijpels), Van Waning
(D66), Sipkes (GroenLinks), De Jong (CDA), Passtoors (VVD), Kalsbeek-Jasperse
(PvdA), J. M. de Vries (VVD), Noorman-den Uyl (PvdA), Bremmer (CDA),
Bakker (D66) en Cornielje (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24508-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl