Bestrijding internationaal terrorisme; Brief minister van de ontwikkelingen die lopen op het terrein van de bestrijding van het terrorisme
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST137844
 2009-2010
 
 27 925
 Bestrijding internationaal terrorisme
 
 
 
 
 Nr. 
 369
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 17 november 2009
 
 Het is van belang om in de discussie over internationaal recht en terrorisme
vooruitgang te boeken, ook al zijn de vorming en ontwikkeling van het internationale
recht een zaak van lange adem. Om die reden is het nodig over de horizon te
kijken en – voortbouwend op hetgeen in de achterliggende periode in
beweging is gezet, is afgerond of binnenkort wordt afgerond – vervolgstappen
te voorzien die zullen kunnen bijdragen aan verdere versterking van de kaders
waarbinnen terrorisme bestreden kan worden. Graag schets ik u mede namens
de Minister en de Staatssecretaris van Justitie, de ontwikkelingen die lopen
op dit terrein, en de richting van het regeringsbeleid ter bevordering van
de bestrijding van het terrorisme in internationaal verband.
 
 De bestrijding van terrorisme en van de straffeloosheid van hen die zich
aan terrorisme schuldig maken, neemt een belangrijke plaats in in het buitenlands
beleid van de regering. De bestrijding van terrorisme dient mede te worden
gezien als deel van de strijd voor de bescherming van de rechten van de mens;
tegelijk moet de bestrijding van terrorisme in overeenstemming met de rechten
van de mens zijn en dus plaatsvinden binnen de regels en context van het internationale
recht. Vrijhavens voor terroristen zijn niet acceptabel, en berechting en
bestraffing zijn een noodzakelijk onderdeel van stappen die internationaal
gezet moeten worden om terrorisme uit te bannen. Effectieve bestrijding van
terrorisme ondersteunt de democratische rechtsstaat, en past binnen de bevordering
van het recht op bescherming van de burgers in de rechtsstaat. Bestrijding
van terrorisme is aldus een onderdeel van de inspanningen ter bevordering
van de naleving, bescherming en bevordering van de naleving van mensenrechten.
 
 Voor de aanpak van terrorisme is een adequate strafbaarstelling van alle
vormen van terrorisme een eerste vereiste. Staten dienen deze in hun eigen
wetgeving op te nemen. Aldus kunnen staten hun verantwoordelijkheid nemen
en verzekeren dat daders van terroristische misdrijven worden vervolgd en
berecht. Naast een effectieve nationale bestrijding van terrorisme
is internationale strafrechtelijke aansprakelijkheid een onmisbaar element
in de versterking van de naleving van het internationale recht. Indien staten
hun verantwoordelijkheid in dezen niet nemen en niet bereid of in staat zijn
tot vervolging en berechting van daders van terrorisme, is straffeloosheid
het gevolg. Dit is niet acceptabel, mede omdat door internationale straffeloosheid
het vertrouwen in de internationale rechtsorde wordt ondermijnd, hetgeen bovendien
een weerslag kan hebben op het vertrouwen in de nationale rechtsorde. Internationale
strafrechtelijke aansprakelijkheid voor internationale misdrijven waaronder
daden van terrorisme is een cruciale bouwsteen voor een goed functionerende
internationale rechtsorde. Die overweging is een belangrijke grondslag voor
het regeringsbeleid. In dat verband zij overigens ook verwezen naar mijn initiatieven
op het terrein van de vervolging van piraterij waarover elders onlangs gerapporteerd
is.
 Internationale regelgeving
 Er is reeds sprake van een veelheid aan mondiale en regionale instrumenten
op het terrein van de bestrijding van het terrorisme. Deze verplichten tot
strafbaarstelling, tot vestiging van ruime jurisdictie, tot strafrechtelijke
samenwerking en tot uitlevering wanneer geen rechtsmacht wordt uitgeoefend.
Het Koninkrijk is partij bij deze verdragen die ook alle geïmplementeerd
zijn in de Nederlandse rechtsorde.
 Het is van het allergrootste belang dat deze verdragen door zo veel mogelijk
landen worden geratificeerd en volledig worden geïmplementeerd. Voor
een effectieve internationale bestrijding van terrorisme is universaliteit
van wezenlijk belang. Daden van terrorisme dienen overal ter wereld op een
vergelijkbaar niveau te worden aangepakt. Nederland bepleit in internationaal
verband het belang daarvan en zal dat blijven doen.
 
 De internationale regelgeving ten aanzien van de bestrijding van terrorisme
behoeft echter nog vervolmaking. Nog onlangs berichtte ik u over de stand
van zaken met betrekking tot het Alomvattend Terrorismeverdrag, waarin tot
mijn spijt onvoldoende voortgang wordt geboekt.
 
 Alle bestaande verdragen gaan uit van vervolging binnen het nationale
strafrecht van een betrokken staat, en zijn gebaseerd op het uitgangspunt aut dedere aut judicare, dat wil zeggen dat een staat
waarin een verdachte wordt aangetroffen hetzij zelf dient te vervolgen, hetzij
dient uit te leveren ter fine van vervolging.
 
 Mijns inziens is het naast deze, in essentie nationale, opdracht terrorisme
te vervolgen ook noodzakelijk aanvullend internationale strafrechtelijke rechtsmacht
te vestigen. Gezien het belang van strafrechtelijke aansprakelijkheid als
element in een goed functionerend internationaal systeem is met het oog op
de komende vergadering van de statenpartijen bij het Internationale Strafhof
(ISH) door Nederland voorgesteld het misdrijf terrorisme op te nemen in het
ISH Statuut. Dit voorstel is door Nederland op verschillende plaatsen gecirculeerd
ten einde steun te verwerven. Helaas is er tot dusverre nog te weinig steun
voor dit voorstel, maar Nederland blijft zich ervoor inspannen andere Staten
te overtuigen van het belang van een dergelijke toevoeging.
 
 Tijdens de bijeenkomst van de Assemblee van Verdragspartijen later deze
maand in Den Haag zal dit voorstel aan de orde komen; het is de Nederlandse
inzet dat het daarna besproken zal worden tijdens de in artikel 123 van het
Statuut genoemde herzieningsconferentie die vanaf 31 mei 2010 te
Kampala, Oeganda plaats zal vinden.
 Overige initiatieven op het terrein van de bestrijding
van terrorisme
 Naast het streven een zo breed mogelijke aanpak van het misdrijf terrorisme
te verzekeren, zijn er door de regering verschillende andere initiatieven
ontplooid om de volkenrechtelijke kaders voor de bestrijding van het terrorisme
verder te versterken. Het is zinvol deze initiatieven in onderlinge samenhang
te presenteren.
 Het Oud Poelgeest proces
 Op dit moment bevindt het zogeheten Oud Poelgeest proces, waarover ik
uw Kamer eerder informeerde, zich in de laatste, afrondende en concluderende
fase. Een van de essentiële vragen die aan
de orde komt is of, en zo ja, op welke wijze een aanpassing van het internationale
recht noodzakelijk is om te komen tot een betere aanpak van terrorisme, binnen
de bestaande voor Nederland belangrijke kaders van de rechten van de mens.
De resultaten, in de vorm van aanbevelingen ten behoeve van internationale
beleidsmakers, zullen tijdens een internationale conferentie in het voorjaar
van 2010 worden gepresenteerd. Het eindrapport zal naar verwachting door Nederland
ook internationaal in brede kring kunnen worden verspreid en zal zoals toegezegd
tijdens het AO mensenrechten in juni jl. worden toegezonden aan het parlement.
 
 Ik overweeg nu reeds te voorzien in de organisatie van een vervolg op
het Oud Poelgeest proces teneinde de conclusies snel te kunnen operationaliseren
en op voorhand te voorkomen dat de aanbevelingen onvoldoende opvolging en
aandacht krijgen. Een Commissie van Wijzen bestaande uit onafhankelijke (inter-)nationale
juridische experts lijkt de geëigende manier om de Oud Poelgeest bevindingen
uit te werken tot concrete, zo mogelijk operationele en tekstuele voorstellen
voor versterking van het internationale recht met betrekking tot de bestrijding
van (de straffeloosheid van) terrorisme. Deze Commissie zou kunnen adviseren
op welke wijze Nederland de noodzakelijke versterking van het internationale
recht het effectiefst kan entameren.
 Verwijdering van vreemdelingen
 In overleg met de bewindslieden van Justitie zal worden onderzocht op
welke wijze de mogelijkheden voor het verwijderen uit Nederland van betrokkenen
bij terroristische activiteiten zullen kunnen worden verbeterd. Het gaat hier
om vreemdelingen die niet zonder meer uitgezet kunnen worden in verband met
vrees voor vervolging of onmenselijke behandeling, doch wier aanwezigheid
in Nederland onwenselijk moet worden geacht.
 Dit onderwerp is reeds ter hand genomen, zoals mag blijken uit onder andere
het wetsvoorstel tot ontneming van dubbele nationaliteit bij terroristische
misdrijven en in het verlengde daarvan het onlangs
afgeronde WODC-onderzoek «Toepassing en aanscherping van de glijdende
schaal naar de uitzetting van criminele vreemdelingen» naar aanleiding
waarvan uw Kamer bij brief van 30 oktober 2009 geïnformeerd is over
de mede daarop gebaseerde nieuwe maatregelen, onder meer een aanpassing van
de zogenaamde glijdende schaal voor zeer ernstige delicten.
 Verbetering van de rechtsbescherming bij terrorisme-sancties
 Sinds enige tijd is Nederland betrokken bij een initiatief om in de Verenigde
Naties te komen tot een verbetering van de rechtsbescherming voor personen
die op grond van VN financiële sanctie regimes op een lijst geplaatst
worden. De regering is van oordeel dat deze zogenoemde«listings» een belangrijk middel kunnen zijn in de aanpak
van terrorisme, maar dat zij dienen te voldoen aan algemeen aanvaarde eisen
ten aanzien van de rechtsbescherming van betrokkenen.
 
 De procedures die thans van toepassing zijn, zijn laatstelijk aangepast
in Resolutie 1822 van de Veiligheidsraad. Deze resolutie is van kracht tot
eind van dit jaar. Onderhandelingen zijn inmiddels begonnen over een nieuwe
resolutie. Nederland maakt zich daarbij in samenwerking met een groep van
gelijkgezinde landen sterk voor de instelling van een panel van onafhankelijke
en onpartijdige experts die VN-sanctiecomités kunnen adviseren, met
name bij verzoeken tot delisting. Dit zal de individuele rechtsbescherming
verbeteren, waardoor de sancties een bruikbaar instrument zullen kunnen blijven.
Verbetering van de VN-procedures is essentieel voor de legitimiteit en effectiviteit
van financiële sancties als instrument in de strijd tegen terrorisme.
 Terrorisme instituut
 Ten slotte verwijs ik ook graag naar het onlangs aangekondigde oprichting
in Nederland van een internationaal anti-terrorisme instituut. De oprichting
van dit instituut vloeit als bekend voort uit de motie Çörüz
c.s. van 17 april 2008, en recent is een uitwerking van de opzet van
het instituut uw Kamer toegegaan. Het instituut zal zich nadrukkelijk bezighouden
met onderwerpen zoals het verband tussen terrorismebestrijding en mensenrechten,
en strafbaarstelling van terrorisme. Ik hoop in de toekomst van de denkkracht
van dit instituut gebruik te kunnen maken bij de verdere ontwikkeling van
mijn beleid het internationale recht ter bestrijding van het terrorisme verder
te versterken.
 
 De minister van Buitenlandse Zaken,
 M. J. M. Verhagen
 
 
 
 
 Brief van 16 november 2009, 29 521 nr. 123.
 
 
 Brief van 7 september 2009, 26 150 nr. 78.
 
 
 Brief van 9 november 2009, 28 498 nr. 20.
 
 
 Brieven van 25 juni 2007, 27 925 nr. 255; en 15 april
2008, 31 263 nr. 10.
 
 
 Kamerstukken 31 813.
 
 
 Kamerstukken 19 637, nr 1306.
 
 
 Brief aan de Eerste Kamer van 1 mei 2009, 28 764, P.