Wet inburgering; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30308, nr. 7

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

03-01-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

30308 nr. 7

23-12-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudsopgaveALGEMEEN1.1 Inleiding1.2 Wenselijkheid van een nieuw inburgeringsstelsel1.3 Europese dimensie1.4 Vrijgeven cursusaanbod1.4.1 Transitietraject1.4.2 Meldingsprocedure bij de Europese Commissie1.4.3 Keurmerk1.5 Voorbereiding2. HOOFDLIJNEN VAN HET WETSVOORSTEL2.1 De inburgeringsplicht2.1.1 Algemeen2.1.2 Aansluiting van inburgeringsplicht op inburgeringsbehoefte2.1.3 Inburgeringsplicht voor nieuw- èn oudkomers2.1.4 De inburgeringsplicht volgt uit de wet2.1.5 Vrijstellingen en ontheffingenLeeftijdsgrenzenVerblijf in Nederland tijdens de leerplichtige leeftijdDiploma’s, certificaten en andere documenten2.1.6 De inburgeringsplicht voor specifieke groepen NederlandersGenaturaliseerde NederlandersNederlanders van Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse
afkomst2.1.7 Geestelijke bedienaren2.1.8 Vrouwen in een achterstandspositie2.1.9 Asielmigranten2.2 Eigen verantwoordelijkheid2.3 InburgeringsexamenPraktijkdeel van het inburgeringsexamenCentraal deel van het inburgeringsexamen2.4 Financiële faciliteiten2.4.1 De leenfaciliteit2.4.2 De vergoedingsfaciliteitTermijn vergoedingHandhaving gemeente in verband met termijn vergoedingVergoeding bij gedwongen vertrekGemeentelijke vrijheid tot aanvullende vergoeding2.5 Aanbod van (gecombineerde) voorzieningen2.5.1 AlgemeenVerrekening eigen bijdrageGemeentelijke verordeningTijdsduur voorzieningVerhuizing inburgeringsplichtigeDuale trajecten2.5.2 Aanbod gecombineerde voorzieningen2.6 Handhaving2.6.1 Algemeen2.6.2 Handhaving van oudkomers2.6.3 De bestuurlijke boetesHoogte van de boetesHerhaald opleggenCumulatieTermijnverlengingOntheffing en analfabetismeGemeentelijke beleidsvrijheidRechtvaardiging boeteAlternatieve sancties2.7 Vreemdelingenrechtelijke aspecten2.7.1 Algemeen2.7.2 Inburgeringsvoorwaarde voor de verblijfsvergunning
voor onbepaalde tijd2.7.3 Inburgeringsvoorwaarde voor de zelfstandige verblijfsvergunning3. VERDERE UITWERKING IN LAGERE REGELGEVING4. VERHOUDING TOT ANDERE REGELINGEN, WAARONDER INTERNATIONAAL
EN COMMUNAUTAIR RECHT4.1 Algemeen4.2 Non-discriminatie4.3 Burgers van de Unie4.4 Onderdanen van derde landen4.4.1 Gezinsleden van burgers van de Unie4.4.2 Langdurig ingezeten onderdanen van derde landen4.4.3 Turkse onderdanen4.5 Vluchtelingen4.6 Rijkswet op het Nederlanderschap5. UITVOERINGS- EN HANDHAVINGSASPECTEN5.1 AlgemeenTaken IB-GroepPilots5.2 Administratieve lasten5.3 Informatievoorziening5.3.1 Het informatiesysteem Inburgering (ISI)5.3.2 Het Bestand Potentiële Inburgeringsplichtigen
(BPI)6. FINANCIËLE ASPECTENFinanciering leenfaciliteitFinanciering informatievoorzieningFinanciering aanbodFinanciering handhavingFinanciële gevolgen rechtspraakOutputfinancieringWeb-middelenFinanciering IBGARTIKELENHoofdstuk 2 inburgeringsplichtArtikel 1Artikel 2Artikel 3Artikel 4Artikel 5Artikel 6Artikel 12Artikel 16Artikelen 17 en 18Artikel 20Artikel 21Artikelen 27, 28 en 29Artikel 34Artikel 35Artikelen 41 en 43Artikel 57Artikel 59Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30308Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 424 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 308Regels inzake inburgering in de Nederlandse samenleving (Wet inburgering)nr. 7NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 23 december 2005InhoudsopgaveAlgemeen2   1.1Inleiding21.2Wenselijkheid van een nieuw inburgeringsstelsel111.3Europese dimensie151.4Vrijgeven cursusaanbod191.4.1 Transitietraject20 1.4.2Meldingsprocedure bij de Europese
Commissie25 1.4.3Keurmerk26 1.5Voorbereiding29   2.Hoofdlijnen van het wetsvoorstel292.1De inburgeringsplicht292.1.1Algemeen29 2.1.2 Aansluiting van inburgeringsplicht
op inburgeringsbehoefte30 2.1.3 Inburgeringsplicht voor nieuw- èn
oudkomers31 2.1.4 De inburgeringsplicht volgt
uit de wet32 2.1.5 Vrijstellingen en ontheffingen35 2.1.6De inburgeringsplicht voor specifieke
groepen Nederlanders392.1.7 Geestelijke bedienaren44 2.1.8 Vrouwen in een achterstandspositie47 2.1.9 Asielmigranten512.2Eigen verantwoordelijkheid552.3Inburgeringsexamen582.4Financiële faciliteiten722.4.1 De leenfaciliteit74 2.4.2De vergoedingsfaciliteit76 2.5Aanbod van (gecombineerde) voorzieningen aan bijzondere groepen
inburgeringsplichtigen812.5.1 Algemeen812.5.2 Aanbod gecombineerde voorzieningen90 2.6Handhaving952.6.1 Algemeen95 2.6.2Handhaving van oudkomers101 2.6.3 De bestuurlijke boetes107 2.7Vreemdelingenrechtelijke aspecten1162.7.1 Algemeen116 2.7.2 De inburgeringvoorwaarde voor
de verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd117 2.7.3 De inburgeringsvoorwaarde voor
de zelfstandige verblijfsvergunning120    3.Verdere uitwerking in lagere regelgeving122   4.Verhouding tot andere regelingen, waaronder internationaal en communautair
recht1244.1Algemeen1244.2Non-discriminatie1254.3Burgers van de Unie1264.4Onderdanen van derde landen1264.4.1Gezinsleden van burgers van de
Unie126 4.4.2 Langdurig ingezeten onderdanen
van derde landen127 4.4.3 Turkse onderdanen129 4.5Vluchtelingen1334.6Rijkswet op het Nederlanderschap133   5.Uitvoerings- en handhavingsaspecten1345.1Algemeen1345.2Administratieve lasten1395.3Informatievoorziening1395.3.1 Het informatiesysteem Inburgering
(ISI)140 5.3.2 Het Bestand Potentiële
Inburgeringsplichtigen (BPI)140   6.Financiële aspecten141    Artikelen148ALGEMEENMet belangstelling heb ik kennis genomen van de vragen en opmerkingen
van de leden van de vaste kamercommissie. Ik dank de leden voor hun overwegend
positieve inbreng. Het verheugt me dat het belang van inburgering voor een
goede participatie in de Nederlandse samenleving door de leden van de verschillende
fracties wordt onderschreven en dat ook de invoering van een meer verplichtend
inburgeringsstelsel als noodzakelijk instrument breed wordt gesteund. Ik meen
dat het onderhavige wetsvoorstel een redelijke en evenwichtige uitwerking
vormt van het nieuwe stelsel voor inburgering in Nederland. Graag ga ik hieronder
in op de vragen die de leden van de diverse fracties hebben gesteld. Ik wijs
er op dat bij de beantwoording van de volgorde van de vraagstelling in het
verslag is afgeweken waar dat de leesbaarheid ten goede komt.1.1 InleidingOver de noodzaak van maatregelen om de huidige integratieachterstanden
te overbruggen en te voorkomen dat nieuwe achterstanden ontstaan, bestaat
ook blijkens de inbreng van de fracties brede overeenstemming. Het verheugt
mij dat ook de leden van de PvdA-fractie positief zijn over indiening van
het wetsvoorstel voor een nieuwe Wet inburgering en dat zij het van harte
eens zijn met het verhogen van het ambitieniveau rond inburgering. Met het
doel het ambitieniveau te verhogen heeft het vorige kabinet in 2002 drie voornemens
rond inburgering in het Strategisch Akkoord 2002 neergelegd (Kamerstukken
II 2001/02, 28 375, nr. 5, p. 16). Het betrof de koppeling
van verlening van een permanente verblijfsstatus aan succesvolle afronding
van inburgering, de invoering van een eigen bijdrage voor inburgering en restitutie
van de helft na succesvolle afronding van inburgering, en invoering van een
verplichting tot het volgen van een inburgeringsprogramma voor oudkomers met
een uitkering die geacht worden te werken. Het vorige kabinet was een korte
periode missionair. Het huidige kabinet heeft in het Hoofdlijnenakkoord (Kamerstukken
II 2002/03, 28 637, nr. 19, p. 14) zijn ambities rond inburgering
uiteen gezet. Het onderhavige wetsvoorstel vormt het sluitstuk van het nieuwe
inburgeringsstelsel zoals dat in het Hoofdlijnenakkoord van 16 mei 2003
(Kamerstukken II 2002/03, 28 637, nr. 19, p. 14) kort is geschetst
en nader op hoofdlijnen is uitgewerkt in de Contourennota van 23 april
2004 (Kamerstukken II 2003/04, 29 543, nr. 2). Voorts vloeit het
onderhavige voort uit de aanbevelingen van de Tijdelijke Commissie Onderzoek
Integratiebeleid (Kamerstukken II 2003/04, 29 543, nr. 8–9)
en de kabinetsreactie daarop 24 mei 2004 (Kamerstukken II 2003/04, 28 689,
nr. 17). Over de hoofdlijnen van het nieuwe inburgeringsstelsel is op
21 en 30 juni 2004 een notaoverleg en, na mijn brief van 7 december
2004 (Kamerstukken II 2004/05, 29 543, nr. 4), op 13 december
2004 een wetgevingsoverleg met de Tweede Kamer gevoerd. In november 2004 heeft
de Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken (verder: de ACVZ) advies uitgebracht,
dat tot aanpassing van die hoofdlijnen heeft geleid. Het ontwerpen van het
wetsvoorstel, de nadere adviesaanvragen aan een groot aantal organisaties,
waaronder de Europese Commissie, en vervolgens het verwerken van de diverse
adviezen, hebben tijd gevergd. Het advies van de Raad van State als laatste
adviesinstantie van de regering van 1 juli 2005 heeft tot nadere aanpassing
van het wetvoorstel – onder meer wat betreft de algemene inburgeringsplicht
voor vreemdelingen èn Nederlanders – geleid.In het kader van de herziening van het gehele inburgeringsstelsel is op
21 juli 2004 een voorstel ingediend tot wijziging van de Vreemdelingenwet
2000 in verband met het stellen van inburgeringsvereisten bij het toelaten
van bepaalde categorieën vreemdelingen (Wet inburgering in het buitenland)
(Kamerstukken II 2003/04, 29 700, nrs. 1–3), dat op 20 december
2005 door de Eerste Kamer is aangenomen en, naar ik hoop, op korte
termijn in werking kan treden. Het advies van de Raad van State op het ontwerp-Besluit
inburgering in het buitenland is, zo antwoord ik de leden van de PvdA-fractie,
ontvangen en de noodzakelijke aanpassingen van het ontwerp-Besluit naar aanleiding
van dat advies zijn voltooid. Over het oordeel van de resonansgroep, zo antwoord
ik deze leden voorts, heb ik de beide Kamers op 11 november 2005 bericht
(Kamerstukken II 2005/06, 29 700, nr. 30) en daarover zal op 19 januari
2006 overleg met de vaste kamercommissie van de Tweede Kamer plaatsvinden.
De nadere aanpassing van het ontwerp-Besluit inburgering in het buitenland
is voltooid en ook de overige uitvoeringsregelgeving is inmiddels gereed.
De Wet inburgering in het buitenland is de eerste fase van een ingrijpende
wijziging van het inburgeringsstelsel; het onderhavige voorstel voor een Wet
inburgering is daarop het vervolg.Voorts is reeds op 10 juni 2004 een voorstel tot wijziging van de
Wet inburgering nieuwkomers en de Wet educatie en beroepsonderwijs (vrijgeven
cursusaanbod WIN) (Kamerstukken II 2003/04, 29 646, nrs. 1–3)
ingediend met het voorstel om vooruitlopend op de invoering van de Wet inburgering,
gefaseerd marktwerking in het inburgeringsstelsel te introduceren. Om deze
overgang van publieke naar private dienstverlening door de regionale opleidingencentra
(roc’s) zorgvuldig te laten verlopen en de continuïteit en balans
in de markt voor inburgeringscursussen te waarborgen is in juni 2004 een Transitietraject
gestart, dat is afgerond met een bestuurlijk overleg op 23 februari 2005.
Om de gesprekken over het overgangsbudget niet te hinderen en de sector meer
tijd te geven zich voor te bereiden, heeft de Staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap de Tweede Kamer in een Algemeen Overleg op 30 maart
2005 namens het kabinet gemeld dat de marktwerking tot de invoering van de
Wet inburgering wordt uitgesteld (Kamerstukken II 2004/05, 28 800 VIII,
nr. 202). Aangezien de tijdspanne tussen de twee fasen van invoering
van marktwerking zodanig kort zou worden, dat de voordelen van fasering vrijwel
teniet worden gedaan, is de behandeling van het wetsvoorstel aangehouden (Kamerstukken
II 2004/05, 29 646, nr. 10). De desbetreffende aanpassingen van
de Wet educatie en beroepsonderwijs zijn thans in het onderhavige wetsvoorstel
(artikel 56) opgenomen.De leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat het wetsvoorstel met
haar onderliggende lagere regelgeving een zeer ingewikkeld juridisch bouwwerk
is en vragen zich af hoe dit compleet dichtgeregelde keurslijf zich verhoudt
tot de wens van kabinet en kamer om te komen tot een verdunning van regelgeving.
Ook bij de leden van de CDA-fractie leven onduidelijkheden wat betreft de
nadere uitwerking in de (vele) algemene maatregelen van bestuur, ministeriële
regelingen en gemeentelijke verordeningen die er nog moeten komen. Tevens
hebben de leden van de CDA- en VVD-fracties gevraagd om te verduidelijken
wat de regering bedoelt als zij aangeeft dat bij het uitvaardigen van lagere
regelingen de nodige soberheid en terughoudendheid wordt betracht.Het wetsvoorstel regelt – op hoofdlijnen – de reikwijdte en
de structurele elementen van het nieuwe inburgeringsstelsel (de inburgeringsplicht,
het inburgeringsexamen, financiële stimulansen, materiële inburgeringsfaciliteiten,
handhavingsbevoegdheden, verblijfsrechtelijke consequenties). Voor diverse
onderwerpen geldt dat een nadere uitwerking bij algemene maatregel van bestuur
en zo nodig ook bij ministeriële regeling noodzakelijk is. De leden van
de CDA-, PvdA- en SGP-fracties constateren terecht dat het wetsvoorstel een
groot aantal delegatiebepalingen bevat. Gestreefd wordt naar één
algemene maatregel van bestuur, het Besluit inburgering. Dit besluit zal uitvoering
geven aan de diverse delegatiebepalingen uit het wetsvoorstel, vooralsnog
met uitzondering van de ter uitvoering van artikel 50, derde lid,
te stellen regels over de rijksbijdrage. Over laatstgenoemd onderwerp zal
de Tweede Kamer nog afzonderlijk worden geïnformeerd. Gelet op het streven
naar één algemene maatregel van bestuur ter uitvoering van de
Wet inburgering, zal bezien worden of dit onderwerp te gelegener tijd in het
Besluit inburgering kan worden geïncorporeerd. Voorts wordt gestreefd
naaréén ministeriële regeling, de Regeling inburgering,
die thans in voorbereiding is. Deze opzet betekent een vereenvoudiging ten
opzichte van de huidige inburgeringsregelgeving. Ik meen dan ook niet dat
van een (zeer) ingewikkeld juridisch bouwwerk kan worden gesproken.Naar aanleiding van de daartoe strekkende vraag van de leden van de PvdA-fractie
merk ik op dat het ontwerp van het Besluit inburgering een dezer dagen aan
de Tweede Kamer wordt toegezonden, zodat de Kamer de inhoud daarvan bij de
verdere behandeling van het wetsvoorstel kan betrekken. Waar elders in deze
nota naar aanleiding van het verslag wordt gesproken over het ontwerp-Besluit
inburgering wordt gedoeld op dit aan de Tweede Kamer toegezonden ontwerp.Wat de regeldichtheid betreft merk ik op, dat het streven naar vermindering
en verdunning van regelgeving met name wordt ingegeven door de wens de handelingsvrijheid
van burgers, bedrijven en gemeenten te vergroten. Door burgers in beginsel
vrij te laten in de wijze waarop zij zich het vereiste niveau in de Nederlandse
taal alsmede kennis van de Nederlandse samenleving verwerven, en keuzemogelijkheden
voor een opleiding te vergroten wordt naar mijn mening in het nieuwe inburgeringsstelsel
belangrijke winst geboekt. Daartegenover staat dat het nieuwe inburgeringsstelsel,
zoals gezegd, een meer resultaatgericht en verplichtend karakter heeft. Hiervoor
zijn regels onmisbaar (inburgeringsplicht, boete). Aangezien bovendien in
het nieuwe stelsel een omvangrijke groep mensen wordt aangesproken, heeft
het verschil in positie tussen deze mensen tot verschillende juridische regimes
geleid.Ook de verdeling tussen rijkstaken en -bevoegdheden en gemeentelijke taken
en bevoegdheden vergt afbakening in de regelgeving (zie over de beleidsvrijheid
die daarbij aan gemeenten wordt gelaten hierna in deze nota). Daarnaast zijn
regels nodig om misbruik en oneigenlijk gebruik te voorkomen hetgeen mede
bepalend is voor de vormgeving van de financiële stimulansen in het inburgeringsstelsel.
Uitgangspunt bij het wetsvoorstel en het ontwerp-Besluit inburgering is echter
steeds geweest, dat niet meer wordt geregeld, dan strikt noodzakelijk is.
Op deze wijze betracht ik de noodzakelijke soberheid en terughoudendheid bij
het opstellen en uitvaardigen van uitvoeringsregelingen.De over het oorspronkelijke wetsvoorstel uitgebrachte adviezen, waaronder
dat van Actal, zijn bij de indiening van het wetsvoorstel aan de Tweede Kamer
meegezonden, zo antwoord ik de leden van de PvdA-fractie. Dit adviescollege
constateerde dat het wetsvoorstel een bijdrage levert aan de kabinetsdoelstelling
om de administratieve lasten voor burgers te beperken en adviseerde het wetsvoorstel
in te dienen. Met de aandachtspunten die het adviescollege daarbij formuleerde
is rekening gehouden.De leden van de CDA-, PvdA- en VVD-fracties hebben gevraagd of kan worden
aangegeven op welke wijze beleidsvrijheid aan gemeenten zal worden gelaten
bij de invulling van hun uitvoeringstaken. De leden van de CDA-fractie betrekken
hierbij het advies van de Raad van State, waarin onder verwijzing naar de
Code Interbestuurlijke Verhoudingen, wordt geconstateerd dat het oorspronkelijke
wetsvoorstel weinig ruimte overliet voor een invulling van de uitvoeringstaken
en dat die ruimte door de lagere regelgeving nog verder zal worden beperkt.
Zij vragen in dat verband tevens of de regering van mening is
dat met het schrappen van enkele onderdelen uit het oorspronkelijke wetsvoorstel
voldoende tegemoet wordt gekomen aan het advies van de Raad om de regeling
in het wetsvoorstel en de lagere regelgeving tot het noodzakelijke te beperken.In algemene zin kan over de Code Interbestuurlijke Verhoudingen in relatie
tot het wetsvoorstel inburgering het volgende worden opgemerkt. De Code Interbestuurlijke
Verhoudingen is gebaseerd op drie uitgangspunten: 1. probleemgericht
werken, 2. een scherpe verdeling van verantwoordelijkheden en taken en
3. beleidsvrijheid voor decentrale overheden («decentraal wat kan,
centraal wat moet»). De Wet werk en bijstand (verder: de WWB) wordt
in de Code aangehaald als een geslaagd voorbeeld van de nieuwe visie op interbestuurlijke
verhoudingen. Bij het opstellen van het wetsvoorstel inburgering is op diverse
plaatsen bij de WWB aansluiting gezocht.Voor het wetsvoorstel inburgering geldt dat het Rijk (i.c. de formele
wetgever) bepaalt wie onder de inburgeringsplicht valt, welke termijnen gelden,
welk niveau bij het inburgeringsexamen moet worden behaald, welke faciliteiten
de inburgeringsplichtige worden geboden en welke sancties worden opgelegd
indien niet aan de inburgeringsplicht wordt voldaan.Gemeenten krijgen in het wetsvoorstel belangrijke taken toebedeeld, onder
meer met betrekking tot het aanbieden van inburgeringsvoorzieningen aan bijzondere
groepen inburgeringsplichtigen («aanbodgroepen»), het handhaven
van de inburgeringsplicht van inburgeringsplichtigen (de boeteplicht van artikel
29 van het wetsvoorstel) en het verstrekken van informatie over het nieuwe
inburgeringsstelsel. Bij de aanbodgroepen (artikel 17, eerste tot en met vierde
lid, van het wetsvoorstel) gaat het om:– nieuw- en oudkomers die uitkeringsgerechtigd zijn en voor wie
een arbeidsverplichting geldt;– oudkomers die zelf geen inkomsten uit werk of uitkering hebben;– nieuw- en oudkomers die werkzaam zijn als geestelijke bedienaar.Voorts zullen gemeenten, onder omstandigheden, ontheffing van de inburgeringsplicht
verlenen (artikel 5).De gemeenten worden bij de invulling van deze uitvoeringstaken in belangrijke
mate vrij gelaten. Het rijk vult het wettelijk kader, daar waar nodig, verder
in. Zo bepaalt het rijk dat uitkeringsgerechtigde inburgeringsplichtigen om
hun arbeidsparticipatie te bevorderen uitsluitend een met reïntegratie
gecombineerde inburgeringsvoorziening aangeboden kunnen krijgen (artikel 18
van het wetsvoorstel), dat het gecombineerde aanbod niet wordt gedaan indien
dat de arbeidsinschakeling van de betrokkene belemmert (artikel 17, zesde
lid), dat een inburgeringsvoorziening moet toeleiden naar het examen en dus «passend»
moet zijn (artikel 17, vijfde lid), dat geestelijke bedienaren een inburgeringsvoorziening
aangeboden móeten krijgen (artikel 17, vierde lid), dat de inburgeringsplicht
van oudkomers voor wie een inburgeringsvoorziening is vastgesteld tevens wordt
gehandhaafd (artikelen 20, tweede lid, 24 en 29) en dat, om het ontstaan van
nieuwe achterstanden bij de inburgering te voorkomen, álle nieuwkomers
worden gehandhaafd (artikel 29 van het wetsvoorstel en artikel 5.1 van het
ontwerp-Besluit inburgering).Binnen dit kader zijn gemeentebesturen in de eerste plaats vrij om op
lokaal niveau invulling te geven aan het aanbieden van (gecombineerde) inburgeringsvoorzieningen,
net als zij op basis van de WWB vrijheid hebben bij het aanbieden van op arbeidsinschakeling
gerichte voorzieningen. Zowel het wetsvoorstel inburgering als de WWB vragen
van gemeenten dat zij hun beleid terzake neerleggen in een gemeentelijke verordening
(artikel 17, zevende lid, Wet inburgering resp. artikel 8, eerste lid,
onderdeel a, WWB). Deze vrijheid betekent ook, dat op dit punt ruimte is voor
differentiatie tussen gemeenten. Gemeenten hebben de mogelijkheid het inburgeringsbeleid
op aanpalende lokale beleidsterreinen af te stemmen. De VNG vindt het, blijkens
haar (in afschrift ontvangen) brief van 20 oktober 2005 (SEZ/U2000525535)
aan de Tweede Kamer een goede zaak, dat gemeenten zelf kunnen bepalen op welke
wijze zij de fasering in het gemeentelijk aanbod kunnen toepassen en daarbij
kunnen bepalen welke inburgeringsplichtigen wanneer een traject aangeboden
krijgen.In de tweede plaats wordt beleidsvrijheid gelaten om verdere invulling
te geven aan de handhavende taak. Gemeenten moeten de hoogte van de bij overtreding
van de rijks- of gemeentelijke inburgeringsregelgeving op te leggen boetes
in een verordening vastleggen, rekening houdend met de boetemaxima die in
het wetsvoorstel zijn genoemd. Ook hier is aansluiting gezocht bij de WWB
(artikel 33 van het wetsvoorstel resp. artikel 8, eerste lid, onderdeel b,
WWB). Daarnaast zullen de gemeenten middels de verordening van artikel 21,
derde lid, van het wetsvoorstel invulling geven aan de handhaving van degenen
voor wie een inburgeringsvoorziening is vastgesteld (nieuwkomers èn
oudkomers). Beleidsvrijheid bij het al dan niet handhaven van nieuwkomers
is er niet: alle nieuwkomers moeten vanaf het moment dat de inburgeringsplicht
ontstaat, gehandhaafd worden. Voor oudkomers geldt dat gemeenten, gezien de
omvang van de groep, de handhaving in de tijd kunnen faseren en daarbij hun
eigen prioriteiten kunnen stellen. Ook bij de handhaving is derhalve ruimte
voor differentiatie tussen gemeenten.Om te voorkomen dat gemeenten de handhaving van oudkomers zouden beperken
tot oudkomers voor wie een inburgeringsvoorziening wordt vastgesteld, bestaat
de mogelijkheid om op grond van artikel 5.2 van het ontwerp-Besluit inburgering
bij ministeriële regeling gemeenten te verplichten om ook ten aanzien
van andere oudkomers een handhavingsbeschikking te geven.In de derde plaats zijn gemeenten vrij in de wijze waarop zij inwoners
van hun eigen gemeenten die (potentieel) inburgeringsplichtig zijn informatie
verstrekken. Zij zullen deze uiteraard kunnen afstemmen op de landelijke voorlichting
en communicatie over het nieuwe stelsel.Naar aanleiding van het advies van de Raad van State is de ruimte voor
de gemeentebesturen vergroot. De verplichting voor gemeenten om een informatiepunt
in te stellen, waarover bij of krachtens algemene maatregel van bestuur nadere
regels zouden kunnen worden gesteld, is vervallen. Ook de verplichte voortgangscontrole
en de bestuurlijke boete bij niet-verschijnen of niet-meewerken aan de voortgangscontrole
is vervallen. Voorts is de groep uitkeringsgerechtigde inburgeringsplichtigen
aan wie de gemeente een aanbod voor een inburgeringsvoorziening kan doen vergroot,
door met het benoemen van meer sociale zekerheidswetten en -regelingen uit
te gaan van een ruimer uitkeringsbegrip. Daarnaast is de delegatiegrondslag
geschrapt om regels te stellen over de handelwijze bij verhuizing van de ene
gemeente naar de andere. Tenslotte is een ruime delegatiegrondslag geschrapt
die inhield dat bij algemene maatregel van bestuur nadere regels zouden worden
gesteld over het aanbod, de inburgeringsvoorziening en de bijzondere groepen
en waarbij de gemeenten tevens zouden kunnen worden verplicht om aan bepaalde
categorieën inburgeringsplichtigen een inburgeringsvoorziening aan te
bieden. Ter vervanging daarvan is voorzien in de verplichting om over de genoemde
onderwerpen regels bij gemeentelijke verordening te stellen en in een beperkte,
rechtstreeks in het wetsvoorstel opgelegde verplichting om aan geestelijke
bedienaren een aanbod te doen. Ik meen dat ik met deze wijzigingen voldoende
aan het advies van de Raad ben tegemoetgekomen. Ik deel niet de vrees van de leden van de SP-fractie dat regeldichtheid
de mogelijkheden beperkt om op lokaal niveau maatwerk toe te kunnen passen.
Het onderhavige wetsvoorstel laat daarentegen alle ruimte voor maatwerk. In
het wetsvoorstel en de daarop te baseren lagere regelgeving wordt immers niet
voorgeschreven op welke wijze de inburgeringsplichtigen de vereiste kennis
en vaardigheden moeten verwerven. Daarin worden zij geheel vrij gelaten, zodat
zij naar eigen inzicht kunnen bepalen hoe zij die kennisverwerving het beste
kunnen combineren met hun persoonlijke omstandigheden als werk of de opvoeding
van kinderen. Zij kunnen kiezen voor de (voor hen) meest geschikte wijze van
kennisverwerving en zich daarover desgewenst laten informeren, bijvoorbeeld
door hun partner of andere familieleden. Verder wijs ik deze leden in dit
verband er op dat het wetsvoorstel en de daarop te baseren lagere regelgeving
ook het benodigde maatwerk bij de van gemeentewege inburgeringsvoorzieningen
niet in de weg staan. Binnen het noodzakelijke kader dat de aangeboden inburgeringsvoorziening
nu eenmaal moet toeleiden naar het inburgeringsexamen (artikel 17, vijfde
lid, van het wetsvoorstel), is het aan de gemeenteraad om bij verordening
regels te stellen omtrent deze voorziening (artikel 17, zevende lid, van het
wetsvoorstel). De gemeenteraad heeft daarbij dus alle ruimte om maatwerk te
leveren, ook wat betreft de begeleiding en ondersteuning van de inburgeringsplichtige.
De gemeenten ontvangen voor de aangeboden inburgeringsvoorzieningen een toereikende
vergoeding (artikel 50 van het wetsvoorstel).Ik deel niet de vrees van de leden van GroenLinks-fractie als zou de wettelijke
verankering van het nieuwe inburgeringstelsel in het onderhavige wetsvoorstel
inburgering te scherp afbakenen. Inburgering is de aanloop tot integratie.
Inburgering vereist daadwerkelijk kennis van de Nederlandse taal en van de
Nederlandse samenleving. De verwerving daarvan wordt in het onderhavige wetsvoorstel
dan ook verplichtend voorgeschreven. Daarnaast stimuleert de regering, zoals
ik hierna in paragraaf 2.1 in antwoord op vragen van de CDA- en VVD-fracties
nader zal toelichten, ook op andere gebieden de daadwerkelijke inburgering
van migranten. Het belang dat de inburgeringsplichtigen hetgeen zij hebben
geleerd ook in praktische werk- en leefsituaties kunnen toepassen, komt in
het nieuwe inburgeringsstelsel tot uitdrukking in het feit dat het nieuwe
inburgeringsexamen, naast een centraal deel, ook een praktijkgericht deel
bevat. De inburgeringsplicht leidt er uiteindelijk toe dat de gewezen inburgeringsplichtige
na het behalen van dat inburgeringsexamen beschikt over voldoende vaardigheden
om het geleerde – onder meer in werksituaties, bij de opvoeding van
kinderen en het onderhouden van sociale contacten – in de praktijk te
brengen. Zij leren de Nederlandse taal om die vervolgens in de eigen omgeving
in de praktijk te kunnen brengen. Kennis van het Nederlands is daarbij niet
alleen expressie van integratie, maar ook en vooral een instrument en middel
tot integratie. Aangezien het inburgeringsexamen praktijkgebonden onderdelen
bevat, zo antwoord ik deze leden voorts, worden met het nieuwe inburgeringsstelsel
de duale trajecten gestimuleerd. Een zo goed mogelijke voorbereiding op het
inburgeringsexamen is praktijkgericht en stimuleert tot deelname aan leer-werktrajecten.
Bovendien wordt voor werkzoekenden een gecombineerde voorziening mogelijk
gemaakt: door inburgering en reïntegratie te integreren in zogenaamde
gecombineerde voorzieningen wordt het tegelijkertijd leren van de taal en
een beroep gestimuleerd. Ik heb gemeenten gevraagd om dit actief te bevorderen.
Tenslotte heeft het kabinet zich achter het advies van de Sociaal-Economische
Raad en de Raad voor werk en inkomen geschaard, en hebben verschillende partijen
zowel vanuit de overheid als uit het bedrijfsleven zich een voorstander getoond
van het opzetten en uitvoeren van duale trajecten.Het Transitietraject, zo antwoord ik de leden van de GroenLinks-fractie,
is ingegeven door bezorgdheid van de VNG en de Bve Raad over de vorm en inhoud van de overgang van het huidige naar het nieuwe inburgeringsstelsel
en de wens van de regering om daar zorgvuldig mee om te gaan. Uiteindelijk
heeft dat op 29 september 2005 geleid tot de ondertekening van een convenant
tussen het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, de Bve Raad en
het Ministerie van Justitie, waarover ik de Tweede Kamer bij brief van 7 oktober
2005 heb geïnformeerd (Kamerstukken II 2005/06, 30 300 VIII en 30 300
VI, nr. 14). Het convenant inzake de gevolgen van de invoering van de
Wet inburgering is op 20 december 2005 gepubliceerd (Stcrt. 2005, 247).
Wederzijds overleg van de betrokken partijen in het kader van een zorgvuldige
overgang en het voorzien in een ruime voorbereidingstijd door de regering
hebben geleid tot uitstel van enkele voornemens – ik noem de overheveling
van een deel van de Web-middelen van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap naar het Ministerie van Justitie, de opname van educatiemiddelen
in het Besluit brede doeluitkering sociaal, integratie en veiligheid en de
afschaffing van de gedwongen winkelnering tot aan de invoering van het nieuwe
inburgeringsstelsel, maar dat neemt niet weg dat over de introductie van marktwerking
geen enkele onzekerheid heeft bestaan. De bve-sector verandert voortdurend
om aan te blijven sluiten bij maatschappelijke ontwikkelingen en de daaruit
voorvloeiende veranderingen in de gevraagde dienstverlening – niet alleen
van de overheid maar ook van werkgevers. Dit is niet een kwestie van stagnatie
of afbraak, maar van continuïteitswaarborging, van voortdurende aanpassing
aan huidige ontwikkelingen en voorbereiding op toekomstige ontwikkelingen.
Ik deel dan ook niet de conclusie van de leden van deze fractie dat sprake
is van stagnatie en afbreuk op het vlak van inburgering en educatie door jaren
van onzekerheid.Ik ben verheugd dat de leden van de GroenLinks-fractie de keuze voor de
emancipatie van vrouwen steunen. Voor een nadere toelichting op het voorgestelde
artikel 16a van de Vreemdelingenwet 2000 verwijs ik deze leden naar paragraaf 2.7
van deze nota. Reeds hier wijs ik de deze leden er op dat de termijn voor
de verkrijging van het zelfstandige verblijfsrecht niet vijf jaar zal bedragen,
maar drie jaar of zoveel langer als het inburgeringsexamen nog niet is behaald.Met de resultaatgerichte inburgeringsplicht
voor inburgeringsbehoeftige nieuw- en oudkomers wordt tot uitdrukking gebracht
dat de regering groot belang hecht aan daadwerkelijke inburgering. In het
huidige stelsel ligt de nadruk op deelname aan van overheidswege georganiseerde
inburgeringscursussen en minder op de datgene waar het om gaat en waar zowel
de inburgeringsbehoeftige burger die niet kan meekomen als ook de samenleving
als geheel dringend behoefte heeft: betere resultaten. Het huidige stelsel
kent geen inburgeringsplicht voor oudkomers, waardoor
velen niet of onvoldoende worden bereikt, en levert ook voor nieuwkomers te
weinig resultaten op. Met een meer verbindend en resultaatgericht inburgeringsbeleid –
waarvoor een breed draagvlak bestaat – zullen betere resultaten worden
geboekt, zo antwoord ik de leden van de fractie van de ChristenUnie, dan met
een meer vrijblijvend stelsel. De inburgeringsplicht, die met (financiële)
faciliteiten wordt ondersteund, biedt ook voor de inburgeringsbehoeftige meer
kansen. Hoewel ook veel migranten eigener beweging inburgeren, omdat zij doordrongen
zijn van het belang van kennis van de Nederlandse taal en de Nederlandse samenleving,
is het een gegeven dat er altijd migranten zullen zijn voor wie het belang
van inburgering geen vanzelfsprekendheid is. Ook daarvoor is een inburgeringsplicht
noodzakelijk.Over de noodzaak van maatregelen om de huidige integratieachterstanden
te overbruggen en te voorkomen dat nieuwe achterstanden ontstaan, bestaat
ook blijkens de inbreng van de fracties brede overeenstemming. Daarom
heeft de regering een pakket van samenhangende maatregelen voorgesteld. Zo
zijn bijvoorbeeld vorig jaar aanvullende eisen gesteld aan de aanhoudende
gezinsmigratie (Stb. 2004, 496) en is, als gezegd, een wetsvoorstel voor inburgering
in het buitenland ingediend dat thans bij de Eerste Kamer in behandeling is.
Het geheel aan maatregelen vormt, zo antwoord ik het lid van de Groep Wilders,
een zorgvuldige, evenwichtige en effectieve oplossing voor het grote maatschappelijke
probleem van achterblijvende integratie, die past binnen de diverse mensenrechtenverdragen
en Europese richtlijnen waaraan ons land in de internationale rechtsorde is
gebonden. Zoals ook tijdens de algemene politieke beschouwingen op 29 september
2004 naar aanleiding van de motie van dit lid is aangegeven, wijst het kabinet
een immigratiestop voor ten minste vijf jaar van niet-westerse allochtonen
af. Tot de samenhangende maatregelen, zo antwoord ik dit lid voorts, behoort
evenmin een verbod op huwelijken in Nederland tussen neven en nichten en het
onthouden van erkenning van dergelijke in het buitenland gesloten huwelijken.
Daarop is uitvoerig ingegaan in antwoord op kamervragen van het lid Sterk
(ingezonden op 10 oktober 2003 en 11 april 2005 en beantwoord onder
nr. 506, respectievelijk nr. 1852). Het daarin verwoorde standpunt dat het
kabinet vanwege juridische en praktische redenen niet bereid is tot verbod
of niet-erkenning van neef-nicht huwelijken, is sindsdien niet gewijzigd.
In de eerdere beantwoording is aangegeven dat een dergelijk verbod in Nederland
nimmer heeft bestaan. Bij de invoering van het nieuwe huwelijksrecht per 1 januari
1971 werd het verbod van huwelijken tussen (oud-)oom en nicht en (oud-)tante
en neef afgeschaft, een verbod dat niet absoluut was, de rechter kon dispensatie
verlenen. Omdat deze dispensatie in de praktijk vrijwel steeds werd gegeven,
is dit verbod ingetrokken. Consanguïne relaties zijn een verschijnsel
dat wereldwijd in ruime mate bekend is. De invoering van een verbod op huwelijken
tussen neven en nichten is bovendien een disproportionele maatregel. Wel beraadt
het kabinet beraadt zich momenteel op de mogelijkheid om ingroei in de sociale
zekerheid voor migranten mogelijk te maken, zo antwoord ik dit lid. De Tweede
Kamer wordt hierover binnenkort nader geïnformeerd.Het onderhavige wetsvoorstel vormt de uitwerking van sleutelbegrippen
van het nieuwe integratiebeleid: gedeeld burgerschap, eigen verantwoordelijkheid,
concrete en controleerbare doelen, vergroting van keuzemogelijkheden en waar
nodig ook verplichtingen. Bij gedeeld burgerschap wordt het gemeenschappelijke
voorop gesteld. Dit betekent niet dat er geen ruimte is voor diversiteit of
dat integratie gelijk staat aan assimilatie. Het betekent wel dat in het overheidsbeleid
het accent moet liggen op het gemeenschappelijke. Dat is de Nederlandse taal,
dat zijn de basiswaarden die we met elkaar delen en de normen die we voor
iedereen verplichtend achten. Als praktische consequentie gaat het bij inburgering
om taal en kennis van de Nederlandse samenleving. Het begrip assimilatie wordt
in relatie tot migranten gewoonlijk gebruikt als aanduiding van een proces
of een toestand van volledige overname van alle aspecten van de cultuur van
het land waar een migrant zich vestigt. Zoals ook is aangegeven in de kabinetsreactie
op het eindrapport van de Commissie Blok (Kamerstukken II 2003/04, 28 689,
nr. 17) kan en wil het kabinet dit niet van migranten eisen, zo antwoord ik
het lid van de Groep Wilders. In zijn integratiebeleid heeft het kabinet een
omslag gemaakt van het accentueren en accepteren van culturele verschillen
naar het voorop stellen van wat ons als Nederlandse samenleving bindt, wat
wij gemeenschappelijk hebben. Een en ander maal is door het kabinet benadrukt
dat van migranten wordt gevraagd dat zij de Nederlandse taal kunnen toepassen
en dat zij zich houden aan algemeen aanvaarde basisnormen. Voor het kabinet
staat voorop dat dit basisvoorwaarden zijn die moeten worden vervuld om in
onze samenleving mee te kunnen doen. Het onderhavige wetsvoorstel is een instrument
om deze basisvoorwaarden voor deelname aan de samenleving tot
stand te brengen. Het is een van de hoofdbestanddelen van het vernieuwde integratiebeleid
van dit kabinet.In iedere samenleving wordt de kern van haar cultuur gevormd door een
samenhangend geheel van opvattingen over wat waardevol en nastrevenswaardig
wordt gevonden en wat acceptabel en niet-acceptabel wordt geacht. Dit geheel
van opvattingen ligt niet voor eens en voor altijd vast, maar wordt gekenmerkt
door een historische ontwikkeling. Christendom, Jodendom en humanisme hebben
in onze geschiedenis zeker hun stempel gedrukt op onze cultuur, maar er zijn
ook andere invloeden. De cultuur van ons land is bij voortduring onderhevig
aan verandering. Daarbij valt te denken aan bijvoorbeeld de huidige opvattingen
over de positie van de vrouw in de samenleving met die van vijftig jaar geleden.
Cultuur kan niet bij wet worden vastgelegd, ook niet bij de Grondwet. Het
kabinet, zo antwoord ik het lid van de Groep Wilders voorts, zal dan ook niet
in de Grondwet opnemen dat Nederland slechts één dominante leidende
cultuur heeft – door dit lid aangeduid als de zogenaamde Leitkultur –
en dat die haar basis vindt in het christendom, jodendom en humanisme.Grondrechten als de vrijheid van meningsuiting, de eerbiediging van de
persoonlijke levenssfeer, de onaantastbaarheid van het lichaam, de vrijheid
van godsdienst en de gelijke behandeling van personen ongeachte sekse, herkomst
of seksuele voorkeur staan borg voor de bescherming van de menselijke waardigheid.
Ze scheppen een ruimte van vrijheid en bieden de mogelijkheid tot de pluriformiteit
die het kenmerk bij uitstek van onze samenleving is. Vrijheid van godsdienst
en de vrijheid van vereniging en vergadering impliceert ook dat men zich in
bijeenkomsten mag uitdrukken in de taal die men verkiest. De overheid zal
dan ook niet bepalen, zo antwoord ik het lid van de Groep Wilders, dat er
in gebedshuizen alleen in het Nederlands gepreekt mag worden. Nederland telt
vele kerkgenootschappen, waaronder ook veel buitenlandse, waar in vele Europese
en niet-Europese talen in godsdienstige bijeenkomsten van allerlei richtingen
wordt gepreekt. Een verbod op het gebruik van andere talen dan de Nederlandse
taal in gebedshuizen is onmogelijk non-discriminatoir op te leggen en zou
ook veel mensen in hun geloofsbeleving schaden.Overigens zijn veel moskeeën eigener beweging toe overgegaan de preken
te vertalen en openbaar te maken, hetgeen ik bevorderlijk acht voor de integratie.Het gemeenschappelijke vooropstellen houdt ook in het bevorderen van het
gebruik van het Nederlands in uiteenlopende maatschappelijke contexten. Reeds
in 2001 heeft het toenmalige kabinet aangegeven dat er alleen nog maar Nederlandstalige
informatie zou worden verstrekt. Naar aanleiding daarvan heeft de Voorlichtingsraad
een richtlijn vastgesteld, waarbij het uitgangspunt wordt gehanteerd, dat
de Nederlandse overheid in het Nederlands communiceert. Deze richtlijn is
vormgegeven in het beslismodel «Wel of niet vertalen van een brochure».
In de afgelopen maanden is in de Commissie Publiekscommunicatie en Informatie
opnieuw gesproken over het vertaalbeleid van de rijksoverheid. Dit heeft geleid
tot een aanscherping van het eerdergenoemde beslismodel zoals dat nu wordt
gehanteerd. Het uitgangspunt blijft dat informatie alleen in het Nederlands
wordt aangeboden, tenzij er goede redenen zijn om toch te vertalen. Informatie
wordt slechts vertaald als dat noodzakelijk is uit een oogpunt van rechtsgelijkheid,
gezondheid of veiligheid, waaronder de verkeersveiligheid. Aan dit aangescherpte
beslismodel, zo antwoord ik het lid van de Groep Wilders, zal binnenkort ruime
bekendheid worden gegeven op de ministeries en de daaronder vallende organisaties. Zoals ik hierna in paragraaf 2.1 nader zal toelichten, is het beleid
van het kabinet erop gericht segregatie tegen te gaan en menging tussen groepen
te bevorderen. De regering is dan ook niet bereid, zo antwoord ik het lid
van de Groep Wilders, om het kiesrecht van niet-Nederlanders bij gemeenteraadsverkiezingen
te beëindigen. De huidige regeling van het kiesrecht voor vreemdelingen
is een juiste uitdrukking van de verhoudingen tussen vreemdelingen en Nederlandse
samenleving, respectievelijk de lokale gemeenschap zoals het kabinet die wenselijk
acht. Dat vreemdelingen zijn uitgesloten van het kiesrecht bij landelijke
verkiezingen is naar het oordeel van het kabinet uitdrukking van het gegeven
dat zij (nog) niet kunnen worden beschouwd als staatsburgers die aanspraak
kunnen maken op alle rechten die en plichten die daar wettelijk bij horen.
Staatsburgerschap is echter geen vereiste om deel uit te kunnen maken van
een lokale gemeenschap. De toekenning van kiesrecht bij gemeenteraadsverkiezingen
aan vreemdelingen stelt vreemdelingen in staat actief te participeren in lokale
gemeenschappen.De resultaatgerichte inburgeringsplicht die ook voor oudkomers geldt,
heeft niet tot doel het verblijf te beëindigen van vreemdelingen die
nog onvoldoende kennis van de Nederlandse taal en de Nederlandse samenleving
hebben, maar om die kennisachterstand effectief te overbruggen. Hoezeer beheersing
van het Nederlands voorwaarde is voor maatschappelijke participatie, zal ik
reeds daarom niet overgaan tot intrekking van verblijfsvergunningen van reeds
decennia in Nederland wonende vreemdelingen die het Nederlands nog onvoldoende
beheersen. Kortheidshalve verwijs ik het lid van de Groep Wilders naar paragraaf 2.7
van deze nota.1.2 Wenselijkheid van een nieuw inburgeringsstelselVerheugd stel ik vast dat de leden van de CDA-fractie de indruk hebben
dat het wetsvoorstel een acceptabel kader biedt waarmee bepaalde categorieën
kunnen worden aangewezen waarvoor geldt dat het maatschappelijk zeer gewenst
is dat zij tot inburgeren worden genoodzaakt.Het uitgangspunt voor beantwoording van de vraag welke categorieën
wel en welke niet tot inburgering zouden moeten
worden verplicht, zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie, is helder; wie
niet beschikt over voldoende kennis van de Nederlandse taal en de Nederlandse
samenleving om aan de Nederlandse samenleving deel te nemen, moet worden verplicht
tot verwerving van de nog ontbrekende kennis en vaardigheden. Over de maatschappelijke
noodzaak daarvan bestaat brede overeenstemming. Wat betreft de vraag welke
categorieën op grond van internationaal recht niet tot inburgering verplichtkunnen worden, antwoord ik deze leden dat de resultaatgerichte
inburgeringsplicht, zoals die door de regering is voorzien en in het onderhavige
wetsvoorstel is uitgewerkt, ten aanzien van enkele categorieën personen
wegens het ontbreken van een adequaat referentiekader, ook na het inwinnen
van verschillende adviezen van onder meer de ACVZ, de Universiteit van Tilburg
en Europese Commissie, moeilijk is te positioneren in het internationale recht.
Dat neemt niet weg dat het onderhavige wetsvoorstel zorgvuldig tot stand is
gekomen.Na zorgvuldige beoordeling van alle uitgebrachte adviezen – voor
een volledig overzicht wordt kortheidshalve verwezen naar paragraaf 1.5
van de memorie van toelichting – en na heroverweging van het nieuwe
inburgeringsstelsel op enkele punten is de regering gekomen tot de omschrijving
van de doelgroepen in het onderhavige wetsvoorstel. Duidelijk aanwijsbare
categorieën worden op duidelijke beargumenteerde gronden, die door de
meeste fracties worden onderschreven, verplicht om aantoonbaar die kennis
en vaardigheden te verwerven die voor hun maatschappelijk functioneren in
onze samenleving vereist zijn. De maatschappelijke noodzaak om
tot een efficiënt en goed werkend inburgeringsstelsel te komen, is uiteraard
ook een belangrijke factor in de positionering van dat onderdeel van het onderhavige
inburgeringsstelsel in het internationale recht. Daarbij acht de regering
zekere risico’s met betrekking tot de houdbaarheid van bepaalde onderdelen
daarvan aanvaardbaar. Gezien de zwaarwegende maatschappelijke belangen die
zijn gemoeid met de effectieve overbrugging van de integratieachterstanden
zal de regering bepaalde risico’s niet uit de weg gaan. Dat betekent
echter niet dat alle risico’s op voorhand en tegen iedere prijs worden
genomen, zo antwoord ik deze leden. In dat verband wijs ik deze leden op de
betrokkenheid van de regering in de Hofzaak van mevrouw Jia tegen het Zweedse
Migrationsverket (C-01/05), waarvan de uitkomst meer zekerheid moet bieden
voordat wordt beslist over een dergelijke ingrijpende beleidswijzing ten aanzien
van de inburgeringsplicht van onderdanen van derde landen die familielid zijn
van een Unieburger. Daarop zal ik hieronder in paragraaf 4.3 van deze
nota nader ingaan. Aanvaardbare risico’s vormen uiteraard geen reden
om de problemen die de Nederlandse samenleving thans ondervindt door achtergebleven
integratie van minderheidsgroepen, niet reeds nu voortvarend aan te pakken.Dat daarbij het laatste woord over de verenigbaarheid met onder meer Europese
regelgeving uiteindelijk aan de onafhankelijke rechter is, zo antwoord ik
de leden van de GroenLinks-fractie in dit verband, maakt dit niet anders.
Dat is niet zozeer een vreemde opvatting van de verantwoordelijkheid van de
regering als mede-wetgever, zoals deze leden veronderstellen, als wel een
essentieel onderdeel van de Nederlandse rechtsstaat. Het gegeven dat Nederland
deel uitmaakt van een internationale rechtsorde waarover internationale rechters
waken, brengt inderdaad mee dat de burger die dat wenst op bepaalde punten
het laatste woord van het Hof van Justitie of het Europese Hof voor de Rechten
van de Mens kan vragen.De indruk van de leden van de CDA-fractie dat ten aanzien van Unieburgers
voor een veilige weg is gekozen door hen van de inburgeringsplicht vrij te
stellen, doet weinig recht aan het feit dat uit adviezen naar voren komt dat
Unieburgers (zeer waarschijnlijk) niet tot inburgering kunnen worden verplicht. De Europese Commissie heeft aangegeven dat
de vrijstelling van Unieburgers in overeenstemming is met het gemeenschapsrecht
en de daarop gebaseerde jurisprudentie omtrent het vrije personenverkeer.
De aanbeveling van de Europese Commissie om deze vrijstelling uitdrukkelijk
in de wet op te nemen, is gevolgd (artikel 4, tweede lid). Waar het uiteindelijk
om gaat is dat het Hof van Justitie de inburgeringsplicht voor Unieburgers
waarschijnlijk als een ontoelaatbare belemmering van het vrije personenverkeer
binnen de Unie zal verwerpen, met alle financiële en persoonlijke gevolgen
van dien. Ook de Raad van State als laatste adviesinstantie van de regering
heeft daarbij, na kennisneming van alle overige uitgebrachte adviezen, geen
kanttekeningen geplaatst. De betreffende vrijstelling is het resultaat van
zorgvuldige politiek-bestuurlijke besluitvorming, waarbij onder meer is betrokken
de reële inschatting van de beperkingen die uit het gemeenschaprecht
voortvloeien. Aangezien het recht van Unieburgers om langere tijd in Nederland
te verblijven, niet onbeperkt is en zekere voorwaarden (als arbeid, studie,
of financiële zelfstandigheid) kent, kan worden aangenomen dat de groep
Unieburgers die in Nederland gebruik maakt van het recht op vrij verkeer,
in overgrote meerderheid bestaat uit personen die weinig problemen ondervinden
om zelf (als werknemer, zelfstandige of dienstverrichter) een plaats op de
arbeidsmarkt of in het onderwijs (studenten) te kunnen vinden en aan de samenleving
deel te nemen. Bovendien kan worden aangenomen dat het hier overwegend gaat
om personen die in de westerse democratische samenleving van de andere Europese lidstaten zijn geboren en getogen («westerse allochtonen»).
Om die reden behoren Unieburgers niet tot de doelgroepen van het integratiebeleid.
Volstrekte zekerheid dat Unieburgers in het nieuwe inburgeringsstelsel niet
inburgeringsplichtig kunnen worden gemaakt, kan ik de leden van de CDA-fractie
niet verschaffen. Dat kan uiteindelijk alleen het Hof van Justitie doen.De leden van de PvdA-fractie vragen zich af waarom de effectiviteit van
de inburgering niet, vooruitlopend op de invoering van de Wet inburgering,
op basis van de adviezen van de Taskforce inburgering is verbeterd. De Taskforce,
zo antwoord ik deze leden, heeft een groot aantal van haar aanbevelingen verwerkt
in brochures die de gemeenten ook thans kunnen gebruiken om de effectiviteit
van de inburgering te vergroten. Daarnaast zijn de aanbevelingen die de Taskforce
aan de regering heeft gedaan, inmiddels gerealiseerd. Zo hebben de grote gemeenten
de mogelijkheid om via het Besluit brede doeluitkering sociaal, integratie
en veiligheid de mogelijkheid om financiële stromen te combineren. Een
andere aanbeveling was het vereenvoudigen van de informatiestroom van gemeenten
naar het Rijk. Die vereenvoudiging is bewerkstelligd doordat vanaf 2005
de gegevens van oudkomers en nieuwkomers zoveel mogelijk gelijk worden gevraagd
via de website monitorinburgering.nl. De aanbeveling met betrekking tot duale
trajecten is verwerkt in de Regelingen inburgering oudkomers 2005 en door
gemeenten uitgewerkt in het aanbod aan werklozen en opvoeders. Daarbij is
in navolging van de aanbevelingen van de Taskforce de Frontoffice Inburgering
van het ministerie van Justitiein in het leven geroepen onder meer om de gemeenten
te ondersteunen bij het vergroten van de effectiviteit van de inburgering.Ik wijs de leden van de PvdA-fractie er op dat het nieuwe inburgeringsstelsel
grotendeels tegemoet komt aan de aanbevelingen van de Taskforce inburgering.
Zo wordt met de vormgeving van het inburgeringsexamen en de expliciete koppeling
van reïntegratie en inburgering in het gecombineerde aanbod de dualiteit
en het praktijkgericht leren van de Nederlandse taal bevorderd. Met de pilot
samenloop reïntegratie en inburgering, die in zes gemeenten heeft gelopen,
is bijgedragen aan de versnelling van de ontwikkeling van geïntegreerde
trajecten. De recente evaluatie van deze pilot heeft veel informatie opgeleverd
die in de eerste helft van 2006 door de Frontoffice Inburgering van het Ministerie
van Justitie aan de gemeenten zal worden overgedragen. De Taskforce inburgering
heeft aangegeven dat inburgeraars meer aangesproken moeten worden op hun eigen
verantwoordelijkheid en dat een meer verplichtend karakter de resultaten van
de inburgering ten goede zou komen. De eigen verantwoordelijkheid van de inburgeringsplichtige
en diens plicht om het inburgeringsexamen te behalen, zo antwoord ik de leden
van de PvdA-fractie voorts, zijn belangrijke pijlers van het nieuwe inburgeringsstelsel.
Voorts heeft de Taskforce inburgering marktwerking bepleit, die met het onderhavige
wetsvoorstel wordt gerealiseerd. De verbetering van de inburgering langs de
lijn van de aanbevelingen van de Taskforce inburgering is dan ook voortvarend
ter hand genomen. De regering is daarbij van mening dat een nieuwe wet een
betere basis vormt voor het vergroten van de effectiviteit van de inburgering.De leden van de PvdA-fractie hebben in dit verband opgemerkt dat de animo
onder oudkomers voor inburgeringscursussen duidelijk is toegenomen en dat
deze animo niet altijd kan worden beantwoord met een snel en goed aanbod.
Zij hebben gevraagd naar de huidige stand van zaken rond de wachtlijsten voor
de oudkomerstrajecten in de grote steden. Deze leden antwoord ik, dat ik in
het wetgevingsoverleg over het jaarverslag van het Ministerie van Justitie
over 2004 op 29 juni 2005 heb aangegeven dat ik in het kader van de beëindiging
van het Groot Project Inburgering oudkomers het wachtlijstonderzoek
niet meer heb voortgezet (Kamerstukken II 2004/05, 30 100 VI, nr. 10)
en dat ik overeenkomstig het advies van de commissie voor de Rijksuitgaven
(Kamerstukken II 2003/04, 27 083, nr. 43) heb toegezegd jaarlijks
te rapporteren over de kernprestaties van het oudkomersbeleid (aantallen starters
en afronders, uitval en taalvaardigheid).Op 21 december 2004 heeft de Tweede Kamer de motie van het lid Sterk
c.s.(Kamerstukken II 2004/2005, 29 800 VI, nr. 78) aangenomen. In
tegenstelling tot hetgeen de leden van de PvdA-fractie menen heb ik in mijn
reactie van 15 februari 2005 op deze motie aangegeven dat ik deze motie
op een praktische manier zal uitvoeren, met als uitgangspunt dat personen
die niet inburgeringsbehoeftig zijn niet tot inburgering moeten worden verplicht.
In mijn antwoord van 29 maart 2005 op vragen van de algemene commissie
voor Integratiebeleid ben ik ingegaan op het begrip autochtone Nederlanders.
Ik heb aangegeven dat dit begrip geen juridisch-bruikbare definitie kent.
Met name omdat onduidelijk is wie een autochtone Nederlander is. In onderzoeken
wordt de term soms wel gehanteerd en worden hieronder verstaan personen die
in Nederland zijn geboren en bij geboorte de Nederlandse nationaliteit krijgen,
zoals bijvoorbeeld Nederlanders die al generaties (eeuwen) in Nederland wonen,
en «Antillianen en Arubanen» die in Nederland zijn geboren en
getogen. Onzeker is of de derde generatie «vreemdelingen» die
bij geboorte in Nederland automatisch de Nederlandse nationaliteit krijgt,
onder de term «autochtone Nederlanders» valt.Ik onderschrijf het belang en gewicht van het gelijkheidbeginsel en heb
naar aanleiding van de opmerkingen van de Raad van State de algemene inburgeringsplicht
voor alle Nederlanders nog eens bezien. Hierbij wijs ik erop dat het gelijkheidsbeginsel
niet uitsluit dat, als er zwaarwegende en objectief te formuleren rechtvaardigingsgronden
zijn om in beginsel gelijke gevallen verschillend te behandelen, daarvoor
ruimte bestaat, mits het proportionaliteitsbeginsel in acht genomen wordt.
Tegen die achtergrond en de opmerkingen van de Raad van State is de inburgeringsplicht
voor Nederlanders nog eens tegen het licht gehouden. Dat heeft tot gevolg
gehad dat in het aangepaste wetsvoorstel voor specifieke groepen inburgeringsbehoeftige
Nederlandse oudkomers wordt voorzien in een inburgeringsplicht. Op grond van
het onderstaande ben ik van mening dat hiervoor zwaarwegende en objectief
te formuleren rechtvaardigingsgronden zijn. Uit het eindrapport «Bruggen
Bouwen» van de Tijdelijke Commissie Onderzoek Integratiebeleid (Kamerstukken
II 2003/04, 28 689, nr. 17, p. 15) is onder meer gebleken dat
de integratie van grote groepen allochtonen niet geheel of geheel niet is
geslaagd. Rond de millenniumwisseling is vastgesteld dat ongeveer 500 000
allochtonen van de eerste generatie het Nederlands onvoldoende beheersen om
met succes te kunnen meedoen op de maatschappelijke markten. Daaronder bevinden
zich ook vele duizenden personen die voor de invoering van de naturalisatietoets
in 2003 zijn genaturaliseerd zonder dat daarbij op objectieve wijze is beoordeeld
of de betrokkene voldoende is toegerust voor maatschappelijke participatie.
Een deel van deze groep is of dreigt te worden gemarginaliseerd in de zin
dat de betrokkenen een afnemend vermogen vertonen om te kunnen participeren
in de samenleving. Onder meer de aanhoudende immigratie, die door de internationale
verplichtingen van ons land een gegeven is, draagt het risico in zich van
terugkerende reproductie van generatie op generatie van deze marginalisering
als gevolg van de integratieproblematiek. Ik meen dat dit proces van marginalisering
tot staan moet worden gebracht, dat de bestaande achterstanden daadwerkelijk
moeten worden overbrugd en dat daarvoor een inburgeringsplicht voor de meest belangrijke groepen genaturaliseerde Nederlanders
noodzakelijk is. Op die wijze geef ik met het in het wetsvoorstel neergelegde
stelsel uitvoering van de motie Sterk. Verheugd stel ik vast dat de leden van de VVD-fractie het inburgeringsexamen
zien als een eerste stap op weg naar gedeeld burgerschap, waarbij voldoende
beheersing van de Nederlandse taal voorop staat. Het onderhavige wetsvoorstel
met betrekking tot de inburgering in de Nederlandse samenleving sluit inderdaad
aan op de Wet inburgering in het buitenland waarmee de taalverwerving voor
nieuwkomers in de meeste gevallen in het land van herkomst zal beginnen. Deze
leden waarderen de aandacht en de inburgeringsplicht waarderen voor oudkomers
(waaronder ook bepaalde groepen genaturaliseerde Nederlanders) die nog over
onvoldoende vaardigheden beschikken om volwaardig in de Nederlandse samenleving
te kunnen participeren, voor het gemeentelijk aanbod aan bijzondere groepen
inburgeringsbehoeftigen, voor de keuzevrijheid en de ruimte voor maatwerk
bij de inburgering.In de desbetreffende paragrafen 2.5 (gemeentelijk aanbod van inburgeringsvoorzieningen)
en 4.2 (non-discriminatie) en 6 (financiële aspecten) wordt in samenhang
met de vragen van de andere fracties nader ingegaan op de diverse vragen van
de leden van de GroenLinks-fractie over het aanbod van inburgeringsvoorzieningen,
het onderscheid tussen Nederlanders onderling en de financiering van de gemeenten.1.3 Europese dimensieIn Europees verband loopt Nederland voorop waar het gaat om integratie
en inburgering van onderdanen van derde landen. Nederland wordt door andere
landen als een pionier op het terrein van integratiebeleid gezien. Met veel
interesse volgen ander lidstaten de ontwikkelingen in Nederland. Nederland
wordt frequent bezocht door delegaties uit andere lidstaten – ook uit
derde landen – die in het nieuwe inburgeringstelsel zijn geïnteresseerd
en meer informatie willen hebben over onder meer de versterking van de eigen
verantwoordelijkheid van de burger – ook in financiële zin –
in het inburgeringsproces, de resultaatsgerichte inburgeringsplicht en de
facilitering van de inburgeringsplichtige. Ook in het door de Europese Unie
ingestelde comité voor nationale contactpunten op het terrein van integratie
wordt de Nederlandse delegatie veelvuldig gevraagd om een toelichting op verschillende
aspecten op het nieuwe Nederlandse stelsel, zo antwoord ik de leden van de
CDA-fractie. De Nederlandse regering acht de uitwisseling van kennis en ervaringen
tussen de lidstaten en de overdracht van kennis zeer belangrijk. Tijdens mijn
gesprekken met delegaties uit andere lidstaten die Nederland bezoeken merk
ik veel interesse in het meer verplichtende karakter van inburgering in Nederland
dat de regering voorstaat, en herken ik veel van de frustraties van andere
lidstaten waar sprake is van inburgeringscursussen op vrijwillige basis.Ook waar het gaat om de voorbereiding op inburgering in het buitenland
loopt Nederland in Europees perspectief voorop. Veel lidstaten volgen ook
deze ontwikkelingen met veel interesse. Dat geldt ook voor de beoogde –
en nog te realiseren – effecten van inburgering in het buitenland en
de uitvoeringstechnische aspecten. Ik verwacht dat meer lidstaten ons voorbeeld
zullen volgen nadat wij daarmee enige ervaring hebben opgedaan en ons systeem
van inburgering in het buitenland andere lidstaten tot voorbeeld kan dienen.
In mondiaal perspectief staat Nederland hier overigens niet alleen. Met name
in de klassieke immigratielanden uit het Angelsaksische taalgebied, is het
al langere tijd gebruikelijk om eisen aan de taalvaardigheid van immigranten
te stellen.Omdat de regering, zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie, actief
deelneemt aan de ontwikkeling van Europees beleid en van Europese regelgeving
op het gebied van asiel en migratie en daarbij het nieuwe Nederlandse inburgeringsbeleid
uitdraagt, zie ik in toekomstige Europese regelgeving geen bedreiging
voor (onderdelen van) het nieuwe inburgeringsstelsel. Voor zover de ontwikkelingen
in de Unie te zijner tijd mogelijk een andere kant op zouden kunnen gaan,
vormt die enkele mogelijkheid uiteraard geen reden om de problemen die de
Nederlandse – en niet alleen de Nederlandse – samenleving ondervindt
door achtergebleven integratie niet reeds nu voortvarend aan te pakken. De
achterstanden moeten immers op zo kort mogelijke termijn en zo effectief mogelijk
worden overbrugd. Het spreekt voor zich dat de regering ook in de toekomst
alert zal blijven op de ontwikkelingen in Europees verband.De INTI-budgetlijn, zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie voorts,
is een tijdelijke budgetlijn, die na 2006 ophoudt te bestaan. Bij INTI ging
het met name om het uitwisselen van beste praktijken en kennisoverdracht,
waarbij een project altijd door minstens vier lidstaten moest worden ingediend.
Voor het Nederlandse inburgeringsstelsel zal de INTI-budget niets meer kunnen
betekenen. Het Europees Vluchtelingenfonds (EVF) zou met name iets voor het
Nederlandse inburgeringsstelsel kunnen betekenen, voor zover het om personen
gaat met een asielstatus. Immers, de doelgroep van het EVF is daartoe beperkt.
Voorts moet nog een slag om de arm worden gehouden als het om het EVF gaat.
De onderhandelingen over de inhoud en de middelen van het EVF na 2006 worden
namelijk momenteel in Brussel gevoerd. Deze onderhandelingen gaan overigens
min of meer gelijk op met die van het Integratiefonds. Daarnaast, zo antwoord
ik deze leden voorts, zou het Europees Sociaal Fonds (ESF) in beeld kunnen
komen. Echter, ook de onderhandelingen over het ESF na 2006 lopen momenteel
in Brussel. Afhankelijk van de Europese en nationale prioriteiten kan mogelijk
na 2006 het ESF worden aangewend. Ik wijs deze leden, die er op hebben gewezen
dat Nederland in 2005 slechts € 2,4 miljoen uit het EVF ontvangt
en naar is toegezegd eenzelfde bedrag voor 2006, er op dat het totaal beschikbare
bedrag wordt verdeeld op grond van een verdeelsleutel op basis van –
kort gezegd – de lasten die de verschillende lidstaten dragen. Dat is
een vorm vanburdensharing. Het bedrag is daarom
betrekkelijk laag omdat Nederland betrekkelijk weinig lasten in vergelijking
met andere lidstaten draagt.In antwoord op de vraag van de leden van de D66-fractie naar de consequenties
van het plotseling bereiken van het plafond in de ESF 3 regeling voor de goedkeuring
uit Brussel voor het Transitietraject, meld ik deze leden dat het bereiken
van het plafond in de ESF 3 regeling geheel los staat van de goedkeuring uit
Brussel voor het Transitietraject. Voor het sluiten van het ESF-loket waren
er nog geen gemeenten die aanvragen hadden ingediend met betrekking tot de
emancipatie van allochtone vrouwen via inburgeringstrajecten, dit in antwoord
op de daartoe trekkende vraag van de leden van de CDA-fractie.Voorts hebben deze leden gevraagd naar de consequenties van de ESF-problematiek
voor de (Justitie)gelden voor de genoemde vrouwenprojecten en het transitiebudget.
In het convenant met de Bve Raad, zo antwoord ik deze leden, is uitgegaan
van de overweging dat de betrokken bewindspersonen een op participatie van
allochtone vrouwen gerichte beleidsintensivering bevorderen, door gedurende
twee jaar € 22,5 miljoen per jaar (in totaal € 45 miljoen)
beschikbaar te stellen aan gemeenten als cofinanciering van toegekende subsidies
van het Europees Sociaal Fonds, die beogen de doelstellingen van de commissie
PaVEM te realiseren. Het wegvallen van de ESF subsidies door het bereiken
van het subsidieplafond voor ESF 3 projecten, heeft geen invloed op de ambities
op dit punt van het kabinet en evenmin heeft dit consequenties voor het transitiebudget.
Het kabinet heeft inmiddels besloten om het wegvallen van de ESF-subsidie
te compenseren door uit de generale middelen maximaal € 45 miljoen
beschikbaar te stellen voor de jaren 2006 en 2007 voor extra inburgeringstrajecten
voor allochtone vrouwen om hen toe te leiden naar het inburgeringsexamen conform
het actieplan van de Commissie PaVEM (zie de brief van de staatssecretaris
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid aan de voorzitter van de Tweede Kamer
van 25 november 2005 (Kamerstukken II 2005/06, 26 642, nr. 76)
inzake de financiering kabinetsprioriteiten na sluiting ESF). Daarmee is in
combinatie met het reeds beschikbare cofinancieringsbudget totaal € 90
miljoen extra beschikbaar voor inburgeringstrajecten voor allochtone vrouwen
voor de jaren 2006 en 2007.Genoemde € 45 miljoen maakt geen deel uit van het transitiebudget
van de roc’s, zo antwoord ik de leden van CDA-fractie voorts. Het overgangsbudget
van 122 miljoen staat los van de middelen ten behoeve van de doelstellingen
van PaVEM. In het convenant met de Bve Raad (zie paragraaf 1.4 van deze
nota) is uitgegaan van een aantal afspraken en aan aantal overwegingen. Een
van die overwegingen is dat zal worden bevorderd dat er een beleidsintensivering
tot stand komt gericht op de participatie van allochtone vrouwen door middel
van extra inburgeringstrajecten voor deze groep. Hiervoor is zoals eerder
gemeld € 90 miljoen extra beschikbaar in de jaren 2006 en 2007.De leden van de PvdA-fractie die informeren naar de ontwikkelingen op
het terrein van inburgeringswetgeving in andere EU-lidstaten, antwoord ik
dat ik uit mijn vele gesprekken met collega-bewindspersonen uit andere lidstaten
weet dat bij de overgrote meerderheid van lidstaten integratiebeleid hoog
op de agenda staat. Inburgeringswetgeving zoals die nu in ons land is ontwikkeld,
is geheel nieuw binnen de Unie. Wel kent de wetgeving van enkele andere lidstaten –
ik denk daarbij aan Noorwegen, Denemarken, Zweden, België, Griekenland,
Oostenrijk en Duitsland – inburgeringsverplichtingen. Verschillen in
definities, doelgroepen en methodes maakt vergelijking met ons systeem erg
lastig. Omdat de Nederlandse regering hecht aan beleid in lijn met dat van
andere Europese lidstaten, maar tegelijkertijd, zoals gezegd, ook een voortrekkersrol
vervult, blijft de inzet van de Nederlandse regering om integratie hoog op
de Europese agenda te houden. De Europese Commissie heeft een mededeling gepresenteerd
over een gezamenlijke agenda voor integratie. De Raadsconclusies over deze
mededeling zullen tijdens de JBZ-Raad van december 2005 worden aangenomen.
Voor deze conclusies vormen de Nederlandse basisbeginselen het richtsnoer.In de Europese Unie wordt op het gebied van asiel en immigratie steeds
meer samengewerkt. Daarnaast is zowel in nationaal als ook in Europees verband
geconcludeerd dat er een belangrijk verband bestaat tussen immigratie en integratie.
Ik ben van mening dat het van belang is dat elke lidstaat integratiebeleid
ontwikkelt voor rechtmatig op zijn grondgebied verblijvende vreemdelingen,
zodat die in de nabije toekomst dezelfde mogelijkheden en kansen hebben in
de samenleving als onderdanen van de Europese Unie. Dit draagt er niet alleen
toe bij dat de individuele derdelander meer kansen heeft te participeren in
de Europese samenleving, zo antwoord ik de leden van de PvdA-fractie die informeren
naar de voordelen van Europese samenwerking en coördinatie op het gebied
van integratie, maar het draagt ook bij aan de ontwikkeling van Europa als
geheel. Als elke lidstaat investeert in de groep vreemdelingen die zich rechtmatig
vestigen in hun land, wordt direct bijgedragen aan een stabiel en economisch
welvarend Europa. Daarbij komt dat op het moment er meer gemeenschappelijk
beleid komt op asiel, immigratie en terugkeer, het in het kader van de doelmatigheid
en duidelijkheid van Europees beleid vreemd zou zijn om ook niet naar het
integratiebeleid te kijken. Ook aan het wel of niet hebben van een integratiebeleid
kunnen «push- en pullfactoren» kleven die bij aanscherping of
versoepeling gevolgen kunnen hebben voor andere lidstaten. Iedere
lidstaat kan zijn voordeel doen bij een betere uitwisseling van informatie
en ervaringen met andere lidstaten op dit gebied. We hebben te maken met veelal
dezelfde uitdagingen en kunnen van verschillende aanpakken in andere lidstaten
leren.In de richtlijn langdurig ingezeten derdelanders, zo antwoord ik de leden
van de PvdA-fractie die informeren naar de betekenis van deze samenwerking
voor de inburgeringsplicht van derdelanders die zich vanuit een ander EU-lidstaat
in Nederland vestigen, zijn twee optionele bepalingen opgenomen over het stellen
van integratievereisten. Gelet op het feit dat het hier om optionele bepalingen
gaat, kan worden geconcludeerd dat het stellen van integratievereisten in
Europa nog in de kinderschoenen staat. Echter, niet vergeten moet worden dat
de onderhandelingen over de inhoud van deze richtlijn ruim twee jaar geleden
zijn afgerond. Samenwerking op het gebied van integratie staat tegenwoordig
in een ander daglicht, het bewijs daarvan is dat op 19 juni 2004 elf
gemeenschappelijke basisbeginselen voor integratie zijn vastgesteld.De leden van de PvdA-fractie hebben voorts geïnformeerd naar het
voordeel van het Europees Integratiefonds. Hierbij wijs ik deze leden er allereerst
op dat steeds meer Europese lidstaten er – terecht – van overtuigd
raken dat in integratiebeleid moet worden geïnvesteerd. Een van de uitgangspunten
van de Europese Unie is immers te komen tot een stabiel en welvarend Europa.
Dat neemt niet weg dat het in de praktijk nogal lastig is om daarvoor op nationaal
of regionaal niveau geld vrij te maken. Het Europees Integratiefonds (EIF)
moet gezien worden als een stimulans om te investeren in (nationaal, regionaal
of lokaal) integratiebeleid. Het gaat hier om cofinanciering en dat betekent
dat er ook altijd nationaal, regionaal dan wel lokaal geld in moet worden
gestoken. Het EIF is, als een solidariteitsinstrument, bedoeld om de lidstaten
die de zwaarste lasten dragen extra te ondersteunen. De succesvolle integratie
van immigranten is van groot belang voor sociale cohesie en economische efficiency,
waarbij geldt dat het falen van één lidstaat in de integratie
van immigranten grote gevolgen kan hebben voor andere lidstaten en de EU als
geheel. Het kabinet is geen voorstander van het rondpompen van nationale middelen,
dus op dat punt is Nederland zeker kritisch tijdens de onderhandelingen over
de Financiële Perspectieven 2007–2012. Het kabinet ziet het fonds
meer als een stimulans voor lidstaten om (blijvende) aandacht te schenken
aan integratiebeleid in een steeds mobieler wordende samenleving. Vanuit dit
oogpunt is het kabinet enthousiast over het fonds.Zoals bekend wordt in Europa op dit moment onderhandeld over het integratiefonds.
Op dit moment staat de door de Europese Commissie gekozen rechtsgrondslag
ter discussie. Dat kan uiteindelijk betekenen dat er wellicht voor een beperktere
rechtsgrondslag zal worden gekozen. Uiteraard heeft dat dan gevolgen voor
het soort projecten dat kan worden ingediend. Gelet hierop is het dus onmogelijk,
zo antwoord ik de leden van de PvdA-fractie, om nu reeds vooruit te lopen
en te bezien voor welke nationale plannen in de toekomst mogelijk financiële
bijdragen kunnen worden verwacht. Gelet op het risico dat naderhand kan blijken
dat voor dergelijke nationale plannen geen middelen beschikbaar kunnen worden
gesteld omdat zij niet binnen de doelstelling van het fonds passen, zou het
ook niet verstandig zijn hierop vooruit te lopen.Indien de lidstaat zelf fungeert als beheersautoriteit bij een Europees
fonds, wordt het totaal beschikbare EU-budget op basis van een verdeelsleutel
over de lidstaten verdeeld. De lidstaten kunnen dit bedrag vervolgens zelf
verdelen door middel van een daarvoor gekozen procedure. Dat het subsidieplafond
van de ESF 3 regeling helaas is bereikt, zo antwoord ik de leden van de PvdA-fractie
die informeren naar de inzet van ESF-middelen voor de uitvoering
van de voorstellen van de Commissie PaVEM, is niet aan het Europese, maar
aan het nationale traject toe te schrijven. Overigens heeft het wegvallen
van de ESF subsidies geen invloed op de ambities van het kabinet ten aanzien
van de inburgering van allochtone vrouwen. Zoals hiervoor reeds is gemeld
zal het kabinet het wegvallen van de ESF-middelen uit de generale middelen
compenseren om daarmee een bijdrage te leveren aan extra inburgeringsrajecten
voor allochtone vrouwen conform TaalTotaal van de commissie PaVEM.De gemeenschappelijke basisbeginselen voor integratie zijn opgesteld onder
het Nederlands voorzitterschap. Op 19 november 2004 zijn deze basisbeginselen
aangenomen door de JBZ-Raad. Zij hebben geen juridische status in de zin dat
zij rechtens afdwingbaar zijn, maar worden wel door alle lidstaten onderschreven.
Ik ben de mening toegedaan dat de elf gemeenschappelijke basisbeginselen symbool
staan voor het Nederlandse integratiebeleid. Deze beginselen zijn op 18 november
2004 tijdens een algemeen vooroverleg ter voorbereiding van de JBZ-Raad in
de Tweede Kamer besproken. Alle genoemde beginselen zijn onderdeel van het
Nederlandse beleid, zo antwoord ik de leden van de VVD-fractie die informeren
naar de verhouding van het wetsvoorstel tot de elf gemeenschappelijke basisbeginselen
voor integratie uit het Haags Programma. Het wetsvoorstel inburgering is een
onderdeel van het totale integratiebeleid. Het wetsvoorstel inburgering past
dan ook in diverse van de elf basisbeginselen. In het eerste basisbeginsel
wordt bijvoorbeeld aangegeven dat integratie een dynamisch tweerichtingsproces
van wederzijdse aanpassing is door alle immigranten en ingezetenen van lidstaten.
Als acties die onder dit beginsel vallen worden bijvoorbeeld introductie-
en toelatingsprogramma’s genoemd. In het vierde basisbeginsel wordt
aangegeven dat de kennis van de taal van het gastland, kennis van de geschiedenis
en de inrichting van de administratie van het gastsamenleving, essentiële
onderdelen zijn voor een succesvolle integratie. Juist de Wet inburgering
draagt er zorg voor dat deze onderdelen worden geborgd.De inzet van Nederland is om de integratie en de implementatie van de
elf basisbeginselen hoog op de Europese agenda te houden. Dat lukt aardig,
want de Commissie heeft op 1 september 2005 een mededeling gepresenteerd
over een gezamenlijke agenda voor integratie. De Raadsconclusies over deze
mededeling zullen tijdens de JBZ-Raad van december 2005 worden aangenomen.
Nederlandse basisbeginselen zijn daarbij richtsnoer.1.4 Vrijgeven cursusaanbodHet verheugt me dat de leden van de PvdA-, VVD-, D66-fracties het principe
van het vrije aanbod van inburgeringcursussen ondersteunen. Het wetsvoorstel
vergroot, zoals ook de leden van de VVD-fractie constateren, de mogelijkheden
voor keuzevrijheid en maatwerk bij het inburgeringstraject, waardoor naar
de mening van deze leden meer recht wordt gedaan aan het individuele proces
dat integratie is. De voordelen van de individuele keuzevrijheid bij het inkopen
inburgeringscursussen zal ook naar de mening van de leden van de CDA-fractie
ertoe kunnen leiden dat bestaande inburgeringsachterstanden worden overbrugd
en het ontstaan van nieuwe achterstanden wordt voorkomen.Het onderhavige wetsvoorstel bevat geen bepalingen over de aanbesteding,
zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie die vragen of de artikelen in het
wetsvoorstel inzake de aanbesteding gemeenten voldoende ruimte bieden voor
het inkopen van kleinschalig maatwerk. Op de inkoop door overheden, en dus
ook door gemeenten, is EU-regelgeving van toepassing. Voor de
inkoop van inburgeringscursussen is het beperkte aanbestedingsregime 1b van
toepassing. Dit betekent dat de gemeenten, indien het verwachte bedrag de
drempelwaarde van € 200 000 overschrijdt, hun eigen aanbestedingsregels
dienen te volgen en na gunning een meldingsplicht hebben. Daaronder stellen
de gemeenten zelf de drempelwaarden vast voor enkelvoudige, meervoudige en
openbare aanbesteding. Het bedrag van de inkoop van kleinschalig maatwerk
zal doorgaans onder de drempelwaarde voor Europese aanbesteding blijven. Gemeenten
kunnen dan een eenvoudige procedure volgen en gericht kleinschalig maatwerk
inkopen. Zoals hierna in paragraaf 2.2. nader wordt toegelicht, laat
het onderhavige wetsvoorstel de gemeenten maximale ruimte om maatwerk te leveren.1.4.1 TransitietrajectDe zorgvuldige voorbereiding van de beoogde overgang van publieke naar
private dienstverlening door de roc’s heeft, zoals de leden van de PvdA-fractie
terecht constateren, de nodige tijd en inspanningen gevergd. Het Transitietraject
waartoe de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, M. Rutte,
de voormalige Minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties,
Th. de Graaf, en ik in juni 2004 hebben besloten, had niet tot doel het organiseren
van weerstand, maar beoogde het oplossen van knelpunten en het voorkomen van
problemen naderhand. Daarbij is het uitgangspunt steeds geweest dat de knelpunten
met de betrokken partijen worden opgelost. Tegelijkertijd is op verschillende
momenten meer tijd vrijgemaakt om voorgenomen wijzigingen, waaronder de overheveling
van Web-middelen van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap naar
het Ministerie van Justitie en het vrijgeven van het cursusaanbod voor nieuwkomers,
te realiseren en om de gemeenten en de roc’s, nadat de hoofdlijnen van
die wijzigingen reeds in het Hoofdlijnenakkoord in 2003 waren geformuleerd,
de nodige voorbereidingstijd te geven om zich op de nieuwe situatie voor te
bereiden. Op 29 september 2005 is een convenant tussen het Ministerie
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, de Bve Raad en het Ministerie van Justitie
tot stand gekomen. Ik kan mij dan ook niet vinden in het beeld, zoals de leden
van de PvdA-fractie dat oproepen, van het organiseren van weerstand, noch
in de constatering door de leden van de GroenLinks-fractie dat jaren van onzekerheid
hebben geleid tot stagnatie en afbraak op het vlak van inburgering en educatie.
Voor een goed begrip schets ik kort de gang van zaken.In het voorjaar van 2004 hebben de VNG en de Bve Raad hun zorgen geuit
over de manier waarop de overgang van het huidige naar het nieuwe inburgeringsstelsel
vorm en inhoud kon krijgen. Zoals gezegd, is daarop door de betrokken bewindslieden,
die de problemen erkenden en oplossingen daarvoor zochten, het Transitietraject
gestart. De eerste fase van dit Transitietraject is in oktober 2004 afgerond.
Dit heeft geresulteerd in een gezamenlijke agenda van knelpunten. De gevolgen
van wet- en regelgeving en de lokale en regionale effecten als gevolg van
de beleidsvoornemens van inburgering bleken per roc sterk te verschillen en
afhankelijk te zijn van de te maken keuzes van gemeenten en roc’s.Nadat gesproken kon worden over de wijze waarop roc’s de overgang
van publieke naar private dienstverlening zouden kunnen maken, is in de laatste
fase van het Transitietraject voorspoedig overeenstemming bereikt over het
beschikbaar stellen van een overgangsbudget. De uitwerking daarvan was een
van de vier vervolgtrajecten van de Transitie, waarover de Tweede Kamer eerder
door staatssecretaris Rutte is geïnformeerd. In een bestuurlijk overleg
met betrokken partijen (VNG, Bve Raad en de Ministeries van Justitie, OCW,
SZW en BZK) op 23 februari 2005 zijn voor de meeste knelpunten
oplossingen vastgesteld. Voor vier onderwerpen is een vervolgtraject afgesproken,
omdat voor het uitwerken van de geformuleerde oplossingsrichtingen meer tijd
nodig was. Voor de bve-sector ging het daarbij met name om de hoogte van en
de voorwaarden aan het overgangsbudget. Het overgangsbudget is vervolgens
onderbouwd, vastgesteld en van financiële dekking voorzien, hetgeen uiteindelijk
in september 2005 heeft geresulteerd in een convenant tussen de Bve Raad en
de Ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en Justitie. Ik heb de
Tweede Kamer daarover bij brief van 7 oktober 2005 geïnformeerd
(Kamerstukken 2005/06, 30 300 VIII en 30 300 VI, nr. 14). Het
oplossen van de knelpunten vergde een zorgvuldig proces, waarin vanuit wederzijdse
erkenning voor elkaars standpunten voortdurend is gestreefd er gezamenlijk
uit te komen.Dat mag niet worden bestempeld als tijdverspilling, want het resultaat
dat nu is bereikt, was niet mogelijk geweest zonder de betrachte zorgvuldigheid.
De betrokken partijen hebben de onderlinge samenwerking en verhoudingen als
positief ervaren, hetgeen heeft bijgedragen aan de onderlinge verhoudingen
en begrip voor elkaars standpunten die in eerste instantie nog ver uiteen
lagen. Ook in de ogen van de betrokken partijen heeft dit proces van zorgvuldige
voorbereiding niet geleid tot stagnatie en afbraak. Bovendien is uiteraard
voortdurend sprake geweest van de inburgering van zowel nieuw- als oudkomers
en heeft de regering ook de afgelopen periode steeds middelen beschikbaar
gesteld voor de inburgering van oudkomers door gemeenten.Ook vanuit deze optiek is het beeld van stagnatie en afbraak van voorzieningen
op het gebied van inburgering en educatie niet herkenbaar. Zoals ik in paragraaf 1.1.
van deze nota reeds heb aangegeven, is de Bve-sector voortdurend aan het veranderen
om aan te blijven sluiten bij maatschappelijke ontwikkelingen en de daaruit
voorvloeiende veranderingen in de gevraagde dienstverlening. Dat bij een dergelijk
proces van continuïteitswaarborging niet alle onzekerheden vooraf kunnen
worden geëlimineerd, moge voor zich spreken.De financiële positie van roc’s, het Transitietraject en het
convenant met de Bve Raad, zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie die
hebben gevraagd naar het aanspreekpunt inzake deze onderwerpen, betreft een
kabinetsbrede verantwoordelijkheid. Het Transitietraject is in goede onderlinge
samenwerking tussen de betrokken departementen uitgevoerd, waarbij iedere
bewindspersoon op onderdelen van het Transitietraject en het convenant uiteraard
wel zijn eigen verantwoordelijkheid heeft. Waar het bijvoorbeeld de financiële
positie van roc’s betreft, is de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap vanuit zijn stelselverantwoordelijkheid voor het beroepsonderwijs
en de volwasseneneducatie, de aangewezen persoon (zie artikel 60 van het wetsvoorstel).
De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en ik hebben het
convenant met de Bve Raad gesloten als bestuursorganen en als vertegenwoordigers
van de Staat der Nederlanden. Ik benadruk de gezamenlijke verantwoordelijkheid
van betrokken bewindspersonen en hun gezamenlijke optreden. De sector is daardoor
niet van het kastje naar de muur gestuurd en dat mag en zal ook in de toekomst
niet gebeuren.Het uitstel van de invoering van marktwerking, als gevolg van het aanhouden
van het wetsvoorstel vrijgeven cursusaanbod nieuwkomers, heeft geen nadelige
invloed op de invoering van de Wet inburgering, zo antwoord ik de leden van
de GroenLinks- en SGP-fracties.De leden van de PvdA-fractie hebben gevraagd naar de aannames onder het
transitie-akkoord, waaronder het gelijkblijvend aantal verzorgde trajecten,
naar de hardheidsclausule ten aanzien van de financiële risico’s
voor de roc’s en de criteria voor een dergelijke hardheidsclausule.
Het convenant tussen het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap, de Bve Raad en het Ministerie van Justitie bevat een samenhangend
pakket van maatregelen dat de roc’s in staat stelt een goede uitgangspositie
op de inburgeringsmarkt te verwerven. Uitgangspunt daarbij is dat de invoering
van marktwerking niet ten koste mag gaan van het reguliere beroepsonderwijs
en de volwasseneneducatie. De kern van dat pakket is een in drie jaar uit
te keren overgangsbudget van € 122 miljoen voor de roc’s,
waarmee de omslag van publiek naar privaat wordt gefaciliteerd. Het gaat dan
met name om de verplichtingen die roc’s hebben tegenover personeel dat
belast was met de uitvoering van een wettelijk taak. Dat bedrag is gebaseerd
op aannames die in gezamenlijk overleg met de Bve Raad en het Ministerie van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap tot stand zijn gekomen. Die aannames zijn
onder meer gebaseerd op de omvang van de markt waarvoor de gedwongen winkelnering
wordt losgelaten en het opleidingsaanbod in relatie tot het vereiste examenniveau.
Daarnaast zijn er in het convenant afspraken gemaakt over de budgettaire omvang
van de markt. Dat geheel van afspraken heeft tot een reëel macrobeeld
geleid van de te verwachten situatie na invoering van het nieuwe stelsel en
dat is ook als zodanig door de ondertekenaars erkend. Het overgangsbudget
zal worden uitgekeerd als lumpsum, zodat roc’s dat budget op maat kunnen
inzetten ten behoeve van de benodigde omslag in hun eigen organisatie. Daarmee
zijn de roc’s aan zet: het is de eigen verantwoordelijkheid van het
roc om met het overgangsbudget de marktconformiteit te bewerkstelligen.Zoals gezegd, is het uitgangspunt dat de invoering van marktwerking geen
negatieve effecten mag hebben voor het reguliere beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie.
In artikel 7, derde lid, van het convenant is een hardheidsclausule opgenomen
voor het geval de stelselwijziging nadelige effecten voor het reguliere beroepsonderwijs
en de volwasseneneducatie blijkt te hebben. Zo kan het zich voordoen dat bepaalde
roc’s onevenredig worden getroffen door de effecten van deze stelselwijziging.
Indien deze situatie zich voordoet, is de overheid bereid op individueel niveau
hierover bestuurlijk overleg te voeren. De overheid zal vanuit haar verantwoordelijkheid
voor het stelsel van beroepsonderwijs en volwasseneneducatie op basis van
eventuele signalen van roc’s bezien of de effecten van het inburgeringsbeleid
nadelig uitwerken voor het stelsel van beroepsonderwijs en indien dit het
geval is hierover bestuurlijk overleg voeren.De leden van de fracties van het CDA, de PvdA, de ChristenUnie en de SGP
hebben in dit verband geïnformeerd naar de prijsontwikkeling op de cursusmarkt
en daarbij verwezen naar andere markten waar marktwerking is geïntroduceerd.
De branchevereniging van reïntegratiebedrijven Borea, zo antwoord ik
deze leden, heeft in haar publicatie «Feiten en cijfers van de reïntegratiemarkt»
aangegeven dat de gemiddelde prijs van reïntegratietrajecten in de jaren
2002 en 2003 bijna is gehalveerd van € 5000 á 6000 per traject
naar € 3000 per traject. Het verbaast mij dan ook dat de CDA-, PvdA-
en SGP-fracties hebben aangegeven dat de reïntegratiemarkt een prijsstijging
te zien zou hebben gegeven na de invoering van de marktwerking. Iedere markt
heeft zijn eigen kenmerken en dat maakt vergelijking lastig. Marktwerking
heeft op elke markt een andere uitwerking en dat leidt tot andere effecten.
Doel van het loslaten van de gedwongen winkelnering voor inburgering van nieuwkomers
is het vergroten van de vrijheid van gemeenten om meer maatwerk in te kopen
met een betere prijs/kwaliteitverhouding. Een halvering van de prijs is niet
het effect dat ik in het nieuwe inburgeringsstelsel beoog, maar het voorbeeld
van de reïntegratiemarkt toont wel aan dat marktwerking een forse positieve
impuls kan geven aan de prijsontwikkeling. Ik weerspreek dan ook de opmerking
van de leden van de PvdA-fractie in dezen dat de regering van «gedroomde
prijsverlagingen» zou uitgaan. Daarnaast is voor de prijsontwikkeling
bij de roc’s het overgangsbudget van belang. Dit heeft effecten op de
kostprijs van de roc’s. Het overgangsbudget is geen «extra»
geld voor roc’s, maar stelt de roc’s in staat marktconform te
gaan werken. Het overeengekomen bedrag van € 122 miljoen verschaft
de roc’s de mogelijkheid de omslag van publieke naar private dienstverlening
te maken. Het gaat dan met name om de verplichtingen die roc’s hebben
tegenover personeel dat belast was met de uitvoering van een wettelijk taak
(het verzorgen van WIN-programma’s). Roc’s worden door het overgangsbudget
in staat gesteld met ingang van het nieuwe stelsel tot een substantiële
kostenrductie te komen, om marktconform te opereren en dus te offreren. Volledigheidshalve
wijs ik de leden van de SP-fractie er in dit verband op dat er in het convenant
van de Bve Raad en de Ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en
Justitie een artikel is opgenomen om één en twee jaar na inwerkingtreding
van de Wet inburgering de eerste ontwikkelingen op de markt te inventariseren.
Dit betreft onder andere het aantal cursussen dat is verzorgd, de prijs en
het percentage geslaagden, in relatie tot de kenmerken van deelnemers. Hierover
bestaat, anders dan de leden van de PvdA-fractie veronderstellen, overeenstemming
met de Bve Raad. Ook de aannames worden uiteraard door het Ministerie van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de Bve Raad gedeeld; dat was immers een
noodzakelijke voorwaarde om tot overeenstemming over het overgangsbudget en
het door de drie partijen ondertekende convenant te kunnen komen.Ik heb de afgelopen jaren zelf geen algemene statistische gegevens bijgehouden
van de prijzen die op de totale oudkomersmarkt worden betaald door gemeenten.
De uitvoering van de oudkomerstrajecten is immers
een bevoegdheid en een verantwoordelijkheid van de gemeenten. De oudkomersmarkt –
waarop vanaf het begin (2001) geen gedwongen inkoop bij roc’s heeft
gegolden – functioneert naar behoren. Dit blijkt uit een gedifferentieerd
aanbod, ook van een groot aantal andere aanbieders met meer maatwerk naar
de diverse doelgroepen qua niveau, duur en inrichting van de cursussen. Dat
doel staat mij ook voor ogen voor de markt na invoering van het nieuwe inburgeringsstelsel.Ten aanzien van de huidige oudkomerstrajecten zijn nooit geluiden geweest
over te lage vergoedingsbedragen, waaruit ik concludeer dat de gemeenten in
ieder geval genoeg hadden aan de huidige normvergoedingen. Dat de trajectprijzen
bij gemeenten die nu openbaar aanbesteden «vele malen hoger zijn dan
waarvan de regering uitgaat» lijkt me dan ook geen reëel gegeven,
zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie.Mijn verwachtingen over de gevolgen van marktwerking zijn met name gebaseerd
op de ervaringen met de oudkomersmarkt, waar nimmer sprake is geweest van
gedwongen winkelnering en die met de afschaffing van de verplichte aanbesteding
voor nieuwkomers zal groeien. Dat gevoegd bij het effect van het overgangsbudget
voor de roc’s om marktconform te gaan opereren, stemt mij positief ten
aanzien van de ontwikkelingen op de markt zo antwoord ik de leden van de PvdA-fractie.
Het vrijgeven van het cursusaanbod biedt gemeenten de mogelijkheid om de rol
van inkoper anders vorm te geven. In plaats van verplichte afname bij roc’s,
krijgen gemeenten de mogelijkheid in te kopen bij andere aanbieders –
die nu van de markt zijn uitgesloten – en krijgen zij meer mogelijkheden
voor maatwerk. Ook roc’s worden hierdoor geprikkeld om doelmatiger te
gaan werken, en dat komt de prijs/kwaliteitsverhouding ten goede. Op de oudkomersmarkt
kan men dan ook een gedifferentieerd aanbod zien met dito prijzen, ook van
een groot aantal andere aanbieders met meer maatwerk naar de diverse doelgroepen
qua niveau, duur en inrichting van de cursussen. Dat staat mij ook voor ogen
met de invoering van marktwerking voor de gehele inburgeringsmarkt. Veel aanbieders bereiden zich voor op de komst van het nieuwe inburgeringsstelsel
en ook roc’s tonen hun innovatieve en ondernemende kracht. Door het
afschaffen van de gedwongen winkelnering worden gemeenten in het nieuwe inburgeringsstelsel
in de gelegenheid gesteld zelf een keuze te maken voor een aanbieder. Mijn
beeld is dat er met de inwerkingtreding van het nieuwe inburgeringsstelsel
een breed aanbod zal ontstaan. Dat beeld is gebaseerd op de diversiteit van
aanbieders en het dito aanbod op de oudkomersmarkt. De huidige oudkomersmarkt
laat zien dat de inburgeringscursussen over het hele land verspreid zijn.
Er zijn daarnaast diverse partijen die zelf beschikken over een landelijk
dekkend netwerk, zoals enkele grote landelijk opererende taalaanbieders, de
roc’s en de volksuniversiteiten. Er zijn geen geluiden dat er in bepaalde
regio’s onvoldoende aanbod is. Na invoering van het nieuwe inburgeringsstelsel
zal naar verwachting, mede door de samenloop van inburgering en reïntegratie,
het aantal aanbieders toenemen. Dat biedt weliswaar geen garantie, maar in
de afgelopen vijf jaar is er van een toereikend aanbod sprake geweest op deze
markt. Met de grote interesse van nieuwe aanbieders is mijn verwachting dat
dat ook na invoering van het nieuwe stelsel niet het geval zal zijn. Mij komen
diverse geluiden ter ore dat aanbieders hun activiteiten van de oudkomersmarkt
willen uitbreiden naar de nieuwe markt. Aanbieders zien goede kansen en daar
willen ze graag op inspelen.Uit onze contacten met huidige en potentiële aanbieders, blijkt dat
de animo groot is. Daarbij gaat het om een groot scala van aanbieders. Die
aanbieders richten zich op uiteenlopende segmenten van de markt. Ook blijkt
dat deze aanbieders zich gespecialiseerd hebben op het opleiden van inburgeraars
met verschillende startniveaus, met uiteenlopend aanbod en dito prijzen. In
de Pilots Samenloop is aan de orde geweest dat innovaties op het terrein van
de combinatie van reïntegratie en inburgering nodig zijn om tot gewenste,
effectieve en efficiënte gecombineerde voorzieningen te kunnen komen.
Pilotgemeenten vinden het belangrijk dat aanbieders op deze punten innoveren.
Hieruit trek ik de conclusie dat gemeenten maar voornamelijk ook aanbieders
aan de slag zullen moeten, maar ook in staat zijn om tot goede gecombineerde
voorzieningen te kunnen komen.In januari 2006 zal de Frontoffice Inburgering van het Ministerie van
Justitie een voorlichtingsconferentie organiseren om de benodigde informatie
met betrekking tot het nieuwe inburgeringsstelsel voor aanbieders te ontsluiten.
Aanbieders en potentiële aanbieders van inburgeringscursussen, ik ga
uit van ongeveer zes- tot zevenhonderd instellingen en bedrijven, worden daarbij
uitgenodigd op diverse terreinen, zoals het examen, de bijzondere doelgroepen
en het keurmerk, gedetailleerd op de hoogte te geraken van alle benodigde
informatie. Daarna zal er ook een beurs worden georganiseerd waar de partijen
op de institutionele markt, gemeenten en aanbieders van inburgeringscursussen,
elkaar kunnen ontmoeten. Vanuit de Frontoffice Inburgering van het Ministerie
van Justitie zullen met behulp van onder meer accountmanagers, een website
en scholingsaanbod de gemeenten worden ondersteund om hun inkooprol verder
te professionaliseren. Daarnaast zal mijn ministerie verder het regionaal
en lokaal met elkaar in contact brengen van vraag en aanbod blijven stimuleren.Een volledig overzicht van aanbieders is er niet. Wel zal er bij inwerkingtreding
van de wet een lijst zijn met gekeurmerkte instellingen, zo antwoord ik de
leden van de GroenLinks- en SGP-fracties. Deze lijst zal worden opgesteld
door de onafhankelijke stichting die het keurmerk gaat beheren (de «beheersstichting»).
Gemeenten kunnen van deze lijst gebruik maken voor hun informerende rol. De
IB-Groep zal de lijst gebruiken bij het vaststellen van het recht op de kostengerelateerde
vergoeding en de lening. De IB-Groep zal de lijst op internet publiceren, zodat de inburgeringsplichtige kan nagaan welke aanbieders daadwerkelijk
het keurmerk bezitten.De leden van de SGP-fractie hebben gevraagd of het verstrekken van informatie
over de kwaliteit van aanbieders en prijzen voor hun dienstverlening geheel
aan gemeenten wordt overgelaten of dat de regering erop zal toezien dat gemeenten
zich ook daadwerkelijk van hun taak in dezen kwijten. De regering, zo antwoord
ik deze leden, is ervan overtuigd dat gemeenten het belang van goede voorlichting
en informatieverstrekking aan inburgeringsplichtigen over onder meer de kwaliteit
en prijzen van aanbieders van cursussen onderkennen en daarmee de invulling
van hun informatietaken serieus zullen nemen. Gemeenten zullen daar ook voor
worden bekostigd (artikel 50 van het wetsvoorstel). Daarnaast hebben uiteraard
ook de gekeurmerkte aanbieders zelf een groot belang bij goede voorlichting
over het keurmerk. Mijn verwachting is dan ook dat de gekeurmerkte aanbieders
hiertoe initiatieven zullen ontplooien.In artikel 7, eerste lid, van het convenant tussen het Ministerie van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, de Bve Raad en het Ministerie van Justitie
van 29 september 2005 is opgenomen dat de eerste ontwikkelingen op de
markt één en twee jaar na inwerkingtreding van de Wet inburgering
met de vertegenwoordigers van aanbieders van inburgeringscursussen, waaronder
de Bve Raad, en andere belanghebbende partijen, zullen worden geïnventariseerd,
zo antwoord ik de leden van de PvdA-, D66- en SGP-fracties op hun vraag naar
de prijsontwikkeling. Dit betreft onder meer het aantal cursussen dat is verzorgd,
de prijs en het percentage geslaagden, in relatie tot de kenmerken van de
deelnemers. Daarnaast, zo antwoord ik de leden van de PvdA- en D66-fracties
op hun vraag naar de evaluatie van de werking van het nieuwe inburgeringsstelsel
op kwaliteit van het aanbod, voorziet het wetsvoorstel in een (eerste) evaluatie
binnen vier jaar en daarna iedere vijf jaar (artikel 61 van het wetsvoorstel).
Dit is een algehele evaluatie van de werking van het nieuwe inburgeringsstelsel.
Ik zie geen aanleiding om de evaluatiemomenten uit het convenant in de wet
vast te leggen.1.4.2 Meldingsprocedure bij de Europese CommissieHet overgangsbudget zal worden aangemeld bij de Europese Commissie, die
in dit soort procedures een termijn van maximaal twee maanden na de melding
moet hanteren. Indien de Commissie meent dat er sprake kan zijn van onverenigbaarheid
met de gemeenschappelijke markt, stelt zij een uitgebreidere procedure in.
Gezien de aard van de het overgangsbudget verwacht ik dat deze uitgebreidere
procedure niet nodig zal zijn, mits de melding compleet en zorgvuldig voorbereid
is. Deze voorbereiding wordt zo spoedig mogelijk afgerond, zo antwoord ik
de leden van de CDA-, PvdA- en SGP-fracties, zodat de uitspraak van de Commissie
in het voorjaar van 2006 verwacht kan worden. Tijdens het Algemeen Overleg
op 30 maart 2005 heeft staatssecretaris Rutte namens het kabinet aangegeven
de invoering van marktwerking uit te willen stellen tot de invoering van het
de Wet inburgering, naar de kennis van dat moment 11 tot 13 maanden. Dit tegen
de achtergrond van de gesprekken met de Bve Raad over de hoogte van en voorwaarden
aan het overgangsbudget en het feit dat de meldingsprocedure pas gestart kon
worden, nadat hierover overeenstemming bereikt was. Een zorgvuldige afronding
van dit traject én de meldingsprocedure waren in de tijd tussen 30 maart
2005 en de beoogde invoering van de eerste fase van marktwerking op 1 juli
2005 niet mogelijk. Daarop hebben staatssecretaris Rutte en ik besloten tot
uitstel en een gelijktijdige invoering met de Wet inburgering. Zo is voorkomen
dat de gemeenten en de bve-sector kort na elkaar met twee ingrijpende veranderingen
zijn geconfronteerd. De procedure zal, zoals gezegd, naar verwachting
in het voorjaar van 2006 zijn afgerond en dat heeft dus geen invloed op de
invoeringsdatum van het nieuwe inburgeringsstelsel, zo antwoord ik de leden
van de CDA-fractie.In het geval de Europese Commissie onverhoopt geen goedkeuring verleent,
zo antwoord ik de leden van de CDA- en SGP-fracties op hun vraag naar de consequenties
voor de roc’s van een eventueel besluit van de Europese Commissie dat
het overgangsbudget een ontoelaatbare vorm van staatssteun vormt, dan zullen
staatssecretaris Rutte en ik zoals met de Bve Raad overeengekomen (artikel
4, tweede lid, van het convenant tussen de Staat en Bve Raad) en aan de voorzitter
van de Tweede Kamer is bericht (Kamerstukken II 2005/06, 30 300 VIII,
nr. 14) over de dan ontstane situatie met de Bve Raad in overleg treden.De leden van de PvdA-fractie hebben gevraagd naar de goedkeuring door
de Europese commissie van een eventuele extra compensatie bij tegenvallende
aannames. Ik antwoord deze leden dat op voorhand niets kan worden voorspeld
over de noodzaak van extra compensatie en de vorm die daarvoor alsdan het
meest geschikt zou zijn. Met de Bve Raad is overeengekomen dat bestuurlijk
overleg plaatsvindt, indien zou blijken dat de stelselwijziging ten koste
gaat van het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie (artikel 7, derde
lid, van het convenant met de Bve Raad). Het overgangsbudget is overigens
nadrukkelijk bedoeld om een dergelijke situatie te voorkomen.Ik verwacht geen bezwaar uit Brussel, zo antwoord ik de leden van de D66-fractie,
en daarom schat ik het risico dat de meldingsprocedure de invoering van de
Wet inburgering vertraagt, zo antwoord ik de leden van de SP-fractie, laag
in.1.4.3 KeurmerkMet instemming stel ik vast dat de leden van de VVD-fractie met de regering
de voorkeur geven aan kwaliteitsborging door zelfregulering in de sector boven
certificering door de rijksoverheid en dat ook de leden van de SGP-fractie
de ontwikkeling van een keurmerk voor inburgeringscursussen ondersteunen.
De leden van de SGP-fractie vragen naar de redenen van de regering om de totstandkoming
van een keurmerk aan de branche over te laten. In lijn met het kabinetsstandpunt
over het gebruik van certificatie en accreditatie in het kader van overheidsbeleid
(Kamerstukken II 2003/04, 29 304, nr. 1) ben ik van mening dat bij
kwaliteitsborging, consumentenbescherming en transparantie zoveel mogelijk
moet worden aangesloten bij het zelfregulerend vermogen van de betrokken sector.
Dit vergroot het draagvlak bij en de betrokkenheid van de branche. Tijdens
het Transitietraject is hierover gesproken. Uit deze gesprekken is duidelijk
de ambitie van vertegenwoordigers van branchepartijen gebleken, om zelf invulling
te geven aan de ontwikkeling van het keurmerk. Ik heb het volste vertrouwen
in de opdrachtgevers en opdrachtnemers, dat zij in goed overleg zullen komen
tot een adequaat functionerend systeem van keurmerken.Voordeel van een door de branche te ontwikkelen keurmerk boven verplichte
certificering is, dat bij een keurmerk alle aanbieders, dus ook zij die afzien
van deelname aan het keurmerk, vrije toegang hebben tot de markt, waardoor
aanbieders van kleinschalige en innovatieve projecten de mogelijkheid krijgen
zich op de markt te begeven. In het systeem van het wetsvoorstel hebben alle
aanbieders vrije toegang tot de markt. Er worden voor nieuwe aanbieders geen
toetredingsdrempels opgeworpen. Dit is van belang vanuit marktwerkingsperspectief.
Anderzijds heb ik met het oog op het belang van consumentenbescherming ervoor
gekozen om de aanspraak van de consument op de leningfaciliteit
en de kostengerelateerde vergoeding te koppelen aan de inkoop bij een instelling
met een keurmerk. Het keurmerk – zoals dat thans in ontwikkeling is –
staat open voor alle aanbieders, kent een lage drempel en bevordert de transparantie
op de markt. Het staat daarmee ook open voor aanbieders van kleinschalige
en innovatieve projecten, zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie. Iedere
aanbieder die er belang aan hecht dat de consument de cursus kan voorfinancieren
via de lening of een deel van de cursuskosten achteraf vergoed kan krijgen,
kan ervoor kiezen om het keurmerk te verkrijgen. Het is dus niet zo, zo antwoord
ik deze leden voorts, dat aanbieders van kleinschalige innovatieve projecten
in hun mogelijkheden kunnen worden beperkt. Door een balans te creëren
tussen vrije toetreding tot de markt en consumentenbescherming, kan het beoogde
doel van marktwerking – het ontstaan van meer maatwerk en een betere
verbeterde prijs/kwaliteitsverhouding – worden bereikt, zo antwoord
ik deze leden.In de suggestie dat er problemen zijn met de ontwikkeling van het keurmerk,
zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie, kan ik mij niet vinden. Tijdens
het Transitietraject en de gesprekken over het overgangsbudget heeft de Bve
Raad aangegeven mee te willen werken aan het keurmerk, nadat overeenstemming
bereikt zou worden tussen de staat en de Bve Raad over het overgangsbudget.
Na de ondertekening van het convenant is de ontwikkeling van het keurmerk
in een stroomversnelling geraakt en ik kan deze leden, en de leden van de
fracties die benieuwd zijn naar de stand van zaken, meedelen dat beoogd wordt
de ontwikkeling van het keurmerk in het voorjaar van 2006 af te ronden. Dan
zijn de eisen waaraan aanbieders moeten voldoen om het keurmerk te verkrijgen
bekend en kunnen aanbieders een keurmerk op aanvraag krijgen. Aanbieders ontvangen
dan bij een positieve meting een keurmerk op aanvraag. Na de eerste controleperiode
kan het keurmerk op aanvraag omgezet worden in een definitief keurmerk. De
ontwikkelende partijen, opdrachtgevers en opdrachtnemers, zijn voornemens
het beheer van het keurmerk en het toezicht te beleggen bij een onafhankelijke
stichting (de «beheersstichting»), die ook zorgdraagt voor het
toezicht en begin 2006 operationeel zal zijn. De kwaliteitsborging zal daarmee
tijdig gerealiseerd zijn en kunnen functioneren vanaf de inwerkingtreding
van de nieuwe Wet inburgering.Ik wijs de leden van de PvdA-fractie, die vragen waarom het ruim twee
jaar heeft gekost om overeenkomstig de wens van de meerderheid van de Tweede
Kamer te concluderen tot meer kwaliteitszekerheid voor klanten, op de Contourennota
van 23 april 2004, waarin ik aangeef voorstander te zijn van een vorm
van certificering van cursusaanbieders waarvan ook kwaliteitseisen deel uitmaken,
en op de decemberbrief van dat jaar waarin ik dit voornemen heb herhaald.
De vormgeving van certificering is onderdeel geweest van het Transitietraject.
Zoals aangegeven in mijn brief van 7 oktober 2005 aan de voorzitter van
de Tweede Kamer (Kamerstukken II 2005/06, 30 300 VIII, nr. 14) is de
gezamenlijke ontwikkeling van een keurmerk door opdrachtgevers en opdrachtnemers
uitkomst daarvan. Het is mij dan ook niet duidelijk waarop de leden van de
PvdA-fractie doelen.Het al dan niet verplichten van gemeenten om in te kopen bij een gekeurmerkte
instelling, zo antwoord ik de leden van de D66-, PvdA- en GroenLinks-fracties,
maakt deel uit van de ontwikkeling van het keurmerk. Daarbij bezien de opdrachtgevers
en opdrachtnemers gezamenlijk de wenselijkheid van een dergelijke verplichting.
Zoals gezegd, zal daarover begin 2006 meer duidelijkheid bestaan.Cliënttevredenheidsonderzoeken, zo antwoord ik de leden van de D66-fractie,
zullen deel uitmaken van het keurmerk. Het keurmerk beoogt naast consumentenbescherming
en kwaliteitsborging ook de transparantie van de markt te bevorderen. Dat
wordt onder meer gestimuleerd met cliënttevredenheidsonderzoeken.
Die zullen onder de verantwoordelijkheid van de beheersstichting van het keurmerk
vallen. De nadere invulling maakt onderdeel uit van de ontwikkeling van het
keurmerk, waarvan de afronding begin 2006 wordt beoogd. In de transparantie,
zo antwoord ik de leden van de SGP-fractie, wordt dus voorzien met het keurmerk
dat een drieledig doel heeft: consumentenbescherming, kwaliteitsborging en
transparantie. Het keurmerk maakt het mogelijk dat opdrachtgevers (gemeenten
en individuele inburgeringsplichtigen) met het inkopen bij een gekeurmerkte
instelling weten waar zij aan toe zijn. Daarnaast hebben gemeenten een informerende
rol, waar ook het verstrekken van informatie over mogelijke aanbieders van
inburgeringscursussen onderdeel van uitmaakt.Het is niet de bedoeling, zo antwoord ik de leden van de fractie van de
ChristenUnie, dat alleen die bedrijven zullen worden gecertificeerd die het
hele scala van inburgeringscursussen aanbieden. Met de afschaffing van de
gedwongen winkelnering beoog ik meer maatwerk mogelijk te maken. Daar hoort
nadrukkelijk ook bij dat nieuwe, innoverende bedrijven initiatieven zullen
ontplooien, die mogelijk alleen gericht zijn op specifieke doelgroepen. Dat
kunnen zowel hoogopgeleiden als analfabeten zijn. Het keurmerk mag voor deze
initiatieven geen belemmering zijn. Indien zij binnen hun specialisatie aan
de kwaliteitseisen van het keurmerk voldoen, komen zij daarvoor in aanmerking.
Ik deel niet de zorg van deze leden dat bedrijven die zich op de inburgeringsmarkt
begeven zullen proberen de krenten uit de pap te halen door cursussen af te
stemmen op gemakkelijk in te burgeren mensen. Het is juist een van de doelstellingen
van de afschaffing van de gedwongen winkelnering dat gemeenten en individuele
cursisten meer mogelijkheden krijgen om maatwerk in te kopen. Dat bedrijven
zich daarbij richten op bepaalde doelgroepen is dus op zichzelf geen probleem.
Daarbij is het ook van belang dat gemeenten de omslag maken van een aanbodgericht
naar een vraaggericht stelsel en hun inkooprol verder professionaliseren.
De gemeentelijke beleidsvrijheid biedt hiervoor ruimte.De leden van de GroenLinks-fractie vragen of er naast het systeem van
certificering gedacht wordt aan maatregelen wanneer blijkt dat een bepaalde
aanbieder niet goed functioneert. De fractie trekt daarbij de vergelijking
met het vereiste minimumniveau dat aan de inburgeraar wordt gesteld. De inburgeringsplicht
in het wetsvoorstel, zo antwoord ik deze leden, heeft de vorm van een resultaatsverplichting:
het slagen voor het examen. De inburgeringsplichtigen zijn vrij om invulling
te geven aan de voorbereiding. Bijzondere groepen kunnen een aanbod krijgen
van hun gemeente, anderen zullen zelf een cursus inkopen. Daarbij biedt het
door de branche te ontwikkelen keurmerk inzicht in welke aanbieders aan de
kwaliteitseisen van het keurmerk voldoen. Het keurmerk wordt verkregen als
een aanbieder aan die kwaliteitseisen voldoet. Daarop wordt toegezien door
de beheersstichting, die bij wanprestatie van een aanbieder het keurmerk weer
kan intrekken. Indien een inburgeringsplichtige inkoopt bij een aanbieder
zonder keurmerk of zich voorbereidt zonder een cursus te volgen, dan is dat
de eigen keuze en eigen verantwoordelijkheid van de inburgeringsplichtige.
Overigens is de leningfaciliteit en de kostengerelateerde vergoeding alleen
beschikbaar voor diegenen die hun cursus inkopen bij een aanbieder met een
keurmerk.De leden van de GroenLinks-fractie vragen zich af wanneer de overheid
vindt dat het keurmerk niet functioneert. In mijn antwoord hierop wil ik vooropstellen
dat ik vertrouwen heb in het zelfregulerend vermogen van de sector, met andere
woorden, dat de opdrachtgevers en opdrachtnemers gezamenlijk kunnen komen
tot een goed functionerend keurmerk. Anders had ik de mogelijkheid een keurmerk
aan te wijzen niet in het wetsvoorstel opgenomen. Uiteraard moet
ik er rekening mee houden dat het keurmerk onverhoopt niet tot stand komt
of onvoldoende functioneert. Voor dat geval heb ik in het wetsvoorstel opgenomen
dat de overheid dan zelf in een vorm van kwaliteitsborging kan voorzien. Het
wetsvoorstel (hoofdstuk 3) biedt dan de mogelijkheid van overheidscertificering.
Het doel van het keurmerk is drieledig, consumentenbescherming, kwaliteitsborging
en transparantie. Bij het aanwijzen van een keurmerk stel ik hier randvoorwaarden
aan. Het gaat daarbij om eisen aan het functioneren van het kwaliteitsstelsel,
kwaliteitsborging van het cursusaanbod, beperking van administratieve lasten
en het bevorderen van marktwerking. Mocht na aanwijzing blijken dat het keurmerk
daar niet meer aan voldoet, dan zal ik een inschatting maken of ik er voldoende
vertrouwen in heb dat de opdrachtgevers en opdrachtnemers dat verbeteren,
of dat certificering door de overheid noodzakelijk is.1.5 VoorbereidingOp de vragen van de leden van de PvdA-fractie naar de aparte wet, waarin
tevens regels worden opgenomen voor Antilliaanse risicojongeren, zal ik hieronder
in paragraaf 2.1.6 nader ingaan.2. HOOFDLIJNEN VAN HET WETSVOORSTEL2.1 De inburgeringsplicht2.1.1 AlgemeenNaast de invoering van een resultaatgerichte inburgeringsplicht dat in
het onderhavige wetsvoorstel wordt verankerd, zo antwoord ik de leden van
de CDA- en VVD-fracties, is het kabinet op verschillende andere fronten actief
om te bevorderen dat allochtonen en autochtonen elkaar kansen bieden, met
elkaar samenwerken, samen leren, samen recreëren, samen wonen, kortom
samen leven. Dat is in positieve zin de maatschappelijke verantwoordelijkheid
van alle burgers voor het overbruggen van de nog resterende afstand van allochtonen
ten opzichte van de samenleving. Het gaat er hierbij om dat autochtonen en
ingeburgerde allochtonen elkaar daadwerkelijk behandelen als gelijkwaardige
deelnemers aan een gemeenschappelijke samenleving. Dit houdt in dat zij zich
inzetten tegen wederzijdse discriminatie en elkaar aanspreken op gedrag dat
is gericht op wederzijdse uitsluiting.Het beleid van het kabinet is erop gericht segregatie tegen te gaan en
menging tussen groepen te bevorderen. Op de arbeidsmarkt gebeurt dit door
bedrijven die nog geen allochtonen in dienst hebben aan te zetten tot grotere
openheid. In het onderwijs zijn er maatregelen die moeten leiden tot een meer
gemengde schoolbevolking (een plafond in de gewichtenregeling, eisen bij de
oprichting van scholen, uitwisseling tussen scholen). Op het gebied van het
wonen is het beleid gericht op het vergroten van diversiteit in de woningvoorraad
binnen wijken en buurten. Dit gebeurt door herstructurering van wijken in
het kader van het Grotestedenbeleid en door het maken van woningbouwafspraken
met gemeenten en randgemeenten. Wat het recreëren betreft is er een gezamenlijk
initiatief van de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en
mij om gemengd sporten van allochtonen en autochtonen te stimuleren. In zijn
antidiscriminatiebeleid steunt het kabinet de infrastructuur voor de signalering
en bestrijding van wederzijdse discriminatie (antidiscriminatiebureaus en
het Landelijk Bureau Racismebestrijding). Als Minister voor Vreemdelingenzaken
en Integratie heb ik een specifiek initiatief genomen om discriminatie in
de horeca onder de aandacht te brengen van de sector.Wat betreft de inburgeringsplicht juicht de regering het toe als allochtone
en autochtone medeburgers de inburgeringsplichtige daarin bijstaan. Het is
echter aan de gemeenten, die de spil vormen in het nieuwe inburgeringsstelsel,
om die betrokkenheid van medeburgers al dan niet te organiseren. Zo zijn er
diverse gemeenten die reeds nu in inburgeringstrajecten een koppeling leggen
tussen een inburgeraar en een andere medeburger die de inburgeraar bijstaat,
onder meer in zijn taallessen. Deze maatregelen dragen bij aan het overbruggen
van afstand, maar afstand overwinnen is ook een kwestie van mentaliteit, van
mentale bereidheid. Die kan niet tot stand worden gebracht met maatregelen
en wettelijke voorschriften, zo antwoord ik de leden van de CDA- en VVD-fracties.
Daarom ben ik onlangs een publiekscampagne gestart die tot doel heeft allochtonen
en autochtonen de voordelen van «samen doen» te laten zien en
hen te stimuleren daaraan ook zelf mee te doen.Dit alles neemt niet de maatschappelijk noodzaak weg van een resultaatgerichte
inburgeringsplicht voor hen die nog niet beschikken over de kennis en vaardigheden
om daadwerkelijk aan de Nederlandse samenleving deel te nemen.2.1.2 Aansluiting van inburgeringsplicht op inburgeringsbehoefteVerheugd stel ik vast dat de leden van de CDA-fractie het uitgangspunt
onderschrijven dat de inburgeringsplicht zoveel mogelijk aansluit bij de daadwerkelijke
inburgeringsbehoefte. In dat kader worden degenen voor wie een inburgeringsplicht
niet nodig lijkt, zoveel mogelijk aan de hand van formele criteria uitgezonderd.
Ook de leden van de PvdA-fractie, zo constateer ik verheugd, onderschrijven
dat en kunnen instemmen met de beperking van de groep inburgeringsplichtigen
ten opzichte van het oorspronkelijke wetsvoorstel. Zoals ik hiervoor in paragraaf 1.2
in antwoord op vragen van de leden van de CDA-fractie heb toegelicht, is het
uitgangspunt voor beantwoording van de vraag wie tot inburgering verplicht
zou moeten worden, helder; wie niet beschikt over voldoende kennis van de
Nederlandse taal en de Nederlandse samenleving om aan de Nederlandse samenleving
deel te nemen, moet worden verplicht tot verwerving van de nog ontbrekende
kennis en vaardigheden. Bij de omschrijving van de doelgroep van de inburgeringsplichtigen
is zoveel mogelijk aangesloten bij de inburgeringsbehoefte van de betreffende
personen. Het spreekt immers voor zich dat de inburgeringsplicht zoveel mogelijk
beperkt moet blijven tot die personen die daadwerkelijk inburgeringsbehoeftig
zijn. Zo is de groep inburgeringsplichtigen met de Nederlandse nationaliteit
beperkt tot drie bijzondere groepen die zonder het behalen van de naturalisatietoets
de Nederlandse nationaliteit door naturalisatie hebben verkregen (zie hieronder
in paragraaf 2.1.6).Om de inburgeringsplicht nauwer op de daadwerkelijke inburgeringsbehoefte
aan te laten sluiten, is zij met formele, aan het ACVZ-advies ontleende en
algemeen geformuleerde criteria ingeperkt. Zo is bijvoorbeeld niet inburgeringsplichtig
degene die ten minste acht jaren tijdens de leerplichtige leeftijd in Nederland
heeft verbleven (artikel 4, eerste lid, onder b, van het wetsvoorstel) of
beschikt over een bij of krachtens algemene maatregel van bestuur aangewezen
diploma, certificaat of ander document (artikel 4, eerste lid, onder b, van
het wetsvoorstel en artikel 2.3 van het ontwerp-Besluit inburgering). Op de
vrijstellingen ga ik hieronder in paragraaf 2.1.5 nader in. Deze inperking neemt niet weg, zo antwoord ik de leden van de PvdA-fractie,
dat met algemene, formele criteria niet geheel kan worden uitgesloten dat
ook personen die evident niet inburgeringsbehoeftig zijn, toch onder de inburgeringsplicht
vallen. Zoals ook de Commissie Blok heeft vastgesteld (Kamerstukken II 2003/04,
2868 9, nr. 14, p. 2) zijn de verschillen in de mate van achterstand
en integratie tussen de diverse groepen allochtonen, maar ook de individuele
verschillen binnen die groepen, dermate groot dat het niet mogelijk is om
een algemeen geldend sociologisch patroon van integratie van immigranten in
Nederland op te stellen. Ook het kabinet heeft in haar reactie op het eindrapport
van de commissie Blok (p. 6–7 en 11) moeten vaststellen dat er
grote verschillen zijn in de mate van achterstand en integratie. Met name
onder de reeds in Nederland verblijvende oudkomers, die op grond van het wetsvoorstel
inburgeringsplichtig worden, kunnen zich dan ook personen bevinden die weliswaar
niet acht jaar tijdens de leerplichtige leeftijd in Nederland hebben verbleven
en evenmin beschikken over de vereiste diploma’s, maar die desalniettemin
door feitelijke deelname aan onze samenleving toch evident zijn ingeburgerd.
Of dat inderdaad het geval is, kan alleen worden vastgesteld aan de hand van
een individuele beoordeling van de persoonlijke kennis en vaardigheden van
de betrokken inburgeringsplichtige. Daarom is in het ontwerp-Besluit inburgering
op grond van artikel 5, tweede lid, aanhef en onder a, van het wetsvoorstel
voorzien in de mogelijkheid dat dergelijke inburgeringsplichtigen die reeds
evident voldoende zijn ingeburgerd, op hun verzoek worden ontheven van de
verplichting om kennis en vaardigheden te verwerven en het inburgeringsexamen
af te leggen. Omdat dat met name van belang zal zijn in de eerste periode
na de inwerkingtreding van de wet, waarin grote groepen oudkomers zich met
de nieuwe inburgeringsplicht geconfronteerd zullen zien, gaat het daarbij
om een tijdelijke regeling. Ik verwijs deze leden naar artikel 2.6a van het
ontwerp-Besluit.2.1.3 Inburgeringsplicht voor nieuw- èn oudkomersOok onder hen die reeds eerder naar Nederland zijn gekomen, bevinden zich
grote aantallen personen die nog onvoldoende beschikken over de minimaal vereiste
taalvaardigheid en kennis van onze samenleving. Aangezien de inburgeringplicht
in het nieuwe stelsel zo veel mogelijk aansluit bij de inburgeringsbehoefte,
worden ook deze oudkomers verplicht tot inburgering. Voor het onderscheid
tussen nieuw- en oudkomers is bepalend het moment waarop de nieuwe wet in
werking treedt. Dit is een heldere scheidslijn. De leden van de PvdA-fractie
constateren terecht dat in de nieuwe wet de termen nieuw- en oudkomers opnieuw
worden geijkt, namelijk aan het moment van inwerkingtreding van de nieuwe
wet. Zij menen echter dat dat verwarrend is voor personen die als nieuwkomer
onder de huidige Wet inburgering nieuwkomers al voldaan hebben aan de inburgeringsplicht
zoals vastgelegd in de WIN. Onder de nieuwe wet wordt deze groep nu weer oudkomer.
Zij vragen of hun constatering juist is en waarom hiervoor gekozen is. Deze
leden merken voorts op dat zij daar grote bedenkingen bij hebben. Eenmaal
voldaan aan de inburgeringsplicht zouden burgers moeten worden gevrijwaard
van een nieuwe inburgeringsplicht. In hun visie betekent dit dat al diegenen
die sedert 1998 na het volgen van de onder de WIN voorgeschreven inburgeringcursus
zijn ontslagen van een verdere inburgeringplicht, er vanuit mochten en moeten
kunnen gaan dat zij aan hun wettelijke plicht blijvend hebben voldaan. Deze
leden vragen een onderbouwde reactie hierop van de regering.De constatering dat de begrippen nieuw- en oudkomer opnieuw worden geijkt
bij inwerkingtreding van de nieuwe wet, is juist, zo antwoord ik deze leden.
Het is echter niet zo, dat alle personen die sinds 1998 als nieuwkomer
naar Nederland kwamen en onder het regime van de WIN vielen, als oudkomer
opnieuw inburgeringsplichtig worden. Ook voor deze personen zijn de vrijstellingsgronden
van artikel 4 van het wetsvoorstel van belang, waarbij ik met name doel op
de vrijstelling voor personen die beschikken over een bij algemene maatregel
van bestuur aangewezen diploma, certificaat of ander document (artikel 4,
eerste lid, onder c). Indien betrokkene beschikt over een WIN-certificaat
waaruit blijkt immers dat hij reeds over het niveau beschikt dat artikel 6,
tweede lid, van het wetsvoorstel van de inburgeringsplichtige verlangt, wordt
betrokkene niet (opnieuw) inburgeringsplichtig (artikel 2.3, eerste lid, onderdeel
j, van het ontwerp-Besluit inburgering). Indien betrokkene niet over een dergelijk
WIN-certificaat beschikt zal hij in de regel, als oudkomer, inburgeringsplichtig
worden (tenzij hij onder een andere vrijstellingsgrond zou vallen of niet
onder het bereik van de artikelen 2 of 3 van het wetsvoorstel). Een algehele
uitzondering voor «ex-nieuwkomers», zoals de leden van de PvdA-fractie
lijken te bepleiten, acht de regering niet op zijn plaats. De huidige WIN
bevat uitsluitend een inspanningsverplichting, geen resultaatsverplichting.
Voldoende is dat men deelneemt aan het inburgeringsprogramma en aan het einde
de toets aflegt. Het gevolg hiervan is dat velen bij de toets niet het niveau
behalen dat nodig is om mee te kunnen doen in onze samenleving (het niveau
dat artikel 6, tweede lid, van het wetsvoorstel van de inburgeringsplichtige
verlangt). De (nieuwe) resultaatgerichte inburgeringsplicht moet daar –
ook voor deze mensen – verandering in brengen. Ik deel dan ook niet
de mening van de leden van de PvdA-fractie dat zij, als«ex-nieuwkomers»
gevrijwaard zouden moeten zijn van extra inburgeringseisen. Dat zij als nieuwkomer
aan de vanaf 1998 geldende wettelijke eisen hebben voldaan, gaat mijns
inziens niet zo ver dat zij nimmer met extra eisen zouden mogen worden geconfronteerd,
zoals deze leden met hun verwijzing naar het beginsel van de betrouwbare overheid
lijken te suggereren. De extra eis die hier wordt gesteld is ook voor deze
categorie personen objectief te rechtvaardigen, noodzakelijk en proportioneel.
Ik neem daarbij in aanmerking dat in het nieuwe stelsel voor oudkomers (waaronder
ex-nieuwkomers) een (beperkte) uitzondering wordt gemaakt wat het taalbeheersingsniveau
betreft: voor de schriftelijke vaardigheden geldt voor hen het lagere niveau
A1 als norm (in plaats van A2).De leden van de PvdA-fractie merken voorts op dat in de definitie van
oudkomer wordt gesproken over «sedert het tijdstip van inwerkingtreding».
Zij vragen of dat niet moet zijn «op het moment van inwerkingtreding»
of «voorafgaand aan het moment van inwerkingtreding»? Met het
zinsdeel «sedert het tijdstip van inwerkingtreding» wordt bedoeld
uit te drukken dat het niet alleen gaat om personen die óp het moment
van inwerkingtreding rechtmatig in Nederland verblijven, maar ook dat deze
personen na de inwerkingtreding Nederland niet verlaten om vervolgens opnieuw
te worden toegelaten (als vreemdeling) of zich opnieuw in Nederland te vestigen
(Nederlanders). In dat geval zijn zij nieuwkomer, en vallen zij derhalve niet
onder de definitie van oudkomer, zo antwoord ik deze leden.2.1.4 De inburgeringsplicht volgt uit de wetHet uitgangspunt van het wetsvoorstel is dat de inburgeringsplicht rechtstreeks
ontstaat uit de wet. De artikelen 2 tot en met 5 bepalen de groep van inburgeringsplichtige
personen. De artikelen 2 en 3 bepalen de groep vreemdelingen en Nederlanders
die inburgeringsplichtig kunnen zijn. Artikel 4 bevat de hoofdcriteria waaruit
volgt of iemand ook daadwerkelijk inburgeringsplichtig. Waar nodig worden
deze criteria nader ingevuld bij algemene maatregel van bestuur of ministeriële
regeling. De burger, zo antwoord ik de leden van de PvdA- en D66-fracties,
kan op grond van de heldere criteria in de algemeen verbindend
voorschriften die in de wet en de daarop gebaseerde algemene maatregel van
bestuur zijn opgenomen, zelf beoordelen of hij inburgeringsplichtig is of
op welk moment hij inburgeringsplichtig wordt. Door de criteria die de inburgeringsplicht
bepalen, toe te passen op de eigen situatie, kan iedere burger bepalen of
hij inburgeringsplichtig is. Hij weet immers zelf onder welke beperking zijn
verblijfsvergunning is verleend, of hij voor zijn naturalisatie de naturalisatietoets
heeft afgelegd, of hij tijdens zijn leerplichtige leeftijd acht jaar in ons
land heeft gewoond, of hij een HAVO- of vmbo-diploma heeft behaald, en welke
uitkering hij ontvangt. Over de vraag of hij al dan niet inburgeringsplichtig
is, hoeft derhalve geen onduidelijkheid te bestaan, zo antwoord ik de leden
van de PvdA- en D66-fracties.Omdat het van groot belang is dat de huidige integratieachterstanden zo
snel mogelijk worden overbrugd en tegelijkertijd effectief wordt voorkomen
dat er weer nieuwe achterstanden ontstaan, moeten personen die onvoldoende
kennis van onze taal en onze samenleving hebben, direct aan de slag met de
verwerving daarvan. Daartoe verplicht het wetsvoorstel zowel de oud- als de
nieuwkomers direct vanaf de inwerkingtreding van de Wet inburgering. Aan de
hand van de criteria van het wetsvoorstel en de daarop gebaseerde lagere regelgeving
kan de burger zelf beoordelen of hij inburgeringsplichtig is en welke faciliteiten
hij tot zijn beschikking heeft om zijn inburgering direct ter hand te nemen.
Daarmee is hij niet afhankelijk van een gemeentelijke beschikking waarbij
hem een inburgeringsplicht wordt opgelegd en hem toegang wordt verschaft tot
de faciliteiten. Naast het feit dat een dergelijk (appellabel) besluit zou
leiden tot bezwaar- en beroepsprocedures, zou een dergelijk systeem ook leiden
tot nodeloos tijdverlies in het inburgeringsproces. Uiteraard is, zo antwoord
ik de leden van de PvdA-fractie, overwogen om de gemeente te laten bepalen
welke oudkomers tot inburgering worden verplicht en die plicht pas te laten
ingaan op het moment waarop de gemeente een beschikking geeft. Daarmee zou
voor inburgeringsbehoeftigen die (nog) niet door de gemeenten tot inburgering
zijn verplicht, de toegang tot de leen- en vergoedingfaciliteiten worden onthouden.
In het onderhavige wetsvoorstel opent de van rechtswege intredende inburgeringsplicht
ook voor de oudkomer die nog geen handhavingsbeschikking heeft gekregen, de
mogelijkheid om gebruik te maken van de faciliteiten (hoofdstuk 5 van het
wetsvoorstel) waarmee de overheid de verwerving van de noodzakelijke kennis
en vaardigheden door alle inburgeringsbehoeftigen stimuleert. De VNG heeft
een dergelijk voorstel gedaan vanuit de optiek van de handhaving. Het stelsel
van de handhaving van de inburgeringsplicht van oudkomers komt daarin reeds
in zoverre tegemoet, dat de gemeente ten aanzien van de inburgeringsplichtige
oudkomers een handhavingsbeschikking geeft. Die beschikking markeert niet
het begin van de inburgeringsplicht – die volgt rechtstreeks uit de
wet en niet uit een gemeentelijke beschikking – maar wel het begin van
de wettelijke termijnen waarbinnen het inburgeringsexamen moet zijn behaald
en waarbinnen de inburgeringsplichtige in aanmerking kan komen voor een vergoeding.
In die beschikking wordt tevens de handhaving van de reeds bestaande inburgeringsplicht
van de desbetreffende oudkomer aangekondigd (artikel 24 van het wetsvoorstel).
Zo wordt de handhaving van de grote groep oudkomers gefaseerd. Voor de kleinere
groep nieuwkomers is dat niet nodig.Ook de termijnen waarbinnen het inburgeringsexamen moet zijn behaald,
zijn te vinden in de wet (artikel 6, eerste lid). Voor nieuwkomers begint
deze termijn te lopen op het moment waarop de inburgeringsplicht ontstaat.
Dat is veelal het moment waarop de verblijfsvergunning wordt verleend. Het
college van burgemeester en wethouders roept de betrokken nieuwkomer op binnen
zes weken nadat die plicht is ontstaan of nadat de asielmigrant vanuit een
opvangcentrum in zijn gemeente is komen wonen (zie artikel 5.1 van het ontwerp-Besluit
inburgering). Voor oudkomers begint deze termijn, zoals gezegd,
niet automatisch op het moment dat de plicht ontstaat maar op het moment waarop
de handhavingsbeschikking (artikel 24 van het wetsvoorstel) is bekendgemaakt.
Daarvóór wordt de oudkomer door de gemeente opgeroepen voor
een onderzoek (artikel 23 van het wetsvoorstel) waarin onder meer gegevens
kunnen worden vergaard die van belang zijn om te kunnen beoordelen of betrokkene
op grond van de artikelen 2 tot en met 5 daadwerkelijk inburgeringsplichtig is. Indien dat het geval is en nog niet aan
de inburgeringsplicht is voldaan, wordt een individuele beschikking gegeven waarin de dag wordt bepaald waarop voor de betreffende
oudkomer de termijn gaat lopen. De achtergrond van deze systematiek is uiteengezet
in paragraaf 2.1.5 van de memorie van toelichting. Dit is enerzijds ingegeven
door de wens de inburgeringsplichtigen op hun eigen verantwoordelijkheid voor
de naleving van de inburgeringplicht te kunnen aanspreken en anderzijds door
de omvang van de groep (potentiële) inburgeringsplichtigen, die het voor
de overheid onmogelijk maakt bij beschikking vast te stellen of zij inburgeringsplichtig
zijn of niet. Ik meen dat dit systeem voldoende duidelijkheid schept voor
de burger. Voor oudkomers geldt bovendien dat zij een individuele handhavingsbeschikking
ontvangen, zodat er niet onverhoeds negatieve consequenties aan het niet-naleven
van de inburgeringsplicht worden verbonden. De leden van de SGP-fractie antwoord
ik dan ook dat er geen noodzaak is om de inburgeringsplicht van oudkomers
bij beschikking vast te stellen.Inburgeringsplichtige oudkomers worden dus niet direct na inwerkingtreding
van de wet aan de termijn van vijf jaar gehouden waarbinnen het inburgeringsexamen
moet zijn behaald, zo antwoord ik de leden van de D66-fractie. Die termijn
gaat, zoals gezegd, pas lopen bij de bekendmaking van de handhavingsbeschikking.
Door die beschikking is het de oudkomer dus altijd bekend wanneer het inburgeringsexamen
moet zijn behaald. Wel zijn deze oudkomers direct na inwerkingtreding van
de wet inburgeringsplichtig en kunnen zij direct een beroep doen op de financiële
faciliteiten ten behoeve van hun inburgering. De door de leden van de D66-fractie
genoemde 47-jarige, niet-werkloze meneer X, die al 15 jaar in de gemeente
Y woont, kan zelf uit de Wet inburgering en de daarop gebaseerde lagere regelgeving
afleiden of hij inburgeringsplichtig is en ten behoeve van zijn inburgering
een lening kan afsluiten. Ook kan hij daaruit afleiden dat hij door de gemeente
kan worden opgeroepen om informatie te verstrekken en dat de termijn van vijf
jaar waarbinnen hij het examen moet hebben behaald, pas aanvangt nadat hij
van de gemeente een handhavingsbeschikking heeft ontvangen. Voor nadere informatie
over zijn rechten en plichten kan hij terecht bij de gemeente.De leden van de PvdA-fractie die informeren wie nieuwkomers wegwijs maakt
in het nieuwe inburgeringsstelsel – met name de rechten en plichten,
de mogelijkheden waar cursussen kunnen worden gevolgd, de betekenis van het
keurmerk, en de mogelijkheden van de leenfaciliteit – antwoord ik, dat
gemeenten actief en passief informatie verstrekken over hun wettelijke taken
en de diverse aspecten van het nieuwe inburgeringsstelsel. Goede voorlichting
en informatieverstrekking over onder meer de inhoud van de plicht, het aanbod
van inburgeringsvoorzieningen, de beschikbare financiële faciliteiten
en de rol van de gemeenten is immers onontbeerlijk. De gemeenten krijgen daarvoor
ook een vergoeding (artikel 50, eerste lid, van het wetsvoorstel). De IB-Groep
die ook diverse taken uitvoert, waaronder de financiële lening- en vergoedingsfaciliteiten,
zal eveneens de nodige informatieverstrekking en voorlichting verzorgen. Ook
op rijksniveau zal de nieuwe inburgeringsplicht vanzelfsprekend met communicatie
en voorlichting worden ondersteund. Ik wijs de leden van deze fractie er op
dat de inburgeringsplichtige zelf verantwoordelijk is voor zijn inburgering.
Dat betekent dat ook van hem, al dan niet met ondersteuning van
zijn partner of andere familieleden, initiatieven worden verwacht, onder meer
bij zijn keuze waarop hij zich de vereiste kennis en vaardigheden eigen wil
maken.Daarnaast laat ik een Checklist inburgeringsplicht ontwikkelen. Deze checklist kan door gemeenten als hulpmiddel worden
gebruikt bij het constateren of een persoon inburgeringsplichtig is en zo
ja of deze inburgeringsplichtige behoort tot een van de bijzondere groepen.
Het instrument zal op een gebruikersvriendelijke manier en interactief op
HANDIG worden aangeboden. HANDIG is een handreiking aan gemeenten om planmatig
en snel het nieuwe inburgeringsstelsel in praktijk te kunnen brengen. HANDIG
staat voor: HANDreiking Inburgering
voor Gemeenten. HANDIG is in opdracht van het
ministerie van Justitie als onderdeel van een pakket instrumenten ontwikkeld
om gemeenten te ondersteunen bij de invoering van de Wet inburgering. Deze
instrumenten kunnen gemeenten steunen bij het maken van lokale keuzes. Via
HANDIG komen deze instrumenten on line beschikbaar. HANDIG is te vinden op
www.inburgering.net. Naar verwachting zal de Checklist inburgeringsplicht
voor gemeenten in februari op HANDIG wordt geplaatst. Er wordt ook een checklist
ontwikkeld die geschikt is voor gebruik door de doelgroep van de Wet inburgering.
Dit instrument, waarbij gebruik wordt gemaakt van een eenvoudig taalniveau
en een aan de doelgroep aangepaste vormgeving, zal op een gebruiksvriendelijke
wijze burgers inzicht geven of men al dan niet tot de groep (potentieel) inburgeringsplichtigen
behoort.2.1.5 Vrijstellingen en ontheffingenDe leden van diverse fracties hebben vragen gesteld over de gronden voor
vrijstelling of ontheffing van de inburgeringplicht. Deze vrijstellingsgronden
hebben betrekking op de leeftijd van de betrokken persoon, diens verblijf
in Nederland tijdens de leerplichtige leeftijd, het bezit van diploma’s,
certificaten (waaronder het certificaat van de naturalisatietoets) of andere
documenten waaruit blijkt dat hij reeds beschikt over de benodigde kennis
en vaardigheden, op de volledige leerplicht of in aansluiting daarop gevolgde
opleidingen waarvan de afronding leidt tot een vrijstellend diploma of certificaat. LeeftijdsgrenzenBij de leeftijdsgrenzen van de groep inburgeringsplichtigen (artikel 4,
eerste lid, onderdeel a, van het wetsvoorstel) is aansluiting gezocht bij
de leeftijd van zestien jaar waarop de volledige leerplicht ingevolge de Leerplichtwet
1969 in Nederland veelal eindigt en bij de pensioengerechtigde leeftijd van
65 jaar. Deze leeftijdsgrenzen aan de inburgeringsplicht staan los van de
sollicitatieplicht, zo antwoord ik de leden van de PvdA- en SP-fracties op
hun vraag naar het verband tussen de leeftijdsgrens van 65 jaar voor de inburgeringsplicht
en de leeftijdsgrens voor de sollicitatieplicht. Succesvolle inburgering leidt
tot deelname aan de Nederlandse samenleving. Dit betekent niet alleen arbeidsparticipatie,
maar ook volwaardige deelname aan het maatschappelijke en sociale leven. Het
kennen van de basisbeginselen van de Nederlandse taal en het delen van vigerende
normen en basiswaarden zijn daarvoor onontbeerlijk, ook voor hen die om welke
reden dan ook tijdelijk of permanent niet sollicitatieplichtig zijn en voor
hen die meer moeite zullen moeten opbrengen om zich die kennis en vaardigheden
eigen te maken. Voor zover in individuele gevallen sprake is van psychische
of lichamelijke belemmeringen, voorziet het nieuwe inburgeringstelsel in de
mogelijkheid dat de betrokken inburgeringsplichtige geheel of gedeeltelijk
wordt ontheven van de inburgeringsplicht. Ik voorzie dan ook, zo antwoord
ik de leden van de SP-fractie, geen bijstelling van de leeftijdsgrens van
65 jaar die aansluit bij de pensioengerechtigde leeftijd. Ook geldt als overgangsmaatregel
dat oudkomers, die op het moment van inwerkingtreding van de
wet 60 jaar of ouder zijn, zijn uitgezonderd van de inburgeringsplicht. Het
gaat hierbij om personen die op dat moment veelal al jarenlang in Nederland
wonen en wier inburgeringsplicht niet meer zal worden gehandhaafd.Zoals de leden van de PvdA-fractie terecht constateren zijn oudkomers
die op het tijdstip van inwerkingtreding van deze wet 60 jaar of ouder zijn,
in tegenstelling tot nieuwkomers die ouder dan 60 jaar zijn en die na de datum
van inwerkingtreding naar Nederland komen, inderdaad niet inburgeringsplichtig.
Bij de oudkomers gaat het hierbij om een groep die veelal al jarenlang in
Nederland woont. Ten aanzien van deze groep kan op voorhand met zekerheid
worden vastgesteld dat de inburgeringsplicht niet zal worden gehandhaafd.
Ook indien direct een handhavingsbeschikking (artikel 24) wordt gegeven, waarmee
de termijn van vijf jaar begint te lopen waarbinnen het inburgeringsexamen
moet zijn behaald (artikel 6, eerste lid, onderdeel b), zal de inburgeringsplicht
na afloop van die termijn door het bereiken van de 65-jarige leeftijd zijn
geëindigd. Dat betekent dat ook de nieuwkomer die jonger is dan 65 jaar
en die voor een niet-tijdelijk doel, al dan niet als gezinsmigrant, naar Nederland
wil komen op grond van de Wet inburgering in het buitenland voor zijn komst
naar Nederland het basisexamen inburgering in het buitenland zal moeten afleggen.
Deze groep weet reeds vóór hun komst naar Nederland dat er ook in Nederland inburgeringseisen worden gesteld. Zij hebben
ook niet reeds jarenlang in Nederland verbleven. Voor de duidelijkheid wijs
ik de leden van de PvdA-fractie er op dat de door hen genoemde 70-jarige huwelijkspartner,
gelet op artikel 4, eerste lid, aanhef en onderdeel a, van het onderhavige
wetsvoorstel, in Nederland niet inburgeringsplichtig is en mitsdien ook het
basisexamen inburgering in het buitenland niet hoeft te behalen. Met deze
leden deel ik wel de inschatting dat immigratie van 60- of 70-jarige
huwelijkspartners zich niet vaak voordoet.In dit verband wijs ik er nog op dat in artikel 4, eerste lid, onderdeel
a, van het wetsvoorstel thans duidelijker tot uitdrukking is gebracht dat
de inburgeringsplicht, zoals ook reeds in de decemberbrief is aangegeven,
geldt tot de leeftijd van 65 jaar. De oorspronkelijke redactie van dat onderdeel,
die kan doen vermoeden dat ook personen van 65 jaar inburgeringsplichtig zijn,
is bij de gelijktijdig met deze nota naar aanleiding van het verslag toegezonden
nota van wijziging verbeterd.Verblijf in Nederland tijdens de leerplichtige leeftijdNiet inburgeringsplichtig is degene die tijdens de leerplichtige leeftijd
ten minste acht jaar in Nederland heeft verbleven. Een persoon die tijdens
de leerplichtige leeftijd acht jaar onderwijs in Nederland heeft gevolgd,
zo antwoord ik de leden van de PvdA-fractie op hun vraag naar de ratio en
de geschiktheid van dit criterium, beschikt in het algemeen over het niveau
dat op grond van artikel 6, tweede lid, van het wetsvoorstel van de inburgeringsplichtige
wordt verlangd. Het achtjaarscriterium is echter niet het enige voor de inburgeringsplicht
vrijstellende criterium. Indien een persoon niet aan het achtjaars-criterium
voldoet, omdat hij op tienjarige leeftijd naar Nederland is gekomen, betekent
dat niet dat hij alleen daardoor inburgeringsplichtig is. Artikel 4, eerste
lid, onderdeel c, van het wetsvoorstel bepaalt dat een persoon ook niet inburgeringsplichtig
is indien hij beschikt over een bij of krachtens algemene maatregel van bestuur
aangewezen diploma, certificaat of ander document. Ook daarbij wordt aangesloten
bij het niveau dat op grond van artikel 6, tweede lid, van het wetsvoorstel
wordt vastgesteld. Voor een overzicht van dergelijke vrijstellende diploma’s
verwijs ik deze leden naar artikel 2.3 van het ontwerp-Besluit inburgering.
Een universitair diploma of getuigschrift valt daar uiteraard onder. Dit betekent
dat de persoon die op tienjarige leeftijd naar Nederland is gekomen, tot zijn
achttiende jaar schoolgaand is geweest en een vrijstellend diploma heeft behaald,
anders dan deze leden veronderstellen, niet inburgeringsplichtig
is. De inburgeringsplicht begint op zestienjarige leeftijd. Om te voorkomen
dat iemand op zestienjarige leeftijd nog niet over een vrijstellend diploma
beschikt maar daarvoor wel doorleert, op zijn zestiende inburgeringsplichtig
zou worden, is in artikel 4, eerste lid, onderdeel e, van het wetsvoorstel
geregeld dat degene die aansluitend op de volledige leerplicht een opleiding
volgt waarvan de afronding leidt tot de uitreiking van een in het ontwerp-Besluit
inburgering aangewezen vrijstellend diploma, certificaat of ander document,
evenmin inburgeringsplichtig is. Dat een oudere op jonge leeftijd in Nederland
de school heeft verlaten om te gaan werken, brengt, zo antwoord ik de leden
van de PvdA-fractie, niet mee dat hij niet voldoet aan het achtjaars-criterium.
Degene die ten minste acht jaren tijdens de leerplichtige leeftijd in Nederland
heeft verbleven, is immers vrijgesteld van de
inburgeringsplicht (artikel 4, eerste lid, aanhef en onder b, van het wetsvoorstel).
Voorts wijs ik deze leden er op dat de oudkomer die op het tijdstip waarop
de Wet inburgering in werking treedt 60 jaar of ouder is, niet inburgeringsplichtig
is (artikel 57 van het wetsvoorstel). Deze leeftijd is overigens niet gerelateerd
aan de sollicitatieplichtige leeftijd. Ook integratieachterstanden onder niet-sollicitatieplichtigen
moeten worden overbrugd. Voor zover de betreffende persoon jonger dan 60 jaar
is, niet acht jaren tijdens de leerplichtige leeftijd in Nederland heeft verbleven, nog nooit een vrijstellend diploma,
certificaat of ander document heeft behaald, maar wèl evident is ingeburgerd,
kan hij aan de hand van een snelle toets op zijn verzoek van de inburgeringsplicht
worden ontheven. Ik verwijs deze leden kortheidshalve naar artikel 2.6a van
het ontwerp-Besluit inburgering.Diploma’s, certificaten en andere documentenDe leden van de D66-fractie hebben gevraagd of op grond van de Wet inburgering
nieuwkomers (WIN) afgegeven certificaten vrijstelling van de inburgeringsplicht
opleveren. In antwoord hierop merk ik op dat als op basis van de WIN een certificaat
is behaald met daarop de aantekening dat voor mondelinge vaardigheden tenminste
niveau 2 en voor schriftelijke vaardigheden tenminste niveau 1 van het referentiekader
Nederlands als tweede taal (NT2) is behaald, alsmede voor Maatschappijoriëntatie
(MO) niveau 2 van de Kwalificatiestructuur Educatie (KSE), waarmee derhalve
aan het niveau van het inburgeringsexamen wordt voldaan, de betreffende persoon
niet inburgeringsplichtig is (zie artikel 2.3, eerste lid, onderdeel j, van
het ontwerp-Besluit inburgering). Indien het certificaat alleen de aantekening
bevat dat is voldaan aan het genoemde niveau van NT2 of alleen de aantekening
dat is voldaan aan het genoemde niveau van MO, dan zal een vrijstelling gelden
van de verplichting om mondelinge en schriftelijke vaardigheden in de Nederlandse
taal onderscheidenlijk kennis van de Nederlandse samenleving te verwerven
en het daarop betrekking hebbende deel van het inburgeringsexamen te behalen
(zie artikel 2.4, eerste lid, onderdeel b, onderscheidenlijk tweede lid, van
het ontwerp-Besluit inburgering).De PvdA- en GroenLinks-fracties hebben gevraagd naar de verhouding tussen
het inburgeringsexamen en de naturalisatietoets. In de memorie van toelichting
(p. 54) is er reeds op gewezen dat in de zgn. decemberbrief (Kamerstukken
II 2004/05, 29 543, nr. 4, p. 25) is aangegeven dat naturalisandi
die het inburgeringsexamen hebben behaald, in het algemeen zullen worden vrijgesteld
van de naturalisatietoets. De woorden «in het algemeen» hebben,
dit in antwoord op de daartoe strekkende vraag van de leden van de GroenLinks-fractie,
met name betrekking op de situatie waarin een oudkomer bij het inburgeringsexamen
schrijf- en leesvaardigheden op niveau A1 heeft behaald (vgl. artikel 2.8,
tweede lid, van het bij deze nota gevoegde (ontwerp-)Besluit inburgering).
Omdat voor de naturalisatietoets ook voor lees- en schrijfvaardigheden het
niveau A2 blijft gelden (zie hierover ook mijn brief van 10 juni
2005 naar aanleiding van de evaluatie van de naturalisatietoets; Kamerstukken
II 2004/05, 29 543, nr. 7), zal in dat geval de vrijstelling niet
volledig kunnen zijn en zal de naturalisandus in het kader van de naturalisatietoets
voor deze onderdelen van het examen lezen en schrijven nog wel het niveau
A2 moeten behalen.De leden van de GroenLinks-fractie die hebben gevraagd welke diploma’s,
certificaten of andere bewijsstukken op grond van artikel 4, eerste lid, onderdeel
c, van het onderhavige wetsvoorstel zullen worden aangewezen, verwijs ik kortheidshalve
naar artikel 2.3, eerste lid, van ontwerp-Besluit inburgering. Het gaat, kort
gezegd, om het inburgeringsdiploma, Nederlandse onderwijsdiploma’s van
volledig afgeronde opleidingen hoger dan lager onderwijs, het diploma Staatsexamen
Nederlands als tweede taal, programma I of II, bepaalde Belgische, Surinaamse
en Nederlands-Antilliaanse of Arubaanse diploma’s, bepaalde diploma’s
en getuigschriften van Europees of internationaal baccalaureaat, het WIN-certificaat
en het oudkomerscertificaat.De leden van de CDA-fractie hebben gevraagd of men na het ontstaan van
de inburgeringsplicht andere diploma’s kan behalen waarmee de inburgeringsplicht
eindigt en of een inburgeringsplichtige meteen vanaf het ontstaan van de inburgeringsplicht
kan kiezen voor (een opleiding gericht op) dat andere diploma. Dat is mogelijk,
zo antwoord ik deze leden. Op grond van artikel 4, eerste lid, onder c, van
het wetsvoorstel worden bij of krachtens algemene maatregel van bestuur diploma’s,
certificaten of andere documenten aangewezen die vrijstelling opleveren van
de inburgeringsplicht. Het gaat hier om bewijzen waaruit blijkt dat aan het
niveau van het inburgeringsexamen wordt voldaan. De vrijstellingen werken
van rechtswege. Als gezegd gaat het hier onder meer om Nederlandse onderwijsdiploma’s
van volledig afgeronde opleidingen hoger dan lager onderwijs (bijvoorbeeld
voortgezet onderwijs, een beroepsopleiding of een universitaire opleiding).
Deze opleidingen zijn niet voor alle inburgeringsplichtigen even geschikt,
en de verwachting is dan ook dat het grootste deel van de inburgeringsplichtigen
zich niet op een dergelijke opleiding zal richten, maar zich via een specifieke
inburgeringcursus zal voorbereiden op het inburgeringsexamen. Men kan zich
echter ook richten op een ander diploma zoals het diploma Staatsexamen Nederlands
als tweede taal, programma I of II.De keuze voor opleidingen in het voortgezet onderwijs (VMBO, HAVO, VWO)
zullen vooral van belang zijn voor studerende jongeren die niet gedurende
acht jaar van de leerplichtige leeftijd in Nederland hebben gewoond. Voor
die jongeren geldt op grond van artikel 4, eerste lid, onder e, van het wetsvoorstel
dat zij niet inburgeringsplichtig zijn zolang zij aansluitend op de volledige
leerplicht een opleiding volgen waarvan de afronding leidt tot een vrijstellend
diploma, zoals genoemd in artikel 2.3 van het ontwerp-Besluit Inburgering.
Zodra zij het diploma hebben behaald, zijn ze van rechtswege vrijgesteld van
de inburgeringsplicht.De leden van de fractie van de ChristenUnie hebben de mogelijkheid voorgesteld
om een certificaat te halen waaruit blijkt van bereidheid tot inzet en tot
maatschappelijke participatie blijkt en dat in bepaalde gevallen een vrijstelling
kan opleveren van het inburgeringsexamen. Deze leden denken in dit verband
aan het verrichten van bijvoorbeeld maatschappelijke stages of vrijwilligerswerk
dat zou kunnen kwalificeren voor dergelijke certificaten. Ik deel de mening
van deze leden dat een ieder in de Nederlandse samenleving bereid moet zijn
tot maatschappelijke participatie. Bereidheid alleen is echter niet voldoende.
Het gaat er om dat een ieder ook daadwerkelijk meedoet. Het doel van het integratiebeleid
is «gedeeld burgerschap». Dit houdt in dat men daadwerkelijk deelneemt aan alle facetten van de samenleving en daaraan een actieve bijdrage
levert, Nederlands spreekt en zich houdt aan basale Nederlandse normen. Basiskennis
van de Nederlandse taal en van de Nederlandse samenleving is een minimaal
vereiste om ook daadwerkelijk mee te kunnen doen.
Zonder die basiskennis kan de bereidheid tot maatschappelijke participatie
niet leiden tot daadwerkelijke participatie. Ik ben dan ook niet voornemens
om inburgeringsplichtigen op grond van bereidheid tot maatschappelijke participatie
vrij te stellen van de verplichting het inburgeringsexamen te behalen. Ik
wijs deze leden er op dat het inburgeringsstelsel voldoende mogelijkheden
biedt om personen die niet aan de gestelde eisen kunnen voldoen, geheel of
gedeeltelijk van de inburgeringsplicht te ontheffen. Dat neemt niet weg dat
ik een groot voorstander ben van vrijwilligerswerk en maatschappelijke stages.
Ik hecht daaraan belang, mede omdat zij de maatschappelijke binding tussen
burgers kunnen versterken. Het is voor iedereen een goede manier om te participeren
in de maatschappij. Bovendien is een maatschappelijke stage of het verrichten
van vrijwilligerswerk voor inburgeringsplichtigen een goede voorbereiding
op het inburgeringsexamen. In het praktijkdeel van het examen moet de inburgeringsplichtige
ook tonen dat hij beschikt over functionele taalvaardigheid, door middel van
het samenstellen van een portfolio of het deelnemen aan assesments. Tenslotte,
het verrichten van een stage of het doen van praktijkopdrachten kan ook deel
uitmaken van de opleiding.2.1.6 De inburgeringsplicht voor specifieke groepen NederlandersGenaturaliseerde NederlandersHet verheugt mij dat de leden van de CDA-fractie instemmen met een inburgeringsplicht
voor enkele bijzondere groepen genaturaliseerde Nederlanders en dat ook de
leden van de VVD-fractie met de regering van mening zijn dat ook op genaturaliseerde
Nederlanders die in een achterstandspositie verkeren de verplichting om deel
te nemen aan de samenleving rust. Zoals ook de leden van de CDA-fractie onderschrijven,
is onderscheid tussen verschillende groepen inherent aan het voeren van enig
integratiebeleid en dat enig integratiebeleid zonder redelijk onderscheid
tussen verschillende categorieën personen ondenkbaar is. Voorts onderschrijf
ik de mening van deze leden dat er zwaarwegende en objectieve rechtvaardigingsgronden
zijn om in het nieuwe inburgeringstelsel onderscheid tussen verschillende
categorieën te maken, en dat het maatschappelijk zeer gewenst is dat
de door de regering gekozen categorieën inburgeringsplichtige genaturaliseerde
Nederlanders zo snel mogelijk inburgeren.Het nieuwe inburgeringsstelsel maakt onderscheid tussen genaturaliseerde
Nederlanders die niet de op 1 april 2003 ingevoerde naturalisatietoets
hebben afgelegd en zij die dat wel hebben gedaan. De achtergrond daarvan is
dat met name onder de genaturaliseerde Nederlanders zich veel allochtonen
bevinden in een achterstandspositie die met de inburgeringsplicht kan worden
verbeterd. Het is een bekend gegeven dat de integratie van grote groepen allochtonen
niet geheel of geheel niet is geslaagd. Reeds in 2000 is vastgesteld dat tegen
de 500 000 allochtonen van de eerste generatie het Nederlands onvoldoende
beheersen om met succes te kunnen meedoen in de maatschappij. Daaronder bevinden
zich velen die zijn genaturaliseerd vóór de invoering van de
naturalisatietoets, dus zonder objectieve beoordeling of zij inderdaad voldoende
zijn toegerust voor deelname aan onze samenleving. Sedert de invoering van
de naturalisatietoets is het aantal door meerderjarige vreemdelingen ingediende
naturalisatieverzoeken ten opzichte van het aantal door dezelfde categorie
onder de oude regelgeving ingediende verzoeken met maar liefst 75%
gedaald, hetgeen deels kan worden verklaard uit de achterblijvende
integratie. Zoals ik ook heb aangegeven in de aanbiedingsbrief waarmee het
Evaluatierapport Naturalisatietoets aan de voorzitter van de Tweede Kamer
is gestuurd (Kamerstukken II 2004/05, 29 543, nr. 7) zijn naast
de invoering van de naturalisatietoets ook andere voorwaarden voor naturalisatie
verzwaard. Zo dient bij na 1 april 2003 ingediende verzoeken sprake te
zijn geweest van ononderbroken legaal verblijf gedurende de voor naturalisatie
benodigde verblijfsperiode en zijn de leges voor naturalisatie in juni 2003
met € 64 verhoogd.Het onderscheid tussen genaturaliseerden die wel en zij die niet de naturalisatietoets
hebben afgelegd, wordt gemaakt aan de hand van een objectief en aan inburgering
gerelateerd criterium. Het onderscheidt verschillende groepen die in verschillende
mate in de Nederlandse samenleving zijn ingeburgerd, waardoor een verschillende
positie in het nieuwe inburgeringsstelsel gepast is. Dat neemt niet weg dat
de verschillen in de mate van achterstand en integratie tussen de diverse
groepen allochtonen, maar ook de individuele verschillen binnen die groepen,
dermate groot zijn dat het niet mogelijk is om een algemeen geldend sociologisch
patroon van integratie van immigranten in Nederland op te stellen en de algemene
criteria voor inburgeringsplichtigheid daarop aan te laten sluiten. Dat geldt
ook voor genaturaliseerde immigranten. Met het algemene en formele criterium
kan niet worden uitgesloten dat ook vóór 2003 genaturaliseerde
Nederlanders die evident niet inburgeringsbehoeftig zijn, toch inburgeringsplichtig
worden. Onder degenen die voor 2003 zijn genaturaliseerd bevinden zich immers
ook personen die wèl een succes van hun inburgering hebben gemaakt.
Door hen zou het behalen van het verplichte inburgeringsexamen als onevenredig
belastend kunnen worden ervaren. Zoals ik in antwoord op vragen van de leden
van de PvdA-fractie heb aangegeven, kan dat alleen worden vastgesteld aan
de hand van een beoordeling van de persoonlijke kennis en vaardigheden van
iedere individuele inburgeringsplichtige. Daarom is in het ontwerp-Besluit
inburgering, dat met de onderhavige nota aan de Tweede Kamer is gezonden,
op grond van artikel 5, tweede lid, aanhef en onder a, van het wetsvoorstel
voorzien in de mogelijkheid dat evident voldoende ingeburgerde personen op
hun verzoek worden ontheven van de inburgeringsplicht. Dat laat de inburgeringsplicht
nog nauwer aansluiten bij de daadwerkelijke inburgeringsbehoeftigheid, waardoor
zij als middel om de integratieachterstanden zoveel mogelijk te overbruggen
zonder de burger daarbij onnodig te belasten naar mijn mening geschikt is.
Kortheidshalve verwijs ik deze leden naar artikel 2.6a van het ontwerp-Besluit inburgering.
Volstrekte zekerheid over het oordeel van de rechter, zo deze wordt geadieerd,
kan ik de leden van de CDA- en PvdA-fracties niet verschaffen, maar gelet
op het vorenstaande heb ik vertrouwen in de goede afloop van een eventuele
procedure.Binnen de categorie genaturaliseerde Nederlanders heeft de regering naar
aanleiding van het advies van de Raad van State (punt 1) om de algemene inburgeringsplicht
nog eens tegen het licht te houden, een verdere verfijning in de groep inburgeringsplichtigen
aangebracht, zo antwoord ik de leden van de PvdA- en GroenLinks-fracties.
Door deze verfijning worden grote aantallen Nederlanders, ten aanzien van
wie kan worden aangenomen dat zij niet inburgeringsbehoeftig zijn, op voorhand
van de inburgeringsplicht uitgesloten en wordt de effectiviteit van het nieuwe
inburgeringsstelsel verhoogd. Besloten is om drie belangrijke categorieën
genaturaliseerde Nederlanders inburgeringsplichtig te maken. Naast de genaturaliseerde
geestelijk bedienaren, van wier inburgeringsplicht de leden van de PvdA-fractie
kennelijk wel zijn overtuigd, betreft het genaturaliseerde uitkeringsgerechtigden
en verzorgende ouders. Zoals in de memorie van toelichting uiteen is gezet,
geldt arbeidsdeelname door minderheden als degraadmeter
voor hun integratie en is de achterblijvende arbeidsdeelname onder deze groepen
in belangrijke mate toe te schrijven aan onvoldoende beheersing
van de Nederlandse taal en onvoldoende kennis van de Nederlandse samenleving.
Een langdurige uitkeringsafhankelijke situatie is, zeker in combinatie met
de ontheffingsmogelijkheid voor diegenen in deze categorie die evident reeds
voldoende zijn ingeburgerd, een passend criterium. Daarbij komt dat arbeidsdeelname
een belangrijke voorwaarde voor structurele integratie in de Nederlandse samenleving
is. Reïntegratie op de arbeidsmarkt is voor genaturaliseerde Nederlanders
in een langdurige uitkeringsafhankelijke situatie dan ook van groot belang
voor hun integratie in de Nederlandse samenleving. Wat betreft de verzorgende
ouders, wijs ik deze leden er op dat wie zelf niet beschikt over de vaardigheden
om aan de Nederlandse samenleving te kunnen deelnemen, dergelijke vaardigheden
ook niet zal kunnen overbrengen op de minderjarige kinderen ten aanzien van
wie zij een opvoedende taak hebben. In die gevallen dreigt terugkerende reproductie,
van generatie op generatie, van een afnemend vermogen om te kunnen participeren
in de samenleving. Om die reden heeft ook het Sociaal en Cultureel Planbureau
bepleit de verzorgende ouders onder de oudkomers bij de inburgering prioriteit
te geven om een patroon van het generatiegewijs doorgeven van achterstand
te doorbreken en het proces van minderheidsvorming zo mogelijk te stoppen.
De verzorgende ouder wordt immers geconfronteerd met vraagstukken die verband
houden met het sociaal-culturele integratieproces van zijn kinderen. Met een
betere beheersing van de Nederlandse taal zullen verzorgende ouders beter
in staat zijn hun minderjarige kinderen voor te bereiden op een volwaardige
positie in de Nederlandse samenleving. Verplichte inburgering is hier dus
van groot belang om te voorkomen dat de eigen achterstanden worden overgedragen
op de volgende generaties en zo de integratie van minderheden op macroniveau
steeds weer op achterstand wordt gezet. De inburgeringsplicht voor deze specifieke
categorieën genaturaliseerde uitkeringsgerechtigden en verzorgende ouders
is dan ook een passend en evenredig instrument om de huidige integratieachterstanden
in de Nederlandse samenleving verder te overbruggen. Ik meen dan ook dat voor
het onderscheid tussen Nederlanders die van rechtswege (door geboorte) of
door optie het Nederlanderschap hebben verkregen en bepaalde categorieën
Nederlanders die door naturalisatie het Nederlanderschap hebben verkregen,
voldoende zwaarwegende en objectieve rechtvaardigingsgronden aanwezig zijn.
Ook de leden van de PvdA- en GroenLinks-fracties antwoord ik dan ook dat ik
de uitkomst van een eventuele procedure met vertrouwen tegemoet zie.Ik heb geen informatie, zo antwoord ik de leden van de GroenLinks-fractie,
over beleid of wetgeving in andere EU lidstaten waarin onderscheid wordt gemaakt
tussen geboren en genaturaliseerde staatsburgers.Op grond van artikel 3, eerste lid, onderdeel a, van het wetsvoorstel
is de genaturaliseerde Nederlander die gedurende ten minste zes maanden algemene
bijstand of een uitkering ontvangt, inburgeringsplichtig. De vragen van de
leden van de GroenLinks-fractie of de inburgeringsplicht ook geldt voor degenen
die voorafgaand aan hun uitkeringsafhankelijkheid wel werk hebben gehad en
of deze plicht blijft bestaan wanneer een uitkeringsgerechtigde oudkomer een
baan vindt, beantwoord ik bevestigend. Het feit dat het arbeidspotentieel
gedurende langere tijd niet volledig wordt benut kan een indicatie vormen
van maatschappelijke achterstanden die nog moeten worden overbrugd. Deze personen
worden daarom (indien zij niet gedurende acht jaar van de leerplichtige leeftijd
in Nederland hebben verbleven en niet in het bezit zijn van bepaalde diploma’s,
certificaten of documenten) inburgeringsplichtig indien zij ten minste zes
maanden gerechtigd zijn tot een inkomensvervangende uitkering. Dit geldt eveneens
voor personen die voorafgaand aan die zes maanden werk hebben gehad. Ook op
deze personen rust een bijzondere verantwoordelijkheid om langduriger
uitkeringsafhankelijkheid te voorkomen en weer volledig deel te gaan nemen
aan de arbeidsmarkt, hetgeen de integratie bevordert. Op het moment dat de
uitkeringsgerechtigde een baan vindt en zijn uitkering wordt beëindigd,
eindigt de inburgeringsplicht als gevolg daarvan niet (artikel 3, tweede lid,
van het wetsvoorstel). Het niet eindigen van de plicht waarborgt en betere
beheersing van de Nederlandse taal en een grotere kennis van de Nederlandse
samenleving, hetgeen van belang is omdat deze personen in beginsel inburgeringsbehoeftig
zijn. Het is ook in het belang van de persoon zelf, omdat hij, mede met behulp
van de faciliteiten die de overheid hem daartoe ter beschikking stelt, beter
zal worden toegerust voor deelname aan de samenleving. Daarbij is naar de
mening van de regering van belang dat inburgering een breder doel dient dan
enkel deelname aan het arbeidsproces. Het gaat ook om deelname aan het diverse
andere domeinen van het maatschappelijk leven, hetgeen ook voor de werkende
genaturaliseerde Nederlanders van belang is. Dit brede doel rechtvaardigt
mede dat de inburgeringsplicht niet ophoudt op het moment dat de omstandigheden
wijzigen.Inactieve niet-uitkeringsgerechtigde genaturaliseerde Nederlanders zonder
zorg voor minderjarige kinderen worden niet inburgeringsplichtig, zo antwoord
ik de leden van de VVD-fractie. Voorts vragen deze leden of de inburgering
van deze groep over het algemeen is geslaagd ook wanneer zij voorafgaande
aan de invoering van de naturalisatietoets naturaliseerden. Bij de drie specifieke
groepen genaturaliseerde Nederlanders die inburgeringsplichtig worden (geestelijk
bedienaren, uitkeringsgerechtigden en verzorgende ouders) weegt het algemeen
belang van integratie in de Nederlandse samenleving dermate zwaar dat het
opleggen van een inburgeringsplicht noodzakelijk
en evenredig wordt geacht. Naast de eigen verantwoordelijkheid om vaardigheden
in de Nederlandse taal en kennis van de Nederlandse samenleving te verwerven,
is er bij die groepen sprake van een bijzondere verantwoordelijkheid voor
hun inburgering om zo te voorkomen dat hun gebrek aan vaardigheden en kennis
van de Nederlandse taal en samenleving een negatieve invloed heeft op de integratie
van anderen (de minderjarige kinderen die zij opvoeden en de leden van de
minderheidsgroep ten behoeve van wie zij als geestelijke bedienaar werkzaam
zijn) of om zo uit hun langdurige uitkeringsafhankelijke situatie te geraken.
Bij de groep genaturaliseerde Nederlanders waar de leden van de VVD-fractie
op doelen speelt de eigen verantwoordelijkheid om vaardigheden in de Nederlandse
taal en kennis van de Nederlandse samenleving te verwerven evenzeer. Bij deze
groep is er echter geen bijzondere verantwoordelijkheid voor hun inburgering
om zo een negatieve invloed op de integratie van anderen te voorkomen en weegt
het algemeen belang van integratie in de Nederlandse samenleving minder zwaar
dat een inburgeringsplicht noodzakelijk en evenredig
wordt geacht.De leden van de VVD-fractie vragen om een inschatting van het aantal niet-uitkeringsgerechtigde
genaturaliseerde Nederlanders zonder zorg voor minderjarige kinderen die derhalve
niet inburgeringsplichtig worden. Het ramen van het aantal inburgeringsplichtigen
vergt het doen van aannames. Op grond van statische gegevens van onder meer
het Centraal Bureau voor de Statistiek zijn beredeneerde aannames gemaakt
betreffende onder meer het aantal genaturaliseerde Nederlanders met een uitkering
en het aantal genaturaliseerde Nederlanders met de zorg voor minderjarige
kinderen. De beperking van de inburgeringsplicht van genaturaliseerde Nederlanders
tot hen die uitkeringsgerechtigd zijn, de zorg voor minderjarige kinderen
hebben of als geestelijk bedienaar werkzaam zijn, sluit voornamelijk die genaturaliseerde
Nederlanders van de inburgeringsplicht die (anders dan als geestelijk bedienaar)
werken en geen minderjarige kinderen hebben. Het aantal genaturaliseerde
Nederlanders zonder inkomen uit arbeid of uitkering en zonder minderjarige
kinderen, zo antwoord ik de leden van de VVD-fractie, dat van de inburgeringsplicht
zal worden uitgesloten zal naar verwachting beperkt zijn. Ik wijs deze leden
erop dat het hier niet gaat om statische groepen. Genaturaliseerde Nederlanders
kunnen immers ook geruime tijd na inwerkingtreding alsnog inburgeringsplichtig
worden, indien zij uitkeringsgerechtigd worden, de zorg over minderjarige
kinderen krijgen, of werkzaamheden als geestelijk bedienaar gaan verrichten.Bij de inactieve, niet-uitkeringsgerechtigden, zo antwoord ik deze leden
voorts, gaat het voornamelijk om vrouwen. Hierbij moet gedacht worden aan
bijvoorbeeld oudere vrouwen die niet (langer) de zorg hebben voor minderjarige
kinderen en jongere vrouwen die nog niet de zorg hebben voor kinderen. Deze
jongere vrouwen zullen voor een groot gedeelte in de toekomst alsnog inburgeringsplichtig
worden, zodra zij de zorg krijgen voor kinderen.Dat voor personen uit deze groep geen inburgeringsplicht geldt, zo antwoord
ik deze leden voorts, betekent niet dat zij niet hoeven in te burgeren. Gedeeld
burgerschap als doel van het integratiebeleid houdt in dat migranten en hun
kinderen actief kunnen deelnemen aan de samenleving. Daarvoor is het nodig
dat zij de Nederlandse taal kunnen gebruiken en zich houden aan algemeen aanvaarde
basisnormen. Dat geldt ook voor deze groep, ook al is dit bij deze groep geen
wettelijke verplichting. De regering verwacht dat het opleggen van de inburgeringsplicht
aan uitkeringsgerechtigden, verzorgende ouders en geestelijk bedienaren een
vliegwielwerking zal hebben op de groep inactieven. Een geslaagde inburgering
van degenen die daartoe verplicht worden zal een voorbeeld bieden aan de inactieven
en hen inspireren om zelf ook deel te gaan nemen aan een cursus.De regering zet zich op verschillende manieren in om gedeeld burgerschap
voor iedereen te realiseren, ook voor deze groep. Dit gebeurt onder meer door
de acties uit het plan van aanpak Emancipatie & Integratie, gericht op
de emancipatie van allochtone vrouwen. Gemeenten proberen met activeringsprojecten
en andere activiteiten moeilijk bereikbare groepen allochtone vrouwen te activeren.
De commissie PaVEM heeft hiervoor de benodigde instrumenten ontwikkeld. Het
instituut Forum is de gemeenten van dienst met advies en begeleiding van initiatieven.Ook een deel van de ouderen behoort tot de inactieven. Wanneer zij niet
goed zijn ingeburgerd is er risico voor isolement. Ook in het activeren van
ouderen zijn gemeenten actief. De Wet maatschappelijke ondersteuning zal de
gemeenten hiervoor de vereiste ruimte gaan bieden.Weer een andere weg om inactieven te benaderen is via de eigen organisaties
van migrantengroepen. Ik overleg structureel met de koepels van deze organisatie
en met vertegenwoordigers van de moslimgemeenschap. De organisaties worden
gestimuleerd om in eigen kring mee te werken aan de activering tot inburgering
van personen die niet binnen het wettelijk kader worden bereikt.Nederlanders van Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse
afkomstDe leden van de PvdA-fractie constateren terecht dat mede naar aanleiding
van het advies van de Raad van State de inburgering van Antilliaanse en Arubaanse
Nederlanders buiten het bereik van het onderhavige wetsvoorstel is gehouden.
Het is mijn bedoeling dat de inburgeringplicht voor bepaalde categorieën
van Antilliaanse en Arubaanse Nederlanders zijn wettelijke grondslag krijgt
in een wet die ook maatregelen inzake het verblijf in Nederland van Antilliaanse
en Arubaanse risicojongeren zal bevatten. Zoals ik reeds eerder heb geantwoord
op vragen van de kamerleden Leerdam en Dijsselbloem, gaat het hierbij niet
om een algemene toelatingsregeling. De samenhang van deze beide
onderwerpen kan men hierin zien dat aan de ene kant, zoals ook thans het geval
is, een inburgeringplicht wordt opgelegd om integratie te bevorderen, terwijl
aan de andere kant maatregelen worden genomen ten aanzien van Antilliaanse
en Arubaanse jongeren die ervan blijk hebben gegeven niet met succes in de
Nederlandse samenleving te kunnen integreren. Het streven is – inderdaad –
erop gericht dat dit wetsvoorstel in de zomer van 2006 bij de Tweede Kamer
wordt ingediend. De constatering van de leden van de PvdA-fractie als zou
ik de «lichtvoetige stelling» hebben geponeerd dat de wettelijke
regeling ter zake op korte termijn de Kamer zou bereiken, laat ik voor rekening
van de hier aan het woord zijnde leden. Van onderschatting van het wetgevingstraject
mijnerzijds is geen sprake.De leden van de VVD-fractie antwoord ik in dit verband dat ik de inburgering
van Antillianen en Arubanen van groot belang vind maar dat overeenkomstig
het advies van de Raad van State deze plicht niet zijn grondslag zal krijgen
in deze wet. Een voorziening als neergelegd in het voorgestelde artikel 58
is nodig omdat anders bij de inwerkingtreding van de Wet inburgering en de
gelijktijdige intrekking van de Wet inburgering nieuwkomers, de bestaande
inburgeringplicht van Antilliaanse en Arubaanse Nederlands zou worden beëindigd
om vervolgens wederom geïntroduceerd te worden na aanvaarding door de
Staten-Generaal van het wetsvoorstel, waarin aanvullende maatregelen inzake
het verblijf in Nederland worden neergelegd. Dit lijkt mij geen wenselijke
situatie. Daarom wordt de inburgeringplicht voor Antilliaanse en Arubaanse
Nederlanders door middel van de in artikel 58 neergelegde overgangsbepaling
gecontinueerd.Er wordt, zo antwoord ik de leden van de VVD-fractie voorts, geen onderscheid
gemaakt tussen de Antilliaanse en Arubaanse Nederlanders door geboorte en
hen die in de Nederlandse Antillen respectievelijk Aruba het Nederlanderschap
door naturalisatie hebben verkregen. Er is in het wetsvoorstel wel een onderscheid
gemaakt tussen in Nederland genaturaliseerde personen enerzijds en in de beide
andere Koninkrijksdelen genaturaliseerde personen anderzijds. Dit onderscheid
vloeit voort uit de verschillende eisen die artikel 8 van de Rijkswet op het
Nederlanderschap stelt. Zij die hun hoofdverblijf in Nederland hebben dienen –
onder meer – kennis van de Nederlandse taal te hebben om voor naturalisatie
in aanmerking te komen. Zij die hun hoofdverblijf in de Nederlandse Antillen
of Aruba te hebben, kunnen volstaan met kennis van de taal die daar gangbaar
is, in casu het Papiamento of het Engels. Tegen deze achtergrond kan niet
worden gesteld dat het hier gaat om gelijke gevallen en dat hier het gelijkheidsbeginsel
in geding is.2.1.7 Geestelijke bedienarenIn het onderhavige wetsvoorstel vormen geestelijk bedienaren een aparte
inburgeringscategorie. Aan hen zal in ieder geval, ongeacht of het gaat om
oud- of nieuwkomers, een inburgeringsvoorziening worden aangeboden (artikel
17, vierde lid, van het wetsvoorstel). Met genoegen stel ik vast dat de erkenning
van de bijzondere positie van de geestelijke bedienaar in de Nederlandse samenleving
en daarmee tevens in het onderhavige wetsvoorstel, door de verschillende fracties
breed wordt gesteund. Geestelijke bedienaren, zo antwoord ik de leden van
de fractie van de ChristenUnie, oefenen naast hun taken van godsdienstige
of levensbeschouwelijke aard, een scala aan taken uit op het gebied van maatschappelijk
werk en geestelijke verzorging binnen de (minderheids)groepering aan wie zij
zijn verbonden. Daarnaast vertegenwoordigen zij die groepering vaak in interreligieuze
dialogen. De geestelijke bedienaar begeleidt leden van de geloofsgemeenschap
die in verschillende situaties – thuis, op school of op
het werk – met vragen en problemen te maken krijgen, bemiddelt bij instanties
als politie, justitie en de plaatselijke overheid, verzorgt de geestelijke
verzorging in penitentiaire inrichtingen en intramurale gezondheidszorginstellingen
en geeft de achterban steun bij het bepalen van een houding ten aanzien van
de ontvangende Nederlandse samenleving. Daarbij speelt hij een belangrijke
rol in het bijdragen aan een juiste beeldvorming en het ontkrachten van vooroordelen.
De leden van etnische minderheidsgroepen die hij in ons land bedient, moeten
zich staande houden in de Nederlandse samenleving, die nu eenmaal verschilt
van die in het land van herkomst. De Nederlandse wetgeving, voorzieningen
en instellingen, waarden, normen en gebruiken, onder meer wat betreft de «rites
de passage» en andere leefgewoonten, in ons land zijn anders dan die
in de herkomstlanden van de migrantengemeenschappen in Nederland. Tegelijkertijd
zijn voor de migranten de sociale verbanden van het herkomstland vaak weggevallen.
Daarom wordt de geestelijke bedienaar ook benaderd om geestelijke bijstand
te bieden in bijvoorbeeld conflictbemiddeling bij echtelijke twisten, generatieconflicten
en ten aanzien van aangelegenheden die nauw verbonden zijn met het leven in
een nog onbekende omgeving en met het integratieproces waarin nieuwkomers
en andere allochtonen zich bevinden.Deze intensieve sociaal-maatschappelijke en pastorale taken die in belangrijke
mate medebepalend zijn voor de houding van minderheden ten opzichte van de
Nederlandse samenleving en daarmee voor de integratie van die minderheidsgroepen,
zo antwoord ik de leden van de fractie van de ChristenUnie voorts, onderscheiden
de positie van geestelijke bedienaren in het integratieproces van die van
andere beroepen als schrijvers, musici en filosofen. Ook de functie van leraar
impliceert niet noodzakelijkerwijs een dergelijke intensieve uitoefening van
sociaal-maatschappelijke en pastorale taken binnen grote minderheidsgroeperingen.
Een leraar wiskunde is in dat opzicht niet te vergelijken met een imam, een
rabbi of een pandit. Daarbij komt dat leraren in het basis-, voortgezet en
middelbaar beroepsonderwijs op grond van de Nederlandse onderwijswetgeving
Nederlands moeten spreken en dat leraren in algemene disciplines niet als
zodanig uit derde landen worden geworven. Godsdienstleraren, zo antwoord ik
deze leden voorts, vallen onder het begrip geestelijk bedienaar (artikel 1,
eerste lid, onderdeel g, van het wetsvoorstel). Ook de taken van verpleegkundigen
omvatten in het algemeen niet dezelfde intensieve sociaal-maatschappelijke
en pastorale taken die in zo belangrijke mate medebepalend zijn voor de effecten
van het integratiebeleid, zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie, zodat
niet overwogen wordt ook hen te zijner tijd tot inburgering te verplichten.
Tot op heden is geen aanleiding gezien om van de mogelijkheid daartoe, die
sedert 2001 op grond van de Wet inburgering nieuwkomers aanwezig is, gebruik
te maken.De bijzondere positie van geestelijke bedienaren binnen het integratieproces,
zo deel ik mee in afwachting van de kabinetsreactie op het ACVZ advies «Toelating
en Verblijf voor religieuze doeleinden», vereist aanvullende kennis
en vaardigheden. De inburgeringsvoorziening zal daarom tevens bestaan uit
een aanvullende cursus waardoor geestelijke bedienaren met de benodigde kennis
over de Nederlandse samenleving worden toegerust.Voor de inburgeringsvoorziening die aan een geestelijke bedienaar wordt
aangeboden, wordt, zo antwoord ik de leden van de VVD- en CDA-fracties, een
eigen bijdrage van € 270 gevraagd. Dat is hetzelfde bedrag dat ook
van andere inburgeringsplichtigen voor de inburgeringsvoorziening wordt gevraagd.
Daarbij is niet van belang of dat bedrag wordt betaald door de geestelijke
bedienaar zelf, dan wel door het kerkgenootschap of de religieuze organisatie
waarvoor hij werkzaam is. Van belang is slechts dat de geestelijke
bedienaar op een zo kort mogelijke termijn die kennis verwerft die hem in
staat stelt zijn sociaal-maatschappelijke en pastorale werkzaamheden naar
behoren te verrichten in onze pluriforme Nederlandse samenleving. Aanvaarding
van het aanbod van de – aan de functie van geestelijke bedienaar aangepaste –
inburgeringsvoorziening is, zowel voor de geestelijke bedienaar als voor de
organisatie waarvoor hij werkzaam is, zeer aantrekkelijk. Zij hoeven niet
zelf te zoeken naar geschikte alternatieve manieren om aan de gestelde eisen
te gaan voldoen. Het middel wordt hen immers van gemeentewege aangereikt in
de vorm van een intensieve cursus. Ook afgezet tegen de investeringen in tijd
en geld en het financiële risico van de bestuurlijke boete op de achtergrond,
is de aangeboden inburgeringsvoorziening voor beiden aantrekkelijk. Het intensieve
karakter van de aangeboden voorziening biedt het perspectief dat het (aanvullende)
inburgeringsexamen op korte termijn kan worden behaald en dat daarmee snel
en efficiënt aan de inburgeringsplicht van de geestelijke bedienaar is
voldaan. Dat komt ook de achterban in de Nederlandse samenleving – en
daarmee de organisatie – ten goede. De aanvullende kennis en vaardigheden
zijn nu eenmaal immers noodzakelijk voor de sociaal-maatschappelijke en pastorale
taken van de geestelijke bedienaar in de Nederlandse samenleving; de achterban
heeft bij sociaal-maatschappelijke problemen geen behoefte aan een richting
die in de samenleving van het herkomstland wèl, maar in de Nederlandse
samenleving niet, tot een oplossing daarvan leidt. Het te bereiken resultaat
van de verdieping is zowel voor de Nederlandse samenleving als geheel, als
ook voor de geestelijke bedienaar en zijn organisatie, van dermate groot belang
dat ik de aangeboden inburgeringsvoorziening niet minder aantrekkelijk wil
maken door een hogere eigen bijdrage. Daarbij komt dat het niet een gegeven
is dat de religieuze organisatie waarvoor de geestelijke bedienaar werkzaam
is, financieel zeer draagkrachtig is.Ook vóórdat zij het inburgeringsexamen in Nederland, waartoe
ook het aanvullende examen voor geestelijke bedienaren behoort, hebben behaald,
zo antwoord ik de leden van de GroenLinks fractie, mogen geestelijk bedienaren
hun werkzaamheden als geestelijk bedienaar uitoefenen. Ook andere inburgeringsplichtigen
mogen in Nederland werken en aan de Nederlandse samenleving deelnemen vóórdat
zij het inburgeringsexamen hebben behaald. Dat bevordert het proces van inburgering.
Bovendien is de geestelijke bedienaar door de Nederlandse overheid specifiek
voor de uitoefening van zijn specifieke werkzaamheden tot Nederland toegelaten
omdat daaraan in de betrokken geloofsgemeenschap behoefte bestond, en zijn
toelating zal na inwerkingtreding van de Wet inburgering in het buitenland
niet plaatsvinden voordat hij in het buitenland, door het behalen van het
basisexamen inburgering, heeft aangetoond bereid en in staat te zijn in Nederland
verder in te burgeren en daar ook in te willen investeren.In deze nota worden niet alle vragen over de positie van de geestelijke
bedienaar in het nieuwe inburgeringsstelsel beantwoord. Op korte termijn zal
de kabinetsreactie op het ACVZ advies «Toelating en Verblijf voor Religieuze
doeleinden» van 26 juli 2005 en op de aanvullende toelichting van
de ACVZ van 28 november 2005 aan de Tweede Kamer worden verzonden. Daarin
zal worden ingegaan op de toelating en het verblijf van de geestelijke bedienaar
in Nederland. Bij die gelegenheid zal ik ook nader ingaan op de diverse nog
resterende vragen van de verschillende fracties over de positie van de geestelijke
bedienaar in het nieuwe inburgeringsstelsel en op de gevolgen voor het ontwerp-Besluit
inburgering dat ik met deze nota naar aanleiding van het verslag heb meegezonden.
Zo nodig zal ik tevens een tweede nota van wijziging indienen. 2.1.8 Vrouwen in een achterstandspositieHet verheugt mij dat de leden van de CDA- en VVD-fracties het een goede
zaak achten dat tot de aangewezen bijzondere groep inburgeringsplichtigen
voor een belangrijk gedeelte vrouwen in achterstandspositie behoren, omdat
deze vrouwen immers ook de opvoedsters zijn van toekomstige generaties. Verheugd
constateer ik voorts dat ook de leden van de PvdA-fractie voorstander zijn
om voor deze groep een inburgeringsplicht in te voeren. Zoals ik in paragraaf 4.2
nader zal toelichten, heb ik, mede gelet op de zwaarwegende maatschappelijke
belangen die hier in het geding zijn, vertrouwen in de juridische houdbaarheid
daarvan. Verder stel ik vast dat de leden van de fractie van de ChristenUnie
de aandacht voor de positie van allochtone vrouwen zonder baan of uitkering
in het nieuwe inburgeringsstelsel waarderen en dat ook de leden van de GroenLinks-fractie
de keuze voor de emancipatie van vrouwen steunt. Het gaat om een betrekkelijk
grote groep personen in onze samenleving, die in het hele integratieproces
een zeer belangrijke positie bekleden. De redenen waarom ook zij, ongeacht
of het gaat om vreemdelingen of genaturaliseerde Nederlanders, tot inburgering
worden verplicht, zo antwoord ik de leden van de leden van de fractie van
de ChristenUnie, zijn uiteraard in eerste plaats gelegen in de noodzaak om
de nog aanwezige kennisachterstand die hun deelname aan de Nederlandse maatschappij
belemmert, te overbruggen. De wettelijke plicht voor allochtonen vrouwen om
de nog ontbrekende kennis en vaardigheden te verwerven, vormt een nuttig instrument
om daarmee daadwerkelijk aan de slag te gaan en gebruik te maken van de faciliteiten
die het onderhavige wetsvoorstel hen biedt. In een voorkomend geval zal de
wettelijke verplichting daarbij voor hen kunnen fungeren als een vorm van
legitimatie jegens personen in hun omgeving die mogelijk minder doordrongen
zijn van de noodzaak tot inburgering.Het belang van hun inburgering gaat verder dan alleen het persoonlijk
belang van deze allochtone vrouwen. Dat betreft ook hun kinderen. Wie zelf
niet beschikt over de vaardigheden om aan de Nederlandse samenleving te kunnen
deelnemen, zal dergelijke vaardigheden immers ook niet kunnen overbrengen
op de minderjarige kinderen ten aanzien van wie zij een opvoedende taak hebben.
In die gevallen dreigt terugkerende reproductie, van generatie op generatie,
van afnemend vermogen om te kunnen participeren in de samenleving. Ook het
Sociaal en Cultureel Planbureau, zo antwoord ik deze leden, bepleit daarom
de verzorgende ouders onder de oudkomers bij de inburgering prioriteit te
geven om een patroon van het generatiegewijs doorgeven van achterstand te
doorbreken en het proces van minderheidsvorming zo mogelijk te stoppen. De
verzorgende moeder wordt immers geconfronteerd met vraagstukken die verband
houden met het sociaal-culturele integratieproces van haar kinderen. Dat geldt
uiteraard ook voor de vaders. Met een betere beheersing van de Nederlandse
taal zullen verzorgende ouders beter in staat zijn hun minderjarige kinderen
voor te bereiden op een volwaardige positie in de Nederlandse samenleving.
Verplichte inburgering is hier dus van groot belang om te voorkomen dat de
eigen achterstanden worden overgedragen op de volgende generaties en zo de
integratie van minderheden op macroniveau steeds weer op achterstand wordt
gezet.Met het oog op de inburgering van deze voor het slagen van het integratiebeleid
zeer belangrijke groep maakt het wetsvoorstel een gemeentelijk aanbod van
een inburgeringsvoorziening mogelijk voor oudkomers die geen uitkering of
algemene bijstand ontvangen en evenmin betaalde arbeid verrichten. Uiteraard
staat het ook deze allochtone vrouwen vrij dat aanbod niet te aanvaarden,
zo antwoord ik de leden van de fractie van de ChristenUnie voorts, maar dat
ontslaat hen uiteraard niet van hun verantwoordelijkheid om de
nog ontbrekende kennis – alsdan op een andere door hen te verkiezen
wijze – te verwerven.Daarnaast zullen er voor gemeenten, in aanvulling op de middelen die zij
ontvangen voor de uitvoering van deze wet, in de jaren 2006 en 2007 extra
middelen beschikbaar zijn voor de inburgering van allochtone vrouwen. Voor
een nadere toelichting op het voorgestelde artikel 16a van de Vreemdelingenwet
2000 verwijs ik de leden van de GroenLinks-fractie naar paragraaf 2.7
van deze nota (vreemdelingenrechtelijke aspecten). Reeds hier wijs ik de deze
leden er op dat de termijn voor de verkrijging van het zelfstandige verblijfsrecht
niet vijf jaar zal bedragen, maar drie jaar of zoveel langer als het inburgeringsexamen
nog niet is behaald.Om de gemeenten te ondersteunen bij het traceren van inburgeringsplichtigen
zal de IB-Groep in samenwerking met het Ministerie van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties, de directie Basisregistratie Persoonsgegevens en Reisdocumenten
en de gemeenten op grond van artikel 46 van het wetsvoorstel voorafgaande
aan de inwerkingtreding van het nieuwe inburgeringsstelsel het Bestand Potentiële
Inburgeringsplichtigen (BPI) aanmaken, zo antwoord ik de leden van de PvdA-fractie
op hun vraag of het ook met een wettelijk vastgelegde plicht niet buitengewoon
intensief en lastig zal blijven om de groep opvoeders te bereiken. Dat bestand
bevat gegevens over personen die op het moment van inwerkingtreding van de
wet al in Nederland woonachtig zijn (vreemdelingen en genaturaliseerde Nederlanders)
en ten aanzien van wie op voorhand niet met zekerheid kan worden gesteld dat
zij niet inburgeringsplichtig zijn. Dit bestand zal ter beschikking worden
gesteld van de gemeenten waar de desbetreffende potentiële inburgeringsplichtige
personen woonplaats hebben. Omdat genaturaliseerde Nederlanders eerst dan
inburgeringsplicht zullen zijn, indien zij behoren tot één van
de categorieën genoemd in artikel 3, eerste lid, onderdelen a, b, en
c van het wetsvoorstel, zullen de gemeenten de relevante gegevens in het BPI
kunnen raadplegen (ouderlijk gezag over een minderjarig kind en gegevens van
de uitkeringsinstanties UWV en de gemeente). Met plaatselijke kerkgenootschappen
en religieuze gemeenschappen kunnen gegevens over het werkzaam zijn als geestelijk
bedienaar uitgewisseld worden. Aangezien de bij de overheid aanwezige gegevens
niet in alle gevallen zekerheid kunnen bieden dat deze personen daadwerkelijk inburgeringsplichtig zijn, heeft de gemeente op grond
van artikel 23, tweede lid, van het wetsvoorstel de bevoegdheid een persoon
van wie het op redelijke gronden kan vermoeden dat deze inburgeringsplichtig
is – bijvoorbeeld omdat deze persoon is opgenomen in het BPI –
op te roepen voor een inburgeringsonderzoek. Daarbij kan de betrokken persoon
zonodig met aanvullende gegevens alsnog aantonen niet inburgeringsplichtig
te zijn. Met behulp van het BPI, andere bij de overheid aanwezige relevante
gegevens én het rechtstreekse contact met potentiële inburgeringsplichtigen,
zullen gemeenten naar mijn verwachting dan ook in staat zijn de inburgeringsplichtigen
te traceren teneinde de nakoming van de inburgeringsplicht te kunnen handhaven.
Overigens hebben de gemeenten met het oproepen van personen uit deze doelgroep
in het kader van het oudkomersbeleid wel reeds ervaring opgedaan. Met het
BPI krijgen zij, zoals gezegd, een extra instrument om personen die mogelijk
tot die doelgroep behoren, te kunnen identificeren. Daarnaast zal de Frontoffice
Inburgering van het Ministerie van Justitie de gemeenten ondersteunen met
advies over de wijze waarop deze groep inburgeringsplichtigen kan worden bereikt.De leden van de PvdA-fractie hebben gevraagd naar de aanpak van de inburgering
van de bijzondere doelgroep opvoeders en naar de verhouding van de door PaVEM
voorgestelde aanpak met het nieuwe inburgeringsstelsel. De doelgroep van de
commissie PaVEM, zo stel ik voorop, is niet beperkt tot alleen
de groep opvoeders, maar omvat alle allochtone vrouwen met een taalachterstand.
De commissie PaVEM heeft zich in het Nationaal Actieplan Taal Totaal tot doel
gesteld een impuls te geven aan het wegwerken van taalachterstanden bij allochtone
vrouwen als middel naar participatie in de samenleving. Dit kan volgens de
commissie worden bereikt via inburgering. Het onderhavige wetsvoorstel voorziet
in een algemene inburgeringsplicht voor vreemdelingen en een inburgeringsplicht
voor drie categorieën genaturaliseerde Nederlanders (waaronder zij de
zorg over minderjarige kinderen hebben) en is minder vrijblijvend dan de huidige
Wet inburgering nieuwkomers. Ik ben van mening dat die niet-vrijblijvende
en resultaatsgerichte inburgeringsplicht allochtone vrouwen zal helpen om
bijvoorbeeld echtgenoten ervan te overtuigen van de noodzaak dat ook zij cursussen
volgen om kennis van de Nederlandse taal en van de Nederlandse samenleving
te verwerven. De Commissie PaVEM zoekt aansluiting bij de ontwikkeling van
het nieuwe stelsel door aan te geven dat het streven erop gericht moet zijn
allochtone vrouwen «succesvol het inburgeringsexamen te laten afleggen».Participatie, zo geeft de Commissie aan, kan er steeds anders uitzien,
afhankelijk van de specifieke situatie en mogelijkheden van het individu.
Participatie kan variëren van een actieve rol spelen op de school van
de kinderen tot arbeidsparticipatie. De Commissie geeft aan juist daarom te
spreken over Taal Plus, waarbij de Plus te bereiken is via inburgering en
staat voor «meedoen» in brede zin. Uit de kabinetsreactie op het
eindrapport van de Commissie PaVEM wordt duidelijk deze visie wordt ondersteund.
In het nieuwe inburgeringsstelsel wordt het inburgeringexamen geïntroduceerd.
Niet voor niets bevat dit examen ook een grote praktijkcomponent. Afhankelijk
van het doelperspectief van de inburgeringsplichtige kan gekozen worden voor
een praktijkexamen gericht op werk, danwel op opvoeding, gezondheidszorg en
onderwijs (OGO). In het praktijkdeel wordt getest of inburgeringsplichtigen
beschikken over functionele taalvaardigheid, en of ze deze toe kunnen passen
in voor hun relevante veelvoorkomende praktijksituaties. Het praktijkexamen
stimuleert op die manier het leren van taal in een context. Het spreekt voor
zich dat de doelgroep van de Commissie zo breed is dat vrouwen, afhankelijk
van hun specifieke situatie en mogelijkheden, voor de variant zullen kiezen
die het beste bij hen past.De Commissie geeft verder aan dat, hoewel inburgering in eerste instantie
invulling krijgt door de eigen verantwoordelijkheid, allochtone vrouwen bij
het bereiken van hun doelen ondersteund en gestimuleerd kunnen worden door
verschillende partijen. Hierbij gaat het onder meer om gemeenten, de VNG,
UWV, werkgevers, brancheorganisaties, vrijwilligersorganisaties, taalaanbieders
en reïntegratiebedrijven. Het kabinet ziet hierin een heel zinvolle invulling
van de wijze waarop in het nieuwe inburgeringsstelsel kan worden omgegaan
met de voorbereiding op het inburgeringsexamen en de verdere vormgeving van
participatie en integratie. De eigen verantwoordelijkheid staat voorop, maar
voor participatie en integratie is de betrokkenheid van maatschappelijke partijen
ook van groot belang. In de kabinetsreactie heb ik verder aangegeven dat het
kabinet verheugd is dat partijen hun verantwoordelijkheid nemen en zich niet
afwachtend opstellen. Het is de verdienste van de Commissie dat dit draagvlak
is ontstaan, dat partijen zijn gestimuleerd en gemobiliseerd. Het Kabinet
ziet het als haar taak deze betrokkenheid vast te houden en te blijven stimuleren.Het was de taak van de Commissie om op gemeentelijk niveau ondersteuning te bieden bij het bevorderen van de participatie
en de vormgeving van de gemeentelijke spilfunctie op dit terrein. Dit heeft
zich in het Actieplan vertaald in de Verklaring, waarin ook de VNG en de gemeenten
Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht, Nijmegen en Groningen aangeven
te willen investeren in het wegwerken van de taalachterstand van allochtone
vrouwen. Deze focus op het gemeentelijk niveau sluit aan bij de spilfunctie
die gemeenten in het nieuwe inburgeringsstelsel hebben en die zijn beslag
onder meer krijgt in een grotere vrijheid voor gemeenten om inburgeringsvoorzieningen
samen te stellen. In tegenstelling tot de huidige Wet inburgering nieuwkomers
worden in het onderhavige wetsvoorstel geen eisen gesteld aan de inrichting van inburgeringsvoorzieningen. Daaraan kan, ondermeer
afhankelijk van het doelperspectief en individuele situaties, op verschillende
manieren invulling worden gegeven. Wel moet de inburgeringsvoorziening uiteraard
toeleiden naar het inburgeringsexamen (artikel 17, vijfde lid, van het wetsvoorstel).
De gemeente koopt voorzieningen in voor bijzondere groepen en geeft, met het
inburgeringsexamen als einddoel, zelf invulling aan de vormgeving van deze
voorzieningen. Dit betekent dat bij gemeenten, als architect en inkoper van
voorzieningen, de sleutel ligt om vrijwilligersorganisaties, werkgevers, UWV,
taalaanbieders en reïntegratiebedrijven te betrekken bij inburgeringsvoorzieningen.
De Commissie heeft de weg geëffend: er is draagvlak ontstaan en de genoemde
partijen hebben verklaard bij te gaan willen dragen aan de realisatie van
het Actieplan. De Commissie heeft daarbij zowel op lokaal als ook op landelijk
niveau commitment bewerkstelligd. Dit commitment op landelijk niveau is van
groot belang om ervoor te zorgen dat organisaties op lokaal niveau nu kunnen
oogsten en met de uitvoering aan de slag kunnen gaan.Ik zie het als mijn taak om op landelijk niveau «het vuur brandend
te houden». Uiteraard is er regelmatig contact met de VNG en met gemeenten.
Zij zijn uitgebreid betrokken bij de ontwikkeling en implementatie van het
nieuwe inburgeringsstelsel. Er is met de VNG periodiek bestuurlijk overleg.
Met en voor gemeenten worden regelmatig bijeenkomsten georganiseerd, zoals
de regionale bijeenkomsten van de Frontoffice Inburgering van het ministerie
van Justitie. Gemeenten zullen bij de voorbereiding van de implementatie van
het nieuwe stelsel ook worden ondersteund door deze Frontoffice. De inburgering
van allochtone vrouwen is daarbinnen al een apart aandachtspunt. Taal ToTaal
wordt hierbij betrokken. Daarnaast zal aansluiting worden gezocht bij andere
speerpunten bij de voorbereiding van de implementatie. Dit betreft in elk
geval de mogelijkheid tot het aanbieden van voorzieningen waarin reïntegratie
en inburgering wordt gecombineerd. Een belangrijk deel van de doelgroep van
PaVEM is uitkeringsgerechtigd, dus voor hen zijn deze gecombineerde voorzieningen
van groot belang. Voorts zal ook worden aangesloten bij initiatieven die ontplooid
zijn om werkgevers te betrekken bij de inburgering. Hoewel werkende inburgeringsplichtigen
niet in aanmerking komen voor een aanbod van de gemeente, kunnen werkgevers
wél een belangrijke ondersteunende en stimulerende rol spelen voor
werknemers die zich moeten voorbereiden op het inburgeringsexamen. Concluderend,
zo antwoord ik de PvdA-fractie, hecht ik een groot gewicht aan zowel de inburgeringsplicht én de praktische benadering van de doelgroep
zoals PaVEM dit heeft laten zien. Met deze combinatie denk ik dat de gemeenten
deze groep beter kan bereiken dan in het oude stelsel.Binnen het wettelijk kader hebben de gemeenten de vrijheid om maar eigen
inzichten prioriteiten aan te brengen, zo antwoord ik de leden van de VVD-fractie
die vragen of de gemeenten bij de inzet van de middelen die zij van het Rijk
ontvangen prioriteit zullen geven aan de inburgering van vrouwen. De inburgering
van allochtone vrouwen is belangrijk, ook omdat zij ook een belangrijke rol
vervullen bij de opvoeding van hun kinderen in de Nederlandse samenleving.
Op dit moment bestaan er al oudkomerstrajecten die specifiek gericht zijn
op vrouwen met een taalachterstand. In feite is circa 75% van de deelnemers
vrouw in de huidige oudkomersregelingen en volgt de meerderheid een opvoedingsprogramma. Dus er is veel specifiek aanbod voor vrouwen. Dit is voor de gemeenten
niet nieuw. De gemeenten Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht, Nijmegen
en Groningen hebben in het kader van PaVEM bovendien in een verklaring aangegeven
te willen investeren in het wegwerken van taalachterstand van allochtone vrouwen.
Om het tempo van de inburgering van allochtone vrouwen te bespoedigen is tenslotte
bovenop de reguliere inburgeringsmiddelen extra geld vrijgemaakt.Zoals de leden van de fractie van de ChristenUnie constateren, zijn de
culturele verschillen tussen de EU-lidstaten en Nederland minder groot dan
ten aanzien van derde landen het geval is. Dat geldt echter in aanzienlijk
mindere mate voor de taalkundige verschillen. In Nederland kan men zich in
het algemeen immers niet verstaanbaar maken in, bijvoorbeeld, het Grieks,
Portugees, Pools of Slowaaks. Hoewel de beheersing van het Engels in ons land
betrekkelijk wijd verbreid is en voor Engelssprekenden uit ontwikkelde westerse
landen niet reeds direct na aankomst in Nederland sociaal-maatschappelijk
en economisch isolement dreigt, is verwerving van kennis van het Nederlands
op het niveau A2 van het Europese Raamwerk voor Moderne Vreemde Talen ook
voor hen van belang. Taalbeheersing op dat niveau is, zoals ook de Commissie
Franssen heeft aangegeven, immers minimaal vereist om duurzaam aan de Nederlandse
samenleving te kunnen deelnemen. Om die reden, zo antwoord ik deze leden,
zie ik geen aanleiding om Engelssprekende onderdanen van staten als de Verenigde
Staten, Canada, Australië en Nieuw-Zeeland, van de inburgeringsplicht
uit te sluiten.Voor kinderen van Nederlandse emigranten die terugkeren naar Nederland
is van belang zo antwoord ik de leden van de fractie van de ChristenUnie voorts,
dat het kind waarvan ten tijde van zijn geboorte de vader of de moeder Nederlander
is ingevolge artikel 3, eerste lid, van de Rijkswet op het Nederlanderschap
Nederlander van rechtswege is. Aangezien de inburgeringsplicht
voor Nederlanders in artikel 3, eerste lid, van het onderhavige wetsvoorstel
is beperkt tot drie groepen genaturaliseerde Nederlanders,
zijn bedoelde Nederlandse kinderen niet inburgeringsplichtig. Kinderen met
een vreemde nationaliteit die in het buitenland zijn geboren uit een oud-Nederlander,
die niet acht jaar tijdens de leerplichtige leeftijd in Nederland hebben gewoond
en die evenmin beschikken over diploma’s, certificaten of andere documenten
waaruit blijkt dat zij in de Nederlandse samenleving zijn ingeburgerd, zijn
bij hun komst naar Nederland evenals andere vreemdelingen inburgeringsplichtig.2.1.9 AsielmigrantenDiverse fracties hebben gevraagd naar de positie van vluchtelingen in
het nieuwe inburgeringsstelsel. Hetgeen in de memorie van toelichting over
het op 28 juli 1951 te Genève gesloten Verdrag betreffende de
status van vluchtelingen is opgenomen over de inburgering van vluchtelingen,
zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie, geldt in het nieuwe inburgeringsstelsel
uiteraard ook voor de andere asielmigranten die op grond van artikel 29, eerste
lid, aanhef en onder b tot en met f, van de Vreemdelingenwet 2000 in het bezit
zijn gesteld van de uniforme verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd.
Hieronder zal ik dan deze groep dan ook verder aanduiden als asielmigranten.In het nieuwe inburgeringsstelsel staat de eigen verantwoordelijkheid
van de burger bij de inburgering voorop; de inburgeringsplichtige is zelf
verantwoordelijk voor zijn of haar voorbereiding op het inburgeringsexamen.
Dat is niet anders, indien die burger als asielmigrant in het bezit is gesteld
van een verblijfsvergunning, zo antwoord ik de leden van de CDA-, PvdA- en
GroenLinks-fracties. In het huidige inburgeringsstelsel zijn gemeenten verplicht om inburgeraars
maatschappelijk te begeleiding bij de inburgering, maar de praktijk wijst
uit dat niet alle inburgeraars daarvan evenveel gebruik maken. De regering
onderschrijft het belang van begeleiding voor asielmigranten maar heeft gekozen
voor een stelselwijziging, waarin de eigen verantwoordelijkheid van de inburgeringsplichtige
wordt versterkt en deze zelf de regie over zijn of haar inburgering voert.
Dit betekent echter niet dat er niet langer een rol is weggelegd voor ondersteuning
of begeleiding, maar dat de rol van de overheid hierin op een andere manier
wordt ingevuld.Asielmigranten worden binnen zes weken nadat zij na vertrek uit het opvangcentrum
aangifte van verblijf en adres als bedoeld in artikel 65 van de Wet gemeentelijke
basisadministratie persoonsgegevens hebben gedaan, door de gemeente opgeroepen
voor een inburgeringsonderzoek (artikel 5.1 van het ontwerp-Besluit inburgering).
Gemeenten zullen dan informatie verstrekken over het nieuwe inburgeringsstelsel,
onder meer over de inhoud van de plicht, aanbieders van cursussen, de financiële
faciliteiten en de rol van de gemeenten.Voorts heeft de regering in het nieuwe inburgeringsstelsel asielmigranten
die bijstands- of uitkeringsgerechtigd zijn als bijzondere categorie inburgeringsplichtige
aangewezen. Aangezien met name de nieuwkomers onder de asielmigranten voor
het merendeel bijstand ontvangen, behoren zij veelal tot de groep aan wie
een gecombineerde reïntegratie- en inburgeringsvoorziening aangeboden
kan worden (artikel 17, eerste lid, aanhef en onderdeel a, van het onderhavige
wetsvoorstel). Inburgering en toeleiding naar de arbeidsmarkt liggen in elkaars
verlengde en kunnen elkaar wederzijds versterken. Inburgering zorgt voor een
betere beheersing van de Nederlandse taal en kennis van de samenleving en
arbeidsdeelname is ook voor asielmigranten een belangrijke voorwaarde voor
structurele integratie in de Nederlandse samenleving.De gemeenten zijn echter niet verplicht om alle bijstands- of uitkeringgerechtigde
asielmigranten een inburgeringsvoorziening aan te bieden, zo antwoord ik de
leden van de CDA-, PvdA- en GroenLinks-fracties. Aan de gemeenten is beleidsvrijheid
gelaten om te bepalen in welke gevallen een inburgeringsvoorziening zal worden
aangeboden. Dit doet niet af aan het feit dat asielmigranten een bijzondere
doelgroep in het nieuwe inburgeringsstelsel zijn. De Staatssecretaris van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid en ik achten het van het belang dat uitkeringsgerechtigde
nieuwkomers die arbeidsplichtig zijn zo snel mogelijk een gecombineerde reïntegratie/inburgeringsvoorziening
aangeboden krijgen.Voorts wijs ik de leden van de CDA-fractie, die onder verwijzing naar
het rapport «Kiezen en delen» van de Inspectie Werk en Inkomen,
vrezen dat gemeenten alleen kansrijke uitkeringsgerechtigden een reïntegratietraject
zullen aanbieden en dat vluchtelingen die in het algemeen een grote afstand
tot de arbeidsmarkt hebben daardoor niet tot de kansrijken behoren, er op
dat de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in zijn brief
van 10 oktober 2005 aan de voorzitter van de Tweede Kamer (Kamerstukken
II 2005/06, 28 719, nr. 24) heeft aangegeven dat de gemeenten hard werken
aan de kwaliteit en effectiviteit van hun reïntegratiebeleid en dat hij
verwacht dat er bij gemeenten nog veel winst te behalen is, onder meer door
uitbreiding van Work First naar de groepen met een grotere afstand tot het
arbeidsmarktbeleid. Het kabinet heeft de doelstelling om de uitstroom naar
regulier werk na een reïntegratietraject met 25% in 2007 vergroot.Van de middelen die op grond van de huidige Wet inburgering nieuwkomers
aan gemeenten worden toegekend kunnen de gemeenten naar eigen
oordeel de verschillende onderdelen van het inburgeringstraject bekostigen.
Er zijn dus geen middelen geoormerkt voor maatschappelijke begeleiding, zo
antwoord ik de leden van de PvdA- en GroenLinks-fracties. In de Wet inburgering
zal geen sprake zijn van het oormerken van middelen binnen de rijksbijdrage
per inburgeringsplichtige. Zoals ik hierna in paragraaf 2.2 nader zal
toelichten, laat het onderhavige wetsvoorstel zo maximale ruimte om maatwerk
te bieden. De gemeente heeft bij het aanbieden van de meest passende inburgeringsvoorziening
alle vrijheid om begeleiding daarvan deel uit te laten maken. Niet iedere
asielmigrant heeft immers dezelfde mate van begeleiding nodig om in Nederland
zijn weg te kunnen vinden.Asielmigranten die zelf een inburgeringsvoorziening inkopen, worden met
een lening en een kostengerelateerde of forfaitaire vergoeding gefaciliteerd
(artikelen 14 en 16 van het wetsvoorstel). Door de combinatie van de gemaximeerde
vergoeding, aflossing naar draagkracht en kwijtschelding van de restantlening
voor bijstandsgerechtigden wordt bovendien een vergelijkbare situatie gecreëerd
voor bijstandsgerechtigden met én zonder gemeentelijk aanbod.Zoals ik in de Contourennota (p. 6) en in de memorie van toelichting (p. 78)
bij het onderhavige wetsvoorstel heb aangegeven, zal voor statushouders in
de opvang de mogelijkheid worden gecreëerd een begin te maken met inburgeren.
Asielgerechtigde vreemdelingen, waaronder vluchtelingen, worden onder de nieuwe
wet op moment van statusverlening inburgeringsplichtig. Omdat zij niet direct
na het verkrijgen van de verblijfsvergunning uitstromen uit de opvang naar
een gemeente, komen zij nog niet voor een aanbod van de gemeente in aanmerking.
Bovendien is het voor asielmigranten zolang zij nog in de opvang verblijven
moeilijk om een cursus in te kopen omdat zij nog niet weten naar welke gemeente
zij worden uitgeplaatst. Om die reden wil ik het mogelijk maken dat in de
centrale opvang lessen Nederlandse taal en kennis van de Nederlandse samenleving
worden aangeboden gericht op de eindtermen van het nieuwe inburgeringsexamen.
Zo kunnen toegelaten asielmigranten die nog in de opvang verblijven reeds
daar worden gefaciliteerd en kosteloos een begin maken met inburgering. Gedurende
dat traject zal de asielgerechtigde (intensief) begeleid worden.Aangezien deelname aan deze inburgeringsactiviteiten in de opvang op basis
van vrijwilligheid geschiedt, zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie,
wordt niet voorzien in sancties voor het geval een individuele asielmigrant
daaraan niet deelneemt. Ik teken daarbij aan dat ook deze asielmigrant vanaf
de verlening van de verblijfsvergunning inburgeringsplichtig is. Ook voor
hem gaan daardoor de termijnen van drie jaar waarbinnen hij in aanmerking
kan komen voor de vergoeding en van vijf jaar waarbinnen het inburgeringsexamen
moet zijn behaald, reeds tijdens het verblijf in de opvang lopen.Momenteel wordt door middel van een pilot beproefd op welke wijze de inburgering
van dergelijke statushouders in de opvang vorm kan worden gegeven. In 2003
is het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (hierna: COA) begonnen met de pilot «Inburgeren
in de opvang». Aan de hand van deze pilot wordt ervaring opgedaan met
faciliteiten ter voorbereiding op het inburgeringsprogramma dat op basis van
de Wet inburgering nieuwkomers door gemeenten wordt uitgevoerd. Daarbij wordt
aangesloten op reeds bestaande activiteiten in asielzoekerscentra, zoals het
leren van de Nederlandse taal en oriëntatie op de Nederlandse samenleving.
Op basis van de tussentijdse resultaten van de pilot zal ik beslissen of het
COA ook onder de Wet inburgering de inburgering van toegelaten asielmigranten
in de opvang zal blijven verzorgen, zo antwoord ik de leden van de D66-fractie.
Artikel 3, tweede lid, van de wet COA voorziet in een wettelijke grondslag
om deze taak aan het COA op te dragen. Indien het COA de aangewezen partij
zal zijn, zullen hierover op grond van artikel 12 van de Wet COA, nadere regels
in de Regeling verstrekkingen asielzoekers en andere categorieën vreemdelingen
worden opgenomen.Voor deze pilot heeft het COA, zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie,
de inburgering via een openbare aanbesteding belegd bij drie roc’s.
Met deze onderwijsinstellingen is overeengekomen dat zij lessen Nederlands
als tweede taal (NT2) en Maatschappijoriëntatie (MO) verzorgen. Overeen
is gekomen dat het onderwijstraject inhoudelijk moet voldoen aan de eisen
die de overheid stelt aan een WIN-traject. De scholing wordt verzorgd door
docenten voldoende onderwijskundig en didactisch geschoold zijn. Het onderwijs
wordt niet verzorgd door vrijwilligers. De docenten beschikken over een bevoegdheid
tot het geven van onderwijs NT2.Tijdens de pilot stelt het COA voor iedere asielmigrant die aan een inburgeringstraject
heeft deelgenomen een overdrachtsdossier samen. Het streven is erop gericht
om voor alle asielmigranten in de opvang, ook voor hen die niet hebben deelgenomen
aan inburgeringsactiviteiten, bij vertrek naar de gemeente een overdrachtsdossier
gereed te hebben. In dat dossier is onder meer informatie opgenomen over de
opleidingsachtergrond van de betrokken asielmigrant en de relevantie daarvan
voor diens toegang tot de arbeidsmarkt. Het dossier verschaft de gemeente
inzicht in het startniveau van de statushouder bij aanvang van het inburgeringstraject
op grond van de WIN. Omdat het dossier gegevens bevat die vallen onder de
Wet bescherming persoonsgegevens (WBP) is een machtiging van de betrokken
asielmigrant voor de dossieroverdracht van het COA naar de gemeente vereist.
Het overdrachtsdossier wordt met instemming van de betrokken asielmigrant
verstrekt aan de gemeente van vestiging, ongeacht of de betrokkene zelf huisvesting
heeft gevonden of dat het COA dat voor hem heeft geregeld, zo antwoord ik
de leden van de D66-fractie.Gedurende de looptijd van de pilot rapporteert het COA elke vier maanden
over de voortgang. Uit deze rapportages blijkt, zo antwoord ik de leden van
de D66-fractie, dat het aantal statushouders dat een traject volgt of heeft
gevolgd volgens planning van het project verloopt. Het aantal onderwijsuren
is echter beperkter gebleken. Dit komt onder meer door de dalende asielinstroom
en de daarmee samenhangende dalende uitplaatsingstermijn. De termijn tussen
statusverlening en uitplaatsing naar een gemeente is inmiddels teruggelopen
tot zes maanden. Ik streef ernaar deze termijn verder terug te brengen tot
drie maanden. Deze kortere periode in de opvang is uiteraard van invloed op
het aantal te volgen onderwijsuren.In ieder geval, zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie, zullen bij
inwerkingtreding van de Wet inburgering Nederlandse taal en modules kennis
van de Nederlandse samenleving deel gaan uit maken van het programma in de
opvang. Zoals ik de Kamer op 2 september 2004 bij de behandeling van
het rapport van de Commissie Blok heb toegezegd ben ik nagegaan of het mogelijk
is om te eisen dat statushouders in de oriëntatielocatie blijven totdat
zij hun inburgeringsexamen met goed gevolg hebben afgelegd. Ik ben tot de
conclusie gekomen dat zij na de vergunningverlening een begin moeten kunnen
maken met de voorbereiding voor het inburgeringsexamen, maar het te volgen
traject mag hun uitplaatsing naar een gemeente niet in de weg staan. Doordat
er een begin wordt gemaakt met de inburgering raken statushouders ook niet
achter op andere groepen inburgeringsplichtigen. Bovendien bevordert, mijn
inziens, snelle uitplaatsing van statushouders naar gemeenten de integratie. Deelname aan inburgeringsactiviteiten in de opvang is, zo
antwoord ik de leden van de CDA-fractie, kosteloos.2.2 Eigen verantwoordelijkheidZoals ook aangegeven in de kabinetsreactie op het eindrapport van de Commissie
Blok (Kamerstukken II 2003/04, 28 689, nr. 17) en in de memorie
van toelichting, heeft de regering gekozen voor versterking van de eigen verantwoordelijkheid
van de burger bij de integratie. Met genoegen stel ik vast dat de leden van
de CDA-, PvdA- en VVD-fracties de versterking van de eigen verantwoordelijkheid
van de burger in het integratieproces steunen en dat ook de GroenLinks-fractie
zich een voorstander van eigen verantwoordelijkheid toont.De versterking van de eigen verantwoordelijkheid van de burger betekent
dat de rollen die de overheid en de inburgeringsplichtige in het nieuwe inburgeringsstelsel
vervullen, wezenlijk verschillen van die in het bestaande stelsel. De overheid
stelt concrete en haalbare eisen aan de taalvaardigheid en de kennis van de
Nederlandse samenleving die de inburgeringsplichtige binnen de daarvoor gestelde
termijnen aantoonbaar moet hebben verworven. De overheid faciliteert de inburgeringsplichtige
met leningen en stimuleert hem met een financiële vergoeding. Voorts
verstrekt de overheid informatie over de inburgeringsplicht. Tenslotte handhaaft
de overheid de inburgeringsplicht. Daartoe voorziet het wetsvoorstel in een
inburgeringsexamen aan de hand waarvan wordt vastgesteld of de plicht is nageleefd,
en in een stelsel van bestuurlijke boetes die opgelegd kunnen worden zolang
dat niet het geval is. De overheid schrijft niet verplichtend voor op welke
wijze de inburgeringsplichtige die kennis en vaardigheden moet verwerven.
Dit wordt geheel aan de eigen inzichten van de inburgeringsplichtige overgelaten.
Die kan immers zelf het beste bepalen hoe hij de kennisverwerving het beste
kan combineren met zijn individuele leervaardigheden en zijn persoonlijke
omstandigheden als werk, zwangerschap, ziekte of de zorg voor het gezin.Om de inburgeringsplichtige verder te stimuleren zijn eigen verantwoordelijkheid
bij zijn inburgering waar te maken, voorziet het nieuwe inburgeringsstelsel
ook in financiële betrokkenheid van de burger. Deze draagt zelf de kosten
van zijn inburgering, maar komt, indien hij binnen drie jaar het inburgeringsexamen
behaalt, in aanmerking voor een vergoeding (artikel 16 van het wetsvoorstel).
Om te waarborgen dat de burger binnen die periode zijn eigen verantwoordelijk
ook in financiële zin kan dragen, voorziet het onderhavige wetsvoorstel,
zoals gezegd, in stelsel van leningen. Met de leden van de CDA-fractie meen
ik dat de leenfaciliteit en de vergoeding een billijk en adequaat sluitstuk
van het nieuwe stelsel vormen.Zoals ik hierna in paragraaf 2.4.1 (de leenfaciliteit) nader zal
toelichten, zijn de maandelijks af te lossen bedragen en de terugbetalingstermijn
afhankelijk van de draagkracht en wordt er in voorzien dat het restant leenbedrag
na een bepaalde tijd teniet kan gaan. Daarmee, zo antwoord ik de leden van
de PvdA-fractie, wordt gewaarborgd dat de eigen verantwoordelijkheid ook in
financiële zin kan worden gedragen en wordt uitvoering gegeven aan de
motie-Dijsselbloem-Sterk. In paragraaf 2.5.1 wordt nader toegelicht dat
de eigen bijdrage van € 270 voor een aangeboden inburgeringsvoorziening
bij een gemiddelde duur daarvan van ongeveer 18 maanden, neerkomt op een bedrag
van € 15 per maand, dat ook voor uitkeringsgerechtigden realistisch
en proportioneel is. Een inburgeringsvoorziening leidt toe naar het inburgeringsexamen
en omvat het eenmaal kosteloos afleggen van het examen (artikel 17, vijfde
lid, van het wetsvoorstel). Voor herhaalde examenpogingen zal de inburgeringsplichtige niet nogmaals de eigen bijdragen, maar wel het verschuldigde examengeld,
moeten betalen.Bij inburgering in Nederland is ook sprake van een verantwoordelijkheid
bij de samenleving als geheel. De inburgeringsplichtige, die veelal reeds
in het buitenland door het behalen van het basisexamen inburgering heeft aangetoond
dat hij er veel voor over heeft om aan onze samenleving deel te gaan nemen,
moet bij zijn integratie in Nederland kunnen rekenen op de solidariteit en
steun van zijn allochtone en autochtone medeburgers om de nog resterende sociale,
culturele en economische afstand te overbruggen, waarbij de nadruk moet liggen
op wat ons bindt: de Nederlandse taal en de basiswaarden die we met elkaar
delen en de normen die we voor iedereen verplichtend achten. Hiervoor ben
ik in paragraaf 2.1.1 in antwoord op vragen van de leden van de CDA-fractie
reeds ingegaan op maatregelen die bevorderen dat allochtonen en autochtonen
met elkaar samenwerken en die segregatie tegen gaan, en op gemeentelijke initiatieven
die een koppeling leggen tussen een inburgeraar en andere burger die hem onder
meer in zijn taallessen bijstaat, zo antwoord ik de leden van de VVDen SGP-fracties.De leden van de SP-fractie, die menen dat de doelgroep van de Wet inburgering
wordt gevormd door een groep die goede begeleiding nodig heeft om de eigen
verantwoordelijkheid te kunnen dragen en dat niet van iedere inburgeringsplichtige
verwacht kan worden dat deze zonder meer de verantwoordelijkheid kan nemen,
hebben gevraagd naar de prioritering van het nemen van de eigen verantwoordelijkheid
en goede inburgering. Ook de leden van de SGP-fractie hebben gewezen op de
grenzen van de zelfredzaamheid en menen dat een vorm van begeleiding –
onder meer voor het vinden van de juiste informatie en het motiveren van de
inburgeringsplichtige – nodig is. Het kabinet is van mening, zo antwoord
ik deze leden, dat een krachtig beroep op de eigen verantwoordelijkheid van
de inburgeringsplichtige en zijn medeburgers essentieel is voor overbruggen
van de bestaande achterstanden en het voorkomen van nieuwe achterstanden.
Zoals ook in de kabinetsreactie op het eindrapport van de Commissie Blok is
uiteengezet, zijn personen in onze samenleving die onvoldoende zijn toegerust
om op gelijke voet als autochtonen en ingeburgerde allochtonen aan de samenleving
deel te nemen, geen zorgcategorie die door de overheid aan de hand moet worden
genomen. Wie duurzaam in Nederland wil verblijven, moet bereid zijn daarin
zelf te investeren. Zoals ik in paragraaf 2.1.9 reeds heb aangegeven,
laat het onderhavige wetsvoorstel aan de gemeente bij het aanbieden van inburgeringsvoorzieningen
vrijheid voor maatwerk, waaronder eventueel benodigde trajectbegeleiding.
Het wetsvoorstel en de daarop te baseren regelgeving schrijven niet voor op
welke wijze inburgeringsplichtigen de vereiste kennis en vaardigheden moeten
verwerven. Daarin worden zij geheel vrij gelaten, zodat zij volledig naar
eigen inzicht kunnen bepalen hoe zij die kennisverwerving het beste kunnen
combineren met hun persoonlijke omstandigheden en hun persoonlijke leerbehoeften.
Zij kunnen hun keuze voor de (voor hen) meest geschikte wijze van kennisverwerving
daarop afstemmen en zich daarbij desgewenst laten informeren, bijvoorbeeld
door hun partner of andere familieleden.Voorts wijs ik er op dat begeleiding niet iets is dat noodzakelijkerwijs
van rijksoverheidswege moet worden georganiseerd. Van anderen, bijvoorbeeld
de gezinsleden van de inburgeringsplichtige, mag immers worden verwacht dat
deze hem zullen motiveren dat inburgering voor zijn toekomst in ons land essentieel
is en dat zij hem bijstaan bij het vergaren van informatie over het aanbod
en bij het maken van de noodzakelijke keuzen. Ook moet de inburgeringsplichtige
kunnen rekenen op de solidariteit van zijn medeburgers. Ik heb reeds gewezen
op de maatregelen waarmee het kabinet bevordert dat allochtonen
en autochtonen met elkaar samenwerken en er zijn, zoals gezegd, ook diverse
gemeentelijke initiatieven die er op gericht zijn dat de inburgeraar door
medeburgers wordt bijgestaan in zijn taallessen. Bovendien zullen marktpartijen
bij hun aanbod van inburgeringscursussen kunnen inspelen op de diverse behoeften
aan begeleiding. De inburgeringsplichtige kan immers zelf een cursus inkopen
ter voorbereiding van het inburgeringsexamen en zijn keuze daarbij afstemmen
op de vorm en mate waarin hij meent ondersteuning nodig te hebben. De door
de leden van de SGP-fractie in dit verband gememoreerde passage in de memorie
van toelichting slaat niet op de noodzaak van begeleiding van overheidswege.
Zoals ik hiervoor in paragraaf 1.4 heb aangegeven, zal er bij inwerkingtreding
van de Wet inburgering een lijst zijn met gekeurmerkte instellingen waar de
inburgeringsplichtige een voor zijn situatie meest geschikte inburgeringscursus
kan inkopen. Om de kosten daarvan voor te financieren, krijgt de inburgeringsplichtige
toegang tot een leenfaciliteit zodat hij zijn verantwoordelijkheid ook kan nemen. Op deze leenfaciliteit ga ik hierna in paragraaf 2.4.1
nader in. Voorts wijs ik deze leden op de inburgeringsvoorziening die de gemeente
kan aanbieden aan drie belangrijke groepen inburgeringsplichtigen. Die voorziening
moet passend zijn (artikel 17, zevende lid, van
het wetsvoorstel); rekening zal moeten worden gehouden met het startniveau
van de (al dan niet analfabete) inburgeringsplichtige, diens leercapaciteit
en persoonlijke omstandigheden. De Frontoffice Inburgering van het Ministerie
van Justitie zal de gemeenten hierbij ondersteunen. Bij het gemeentelijke
aanbod zal de gemeente voor het casemanagement aansluiten bij het reïntegratieproces
(en dus gebruik maken van de contacten die de gemeente reeds met de inburgeringsplichtige
heeft). Voorts heeft de gemeente tot taak om actief en passief informatie
over de inburgeringsplicht te verstrekken.Verheugd stel ik vast dat de leden van de GroenLinks-fractie voorstander
zijn van de eigen verantwoordelijkheid. Gelet op hetgeen ik hiervoor heb aangegeven
over de beschikbare financiële faciliteiten in het onderhavige wetsvoorstel
en de ruimte die het wetsvoorstel voor maatwerk laat, kan ik de inschatting
van deze leden dat inburgeringsplichtigen die over weinig financiële
middelen beschikken of laag opgeleid zijn, minder kans lijken te hebben om
het inburgeringsexamen tijdig te kunnen behalen, echter niet delen.Deze leden constateren terecht dat veel verantwoordelijkheden berusten
bij de inburgeringsplichtige en dat de mede-overheden een belangrijke rol
spelen. In het nieuwe inburgeringsstelsel is aan de gemeente inderdaad een
spilfunctie toegekend. De gemeenten kennen de inburgeringsplichtigen immers
het beste en kunnen daarom beter een inschatting maken van de wijze waarop
deze aan hun inburgeringsplicht kunnen voldoen. De rijksoverheid behoudt in
dit verband wel een faciliterende rol in de richting van gemeenten en individuele
inburgeringsplichtigen. Verder zal de rijksoverheid de randvoorwaarden scheppen
om de marktwerking te optimaliseren en de overheid zal zorgen voor transparantie
op die markt. Daarnaast is de regering uiteraard – als mede-wetgever –
verantwoordelijk voor het nieuwe inburgeringsstelsel. In wetgeving wordt neergelegd
wie onder de inburgeringsplicht valt, welke termijnen gelden, welk niveau
moet worden behaald, welke faciliteiten de inburgeringsplichtigen ten dienste
staan en welke sancties kunnen worden opgelegd indien niet aan de inburgeringsplicht
wordt voldaan. De regering is ten slotte verantwoordelijk voor de evaluatie
van de doeltreffendheid en de effecten van de wet in de praktijk. Het wetsvoorstel
verplicht tot periodieke evaluatie, na vier jaar, en vervolgens elke vijf
jaar. In het eerdergenoemde convenant tussen de Ministeries van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap en Justitie en de Bve Raad is afgesproken
om één en twee jaar na inwerkingtreding van de wet, de ontwikkelingen
in de markt te inventariseren.Zoals ik hiervoor heb aangegeven en in paragraaf 2.4 (financiële
faciliteiten) nader zal toelichten wordt van inburgeringsplichtigen verlangd
ook financieel te investeren in hun toekomst in Nederland. Een scenario waarin
alle kosten van inburgering voor rekening komen van de inburgeringsplichtige,
zou miskennen dat er ook een dwingend maatschappelijk belang in het geding
is. Dat maatschappelijke belang rechtvaardigt een gedeeltelijke vergoeding
van de kosten. Ik ben daarom niet bereid, zo antwoord ik het lid van Groep
Wilders, iedere vorm van vergoeding achterwege te laten. Dat zou naar mijn
mening averechts werken. Overigens worden de kosten die migranten maken om
voor de naturalisatietoets te slagen, anders dan dit lid veronderstelt, niet
vergoed. De vergoeding heeft alleen betrekking op inburgering. Als het inburgeringsexamen
wordt behaald op het niveau A2 geeft dit een vrijstellend diploma voor de
naturalisatietoets.Het onderhavige wetsvoorstel stelt regels over inburgering. Inburgering
vereist dat daadwerkelijk kennis van de Nederlandse taal en van de Nederlandse
samenleving wordt verworven. Het onderhavige wetsvoorstel verplicht daar dus
toe. Of de inburgeringsplichtige inderdaad aan deze plicht heeft voldaan,
wordt vastgesteld aan de hand van het inburgeringsexamen. Voor de inburgeringsplichtige
staat er daadwerkelijk iets op het spel. Wie dat examen niet behaalt, kan
worden beboet en komt niet in aanmerking voor een verblijfvergunning voor
onbepaalde tijd. Daarom ligt in het nieuwe inburgeringstelsel, zoals de leden
van de GroenLinks-fractie terecht constateren, veel nadruk op het inburgeringsexamen.
Het doel van het nieuwe inburgeringsstelsel is dat de inburgeringsplichtige
de Nederlandse taal zodanig beheerst dat hij mee kan doen in de Nederlandse
samenleving en voldoende weet hoe deze samenleving in elkaar zit. Omdat het
belangrijk is dat inburgeringsplichtigen hetgeen zij geleerd hebben ook praktisch
in werk- en leefsituaties kunnen toepassen, omvat het nieuwe inburgeringsexamen
naast een centraal deel ook een praktijkgericht deel. Verder kent het wetsvoorstel,
gezien het belang van de koppeling tussen reïntegratie en inburgering,
gemeenten de bevoegdheid toe om een inburgeringsvoorziening aan te bieden
aan uitkeringsgerechtigden die beschikbaar moeten zijn voor de arbeidsmarkt
en die tevens een reïntegratietraject krijgen aangeboden. Op deze wijze
kunnen zowel de inburgering als de reïntegratie worden versneld. De gewezen
inburgeringsplichtige die het inburgeringsexamen heeft behaald, is in staat
deel te nemen aan de samenleving en de arbeidsmarkt en verder te integreren.Het Rijk zal de voor de gemeentelijke taakuitoefening benodigde middelen
verschaffen onder andere via de rijksbijdrage op de voet van artikel 108,
derde lid, van de Gemeentewet (artikel 50, eerste lid, van het wetsvoorstel)
en via de Brede doeluitkering sociaal, integratie en veiligheid (artikel 50,
tweede lid, van het wetsvoorstel). De leden van de CDA-fractie hebben in dit
verband gevraagd of de gemeenten bij het vervullen van hun centrale rol in
het inburgeringsproces ook voldoende maatwerk kunnen leveren aan inburgeringsplichtigen
die wat meer begeleiding nodig hebben. Ik beantwoord deze vraag bevestigend.2.3 InburgeringsexamenMet genoegen constateer ik dat de leden van de PvdA-fractie het eens zijn
met de hoofdlijn van het advies van de commissie Franssen wat het verplicht
te stellen examenniveau betreft, die in het onderhavige wetsvoorstel is gevolgd.
Ook met het verhogen van het ambitieniveau rond inburgering zijn de leden
van de PvdA-fractie het kennelijk van harte eens. Het inburgeringsexamen wordt in navolging van de desbetreffende aanbeveling
in het tweede deeladvies van de commissie Franssen opgebouwd uit een centraal
deel en een praktijkdeel, zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie. In het
praktijkdeel wordt de functionele taalvaardigheid van de inburgeringsplichtige
in praktijksituaties gemeten. In het centraal deel wordt een elektronisch
praktijkexamen afgenomen en worden de spreek- en luistervaardigheid van de
inburgeringsplichtige én diens kennis van de Nederlandse samenleving
getoetst.Inmiddels is gebleken dat het niet nodig is om certificaten uit te reiken
indien een tot het inburgeringsexamen behorend examen is behaald. Daarnaast
bestaat er meer duidelijkheid over de inrichting van het praktijkexamen. Door
deze wijzigingen is een aantal passages in de memorie van toelichting niet
meer actueel en behoeven de artikelen 11 en 12 aanpassing (schrapping certificaten).
Om die reden wordt hierna een overzicht gegeven van de wijzigingen (a tot
en met c).a. CertificaatIn artikel 12 van het wetsvoorstel werd aanvankelijk voorgeschreven dat
een certificaat wordt uitgereikt indien een tot het inburgeringsexamen behorend
examen met goed gevolg is afgelegd. Van belang is dat de uitslagen van de
tot het inburgeringsexamen behorende deelexamens op deugdelijke wijze aan
de geëxamineerde bekend worden gemaakt. Aangezien de examenuitslag een
besluit is in de zin van de Algemene wet bestuursrecht (Awb), geschiedt bekendmaking
van de examenuitslag ingevolge artikel 3:41, eerste lid, Awb door uitreiking
of toezending daarvan. De deugdelijke bekendmaking wordt dus gewaarborgd door
de Awb. Om die reden is de verstrekking van een certificaat voor de behaalde
deelexamens niet noodzakelijk. Overigens kan geen beroep worden ingesteld
tegen een besluit inhoudende een beoordeling van het kennen of kunnen van
een kandidaat of leerling die ter zake is geëxamineerd of op enigerlei
andere wijze is getoetst (artikel 8:4, aanhef en onderdeel e, Awb). Om die
reden wordt in de separaat toe te zenden nota van wijziging voorgesteld de
artikelen 11 en 12 van het wetsvoorstel te wijzigen en wel zodanig dat niet
langer sprake is van certificaten voor onderdelen van het inburgeringsexamen.Praktijkdeel van het inburgeringsexamenb. Praktijkdeel van het examenIn het praktijkdeel wordt de functionele taalvaardigheid getoetst. Het
gaat daarbij om de toepassing van taal in situaties, ontleend aan de praktijk.
Daarvoor is een aantal praktijksituaties beschreven, waarin men effectief
in het Nederlands moet kunnen communiceren. Hierbij is rekening gehouden met
de verschillende sectoren van het maatschappelijk leven, waaraan personen
deelnemen. Er is een onderscheid gemaakt tussen degenen die betaalde arbeid
gaan verrichten en degenen die zich primair met het opvoeden van kinderen
zullen bezighouden. In dit praktijkdeel van het inburgeringsexamen wordt een
specifieke inkleuring gegeven voor drie domeinen: «burgerschap», «werk»
en «opvoeding, gezondheidszorg en onderwijs». Kandidaten kunnen
zelf aangeven of het accent op het verrichten van werk, dan wel van opvoeding
zal moeten liggen. Zij worden in ieder geval getoetst op het domein burgerschap
en daarnaast op het domein «werk» óf «opvoeding,
gezondheidszorg, en onderwijs». Het domein «burgerschap»
is, anders dan in de memorie van toelichting is vermeld, voor alle inburgeringsplichtigen
verplicht (zie artikel 3.7 van het ontwerp-Besluit inburgering). c. Indeling praktijkdeelHet praktijkdeel kan op verschillende manieren worden afgenomen. Het kan
worden afgenomen in de vorm van een assessment, een portfolio, of een combinatie
van beide. Een assessment is een beoordeling van de functionele taalvaardigheid
van een kandidaat in voor hem of haar relevante situaties in de praktijk.
Aan kandidaten kan worden gevraagd bepaalde handelingen te verrichten, zoals
het schriftelijk weergeven van de essentie van een gesprek, of het voeren
van een (gesimuleerd) gesprek bij een leerkracht of op een consultatiebureau.
Binnen het domein «werk» kan bijvoorbeeld het voeren van een sollicitatiegesprek,
het voeren van een functioneringsgesprek, het lezen van een werkinstructie
en het verslaan van een teamvergadering tot de opdrachten behoren. Een assessment
bestaat altijd uit meer dan één onderdeel, omdat een kandidaat
altijd op twee domeinen wordt getoetst. Assessments worden altijd afgenomen
door een aangewezen exameninstelling. Indien een opleidingsinstituut ook is
aangewezen als exameninstelling kan het assessment op een natuurlijke wijze
in de opleiding worden opgenomen. Als een opleidingsinstituut geen exameninstelling
is, kan het assessment daar dus niet worden afgenomen. De inburgeringsplichtige
moet dan ofwel het assessment elders laten beoordelen of zijn praktijkdeel
halen door middel van een portfolio.  Een portfolio bestaat uit een aantal bewijzen van functionele taalvaardigheid.
Deze bewijzen van taalvaardigheid worden door de inburgeringsplichtige in
de praktijk verzameld, zelfstandig of met behulp van een opleidings- of exameninstituut.
Door bijvoorbeeld een gesprek te voeren op een consultatiebureau, door deel
te nemen aan een tien-minuten-gesprek op een basisschool of door een sollicitatieformulier
in te vullen op een CWI-kantoor kunnen dergelijke bewijzen worden verzameld.De inburgeringsplichtige laat zijn portfolio beoordelen door een aangewezen
exameninstelling, dan wel door de IB-groep. Deze beoordeling heeft geen inhoudelijk,
maar een administratief karakter. Gecontroleerd wordt alleen of de kandidaat
voldoende bewijzen van zijn of haar taalvaardigheid heeft verzameld. Het zullen
naar verwachting vooral de inburgeringsplichtigen zijn die zich zelfstandig
voorbereiden op het examen, die kiezen voor het aanleggen van een portfolio.  Het praktijkdeel van het inburgeringsexamen kan ook worden afgelegd
door een combinatie van een portfolio en een assessment. Dit is uitsluitend
mogelijk bij een aangewezen exameninstelling. Het is daarom te verwachten
dat het vooral inburgeringsplichtigen zijn die een opleiding volgen die een
dergelijke gecombineerd examen afleggen. Aangewezen exameninstellingen kunnen
zelf kiezen in welke vorm zij het examen afnemen. Verwezen zij naar artikel
3.7 van het ontwerp-Besluit inburgering.In de ministeriële regeling (Regeling inburgering) zal worden bepaald
welke omvang een portfolio ten minste moet hebben en welk aantal onderdelen
een assessment moet omvatten om voor het examen te slagen.  Waarborgen voor een serieuze beoordeling van de praktijkexamens
worden in de eerste plaats gevormd door het feit dat deze examens worden afgelegd
bij instellingen die zijn aangewezen als exameninstelling en daarvoor aan
kwaliteitseisen zullen moeten voldoen. Deze kwaliteitseisen zullen worden
opgenomen in een ministeriële regeling (Regeling inburgering). In de
tweede plaats zullen alle inburgeringsplichtigen als onderdeel van het centrale
deel van het examen een elektronisch praktijkexamen afleggen. De uitslagen
van dit onderdeel kunnen worden vergeleken met de uitslagen van
het praktijkdeel, dat door middel van een portfolio of een assessment of een
combinatie van beide wordt afgelegd. De verschillen tussen die uitslagen vormen
indicaties voor de kwaliteit van de beoordeling van de praktijkexamens door
de aangewezen exameninstellingen.Een kandidaat die wil deelnemen aan het praktijkdeel van het inburgeringsexamen,
meldt zich aan bij een exameninstelling. Dat kan de instelling zijn waar de
kandidaat een opleiding volgt, mits deze instelling ook als exameninstelling
is aangewezen, of een andere aangewezen exameninstelling, dan wel de IB-groep.
Kandidaten die een opleidingstraject volgen, melden zich in de regel aan bij één
van de twee eerstgenoemde instellingen, kandidaten die zich zelfstandig voorbereiden,
zullen zich naar verwachting aanmelden bij de IB-groep. De vorm waarin het
examen wordt afgenomen, een portfolio, een assessment of een combinatie van
beide is, zoals eerder opgemerkt, aan de aangewezen exameninstelling en aan
de inburgeringsplichtige. De IB-groep kan alleen de aangeboden portfolio’s
van kandidaten beoordelen en neemt geen assessments af. Als het praktijkdeel
van het examen is afgelegd, verneemt de kandidaat of hij is geslaagd.Centraal deel van het inburgeringsexamenHet centraal deel van het inburgeringsexamen bestaat uit drie onderdelen,
te weten een elektronisch praktijkexamen, een toets gesproken Nederlands en
een examen van de kennis van de Nederlandse samenleving.Het elektronisch praktijkexamen vormt een controle op het taalvaardigheidsniveau
van de kandidaat zoals dat is beoordeeld door middel van het praktijkdeel
van het inburgeringsexamen. Een dergelijke controle is gewenst omdat de praktijkexamens
bij de aangewezen exameninstellingen niet in een gecontroleerde omgeving plaatsvinden
en omdat degenen die zich op eigen gelegenheid voorbereiden op het examen
alleen worden beoordeeld op het aantal verrichte taken waarvan de bewijzen
zich in hun portfolio bevinden. Omdat het elektronisch praktijkexamen op een
gestandaardiseerde wijze plaatsvindt, kunnen de uitslagen ook dienen als basis
voor een vergelijking met de uitslagen van de praktijkexamens die aangewezen
exameninstellingen afnemen.Evenals tijdens het praktijkdeel van het examen wordt van een kandidaat
verwacht dat hij aannemelijk maakt dat hij beschikt over taalvaardigheid om
zich te redden in situaties waarmee iedereen in Nederland te maken krijgt
(domein «burgerschap») én in situaties die voor hem of
haar in het bijzonder relevant zijn (domein «werk», of «opvoeding,
gezondheidszorg en onderwijs»). De bouw-, de zorg- en de onderwijssector
kunnen als voorbeeld worden gebruikt bij vragen of opdrachten binnen het domein
werk, maar zij vormen geen specifieke domeinen op zich.Door middel van de toets gesproken Nederlands worden de mondelinge taalvaardigheden
van de kandidaat beoordeeld. Kandidaten moeten aantonen te kunnen spreken
en luisteren op het A2 niveau van het Europees Raamwerk voor moderne vreemde
talen. Dit examen wordt afgenomen door middel van een telefonische verbinding
met een computer, voorzien van programma’s voor spraakherkenning en
automatische berekening van de uitslagen. Aan de kandidaten wordt gevraagd
korte zinnen na te zeggen, korte vragen te beantwoorden en tegenstellingen
te benoemen.Het examen kennis van de Nederlandse samenleving maakt deel uit van het
inburgeringsexamen op advies van de Commissie Franssen. De onderwerpen die
in dit deel van het examen worden getoetst, zijn geïnventariseerd met
behulp van de opvattingen daarover die verkregen zijn tijdens bijeenkomsten
van autochtone en allochtone gespreksgroepen. Op grond van deze inventarisaties
zijn acht domeinen vastgesteld, die de basis vormen voor de ontwikkeling van
dit onderdeel van het examen. Deze domeinen zijn werk en inkomen,
omgangsvormen, waarden en normen, wonen, gezondheid(-szorg), geschiedenis
en geografie, staatsinrichting en rechtsstaat en onderwijs en opvoeding.De eindtermen voor dit onderdeel van het examen zullen door de Minister
voor Vreemdelingenzaken en Integratie worden vastgesteld (Regeling inburgering).Het streven is dat zoveel mogelijk mensen op een redelijke afstand van
hun woonplaats examen kunnen doen. Omdat verwacht wordt dat in de eerste periode
na de invoering van de wet nog niet veel mensen examen zullen doen, zal worden
gestart met een beperkt aantal vaste locaties en enkele flexibele locaties
die al naar gelang de behoefte kunnen worden geactiveerd, zo antwoord ik de
leden van de VVD-fractie op hun vraag om een indicatie van het aantal plaatsen
waar het examen zal worden afgenomen. Van te voren is immers moeilijk vast
te stellen hoeveel mensen in een bepaalde periode examen zullen willen doen.
Daarom is evenmin van te voren exact aan te geven op hoeveel locaties examen
zal worden afgenomen. De inzet van flexibele locaties moet bijdragen aan een
op maat gesneden aanbod van examenmogelijkheden en een doelmatige inzet van
mensen en middelen. Bij deze flexibele locaties kan worden gedacht aan het
huren van ruimten waar de examens kunnen worden afgenomen. Wél wordt
er mee rekening gehouden dat na verloop van enige tijd het aantal vaste lokaties
snel zal moeten worden uitgebreid. Daarbij zal worden gelet op een evenwichtige
spreiding van deze lokaties door het land om daarmee te voorkomen dat examenkandidaten
onnodig ver zullen moeten reizen om het inburgeringsexamen af te leggen.De manier waarop iemand zich voorbereidt hangt af van veel verschillende
factoren en heeft te maken met de gewenste tijdsinvestering, het startniveau
van de inburgeringsplichtige, de keuze voor een bepaald domein en ook van
het opleidingsinstituut en de gemeente, wanneer het om een aanbod gaat. Het
onderhavige wetsvoorstel biedt de ruimte om een traject op maat samen te stellen
voor iedere inburgeringsplichtige.Het is natuurlijk van belang, zo antwoord ik de leden van de D66-fractie,
dat ook bij aanwijzing van de exameninstellingen belangenverstrengeling wordt
voorkomen. Instellingen die voldoen aan bij ministeriële regeling vast
te stellen criteria kunnen op hun verzoek worden aangewezen om het praktijkdeel
van het inburgeringsexamen af te nemen. Transparantie is hierbij van belang.
Ook partijen die opdracht hebben gekregen delen van het examen te ontwikkelen,
kunnen een dergelijk verzoek indienen en kunnen worden aangewezen als exameninstelling,
mits zij voldoen aan de criteria. Er wordt toezicht uitgeoefend op de aangewezen
exameninstellingen door de IB-Groep.Van oudkomers, zo bevestig ik de leden van de PvdA-fractie, wordt schriftelijke
taalvaardigheid op het niveau A1 verlangd. Aansluitend bij het advies van
de commissie Franssen heeft de regering ertoe besloten om één
minimumniveau te hanteren voor alle (overige) inburgeringsplichtigen, namelijk
het niveau A2 van het Europees Raamwerk. Voor oudkomers is in dit stelsel
een uitzondering gemaakt: zij dienen ten minste schriftelijke vaardigheden
te verwerven op niveau A1. Dit betreft zowel lezen als schrijven. De overige
vaardigheden moeten wel op niveau A2 worden verworven. Dit onderscheid is
aangebracht in navolging van het advies van de commissie Franssen. Hierbij
is rekening gehouden met het feit dat er zich onder de groep oudkomers relatief
veel ouderen bevinden, die moeite zullen hebben de schriftelijke vaardigheden
op niveau A2 te verwerven. Dit alles betreft een minimumniveau. Ik juich het
natuurlijk toe wanneer inburgeringsplichtigen een hoger niveau kunnen en wensen
te behalen. De leden van de VVD-fractie hebben gevraagd hoe het vereiste niveau moet
worden gezien in het licht van de doelstelling om inburgeringsplichtigen voldoende
toe te rusten om deel te kunnen nemen aan de Nederlandse samenleving. Bij
het vaststellen van de examenniveaus is het advies van de commissie Franssen
gevolgd. Zij heeft hierbij de criteria functionaliteit en haalbaarheid gehanteerd:
wanneer een inburgeringsplichtige over niveau A2 beschikt, kan hij zich in
de meest voorkomende situaties zelfstandig redden (functionaliteit). Dit niveau
wordt haalbaar geacht voor de grootste groep inburgeringsplichtigen (haalbaarheid).
Voor oudkomers is in dit stelsel, zoals gezegd, een uitzondering gemaakt:
zij dienen over de schriftelijke vaardigheden (lezen en schrijven) op niveau
A1 te beschikken. Deze uitzondering is gemaakt om enerzijds rekening te houden
met de kenmerken van de groep oudkomers, die voor een groot deel bestaat uit
oudere personen die minder opleiding hebben genoten, en voor wie het leren
lezen en schrijven in het Nederlands een relatief grote inspanning zal betekenen.
Anderzijds wordt er ook van uitgegaan dat deze oudkomers het merendeel van
hun communicatie mondeling zal voeren en een lager niveau van de schriftelijke
taalvaardigheid voldoende zal zijn om enigszins deel te nemen aan de Nederlandse
samenleving. Voor de mondelinge taalvaardigheden (spreken, luisteren en gesprekken
voeren) geldt overigens wel dat ook oudkomers deze moeten beheersen op niveau
A2. Hiermee zijn naar mijn idee ook de vragen van de ChristenUnie over het
vereiste niveau beantwoord. Zie ook over de examenniveaus mijn brief van 27 oktober
2005, Kamerstukken II 2005/06, 29 543, nr. 13.De commissie Franssen baseerde de veronderstelling dat niveau A2 een te
hoog niveau is, zo antwoord ik de leden van de VVD-fractie, onder meer op
de aanname dat het bij de groep oudkomers vooral gaat om oudere mensen, die
minder opleiding genoten hebben en van wie de leercapaciteiten lager zijn
dan die van de nieuwkomers. Het vaststellen van een lager niveau voor wat
betreft de schriftelijke vaardigheden is zoals gezegd gebeurd in navolging
van het advies van deze commissie. Van de gehele
groep oudkomers, dus ook van hen die mogelijk wel zonder onevenredig grote
inspanningen schriftelijke taalvaardigheid op het niveau A2 zouden kunnen
behalen, wordt schriftelijke taalvaardigheid op het niveau A1 vereist. De
regering is hiertoe gekomen, zo antwoord ik de leden van de VVD-fractie, om
niet nodeloos meer regels op te nemen in het inburgeringsstelsel. Het taalniveau
dat iemand kan behalen is afhankelijk van verschillende factoren, zoals onder
andere het startniveau, het leervermogen en de ervaring met onderwijs. Het
is derhalve te gecompliceerd om binnen de groep oudkomers verder te gaan differentiëren.
Bovendien schept het stellen van één niveau duidelijkheid: de
inburgeringsplichtige weet waar hij aan toe is en ook de samenleving weet
wat zij kan verwachten. Daarom is de keuze gemaakt om slechts een onderscheid
in vereist niveau aan te brengen voor wat de mondelinge (A2) en de schriftelijke
vaardigheden (A1) betreft. Voor personen die over een duidelijk hoger niveau
beschikken geldt dat zij vrijgesteld kunnen worden van het inburgeringsexamen
door het Staatsexamen af te leggen. Inburgeringsplichtigen kunnen zich hier
desgewenst zelfstandig op voorbereiden.Wanneer een inburgeringsplichtige de wens heeft om een hoger niveau dan
het vereiste te halen, dan kan hiermee bij het samenstellen van een traject
rekening gehouden worden. Ook zijn door de gemeente beschikbaar te stellen
Web-middelen inzetbaar voor het bereiken van een hoger taalniveau dan het
vereiste. Als iemand aan zijn inburgeringsplicht heeft voldaan, kan hij geen
opleiding meer volgen op grond van de Wet Inburgering maar op grond van de
Web. Als een oudkomer niveau A1 op schriftelijke vaardigheden heeft behaald,
en hij wil A2 bereiken, dan kan dat door de gemeente met Web-middelen worden
gefaciliteerd, mits dit past binnen het gemeentelijk beleid.
Dit wordt niet vanuit de Rijksoverheid voorgeschreven. Het staat eenieder
natuurlijk vrij om te streven naar het hoogst haalbare niveau, zo antwoord
ik de leden van de GroenLinks-fractie; ik kan dit alleen maar toejuichen.Op hun vraag in hoeverre de regering het mogelijk acht, gelet op de in
de Integratiemonitor 2005 genoemde percentages, voor de verschillende groepen
oudkomers om binnen de termijn van drieëneenhalf jaar of vijf jaar het
examen met succes af te ronden, wijs ik de leden van de GroenLinks-fractie
er eerst op dat in de Jaarnota Integratie 2005 onder andere het niet-verplichte
karakter van de cursussen als vermoedelijke verklaring wordt gegeven voor
de geringe niveaustijging bij oudkomers. Samen met het SCP, het WODC en het
CBS verwacht ik dat een meer verplichtend stelsel tot betere resultaten zal
leiden. Dit sluit aan bij de verwachtingen van de Commissie Blok om de effectiviteit
van het inburgeringsstelsel te verhogen door een meer «verbindend en
verplichtend» stelsel. Tegelijkertijd wordt in het nieuwe stelsel bij
de examinering ook meer uitgegaan van de domeinen waarin iemand functioneert
en sluit de toetsing dus meer aan bij alledaagse ervaringen van mensen. Met
andere woorden, het gaat meer om de functionele
taalvaardigheid. Ik verwacht dat ook dit een positief effect heeft.In de Jaarnota worden verder de kenmerken van de potentiële deelnemers
(lage opleiding en weinig contact met de Nederlandse samenleving) als mogelijke
verklaring aangevoerd voor geringe resultaten. In het inburgeringsexamen wordt
als hierboven gezegd rekening gehouden met de kenmerken van de groep oudkomers,
en aangesloten bij het advies van de commissie Franssen door van oudkomers
een lager niveau van schrijf- en leesvaardigheid te eisen. Door het praktijkexamen
zal naar verwachting gestimuleerd worden dat inburgeringsplichtigen ook door
praktijkopdrachten, stages etc. meer contact met de samenleving leggen. Ik
verwijs in dit verband ook naar de brief over het niveau van oudkomers, die
eind oktober aan de Tweede Kamer is gestuurd.In het nieuwe stelsel is overigens geen sprake van een inspanningsverplichting
ten aanzien van het volgen van een inburgeringstraject van een bepaalde omvang.
Het is een fundamentele wijziging dat het stelsel uitgaat van een resultaatsverplichting.
Dit geeft gemeenten de mogelijkheid om zoveel mogelijk maatwerk te bieden
aan inburgeringsplichtigen die een gemeentelijk aanbod krijgen. Voor inburgeringsplichtigen
die zich zelfstandig willen voorbereiden op het inburgeringsexamen, geldt
dat zij vrij zijn in de wijze waarop zij dit doen.De leden van de SP-fractie hebben gevraagd of het wetsvoorstel voldoende
rekening houdt met de verschillende aanvangsniveaus en leercompetenties van
de cursisten. Zij stellen voorts de vraag of ook moeilijk lerende mensen binnen
600 uur het vastgestelde examenniveau zullen moeten halen. De regering gaat
er, zoals eerder aangegeven, vanuit dat de gestelde niveaus voor iedereen
haalbaar zijn. Zeker gezien het feit dat er binnen het nieuwe inburgeringsstelsel
vrijheid is voor opleiders en voor de inburgeringsplichtigen (voor wat het
kiezen van de opleiding of een andere wijze van voorbereiden op het examen
betreft), kan iedereen zich op de voor hem meest geschikte wijze voorbereiden
op het inburgeringsexamen. Anders dan onder het thans vigerende stelsel het
geval is, wordt er in het nieuwe stelsel geen
trajectduur, met een daaraan gekoppelde prijs, vastgesteld. Het nieuwe inburgeringsstelsel
wil maatwerk en onderwijsinnovatie stimuleren. Dit betekent dat cursussen
niet hoeven te worden ingevuld met louter contacturen, maar dat ook andere
didactische methoden toegepast worden. Enerzijds voorziet dit in de behoefte
aan maatwerk voor de inburgeringsplichtigen, anderzijds bevordert het de prijs-kwaliteitverhouding.
Sommige inburgeringsplichtigen zullen een kort of minder intensief
traject volgen, terwijl anderen aan een langer of intensiever programma zullen
deelnemen. Alfabetisering kan gezien worden als deel van de voorbereiding
op het inburgeringsexamen en deel uitmaken van de opleiding. Hiermee beantwoord
ik tevens de vragen van de leden van de GroenLinks-fractie. Ook de leden van
de SP-fractie maken zich zorgen om oudkomers die moeilijk leren of analfabeet
zijn. Hiermee is rekening gehouden, door het vereiste taalniveau voor de schriftelijke
vaardigheden op niveau A1 vast te stellen. Dit alles maakt het ook voor iemand
met een leerachterstand mogelijk om binnen de gestelde termijnen een inburgeringsexamen
af te leggen. Om inburgeringsplichtigen ook financieel in staat te stellen aan hun inburgeringsverplichting te voldoen,
krijgt elke inburgeringsplichtige (voorzover hij geen gemeentelijk aanbod
heeft aanvaard) toegang tot een leningfaciliteit om de met inburgering gemoeide
kosten te kunnen voorfinancieren, zo antwoord ik de leden van de GroenLinks-fractie.Volledigheidshalve wijs ik er in dit verband op dat het convenant tussen
de Bve Raad en de ministeries van OCW en Justitie een artikel is opgenomen
om één en twee jaar na inwerkingtreding van de Wet Inburgering
de eerste ontwikkelingen op de markt te inventariseren. Dit betreft onder
andere het aantal cursussen dat is verzorgd, de prijs en het percentage geslaagden,
in relatie tot de kenmerken van de deelnemers. Daarnaast voorziet het wetsvoorstel
in een evaluatie binnen een periode van vier jaar, en vervolgens iedere vijf
jaar (artikel 61). Mocht uit de evaluatie blijken dat maatregelen gewenst
zijn, zo antwoord ik deze leden voorts, dan zal ik dat vanzelfsprekend in
overweging nemen. Het lijkt mij dan ook voorbarig om in dit stadium al te
spreken over een aanpassing van de wet.Inburgering is een noodzakelijke voorwaarde om te kunnen deelnemen aan
de Nederlandse samenleving. Het doel van het nieuwe inburgeringsstelsel is
dat de inburgeringsplichtige de Nederlandse taal zodanig gaat beheersen dat
hij een goede startpositie heeft om mee te doen in de Nederlandse samenleving
en voldoende weet hoe deze samenleving in elkaar zit. Kennis van de Nederlandse
taal en de Nederlandse samenleving zijn onontbeerlijk voor deelname aan de
samenleving en de arbeidsmarkt en leidt tot betere toekomstperspectieven voor
de individuele burger. Kennis van het Nederlands, zo antwoord ik de leden
van de GroenLinks-fractie, is dus niet alleen expressie van integratie, maar
ook en vooral een instrument en middel tot integratie. Het is van belang dat
de inburgeringsplichtigen het geleerde ook in praktische werk- en leefsituaties
kunnen toepassen en andersom dat de kennis en vaardigheden die zij in het
alledaagse leven opdoen ook onderdeel vormen van het examen. Daarom omvat
het nieuwe inburgeringsexamen ook een praktijkgericht deel. Na het behalen
van het inburgeringsexamen is de gewezen inburgeringsplichtige voldoende vaardig
om het geleerde in de praktijk te brengen, in een werksituatie, maar ook bij
de opvoeding van kinderen en het onderhouden van sociale contacten.In het huidige inburgeringsstelsel wordt de kennis van de Nederlandse
samenleving overgedragen in het programma Maatschappij Oriëntatie en
wordt zij getoetst met de Profieltoets M.O. De commissie Franssen heeft voor
het inburgeringexamen in Nederland advies uitgebracht over de examennormen
voor de kennis van de Nederlandse samenleving. De commissie heeft geconstateerd
dat dit onderdeel is gericht op het wegwijs maken van nieuwe Nederlanders
in de verschijningsvormen van de moderne verzorgingsstaat. De nieuwe Nederlander
dient echter ook basiskennis te verkrijgen over hoe met elkaar wordt omgegaan
in de Nederlandse samenleving. Dit laatste aspect is volgens de commissie
in het huidige onderdeel Maatschappij Oriëntatie van de WIN onderbelicht.
De commissie stelt daarom dat in het programma een goed evenwicht
moet worden gevonden tussen enerzijds de praktische kennis en vaardigheden,
die noodzakelijk zijn om als actief burger deel te nemen aan de samenleving
en anderzijds de noodzaak om basale kennis te hebben over de Nederlandse rechtsstaat
en de omgangsregels tussen personen en groepen onderling.De commissie beveelt aan dat de kandidaten hun kennis en vaardigheden
zouden moeten demonstreren rond de onderwerpen:– eerste levensbehoeften,– in eigen onderhoud voorzien,– eenvoudige feitelijke kennis over Nederland,– wegwijs in de Nederlandse samenleving (instanties, onderwijs en
hulpbronnen),– centrale waarden van de Nederlandse rechtsstaat.Dit advies heb ik – zoals bekend – overgenomen.Om dit advies te concretiseren heb ik, zo antwoord ik de leden van de
CDA-fractie, door middel van een representatieve steekproef onderzoek laten
doen naar de vraag hoe de Nederlandse bevolking over de kennis van de Nederlandse
samenleving denkt. Door middel van gespreksgroepen waaraan zowel allochtonen
als autochtonen deelnamen, die in verschillende delen van het land plaatsvonden
is een inventarisatie van noodzakelijke kennis gemaakt. Daarnaast is er onder
2000 personen een enquête op internet uitgevoerd. Vervolgens is deze
inventarisatie aan een klankbordgroep voorgelegd, die wederom bestond uit
zowel allochtonen als autochtonen. Uit deze activiteiten zijn acht onderwerpen
naar voren gekomen, die de basis zullen vormen voor de ontwikkeling van het
examen kennis van de Nederlandse samenleving:a. werk en inkomen,b. omgangsvormen, waarden en normen,c. wonen,d. gezondheid en gezondheidszorg,e. geschiedenis en geografie,f. instanties,g. staatsinrichting en rechtsstaat enh. onderwijs en opvoeding.De eindtermen waaraan kandidaten moeten voldoen, zullen worden vastgelegd
bij ministeriële regeling.De leden van de CDA-fractie hebben gevraagd waarom de termijn waarbinnen
de voor het inburgeringsexamen vereiste kennis en taalvaardigheden moeten
zijn verworven drieëneenhalf tot vijf jaar bedraagt. In navolging van
de Commissie Franssen, zo antwoord ik deze leden, acht de regering het haalbaar
om binnen drie jaar het niveau van het inburgeringsexamen te bereiken (zie
p. 19 van de memorie van toelichting). Daarom is voor het recht op de
vergoeding eveneens gekozen voor een termijn van drie jaar. De termijn waarbinnen
nieuwkomers die het inburgeringsexamen buitenland hebben behaald, het inburgeringsexamen
in Nederland moeten behalen, is gesteld op drieënhalf jaar. De nieuwkomers
die het inburgeringsexamen buitenland hebben afgelegd hebben reeds het niveau
A1 min bereikt. Zij moeten in staat worden geacht vervolgens binnen drie jaar
het inburgeringsexamen te behalen. Daarnaast weten nieuwe inburgeringsplichtigen
van tevoren welke eisen aan hen gesteld worden op het moment dat zij naar
Nederland migreren en wordt het juist voor deze groep van groot belang geacht
dat zij zo snel mogelijk de Nederlandse taal beheersen en kennis dragen van
de Nederlandse samenleving, zodat zij snel kunnen participeren in de samenleving.
Voor de overige inburgeringsplichtigen is de termijn gesteld op vijf jaar.
Velen van hen zullen ook in staat zijn om het inburgeringsexamen binnen drieënhalf
jaar te halen, maar omdat de startniveaus van deze inburgeringsplichtigen sterk kunnen verschillen, is de termijn voor de gehele groep gesteld
op vijf jaar. Deze termijn van vijf jaar wordt als ruim voldoende beschouwd
om het inburgeringsexamen te behalen. De termijn om in aanmerking te komen
voor de vergoeding is dus bepaald aan de hand van de haalbaarheid. Dit criterium
geldt ook voor de termijnen waarbinnen het inburgeringsexamen moet zijn behaald.
Deze laatste termijnen zijn echter iets ruimer genomen, nl. drieënhalf
en vijf jaar, mede vanwege het feit dat op het niet halen van het inburgeringsexamen
binnen de gestelde termijn een punitieve sanctie is gesteld.De vraag van de leden van de CDA-fractie of er nog middelen voor alfabetisering
beschikbaar zijn, kan ik bevestigend antwoorden. Voor zowel inburgeringsplichtigen
als niet-inburgeringsplichtigen blijven middelen voor alfabetisering beschikbaar.
Het NT2-onderwijs heeft als laagste niveau 1. Het onderwijs dat opleidt vanaf
het startniveau van de inburgeringsplichtige tot aan eindniveau A1 is NT2-onderwijs
op niveau 1. Als de desbetreffende deelnemer analfabeet is, valt zijn alfabetisering
onder (de bekostiging van) niveau 1. Dat is nu ook het geval. Voor alfabetisering
worden nu vaak middelen aangewend uit de Web, voorafgaand aan een oudkomerstraject.
In het nieuwe inburgeringsstelsel worden die twee geldstromen gecombineerd
ingezet tot inburgeringstrajecten van gemiddeld
600 uur opleiding voor alle inburgeringsplichtigen. Daarmee kan de gehele
doelgroep worden voorzien, waarbij de nadruk ligt op gemiddeld. Reden daarvoor is dat een inburgeringsplichtige met een leerachterstand
gemiddeld meer dan 600 uur nodig zal hebben, maar een inburgeringsplichtige
die al een hoger instapniveau heeft (veel) minder. Door die middeling op 600
uur, wat veel meer is dan bij de huidige oudkomerstrajecten, is de combinatie
van alfabetisering en inburgering goed uitvoerbaar met de vergoeding die aan
gemeenten worden verstrekt. Het uitgangspunt bij het vaststellen van die vergoeding
is geweest dat de gemeenten cursussen kunnen inkopen op een vrije markt. Om
het effect van de marktwerking op de prijzen te kunnen vaststellen is besloten
om jaarlijks via een prijsmonitor vast te stellen wat de gerealiseerde landelijk
gemiddelde prijs in dat jaar is geweest voor het inkopen van cursussen in
de markt (voor uitkeringsgerechtigden en voor niet-uitkeringsgerechtigden/niet-werkenden).
Op basis van de resultaten van de prijsmonitor wordt de vergoeding definitief
vastgesteld.Bij de invoering van het nieuwe inburgeringsstelsel worden de Web-middelen
voor NT2-opleidingen van niveau 1 en 2 van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
overgeheveld naar Justitie. In eerste instantie was het niet de bedoeling
dat Onderwijs, Cultuur en Wetenschap de overige Web-middelen nog beschikbaar
zou stellen voor de niveaus 1 en 2. Daarmee zou echter de categorie niet-inburgeringsplichtigen,
maar wel inburgeringsbehoeftigen buiten de boot vallen. Daarop zijn staatssecretaris
Rutte en ik overeengekomen dat vanuit de Web-middelen gemeenten toch NT2 opleidingen
op niveau 1 en 2 mogen inkopen voor niet-inburgeringsplichtigen. De hiertoe
strekkende nota van wijziging op het wetsvoorstel tot wijziging van de Web
in verband met de voorschriften inzake educatie, splitsing van instellingen
en vaststelling ondergrens aan de bekostiging deeltijdse beroepsopleidingen
(Kamerstukken II 2005/06, 30 170, nr. 7) – welke door mij
bij brief van 7 oktober 2005 is toegezegd – is op 2 december
jl. door staatssecretaris Rutte van OCW aan de Tweede Kamer gezonden. Als
gevolg van deze nota van wijziging blijft het mogelijk voor gemeenten de taalniveaus
NT2 1 en 2 voor niet-inburgeringsplichtigen met Web-middelen te bekostigen.
Voor de NT2 niveaus 1 en 2 voor inburgeringsplichtigen geldt de Wet inburgering.Er is geen specifiek beleid voor analfabeten, zo antwoord ik de leden
van de PvdA- en VVD-fracties. Net zoals nu het geval is, kan een alfabetiseringstraject deel uitmaken van het inburgeringstraject, zodat een kandidaat
zich voldoende kan voorbereiden op het inburgeringsexamen. Wanneer de inburgeringsplichtige
een inburgeringsvoorziening vanuit de gemeente krijgt aangeboden, dient hiermee
rekening gehouden te worden. Als de inburgeringsplichtige zich op eigen gelegenheid
moet voorbereiden op het inburgeringsexamen, zal hij moeten zorgen dat het
leren lezen en schrijven onderdeel vormt van zijn opleiding.De leden van de PvdA-fractie hebben voorts aangegeven van mening te zijn
dat het in het nieuwe stelsel beschikbare budget, uitgaande van cursussen
van 600 uur, onvoldoende zal zijn voor inburgeringsplichtigen die (functioneel)
analfabeet zijn. In het nieuwe inburgeringsstelsel zullen zich, net als in
het huidige stelsel, zowel cursisten bevinden die met betrekkelijk weinig
inspanningen het nagestreefde eindniveau kunnen behalen als ook cursisten
die zich veel meer inspanningen zullen moeten getroosten. Mede daarom is gekozen
voor het verstrekken van een vergoeding aan gemeenten die gebaseerd is op
gemiddeld 600 uur opleiding. De gemeente kan zelf besluiten op welke wijze
de vergoeding ingezet wordt om inburgeringsplichtigen met verschillende startniveaus
naar het eindniveau te brengen.Uit schattingen van de beroepsvereniging NT2 blijkt dat de groep inburgeringsplichtigen
die analfabeet is circa tien tot vijftien procent van de totale populatie
is (starters op jaarbasis). Zij schetst een viertal groepen niet-geletterde
oud- en nieuwkomers. De eerste groep bestaat uit personen die wel in hun eigen
schrift gealfabetiseerd zijn maar niet in het Westerse schrift, verder gaat
het om «jonge-snelle-slimme maar ongeletterde cursisten, reguliere en
gemiddelde cursisten, en trage cursisten met een beperkt leervermogen.»
In het laatste geval gaat het vaak om ouderen, die relatief meer moeite hebben
met het boeken van voortgang. De vier groepen zijn ongeveer even groot. De
omvang van de groep analfabeten moet dan ook in de beeldvorming niet te groot
gemaakt worden.Doordat er geen minimum- en maximumduur en intensiteit van een traject
is vastgesteld, kan de opleider/de gemeente/de inburgeringsplichtige een traject
op maat samenstellen. Trajecten op maat zijn nodig, aangezien ook de groep
analfabeten divers van samenstelling is.Er is echter geen specifiek onderzoek verricht naar de resultaten van
ongeletterden in inburgeringstrajecten.Ik heb overigens, zoals eerder genoemd, afspraken gemaakt met zowel de
VNG als de Bve Raad – vastgelegd in het convenant met de Bve Raad –
om na één jaar en na twee jaar de ervaringen met de wet vanuit
het perspectief van de aanbieders te bespreken.In de onverhoopte gevallen dat een inburgeringsplichtige niet binnen de
gestelde termijn het inburgeringsexamen niet-verwijtbaar niet haalt, dan kan
het college van burgemeester en wethouders deze termijn verlengen. De inburgeringsplichtige
heeft dan langer de tijd om aan de inburgeringsplicht te voldoen. Indien het
college op grond van aantoonbaar geleverde inspanningen tot de conclusie komt
dat het voor de inburgeringsplichtige onmogelijk blijkt om het examen te halen,
ook niet bij (herhaalde) verlenging van de termijn, kan als ultimum remedium
ontheffing worden verleend. De gemeente kan de termijn verlengen of gehele
of gedeeltelijke ontheffing verlenen als de gemeente op grond van door de
inburgeringsplichtige aantoonbaar geleverde inspanningen tot het oordeel komt
dat het niet mogelijk is het inburgeringsexamen te behalen (artikel 29, tweede
lid, van het wetsvoorstel). In deze gevallen wordt het opleggen van een boete
achterwege gelaten. Ik meen dat met deze bevoegdheden in voldoende mate in
de door de leden van de fractie van de ChristenUnie bepleite «uitwijkmogelijkheden»
is voorzien. Analfabete autochtonen kunnen, zo antwoord ik de leden van de PvdA-fractie,
tegen gering lesgeld alfabetiseringscursussen volgen. Het zogenoemde onderwijs
van Nederlands als eerste taal is reeds lang een speerpunt van het Ministerie
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de gemeenten. Deelname aan deze cursussen
is niet verplicht. De bekostiging van deze cursussen wordt geregeld in de
Web. Over alfabetiseringscursussen voor oudkomers kan ik het volgende opmerken.
Onlangs zijn de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en ik
overeengekomen dat gemeenten vanuit de Web-middelen NT2-cursussen op niveau
1 en 2 mogen inkopen voor niet-inburgeringsplichtigen. Daarmee blijft het
mogelijk cursussen voor de taalniveaus NT2 1 en 2 vanuit de gemeenten te bekostigen
voor niet-inburgeringsplichtigen. Men kan hierbij o.a. denken aan ouderen
(65-plussers), genaturaliseerde Nederlanders die arbeid verrichten en niet
de zorg hebben voor minderjarige kinderen en EU-onderdanen. De bekostiging
van (alfabetiserings)cursussen voor niet-inburgeringsplichtigen (autochtoon
of allochtoon) is dus in de Web geregeld. De bekostiging van inburgeringscursussen
voor allochtonen die inburgeringsplichtig worden, valt onder de Wet inburgering.
Dit geldt zowel voor het aanbod door een gemeente, als voor de cursussen die
met behulp van de leningfaciliteit en de (gemaximeerde) vergoeding door de
inburgeringsplichtige zelf worden bekostigd. Voor cursussen voor allochtone
inburgeringsplichtigen die een aanbod krijgen, geldt een beperkte eigen bijdrage.De leden van de CDA-fractie hebben de regering gevraagd krachtig te bevorderen
dat er door gemeenten voldoende rekening gehouden wordt met deze kwetsbare
groep. Ik kan daarop antwoorden dat de regering er in het nieuwe stelsel juist
voor gekozen heeft beleidsvrijheid te geven en regels alleen daar te stellen,
waar het nodig is. Doordat er geen minimum- en maximumduur en mate van intensiteit
van een traject is vastgesteld kunnen de opleider, de gemeente dan wel de
inburgeringsplichtige een traject op maat samenstellen. In het nieuwe inburgeringsstelsel
vervullen gemeenten een spilfunctie. Vanuit deze functie zullen gemeenten
verantwoordelijk zijn voor informatieverstrekking aan de inburgeringsplichtigen.
Gemeenten kunnen, indien zij dat noodzakelijk achten, speciale aandacht besteden
aan analfabete oudkomers en nieuwkomers, door bijvoorbeeld extra ondersteuning
te bieden aan die groep bij het vinden van een geschikte opleiding. Dit is
echter afhankelijk van de door de gemeente gestelde prioriteiten en wordt
niet vanuit de Rijksoverheid voorgeschreven.De leden van de D66-fractie hebben gevraagd op welke wijze inburgeringsplichtigen
die vanwege een handicap extra voorzieningen nodig hebben, zullen worden gefaciliteerd.
Als er een (gedeeltelijke) plicht bestaat, kan er bij het samenstellen van
een traject rekening gehouden worden met de handicap van de inburgeringsplichtige.
Er kunnen bijvoorbeeld aanpassingen gedaan worden qua duur en intensiteit.
Een aantal onderwijsaanbieders biedt extra mogelijkheden, zoals het werken
met aangepaste computers, indien de student dat nodig heeft. Ik ben reeds
in overleg met enkele instellingen die speciaal onderwijs aanbieden, om te
bezien op wat voor manier wij daarbij kunnen aansluiten. Daarnaast wordt bezien
of de IB-Groep die het centraal deel van het inburgeringsexamen afneemt, ook
aangepaste examens kan afnemen. Te denken valt bijvoorbeeld aan het verlengen
van examentijd, grootschrift bij examenopgaven of schrijftolken.Indien de inburgeringsplichtige, wellicht ook ten gevolge van zijn handicap,
niet binnen de gestelde termijn aan zijn inburgeringsplicht heeft voldaan,
dan kan de gemeente de termijn verlengen of gehele of gedeeltelijke ontheffing
verlenen, als zij op grond van door de inburgeringsplichtige aantoonbaar geleverde
inspanningen tot het oordeel komt dat het niet mogelijk is het
inburgeringsexamen te behalen (artikel 29, tweede lid, van het wetsvoorstel).
Ten slotte heeft de gemeente op grond van artikel 5 in het wetsontwerp de
mogelijkheid om een inburgeringsplichtige geheel dan wel gedeeltelijk te ontheffen
vanwege psychische of lichamelijke belemmeringen.De leden van de CDA-fractie hebben gevraagd of de regering de zorgen van
gemeenten deelt over de mogelijkheid of het examen met die 600 uur kan worden
behaald door de eerdergenoemde categorie inburgeraars met psychische/lichamelijke
handicaps, al dan niet analfabeet. Het halen van het inburgeringsexamen, zo
antwoord ik deze leden, is niet gekoppeld aan 600 uur. De termijn waarbinnen
het inburgeringsexamen moet zijn behaald, is drieënhalf jaar voor nieuwkomers
die het inburgeringsexamen buitenland hebben behaald en vijf jaar voor andere
inburgeringsplichtigen. De wijze waarop de inburgeringsplichtige zich voorbereidt
staat hem vrij. Dat kan door middel van een cursus, maar ook op een andere
wijze. De cursus kan meer of minder dan 600 uren duren. De gemeente die een
inburgeringsplichtige een inburgeringsvoorziening aanbiedt, heeft beleidsruimte
bij het samenstellen van de inhoud van de inburgeringsvoorziening. Wel dient
de inburgeringsvoorziening toe te leiden naar het inburgeringsexamen en bevat
de inburgeringsvoorziening het eenmaal kosteloos afleggen van het inburgeringsexamen.
De inhoud van de inburgeringsvoorziening dient passend te zijn, d.w.z. dat
de gemeente bij het bepalen van de inhoud van de inburgeringsvoorziening rekening
houdt met evt. psychische of lichamelijke belemmeringen en of er sprake is
van (functioneel) analfabetisme. Analfabetisme is overigens een vorm van leerachterstand
en daarmee van andere aard dan een lichamelijke of psychische belemmering.In dit verband kunnen verlenging van de inburgeringstermijn en ontheffing
van de inburgeringsplicht een rol spelen. Indien mocht blijken dat de inburgeringsplichtige
het inburgeringsexamen niet verwijtbaar niet binnen de termijn heeft behaald,
dan verlengt het college van burgemeester en wethouders op grond van artikel
29, tweede lid onder a, de inburgeringstermijn. Indien het college op grond
van door de inburgeringsplichtige aantoonbaar geleverde inspanningen tot het
oordeel komt dat het voor hem redelijkerwijs niet mogelijk is het inburgeringsexamen
te halen, verleent het college op grond van artikel 29, tweede lid, onder
b, gehele of gedeeltelijke ontheffing van de inburgeringsplicht.Daarnaast ontheft het college op grond van artikel 5, eerste lid, de inburgeringsplichtige
geheel of gedeeltelijk van de inburgeringsplicht, indien hij heeft aangetoond
door een psychische of lichamelijke belemmering blijvend niet in staat te
zijn het inburgeringsexamen dan wel een daartoe behorend examen daarvan te
behalen.Met betrekking tot analfabete nieuw- en oudkomers hebben de leden van
de SGP-fractie gevraagd of de regering aan deze groep bepaalde alfabetiseringseisen
stelt dan wel of zij er vanuit gaat dat zij in staat zullen zijn het reguliere
examen zonder problemen af te leggen. Voorts hebben deze leden gevraagd of
het niet logisch zou zijn om, indien een nieuwkomer analfabeet is, in plaats
van niveau A2 niveau A1 te vragen, hetzelfde niveau als voor oudkomers. Aansluitend
bij het advies van de commissie Franssen, zo antwoord ik deze leden, heeft
de regering ertoe besloten om één minimumniveau te hanteren
voor alle inburgeringsplichtigen, namelijk het niveau A2 van het Europees
Raamwerk. Zij heeft hierbij de criteria functionaliteit en haalbaarheid gehanteerd:
wanneer een inburgeringsplichtige over niveau A2 beschikt, kan hij zich in
de meest voorkomende situaties zelfstandig redden (functionaliteit). Dit niveau
wordt tevens haalbaar geacht voor de grootste groep inburgeringsplichtigen
(haalbaarheid). Voor oudkomers is in dit stelsel een uitzondering gemaakt:
zij dienen de schriftelijke vaardigheden (lezen en schrijven) op niveau A1
te beschikken. Nieuwkomers hebben een andere uitgangspositie. Met uitzondering van de
asielgerechtigden zullen zij vanaf de inwerkingtreding van de Wet inburgering
buitenland voorafgaande aan hun komst naar Nederland al in beperkte mate het
Nederlands eigen hebben gemaakt. Het behalen van het basisexamen in het buitenland
is immers een voorwaarde voor het verkrijgen van toegang tot Nederland. In
Nederland kan van hen worden gevraagd en verwacht dat zij hierop voortbouwen
en dus op alle onderdelen van de taalvaardigheid niveau A2 kunnen behalen.
Voor deze groep nieuwkomers geldt dat zij het inburgeringsexamen binnen drieënhalf
jaar moeten behalen. Voor de asielgerechtigde nieuwkomers – die niet
verplicht worden het basisexamen in het buitenland te behalen – geldt
een langere termijn, namelijk vijf jaar.De regering gaat ervan uit dat de gestelde niveaus – gegeven de
gestelde termijnen – voor iedereen haalbaar zijn. Zeker gezien het feit
dat er in het nieuwe inburgeringsstelsel vrijheid is voor opleiders en voor
de inburgeringsplichtige (voor wat het kiezen van de opleiding of een andere
wijze van voorbereiden op het examen betreft) kan iedereen zich op de voor
hem meest geschikte wijze voorbereiden op het inburgeringsexamen. De alfabetisering
kan gezien worden als deel van de voorbereiding op het inburgeringsexamen.De leden van de PvdA-fractie hebben gevraagd wat wordt bedoeld met een
inburgeringscertificaat. Alle onderdelen van het inburgeringsexamen kunnen
onbeperkt worden afgelegd. Wanneer de kandidaat voor alle onderdelen geslaagd
is, krijgt de kandidaat het inburgeringsdiploma. Aanvankelijk was de gedachte
dat een certificaat zou worden uitgereikt indien een tot het inburgeringsexamen
behorend examen met goed gevolg is afgelegd. Zoals eerder in de paragraaf
is gesteld is het echter niet noodzakelijk een certificaat uit te reiken voor
deelexamens van het inburgeringsexamen. De reden daarvoor is dat de examenuitslag
en besluit is in de zin van de Awb en dus op grond van artikel 3:41, eerste
lid, Awb aan de betrokkene moet worden uitgereikt of toegezonden. Verwezen
wordt naar de separaat toe te zenden nota van wijziging.De leden van de D66-fractie hebben gevraagd wanneer de exameneisen bekend
zullen zijn, zodat opleiders de tijd hebben om de exameneisen te vertalen
in passende onderwijstrajecten.De exameneisen met betrekking tot de taalvaardigheid zijn al af te leiden
uit wat nu reeds bekend gemaakt is voor de normering van het inbugeringsexamen.
Bij het vaststellen van het vereiste taalvaardigheidsniveau is aangesloten
bij het advies van de commissie Franssen, die zijn advies heeft gebaseerd
op de beschrijving van de verschillende taalniveaus binnen het Europees Raamwerk
voor Vreemde Talen. Ik heb dat advies overgenomen. Daarnaast is bekend op
welke domeinen het praktijkexamen betrekking zal hebben. Opleiders kunnen
op basis van deze elementen al starten met het samenstellen van onderwijstrajecten.
Uiteindelijk zullen deze eisen aan de taalvaardigheid in een ministeriële
regeling (Regeling inburgering) vervat worden. De onderwerpen die in het examen
kennis van de Nederlandse samenleving worden getoetst zijn reeds vastgesteld.
Het betreft de onderwerpen werk en inkomen, omgangsvormen, waarden en normen,
wonen, gezondheid en gezondheidszorg, geschiedenis en geografie, instanties,
staatsinrichting en rechtsstaat en onderwijs en opvoeding. De eindtermen (het
vereiste kennisniveau) voor wat dit examen betreft, zullen in een ministeriële
regeling (Regeling inburgering) worden vastgesteld.Vooruitlopend op de formele vaststelling van de exameneisen in de ministeriële
regeling zal ik de concept-exameneisen in januari 2006 bekendmaken door middel
van een publicatie van de Frontoffice Inburgering van het Ministerie van Justitie
en informatie die op internet beschikbaar zal komen. De examenprijs voor het inburgeringsexamen in Nederland, zo antwoord ik
de leden van de PvdA-fractie, is nog niet vastgesteld. Voor een enkelvoudige
naturalisatie-aanvraag is € 348 (€ 232 voor minvermogenden)
verschuldigd; voor een meervoudige aanvraag (2 personen) is € 442
(€ 326 voor minvermogenden) verschuldigd. De overige aan een gezinsmigrant
in de loop der jaren doorberekende kosten voor – kort gezegd –
immigratie, integratie en naturalisatie bedragen (op basis van de thans geldende
tarieven) voor:de mvv-aanvraag € 830het basisexamen inburgering in het buitenland € 350de verificatie van documenten € 248de verblijfsvergunning regulier voor bepaalde tijd € 188de verlenging van die vergunning € 188de verblijfsvergunning regulier voor onbepaalde tijd € 201Ik ben het met de leden van de GroenLinks-fractie eens dat inderdaad veel
nadruk ligt op het inburgeringsexamen en ik acht dat een belangrijke stap
in het bevorderen van een meer resultaatsgericht inburgeringsbeleid. In de
afgelopen jaren is onder meer door de Commissie Blok vastgesteld, dat de integratie
van nieuw- en oudkomers in de Nederlandse samenleving achterblijft en dat
voor verbetering van de integratie een effectiever inburgeringsstelsel noodzakelijk
is. Het doel van het nieuwe inburgeringsstelsel is dat de inburgeringsplichtige
de Nederlandse taal zodanig beheerst dat hij mee kan doen in de Nederlandse
samenleving en voldoende weet hoe deze samenleving in elkaar zit. Het spreken
van de taal en het hebben van kennis over de samenleving draagt bij aan participatie
in de samenleving en op de arbeidsmarkt. Om een start te maken met de integratie
in Nederland is een «conditio sine qua non» dat personen die zich
hier permanent vestigen, enige kennis van de Nederlandse taal en van de Nederlandse
samenleving hebben. De inburgeringsplicht is een vertaling van dat «sine
qua non». Door het succesvol afleggen van het examen maakt de inburgeringsplichtige
duidelijk dat hij of zij de eerste stap naar integratie in de Nederlandse
samenleving heeft gezet. Ik acht dat een belangrijk uitgangspunt van het nieuwe
stelsel. In plaats van een inspanningsverplichting gaat het nieuwe stelsel
uit van een resultaatsverplichting. Het examen schept daarmee ook duidelijkheid
over wat de samenleving verwacht van de inburgersplichtige. Ik vind het daarbij
van belang dat het examen zodanig vormgegeven is, dat het ook bijdraagt aan
voorbereiding op verdere integratie in de Nederlandse samenleving. Juist daarom
is in het examen een praktijkdeel opgenomen waarmee gewaarborgd wordt dat
de kennis en vaardigheden die men in het examen demonstreert, ook duidelijk
maken dat men de kennis die men opgedaan heeft in alledaagse werk- en/of leefsituaties
kan toepassen. Verder heeft het kabinet, gezien het belang van de koppeling
tussen reïntegratie en inburgering, gemeenten bovendien de bevoegdheid
gegeven om een inburgeringstraject aan te bieden aan die uitkeringsgerechtigden
die beschikbaar moeten zijn voor de arbeidsmarkt en tevens een reïntegratietraject
krijgen aangeboden. Op deze wijze kunnen zowel de inburgering als de reïntegratie
worden versneld.2.4 Financiële faciliteitenVerheugd stel ik vast dat de leden van de CDA-fractie het als positief
waarderen dat tegenover de eigen financiële verantwoordelijkheid van
de inburgeringsplichtige ook een financiële tegemoetkoming van overheidswege
in de vorm van een leningfaciliteit en een (kostengerelateerde of forfaitaire)
vergoeding staat, en dat zij ook de mogelijkheden waarderen van toepassing
van het draagkrachtbeginsel bij het bepalen van het aflossingsbedrag en de
aflossingsperiode, en van het teniet gaan van het restant leenbedrag na bepaalde
tijd. Voorts stel ik met genoegen vast dat de leden van de fractie
van de ChristenUnie de hoogte van deze vergoeding in beginsel toereikend achten.De leden van de CDA-fractie hebben gevraagd naar de consequenties voor
het recht op de lening en de vergoeding en voor de terugbetaling van de lening,
als men na het ontstaan van de inburgeringsplicht andere diploma’s behaalt
waarmee de inburgeringsplicht eindigt. Deze leden hebben voorts gevraagd of
de lening- en vergoedngsfaciliteiten uitsluitend zijn gekoppeld aan een (handhavingsbeschikking
ten behoeve van een) inburgeringstraject. Volgens artikel 14 van het onderhavige
wetsvoorstel verstrekt de IB-Groep op aanvraag een lening aan de inburgeringsplichtige
(indien is voldaan aan bepaalde voorwaarden). Er wordt een lening verstrekt
indien de betrokken persoon op het moment van de aanvraag inburgeringsplichtig
is. De aanspraak op een lening vervalt niet indien nadien de inburgeringsplicht
eindigt, bijvoorbeeld omdat de betrokkene andere diploma’s heeft behaald.
Het recht op een lening, zo antwoord ik deze leden, is niet gekoppeld aan
de handhaving. Een inburgeringsplichtige is in de eerste plaats zelf verantwoordelijk
voor zijn inburgering en kan die zelf met behulp van de faciliteiten direct
ter hand nemen. De vergoeding wordt volgens artikel 16 van het onderhavige
wetsvoorstel verstrekt aan de gewezen inburgeringsplichtige die binnen drie
jaar het inburgeringsexamen heeft behaald. Daaraan doet niet af de mogelijkheid
dat de inburgeringsplicht van betrokkene ook om een andere reden dan het behalen
van het examen is beëindigd, bijvoorbeeld het halen van andere diploma’s.
Wel blijft het dus zo dat het inburgeringsexamen moet worden behaald om in
aanmerking te komen voor een vergoeding.De terugbetaling van de lening vangt volgens artikel 15 van het onderhavige
wetsvoorstel aan zes maanden nadat drie jaar zijn verstreken sinds de verstrekking
van de lening, of indien dat eerder is, zes maanden nadat het inburgeringsexamen
is behaald. In artikel 4.20 van het ontwerp-Besluit is geregeld dat eerst
de vergoeding verrekend wordt met het terug te betalen bedrag.Van inburgeringsplichtigen mag worden gevraagd dat zij investeren in hun
verblijf en toekomst in Nederland en daarmee in hun eigen inburgering. Het
is in het belang van de individuele inburgeringsplichtige en van de Nederlandse
samenleving dat de inburgering zo snel mogelijk start, een zo groot mogelijk
effect heeft en dat er goede resultaten worden bereikt. Een belangrijke eigen
verantwoordelijkheid hiervoor ligt bij de nieuwkomers en oudkomers zelf. Eigen
verantwoordelijkheid in financiële zin betekent dat ik heb gekozen voor
het principe dat inburgeringsplichtigen zelf de kosten dragen voor de inburgering.
Ik vind het echter belangrijk om de inburgeringsplichtigen op een positieve
manier te stimuleren aan hun plicht te voldoen. Ik zie de vergoeding als een
goede stimulans voor inburgeringsplichtigen om het inburgeringsexamen zo snel
mogelijk te halen. Bij de nadere invulling van de gemaximeerde vergoeding
heeft de kamer gevraagd rekening te houden met de gemaakte kosten. De hoogte
van de kosten voor een inburgeringscursus zijn niet voor alle inburgeringsplichtigen
gelijk. Immers, de inspanning die door inburgeringsplichtigen zal moeten worden
geleverd om het inburgeringsexamen te behalen, kan uiteenlopen. Dit is, naast
de persoonlijke omstandigheden, mede afhankelijk van het beginniveau Nederlandse
taal en de leercompetenties van de inburgeringsplichtigen. Om rekening te
houden met de gemaakte kosten bedraagt de kostengerelateerde vergoeding 70%
van de gemaakte kosten tot een maximale vergoeding van € 3 000.
Ik ben niet bereid, zo antwoord ik het lid van Groep Wilders, de vergoeding
achterwege te laten. Overigens worden de kosten die migranten maken om voor
de naturalisatietoets te slagen niet vergoed. De vergoeding heeft alleen betrekking op inburgering. Als het inburgeringsexamen wordt behaald
op niveau A2 geeft dit een vrijstellend diploma voor de naturalisatietoets.2.4.1 De leenfaciliteitDe leden van de PvdA-fractie hebben gevraagd naar de maximale hoogte van
de lening. De hoogte van de lening zal worden vastgesteld bij ministeriële
regeling. Ik verwijs de PvdA-fractie graag naar de toelichting bij artikel
4.2 van het ontwerp-Besluit inburgering waarin staat dat de lening naar verwachting
ten hoogste € 5000 zal bedragen. Daarnaast vragen zij op welke wijze
de regering de individuele inburgeringsplichtige die zelfstandig een cursus
inkoopt zal compenseren wanneer de individuele inburgeringsplichtige veel
meer kosten dan aangenomen moet maken vanwege de moeilijkheid van de gestelde
verplichte examenniveaus. Indien het betrokkene niet lukt om het examen op
het vereiste niveau te halen en geïnvesteerd moet worden in herhaalde
cursussen en herhaalde examens, kan dan ook steeds worden bij geleend, zo
vragen zij. De zorg van de leden van de PvdA-fractie gaat met name uit naar
de grote groep (functioneel) analfabeten onder de oudkomers die gedwongen
worden heel veel te investeren om alsnog het vereiste niveau te halen, «een
schier onmogelijk opgave» in de visie van deze leden.In navolging van de aanbevelingen van de Commissie Franssen zijn de eisen
aan de mondelinge en schriftelijk taalvaardigheid van de inburgeringsplichtige
vastgesteld en acht de regering het met de Commissie Franssen haalbaar om
deze binnen de termijn van drie jaar te verwerven. De regering gaat er van
uit dat de gestelde niveaus haalbaar zijn. Zeker gezien het feit dat er in
het nieuwe inburgeringsstelsel vrijheid is voor opleiders en voor de inburgeringsplichtige
om zich op de voor hem meest geschikte wijze voor te bereiden op het inburgeringsexamen.
Zij neemt daarbij in aanmerking dat voor oudkomers een uitzondering is gemaakt
op de norm voor het taalbeheersingsniveau voorzover het de schriftelijke vaardigheden
betreft (A1 in plaats van A2).Bij het vaststellen van de maximale hoogte van de lening heb ik rekening
gehouden met het feit dat de hoogte van de kosten voor een inburgeringscursus
niet voor alle inburgeringsplichtigen gelijk zullen zijn. Immers, de inspanningen
die door inburgeringsplichtigen zullen moeten worden geleverd om het inburgeringsexamen
te behalen, zullen uiteenlopen. De precieze omvang van het bedrag dat een
persoon zal kunnen lenen en (als aan de voorwaarden is voldaan), zal dus afhangen
van de kosten die de inburgeringsplichtige ten behoeve van zijn cursus of
examen maakt. Zolang de inburgeringsplichtige het maximum van € 5000
nog niet heeft bereikt is het ook mogelijk om voor een herhaalde cursus en/of
examen bij te lenen. Uiteindelijk zullen sommigen maar een klein deel van
het maximale bedrag moeten lenen, en anderen een groot deel.Voorts kan de inburgeringsplichtige onder bepaalde voorwaarden in aanmerking
komen voor een kostengerelateerde vergoeding. Dit is geregeld in artikel 4.18
van het ontwerp-Besluit. Deze vergoeding bedraagt 70% van de gemaakte
kosten, met een maximum van € 3 000. Ook bij het vaststellen
van de maximale hoogte van de lening heb ik rekening gehouden met het feit
dat de hoogte van de kosten voor een inburgeringscursus niet voor alle inburgeringsplichtigen
gelijk zullen zijn en ben ik er vanuit gegaan dat de inspanningen die door
inburgeringsplichtigen zullen moeten worden geleverd om het inburgeringsexamen
te behalen, uiteen zullen lopen. Ook voor de vergoeding geldt daarom dat de
precieze omvang van het bedrag afhangt van de kosten die de inburgeringsplichtige
ten behoeve van zijn cursus of examen maakt. In artikel 4.20 van het ontwerp-Besluit is geregeld dat indien de kostengerelateerde
vergoeding wordt verkregen, eerst verrekening met het terug te betalen bedrag
plaatsvindt.In de artikelen 4.1 (lening) en 4.16 (vergoeding) van het ontwerp-Besluit
inburgering, zo antwoord ik de leden van de GroenLinks-fractie, wordt geregeld
dat de lening of vergoeding wordt verstrekt indien de inburgeringsplichtige
een cursus volgt of heeft gevolgd bij een cursusinstelling, die op het tijdstip
waarop de inburgeringsplichtige zich voor de cursus heeft aangemeld, in het
bezit is van een keurmerk of certificaat. Later verlies van het keurmerk of
certificaat heeft dus geen gevolgen voor de aangegane lening of de vergoeding.Bij het bepalen van het aflossingsbedrag en de maximale aflossingsperiode
kan het draagkrachtbeginsel worden toegepast en om te voorkomen dat inburgeringsplichtigen
gedurende een (te) lange periode in een leensituatie verkeren, zal het restant
leenbedrag na bepaalde tijd teniet kunnen gaan. Als uitgangspunt wordt het
maandelijks terug te betalen bedrag vastgesteld op basis van het totaalbedrag
en het aantal maanden in de terugbetalingsperiode. De debiteur die zich niet
in staat acht de vastgestelde bedragen te betalen kan echter verzoeken zijn
draagkracht te laten vaststellen (artikel 4.9 van het ontwerp-Besluit inburgering),
waarop de maandelijks te betalen bedragen en de lengte van de terugbetalingsperiode
worden aangepast; indien blijkt dat zijn draagkracht lager is dan de vastgestelde
norm, zal het af te lossen bedrag daaraan worden aangepast. Het maximaal te
betalen maandbedrag en de lengte van de terugbetalingstermijn zijn zodoende
afhankelijk van de draagkracht. Aan het einde van de vastgestelde terugbetalingsperiode
gaat de schuld die resteert na aanpassing van de maandelijkse termijn aan
de draagkracht, teniet. Op deze manier wordt voorkomen dat inburgeringsplichtigen
gedurende een (te) lange tijd in een leensituatie verkeren. De terugbetalingsperiode
zal voor bijstandsuitkeringsgerechtigden ten hoogste drie jaren bedragen.
Dat zal in de ministeriële regeling (Regeling inburgering) worden vastgelegd.
Kortheidshalve verwijs ik de leden van de PvdA- en GroenLinks-fracties naar
de toelichting op artikel 4.10 van het ontwerp-Besluit inburgering. Voor deze
personen zal het maandelijks af te lossen bedrag op een vast bedrag worden
vastgesteld, waarbij wordt gedacht aan € 15 per maand. Ook voor
hen zal de resterende schuld teniet gaan na afloop van de terugbetalingsperiode.
In artikel 16 van het wetsvoorstel is voorzien in een aanloopfase van zes
maanden die voorafgaat aan de terugbetalingsperiode. Tijdens deze aanloopfase
bestaat geen aflosplicht. Deze aanloopfase stelt de inburgeringsplichtige
in staat voorafgaande aan de terugbetalingsperiode een draagkrachtmeting aan
te vragen. Ik wijs deze leden op artikel 4.14 van het ontwerp-Besluit. Zo,
zo antwoord ik de leden van de PvdA-fractie, wordt gewaarborgd dat de eigen
verantwoordelijkheid – in financiële zin – ook kan worden
gedragen en wordt uitvoering gegeven aan de motie-Dijsselbloem-Sterk (Kamerstukken
II 2003/04, 29 543, nr. 58).De inburgeringsplichtige die niet in aanmerking komt voor van gemeentewege
aangeboden inburgeringsvoorziening of die dat aanbod niet aanvaardt, zal zelf
de voorbereiding op het inburgeringsexamen ter hand moeten nemen en daarbij
een beroep kunnen doen op de leenfaciliteit ten behoeve van de cursus- en
examenkosten. Daarbij wordt, evenmin als dat het geval is bij de studiefinanciering,
niet gekeken of de inburgeringsplichtige al andere schulden heeft, zo antwoord
ik de leden van de PvdA-fractie. Het geleende bedrag zal door de IB-Groep
worden uitbetaald aan de cursus- of exameninstelling aan de hand van de facturen
die de inburgeringsplichtige van die instellingen ontvangt. De inburgeringsplichtige
krijgt het geleende bedrag dus niet in handen. Voor het geval het huishouden
van de inburgeringsplichtige wordt gekenmerkt door een laag inkomen,
zo antwoord ik deze leden voorts, wordt voorzien in de mogelijkheid om rekening
te houden met de draagkracht van de betrokkene. De inburgeringsplichtige die
niet in staat is de vastgestelde terugbetalingstermijnen te betalen kan bij
de IB-Groep een verzoek indienen om zijn draagkracht vast te stellen voor
de resterende terugbetalingsperiode. Ik verwijs deze leden naar hetgeen ik
hiervoor heb toegelicht in antwoord op vragen van deze fractieleden over de
uitvoering van eerdergenoemde motie-Dijsselbloem-Sterk. Daarnaast kan de inburgeringsplichtige
die binnen drie jaar (voor oudkomers: indien van toepassing) het inburgeringsexamen
behaalt, zoals hierna in paragraaf 2.4.2 nader wordt toegelicht, in aanmerking
komen voor een forfaitaire en een kostengerelateerde vergoeding ter hoogte
van 70% van de gemaakte kosten (met een maximum van € 3000).
Indien de inburgeringsplichtige bij de IB-Groep een lening is aangegaan, wordt
deze vergoeding rechtstreeks gebruikt voor de aflossing daarvan en krijgt
de gewezen inburgeringsplichtige het bedrag van de vergoeding niet op eigen
rekening gestort. In het nieuwe inburgeringsstelsel wordt dan ook voldoende
rekening gehouden met de financiële situatie van de individuele inburgeringsplichtige,
zo antwoord ik de leden van de GroenLinks-fractie.Daarnaast, zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie, worden in het kader
van de bredere discussie over het voorkomen van problematische schulden door
het ministerie van Financiën extra maatregelen getroffen ter voorkoming
van overkreditering. De voorgenomen extra maatregelen hebben tot doel het
acceptatiebeleid van kredietaanbieders aan te scherpen, zodat de mate van
kredietverstrekking, nog beter dan nu het geval is, wordt afgestemd op de
financiële draagkracht van de consument. Kortheidshalve verwijs ik naar
de brief van de Minister van Financiën (Kamerstukken II 2005/06, 29 507,
nr. 31). Door het ministerie van Financiën wordt in overleg met
de betrokken overheidsinstellingen bezien of de schuldenregistratie ook uitgebreid
moet worden met bepaalde schulden aan de overheid.2.4.2 De vergoedingsfaciliteitTermijn vergoedingHet stemt tot voldoening dat de leden van de fractie van de ChristenUnie
de hoogte van de vergoeding in beginsel toereikend achten. Deze leden hebben
mij gevraagd te overwegen om in bepaalde gevallen af te wijken van de termijn
van drie jaar en een vergoeding ook daarna mogelijk te maken indien feiten
en omstandigheden dat redelijk maken. Zij denken daarbij met name aan diegenen
die er moeite mee hebben het examen binnen drie jaar te halen en extra voorbereidingslessen
of -cursussen of een herkansing nodig hebben en daarmee ook veel kosten maken.
Ook de leden van de D66-fractie hebben mij gevraagd een hardheidsclausule
op te nemen met het oog op gevallen waarin het niet behalen van het examen
binnen drie jaar niet verwijtbaar is (bijvoorbeeld vanwege langdurige ziekte).
De leden van de CDA-fractie gaan ervan uit dat in geval van niet-verwijtbare
termijnoverschrijding (in welk geval geen bestuurlijke boete wordt opgelegd)
het recht op vergoeding niet wordt verspeeld, en vragen of dat klopt. Op grond
van artikel 16, eerste lid, van het wetsvoorstel, zo antwoord ik deze leden,
verstrekt de IB-Groep overeenkomstig bij of krachtens algemene maatregel van
bestuur te stellen regels een vergoeding aan de gewezen inburgeringsplichtige
die binnen drie jaar het inburgeringsexamen heeft behaald. De kostengerelateerde
of forfaitaire vergoeding vormt een stimulans voor de inburgeringsplichtige
om het inburgeringsexamen zo snel mogelijk te behalen. De aanspraak op de
vergoeding is daarom in de tijd beperkt.Voor de oudkomer vangt de termijn
overigens aan nadat het college zulks ten aanzien van hem op grond van artikel
24 van het wetsvoorstel heeft bepaald (aldus artikel 16, tweede
lid, van het wetsvoorstel). In dat geval wordt de oudkomer door het college
op de nakoming van de inburgeringsplicht aangesproken en ligt het in de rede
de aanspraak op de vergoeding in de tijd te beperken.Voor de nieuwkomer betekent
dit dat hij binnen drie jaar na het moment waarop hij inburgeringsplichtig
wordt, het examen moet hebben behaald.In navolging van de aanbevelingen van de Commissie Franssen zijn de eisen
aan de mondelinge en schriftelijk taalvaardigheid van de inburgeringsplichtige
vastgesteld en acht de regering het met de Commissie Franssen haalbaar om
deze binnen de termijn van drie jaar te verwerven.De oudkomer, die zelf de voorbereiding op het inburgeringsexamen ter hand
heeft genomen en dat examen heeft behaald, terwijl de gemeente voor hem nog
geen handhavingsbeschikking op grond van artikel 24 van het wetsvoorstel heeft
vastgesteld en dus nog niet de dag heeft bepaald waarop de termijn van drie
jaar begint, komt op grond van artikel 16, tweede lid, van het wetsvoorstel
in aanmerking voor een kostengerelateerde of forfaitaire vergoeding. Zolang
de gemeente geen ingangsmoment heeft bepaald voor de termijn, bestaat in beginsel
immers een niet in de tijd geclausuleerde aanspraak op de vergoeding. Deze
kan dus ook na vier, vijf of zes jaar nog aan de oudkomer worden verstrekt.In het ontwerp-Besluit is in artikel 4.19, eerste lid, opgenomen dat geen
recht op vergoeding bestaat indien ten aanzien van de inburgeringsplichtige
een beschikking bedoeld in artikel 20, eerste lid van de wet is gegeven. De
inburgeringsplichtige krijgt dus geen vergoeding als hij een aanbod van de
gemeente voor een inburgeringsvoorziening heeft aanvaard. De vergoeding is
bedoeld voor de inburgeringsplichtigen die zich zelfstandig op het inburgeringsexamen
voorbereiden en daar kosten voor maken.Bij het vaststellen van de maximale hoogte van de lening en de vergoeding
heb ik rekening gehouden met het feit dat de hoogte van de kosten voor een
inburgeringscursus niet voor alle inburgeringsplichtigen gelijk zullen zijn.
Immers, de inspanningen die door inburgeringsplichtigen zullen moeten worden
geleverd om het inburgeringsexamen te behalen, zullen uiteenlopen. Dit is,
naast de persoonlijke omstandigheden, mede afhankelijk van het beginniveau
Nederlandse taal en de leercompetenties van de inburgeringsplichtigen. De
inburgeringsplichtige is overigens vrij om meerdere malen deel te nemen aan
het examen, voor de (voor)financiering hiervan kan de inburgeringsplichtige
een beroep doen op de lening (tot een maximum van € 5000) en de
vergoeding (maximaal € 3000).Zoals reeds in de Contourennota (p. 20 en 28), de decemberbrief (p. 6)
en ook in de memorie van toelichting (p. 21 e.v. en p. 84 e.v.)
is uiteengezet, vormt de (kostengerelateerde of forfaitaire) vergoeding een
stimulans voor de inburgeringsplichtige om het inburgeringsexamen zo snel
mogelijk te behalen. De vergoeding is een positieve financiële prikkel.
De aanspraak op de vergoeding is daarom in de tijd beperkt. De termijn van
drie jaar is afgestemd op de aanbevelingen van de Commissie Franssen. De Commissie
Franssen acht het haalbaar dat nieuwkomers binnen drie jaar voor mondelinge
en schriftelijke taalvaardigheden aan niveau A2 van het Europese Raamwerk
voor Moderne Vreemde Talen voldoen en oudkomers aan niveau A2 voor mondelinge
vaardigheden en niveau A1 voor schriftelijke vaardigheden. De regering heeft
dit advies overgenomen en de aanbevolen niveaus als norm in artikel 2.8 van
het ontwerp-Besluit inburgering neergelegd.Bij het vaststellen van de maximale hoogte van de lening en de vergoeding
heb ik rekening gehouden met het feit dat de hoogte van de kosten voor
een inburgeringscursus niet voor alle inburgeringsplichtigen gelijk zullen
zijn. Immers, de inspanningen die door inburgeringsplichtigen zullen moeten
worden geleverd om het inburgeringsexamen te behalen, zullen uiteenlopen.
Dit is, naast de persoonlijke omstandigheden, mede afhankelijk van het beginniveau
Nederlandse taal en de leercompetenties van de inburgeringsplichtigen. De
inburgeringsplichtige is overigens vrij om meerdere malen deel te nemen aan
het examen, voor de (voor)financiering hiervan kan de inburgeringsplichtige
een beroep doen op de lening (tot een maximum van € 5000) en de
vergoeding (maximaal € 3000).Indien de inburgeringsplichtige het inburgeringsexamen niet binnen drie
jaar behaalt, vervalt het recht op de vergoeding (tenzij de termijn nog niet
is gaan lopen omdat de gemeente voor de betreffende inburgeringsplichtige
nog geen beschikking ex artikel 24 heeft gegeven). Of daarbij sprake is van «verwijtbaarheid»
is niet van belang, zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie. Het niet toekennen
van de vergoeding heeft immers niet het karakter van een «sanctie».
Zoals ook in 2.4 van het algemeen deel van de memorie van toelichting wordt
opgemerkt beoogt de overheid daarmee geenszins te «straffen».
Dat geen aanspraak meer bestaat op de vergoeding is te vergelijken met het
niet in aanmerking komen voor een subsidie omdat niet aan de voorwaarden wordt
voldaan. Dat de inburgeringsplichtige zich bij het opleggen van de bestuurlijke
boete (na drieënhalf jaar of na vijf jaar na het ontstaan van de inburgeringsplicht
van nieuwkomers of het bij beschikking bepalen van het ingangsmoment van de
termijn bij oudkomers) op niet-verwijtbaarheid van de termijnoverschrijding
kan beroepen, vloeit in verband met het punitieve karakter van de bestuurlijke
boete rechtstreeks uit de verdragsrechtelijke eisen voort (onder meer artikel
6 EVRM).Bij het positieve instrument van de vergoeding gelden deze eisen niet.
Daar komt bij dat een uitzonderingsmogelijkheid zoals door de hier aan het
woord zijnde leden voor ogen hebben een verzwaring van de uitvoeringslasten
zou betekenen. Ik zie dan ook onvoldoende aanleiding om in een uitzondering
te voorzien.De leden van de CDA-fractie hebben gevraagd of de regering nader kan onderbouwen
dat bij de forfaitaire kostenvergoeding van € 650 de werkelijke
kosten in belangrijke mate worden gedekt door de vergoeding. De vergoeding,
zo antwoord ik deze leden, kent twee varianten. Ten eerste de kostengerelateerde
vergoeding. Deze vergoeding is gerelateerd aan de door de inburgeringsplichtige
daadwerkelijk gemaakte kosten ten behoeve van de cursus en het examen en wordt
alleen toegekend indien de cursus is ingekocht bij een aanbieder die het door
de Minister aan te wijzen keurmerk heeft. Hierbij wordt gedacht aan een vergoeding
van 70% van de kosten tot een maximum van € 3000. Een inburgeringsplichtige
die geen cursus bij een aanbieder met een keurmerk of certificaat volgt, maar
wel, zonder aanbod van de gemeente, het inburgeringsexamen voorbereidt (door
bijvoorbeeld zelfstudie met behulp van boeken of een CD-ROM) en haalt, ontvangt
een vast forfaitair bedrag van € 650. Deze is niet gerelateerd aan
de gemaakte kosten.De leden van de CDA-, PvdA-, D66- en GroenLinks fracties hebben gevraagd
waarop het bedrag van € 3000 als maximum voor de kostengerelateerde
vergoeding is gebaseerd. De leden van de GroenLinks-fractie hebben daarnaast
gevraagd waarom er gekozen is voor een maximum. De leden van de PvdA-fractie
hebben gevraagd op welke wijze de regering de individuele inburgeringsplichtige
die zelfstandig een cursus inkoopt zal compenseren indien in werkelijkheid
de prijzen hoger uitvallen. Deze leden antwoord ik dat ik met de kostengerelateerde
vergoeding de inburgeringsplichtigen wil stimuleren om hun eigen verantwoordelijkheid
op te pakken. Ik ben van mening dat een vergoeding van 70% met een maximum van € 3000 redelijk is. Mijn inschatting is namelijk
dat individuele inburgeringsplichtigen zich bij de voorbereiding niet zullen
beperken tot de traditionele opzet van nieuw- en oudkomerscursussen met veelal
uitsluitend klassikaal onderwijs, dat relatief kostbaar is. Zij zullen ook
gebruik maken van nieuwe methoden zoals die nu worden ontwikkeld, vernieuwende
ict-toepassingen, zelfstudie en meer oefenen in de dagelijkse praktijk dan
nu het geval is. In het algemeen verwacht ik dan ook niet dat het maximum
van€ 3000 – zijnde 70% van de kosten – op problemen
zal stuiten. Juist door dit maximum te stellen, verwacht ik dat cursusaanbieders
gestimuleerd worden hun cursusaanbod te innoveren. Bij het bepalen van de
maximale hoogte van de vergoeding heb ik bovendien, zo antwoord ik de leden
van de D66-fractie, rekening gehouden met het feit dat de hoogte van de kosten
voor een inburgeringscursus niet voor alle inburgeringsplichtigen gelijk zullen
zijn. Immers, de inspanningen die door inburgeringsplichtigen zullen moeten
worden geleverd om het inburgeringsexamen te behalen, zullen uiteenlopen.
Dit is, naast de persoonlijke omstandigheden, mede afhankelijk van het beginniveau
Nederlandse taal en de leercompetenties van de inburgeringsplichtigen. De
leden van de PvdA-fractie antwoord ik dat ik thans geen compensatie van individuele
inburgeringsplichtigen overweeg. Wel zal ik, zoals overeengekomen in het meergenoemde
convenant tussen de Bve Raad en de ministeries van OCW en Justitie, één
en twee jaar na de inwerkingtreding van de Wet inburgering de eerste ontwikkelingen
op de markt, waaronder de prijzen, inventariseren.Het wetsvoorstel heeft fiscaal geen implicaties. Dat geldt voor alle financiële
prikkels in het nieuwe inburgeringsstelsel, te weten de lening, bedoeld in
artikel 14, de (kostengerelateerde en forfaitaire) vergoeding, bedoeld in
artikel 16, en de eigen bijdrage, bedoeld in artikel 21, tweede lid. De kosten
die de inburgeringsplichtige maakt om aan de inburgeringsplicht te voldoen,
betreffen een aangelegenheid van persoonlijke aard. Ook indien deze kosten
worden gemaakt ter verbetering van de persoonlijke vaardigheid, zullen zij
dan ook niet in aanmerking komen voor de scholingsaftrek van artikel 6.27
van de Wet inkomstenbelasting 2001. Indien zij daar wel onder zouden worden
gebracht, leidt zulks feitelijk nog niet tot een fiscale aftrekpost. Het een
en ander betekent dat de kosten van een cursus niet aftrekbaar zijn, maar
ook dat het verkrijgen van de vergoeding geen invloed heeft op de inkomstenbelasting.Handhaving gemeente in verband met termijn vergoedingDe leden van de CDA-fractie hebben gevraagd naar de reden waarom gemeenten
mogen bepalen wanneer de termijn gaat lopen waarbinnen de individuele oudkomer
aan zijn plicht moet voldoen. Zij hebben gevraagd of dit is om in te kunnen
spelen op de specifieke individuele situatie van de inburgeringsplichtige
zodat hem via deze «maatwerkroute» wat ruimer de gelegenheid kan
worden geven om het inburgeringsexamen te behalen? Ik antwoord deze leden
als volgt. Hoewel het niet ondenkbaar is dat een dergelijke situatie zich
in de praktijk zal voordoen, acht ik het juist van belang dat de inburgeringsplichtige
zo snel mogelijk voor het inburgeringsexamen slaagt. Met het introduceren
van een algemene inburgeringsplicht voor vreemdelingen en een plicht voor
specifieke categorieën Nederlanders vraagt het wetsvoorstel van personen
die over onvoldoende kennis van de Nederlandse taal en samenleving beschikken
dat zij in hun eigen inburgering investeren. Hoewel de regering van mening
is dat inburgeringsplichtigen in beginsel zelf verantwoordelijk zijn voor
de wijze waarop zij de noodzakelijke kennis verwerven om aan hun plicht te
voldoen, kan niet worden volstaan met een inburgeringsplicht zonder enige
vorm van (overheids)handhaving. Inburgeringsplichtigen worden daarom door
de gemeente opgeroepen en gehandhaafd.Echter gezien de omvang van de groep oudkomers is het niet mogelijk voor de overheid om hen in één keer aan te spreken.
Bovendien betreft de groep inburgeringsplichtige oudkomers geen «begrensde»
groep. Voor genaturaliseerde Nederlanders geldt dat zij op grond van specifieke
omstandigheden inburgeringsplichtig kunnen zijn of worden. Om deze redenen,
en mede ingegeven door budgettaire en organisatorische kaders dient de gemeente
ten aanzien van iedere oudkomer te bepalen wanneer de termijn gaat lopen waarbinnen
aan de inburgeringsplicht moet worden voldaan, en zal de handhaving in de
tijd gefaseerd plaatsvinden. Dit moet, zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie, niet worden uitgelegd als een mogelijkheid van gemeenten
om te kunnen inspelen op de specifieke individuele situatie van de inburgeringsplichtige
en om hem via deze «maatwerkroute» wat ruimer de gelegenheid te
geven het inburgeringsexamen te behalen.Dit betekent overigens niet dat de inburgeringsplichtige oudkomer moet «wachten»
met inburgeren tot dat de gemeenten start met handhaven, het is immers in
hun eigen belang dat zij hier zo snel mogelijk een start mee maken. Zij kunnen
hiertoe gebruik maken van de leen- en vergoedingsfaciliteit . De maximale
leentermijn is drie jaar vanaf het moment van eerste verstrekking; de termijn
voor de vergoeding is – zolang de oudkomer niet wordt gehandhaafd door
de gemeenten – niet begrensd.Vergoeding bij gedwongen vertrekDe leden van de CDA-fractie hebben gevraagd of ook de vreemdeling, die
als inburgeringsplichtige een aanzienlijk deel van het inburgeringstraject
heeft afgelegd en daarvoor kosten heeft gemaakt, in aanmerking komt voor een
(gedeeltelijke) vergoeding daarvan, indien hij wegens de verbreking van de
(huwelijks)relatie niet langer verblijfsgerechtigd is. Inburgeringsplichtigen
en gewezen inburgeringsplichtigen die het inburgeringsexamen (nog) niet hebben
behaald, zo antwoord ik deze leden, komen niet in aanmerking voor een vergoeding.
Uitsluitend de gewezen inburgeringsplichtige die het inburgeringsexamen binnen
drie jaar heeft behaald en voldoet aan de bij of krachtens algemene maatregel
van bestuur gestelde regels, komt voor een vergoeding in aanmerking (artikel
16, eerste lid, van het wetsvoorstel). Het is onverenigbaar met de uitgangspunten
van het terugkeerbeleid om illegaal in Nederland verblijvende vreemdelingen
in aanmerking te laten komen voor een vergoeding van de overheid. Voor het
toekennen van de vergoeding wordt dan ook als voorwaarde gesteld dat de gewezen
inburgeringsplichtige rechtmatig verblijf in Nederland heeft in de zin van
artikel 8, onderdelen a tot en met e, dan wel l, van de Vreemdelingenwet 2000
(artikel 4.19, tweede lid, van het ontwerp-Besluit inburgering). Dat betekent
dat de gezinsmigrant wiens afhankelijke verblijfsrecht wegens verbreking van
de (huwelijks)relatie is vervallen en aan wie geen voortgezet verblijf in
Nederland is toegestaan, geen vergoeding zal ontvangen zolang hij niet rechtmatig
in Nederland verblijft, ook niet indien hij het inburgeringsexamen binnen
drie jaar heeft behaald. Datzelfde geldt ten aanzien van de asielmigrant,
wiens verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd is ingetrokken omdat de
rechtsgrond voor de verlening daarvan is vervallen, en die Nederland niet
verlaat. Voor zover de asielmigrant wiens verblijf is beëindigd, in het
kader van zijn inburgeringsplicht een lening had afgesloten, is het voornemen
de opgebouwde rente en schuld bij terugkeer kwijt te schelden. Dit zal in
de Regeling inburgering worden opgenomen.Gemeentelijke vrijheid tot aanvullende vergoedingDe leden van de ChristenUnie vragen of het een gemeente vrij staat om,
bovenop de door de IB-Groep te verstrekken vergoeding, een aanvullende vergoeding
uit te keren, in gevallen waarin de gemeente daartoe aanleiding vindt? De
door de IB-Groep te verstrekken vergoeding is bedoeld voor de inburgeringsplichtigen
die zich zelfstandig op het inburgeringsexamen voorbereiden en daar kosten
voor maken. De inburgeringsplichtige die een aanbod van de gemeente
voor een inburgeringsvoorziening heeft aanvaard, heeft geen recht op deze
vergoeding (artikel 4.19, eerste lid, van het ontwerp-Besluit). Het wetsvoorstel
bevat geen regels omtrent een aanvullende vergoeding van gemeenten aan inburgeringsplichtigen.
Gemeente zijn dus vrij om bovenop de door de IB-Groep te verstrekken vergoeding
een aanvullende vergoeding uit te keren, in gevallen waarin de gemeente daartoe
aanleiding vindt. Echter, de rijksoverheid zal een dergelijke aanvullende
vergoeding niet bekostigen.2.5 Aanbod van (gecombineerde) voorzieningen2.5.1 AlgemeenDoor vrijwel alle fracties zijn vragen gesteld met betrekking tot het
aanbod van inburgeringsvoorzieningen aan bijzondere groepen inburgeringsplichtigen
en de gevolgen die het al dan niet krijgen van een aanbod met zich brengt.
In het volgende gedeelte heb ik ten behoeve van de duidelijkheid de vragen
zoveel mogelijk gebundeld beantwoord.De leden van de PvdA-fractie hebben gevraagd in welke situaties gemeenten
een inburgeringsvoorziening moeten aanbieden en
wanneer zij een dergelijke voorziening mogen aanbieden.Gemeenten kunnen een inburgeringsvoorziening
aanbieden, zo antwoord ik deze leden, aan inburgeringsplichtigen die bijstandsgerechtigd
zijn of een uitkering op grond van een andere socialezekerheidswet of -regeling
ontvangen, die de plicht hebben om arbeid te verkrijgen en te aanvaarden en
aan wie in het kader van de uitvoering van die wet of regeling een voorziening
is aangeboden gericht op arbeidsinschakeling (artikel 17, eerste lid, aanhef
en onderdeel a, van het wetsvoorstel). Diverse voorwaarden moeten worden vervuld
alvorens van gemeentewege een (door het rijk gefinancierde) inburgeringsvoorziening
kan worden aangeboden. De inburgeringsplichtige moet bijstandsgerechtigd zijn
of een uitkering ontvangen op grond van een andere sociale zekerheidswet of
-regeling waaruit de plicht tot het verkrijgen en aanvaarden voortvloeit dan
wel door middel van een voorschrift kan worden opgelegd. De inburgeringsplichtige
moet ook feitelijk de plicht hebben om arbeid te verkrijgen en te aanvaarden
(artikel 17, tweede en derde lid) en hij moet een voorziening gericht op arbeidsinschakeling
ontvangen. In deze gevallen is de gemeente niet verplicht een inburgeringsvoorziening
aan te bieden. Indien zij een dergelijk aanbod wel doet, worden de beide voorzieningen
gecombineerd. Een dergelijk aanbod mag niet worden gedaan aan de inburgeringsplichtige,
indien dat diens arbeidsinschakeling belemmert (artikel 17, zesde lid).Daarnaast kunnen gemeenten een inburgeringsvoorziening
aanbieden aan oudkomers, die zelf geen inkomsten uit tegenwoordige arbeid,
algemene bijstand of uitkering genieten (artikel 17, eerste lid, aanhef en
onderdeel b, van het wetsvoorstel).Gemeenten moeten de inburgeringsplichtige
die geestelijk bedienaar is een inburgeringsvoorziening aanbieden (artikel
17, vierde lid, van het wetsvoorstel), ongeacht de vraag of het om nieuw-
of oudkomers gaat. De reden hiervoor is het grote maatschappelijke belang
dat is gediend met hun inburgering en de voorbeeldfunctie die zij vervullen,
waarop ik hiervoor in paragraaf 2.1.7 nader ben ingegaan.Zoals gezegd moet een uitkeringsgerechtigde inburgeringsplichtige om in
aanmerking te komen voor gecombineerd aanbod arbeidsplichtig zijn. Voor de
WWB, IOAW en IOAZ geldt dat iedere uitkeringsgerechtigde in beginsel de verplichting
heeft om arbeid te verkrijgen en te aanvaarden. Het college van burgemeester
en wethouders kan in geval van dringende redenen een ontheffing verlenen van
deze arbeidsplicht. Door al dan niet gebruik te maken van deze bevoegdheid
kan het college de omvang van het bestand van WWB-, IOAW- en
IOAZ-gerechtigden die in aanmerking kunnen komen voor een gemeentelijk aanbod
beïnvloeden (uiteraard voorzover de betreffende uitkeringsgerechtigde
wèl een voorziening gericht op arbeidsinschakeling ontvangt).Bij de vraag van de leden van de PvdA-fractie naar de omvang van deze
drie bijzondere doelgroepen die van de gemeente een inburgeringsvoorziening
aangeboden zullen (kunnen) krijgen, stel ik voorop dat het hierbij gaat om
ramingen waarbij noodzakelijkerwijs bepaalde aannames moeten worden gedaan.
Een per definitie hoogst onzekere factor daarbij is de inschatting van het
aantal genaturaliseerde Nederlanders die op enig moment in de toekomst inburgeringsplichtig
zullen worden omdat zij pas dan zes maanden uitkeringsgerechtigd zijn, de
zorg hebben gekregen over minderjarige kinderen of als geestelijke bedienaar
werkzaam zullen zijn (artikel 3, eerste lid, van het wetsvoorstel). Uit statistische
gegevens van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en het ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid is afgeleid dat ruim 280 000 personen
mogelijk in aanmerking kunnen komen voor een aangeboden inburgeringsvoorziening.
Meer dan de helft daarvan zijn uitkeringsgerechtigden, ongeveer 500 personen
zijn geestelijke bedienaar en de overigens betreft inburgeringsplichtigen
zonder inkomen uit arbeid of uitkering. Zoals gezegd, is de omvang van deze
drie bijzondere groepen niet met zekerheid vast te stellen en zal ook niet
iedereen feitelijk een inburgeringsvoorziening aangeboden krijgen. Afgezien
van de ongeveer 500 geestelijke bedienaren aan wie een voorziening moet worden
aangeboden, bepalen de gemeenten dat voortaan zelf. Het zijn deze drie bijzondere
groepen inburgeringsplichtigen, zo antwoord ik de leden van de GroenLinks-fractie,
voor wie de gemeenten op de institutionele markt inburgeringsvoorzieningen
zullen inkopen.De leden van de fracties van de PvdA en de ChristenUnie hebben gevraagd
naar het onderscheid tussen de drie bijzondere groepen inburgeringsplichtigen
aan wie een inburgeringsvoorziening tegen een eigen bijdrage van € 270
kan worden aangeboden en de overige inburgeringsplichtigen die hogere kosten
zouden moeten maken. Zoals ik heb toegezegd (Kamerstukken II 2004/05, 29 543,
nr. 4), heb ik bij de uitwerking van het nieuwe inburgeringsstelsel als een
van de uitgangspunten genomen dat er geen sprake is van ongelijke behandeling
tussen uitkeringsgerechtigden die wel een inburgeringsvoorziening aangeboden
krijgen en uitkeringsgerechtigden die een dergelijk aanbod niet krijgen en
die een beroep kunnen doen op de leenen vergoedingsfaciliteiten. Bij de uitwerking
van de leenfaciliteit is rekening gehouden met het realiseren van een vergelijkbare
financiële situatie voor de bijstandsuitkeringsgerechtigden mét
en zónder gecombineerd aanbod. Met de combinatie van de kostengerelateerde
vergoeding van 70% van de gemaakte kosten (met een maximum van € 3000),
aflossing naar draagkracht en het teniet gaan van de restantlening na een
bepaalde aflossingsperiode worden uitkeringsgerechtigden die geen inburgeringsvoorziening
aangeboden krijgen, in een vergelijkbare positie gebracht als uitkeringsgerechtigden
die wel een dergelijk aanbod krijgen. Er is dus geen sprake van wezenlijke
verschillen in de financiële positie van deze twee groepen. Overigens
is het onderscheid tussen de bijzondere categorieën en de overige inburgeringsplichtigen
objectief gerechtvaardigd. Voor uitkeringsgerechtigden met een arbeidsplicht,
aan wie reeds een reïntegratievoorziening wordt aangeboden, is het van
belang dat hun reïntegratie en inburgering in één (gecombineerde)
voorziening worden samengebracht. Bij de niet-uitkeringsgerechtigden zonder
inkomen uit arbeid gaat het veelal om allochtone vrouwen in een maatschappelijke
achterstandspositie. Daarop ben ik hiervoor in paragraaf 2.1.8 reeds
nader ingegaan. Ook de bijzondere positie van de geestelijke bedienaar heb
ik hiervoor (in paragraaf 2.1.7) nader toegelicht. Met het
oog op de vergroting van de doeltreffendheid van het overheidsoptreden bij
inburgering/reïntegratie, de emancipatie en participatie van allochtone
vrouwen en het maatschappelijk belang dat is gediend met de inburgering van
geestelijke bedienaren acht ik het aangewezen deze bijzondere groepen met
een aanbod te kunnen faciliteren en daarmee tegelijkertijd een de handhaving
van hun inburgeringsplicht te kunnen realiseren. De versterkte handhaving
kan worden gerealiseerd door de handhaving van de meewerkingsplicht in het
kader van de aangeboden inburgeringsvoorziening.De leden van de CDA-fractie die hebben gevraagd naar de mogelijkheid dat
de gemeentelijke beleidsvrijheid kan leiden tot rechtsongelijkheid en naar
de kans dat daarover juridische procedures worden gevoerd, antwoord ik dat
het onderhavige wetsvoorstel de gemeenten inderdaad een belangrijke mate van
beleidsvrijheid laat. Inherent daaraan is dat er ruimte is voor differentiatie
tussen gemeenten binnen de wettelijke kaders. Daarmee wordt tegemoetgekomen
aan de wens – ook van de gemeenten – om zowel bij reïntegratie
als bij inburgering maatwerk te kunnen leveren. Gezien de omvang van de groep
die in aanmerking komt voor een aanbod zullen gemeenten prioriteiten moeten
stellen. De vrees dat hierdoor rechtsongelijkheid ontstaat, deel ik niet.
Gemeenten moeten immers bij verordening aangeven welke procedure door het
college wordt gevolgd voor het doen van een aanbod aan inburgeringsplichtigen
en welke criteria daarbij worden gehanteerd. Daarbij zullen de algemene beginselen
van behoorlijk bestuur in acht moeten worden genomen. In de verordening zullen
ook regels moeten worden opgenomen over de vaststelling door het college van
een passende inburgeringsvoorziening, met inbegrip van de totstandkoming en
de samenstelling van de inburgeringsvoorziening (artikel 17, zevende lid,
van het wetsvoorstel). Dat de diverse inburgeringsvoorzieningen zullen verschillen,
hangt samen met het vereiste van passendheid van de voorziening. Gemeenten
zullen immers rekening houden met het startniveau van de inburgeringsplichtige
op het gebied van de kennis van de Nederlandse taal en kennis van de Nederlandse
samenleving, de leercapaciteit, en de persoonlijke situatie. Zolang het verschil
tussen de ene inburgeringsvoorziening en de andere gebaseerd is op bovengenoemde
verschillen en derhalve het verschil objectief te rechtvaardigen is zal er
tussen inburgeringsplichtigen mijns inziens geen sprake kunnen zijn van rechtsongelijkheid.De fracties van het CDA, de PvdA, Groenlinks en de ChristenUnie hebben
gevraagd naar de eigen bijdrage voor de inburgeringsvoorziening en de kosten
die gemoeid zijn bij de voorbereiding op het inburgeringsexamen. Daarbij onderscheid
ik twee situaties. In de eerste situatie is er
sprake van een gemeentelijk aanbod dat de inburgeringsplichtige heeft aanvaard.
Het aanbod omvat een inburgeringsvoorziening die toeleidt tot het inburgeringsexamen
en het eenmaal gratis afleggen van het examen. Alleen de inburgeringsplichtige
die de aangeboden inburgeringsvoorziening aanvaardt, is een eigen bijdrage
van € 270 verschuldigd. Anders dan de leden van de PvdA-fractie
lijken te veronderstellen, is niet iedere inburgingsplichtige een eigen bijdrage
verschuldigd. De eigen bijdrage moet eenmalig worden betaald voor een inburgeringsvoorziening
die eenmaal het afleggen van het inburgeringsexamen omvat. De inburgeringsplichtige
die niet de eerste maal slaagt voor dat examen, zal bij verdere pogingen het
examengeld zelf moeten betalen. Bij het vaststellen van de hoogte van de eigen
bijdrage is de groep uitkeringsgerechtigden als vertrekpunt gekozen, omdat
het grootste deel van hen een inkomen heeft op het niveau van op of rond het
sociaal minimum. Uitgangspunt is geweest dat de eigen bijdrage proportioneel
moet worden geacht, voor met name deze groep. Per maand is een bedrag van € 15
proportioneel geacht, gevoegd bij de gemiddelde duur van de voorzieningen
van ongeveer 18 maanden, is de hoogte uiteindelijk vastgesteld
op € 270. De zorg van de verschillende fracties dat het bedrag van
de eigen bijdrage erg hoog is voor mensen met een minimuminkomen, deel ik
dan ook niet. Daar komt bij dat de gemeenten bij de inning van de eigen bijdrage
maatwerk kunnen bieden, zij kunnen rekening houden met de individuele omstandigheden
van de uitkeringsgerechtigde door de mogelijkheid van betaling in termijnen.
Op grond van artikel 21, derde lid, van het wetsvoorstel kan de gemeenteraad
dit bij verordening regelen. De inburgeringsplichtige die een aangeboden inburgeringsvoorziening
heeft aanvaard, komt niet in aanmerking voor een vergoeding, zo antwoord ik
de leden van de CDA-fractie nog op hun vraag of de gecombineerde inburgeringsvoorziening
een extra belasting voor uitkeringsgerechtigde inburgeringsplichtigen vormt
die er toe kan leiden dat zij het recht op de vergoeding kunnen verspelen.
Deze inburgeringsplichtigen zijn voor de aangeboden inburgeringsvoorziening
een eigen bijdrage van € 270 verschuldigd. Slechts indien zij niet
slagen voor hun inburgeringsexamen zullen zij voor een vervolg zelf financieel
verantwoordelijk zijn.In de tweede situatie is de inburgeringsplichtige
zelf verantwoordelijk voor de voorbereiding op het inburgeringsexamen. Hiervan
kan sprake zijn indien hij geen gemeentelijk aanbod krijgt of indien hij een
aanbod heeft afgeslagen. In dat geval kan hij een lening bij de IB-Groep afsluiten
ten behoeve van de cursus- en examenkosten. Indien de inburgeringsplichtige
vervolgens binnen drie jaar het inburgeringsexamen behaalt, komt hij in beginsel
in aanmerking voor een vergoeding van 70% van de gemaakte kosten tot
een maximum van € 3000. Deze vergoeding wordt uitgekeerd als de
inburgeringsplichtige een cursus heeft gevolgd bij een cursusinstelling met
een keurmerk. Een inburgeringsplichtige die geen cursus bij een aanbieder
met keurmerk of certificaat volgt, maar wel, zonder aanbod van de gemeente,
het inburgeringexamen haalt, ontvangt een vast forfaitair bedrag van € 650.De vergoeding wordt gebruikt voor de aflossing van de lening. Verder bestaat
de mogelijkheid om de (rest van de) lening af te lossen naar draagkracht.
Het maximaal te betalen maandbedrag en de lengte van de terugbetalingstermijn
is dan afhankelijk van draagkracht. Tenslotte wordt geregeld dat het restant
leenbedrag na een bepaalde tijd van terugbetalen teniet gaat. Op deze manier
wordt voorkomen dat inburgeringsplichtigen voor een (te) lange tijd in een
leensituatie verkeren. Ik ben van mening dat met de hierboven regelingen in
voldoende mate rekening kan worden gehouden met de individuele omstandigheden
van een inburgeringsplichtige.De leden van de PvdA-fractie hebben gevraagd naar de handhaving van de
inburgeringsplicht van hen die geen inburgeringsvoorziening aangeboden hebben
gekregen en aanvaard, en die zelf de financiële lasten van hun inburgering
moeten dragen. Dergelijke inburgeringsplichtigen, zo antwoord ik deze leden,
zullen zich zelfstandig op het inburgeringsexamen moeten voorbereiden. De
wijze waarop zij dit willen doen, staat hen vrij. Hen staan daarvoor de leen-
en vergoedingsfaciliteiten ter beschikking, indien een cursus wordt ingekocht
bij een instelling met een keurmerk. Voorzover zij nieuwkomer zijn, wordt
hun inburgeringsplicht direct gehandhaafd. Alle nieuwkomers worden binnen
zes weken door de gemeente opgeroepen voor de intake (artikel 5.1 van het
ontwerp-Besluit inburgering). Ook indien zij oudkomer zijn wordt de naleving
van de inburgeringsplicht gehandhaafd. Die handhaving zal echter, gelet op
de grote omvang van deze groep, gefaseerd gebeuren. Oudkomers van wie de naleving
van de inburgeringsplicht wordt gehandhaafd, ontvangen een beschikking (artikel
24 van het wetsvoorstel). De termijnen van drie jaar waarbinnen zij voor de
vergoeding in aanmerking kunnen komen en vijf jaar waarbinnen het examen moet
zijn behaald waarna een boete kan worden opgelegd, gaan lopen
nadat de beschikking is bekendgemaakt. Op de handhaving van de inburgeringsplicht
ga ik hierna in paragaaf 2.6 nader in.Verrekening eigen bijdrageOp grond van artikel 22, derde lid, van het wetsvoorstel kan de eigen
bijdrage door het college van burgemeester en wethouders en door het Uitvoeringsinstituut
werknemersverzekeringen (UWV) verrekend worden met een uitkering. Van een
korting op de uitkering bij wijze van sanctie is dan ook geen sprake. Door
verrekening kan de eigen bijdrage van een uitkeringsgerechtigde op eenvoudige
wijze worden geïnd. Daarmee worden de administratieve lasten van de inburgeringsplichtige
en de gemeenten zo veel mogelijk beperkt en voorts wordt (tijdige) betaling
van de eigen bijdragen (en de eventuele bestuurlijke boete) zeker gesteld.
Hoewel ik mij bewust ben van het feit dat de verrekening van de eigen bijdrage
en/of de bestuurlijke boete direct voelbaar is voor de uitkeringsgerechtigde
inburgeringsplichtige, ben ik niet van mening dat toestemming van de uitkeringsgerechtigde
inburgeringsplichtige wenselijk is.Voorts hebben de leden van de PvdA-fractie in dit kader gevraagd naar
de wenselijkheid en mogelijkheid om bijstandsgerechtigden langer dan drie
jaar of tweemaal te korten op hun uitkering. Tijdens het wetgevingsoverleg
van 13 december 2004 heb ik uitdrukkelijk aangegeven dat de gemeenten
belast zullen worden met de inning van deze bijdrage en dat zij, door de mogelijkheid
van betaling in termijnen, rekening kunnen houden met de individuele omstandigheden
van de inburgeringsplichtige, waaronder ook eventuele schulden of een door
de inburgeringsplichtige verschuldigde bestuurlijke boeten kunnen worden begrepen.
De gemeenten kunnen de duur van de betalingstermijn betrekken, zowel bij de
inning van de eigen bijdrage als bij de verrekening van de eigen bijdrage
of de bestuurlijke boete met de uitkering. Bij een betalingstermijn van langer
dan drie jaar zal maandelijkse bedrag voor de eigen bijdrage navenant omlaag
gaan.In het onderhavige wetsvoorstel wordt de eigen verantwoordelijkheid van
de burger in het integratiebeleid ook in financiële zin versterkt met
de eigen bijdrage voor aangeboden inburgeringsvoorzieningen. Zoals ook in
de kabinetsreactie op het eindrapport van de Commissie Blok (Kamerstukken
II 2003/04, 28 689, nr. 17, p. 10) is aangegeven, wordt van
voorzieningen die gratis door de overheid worden aangeboden bovendien al gauw
aangenomen dat die ook niet veel waard zijn, waardoor gratis voorzieningen
vaak gebrek aan zorg en motivatie bij de gebruikers met zich brengen. Het
nieuwe inburgeringsstelsel kent daarom geen gratis voorzieningen. Deze financiële
versterking van de eigen verantwoordelijkheid van de burger in het integratiebeleid
geldt ook voor de bijzondere groepen inburgeringsplichtigen aan wie een inburgeringsvoorziening
wordt aangeboden. Niet alleen laat de aangeboden inburgeringsvoorziening omverlet
de eigen verantwoordelijkheid om de nodige kennis en vaardigheden op te doen
en het inburgeringsexamen af te leggen, maar ook is voor de aangeboden inburgeringsvoorziening
een eigen bijdrage van € 270 verschuldigd. Deze bijdrage is niet
verschuldigd voor het reïntegratiedeel van de gecombineerde inburgeringsvoorziening,
zo antwoord ik de leden van de PvdAen GroenLinks-fracties, maar voor de inburgeringsvoorziening.
Ook oudkomers zonder inkomsten uit arbeid of uitkering en geestelijke bedienaren,
die niet voor een reïntegratietraject in aanmerking komen, zijn een eigen
bijdrage van € 270 verschuldigd.Er bestaan bovendien geen Europeesrechtelijke belemmeringen voor deze
eigen bijdrage, omdat het opleggen van eigen bijdragen beheerst wordt door
het nationale recht en niet door het Europese recht. Ik wijs er hierbij op dat een uitkeringsgerechtigde op grond van de WWB,
anders dan de leden van de GroenLinks-fractie kennelijk veronderstellen, geen
afdwingbaar recht op een reïntegratietraject heeft; het is aan het oordeel
van het college van burgemeester en wethouders of en, zo ja, welke voorziening
noodzakelijk wordt geacht voor de arbeidsinschakeling.De leden van de D66-fractie vragen hoe een inburgeringsplichtige kan weten
of hij een gemeentelijk aanbod zal krijgen. Van belang is dat inburgeringsplichtigen,
ongeacht of zij in aanmerking komen voor een aanbod, financieel in staat gesteld
worden aan hun inburgeringsplicht te voldoen. Zolang zij geen gemeentelijk
aanbod hebben gekregen én geaccepteerd, kunnen zij een beroep doen
op de vergoeding en lening. Op het moment dat zij eenmaal een aanbod hebben
geaccepteerd, is dat niet meer mogelijk. Dit is vastgelegd in de artikelen
4.1, derde lid, en 4.19, eerste lid, van het ontwerp-Besluit inburgering.
Het gemeentelijk aanbod voor de bijzondere groepen komt in beginsel in de
plaats van de lening- en vergoedingsfaciliteit. De (rijks)overheid zou anders
dubbele kosten maken.De gemeenteraad, zo antwoord ik deze leden voorts, wordt verplicht om
bij verordening regels te stellen omtrent het aanbod voor een inburgeringsvoorziening
aan de bijzondere groepen inburgeringsplichtigen zoals omschreven in artikel
17, eerste tot en met vierde lid. Die regels moeten in ieder geval betrekking
hebben op de procedure die het college moet volgen voor het doen van een aanbod
aan de inburgeringsplichtigen. Daarmee wordt gedoeld op de werkwijze van het
college voorafgaand aan het doen van een aanbod. Die regels zullen ook de
criteria moeten stellen voor het doen van een aanbod, de wijze waarop wordt
omgegaan met verschillende groepen uitkeringsgerechtigden aan wie een voorziening
kan worden aangeboden, en de prioritering die daarin door het college wordt
aangebracht. Daarbij kan worden gedacht aan prioritering op basis van een
wijkgerichte aanpak van achterstanden. Ook zullen in die verordening regels
kunnen worden gesteld over de afstemming van het aanbod met bijvoorbeeld het
UWV. De inburgeringsplichtige kan die verordening raadplegen, waardoor hij
een beeld krijgt van het gemeentelijk beleid.Als gezegd is aan de gemeenteraad opgedragen om bij gemeentelijke verordening
regels te stellen met betrekking tot de inburgeringsvoorziening. Daarbij gaat
het in elk geval om de criteria die worden gehanteerd bij het doen van een
aanbod, de wijze waarop het college omgaat met de verschillende groepen uitkeringsgerechtigden
aan wie een voorziening kan worden aangeboden en de prioritering die daarin
door het college moet worden aangebracht, zo antwoord ik de leden van de VVD-fractie
op hun vraag of de Rijksoverheid dan wel de gemeentelijke overheid zal bepalen
welke prioritaire doelgroepen als eerste aan bod komen voor het aanbod.Ook bij de inburgering van de bijzondere categorieën inburgeringsplichtigen
aan wie van gemeentewege een inburgeringsvoorziening kan worden aangeboden,
staat de eigen verantwoordelijkheid van de inburgeringsplichtige voorop, zo
antwoord ik de leden van de CDA-fractie die vragen of deze inburgeringsplichtigen,
indien aan hen (nog) geen inburgeringsvoorziening is aangeboden, daarop moeten
blijven wachten of zelf met hun inburgering kunnen beginnen. Ook deze inburgeringsplichtigen
moeten binnen de daartoe gestelde termijn van drieëneenhalf of vijf jaar
het inburgeringsexamen behalen. Ook zij moeten zelf het initiatief kunnen
nemen om met de voorbereidingen voor dat inburgeringsexamen te beginnen en
ook voor hen staan de leningsfaciliteit en de vergoedingsfaciliteit open.Voor de nieuwkomers onder deze bijzondere categorieën gaat de termijn
van (in de meeste gevallen) drieëneenhalf jaar waarbinnen het inburgeringsexamen
moet zijn behaald, direct lopen en het college zal de inburgeringsplicht
in alle gevallen direct handhaven, ongeacht of de individuele inburgeringsplichtige
een inburgeringsvoorziening wordt aangeboden. Deze inburgeringsplichtige wordt
binnen zes weken door het college opgeroepen om te verschijnen en daarbij
gegevens te verstrekken die voor het college van belang zijn voor de vraag
of aan hem een inburgeringsvoorziening zal worden aangeboden. Kortheidshalve
verwijs ik de leden van de CDA-fractie in dit verband naar de artikelen 23,
eerste lid, van het wetsvoorstel en 5.1 van het ontwerpbesluit. Het zal de
inburgeringsplichtige nieuwkomer dan ook voldoende snel duidelijk zijn of
hem een inburgeringsvoorziening wordt aangeboden, zo antwoord ik deze leden
en die van de D66-fractie. De inburgeringsplichtige nieuwkomer aan wie geen
inburgeringsvoorziening wordt aangeboden, doet er geen goed aan nog langer
te wachten op een aanbod; hij zal zelf zijn inburgering ter hand moeten nemen
en daarbij een beroep kunnen doen op de lening- en vergoedingsfaciliteiten.Voor de nieuwkomers onder deze bijzondere categorieën gaat de termijn
van (in de meeste gevallen) drieëneenhalf jaar waarbinnen het inburgeringsexamen
moet zijn behaald, direct lopen en het college zal de inburgeringsplicht in
alle gevallen direct handhaven, ongeacht of de individuele inburgeringsplichtige
een inburgeringsvoorziening wordt aangeboden. Deze inburgeringsplichtige wordt
binnen zes weken door het college opgeroepen om te verschijnen en daarbij
gegevens te verstrekken die voor het college van belang zijn voor de vraag
of aan hem een inburgeringsvoorziening zal worden aangeboden. Kortheidshalve
verwijs ik de leden van de CDA-fractie in dit verband naar de artikelen 23,
eerste lid, van het wetsvoorstel en 5.1 van het ontwerp-Besluit.Ook de oudkomers onder de bijzondere categorieën aan wie een inburgeringsvoorziening
kan worden aangeboden, kunnen door het college worden opgeroepen om gegevens
te verstrekken die van belang zijn voor de vraag of hen inderdaad een voorziening
zal worden aangeboden (artikel 23 van het wetsvoorstel), waarop het college
de dag bepaalt waarop de termijn van vijf jaar waarbinnen het inburgeringsexamen
moet zijn behaald, aanvangt (artikel 24 van het wetsvoorstel). Dat geldt ongeacht
of de individuele oudkomer een inburgeringsvoorziening wordt aangeboden. Aangezien
deze oudkomers ook vóór de oproep al inburgeringsplichtig zijn,
kunnen zij in die periode hun inburgering ter hand nemen en daarbij gebruik
maken van de faciliteiten.Gemeentelijke verordeningDe gemeenten hebben, zoals gezegd, in belangrijke mate beleidsvrijheid
bij het aanbieden van inburgeringsvoorzieningen aan bijzondere groepen inburgeringsplichtigen
en zullen op grond van artikel 17, zevende lid, bij verordening regels moeten
stellen omtrent de inburgeringsvoorziening. Die omvatten in ieder geval de
criteria voor het aanbieden van inburgeringsvoorzieningen, de wijze waarop
wordt omgegaan met verschillende groepen uitkeringsgerechtigden aan wie een
voorziening kan worden aangeboden, en de prioritering die daarin door het
college wordt aangebracht. Daarbij kan onder meer worden gedacht aan een prioritering
op basis van wijkgerichte aanpak. Ik heb er vertrouwen in, zo antwoord ik
de leden van de VVD-fractie, die hebben gevraagd naar de wijze waarop voorkomen
kan worden dat de middelen alleen gaan naar de meest kansrijken gaan, dat
de gemeenten bij hun prioritering zorgvuldig en op evenwichtige wijze te werk
zullen gaan en ook de minder kansrijke inburgeringsplichtigen voor een aanbod
in aanmerking zullen brengen. In dit verband wijs ik deze leden op mijn antwoord
op de vraag van de leden van de CDA-fractie naar aanleiding van een onderzoek
van de Inspectie Werk en Inkomen (paragraaf 2.1.9), waaruit blijkt dat
ook gemeenten financieel voordeel hebben bij het inzetten van reïntegratie
en inburgering voor minder kansrijken. Ik verwijs deze leden voorts naar mijn
antwoorden in hoofdstuk 6 van deze nota in antwoord op hun vraag over de effectiviteitsmeting aan de hand van de door gemeenten behaalde resultaten,
en op de vraag van de leden van de GroenLinks-fractie over de spreiding van
middelen en inburgeringsvoorzieningen.Tijdsduur voorzieningIn tegenstelling tot de Wet inburgering nieuwkomers, bevat in het onderhavige
wetsvoorstel en de daarop te baseren lagere regelgeving geen voorschriften
over de duur van de aangeboden inburgeringsvoorziening. Het is dus niet zo,
zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie, dat voor degenen die een gemeentelijk
aanbod krijgen wordt uitgegaan van een traject van 600 uur. Het onderhavige
wetsvoorstel laat de gemeente, zoals ik ook hiervoor in paragraaf 1.1.
in antwoord op vragen van de leden van de SP-fractie heb toegelicht, alle
ruimte om maatwerk te leveren. De gemeente moet een passende inburgeringsvoorziening
aanbieden die toeleidt naar het inburgeringsexamen. Dat betekent onder meer
dat rekening moet worden gehouden met bijvoorbeeld het startniveau van de
inburgeringsplichtige, de leercapaciteit en de persoonlijke situatie. Daarop
kan de gemeente het aantal uren afstemmen. Voor bepaalde inburgeringsplichtigen
zullen 600 studiebelastingsuren onvoldoende zijn, terwijl anderen minder uren
nodig zullen hebben om zich de benodigde kennis en vaardigheden eigen te maken.
Voor de bekostiging van de gemeenten die het aanbod doen, is uitgegaan van
een verwacht gemiddelde.Verhuizing inburgeringsplichtigeDe leden van het CDA-fractie hebben diverse vragen gesteld op welke wijze
zal worden omgegaan met verhuizingen door inburgeringsplichtigen. De bijzondere
groepen die in aanmerking komen voor een inburgeringsvoorziening zijn in artikel
17 van het wetsvoorstel bepaald. Dit zijn bijstands- en uitkeringsgerechtigden,
oudkomers die zelf geen inkomsten uit tegenwoordige arbeid, bijstand of uitkering
genieten en geestelijke bedienaren. Indien een inburgeringsplichtige een inburgeringsvoorziening
aangeboden heeft gekregen en geaccepteerd en vervolgens na een bepaalde periode
verhuist dan vervalt in principe deze inburgeringsvoorziening. Het is afhankelijk
van het beleid van de nieuwe gemeente en ook van de feitelijke omstandigheden
(bijvoorbeeld: verhuizing van het ene deel van Nederland naar het andere deel)
of de door de eerste gemeente aangeboden voorziening kan worden voortgezet.
Dit betekent echter niet dat indien de aangeboden voorziening niet kan worden
voortgezet dat daarmee zijn inburgeringsplicht vervalt. De beschikking op
grond waarvan de eerste gemeente de inburgeringsvoorziening heeft vastgesteld,
bevat tevens regels over de handhaving. Dat wil zeggen dat op grond van de
beschikking van de eerste gemeente de termijn voor de handhaving is aangevangen.
Bij verhuizing vervalt in principe de inburgeringsvoorziening, echter niet
het gedeelte van de beschikking op grond van artikel 24 van het wetsvoorstel
dat de handhavingstermijn bevat. De handhaving van de inburgeringsplicht wordt
voortgezet door de gemeente waarheen de inburgeringsplichtige is verhuisd.Deze tweede gemeente kan binnen zes weken besluiten of de aangeboden inburgeringsvoorziening
van de eerste gemeente kan worden voortgezet (artikel 21, vierde lid, van
het wetsvoorstel). Indien de tweede gemeente daartoe niet besluit dient de
inburgeringsplichtige zich verder zelfstandig voor te bereiden op het inburgeringsexamen.
In het ontwerp-Besluit inburgering is in de artikelen 4.1, derde lid, respectievelijk
4.19, eerste lid, geregeld dat in dat geval op aanvraag van de inburgeringsplichtige
door de IB-Groep alsnog een lening wordt verstrekt,
indien is voldaan aan de overige voorwaarden waaronder de lening wordt verstrekt.
Bovendien komt de inburgeringsplichtige die het inburgeringsexamen binnen
3 jaar heeft behaald in dat geval alsnog in aanmerking
voor de door de IB-Groep te verstrekken vergoeding. De tweede gemeente kan
aan de inburgeringsplichtige ook een nieuwe inburgeringsvoorziening
aanbieden. Dit tweede aanbod aan de inburgeringsplichtige zal echter buiten
de inburgeringsbekostiging van de gemeente door het Rijk vallen. Het staat
gemeenten uiteraard vrij onderling afspraken te maken over een verdeling van
middelen. Indien de aangeboden inburgeringsvoorziening van de eerste gemeente
in de tweede gemeente niet wordt voortgezet kan de inburgeringsplichtige zelfstandig
een «geheel nieuwe» inburgeringscursus starten, al dan niet met
gebruikmaking van de leenfaciliteit. Zoals al gesteld komt de inburgeringsplichtige
indien hij het inburgeringsexamen heeft behaald in dat geval eveneens in aanmerking
voor de vergoeding, indien hij voldoet aan de overige daaraan gestelde voorwaarden.
In de gemeentelijke verordening op grond van artikel 17, zevende lid, kan
de raad regels stellen over de procedure die door het college wordt gevolgd
voor het doen van een aanbod aan de bijzondere groepen inburgeringsplichtigen.
Hierbij kan de wijze waarop in geval van verhuizing met een eerder door een
andere gemeente aangeboden inburgeringsvoorziening wordt omgegaan, worden
betrokken.Het electronisch dossier van de inburgeringsplichtige in het ISI zal toegankelijk
worden gemaakt voor de tweede gemeente. Deze tweede gemeente zal contact opnemen
met de gemeente waar de inburgeringsplichtige voorheen stond ingeschreven
zodat ook het schriftelijk dossier van de inburgeringsplichtige kan worden
overgedragen aan de gemeente van zijn nieuwe woonplaats. Hierdoor kan de tweede
gemeente het inburgeringsproces voortzetten rekeninghoudend met het persoonlijke
dossier van de betrokkene.Duale trajectenDe leden van de CDA- en PvdA-fracties die hebben gevraagd naar duale trajecten,
antwoord ik als volgt. In reactie op de motie Dijsselbloem (Kamerstukken II
2003/04, 29 200 VI, nr. 78) om een maatschappelijke stage als verplicht
onderdeel van de inburgering op te nemen, heb ik toegezegd (Kamerstukken II
2003/04, 29 200 VI, nr. 119) dat ik door het opnemen van praktijkgebonden
onderdelen in het inburgeringsexamen zal stimuleren dat er in inburgeringsprogramma’s
praktijkgericht gewerkt zal worden. Aan deze toezegging heb ik voldaan door
in het nieuwe inburgeringsexamen een praktijkgericht deel op te nemen. Door
middel van dit praktijkdeel zal worden getoetst of de inburgeringsplichtige
in staat is om geleerde taalkennis praktisch toe te passen in werk- en/of
leefsituaties. Deze situaties zijn niet abstract geformuleerd, maar gekoppeld
aan concrete domeinen als burgerschap, werk, opvoeding, gezondheidszorg en
onderwijs. Inburgeringsplichtigen moeten zich dus praktijkgericht voorbereiden
op het examen. Taalvaardigheid op die gebieden kan alleen bewezen worden,
als iemand ook echt heeft geparticipeerd in de maatschappij. Met andere woorden,
om je zo goed mogelijk voor te bereiden op het examen, zal de opleiding een
duaal karakter hebben waarin inburgeringsplichtigen gestimuleerd worden om
deel te nemen aan leer-werktrajecten. Maar ook andere vormen van duale trajecten,
zoals bijvoorbeeld een combinatie van NT2 en opvoedingsondersteuning, of NT2
en sociale activering, worden gestimuleerd.Duale trajecten zijn immers een goede manier om maatschappelijke participatie
te stimuleren.Wat het bieden van maatwerk betreft en het inspelen op de individuele
behoeften van inburgeringsplichtigen kan ik nogmaals wijzen op artikel 17,
zevende lid, van de wet op grond waarvan gemeenten bij verordening regels
moeten opnemen over de vaststelling door het college van een passende inburgeringsvoorziening. Het woord «passend»
impliceert het bieden van maatwerk aan inburgeringsplichtigen.Tenslotte verwijs ik naar de kabinetsnotities «Duale Trajecten»
van maart 2005 (Kamerstukken II 2004/05, 30 012, nr. 2) en «Breed
Initiatief Maatschappelijke Binding» van maart 2005 (Kamerstukken II
2004/05, 30 054, nr. 1). In de eerste notitie wordt
uitgebreid ingegaan op de kabinetsvoornemens om duale trajecten in het algemeen
te bevorderen en op mijn voornemens ten aanzien van duale trajecten in het
kader van de inburgering. In de tweede notitie wordt ingegaan op de initiatieven
van het kabinet ter versterking van de positieve, op sociale samenhang gerichte
krachten in de samenleving.2.5.2 Aanbod gecombineerde voorzieningenDe leden van de SGP-, CDA- en PvdA-fractie vragen of voor uitkeringsgerechtigden
een verplichting geldt om gelijktijdig de inburgeringscursus te volgen én
een reïntegratietraject te doorlopen, of is het ook mogelijk dit volgtijdelijk
te doen. De CDA-fractie vraagt of de regering de mening deelt dat het aanbod
voor en het volgen van en inburgeringscursus zoveel perspectief kan bieden
aan deze maatschappelijk gezien prioritaire groep, dat arbeidsinschakeling
of sociale activering daarna juist weer in beeld komt. De leden van de GroenLinks-fractie
vragen waarom personen die geen arbeidsplicht hebben niet in aanmerking komen
voor een inburgeringsvoorziening. Voorts vragen de leden van de SGP-fractie
hoe de regering de suggestie van de Bve Raad beoordeelt om voor bepaalde categorieën
de inburgering te koppelen aan beroepsonderwijs en leer-werktrajecten.Een uitkeringsgerechtigde inburgeringsplichtige kan van het college een
gecombineerd traject aangeboden krijgen. De betrokkene dient dan wel daadwerkelijk
beschikbaar te zijn voor de arbeidsmarkt. Met het beschikbaarheidsvereiste
wordt bedoeld de verplichting om zich feitelijk beschikbaar te stellen voor
arbeid (zoals in de WW), maar kan ook tot uitdrukking komen in de verplichting
om te solliciteren en een werkaanvaardingsplicht (zoals in de arbeidsongeschiktheidsregelingen
het geval is). Door de inzet van een gecombineerd traject kan zowel de inburgering
als de reïntegratie sneller verlopen dan wanneer deze trajecten afzonderlijk
worden ingezet. Voor personen met een taalachterstand zullen in reïntegratietrajecten
veelal ook taalcomponenten zijn opgenomen. Door inburgering en reïntegratie
in één traject te combineren, wordt overlap daar waar mogelijk
voorkomen en versterken beiden elkaar. Omdat dit effect zich optimaal voordoet
in de situatie waarin personen daadwerkelijk beschikbaar moeten zijn voor
de Nederlandse arbeidsmarkt, heb ik ervoor gekozen dat de uitkeringsgerechtigde
inburgeringsplichtige een arbeidsplicht moet hebben. Deelnemen aan de arbeidsmarkt
is immers een zeer belangrijke wijze van participatie in de Nederlandse samenleving.
Op het moment dat uitkeringsgerechtigde inburgeringsplichtigen arbeidsplichtig
worden, kunnen zij alsnog voor een gemeentelijk aanbod in aanmerking komen.Binnen een gecombineerd traject zal er sprake kunnen zijn van een zekere
volgtijdelijkheid. Het traject dient immers twee doelen; uitstroom naar de
arbeidsmarkt én toeleiding naar het inburgeringsexamen. Beide doelen
zullen in de meeste gevallen niet gelijktijdig worden bereikt. Daarmee kan
het voorkomen dat trajectonderdelen ten behoeve van het doel dat nog niet
is bereikt, doorlopen. Het is niet mijn bedoeling dat eerst een inburgercursus
wordt gevolgd en dat aansluitend een reïntegratietraject kan worden gevolgd.
Daarmee zullen immers de versterkende effecten van een gecombineerd traject
vervallen. Ook zullen er geen efficiencyvoordelen worden behaald die wel mogelijk
zijn als trajecten en gemeentelijke werkprocessen in elkaar worden geschoven.Met een gecombineerd traject wordt, evenals dat bij een reguliere reïntegratievoorziening
het geval zou zijn geweest, getracht de verblijfsduur in de uitkering van
de uitkeringsgerechtigde inburgeringsplichtige te beperken. Dat betekent dat
de aanvaarding van werk niet door de inburgering mag worden belemmerd. Zoals hierboven reeds is opgemerkt wordt in een gecombineerd traject de
inburgeringsvoorziening gecombineerd met een voorziening gericht op arbeidsinschakeling.
Een dergelijke reïntegratievoorziening is gericht op toeleiding naar
de arbeidsmarkt vanuit een uitkeringssituatie. Scholing zal uitsluitend onderdeel
zijn van een reïntegratietraject voorzover dat voor werkhervatting noodzakelijk
is. Op het moment dat taalachterstand een belemmering vormt voor uitstroom
naar de arbeidsmarkt zal taalscholing onderdeel uitmaken van het reïntegratietraject.
Vorenstaande betekent dat in het kader van onderhavig wetsvoorstel onder een
gecombineerd traject wordt verstaan een traject waarbinnen inburgering en
reïntegratie met elkaar worden gecombineerd.Indien gemeenten beroepsonderwijs inkopen als voorziening gericht op arbeidsinschakeling
voor een uitkeringsgerechtigde kan dat dus ook onderdeel uitmaken van een
gecombineerd traject. Daarbij geldt echter ook de voorwaarde dat de uitkeringsgerechtigde
inburgeringsplichtige arbeidsplichtig moet zijn.Voor zover gemeenten de trajecten in het kader van de WWB voor 2006 (deels)
al hebben aanbesteed, zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie, zullen die
gemeenten in ieder geval moeten bezien of en, zo ja, hoe de reeds ingekochte
reïntegratie- en inburgeringstrajecten kunnen worden samengevoegd of
aangepast waardoor zij tot gecombineerde trajecten kunnen komen. Gemeenten
kunnen vooruitlopend op de inwerkingtreding van dit wetsvoorstel in de aanbestedingscontracten
met het nieuwe inburgeringsstelsel rekening houden door in de contracten op
te nemen dat gewijzigde omstandigheden tot aanpassingen kunnen leiden. Ook
kunnen zij er voor kiezen een bepaald volume nog niet aan te besteden of ter
nadere invulling open te laten.De gemeente en het UWV hebben beleidsvrijheid ten aanzien van de inzet
en invulling van reïntegratietrajecten. Zij kunnen de werkzoekende wiens
Nederlands te kort schiet in het kader van de WWB of een socialezekerheidswet
of -regeling verplichten tot het volgen van een cursus Nederlands als onderdeel
van het individuele reïntegratietraject. Zij zijn echter, zo antwoord
ik de leden van de PvdA-fractie die vragen waarom niet voor die niet-vrijblijvende
weg is gekozen, niet verplicht om voor een inburgeringsplichtige uitkeringsgerechtigde
een cursus Nederlands in te zetten die de betrokkene voorbereidt op het inburgeringsexamen.Volledige integratie van inburgering in het reïntegratietraject zou
de uitvoering daarvan zeer complex maken. Om die reden is gekozen voor gecombineerde
trajecten, waarmee efficiencyvoordelen worden behaald en dubbelingen in het
inburgerings- en reïntegratietraject worden voorkomen.De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen of er niet dikwijls
een samenhang zal bestaan met maatregelen die kunnen worden opgelegd op grond
van de WWB of andere socialezekerheidswetten. De socialezekerheidswetten en
de WWB hebben systemen met eigen regels. Indien een inburgeringsvoorziening
wordt gecombineerd met reïntegratie, zo antwoord ik deze leden, ligt
het voor de hand de sanctiemogelijkheden van de socialezekerheidswetten en
de WWB te benutten. Dit volgt ook uit het feit dat reïntegratie boven
inburgering gaat. In artikel 35 van het wetsvoorstel is daarbij geregeld dat
het college geen bestuurlijke boete oplegt indien voor dezelfde gedraging
de WWB-uitkering is verlaagd dan wel een maatregel is opgelegd op grond van
een van de socialezekerheidswetten. De lijn om waar mogelijk de sanctiemogelijkheden
van de sociale zekerheidswetten en de WWB te benutten en slechts wanneer deze
sanctiemogelijkheden ontbreken de sancties van de Wet inburgering toe te passen
is in de memorie van toelichting op dit artikel reeds verwoord. De leden van de CDA-fractie hebben gevraagd of het verschil in trajectkosten
voor uitkeringsgerechtigden en voor de doelgroep «vrouwen» samenhangt
met de aanname dat er een efficiencykorting zal optreden door samenloop van
het inburgeringstraject met een reïntegratietraject onder de WWB. En
betekent dit dan niet, zo vragen deze leden, dat de inburgering van uitkeringsgerechtigden
voor een belangrijk deel wordt betaald uit het werkdeel van de WWB en dat
daarmee het werkdeel onterecht wordt gebruikt en dat dit ten koste gaat van
anderen waarvoor dit werkdeel zou kunnen worden ingezet.Voor bijstandsgerechtigde inburgeringsplichtigen zal een inburgeringsvoorziening
altijd in combinatie met een voorziening gericht op arbeidsinschakeling moeten
worden aangeboden. Dit betekent echter niet dat het werkdeel van de WWB kan
worden aangewend voor inburgering. De beschikbare middelen voor de inburgering
komen voor deze groep inburgeringsplichtigen bovenop de middelen die vanuit
het reïntegratiebudget beschikbaar zijn. Met deze middelen kan gezamenlijke
inkoop plaatsvinden van gecombineerde trajecten. De wijze van samenloop van
reïntegratie en inburgering en de gevolgen daarvan voor de inzet van
inburgeringsmiddelen is onderdeel van onderhavig wetsvoorstel. Met de Staatssecretaris
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid verwacht ik dat juist door de samenloop
van trajecten, de reïntegratie en de inburgering sneller kunnen verlopen
dan wanneer de trajecten los van elkaar worden aangeboden. Binnen een gecombineerd
traject zullen inburgeringsplichtigen de taal sneller en efficiënter
kunnen leren. Ze leren niet alleen de taal, maar passen deze in het reïntegratietraject
ook toe, waardoor alle kenmerken van een «duale omgeving» aanwezig
zijn. Dit concludeert ook de Inspectie van het Onderwijs. In het Onderwijsverslag
2003/2004 is vermeld dat in het voorjaar van 2003 onderzoek is gedaan naar
de kwaliteit van de geïntegreerde trajecten van educatie en beroepsonderwijs.
Uitkomst van dit onderzoek was dat de effectiviteit en de efficiëntie
ervan hoger zijn dan bij de reguliere inburgeringstrajecten. Om die reden
zal het niet nodig zijn om voor het inburgeringsdeel binnen de samenloop evenveel
middelen ter beschikking te stellen als voor een zelfstandig inburgeringstraject.De leden van de CDA-fractie hebben gevraagd of een inburgeringsplichtige
wèl een (gecombineerd) inburgeringsaanbod mag weigeren, maar niet een
aangeboden reïntegratietraject of aangeboden werk. Moeten degenen die
tot de betreffende groep behoren altijd wachten op een gemeentelijk aanbod,
zo vragen zij. Verder vragen deze leden hoe vaak een aanbod geweigerd mag
worden en wat voor consequenties zo’n weigering voor betrokkene heeft.
Ook vragen de leden van de CDA-fractie of men slechts sancties opgelegd kan
krijgen zodra men een aanbod heeft geaccepteerd en de gemeente dit in een
beschikking heeft vastgelegd. De leden vragen voorts of met een voorziening
gericht op arbeidsinschakeling altijd òf werk òf een reïntegratietraject
wordt bedoeld. Kan men werk weigeren omdat er een inburgeringsvoorziening
aan vast zit, zo vragen zij. Wat zijn de mogelijke consequenties c.q. sancties
voor de weigeraar?Een gemeentelijk aanbod aan een uitkeringsgerechtigde inburgeringsplichtige
zal inderdaad altijd uit een gecombineerde voorziening bestaan. Dit aanbod
hoeft niet door de betrokkene te worden aanvaard. Hij mag er ook voor kiezen
de voorbereiding voor het inburgeringsexamen zelf ter hand te nemen. Dit ontslaat
hem echter niet van verplichtingen die hij uit hoofde van zijn socialezekerheidsuitkering
heeft. Dit betekent dat hij dient mee te werken aan zijn reïntegratie
en dat hij aangeboden arbeid moet aanvaarden voorzover dat voortvloeit uit
de desbetreffende socialezekerheidswet. Degenen die (nog) geen gemeentelijk aanbod hebben gehad, hoeven niet te
wachten. Ze mogen ook zelf het initiatief nemen om zich voor te bereiden op
het inburgeringsexamen.Inburgeringsplichtigen kunnen daarbij gebruik maken van de lenings- en
vergoedingsfaciliteit (zie ook paragraaf 2.4). Indien de inburgeringsplichtige
daarvoor heeft gekozen, komt hij echter niet voor het (door het Rijk bekostigde)
gemeentelijk aanbod in aanmerking (tenzij hij de lening inmiddels in zijn
geheel heeft afgelost). Dit zal in het ontwerp-Bekostigingsbesluit worden
geregeld.Indien een gemeente aan een inburgeringsplichtige diverse keren een aanbod
doet, mag hij dit aanbod steeds weigeren. Hieraan verbindt het wetsvoorstel
geen consequenties. De gemeenteraad kan in een gemeentelijke verordening hierover
wel regels stellen. Het zou overigens goed mogelijk zijn dat de gemeente in
de voornoemde situatie wel een handhavingsbeschikking afgeeft en de betrokkene
actief gaat handhaven.De verplichting om arbeid te accepteren vloeit voort uit de socialezekerheidsuitkering.
Als eenmaal (passende/algemeen geaccepteerde) arbeid wordt aangeboden en de
inburgeringsplichtige uitkeringsgerechtigde dit werk weigert, riskeert de
betrokkene gehele of gedeeltelijke weigering van zijn socialezekerheidsuitkering.
De inburgeringsplicht kan derhalve niet worden gebruikt als excuus om werk
te weigeren. De uitstroom in het arbeidsproces betekent voor het gecombineerde
traject dat het reïntegratiedoel is bereikt en dat het gecombineerde
traject voor wat betreft het inburgeringsdeel nog doorloopt.Ik antwoord de leden van de CDA-fractie voorts dat men niet alleen een
bestuurlijke boete opgelegd kan krijgen zodra men een aanbod voor een inburgeringsvoorziening
heeft geaccepteerd en de gemeente dit in beschikking heeft vastgelegd. Deze
leden doelen op de boete die op grond van artikel 28 van het wetsvoorstel
kan worden opgelegd bij niet meewerken aan de uitvoering van de inburgeringsvoorziening.
Ook in andere gevallen kunnen bestuurlijke boetes worden opgelegd. Ten eerste
bestaat er de boete op grond van artikel 27. Deze boete wordt opgelegd indien
geen gehoor gegeven wordt aan de oproep of niet meegewerkt wordt aan het onderzoek
(artikel 23). Daarnaast bestaat er de boete op het niet halen van het inburgeringsexamen
binnen de van toepassing zijnde termijn (artikel 29, eerste lid) en de herhaalde
boete wanneer het inburgeringsexamen niet binnen de verlengde termijn is gehaald
(artikel 31). Deze laatste boetes kunnen zowel worden opgelegd aan inburgeringsplichtigen
voor wie een inburgeringsvoorziening is vastgesteld als aan inburgeringsplichtigen
die zich zelfstandig op het inburgeringsexamen voorbereiden. Aan oudkomers
kunnen deze boetes overigens alleen worden opgelegd als de gemeente bij beschikking
de aanvang heeft bepaald van de termijn waarbinnen het examen moet zijn gehaald
(artikel 24 van het wetsvoorstel).De leden van de CDA- en D66-fracties vragen naar de gevolgen van de verplichting
om werk te aanvaarden voor de inburgeringsplichtige. In hoeverre rekening
wordt gehouden met de nieuwe situatie waarin de inburgeringsplichtige door
het moeten accepteren van werk is komen te verkeren, zo vragen zij. De leden
van de CDA-fractie vragen ook in hoeverre wordt een en ander geregeld in een
(nieuw vast te stellen) gemeentelijke verordening. Aan een uitkeringsgerechtigde
inburgeringsplichtige, die beschikbaar is voor de arbeidsmarkt, kan de gemeente
een gecombineerd aanbod doen. Een dergelijke gecombineerde voorziening heeft
twee doelen: uitstroom naar de arbeidsmarkt en toeleiding tot het inburgeringsexamen.
Een gecombineerde voorziening eindigt pas op het moment dat beide doelen zijn
bereikt. Dit betekent dat werkaanvaarding niet leidt tot beëindiging
van het gecombineerde traject. De voorziening loopt door voor wat betreft
de inburgering. Concreet betekent dit het volgende. Indien een inburgeringsplichtige een gemeentelijk aanbod heeft gekregen, én
hij heeft dat aanbod ook aanvaard, leidt het aanvaarden van werk in beginsel
niet tot uitstel dan wel afstel van zijn inburgeringsverplichting. De inburgeringsplichtige
blijft verplicht om zijn inburgeringsexamen binnen de termijn van 5 jaar te
behalen. Daarbij dient een onderscheid te worden gemaakt tussen oudkomers
en nieuwkomers. Voor oudkomers geldt dat de termijn niet eerder ingaat dan
op het moment waarop het college van burgemeester en wethouders hen een handhavingsbeschikking
heeft gegeven. Voor nieuwkomers gaat de termijn direct lopen op het moment
dat voor hen de inburgeringsplicht ontstaat (en dus voldaan wordt aan de criteria
uit de artikelen 2 t/m 5 van het wetsvoorstel Inburgering).De gemeente kan in de beschikking onder andere verplichtingen opnemen
over het te volgen traject en het tijdstip waarop het inburgeringsexamen moet
worden afgelegd. Indien, bijvoorbeeld door het aanvaarden van werk, de omstandigheden
van de inburgeringsplichtige zodanig wijzigen, kan de gemeente de beschikking
en de daarin opgenomen verplichtingen aanpassen, waardoor de betrokkene beter
in staat wordt gesteld zijn inburgeringsvoorziening af te ronden. Op grond
van artikel 21, derde lid van het wetsvoorstel is de gemeente verplicht regels
te stellen over de rechten en verplichtingen van de inburgeringsplichtige
voor wie een inburgeringsvoorziening is vastgesteld. In deze verordening kan
tevens worden bepaald dat de rechten en plichten in de individuele beschikking
kunnen worden opgenomen.De leden van de VVD-fractie vragen of gemeenten de mogelijkheid hebben
om aan oudkomers die in een reïntegratietraject voor de arbeidsmarkt
zitten hogere eisen te stellen voor wat betreft taalvaardigheid. Op grond
van de WWB kunnen gemeenten een voorziening gericht op arbeidsinschakeling
aanbieden. In dat kader kan een gemeente aan de uitkeringsgerechtigde ook
eisen stellen. Deze zullen echter niet verder strekken dan voorzover deze
voor arbeidsinschakeling noodzakelijk zijn, ook voor wat betreft de eisen
die aan de taalvaardigheid gesteld kunnen worden. Dit geldt overigens ook
voor de eisen die kunnen worden gesteld aan uitkeringsgerechtigden die van
het UWV een uitkering ontvangen. Of die eisen hoger of lager zijn, is niet
te zeggen. Dit hangt af van de cliënt, zijn niveau en het niveau wat
vereist is om aan (passend) werk te komen.De leden van de D66-fractie zijn van mening dat gecombineerde trajecten
zeer kansrijk zijn voor duurzame participatie. Op dit moment bieden het UWV
en eigenrisicodragers in een aantal gevallen trajecten aan ten behoeve van
arbeidsinschakeling in combinatie met taalcursussen. Hoe groot wordt het risico
dat zij dat nu niet meer zullen doen en gaan wachten tot de betrokkene een
aanbod van de gemeente krijgt, zo vragen zij.Aan de gemeenteraad is opgedragen om bij verordening (in ieder geval)
regels te stellen over de procedure die moet worden gevolgd voor het doen
van een aanbod. Daarbij gaat het onder meer om de wijze waarop het college
omgaat met de verschillende groepen uitkeringsgerechtigden aan wie een voorziening
kan worden aangeboden, dus ook ten aanzien van de uitkeringsgerechtigden die
van het UWV een uitkering ontvangen, en de prioritering die daarin moet worden
aangebracht. Indien het UWV vermoedt dat een uitkeringsgerechtigde inburgeringsplichtig
is, én meent dat een gecombineerd aanbod wenselijk zou zijn, kan hij
contact opnemen met de betreffende gemeente om te bezien of er eventueel sprake
zou kunnen zijn van een gecombineerd traject en wie het traject zal vormgeven.
Het feit dat er een gemeentelijk aanbod kan worden gedaan, ontslaat het UWV
niet van zijn eigen (wettelijke) verantwoordelijkheid om de inschakeling in
het arbeidsproces van uitkeringsgerechtigden te bevorderen en daarmee een
beperking van het beroep dat op een uitkeringwordt gedaan te
bewerkstelligen. Voorzover taal een belemmering vormt voor werkhervatting
en de betrokkene (nog) niet in aanmerking komt voor een gemeentelijk aanbod,
zal het UWV net als in de huidige situatie het geval is, taalscholing onderdeel
laten uitmaken van het reïntegratietraject. Uitgangspunt blijft dat de
kortste weg naar werk bepalend is.De leden van de CDA-fractie stelden nog een vraag naar aanleiding van
de recentelijk bekend geworden resultaten van het onderzoek van de Inspectie
Werk en Inkomen. De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
(SZW) heeft op 10 oktober 2005 gereageerd op dit onderzoek (Kamerstukken
II 2004/05, 28 719, nr. 24). Uit deze brief blijkt dat in de eerste
periode na invoering van de WWB gemeenten zich vooral op de kansrijken hebben
gericht en dat verwacht wordt dat zij zich in volgende periode meer op groepen
zullen gaan richten die al langer een bijstandsuitkering ontvangen. De effectieve
besteding van middelen is daarbij punt van aandacht. De Staatssecretaris van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid wijst erop dat de WWB nog niet zo lang geleden
is ingevoerd, dat gemeenten hard werken aan de kwaliteit en effectiviteit
van hun reïntegratiebeleid en dat hij verwacht dat er bij gemeenten nog
veel winst te behalen is: onder andere door uitbreiding van Work First naar
de groepen met een grotere afstand tot het arbeidsmarktbeleid. De verwachting
van de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid is dan ook dat
de prikkel die de WWB bevat om werk boven inkomen te realiseren, zal doorwerken
in de uitstroomresultaten en dat de doelstelling om in 2007 25 procent meer
uitstroom te hebben dan in 2004 ruimschoots gehaald gaat worden. Het feit
dat inburgering en reïntegratie elkaar wederzijds versterken, en de inburgering
ook bijdraagt aan grotere kansen op de arbeidsmarkt, biedt de gemeenten voldoende
prikkels om aan minder kansrijken een aanbod te doen. Het op grote schaal
ontheffing verlenen van de arbeidsplicht is overigens evenmin gunstig voor
gemeenten. Hierdoor blijven uitkeringsgerechtigden immers langer dan noodzakelijk
op kosten van de gemeente een uitkering ontvangen. Wellicht ten overvloede
merk ik op dat het vrijgesteld zijn van een arbeidsmarktverplichting er niet
toe leidt dat de betrokkene niet inburgeringsplichtig is. Hoewel het aanbod
van de gemeente in dat geval achterwege blijft, zal de betrokkene op eigen
kracht aan zijn inburgeringsplicht moeten voldoen.2.6 Handhaving2.6.1 AlgemeenAan de inburgeringsplichtige die nog onvoldoende beschikt over kennis
van de Nederlandse taal en de Nederlandse samenleving wordt gevraagd in de
eigen inburgering en daarmee in hun toekomst in Nederland te investeren. Zij
worden daartoe van overheidswege gefaciliteerd. Tegelijkertijd staat er voor
hen ook het nodige op het spel. Met een inburgeringsplicht zonder enige vorm
van (overheids)handhaving kan niet worden volstaan. Hoewel het belang van
inburgering evident is, ook voor de individuele inburgeringsplichtige, zullen
er altijd inburgeringsplichtigen zijn voor wie inburgering geen vanzelfsprekendheid
is en voor wie het nakomen van de inburgeringsplicht zo nodig met sancties
door de overheid moet kunnen worden afgedwongen.De leden van de CDA-fractie hebben gevraagd naar de reden waarom de controle-
en detectiekans voor nieuw- en oudkomers die een inburgeringsvoorziening aangeboden
krijgen, zeer hoog en voor anderen lager is. Alle oudkomers die een inburgeringsvoorziening
aangeboden krijgen en alle nieuwkomers, zo antwoord ik, zijn bij gemeenten
bekend. Zij zijn door de gemeente opgeroepen (artikel 24 van het wetsvoorstel)
en naleving van hun inburgeringsplicht wordt in ieder geval gehandhaafd. De
gemeente kan door raadpleging van het Informatiesysteem Inburgering
(ISI) nagaan of betrokken inburgeringsplichtige binnen de gestelde termijn
aan zijn inburgeringsverplichting heeft voldaan. Daardoor is de controle-
en detectiekans zeer hoog. Met de detectiekans wordt overigens gedoeld op
de kans dat de overtreding wordt ontdekt. Ten aanzien van de groep oudkomers
aan wie geen inburgeringsvoorziening is aangeboden ligt de controle- en detectiekans
lager. Die kans is afhankelijk is van de vraag of de gemeente ten aanzien
van de individuele inburgeringsplichtige de naleving van de inburgeringsplicht
handhaaft.De gemeenten hebben een belangrijke rol bij de handhaving van de inburgeringsplicht.
Aan de gemeenteraad wordt opgedragen bepaalde verordeningen op te stellen,
onder meer over de hoogte van de bestuurlijke boetes en de aan te bieden inburgeringsvoorzieningen,
en het college van burgemeester en wethouders heeft onder meer tot taak handhavings-
en boetebeschikkingen te geven (artikelen 20, 24, en 27 tot en met 31 van
het wetsvoorstel). Ik ga er zonder meer van uit dat de gemeenten uitvoering
geven aan deze taken. Op gemeentelijk niveau is de gemeenteraad het controlerende
orgaan van het college van burgemeester en wethouders. In die zin kan de raad
een belangrijke rol vervullen ook bij inburgering. Voorts bevat het Informatiesysteem
Inburgering (ISI) gegevens die voor gemeenten van belang zijn voor de vraag
of en in welke mate zij (potentiële) inburgeringsplichtigen oproepen,
een aanbod voor een inburgeringsvoorziening doen en handhaven. Deze gegevens
zouden, indien nodig, kunnen worden gebruikt om gemeenten aan te spreken.
In een uiterste situatie zou kunnen worden opgetreden op grond van het bestaande
instrument van de taakverwaarlozingsregeling uit de Gemeentewet. Ingevolge
artikel 124 van die wet kunnen gedeputeerde staten, indien het college van
burgemeester en wethouders de van hen op grond van een andere dan de Gemeentewet
gevorderde besluiten niet of niet naar behoren neemt, daarin namens dat college
en ten laste van de gemeente voorzien, zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie
op hun vraag hoe zeker wordt gesteld dat de gemeenten actief bewaken dat inburgeringsplichtigen
hun verplichtingen nakomen en dat de gemeenten actief termijnen bewaken.De leden van de CDA-fractie hebben gevraagd naar de kans dat inburgeringsplichtigen,
die geen inburgeringsvoorziening aangeboden krijgen, zich zonder sanctionering
aan hun inburgeringsplicht zullen kunnen ontrekken. Ik acht die kan klein.
Op grond van artikel 23 van het wetsvoorstel kan het college de inburgeringsplichtige
oproepen om te verschijnen en gegevens te verstrekken om toepassing te geven
aan de artikelen die betrekking hebben op het doen van een aanbod (artikel
17) en de start van de termijn waarbinnen aan de inburgeringsplicht moet zijn
voldaan door oudkomers (artikel 24). Bij of krachtens algemene maatregel van
bestuur worden nadere regels gesteld met betrekking tot het oproepen (artikel
25). Kort gezegd, wordt iedere nieuwkomer binnen zes weken door het college
opgeroepen voor een onderzoek (artikel 5.1 van het ontwerp-Besluit inburgering).
Het college informeert hen over hun rechten en plichten en over de termijn
waarbinnen het inburgeringsexamen moet zijn behaald (artikel 5.3 van het ontwerp-Besluit
inburgering). Het college handhaaft de naleving van de inburgeringsplicht
van alle nieuwkomers. Het heeft de plicht om een
bestuurlijke boete op te leggen, indien de inburgeringsplichtige het inburgeringsexamen
niet binnen de voor hem geldende termijn heeft behaald tenzij hem daarvan
geen verwijt treft (artikel 29 van het wetsvoorstel).Gelet op de omvang van de groep oudkomers, kunnen deze niet allen tegelijk
door het college worden opgeroepen voor een intake. De handhaving van hun
inburgeringsplicht wordt daarom gefaseerd. Om de gemeenten in staat te stellen
de (mogelijk) inburgeringsplichtige oudkomers op te roepen wordt
het Bestand Potentiële Inburgeringsplichtigen (BPI) ontwikkeld (zie paragraaf 5.4.2
van deze nota). Uiteindelijk zullen ook alle oudkomers, al dan niet nadat
zij zijn opgeroepen voor het onderzoek (artikel 23 van het wetsvoorstel),
het inburgeringsexamen moeten behalen. Bij ministeriële regeling kunnen
regels worden gesteld omtrent het aantal oudkomers dat geen inburgeringsvoorziening
ontvangt, maar wel door het college wordt opgeroepen voor het onderzoek (artikel
5.2 van het ontwerp-Besluit inburgering). Dat biedt de mogelijkheid om (jaarlijks)
het aantal oudkomers zonder inburgeringsvoorziening te bepalen, die moeten
worden opgeroepen voor het onderzoek. Indien uit dat onderzoek blijkt dat
de betrokkene inburgeringsplichtig is, wordt ten aanzien van deze oudkomer
een beschikking gegeven waaruit blijkt binnen welke termijn hij het inburgeringsexamen
moet hebben behaald (artikel 24 van het wetsvoorstel). Indien deze oudkomer
het inburgeringsexamen na ommekomst van die termijn niet heeft behaald, wordt,
tenzij hem daarvan geen verwijt treft, een bestuurlijke boete opgelegd.Daarnaast is voor inburgeringsplichtige vreemdelingen de koppeling met
het vreemdelingenrecht van belang. Op grond van de voorgestelde wijzigingen
van de Vreemdelingenwet 2000 kan het behalen van het inburgeringsexamen als
voorwaarde worden gesteld voor de verlening van een zelfstandige verblijfsvergunning
regulier voor bepaalde tijd en voor verlening van een verblijfsvergunning
regulier of asiel voor onbepaalde tijd.De leden van de CDA-fractie hebben gevraagd hoe, gelet op het feit dat
de regering het van groot belang acht dat de gemeenten alle nieuwkomers actief
handhaven, de zinsneden van artikel 23 («het college kan de inburgeringsplichtige oproepen...») en de memorie van
toelichting («de gemeente roept de inburgeringsplichtige
op ...».) zich tot elkaar verhouden. Artikel 23 van het wetsvoorstel,
zo antwoord ik deze leden, regelt de bevoegdheid voor het college van burgemeester
en wethouders om de (potentieel) inburgeringsplichtige op te roepen. Hier
wordt de «kan»-bepaling gehanteerd. In de toelichting op artikel
23 wordt steeds gesproken over de gemeentelijke bevoegdheid om (potentieel)
inburgeringsplichtigen op te roepen. Er zit dan ook geen verschil in betekenis
tussen de verschillende zinsnedes ten aanzien van het oproepen van (potentieel)
inburgeringsplichtigen door het college.Op grond van artikel 26 worden echter nadere regels gesteld met betrekking
tot het oproepen van (potentiële) inburgeringsplichtigen. In het ontwerp-Besluit
inburgering is in artikel 5.1 het oproepen van nieuwkomers verder uitgewerkt.
Daarin is geregeld dat alle nieuwkomers door de gemeente worden opgeroepen,
omdat het van groot belang wordt geacht dat nieuwkomers geen inburgeringsachterstanden
oplopen.De leden van de CDA-fractie hebben gevraagd welke duidelijkheid de bij
algemene maatregel van bestuur op grond van artikel 26 te stellen regels over
het oproepen zullen verschaffen, hoe inburgeringsplichtigen aan wie niet van
gemeentewege een inburgeringsvoorziening wordt aangeboden kunnen weten dat
zij inburgeringsplichtig zijn en hoe hun inburgeringsplichtig wordt gehandhaafd.
Zoals ik hiervoor in paragraaf 2.1.4 nader heb toegelicht, kan de inburgeringsplichtige
aan de hand van de criteria in de wet en de daarop gebaseerde regelgeving –
door die op de eigen situatie toe te passen – zelf beoordelen of hij
inburgeringsplichtig is. Daarnaast verstrekken de gemeenten actief en passief
informatie verstrekken over hun wettelijke taken en de diverse aspecten van
het nieuwe inburgeringsstelsel, en zullen ook de IB-Groep en de rijksoverheid
voorlichting geven. Voorts wordt, zoals gezegd een Checklist
inburgeringsplicht ontwikkeld als hulpmiddel voor gemeenten waarvan
een aparte versie wordt ontwikkeld voor de doelgroep van de Wet inburgering.
Over de vraag of hij inburgeringsplichtig is, of hij behoort tot een van de
bijzondere categorieën inburgeringsplichtigen aan wie een inburgeringsvoorziening
kan worden aangeboden, en welke faciliteiten hij tot zijn beschikking
heeft om zijn inburgering zelf ter hand te nemen, hoeft dus voor de burger
geen onduidelijkheid te bestaan. Voor nieuwkomers vangt de termijn waarbinnen
het inburgeringsexamen moet zijn behaald, aan op het moment waarop de inburgeringsplicht
ontstaat. Dat is veelal het moment waarop de verblijfsvergunning wordt verleend.
Het college van burgemeester en wethouders roept de betrokken nieuwkomer op
binnen zes weken nadat die plicht is ontstaan of nadat de asielmigrant vanuit
een opvangcentrum in zijn gemeente is komen wonen (zie artikel 5.1 van het
ontwerp-Besluit inburgering). Dat geldt ongeacht of deze nieuwkomer behoort
tot een van de categorieën inburgeringsplichtigen aan wie een inburgeringsvoorziening
kan worden aangeboden. Daarbij verstrekt het college informatie over de rechten
en plichten van de inburgeringsplichtige (artikel 5.3, eerste lid, van het
ontwerp-besluit).Binnen acht weken na dat onderzoek biedt het college een
inburgeringsvoorziening aan, of informeert het de inburgeringsplichtige over
de termijn waarbinnen het inburgeringsexamen moet zijn behaald (tweede en
derde lid). Voor oudkomers begint de termijn waarbinnen het inburgeringsexamen
moet zijn behaald niet automatisch op het moment dat de plicht ontstaat maar
op het moment waarop de handhavingsbeschikking (artikel 24 van het wetsvoorstel)
is bekendgemaakt. Daarvóór wordt de oudkomer door de gemeente
opgeroepen voor het onderzoek (artikel 23 van het wetsvoorstel), waarbij het
college de individuele oudkomer die nog niet aan de inburgeringsplicht heeft
voldaan informatie verstrekt over diens rechten en plichten (artikel 5.3,
eerste lid, van het ontwerp-Besluit inburgering). Dat geldt ongeacht of deze
oudkomer behoort tot een van de categorieën inburgeringsplichtigen aan
wie een inburgeringsvoorziening kan worden aangeboden. Binnen acht weken na
het onderzoek wordt ten aanzien van hem een individuele beschikking gegeven
waarbij en inburgeringsvoorziening wordt aangeboden of waarin de dag wordt
bepaald waarop voor hem de termijn gaat lopen waarbinnen het examen moet zijn
behaald (artikel 5.3 van het ontwerp-Besluit inburgering). Aldus waarborgen
de op grond van artikel 26 van het wetsvoorstel te stellen regels omtrent
het oproepen van personen (artikelen 1.1 tot en met 5.3 van het ontwerp-besluit)
in voldoende mate duidelijkheid voor de inburgeringsplichtige burger.De leden van de PvdA-fractie hebben gevraagd naar het risico dat de inburgeringsplichtige
kort na de oproep om zich te melden verhuist naar een andere gemeente en zich
zo voorlopig aan de inburgeringsverplichting weet te onttrekken. Voorzover
het hier gaat om een oudkomer ten aanzien van wie de oorspronkelijke gemeente
nog geen handhavingsbeschikking op grond van artikel 24 van het wetsvoorstel
heeft gegeven, antwoord ik de leden, is aan de gemeente waarnaar de betrokken
inburgeringsplichtige is verhuisd de nodige vrijheid om te bepalen wanneer
deze persoon wordt opgeroepen. De nieuwe gemeente van vestiging kan immers
een ander beleid voeren, aangezien de omstandigheden daar kunnen verschillen
van die in de eerste gemeente. Dat neemt niet weg dat de nieuwe gemeente wederom
bevoegd is de betrokken inburgeringsplichtige op te roepen. Ik acht het niet
realistisch om te verwachten dat deze inburgeringsplichtige telkenmale na
de ontvangst van een oproep (met zijn gezin) naar andere gemeenten zal verhuizen
met het enkele oogmerk om zo de termijn waarbinnen het inburgeringsexamen
moet zijn behaald, niet te laten beginnen. Voor zover het gaat om een oudkomer
ten aanzien van wie de oorspronkelijke gemeente wel een beschikking als bedoeld
in artikel 24 van het wetsvoorstel heeft gegeven, is de termijn waarbinnen
het examen moet zijn behaald reeds aangevangen en wordt die niet gestuit door
verhuizing naar een andere gemeente. Na ommekomst van die termijn zal de gemeente
waar de inburgeringsplichtige oudkomer verblijft, de handhaving van de inburgeringsplicht
ter hand nemen en zo nodig een bestuurlijke boete opleggen. Bij de verhuizing
van een dergelijke inburgeringsplichtige zal het volgende gebeuren.
De inschrijving van een inburgeringsplichtige bij een nieuwe gemeente wordt
geregistreerd in de GBA. Deze intergemeentelijke verhuizing in de GBA zal
automatisch worden doorgeven aan het Informatiesysteem Inburgering (ISI).
Vervolgens zal vanuit het ISI, een signaal worden afgegeven naar de gemeente
waar de inburgeringsplichtige zijn nieuwe woonplaats heeft gekozen. Het elektronische
dossier van de inburgeringsplichtige in het ISI zal toegankelijk worden gemaakt
voor de nieuwe gemeente. De laatstgenoemde gemeente zal contact opnemen met
de gemeente waar de inburgeringsplichtige voorheen stond ingeschreven zodat
ook het schriftelijke dossier van de inburgeringsplichtige overdragen kan
worden aan de gemeente waar de inburgeringsplichtige zijn nieuwe woonplaats
heeft gekozen. Deze laatstgenoemde gemeente zal hierop het inburgeringsproces
van de inburgeringsplichtige voortzetten. Gelet op deze procedure acht ik
de kans om aan de handhaving van de inburgeringsverplichting te ontkomen niet
groot. Ook als de inburgeringsplichtige in zijn vorige woonplaats niet is
opgeroepen door de gemeente of nog niet aan de oproep heeft voldaan, blijft
hij opgenomen in de Bestandsanalyse Potentiële Inburgeringsplichtigen
(BPI) en kan de nieuwe gemeente van vestiging de inburgeringsplichtige oproepen
en zo nodig de naleving van de inburgeringsplicht handhaven.De inburgeringsplichtige die nieuwkomer is, kan zich niet door te verhuizen
naar een andere gemeente aan zijn inburgeringsplicht onttrekken; de datum
waarop het inburgeringsexamen moet zijn behaald, vloeit immers voort uit de
wet en loopt gewoon door en de gemeente waar hij zich vervolgens vestigt,
zal hem na ommekomst van die termijn aan zijn resultaatsverplichting houden.
Ik wijs deze leden er nog op dat de oproep door de gemeente niet plaats vindt
opdat de inburgeringsplicht begint, maar omdat de reeds bestaande inburgeringsplicht
wordt gehandhaafd en zonodig kan worden gefaciliteerd. De inburgeringsplichtige
die zich daaraan wenst te onttrekken door – al dan niet bovenmatig veelvuldige –
verhuizingen, doet zichzelf noch zijn gezinsleden, daarmee enig voordeel.De leden van de PvdA-fractie, die constateren dat het aantal handhavingsmomenten
is teruggebracht en daaraan de conclusie hebben verbonden dat gedurende de
eerste jaren er weinig tot niets gebeurt aan handhaving, hebben gevraagd of
het niet logischer zou zijn om te kunnen handhaven op momenten van voortgangscontrole
met bijvoorbeeld een maximumboete van € 100 en een geleidelijke
verhoging van de boetebedragen in te bouwen. De Raad van State, zo antwoord
ik deze leden, heeft in zijn advies over het wetsvoorstel opgemerkt, dat een
te uitgebreid handhavingsregime kan leiden tot onevenredig hoge toezichts-
en handhavingslasten en tot veel bezwaren en beroepen. De Raad adviseerde
daarom, in navolging van de ACVZ, het opleggen van de bestuurlijke boete te
beperken tot drie gevallen, namelijk aan het begin van het «traject»
(bij niet verschijnen), aan het einde daarvan (bij het niet behalen van het
examen door schuld van de betrokkene) en telkens na het constateren dat aan
de inburgeringsplicht weer niet is voldaan (artikel 29 van het wetsvoorstel)
(Kamerstukken II 2005/06, 30 308, nr. 4, nr. 8a). Ik heb deze
adviezen ter harte genomen en daarin aanleiding gezien de verplichte voortgangscontrole
en de bestuurlijke boete wegens het niet-verschijnen bij of het niet meewerken
aan de voortgangscontrole te schrappen. De voortgangscontrole hield in dat
de gemeente de inburgeringsplichtige opriep om te vernemen op welke wijze
hij zich voorbereidt op het inburgeringsexamen en wat de voortgang daarvan
is. De wijze waarop de inburgeringsplichtige zich voorbereidt op het inburgeringsexamen
staat echter vrij. In het nieuwe inburgeringsstelsel staat de resultaatsverplichting
van het behalen van het inburgeringsexamen binnen de gestelde termijn, centraal.
De sanctionering van inburgeringsplichtigen die zich zelfstandig voorbereiden
op het inburgeringsexamen is daarmee beperkt tot de drie bovengenoemde
gevallen. Die beperking gaat evenwel niet op voor de inburgeringsplichtigen
die een aanbod voor een (met reïntegratie gecombineerde) inburgeringsvoorziening
van de gemeente hebben ontvangen en aanvaard. Zoals ook in het nader rapport
is opgemerkt is de bestuurlijke boete op het niet meewerken aan de ontvangen
en aanvaarde inburgeringsvoorziening – en in het bijzonder het niet
nakomen van de daaraan door de gemeente verbonden verplichtingen – niet
geschrapt (artikel 28). Ik deel dan ook niet de opvatting van deze leden dat
er gedurende de eerste jaren weinig tot niets aan handhaving zal gebeuren.
Gemeenten beschikken over voldoende bevoegdheden om inburgeringsplichtigen
die een (gecombineerde) inburgeringsvoorziening ontvangen (nieuw- èn
oudkomers), vanaf de start van het traject nauwgezet te volgen, te controleren
en zo nodig een bestuurlijke boete op te leggen. Het inburgeringsstelsel kent
overigens nog steeds verschillende, in zwaarte oplopende boetebedragen. De
boete op het geen gehoor geven aan de oproep en het niet meewerken aan de
intake is maximaal € 250, het onvoldoende meewerken aan de inburgeringsvoorziening
maximaal € 500, het niet behalen van het inburgeringsexamen binnen
de gestelde termijn € 500 en het de keren daarna niet behalen van
het inburgeringsexamen binnen de gestelde termijn maximaal € 1000.
De genoemde bedragen zijn bovendien steeds de maximale boetes.De leden van de PvdA-fractie hebben gevraagd of de mate en het tempo waarin
gemeenten potentiële inburgeringsplichtigen oproepen om te verschijnen
en gegevens te verstrekken die voor het beoordelen van de inburgeringsplichtigheid
van belang zijn, geheel aan gemeenten wordt overgelaten. In dat verband hebben
zij geïnformeerd naar de rechtszekerheid voor de betrokken burger en
naar de juistheid van verschillen in prioritering en tempo tussen de verschillende
gemeenten. Deze leden antwoord ik dat het oproepen van de (potentiële)
inburgeringsplichtige geen doel op zichzelf is; de gemeente zal deze bevoegdheid
gebruiken met het oogmerk de inburgeringsplicht te handhaven, en daarbij aan
inburgeringsplichtigen die in aanmerking komen voor een inburgeringsvoorziening
een aanbod te doen. Hiervoor heb ik reeds gewezen op de noodzaak om de handhaving
van de inburgeringsplicht van oudkomers, gelet op de grote aantallen personen
die de afgelopen decennia onvoldoende zijn ingeburgerd, te faseren, waarbij
de gemeenten optimale vrijheid hebben om de prioritering af te stemmen op
de plaatselijke omstandigheden die per gemeente kunnen verschillen. In dat
verband noem ik als voorbeeld de wijkgerichte aanpak bij het overbruggen van
lang bestaande integratieachterstanden. Ook heb ik reeds gewezen op de gemeentelijke
verplichting om bij verordening regels te stellen omtrent het aanbod van inburgeringsvoorzieningen.
Het spreekt voor zich dat de gemeenten deze vrijheid zullen uitoefenen met
inachtneming van de algemene beginselen van behoorlijk bestuur, waaronder
de beginselen van rechtzekerheid en gelijkheid. Bij ministeriële regeling
kunnen regels worden gesteld omtrent het aantal oudkomers dat jaarlijks moet
worden opgeroepen in het kader van de handhaving van hun inburgeringsplicht
en over de criteria daarbij worden gehanteerd (artikel 5.2 van het ontwerp-Besluit
inburgering).De leden van de SGP-fractie hebben gevraagd hoe de landelijke overheid
toezicht houdt op daadwerkelijke deelname aan cursussen en het behalen van
het inburgeringsexamen. In dat verband hebben zij gevraagd of afspraken worden
gemaakt met de gemeenten over de beoogde aantallen geslaagde inburgeraars
per jaar. Het Bestand Potentiële Inburgeringsplichtigen (BPI) en het
Informatiesysteem Inburgering (ISI) bevatten gegevens over inburgeringsplichtigen.
Uit deze informatiesystemen kan worden afgeleid hoeveel inburgeringsplichtigen
het inburgeringsexamen hebben behaald en hoeveel potentiële inburgeringsplichtigen –
van degenen wier persoonsgegevens in het BPI zijn opgenomen
is voorafgaand aan het inburgeringsonderzoek niet met zekerheid te zeggen
dat zij inburgeringsplichtig zijn – dat nog niet hebben gedaan. Inburgeringsplichtigen
aan wie geen inburgeringsvoorziening is aangeboden, zijn overigens niet verplicht
om een cursus te volgen, maar wel om het inburgeringsexamen te halen. Met
gemeenten worden afspraken gemaakt over het jaarlijks aantal aan te bieden
inburgeringsvoorzieningen, verdeeld over de bijzondere groepen. Ook kunnen
ministeriële regels worden gesteld omtrent het aantal oudkomers aan wie
geen inburgeringsvoorziening is aangeboden, en het aantal potentieel inburgeringsplichtige
oudkomers dat wordt opgeroepen voor het onderzoek, en de daarbij te hanteren
criteria (artikel 5.2 van het ontwerp-Besluit inburgering). De naleving van
de inburgeringsplicht van alle nieuwkomers moet door de gemeenten worden gehandhaafd.
Voor de handhaving van alle nieuwkomers en een jaarlijks vast te stellen aantal
oudkomers ontvangen de gemeenten financiële middelen. Er worden geen
afspraken gemaakt met gemeenten over aantallen geslaagde inburgeringsplichtigen
per jaar, omdat het behalen van het inburgeringsexamen in de eerste plaats
een verantwoordelijkheid is van de inburgeringsplichtige zelf en omdat de
inburgeringsplichtige meerdere jaren de tijd heeft om het inburgeringsexamen
te behalen.2.6.2 Handhaving van oudkomersDe leden van de CDA-fractie hebben gevraagd of het, mede gelet op de beperkingen
in budgettaire en organisatorische kaders, de gemeenten zijn die bepalen van
welke oudkomers de inburgeringsplicht actief wordt gehandhaafd, en of deze
beperkende kaders ook ten aanzien van nieuwkomers gelden. Het wetsvoorstel,
zo antwoord ik deze leden, voorziet in de verplichting van gemeenten om de
resultaatgerichte inburgeringsplicht stelselmatig te handhaven. De groep oudkomers
is dusdanig groot dat deze, gezien het budgettaire en financiële kader
niet allemaal in één keer door gemeenten kunnen worden opgeroepen
voor een onderzoek en verdere handhaving. Wel moet in ieder geval de naleving
van de inburgeringsplicht worden gehandhaafd van alle oudkomers die een aanbod
voor een inburgeringsvoorziening hebben aanvaard. De gemeenten hebben de vrijheid
om binnen de categorieën inburgeringsplichtigen aan wie op grond van
artikel 17, eerste lid, van het wetsvoorstel een inburgeringsvoorziening kan
worden aangeboden, te bepalen aan welke inburgeringsplichtigen een dergelijk
aanbod wordt gedaan en aan welke als eerste. Daarnaast zijn gemeenten ook
belast met de handhaving van de inburgeringsplicht van oudkomers die geen
inburgeringsvoorziening hebben ontvangen. Bij ministeriële regeling kunnen
regels worden gesteld over het aantal oudkomers zonder gemeentelijk aangeboden
inburgeringsvoorziening en het aantal potentieel inburgeringsplichtige oudkomers,
dat wordt opgeroepen voor het inburgeringsonderzoek, en over de daarbij te
hanteren criteria (artikel 5.2 van het ontwerp-Besluit inburgering). Tijdens
dat onderzoek wordt nagegaan of de betrokkene inderdaad inburgeringsplichtig
is. Indien dat het geval is, geeft de gemeente een handhavingsbeschikking
en gaat de termijn lopen waarbinnen het inburgeringsexamen moet worden behaald.Ik acht het van groot belang dat de inburgering van nieuwe inburgeringsplichtigen
snel start en leidt tot het behalen van het inburgeringsexamen binnen drieëneenhalf
respectievelijk vijf jaar. Daarom dienen gemeenten de naleving van de inburgeringsplicht
van deze groep actief te handhaven. Alle nieuwkomers en potentieel inburgeringsplichtige
nieuwkomers worden door de gemeenten opgeroepen voor een onderzoek (artikel
5.1 van het ontwerp-Besluit inburgering). Voor de handhaving van de inburgeringsplicht
van alle nieuwkomers ontvangen de gemeenten een vergoeding, zodat daarvoor
geen beperkende organisatorische en financiële kaders bestaan. De leden van de CDA-fractie hebben gevaagd of gemeenten, gegeven het geld,
de energie en de bureaucratie die gepaard gaat met het traceren en handhaven
van degenen die geen inburgeringsvoorziening aangeboden krijgen, er niet voor
zouden kunnen kiezen om de handhaving van deze groep niet als prioriteit te
beschouwen, hoe dat zich verhoudt tot het gelijkheidsbeginsel en in hoeverre
de algemene maatregel van bestuur op grond van artikel 26 van het wetsvoorstel
hiervoor soelaas zal bieden. Het is nadrukkelijk de bedoeling, zo antwoord
ik deze leden, dat gemeenten niet alleen de inburgeringsplicht handhaven van
inburgeringsplichtigen voor wie inburgeringsvoorziening wordt vastgesteld.
De gemeenten moeten ook de naleving van de inburgeringsplicht door nieuwkomers,
ongeacht of die een inburgeringsvoorziening hebben aanvaard, handhaven (artikel
29 van het wetsvoorstel en artikel 5.1 van het ontwerp-Besluit inburgering).
Ook de naleving van de inburgeringsplicht door oudkomers, en niet alleen van
die oudkomers die een inburgeringsvoorziening hebben aanvaard, moet worden
gehandhaafd, juist om strijd met het gelijkheidsbeginsel te voorkomen. Iedere
inburgeringsplichtige moet immers aan zijn inburgeringsplicht voldoen. Dat
betekent dat de handhaving van de naleving van de inburgeringsplicht niet
op voorhand beperkt mag worden tot bepaalde groepen, in dit geval de oudkomers
die een inburgeringsvoorziening ontvangen. Gemeenten zullen dus ook een handhavingsinspanning
moeten plegen ten aanzien van de groep oudkomers zonder gemeentelijke inburgeringsvoorziening.
De gemeenten bepalen zelf op welke wijze zij daaraan invulling geven. Wel
bestaat de mogelijkheid om bij ministeriële regeling regels te stellen
met betrekking tot de handhaving van deze groep (artikel 5.2 van het ontwerp-Besluit
inburgering).Zoals de leden van de CDA-fractie terecht constateren, bestaat de mogelijkheid
dat een inburgeringsplichtige na het ontstaan van de inburgeringsplicht andere
diploma’s behaalt waarmee zijn inburgeringsplicht eindigt. Een inburgeringsplichtige
kan er inderdaad meteen vanaf het ontstaan van de inburgeringsplicht voor
kiezen, zo antwoord ik deze leden, een opleiding te volgen die is gericht
op het behalen van dat andere diploma dat leidt tot vrijstelling. Waar het
om gaat is dat de inburgeringsplichtige de nog ontbrekende kennis en vaardigheden
verwerft; het is aan hemzelf om te bepalen hoe hij dat doet. De keuze van
de inburgeringsplichtige oudkomer voor een opleiding gericht op een ander
diploma, wordt, zo antwoord ik deze leden voorts, niet in de gemeentelijke
handhavingsbeschikking vastgelegd.Deze handhavingsbeschikking markeert het begin van de termijn waarbinnen
aan de inburgeringsplicht moet zijn voldaan. Aan de inburgeringsplicht wordt
ook voldaan door het halen van een ander diploma dan het inburgeringsdiploma
dat vrijstelling geeft van de inburgeringsplicht (artikel 2.3 van het ontwerp-Besluit
inburgering). De wijze waarop de inburgeringsplichtige de nog ontbrekende
kennis en vaardigheden verwerft, wordt niet opgenomen in de handhavingsbeschikking.
Daarin is hij geheel vrij. Het gaat immers om het resultaat. Bovendien is
het mogelijk dat de inburgeringsplichtige pas na de handhavingsbeschikking
besluit om een opleiding te volgen waarvan het diploma leidt tot vrijstelling
van de inburgeringsplicht. De keuze van de inburgeringsplichtige heeft ook
geen gevolgen voor de termijn waarbinnen aan de inburgeringsplicht moet zijn
voldaan of voor de handhaving.Om die reden meen ik hoeft niet te worden gevreesd dat in de praktijk
allerlei «wildgroei» zou kunnen ontstaan doordat gemeenten verschillende
criteria zouden kunnen hanteren bij het bepalen van de inhoud van de handhavingsbeschikkingen.
De inhoud van die beschikkingen, zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie,
kan immers slechts variëren waar de wet ruimte laat voor gemeentelijke
beleidsvrijheid. Zoals gezegd, markeert de handhavingsbeschikking
die het college van burgemeester en wethouders op grond van artikel 24 van
het wetsvoorstel opstelt, het begin van de termijn van vijf jaar waarbinnen
de betreffende oudkomer aan de inburgeringsplicht moet hebben voldaan. Voor
het overige kan de gemeente in deze beschikking nog wijzen op de rechten en
plichten van de inburgeringsplichtige en op de boetes. De rechten en plichten
van oudkomers die geen gemeentelijke inburgeringsvoorziening ontvangen verschillen
niet per gemeente. De maximale boetes zijn gebaseerd op de bedragen die de
gemeente in de boeteverordening heeft opgenomen. Deze bedragen kunnen per
gemeente verschillen, maar zullen zich altijd moeten bevinden binnen de kaders
die artikel 32 van het wetsvoorstel stelt. Oudkomers die een aangeboden inburgeringsvoorziening
hebben aanvaard, ontvangen op grond van artikel 20 van het wetsvoorstel een
beschikking, waarin zowel de aangeboden voorziening is geregeld als ook de
handhavingstermijn op opgenomen. Voorts zal in die beschikking de meewerking
door de betrokken inburgeringsplichtige aan de inburgeringsvoorziening en
de handhaving daarvan worden geregeld (artikelen 21 en 28 van het wetsvoorstel).
De gemeenten hebben beleidsvrijheid bij het invullen van deze inspanningsverplichting.
De maximale boete die is gesteld op het verwijtbaar niet meewerken aan de
inburgeringsvoorziening bedraagt maximaal € 500 (artikel 32 van
het wetsvoorstel). Op grond van het bovenstaande ben ik van mening dat van
een «wildgroei» als het gaat om de inhoud van de handhavingsbeschikkingen
geen sprake zal zijn.De leden van de PvdA-fractie, die hebben geïnformeerd naar de omvang
van groep oudkomers die niet behoren tot de drie bijzondere categorieën
aan wie van gemeentewege een inburgeringsvoorziening kan worden aangeboden,
wijs ik er op dat de omvang van de totale doelgroep inburgeringsplichtigen
op dit moment slechts op basis van (beredeneerde) aannames kan worden ingeschat.
Er wordt uitgegaan van ruim 500 000 inburgeringsplichtige oudkomers.
Op basis van bestandsanalyses wordt aangenomen dat daarvan ruim 280 000
personen tot de bijzondere categorieën behoren die een inburgeringsvoorziening
aangeboden kunnen krijgen. De overige ongeveer 220 000 inburgeringsplichtigen,
voornamelijk werkenden, behoren dus niet tot een van de drie bijzondere categorieën.
Deze aantallen kunnen mettertijd wijzigen, bijvoorbeeld doordat werkende inburgeringsplichtigen
op enig moment in de toekomst werkloos worden en daardoor gaan behoren tot
de groep inburgeringsplichtigen aan wie een inburgeringsvoorziening kan worden
aangeboden.Verder zal het aantal personen dat daadwerkelijk een inburgeringsvoorziening
aangeboden krijgt, lager zijn dan 280 000, omdat gemeenten niet verplicht
zijn een aanbod te doen, en inburgeringsplichtigen op grond van lichamelijke
of psychische belemmeringen kunnen ontheffen. Ook kunnen gemeenten personen
uit deze groepen stimuleren (en handhaven) om de inburgering op eigen kracht
te doen.De leden van de PvdA-fractie, die menen dat reeds nu te voorzien is dat
een deel van de inburgeringsplichtigen geen aanbod zal krijgen en dat hun
inburgeringsplicht ook niet zal worden gehandhaafd, hebben gevraagd of hiermee
gedoogbeleid wordt gevoerd en hoe wordt voorkomen dat de plicht een dode letter
in de wet zal zijn. Een deel van de inburgeringsplichtigen, zo antwoord ik
deze leden, zal inderdaad geen inburgeringsvoorziening worden aangeboden,
maar dat betekent niet dat hun inburgeringsplicht niet door de gemeenten gehandhaafd
zal worden. De inburgeringsplicht van alle nieuwkomers wordt actief gehandhaafd.
Zij worden allemaal door de gemeenten opgeroepen voor een inburgeringsonderzoek
(artikel 5.1 van het ontwerp-Besluit) en hun inburgeringsplicht wordt door
de gemeenten gehandhaafd. Op grond van artikel 24 van het wetsvoorstel geeft
de gemeente ten aanzien van oudkomers een beschikking waarin
de dag bepaald wordt waarop de termijn voor de handhaving van de inburgeringsplicht
aanvangt. Het is uiteraard van belang dat de gemeenten zelf een helder handhavingsbeleid
formuleren en dat zo nodig in een verordening neerleggen. Daarnaast kunnen
bij ministeriële regeling regels worden gesteld omtrent het aantal oudkomers
zonder van gemeentewege aangeboden inburgeringsvoorziening dat (jaarlijks)
door de gemeente moet worden opgeroepen in het kader van de handhaving van
hun inburgeringsplicht (artikel 5.2 van het ontwerp-Besluit inburgering).
Daarbij kunnen voorts de criteria worden aangegeven die daarbij moeten worden
gehanteerd. Op deze wijze kan de gefaseerde oproeping en handhaving van de
categorie oudkomers, aan wie geen inburgeringsvoorziening wordt aangeboden,
vorm worden gegeven. Zoals reeds aangegeven in het nader rapport (Kamerstukken
II 2005/2006, 30 308, nr. 4), hebben de gemeenten niet een bevoegdheid,
maar een plicht tot het opleggen van boetes. Dat betekent dat de inburgeringsplichtige
die niet binnen de gestelde termijn het inburgeringsexamen heeft behaald,
in beginsel moet worden beboet. Van een gedoogbeleid is naar mijn mening dan
ook geen sprake. Overigens zal een groot deel van de inburgeringsplichtigen
een inburgeringsvoorziening aangeboden krijgen en om die reden door de gemeenten
aan hun inburgeringsplicht worden gehouden.De leden van de CDA-fractie, die er op hebben gewezen dat een gemeente
kan kiezen voor het opheffen van achterstanden in bepaalde stadswijken terwijl
een andere gemeente kan kiezen voor emancipatie van vrouwen, hebben gevraagd
naar het gevaar van grote verschillen tussen gemeenten bij hun keuze voor
de groepen oudkomers wier inburgeringsplicht wordt gehandhaafd. Ik zie de
door deze leden gesignaleerde mogelijke verschillen in handhavingsbeleid tussen
gemeenten niet als een gevaar, maar als een uiting van de mogelijkheid die
gemeenten in het inburgeringsstelsel hebben om hun beleid af te stemmen op
de plaatselijke situatie. Hierdoor kunnen gemeenten het handhavingsbeleid
ook beter afstemmen op beleid op aanpalende terreinen, waardoor de effectiviteit
en efficiëntie van het beleid in den brede kan worden vergroot. Ook in
dit verband wijs ik op de mogelijkheid om bij ministeriële regeling regels
te stellen over de criteria die moeten worden gehanteerd bij het oproepen
(voor het inburgeringsonderzoek) van oudkomers die geen inburgeringsvoorziening
hebben ontvangen en van potentieel inburgeringsplichtige oudkomers (artikel
5.2 van het ontwerp-Besluit inburgering). Van een dergelijke regeling kan
desgewenst ook een zekere uniformerende werking uitgaan. Daarnaast is en blijft
het doel uiteraard dat uiteindelijk alle inburgeringsplichtige oudkomers het
inburgeringsexamen behalen.Zoals gezegd, is de omvang van de groep oudkomers dusdanig groot dat deze
groep om budgettaire en organisatorische redenen niet in één
keer door het college van burgemeester en wethouders kan worden opgeroepen
en gehandhaafd. De leden van de PvdA-fractie, die hebben gevraagd naar de
concrete betekenis van de zinsnede dat de handhaving van oudkomers daarom
gefaseerd zal plaatsvinden, antwoord ik dat de aanvang van de termijn waarbinnen
oudkomers aan hun inburgeringsplicht moeten hebben voldaan, niet uit de wet
voortvloeit, maar uit de handhavingsbeschikking die het college op grond van
artikel 24 van het wetsvoorstel ten aanzien van de individuele inburgeirngsplichtige
oudkomer geeft. In deze beschikking wordt de dag bepaald waarop de termijn
voor de handhaving van de inburgeringsplicht aanvangt. Gemeenten moeten zelf
een helder handhavingsbeleid formuleren en dat zo nodig in een verordening
neerleggen; zo zal de gefaseerde oproeping en handhaving van de categorie
oudkomers, die geen aanbod voor een inburgeringsvoorziening hebben ontvangen,
vorm kunnen worden gegeven. Artikel 5.2 van het ontwerp-Besluit inburgering
biedt de mogelijkheid om deze fasering te regelen. Bij ministeriële regeling
kunnen regels worden gesteld omtrent het aantal oudkomers zonder
gemeentelijke inburgeringsvoorziening dat jaarlijks met het oog op de handhaving
van hun inburgeringsplicht moet worden opgeroepen. Daarbij kunnen, zoals gezegd,
tevens criteria worden gesteld die daarbij moeten worden gehanteerd.Alle inburgeringsplichtigen, ook de oudkomers onder hen aan wie geen inburgeringsvoorziening
wordt aangeboden, zo antwoord ik de leden van de D66-fractie op hun vraag
naar de handhaving van oudkomers die geen inburgeringsvoorziening aangeboden
hebben gekregen, hebben een eigen verantwoordelijkheid waar het gaat om het
verwerven van de nog ontbrekende kennis en vaardigheden die noodzakelijk zijn
om aan de Nederlandse samenleving deel te kunnen nemen. Dat is ook in hun
eigen belang. De gemeente heeft de bevoegdheid om inburgeringsvoorzieningen
aan te bieden aan de in artikel 17, eerste lid, van het wetsvoorstel genoemde
bijzondere groepen inburgeringsplichtigen. Daaronder vallen oudkomers met
een WWB-uitkering of een van de in het ontwerp-Besluit inburgering aangewezen
uitkeringen, oudkomers die geen inkomsten uit arbeid of uitkering genieten.
Vanwege de omvang van de groep oudkomers zullen de gemeenten prioriteiten
moeten stellen bij het doen van een aanbod. Zij zullen op grond van artikel
17, zevende lid, van het wetsvoorstel bij verordening regels stellen over
onder meer de prioritering bij het aanbieden van inburgeringsvoorzieningen.
De VNG heeft aangegeven dat het handhaven van deze groep haalbaar is. In haar
brief van 20 oktober 2005 (SEZ/U2000525535) aan de leden van de vaste
commissie voor Justitie van de Tweede Kamer heeft de VNG aangegeven dat bij
gemeentelijke verordening kan worden vastgelegd hoe deze handhaving er precies
uit zal zien. Niet valt in te zien, waarom de oudkomers die geen uitzicht
op een aanbod van de gemeente hebben of niet direct voor een aanbod in aanmerking
komen, niet eveneens door de gemeente gehandhaafd zouden kunnen worden. Ook
voor deze groep oudkomers geldt dat zij zich met behulp van de lening- en
vergoedingsfaciliteit zelfstandig op het inburgeringsexamen kunnen voorbereiden.
Gemeenten hebben op grond van de artikelen 23 en 24 de bevoegdheid om inburgeringsplichtige
oudkomers op te roepen voor een onderzoek en vervolgens een handhavingsbeschikking
te nemen. Gemeenten kunnen hun handhavingsbeleid ook ten aanzien van deze
groep oudkomers in een kenbaar en toegankelijk handhavingsplan of handhavingsverordening
neerleggen. Daarbij moeten zij uiteraard de algemene beginselen van behoorlijk
bestuur in acht nemen. Vraagstukken met betrekking tot ongelijke behandeling
zullen dan niet snel aan de orde zijn. Ten aanzien van in beginsel iedere
inburgeringsplichtige zal de inburgeringsplicht gehandhaafd moeten worden;
die moet niet op voorhand worden beperkt tot bepaalde groepen inburgeringsplichtigen.De leden van de D66-fractie hebben voorts gevraagd hoe de gefaseerde handhaving
door de gemeente zich verhoudt met het feit dat de overheid niet van alle
potentiële inburgeringsplichtigen gaat vaststellen of zij inburgeringsplichtig
zijn. Ook hebben zij gevraagd welke de verhouding is met de persoonlijke beschikkingen
die de gemeente zal afgeven, aangezien de memorie van toelichting stelt dat
de voorlichtende taak van de gemeente niet zover reikt dat de gemeente een
bindende uitspraak kan doen, desverzocht door een burger, over diens inburgeringsplichtigheid.
Het wetsvoorstel zo antwoord ik deze leden, gaat ervan uit dat de inburgeringsplicht
rechtstreeks op grond van de wet ontstaat. De burger zal op grond van de heldere
criteria in de wet en de daarop gebaseerde algemene maatregel van bestuur
zelf kunnen beoordelen of hij inburgeringsplichtig is. Met de inburgeringsplicht
ontstaat toegang tot de leen- en vergoedingsfaciliteit met behulp waarvan
de betrokkene zich in beginsel zelfstandig op het inburgeringsexamen kan voorbereiden.
De inburgeringsplichtige is hiervoor niet aangewezen op de gemeente.
De gemeente is wel belast met de handhaving van de inburgeringsplicht. Dit
houdt in dat de gemeente de inburgeringsplichtige beboet wanneer de termijn
is verstreken waarbinnen het examen had moeten zijn behaald. Omdat het aantal
oudkomers dat onder de inburgeringsplicht gaat vallen, dermate groot is, dat
van de gemeenten om budgettaire en organisatorische redenen niet kan worden
gevergd dat zij de handhaving van deze omvangrijke groep in één
keer op zich neemt, is ten aanzien van de oudkomers voor een gefaseerde handhaving
gekozen. Dat wil zeggen dat de gemeente ten aanzien van de individuele oudkomer
bij beschikking de dag bepaalt waarop de wettelijke termijn waarbinnen het
examen moet zijn behaald gaat lopen. De gemeente kan op die manier het aantal
oudkomers waarvan het de resultaten moet volgen, controleren en zo nodig beboeten,
beperken en over een langere periode spreiden. In de individuele handhavingsbeschikking
ligt het oordeel van de gemeente over de inburgeringsplichtigheid van de geadresseerde
besloten. Op deze wijze zal de gemeente, zij het in de tijd gespreid, de door
haar geconstateerde inburgeringsplichtigheid van oudkomers in een beschikking
neerleggen. De inburgeringsplichtige die op dat moment dat oordeel betwist
kan daartegen bezwaar en beroep instellen. Naar ik hoop heb ik de leden van
de D66-fractie hiermee verduidelijkt dat daarmee blijft staan, dat de overheid
niet de inburgeringsplicht van oudkomers (evenmin als van nieuwkomers) bij
beschikking gaat opleggen.De vraag van de leden van de SGP- en CDA-fracties naar de periode waarbinnen
alle oudkomers, waaronder zij die geen inburgeringsvoorziening aangeboden
krijgen, aan hun inburgeringsverplichtingen moeten hebben voldaan, laat zich
op dit moment niet goed beantwoorden. Een belangrijk deel van de inburgeringsplichtigen
zal zich zonder tussenkomst van de gemeente zelfstandig, met de lening- en
vergoedingsfaciliteiten, voorbereiden op het inburgeringsexamen. De omvang
van deze groep en het moment waarop zij het examen zullen hebben behaald,
zijn moeilijk in te schatten. Voor de overigen is jaarlijks budget beschikbaar
om ongeveer 47 000 inburgeringsplichtigen een inburgeringsvoorziening
aan te bieden. Wanneer deze inburgeringsplichtigen het inburgeringsexamen
hebben behaald valt moeilijk te voorspellen. Uiteraard zullen de aantallen
inburgeringsplichtigen die het inburgeringsexamen hebben behaald worden gemonitord.De leden van de SGP-fractie, die hebben gevraagd naar de mogelijkheid
van ongelijke behandeling of willekeur, indien bepaalde oudkomers voor de
inburgeringsplicht worden opgeroepen en bij het nakomen van die plicht te
maken krijgen met forse financiële verplichtingen, terwijl andere oudkomers
nog niet worden opgeroepen, antwoord ik dat iedere inburgeringsplichtige zijn
inburgeringsplicht dient na te komen. Ook oudkomers die (nog) niet zijn opgeroepen
en (nog) geen inburgeringsvoorziening aangeboden hebben gekregen, moeten de
nog ontbrekende kennis van de Nederlandse aal en de Nederlandse samenleving
verwerven. Het oproepen van inburgeringsplichtigen door de gemeente moet worden
gezien als onderdeel van de handhavende rol van de gemeente. Zoals gezegd,
zullen oudkomers op basis van gemeentelijke prioriteitstelling in de tijd
gefaseerd worden opgeroepen. Voor de vraag wie van hen in aanmerking zal komen
voor een van gemeentewege aangeboden inburgeringsvoorziening, zullen de gemeenten
hun beleid opnemen in de verordening op grond van artikel 17, zevende lid,
van het wetsvoorstel. De handhaving van de inburgeringsplicht van de oudkomers,
die niet in aanmerking komen voor een dergelijke voorziening, berust primair
op een afweging die afhankelijk is van de plaatselijke omstandigheden en die
derhalve op gemeentelijk niveau wordt gemaakt en verantwoord. Aangezien daarbij
de algemene beginselen van behoorlijk bestuur in acht moeten worden genomen,
vrees ik niet voor willekeur of ongerechtvaardigde ongelijke behandeling.
Daarnaast bestaat de mogelijkheid om bij ministeriële regeling regels
te stellen met betrekking tot de handhaving van deze groep (biedt artikel
5.2 van het ontwerp-Besluit inburgering). Ook daarbij zullen de algemene beginselen
van behoorlijk bestuur in acht moeten worden genomen.2.6.3 De bestuurlijke boetesHet verheugt mij dat de leden van de CDA-fractie de keuze van de regering
onderschrijven om het advies van de Raad van State om de boeteplicht te vervangen
door een boetebevoegdheid niet over te nemen. Ook deze leden zijn de mening
toegedaan dat het nodig is de vrijblijvendheid die het huidige inburgeringsstelsel
kenmerkt, terug te dringen en in het nieuwe stelsel te voorzien in een resultaatsgerichte
inburgering met een daaraan gekoppelde handhavingsplicht door gemeenten. Deze
leden, zo antwoord ik hen, gaan er terecht van uit dat in gevallen waarin
een inburgeringsplichtige niet aan bepaalde verplichtingen voldoet, gemeenten
dit naar de specifieke omstandigheden van het individuele geval beoordelen
en daarnaar handelen, bijvoorbeeld door het verlengen van de termijn waarbinnen
het inburgeringsexamen moet worden behaald, het verlenen van ontheffing van
de inburgeringsplicht of het niet opleggen van een sanctie. Indien een inburgeringsplichtige
niet voldoet aan verplichtingen waarop een sanctie staat, zal de gemeente
in beginsel een bestuurlijke boete opleggen. Sanctionering door middel van
de bestuurlijke boete zal niet plaatsvinden, indien de verwijtbaarheid ontbreekt.
Indien dat het geval is en de termijn waarbinnen het inburgeringsexamen moet
zijn gehaald (bijna) verstreken is, verlengt het college de termijn van de
inburgeringsplicht (artikel 29, tweede lid, onderdeel a, van het wetsvoorstel).
Er wordt dan geen boete opgelegd. Indien het college op grond van door de
inburgeringsplichtige aantoonbaar geleverde inspanningen tot het oordeel komt
dat het voor de inburgeringsplichtige redelijkerwijs niet mogelijk is het
inburgeringsexamen te halen, dan verleent het college gehele of gedeeltelijke
ontheffing van de inburgeringsplicht (artikel 29, tweede lid, onderdeel b,
van het wetsvoorstel). De gemeente zal daartoe overigens niet lichtvaardig
kunnen overgaan. Een verzoek om ontheffing als hier bedoeld kan niet eerder
worden ingediend dan zes maanden voor het verstrijken van de voor de inburgeringsplichtige
geldende termijn (artikel 5.5 van het ontwerp-Besluit inburgering). Bij ministeriële
regeling (Regeling inburgering) kunnen nadere regels worden gesteld omtrent
de procedure en de gronden voor verlenging van de termijn of voor het verlenen
van gehele of gedeeltelijke ontheffing (artikelen 5.4, vierde lid, en 5.5,
vierde lid, van het ontwerp-Besluit inburgering).Op vele terreinen hebben burgers op grond van de wet een eigen verantwoordelijkheid
om regels na te leven, zowel actief als passief. Dit betekent echter niet,
zo antwoord ik de leden van de PvdA-fractie, dat de naleving van deze regels
niet getoetst wordt in welke vorm dan ook. Zoals ook in paragraaf 2.6.1
van de memorie van toelichting is gesteld is de regering van mening dat met
een inburgeringsplicht zonder enige vorm van (overheids)handhaving niet kan
worden volstaan. Inburgering vergt forse inspanningen van mensen. Het leren
van een vreemde taal, en het zich verdiepen en eigen maken van normen en waarden
die soms ver van de betrokkene afstaan, is niet altijd een eenvoudige opgave.
En hoewel het belang van inburgering evident is, zowel voor de maatschappij
als geheel als voor de individuele inburgeringsplichtige, zullen er altijd
inburgeringsplichtigen zijn voor wie inburgering geen vanzelfsprekendheid
is en voor wie het nakomen van de inburgeringsplicht zo nodig met sancties
door de overheid moet kunnen worden afgedwongen. Het handhaven van de inburgeringsplicht
betekent ook niet dat gemeenten de verantwoordelijkheid voor
het behalen van het inburgeringsexamen gaan overnemen. Het blijft de inburgeringsplichtige
zelf die de nodige kennis dient te verwerven om het inburgeringsexamen te
behalen. Hij zal in beginsel naar eigen inzicht moeten bepalen op welke wijze
hij die kennis verwerft, hoe hij dat het beste kan verenigen met persoonlijke
omstandigheden als werk, zwangerschap of zorg voor gezinsleden. Het bevorderen
van de naleving van de inburgeringsplicht met positieve en negatieve prikkels
en het toetsen of de naleving van de inburgeringsplicht heeft plaatsgevonden
door middel van handhavingsinstrumenten blijft echter noodzakelijk. Als voorbeeld
van een positieve prikkel noem ik de bevoegdheid van gemeenten om aan bijzondere
groepen inburgeringsplichtigen een inburgeringsvoorziening aan te bieden.
Na acceptatie van dat aanbod door de inburgeringsplichtige acht ik het vanzelfsprekend,
zo antwoord ik deze leden, dat de inburgeringsplichtige op straffe van een
bestuurlijke boete medewerking verleent aan de uitvoering van de aangeboden
inburgeringsvoorziening, bijvoorbeeld door aanwezig te zijn bij de lessen,
indien die lessen onderdeel zijn van die voorziening.De leden van de VVD-fractie hebben gevraagd of de gemeente geïnde
boetes moet terugbetalen indien blijkt dat de inburgeringsplichtige niet in
staat is om aan het inburgeringsvereiste te voldoen. De gemeente, zo antwoord
ik deze leden, legt alleen een boete op, indien de inburgeringsplichtige het
inburgeringsexamen verwijtbaar niet heeft gehaald. Indien de inburgeringsplichtige
bezwaar maakt of beroep instelt tegen het oplegen van een boete, en het bestuursorgaan
respectievelijk de rechter oordeelt dat er sprake was van niet-verwijtbaarheid,
dan had er geen bestuurlijke boete mogen worden opgelegd en zal de boete,
indien reeds geïnd, moeten worden terugbetaald.Hoogte van de boetesDe in artikel 32 van het wetsvoorstel neergelegde boetebedragen zijn de
maximale boetes die voor desbetreffende overtredingen kunnen worden opgelegd.
Gemeenteraden dienen op grond van artikel 33 bij verordening het bedrag vast
te leggen van de bestuurlijke boete die voor de verschillende overtredingen
kan worden opgelegd. In het concrete geval waarin het college van burgemeester
en wethouders een boete oplegt, is artikel 36, eerste lid, van het wetsvoorstel
van toepassing. Dat bepaalt dat het college geen bestuurlijke boete oplegt
voorzover de overtreding niet aan de overtreder kan worden verweten. Indien
dat geen reden is om af te zien van het oplegen van een boete, stemt het college
op grond van artikel 36, tweede lid, de bestuurlijke boete af op de ernst
van de overtreding en de mate waarin deze aan de overtreder kan worden verweten.
Het college houdt daarbij zo nodig rekening met de omstandigheden waaronder
de overtreding is gepleegd. Daardoor kan de hoogte van de boete per individueel
geval verschillen, zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie die hebben gevraagd
naar de gemiddelde hoogte van de door gemeenten in de praktijk op te leggen
bestuurlijke boetes. Op grond van het bovenstaande kunnen alleen de maximale
boetes worden aangegeven, die genoemd zijn in artikel 32 van het wetsvoorstel,
en niet de gemiddelde hoogte van de op te leggen boetes.De leden van de PvdA-fractie, die menen dat de maximale boete erg hoog
is, hebben gevraagd waarom voor dat bedrag is gekozen. De maximale hoogte
van de boete op het niet behalen van het inburgeringsexamen binnen de gestelde
termijn is gesteld op € 500. Pas wanneer na deze eerste boete op
het niet behalen van het inburgeringsexamen, de inburgeringsplichtige opnieuw
het inburgeringsexamen niet behaalt binnen de termijn die is gesteld in de
boetebeschikking waarbij de eerste boete is opgelegd, wordt een tweede boete
van maximaal € 1000 opgelegd (zie artikel 32 van het wetsvoorstel).
Bij de keuze voor dit bedrag, zo antwoord ik deze leden, is
enerzijds rekening gehouden met het evenredigheidsbeginsel in de zin dat de
sanctie evenredig moet zijn met de overtreding en anderzijds met het feit
dat de boete voor e inburgeringsplichtige voldoende prikkel moet vormen om
het inburgeringsexamen daadwerkelijk te behalen en niet de boete voor lief
te nemen en zo de inburgeringsplicht af te kopen. Het evenredigheidsbeginsel
komt bovendien in het concrete geval van boeteoplegging tot uiting door toepassing
van artikel 36, tweede lid, van het wetsvoorstel. Hierin is bepaald dat het
college de bestuurlijke boete afstemt op de ernst van de overtreding en de
mate waarin deze aan de overtreder kan worden verweten. Het college houdt
daarbij zo nodig rekening met de omstandigheden waaronder de overtreding is
gepleegd.Bij het bepalen van de maximale hoogte van de bestuurlijke boete op het
niet behalen van het examen is voorts gekeken naar de hoogte van de bestuurlijke
boetes die op andere terreinen aan burgers (kunnen) worden opgelegd, zo antwoord
ik de leden van de PvdA-fractie. Een vergelijking maken tussen de verschillende
terreinen waarop boetes kunnen worden opgelegd aan burgers is niet eenvoudig,
omdat de overtredingen of gedragingen slechts beperkt vergelijkbaar zijn.De Wet werk en bijstand (WWB) gaat niet uit van een boetesysteem, maar
van aanpassing van de uitkering. Voor bestuurlijke boetes geldt dat het bedrag
dat ten hoogste kan worden opgelegd voor de verschillende in de wet genoemde
feiten, in de wet in formele zin dient te worden neergelegd. Voor een aanpassing
van de uitkering geldt dit niet. Door dit andere uitgangspunt laat de WWB
zich op het niveau van de formele wet niet goed met het wetsvoorstel inburgering
vergelijken, zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie die hebben gevraagd
naar het patroon van (verschillen in hoogtes van) bestuurlijke boetes in het
systeem van de Wet werk en bijstand. Op grond van artikel 8, eerste lid, onderdeel
b, WWB stelt de gemeenteraad een afstemmingsverordening vast. In de door Divosa
in samenwerking met de VNG en StimulanSZ opgestelde «Voorbeeldverordening «Maatregelen»
(van 31 oktober 2003) in het kader van artikel 18 van de WWB worden verlagingsperscentages
genoemd voor het niet nakomen van diverse verplichtingen. De verordening kan
echter per gemeente verschillen. Uit een recente inventarisatie van gemeentelijke
verordeningen is gebleken dat bij de afstemmingsverordening tweederde van
de gemeenten gebruik heeft gemaakt van de voorbeeldverordening. Daarbij is
het zo dat er per gemeente variatie in de verordeningen kunnen zijn vanwege
de geboden beleidsvrijheid die gemeenten hebben om te komen tot een eigen
invulling.Herhaald opleggenDe inburgeringsplichtige die, nadat hem wegens het niet-behalen van het
inburgeringsexamen reeds een eerste boete van maximaal € 500 is
opgelegd en een nieuwe termijn is gesteld waarbinnen het examen alsnog moet
worden behaald (artikel 30 van het wetsvoorstel), wederom in gebreke blijft,
kan herhaald een boete van maximaal € 1000 worden opgelegd zolang
het examen niet is behaald. Van herhaald opleggen van een boete is sprake,
zo antwoord ik de leden van de PvdA-fractie, indien het college van burgemeester
en wethouders de inburgeringsplichtige voor de tweede en de daarop volgende
malen een boete oplegt wegens het niet halen van het inburgeringsexamen.De leden van de fractie van de ChristenUnie hebben gevraagd naar de mogelijke
gevolgen van het herhaald opleggen van de boete en hebben als voorbeeld een
zelfstandig gevestigd Chinees restauranthouder met prima financiële perspectieven
genoemd, die echter «niet toekomt» aan het behalen van het inburgeringsexamen.
Inburgering, zo antwoord ik deze leden, moet niet dermate eng worden opgevat
dat beheersing van de Nederlandse taal en kennis van de Nederlandse
samenleving alleen van belang is voor hen die niet in staat zijn zichzelf
financieel te bedruipen. Inburgering is immers ook van groot belang voor deelname
aan de Nederlandse samenleving in bredere zin dan alleen het economische verkeer,
voor de opvoeding van kinderen, en dergelijke. Ook voor de Chinese restauranthouder
is inburgering van belang met het oog op het opvoeden van kinderen, het onderhouden
van contacten met de school van de kinderen, het communiceren met klanten,
het participeren in de wijk en dergelijke. Daarom is de inburgeringsplicht
ook voor economisch actieve personen van groot belang. Voor diegenen onder
hen die niet bereid zijn het inburgeringsexamen te halen, verwacht ik dat
van de mogelijkheid van het herhaald kunnen opleggen van de boete juist voor
deze personen een effectieve prikkel uitgaat om te investeren in de eigen
inburgering en die van hun gezinsleden. Een kosten-baten afweging maakt het
immers zeer onaantrekkelijk om elke twee jaar een boete te betalen. Die boete,
zo antwoord ik deze leden, is dus geenszins een zinloze inburgeringsbelasting.CumulatieDe leden van de fractie van de ChristenUnie hebben aangegeven dat hen
de toegevoegde waarde van de boete wegens het niet behalen van het inburgeringsexamen,
naast de boete op het niet meewerken, onduidelijk is. Het gaat hier om twee
verschillende overtredingen, zo antwoord ik deze leden, en twee verschillende
boetes. Deze leden lijken met de laatste boete te doelen op de bestuurlijke
boete op het niet meewerken aan de uitvoering van de aangeboden inburgeringsvoorziening.
Het opleggen van deze bestuurlijke boete is geregeld in artikel 28 van het
wetsvoorstel. Deze bestuurlijke boete kan alleen worden opgelegd aan die inburgeringsplichtigen
die daadwerkelijk een inburgeringsvoorziening hebben aangeboden gekregen van
de gemeente. Deze bestuurlijke boete kan dus niet worden opgelegd aan een
inburgeringsplichtige die geen aanbod heeft gekregen en zich zelfstandig voorbereidt
op het inburgeringsexamen. De gemeenteraad stelt op grond van artikel 21,
derde lid, van het wetsvoorstel een verordening vast waarin de plicht met
betrekking tot het meewerken aan een aangeboden inburgeringsvoorziening nader
wordt uitgewerkt. Met meewerken aan de inburgeringsvoorziening kan dan bijvoorbeeld
worden bedoeld dat slechts een beperkt verzuim bij het volgen van de cursus
is toegestaan of dat aan het eind van de cursus het inburgeringsexamen wordt
afgelegd. Het opleggen van de bestuurlijke boete bij het niet halen van het
inburgeringsexamen is geregeld in artikel 29, eerste lid, van het wetsvoorstel.
Deze bestuurlijke boete is van toepassing op alle inburgeringsplichtigen die
niet binnen de gestelde termijn het inburgeringsexamen hebben gehaald. Voor
alle boetes geldt dat zij niet worden opgelegd, indien de overtreding niet
aan de overtreder kan worden verweten (artikel 36, eerste lid, van het wetsvoorstel).
Indien de boete wordt opgelegd, stemt het college de hoogte daarvan af op
de ernst van de overtreding en de mate waarin deze aan de overtreder kan worden
verweten (artikel 36, tweede lid). Zo nodig wordt rekening gehouden met de
omstandigheden waaronder de overtreding is gepleegd.De leden van de fractie van de ChristenUnie, die hebben aangegeven moeite
te hebben met het opleggen van een bestuurlijke boete wanneer het inburgeringsexamen
niet binnen drieëneenhalf jaar is behaald, hebben gevraagd of het onthouden
van de financiële tegemoetkoming op zichzelf voor de inburgeringsplichtige
niet reeds voldoende stimulans is om er alles aan te doen het examen binnen
drieëneenhalf jaar te behalen, en of mensen hierdoor niet te zwaar worden
getroffen. Voorts hebben deze leden, die menen dat het onthouden van de vergoeding
al een aanzienlijke straf is, gevraagd of een boete daar bovenop nog een effectieve
prikkel zou kunnen betekenen die redelijkerwijs kan leiden tot het gewenste
doel. De financiële vergoeding en de bestuurlijke boete, zo antwoord
ik deze leden, moeten van elkaar worden onderscheiden. De financiële
vergoeding is een op basis van artikel 16 van het wetsvoorstel te verstrekken
vergoeding voor de inburgeringsplichtigen die het inburgeringsexamen hebben
gehaald en aan de overige voorwaarden voor het verkrijgen van de vergoeding
voldoen. Eén van de voorwaarden is dat het inburgeringsexamen binnen
drie jaar is behaald. Voor oudkomers begint deze termijn te lopen op het moment
dat zij een handhavingsbeschikking ontvangen. De vergoeding is een door de
overheid geboden faciliteit, die tot doel heeft de inburgeringsplichtige te
ondersteunen bij en te stimuleren tot het halen van het inburgeringsexamen.
Dat na drie jaar geen aanspraak meer kan worden gemaakt op de vergoeding,
is niet als «straf» bedoeld maar is inherent aan het stimuleringskarakter.
Zonder tijdshorizon zou de stimulans zijn effectiviteit verliezen. Ook de
inburgeringsplichtige die voor het examen is geslaagd, terwijl er nog geen
termijn is gesteld waarbinnen hij het inburgeringsexamen moet hebben gehaald,
komt in aanmerking voor de vergoeding.De bestuurlijke boete daarentegen is een punitieve sanctie en daarmee
van geheel andere aard dan de vergoeding. De boete kan eerst na drieënhalf
jaar worden opgelegd (nieuwkomers die het basisexamen in het buitenland hebben
behaald) of na vijf jaar (andere nieuwkomers en oudkomers waarbij voor oudkomers
geldt dat deze termijn gaat lopen op het moment dat zij een handhavingsbeschikking
ontvangen). Tevens kan geconstateerd worden dat (het verval van de aanspraak
op) de vergoeding en de bestuurlijke boete in de tijd niet samenvallen maar
dat er tenminste een half jaar maar vaker nog twee jaar tussen zit. Ik ben
dan ook niet van mening dat mensen hierdoor te zwaar getroffen zouden worden.
Evenmin ben ik van mening dat de bestuurlijke boete zou kunnen worden gemist
omdat het verval van de aanspraak op de vergoeding al voldoende prikkel zou
zijn. Inburgeringsplichtigen die van gemeentewege aangeboden inburgeringsvoorziening
aanvaarden, komen niet in aanmerking voor deze vergoeding (artikel 4.19, eerste
lid, van het ontwerp-Besluit inburgering). Bovendien kan de bestuurlijke boete
herhaald worden opgelegd zolang tot het inburgeringsexamen niet is behaald,
hetgeen vooral van belang is met het oog op de calculerende burger. De bestuurlijke
boete is daarmee het noodzakelijke sluitstuk van de handhaving van het inburgeringsstelsel.TermijnverlengingDe leden van de PvdA-fractie hebben gevraagd of de gemeente volledig vrij
is in haar besluitvorming over verlenging van de termijn waarbinnen het inburgeringsexamen
moet zijn behaald en over de definitieve ontheffing van de inburgeringsplicht
(artikel 29 van het wetsvoorstel). Voorts hebben zij geïnformeerd naar
de inhoud van algemene maatregel van bestuur en de mate waarin deze de gemeentelijke
vrijheid inperkt. Bij het verlengen van de inburgeringstermijn op grond van
artikel 29, tweede lid, onder a, van het wetsvoorstel dient de inburgeringsplichtige
aannemelijk te hebben gemaakt dat hem geen verwijt treft terzake van het niet
behalen van het inburgeringsexamen. Bij het geheel of gedeeltelijk ontheffen
van de inburgeringsplicht op grond van artikel 29, tweede lid, onder b, van
het wetsvoorstel dient het college op grond van door de inburgeringsplichtige
aantoonbaar geleverde inspanningen tot het oordeel te komen dat het voor de
inburgeringsplichtige redelijkerwijs niet mogelijk is het inburgeringsexamen
te halen. In het ontwerp-Besluit inburgering is aan deze verlenging en de
ontheffing uitwerking gegeven in respectievelijk de artikelen 5.4 en 5.5.
De aanvraag tot verlenging kan niet eerder worden ingediend dan zes maanden
voor het verstrijken van de inburgeringstermijn (artikel 5.4). Het college
geeft binnen acht weken na ontvangst van de aanvraag een beschikking. In bijzondere
gevallen kan het college ambtshalve besluiten tot verlenging. De duur van
de verlenging wordt in de beschikking vermeld. De aanvraag om
ontheffing van de inburgeringsplicht op grond van artikel 29, tweede lid,
onder b, van het wetsvoorstel kan niet eerder worden ingediend dan zes maanden
voor het verstrijken van de voor de inburgeringsplichtige geldende inburgeringstermijn
(artikel 5.5). Het college geeft binnen acht weken na ontvangst van de aanvraag
een beschikking. In bijzondere gevallen kan het college ambtshalve besluiten
tot het verlenen van ontheffing. Indien gedeeltelijk ontheffing wordt verleend,
wordt in de beschikking vermeld op welke onderdelen van de inburgeringsplicht
de ontheffing betrekking heeft. Voor beide gevallen zijn in de toelichting
op genoemde artikelen mogelijke criteria opgenomen die een rol kunnen spelen
bij de beslissing van het college van burgemeester en wethouders over termijnverlenging
en ontheffing. Voor beide gevallen kunnen bij ministeriële regeling nadere
regels worden gesteld omtrent de procedure en de gronden voor verlenging van
de termijn respectievelijk ontheffing van de inburgeringsplicht. Bij het opstellen
van de Regeling inburgering zal worden bezien of het noodzakelijk is aan deze
(facultatieve) delegatiegrondslag uitwerking te geven. Dit vergt een belangenafweging
tussen enerzijds het belang van gemeentelijke beleidsvrijheid en mogelijkheden
voor «maatwerkoplossingen» en anderzijds het belang van rechtsgelijkheid
en rechtsgelijkheid.Ontheffing en analfabetismeDe leden van de VVD-fractie hebben in het kader van de mogelijkheid van
ontheffing van de inburgeringsplichtige voor wie ondanks aantoonbaar geleverde
inspanningen niet mogelijk is om het inburgeringsexamen te behalen (artikel
29, tweede lid, onderdeel b, van het wetsvoorstel) gevraagd hoe daarbij zal
worden omgegaan met analfabetisme. Ook van analfabeten en mensen met een beperkt
leervermogen, zo antwoord ik deze leden, wordt in het nieuwe stelsel verwacht
dat zij in hun inburgering investeren. Doordat geen minimum- en maximumduur
en intensiteit van een inburgeringscursus of -voorziening wordt vastgesteld,
kunnen de inburgeringsplichtige en de gemeente en een cursus of voorziening
op maat laten samenstellen door een opleider naar keuze. Daarvan kan in beginsel
ook een alfabetiseringstraject deel uitmaken. Evenwel kan niet worden uitgesloten
dat bepaalde ongeletterden, hoezeer deze zich ook inspannen, moeite zullen
behouden met de schriftelijke taalvaardigheden. De beroepsvereniging NT2 heeft
onlangs aangegeven dat er een gedifferentieerd beeld gegeven moet worden van
de samenstelling van de groep ongeletterde nieuw- en oudkomers. Zij schetst
een viertal groepen. De eerste groep bestaat uit personen die wel in hun eigen
schrift gealfabetiseerd zijn maar niet in het Westerse schrift. Verder gaat
het om «jonge-snelle-slimme, maar ongeletterde cursisten, reguliere
en gemiddelde cursisten, en trage cursisten met een beperkt leervermogen».
In het laatste geval gaat het vaak om ouderen, die relatief meer moeite hebben
met het boeken van voortgang. Deze vier groepen zijn ongeveer even groot.
In de schattingen van de beroepsvereniging NT2 zou het dus om ongeveer 2,5 á
3,5% van het totaal aantal starters in inburgeringstrajecten gaan,
die analfabeet zijn en een beperkt leervermogen hebben. Mijn inziens moeten
we juist ook deze personen een kans geven om zich verder te ontwikkelen middels
inburgeringsonderwijs. Voorzover zij daarin niet slagen, maar aantoonbare
inspanningen hebben geleverd om het inburgeringsexamen te behalen, heeft de
gemeente de mogelijkheid om betrokkene geheel of gedeeltelijk ontheffing te
verlenen van de inburgeringsplicht (artikel 29, tweede lid, van het wetsvoorstel),
zoals ik reeds in paragraaf 2.3 heb gesteld.Gemeentelijke beleidsvrijheidDe regering heeft gekozen voor een boetestelsel waarin per overtreding
de maximumboete in de wet is opgenomen en waarin de beslissing over de hoogte
in het concrete geval aan het bestuursorgaan wordt gelaten die daarbij
de van toepassing zijnde regelingen, waaronder de gemeentelijke boeteverordening,
in acht moet nemen. De leden van de CDA-fractie, die hebben gevraagd waarom
er niet voor is gekozen om de hoogte van de daadwerkelijk op te leggen bestuurlijke
boetes in de wet op te nemen, antwoord ik dat het stelsel waarvoor is gekozen,
meer ruimte biedt om rekening te houden met de ernst van het feit, de mate
van verwijtbaarheid, de omstandigheden waaronder de overtreding is gepleegd
en eventuele recidive. Bij de inburgeringsplicht kan de diversiteit van gedragingen
groot zijn en bestaat behoefte aan de mogelijkheid van een individuele afweging.
De gemeente, die in het gehele inburgeringsproces een spilfunctie bekleedt,
kan dat het beste beoordelen. Daarom is het gekozen boetestelsel voor het
nieuwe inburgeringsstelsel geschikter dan een model waarin gefixeerde wettelijke
boetebedragen worden opgelegd.De gemeenteraad moet op grond van artikel 33 van het wetsvoorstel in een
(boete)verordening de bedragen vaststellen die voor de verschillende overtredingen
kan worden opgelegd. Deze kunnen niet hoger zijn dan de bedragen die in artikel
32 van het wetsvoorstel zijn opgenomen, zo antwoord ik de leden van de PvdA-fractie
die hebben gevraagd of de gemeenten volledige vrijheid hebben bij de vaststelling
van de hoogte van de op te legen boetes. De in de verordening vast te stellen
boetes zijn geen gefixeerde bedragen. Het college is gehouden bij het opleggen
van de boete de hoogte van de boete af te stemmen op de ernst van het feit
en de mate waarin dit aan de overtreder kan worden verweten. Zo nodig wordt
rekening gehouden met de omstandigheden waaronder het feit is gepleegd (artikel
36, tweede lid, van het wetsvoorstel).De keuze voor het boetestelsel waarin de gemeenteraad het bedrag vaststelt
van de bestuurlijke boete die voor de verschillende overtredingen kan worden
opgelegd, kan inderdaad leiden tot verschillen in de boetebedragen tussen
de diverse gemeenten, zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie. De regering
heeft dat onder ogen gezien, maar heeft bij haar besluitvorming een groter
belang gehecht aan de vrijheid van de gemeenten om het boetestelsel af te
kunnen stemmen op de plaatselijke situatie. Aangezien het onderhavige wetsvoorstel
maxima aan de op te leggen boetes stelt, is gewaarborgd dat deze boetes niet
onevenredig hoog kunnen zijn. Met de mogelijkheid om de sanctie af te stemmen
op de plaatselijke situatie wordt in het nieuwe inburgeringsstelsel aangesloten
bij het systeem van de Wet werk en bijstand, die de figuur van de afstemmingsverordening
(artikel 8, eerste lid, onderdeel b, WWB) kent waarin de verlaging van de
bijstand op plaatselijk niveau wordt geregeld. Een model-boeteverordening
kan bijdragen aan het voorkomen van onnodige verschillen, al dan niet door
verschillende interpretatie van het proportionaliteitsbeginsel, tussen de
boetebedragen in de diverse gemeenten. Aangezien het college bij iedere concrete
overtreding moet beoordelen welk boetebedrag in dat geval passend is (artikel
36, tweede lid, van het wetsvoorstel), zal ook bij het oplegen van de boete
maatwerk worden geleverd. Daarvan vrees ik geen extra bezwaaren beroepsprocedures.
Van belang is wel dat de uitkomst altijd terug te voeren is op een consistent
afwegingskader.De leden van de CDA-fractie hebben gevraagd naar een nadere toelichting
op de wijze waarop rekening is gehouden met de «calculerende»
burger die de boetes voor lief neemt en naar de verwachte effectiviteit. Ook
de leden van de PvdA-fractie hebben geïnformeerd naar het risico dat
de inburgeringsplicht wordt afgekocht. Bij het vormgeven van het boetestelsel
is daar uitdrukkelijk rekening mee gehouden. Dit komt tot uitdrukking, zo
antwoord ik deze leden, in het feit dat de boete op het niet behalen van het
inburgeringsexamen herhaald kan worden opgelegd totdat de betreffende inburgeringsplichtige
65 jaar wordt. Deze herhaalde boete dient iedere twee jaar te
worden opgelegd. Daarnaast komt dit tot uitdrukking in de hoogte van de bestuurlijke
boete op het niet halen van het inburgeringsexamen. De eerste keer bedraagt
deze maximaal€ 500. De keren daarna maximaal € 1000. Op
deze wijze kan met recidive rekening worden gehouden door een hogere boete
op te leggen. Door het boetestelsel op deze wijze vorm te geven is het niet
zo dat een calculerende burger door het één keer afkopen van
de boete af is van de inburgeringsplicht en van sanctionering in de toekomst.
Zolang de betreffende persoon inburgeringsplichtig is en niet binnen de gestelde
termijn het inburgeringsexamen heeft behaald, zal hij immers beboet worden.
Ik acht de kans gering dat een inburgeringsplichtige met deze inrichting van
het boetestelsel zijn inburgeringsplicht zal willen blijven afkopen.Rechtvaardiging boeteDe leden van de SP-fractie hebben gevraagd naar de rechtvaardigheid van
beboeting en de mogelijkheid van ontheffing van de inburgeringsplicht in die
gevallen waarin de duur en de inhoud van de aangeboden inburgeringsvoorziening
de inburgeringsplichtige niet in staat stelt het inburgeringsexamen te halen.
Deze leden antwoord ik als volgt. De inburgeringsvoorziening die de gemeente
aanbiedt, moet de individuele inburgeringsplichtige opleiden tot het niveau
van het inburgeringsexamen (artikel 17, vijfde lid, van het wetsvoorstel).
Zoals ik hiervoor in paragraaf 1.1 van deze nota reeds heb aangegeven,
heeft de gemeente daarbij ruimte om maatwerk te leveren. Daarbij kan voldoende
rekening worden gehouden met het startniveau, (functioneel) analfabetisme
en eventuele leermoeilijkheden van de inburgeringsplichtige. Ik wijs deze
leden er op dat de groep ongeletterden, zoals ik hiervoor in antwoord op vragen
van de leden van de VVD-fractie heb aangegeven, divers is en dat het bij slechts
2,5 á 3,5% van het totaal aantal starters in inburgeringstrajecten
gaat om analfabeten met een beperkt leervermogen.De termijnen van drieëneenhalf en vijf jaar waarbinnen het inburgeringsexamen
moet zijn behaald alvorens een bestuurlijke boete kan worden opgelegd, stellen
in beginsel iedere inburgeringsplichtige in staat dat examen te behalen. In
veel gevallen zal ook na afloop van de inburgeringsvoorziening nog tijd resteren
om het examen, zo dat niet direct is behaald, alsnog te behalen.Overigens wordt de inburgeringsplichtige door het aanbod van een inburgeringsvoorziening
niet ontslagen van zijn verantwoordelijkheid om binnen de gestelde termijnen
het inburgeringsexamen te behalen. Het staat hem vrij het aanbod te verwerpen
en zelf een inburgeringscursus in te kopen.Voorts is in het boetestelsel gewaarborgd dat het college, ingeval de
inburgeringsplichtige aannemelijk heeft gemaakt dat hem geen verwijt treft,
geen boete oplegt en de termijn verlengt waarbinnen het inburgeringsexamen
(alsnog) moet worden behaald (artikel 29, tweede lid, onderdeel a).Ontheffing van de inburgeringsplicht is slechts aan de orde, indien het
college op grond van door de inburgeringsplichtige aantoonbaar geleverde inspanningen
tot het oordeel komt dat het voor hem redelijkerwijs niet mogelijk is het
inburgeringsexamen te halen. Ik verwacht niet dat gemeenten lichtvaardig van
de ontheffingsbevoegdheid gebruik zullen maken.Alternatieve sanctiesDe leden van de VVD-fractie hebben gevraagd naar de mogelijkheden om toegelaten
vluchtelingen met een tijdelijke verblijfsvergunning pas na het behalen van
het inburgeringsexamen of na het vinden van een baan, het recht van vrije
vestiging in een andere gemeente te geven. Zoals ik tijdens de behandeling
op 2 september 2004 van de kabinetsreactie op het eindrapport de commissie
Blok aan de Kamer heb aangegeven, heeft het kabinet uitgebreid
alle mogelijkheden hiertoe onderzocht (Handelingen II, 2003/04, 6047–6076,
nr. 94). Op grond van artikel 29 van EU-richtlijn 07944/04 (Toegang tot
huisvesting) kunnen in het kader van huisvesting aan vluchtelingen geen andere
eisen worden opgelegd dan aan andere derdelanders. Bovendien is de inburgeringsplichtige
in beginsel vrij in de keuze van zijn opleidingsinstelling, wat een koppeling
aan een gemeente van vestiging lastig zou maken. Derhalve is voor een andere
weg gekozen. In het wetsvoorstel houdende regels die een geconcentreerde aanpak
van grootstedelijke problemen mogelijk maken (Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke
problematiek) (Kamerstukken I 2004/05, 30 091) zijn mogelijkheden opgenomen
om de toegang van kansarmen tot de woningmarkt in afwijking van de Huisvestingswet
te reguleren. Onder deze groep bevinden zich ook (toegelaten) vluchtelingen.
Gestreefd wordt naar inwerkingtreding op 1 januari 2006.Vreemdelingen die zich manifest verzetten tegen verwerving van de Nederlandse
taal en kennis van de Nederlandse samenleving, zo antwoord ik de leden van
de CDA-fractie, zullen na inwerkingtreding van de Wet inburgering in het buitenland
niet meer voor toelating in aanmerking komen. Aan de hand van het basisexamen
inburgering in het buitenland moeten potentiële nieuwkomers immers reeds
vóór hun komst naar Nederland aantonen dat zij in staat en bereid
zijn na aankomst in Nederland verder in te burgeren. Wie daartoe niet in staat
of bereid is, zal niet tot Nederland worden toegelaten. Daarom ligt intrekking
van de verblijfsvergunning voor bepaalde tijd als sanctie niet voor de hand,
zo antwoord ik deze leden. Verblijfsbeëindiging zal, ook indien sprake
mocht zijn van manifest verzet tegen inburgering in Nederland, stuiten op
grenzen van internationaal recht. In dat verband wijs ik er op dat inburgeringsplichtige
asielmigranten door de refoulementsverboden in het Vluchtelingenverdrag en
artikel 3 van het Europees verdrag tot bescherming van de rechten van de mens
en de fundamentele vrijheden (EVRM) tegen verblijfsbeëindiging en uitzetting
worden beschermd. Bij gezinsmigranten noem ik in dit verband de bescherming
die artikel 8 van het EVRM aan het gezinsleven biedt. Beëindiging van
het verblijf van een vreemdeling, nadat het hem was toegestaan zich in Nederland
bij zijn gezin te vestigen, op grond van het enkele feit dat het inburgeringsexamen
in Nederland niet (tijdig) is behaald, is ontoereikend om inmenging in het
gezinsleven te rechtvaardigen en de vreemdeling op wie anderszins niets is
aan te merken, van zijn gezin te scheiden en uit Nederland te verwijderen.
Ik acht het zeer twijfelachtig of het Europese Hof voor de Rechten van de
Mens verblijfsbeëindiging wel als een proportionele reactie zal aanvaarden,
indien in een voorkomend geval kan worden hardgemaakt dat sprake is van doelbewuste
weerstand tegen (deelname aan) de Nederlandse samenleving, echter zonder dat
dat gevaar oplevert voor de openbare orde of de nationale veiligheid. Voor
die laatste gevallen voorziet het vreemdelingenrecht immers reeds in toereikende
mogelijkheden van verblijfsbeëindiging. Ook de Europese richtlijnen inzake
het recht op gezinshereniging en de positie van langdurig ingezeten onderdanen
van derde landen verbieden een disproportionele invulling door de lidstaten
van de aan hen gelaten bevoegdheden. Ten slotte wijs ik er in dit verband
op dat het verblijf van Turkse onderdanen die verblijfsrecht ontlenen aan
Besluit 1/80 van de Associatieraad EEG/Turkije slechts kan worden beëindigd,
indien sprake is van een actuele bedreiging voor de openbare orde of nationale
veiligheid. Ook manifeste weerstand tegen inburgering is daarvoor niet voldoende.Naar aanleiding van de vraag van de leden van de fractie van de ChristenUnie
of en in hoeverre overwogen is of wordt, ingeval van inburgeringsplichtigen
met een dubbele nationaliteit, de Nederlandse nationaliteit op te schorten
in geval het inburgeringsexamen gelet op verwijtbare oorzaken niet is behaald,
antwoord ik deze leden dat dat niet het geval is. «Opschorting»
is niet een maatregel die in het nationaliteitsrecht bekend is, en het staat
niet bij voorbaat vast dat deze maatregel spoort met voor Nederland geldende
verdragsrechtelijke verplichtingen, met name met het Europees Nationaliteitsverdrag.Daarnaast geldt dat «opschorten» feitelijk inhoudt dat betrokkene
Nederlander is, maar dat kennelijk bepaalde rechtsgevolgen, wellicht bijvoorbeeld
in de sfeer van kiesrecht, dienen te worden beperkt. Gezien het nauwe verband
tussen het Nederlanderschap en het op grond daarvan kunnen uitoefenen van
actief en passief kiesrecht op nationaal niveau moet de hier voorgestelde
maatregel, indien ongeclausuleerd, mogelijk disproportioneel worden geacht
in het licht van verdragen die de uitoefening van politieke rechten garanderen.
Onwenselijk komt mij ook voor dat een tijdelijke opschorting van de nationaliteitsrechtelijke
gevolgen van het Nederlanderschap betekent dat bijvoorbeeld een tijdens de
opschorting uit betrokkene geboren kind geen Nederlander wordt.Ik blijf dan ook van mening dat het verwijtbaar niet behalen van het inburgeringsexamen
via een bestuurlijke boete dient te worden gesanctioneerd.2.7 Vreemdelingenrechtelijke aspecten2.7.1 AlgemeenHet verheugt mij dat de leden van de CDA- en SGP-fracties het behalen
van het inburgeringsexamen als voorwaarde voor de verlening van een verblijfsvergunning
voor onbepaalde tijd onderschrijven.De verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd, zo antwoord ik deze leden,
verschaft de houder een sterkere verblijfsrechtelijke positie dan de verblijfsvergunning
voor bepaalde tijd. Dat geldt zowel voor de verblijfsvergunning asiel als
de verblijfsvergunning regulier. Alle verblijfsvergunningen kunnen worden
ingetrokken wegens verplaatsing van het hoofdverblijf van de vreemdeling buiten
Nederland, wegens het verstrekken van onjuiste gegevens of het verzwijgen
van relevante gegevens, en op grond van de openbare orde of nationale veiligheid.
Voor de verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd zijn dat de enige gronden
(artikelen 22 en 35 van de Vreemdelingenwet 2000). Daarnaast kan de verblijfsvergunning
voor bepaalde tijd ook worden ingetrokken indien niet wordt voldaan aan de
beperking waaronder die vergunning is verleend of een voorschrift dat aan
die vergunning is verbonden (artikelen 18, eerste lid, onderdeel f, en 19
van de Vreemdelingenwet 2000), en kan de verblijfsvergunning asiel worden
ingetrokken indien de grond voor verlening van die vergunning is komen te
vervallen (artikel 32, eerste lid, onderdeel c, van de Vreemdelingenwet 2000).
Kort gezegd, betekent dat dat de verblijfsvergunning voor bepaalde tijd van
de asielmigrant kan worden ingetrokken diens veilige terugkeer naar het land
van herkomst, mede gelet op de situatie aldaar, weer mogelijk is, en dat de
verblijfsvergunning voor bepaalde tijd van de gezinsmigrant kan worden ingetrokken
bij verbreking van het huwelijk of de relatie op grond waarvan hij tot Nederland
was toegelaten. Intrekking van de verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd
is op die gronden niet mogelijk. Daarnaast kan de verblijfsvergunning regulier
voor bepaalde tijd, in tegenstelling tot de vergunning voor onbepaalde tijd,
ook worden ingetrokken indien de vreemdeling of degene bij wie deze verblijft
niet meer zelfstandig en duurzaam beschikt over voldoende middelen van bestaan,
of indien de vreemdeling arbeid verricht, zonder dat daarbij aan de eisen
van de Wet arbeid vreemdelingen is voldaan (artikelen 18, eerste lid, onderdelen
d en g, en 19 van de Vreemdelingenwet 2000). 2.7.2 Inburgeringsvoorwaarde voor de verblijfsvergunning
voor onbepaalde tijdOp grond van de voorgestelde wijzigingen van de Vreemdelingenwet 2000
(artikel 52 van het wetsvoorstel) is het behalen van het inburgeringsexamen
een van de voorwaarden voor de verlening van een verblijfsvergunning regulier
of asiel voor onbepaalde tijd. Het behalen van het inburgeringsexamen als
voorwaarde voor de verlening van deze verblijfsvergunning, zo antwoord ik
de leden van de ChristenUnie-fractie, brengt alleen onzekerheid mee voor die
vreemdeling die tijdens zijn verblijf in Nederland van tenminste vijf jaar –
zijnde de termijn waarna een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd kan
worden verleend – het Nederlands niet beheerst op het niveau A2 van
het Europese Raamwerk voor Moderne Vreemde Talen, dat minimaal is vereist
voor deelname aan de Nederlandse samenleving, of nog steeds niet beschikt
over de benodigde kennis van de Nederlandse samenleving. Voor oudkomers geldt
ingevolge artikel 2.8, tweede lid, van het ontwerp-Besluit inburgering een
lager niveau voor de schriftelijke taalvaardigheden.In dit verband wijs ik deze leden er op dat het blijkens het tweede deeladvies
van de Commissie Franssen met goede scholing in het algemeen mogelijk is om
binnen drie jaar het vereiste taalvaardigheidsniveau te behalen. Voorts wijs
ik deze leden er op dat de betrokken vreemdelingen tijdens hun verblijf van
ten minste vijf jaar op grond van de wet inburgeringsplichtig zijn geweest,
dat zij in die periode ruimschoots de gelegenheid hebben gehad om zich die
kennis van de Nederlandse taal en de Nederlandse samenleving eigen te maken
die noodzakelijk is om in onze samenleving te kunnen participeren, en dat
zij daartoe door de overheid zijn gefaciliteerd. Om die reden deel ik niet
de mening van de leden van de GroenLinks-fractie dat de nieuwe inburgeringsvoorwaarde
voor de verlening van een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd te zwaar
zou zijn.Het nieuwe inburgeringsvereiste voor de verblijfsvergunning voor onbepaalde
tijd geeft de betrokken vreemdeling geen extra onzekerheid. De vreemdeling
weet immers van te voren dat hij moet inburgeren en dat inburgeringsvereiste
ontneemt hem niet het perspectief op permanent verblijf in onze samenleving.
Het niet verwerven van die kennis en vaardigheden die nodig zijn om duurzaam
in de Nederlandse samenleving te kunnen participeren, ontneemt hem dat perspectief
wel en daarover, zo antwoord ik de leden van de ChristenUnie-fractie, bestaat
ook geen onzekerheid.In dit verband wijs ik de leden van deze fractie er op dat effectieve
inburgering van vreemdelingen die zich duurzaam in Nederland willen vestigen,
niet alleen van essentieel belang is voor de ontvangende Nederlandse samenleving,
maar ook voor de betrokken vreemdeling zelf en zijn gezinsleden. De ontplooiingsmogelijkheden
in een vreemde samenleving waarvan men de regels niet kent en de taal niet
spreekt, zijn nu eenmaal uiterst beperkt. Alleen met kennis van de Nederlandse
taal en de Nederlandse samenleving kan men in ons land volwaardig en op basis
van gelijkheid deelnemen aan de Nederlandse samenleving. De nieuwkomer die
niet inburgert doet daarmee zichzelf en zijn gezin te kort. Het inburgeringsexamen
als voorwaarde voor de verlening van de verblijfsvergunning voor onbepaalde
tijd vormt voor die vreemdeling een extra stimulans om zijn inburgering serieus
ter hand te nemen en voor de Nederlandse samenleving een waarborg dat hij
dat ook inderdaad doet. De inburgeringsplichtige vreemdeling zal moeten beseffen
dat het achterblijven van integratie en het ontbreken van bereidheid daartoe
slechts kan leiden tot gemiste kansen waarvan hijzelf, noch zijn gezin, noch
de ontvangende Nederlandse samenleving waarin hij is opgenomen,
beter kan worden.De houder van een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd die na vijf jaar
nog steeds niet beschikt over de voor maatschappelijke participatie in Nederland
vereiste kennis en vaardigheden, zal dus als regel niet in aanmerking komen
voor een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd. Dat heeft tot gevolg dat
zijn verblijf in Nederland ook na vijf jaar kan worden beëindigd, indien
de grond voor de verlening van dat verblijf vervalt. Als voorbeeld kan worden
genoemd de gezinsmigrant die niet langer in gezinsverband samenwoont met degene
bij wie hij als gezinslid was toegelaten, en de asielmigrant wiens veilige
terugkeer naar het herkomstland weer mogelijk is. Het gaat hierbij, zo antwoord
ik de leden van de fractie van de ChristenUnie, om vreemdelingen aan wie een
verblijfsvergunning (regulier of asiel) voor bepaalde tijd is verleend en
wier identiteit en nationaliteit derhalve bekend zijn. In dit verband wijs
ik deze leden er op dat voor alle reguliere migranten, zowel voor de verlening
als voor de verlenging van de verblijfsvergunning, een paspoortvereiste geldt
en dat aan asielmigranten pas een verblijfsvergunning kan worden verleend
indien het onderzoek naar hun asielaanvraag voldoende zekerheid heeft verschaft
over hun identiteit en nationaliteit. Daardoor biedt achterblijvende integratie
in Nederland hen wel perspectief op (al dan niet gedwongen) terugkeer naar
het eigen land.Het beheersen van de Nederlandse taal op het niveau A2 van het Europese
Raamwerk voor Moderne Vreemde Talen is een voorwaarde voor deelname aan de
Nederlandse samenleving. Daarom wordt die taalbeheersing, zo antwoord ik het
lid van de Groep Wilders, als uitgangspunt vereist voor een ieder die op permanente
basis in Nederland verblijft of wil verblijven, met dien verstande dat van
oudkomers schriftelijke taalvaardigheid op A1 niveau wordt verlangd (paragraaf 2.3
van deze nota). Het nieuwe inburgeringsstelsel heeft echter niet tot doel
het verblijf te beëindigen van vreemdelingen die nog onvoldoende kennis
van de Nederlandse taal en de Nederlandse samenleving hebben, maar om die
kennisachterstand met een dwingende en resultaatgerichte inburgeringsplicht
te overbruggen. Van verblijfsbeëindiging van oudkomers die al jaren en
mogelijk decennia in ons land verblijven, om de enkele reden dat zij het Nederlands
nog onvoldoende beheersen, verwacht ik geen enkele heil voor de noodzakelijke
integratie van minderheden in onze samenleving. Veeleer bevordert dat vervreemding
en afkeer van onze samenleving, indien tweede en derde generatie migranten
hun ouders en grootouders gedwongen zien ons land na vele jaren te moeten
verlaten. Bovendien stuit een dergelijke benadering op grenzen van hetgeen
in het internationale recht nog aanvaardbaar is. Ik wijs dit lid er in dit
verband op dat asielmigranten, ongeacht hun beheersing van de Nederlandse
taal, door refoulementsverboden in het Vluchtelingenverdrag en het Europees
Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens en de fundamentele vrijheden
(EVRM) worden beschermd tegen terugzending. Ik wijs er op dat gezinsmigranten
door artikel 8 EVRM tegen disproportionele inmenging in hun gezinsleven worden
beschermd. Voorts wijs ik dit lid op de verplichtingen die voor Nederland
als EU lidstaat voortvloeien uit de Associatie-overeenkomst tussen de Europese
Unie en Turkije. Ook de regelgeving van de Europese Unie verlangt dat de lidstaten
hun bevoegdheden tot het stellen van regels over de inburgering van onderdanen
van derde landen, uitoefenen met inachtneming van de eisen van proportionaliteit
en subsidiariteit.Deze overgangstermijn waarbinnen het inburgeringsexamen nog niet als voorwaarde
voor de verlening van de verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd zal gelden,
zo antwoord ik de leden van de D66- en PvdA-fracties, moet binnen
de grenzen van de redelijkheid zo kort mogelijk worden gehouden. Deze voorwaarde
vormt immers een extra stimulans voor de inburgeringsplichtige om zijn inburgeringsverplichtingen
serieus te nemen. Een termijn van vijf jaar is onnodig lang. Bij de termijn
van drie jaar na indiening van het onderhavige wetsvoorstel bij de Tweede
Kamer is aangesloten bij het tweede deeladvies van de Commissie Franssen waaruit
blijkt dat het met goede scholing in het algemeen mogelijk is om binnen drie
jaar het vereiste taalvaardigheidsniveau (A2) te behalen. Om dezelfde reden
wordt ook bij de vergoeding, waarvoor een inburgeringsplichtige die het inburgeringsexamen
heeft behaald in aanmerking kan komen, een termijn van drie jaar gehanteerd
(artikel 16 van het onderhavige wetsvoorstel). In dit verband wijs ik de leden
van de PvdA-fractie er nog op dat zich onder de oudkomers, waarop in artikel
6, eerste lid, onderdeel b, van het wetsvoorstel wordt gedoeld, veel personen
bevinden die decennia geleden, ver voor inwerkingtreding van de huidige Wet
inburgering nieuwkomers, naar Nederland zijn gekomen en inmiddels al een verblijfsvergunning
voor onbepaalde tijd of de Nederlandse nationaliteit hebben.De overgangstermijn van drie jaar waarbinnen het inburgeringsexamen nog
niet als voorwaarde voor de verlening van de verblijfsvergunning voor onbepaalde
tijd zal gelden, zo antwoord ik de leden van deze fractie voorts, is begonnen
op de dag waarop het onderhavige wetsvoorstel bij de Tweede Kamer is ingediend
(21 september 2005). Met die indiening is het voor iedere vreemdeling
kenbaar dat hij in de toekomst aan deze aanvullende voorwaarde zal moeten
voldoen om in aanmerking te kunnen komen voor een verblijfsvergunning voor
onbepaalde tijd, zodat de betrokken vreemdeling zich vanaf dat moment daarop
kan voorbereiden. Een latere aanvangsdatum is niet nodig. Hoewel hij op dat
moment nog niet kon weten welke eisen aan zijn kennis van de Nederlandse samenleving
zullen worden gesteld, kon hij er wel mee bekend zijn dat het vereiste taalvaardigheidsniveau
wordt vastgesteld op het niveau A2 (voor de schriftelijke taalvaardigheden
van oudkomers op A1). In de periode tussen indiening van het wetsvoorstel
en de inwerkingtreding van de Wet inburgering kan de betrokken vreemdeling
zich daarop voorbereiden.Bij het vorenstaande wijs ik er nog op dat de effectieve inburgering van alle vreemdelingen die zich duurzaam in Nederland willen
vestigen en het borgen daarvan door het inburgeringsexamen als voorwaarde
voor de verlening van de verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd te belangrijk
is voor de Nederlandse samenleving en de individuele vreemdeling om daarop
een uitzondering te maken voor de grote groep asielmigranten. Ik zie geen
reden, zo antwoord ik de leden van de D66- en PvdA-fracties, om bij deze voorwaarde
te differentiëren naar de vraag of de betrokken inburgeringsplichtige
houder is van een verblijfsvergunning asiel of regulier. De maatschappelijke
noodzaak van effectieve en resultaatgerichte inburgering betreft immers beiden.
Ook de asielmigrant die op basis van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde
tijd in Nederland mag verblijven, moet in onze samenleving inburgeren. Dat
komt ook zijn ontplooiingsmogelijkheden en die van zijn gezinsleden ten goede.
Ook onder de huidige Wet inburgering nieuwkomers moeten asielmigranten vanaf
hun eerste verblijfsaanvaarding inburgeren. Het inburgeringsvereiste voor
de verkrijging van de verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd asiel (en regulier)
vormt een extra waarborg dat dat ook daadwerkelijk gebeurt. Ook de asielmigrant
zal moeten beseffen dat het achterblijven van integratie en het eventuele
ontbreken van bereidheid daartoe slechts kan leiden tot gemiste kansen in
onze samenleving waarvan hijzelf, noch zijn gezin, noch de samenleving waarin
hij is opgenomen, beter kan worden. Differentiatie zou bovendien ook moeilijk
zijn te rechtvaardigen vanuit de optiek van het gelijkheidsbeginsel. Het kan
uiteraard niet zo zijn dat asielmigranten, zo antwoord ik deze
leden, hun inburgering eerst dan serieus ter hand nemen nádat verblijf
op grond van een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd is toegestaan. Inburgering
is essentieel direct vanaf de eerste verblijfsaanvaarding. Daarin verschilt
de asielmigrant niet van andere migranten.2.7.3 Inburgeringsvoorwaarde voor de zelfstandige verblijfsvergunningIn de regel kunnen gezinsmigranten reeds na een verblijf in Nederland
van drie jaar op grond van een afhankelijke verblijfsvergunning regulier voor
bepaalde tijd (onder een beperking verband houdend met gezinshereniging of
-vorming) voor een zelfstandige verblijfsvergunning regulier voor bepaalde
tijd (onder een beperking verband houdend met voortgezet verblijf) in aanmerking
komen (zie artikel 3.51, eerste lid, onder a, van het Vreemdelingenbesluit
2000). Aangezien die zelfstandige vergunning niet kan worden ingetrokken op
de grond dat de betrokken vreemdeling niet meer in gezinsverband samenwoont
met degene bij wie verblijf was toegestaan, verkrijgt de houder van die zelfstandige
vergunning een aanzienlijk sterker verblijfsrechtelijke positie. Die sterke
positie tast de verblijfsrechtelijke prikkel tot verdere inburgering aan,
die van het inburgeringsvereiste voor de verblijfsvergunning voor onbepaalde
tijd uitgaat. De betrokken vreemdeling heeft met zijn zelfstandige verblijfsvergunning
immers reeds een grote mate van zekerheid verkregen omtrent permanent verblijf
in Nederland, zij het dat dat formeel nog steeds op basis van een verblijfsvergunning
voor bepaalde tijd is. Om het verlies van die extra stimulans tot inburgering
te redresseren, zo antwoord ik de leden van de PvdA- en GroenLinks-fracties,
wordt het behalen van het inburgeringsexamen voorgesteld als extra voorwaarde
voor die zelfstandige vergunning (het voorgestelde artikel 16a van de Vreemdelingenwet
2000).Uitgangspunt van deze inburgeringsvoorwaarde voor de zelfstandige verblijfsvergunning
voor bepaalde tijd is – evenals bij dezelfde voorwaarde voor de verblijfsvergunning
voor onbepaalde tijd die deze leden wel redelijk achten – dat de vreemdeling
eerst moet zijn ingeburgerd voordat een sterkere verblijfsrechtelijke positie
wordt gegund. Een van de lessen die uit verleden kan worden geleerd, is immers
dat het niet zo is dat wanneer een vreemdeling eenmaal permanent verblijf
in Nederland is toegestaan – hetzij op basis van een zelfstandige verblijfsvergunning
voor bepaalde tijd, een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd of het Nederlanderschap –
zijn inburgering en verdere integratie in onze samenleving als een gegeven
kan worden aangemerkt. Omdat de inburgeringsvoorwaarde voor de zelfstandige
verblijfsvergunning voor bepaalde tijd meer zekerheid verschaft dat de betrokken
vreemdeling inderdaad zal inburgeren, acht ik het voorgestelde artikel 16a
van de Vreemdelingenwet 2000 dan ook een zinvol onderdeel van het nieuwe inburgeringsstelsel.Met de leden van de PvdA-fractie ben ik doordrongen van het belang van
grotere zelfstandigheid van allochtone vrouwen in onze samenleving. Die zelfstandigheid,
zo antwoord ik deze leden, is echter niet iets waaraan pas moet worden gewerkt na de verlening van een zelfstandige verblijfsvergunning
voor voortgezet verblijf, drie jaar of langer na de eerste verblijfsaanvaarding
van deze vrouwen. Die moet aanstonds na de eerste verblijfsaanvaarding voortvarend
ter hand worden genomen. Inburgering is immers een eerste vereiste voor de
verbetering van de positie van deze vrouwen. Belangrijker nog dan een zelfstandige
verblijfstitel, die op zichzelf geen garantie voor daadwerkelijke zelfstandigheid
vormt, is de inburgering en integratie van deze groep, zodat deze vrouwen
op gelijke voet met autochtone vrouwen en mannen, zelfstandig aan de Nederlandse
samenleving kunnen deelnemen. Als gezegd, heeft de gezinsmigrant die na drie jaar het inburgeringsexamen
heeft behaald en een zelfstandige verblijfsvergunning voor bepaalde tijd heeft
verkregen, een zeer sterke verblijfsrechtelijke positie. Dat betekent niet,
zo antwoord ik de leden van de fractie van de ChristenUnie, dat alle vreemdelingen
die binnen drie jaar het inburgeringsexamen hebben behaald, vanaf dat moment
verzekerd zijn van permanent verblijf in Nederland. Andere categorieën
dan gezinsmigranten zijn daarvoor aangewezen op de verblijfsvergunning voor
onbepaalde tijd, die na een verblijf van vijf jaar kan worden verleend.Kennis- en arbeidsmigranten die in aanmerking willen komen voor een verblijfsvergunning
voor onbepaalde tijd, zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie, moeten die
vergunning aanvragen en daarbij voldoen aan de voorwaarde dat het inburgeringsexamen
is behaald. Bij de beoordeling van die aanvraag door de IND zal uit het Informatiesysteem
Inburgering (ISI) blijken of zij het inburgeringsexamen inderdaad hebben afgelegd
en behaald. Als dat niet het geval is, komen zij niet voor de gevraagde vergunning
in aanmerking. Ik wijs deze leden er op dat een dergelijke kennis- of arbeidsmigrant
het inburgeringsexamen niet aflegt omdat hij inburgeringsplichtig is, maar omdat ook voor hem de voorwaarde geldt dat het
inburgeringsexamen moet zijn behaald voordat een verblijfsvergunning voor
onbepaalde tijd kan worden verleend. De kennis- en arbeidsmigranten vormen
de enige uitzondering op de regel dat vreemdelingen die niet inburgeringsplichtig
zijn ook niet in aanmerking kunnen komen voor een verblijfsvergunning voor
onbepaalde tijd. Het gaat om vreemdelingen die in het algemeen hoog zijn opgeleid
en die tot Nederland zijn toegelaten omdat zij met hun arbeid in Nederland –
die ook bevorderlijk is voor inburgering in Nederland – een wezenlijk
Nederlands belang dienen.Het verblijfsrecht van tot Nederland toegelaten inburgeringsplichtigen
is niet afhankelijk van het behalen van het inburgeringsexamen, zo bevestig
ik de leden van de CDA-fractie. Het verblijf van de inburgeringsplichtige
die niet (tijdig) het volledige inburgeringsexamen heeft behaald, wordt niet
om die enkele reden beëindigd. Wel zal hij keer op keer – totdat
hij het inburgeringsexamen wel heeft behaald – geconfronteerd worden
met bestuurlijke boetes die met bijstand of een sociale uitkering kunnen worden
verrekend. Bovendien komt hij niet in aanmerking voor een verblijfsvergunning
voor onbepaalde tijd en kan zijn vergunning voor bepaalde tijd ook na vijf
jaar worden ingetrokken als het doel van zijn verblijf in ons land is vervallen.
Ook dat is geen aantrekkelijk perspectief.De mogelijkheid van herhaalde verlenging van de geldigheidsduur van de
verblijfsvergunning voor bepaalde tijd, is reeds onderdeel van het stelsel
van de Vreemdelingenwet 2000, zo antwoord ik de leden van de SGP-fractie.
Na inwerkingtreding van de Wet inburgering zal de verblijfsvergunning van
de vreemdeling die het inburgeringsexamen niet heeft behaald en dus niet in
aanmerking komt voor een verblijfsvergunning, maar op wie anderszins niets
valt aan te merken, kunnen worden verlengd. Dat de verblijfsvergunning voor
bepaalde tijd wordt verleend voor een periode van ten hoogste vijf achtereenvolgende
jaren (artikelen 14, derde lid, en 28, tweede lid, van de Vreemdelingenwet
2000), ziet op de maximale periode waarvoor een dergelijke vergunning zonder
tussentijdse verlenging kan worden verleend. Dat blokkeert echter niet de
verdere verlenging van die vergunning. Zo kan het verblijf van een buitenlandse
student wiens studie aan een Nederlandse universiteit of hogeschool langer
dan vijf jaar duurt, gewoon op basis van een verblijfsvergunning voor bepaalde
tijd onder een beperking die verband houdt met die studie, worden verlengd.
Het verblijf van de gezinsmigrant die na vijf jaar niet onverkort voldoet
aan alle voorwaarden voor een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd, maar
wel nog steeds in gezinsverband samenwoont met degene bij wie hij als gezinslid
was toegelaten, kan op grond van diens verblijfsvergunning regulier
voor bepaalde tijd onder de beperking verband houdend met gezinshereniging
of -vorming worden voortgezet. Een van de voorwaarden voor de verlening van
de verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd, zal, zoals gezegd, na inwerkingtreding
van de Wet inburgering, het behalen van het inburgeringsexamen zijn. Dat geldt
ook voor de asielmigrant. Indien deze het inburgeringsexamen na vijf jaar
niet heeft behaald, wordt als regel geen vergunning voor onbepaalde tijd verleend,
maar dat staat er niet aan in de weg dat de geldigheidsduur van zijn verblijfsvergunning
asiel voor bepaalde tijd kan worden verlengd, indien de grond voor verlening
daarvan niet is vervallen.3. VERDERE UITWERKING IN LAGERE REGELGEVINGAangezien het wetsvoorstel op hoofdlijnen de reikwijdte en de structurele
elementen van het nieuwe inburgeringsstelsel regelt, zullen diverse onderwerpen
nader worden gepreciseerd bij algemene maatregel van bestuur en zo nodig bij
ministeriële regeling. Zoals ik in paragraaf 1.1. van deze nota
in antwoord op vragen van de leden van de PvdA-fractie heb aangegeven, kom
ik graag tegemoet aan de wens – eveneens geuit door de leden van de
CDA-, VVD-, D66-, SGP-, GroenLinks- en SP-fracties – om betrokkenheid
van de Tweede Kamer bij de uitvoeringswetgeving, door een dezer dagen het
ontwerp van het Besluit inburgering toe te zenden zodat de Kamer de inhoud
daarvan bij de verdere behandeling van het wetsvoorstel kan betrekken.Naar aanleiding van de daartoe strekkende vragen van de leden van de CDA-,
VVD- en SP-fracties kan ik meedelen dat het opstellen van de uitvoeringswetgeving
op schema ligt. Het voornemen is om het Besluit inburgering na de mondelinge
behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer voor advies toe te zenden
aan de Raad van State. De uitvoeringswetgeving zal uiteraard gelijktijdig
met de wet in werking treden. Nadere regels worden vastgesteld bij ministeriële
regeling. In de nota van toelichting bij het ontwerp-Besluit inburgering is
bij de daarvoor in aanmerking komende onderwerpen op de inhoud van die nadere
uitwerking ingegaan. Er wordt naar gestreefd dat die nadere uitwerking zal
plaatsvinden in één ministeriële regeling, de Regeling
inburgering. Met het opstellen daarvan is inmiddels een aanvang gemaakt.Ook zullen de gemeenten bij verordening (nadere) regels moeten stellen.
Op de gemeentelijke beleidsvrijheid ben ik hiervoor in paragraaf 1.1
reeds nader ingegaan. De leden van de CDA- en SGP-fracties hebben in dit verband
gevraagd of de invoeringstermijn voor de gemeenten toereikend is. Onder voorbehoud
van de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel is de inwerkingtreding
van de Wet inburgering voorzien, zo antwoord ik deze leden, per medio 2006.
Met het oog op de tijd die gemeenten nodig hebben om de invoering van de wet
voor te bereiden, sta ik positief tegenover de wens van de VNG om tijdig aan
te geven of de beoogde invoering per medio 2006 mogelijk is. Tijdens een onlangs
gevoerd bestuurlijk overleg met de VNG ben ik tegemoet gekomen aan de wens
om, rekening houdend met de behandeling van het wetsvoorstel in het parlement,
uiterlijk medio april 2006 de gemeenten te informeren of de beoogde invoering
per medio 2006 haalbaar is. Daarnaast is een aanzienlijk aantal gemeenten
reeds gestart met de voorbereidingen van de invoering van het nieuwe stelsel.
Vanuit het ministerie van Justitie worden gemeenten, door middel van een speciaal
daarvoor ingerichte website en bijeenkomsten, geïnformeerd over het nieuwe
stelsel en ondersteund bij de voorbereidingen van de invoering.Op de vraag van de leden van de CDA-fractie of de VNG bezig is met het
opstellen van modelverordeningen en zo ja, hoe het daarmee staat, antwoord
ik dat het aan de VNG is om te besluiten om modelverordeningen op te stellen.
Ik ga ervan uit, zo antwoord ik deze leden voorts, dat de gemeenten de voorbereiding
voor de gemeentelijke verordeningen met betrekking tot het aanbod en de handhaving,
tijdig en voortvarend ter hand zullen nemen. De Frontoffice Inburgering van
het Ministerie van Justitie en naar verwachting de VNG zullen hierbij ondersteuning
leveren.Over de ontwerp-algemene maatregel van bestuur op grond van artikel 50
van het wetsvoorstel betreffende de financiële bepalingen en de onderliggende
regelgeving wordt momenteel overlegd met de betrokken departementen, zo antwoord
ik de leden van de CDA-fractie. Voorts vindt hierover op korte termijn een
gesprek plaats met de VNG.Gelet op het belang van vroegtijdige signalering en oplossing van knelpunten,
zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie, zal ik de opmerkingen van de Landelijke
Cliëntenraad bij de voorbereiding van het ontwerp-Besluit inburgering
betrekken.Als uitgangspunt zal gelden, zo antwoord ik de leden van de PvdA-fractie,
dat het behalen van het inburgeringsexamen voorwaarde is voor het verkrijgen
van een zelfstandige verblijfsvergunning voor bepaalde tijd of een verblijfsvergunning
voor onbepaalde tijd. Daarom zal in het Vreemdelingenbesluit 2000 worden opgenomen
dat de aanvraag van de gezinsmigrant om een zelfstandige verblijfsvergunning,
en de aanvraag van alle migranten om een verblijfsvergunning voor onbepaalde
tijd, in beginsel wordt afgewezen, indien het inburgeringsexamen niet is behaald.
Uiteraard wordt daarop een aantal uitzonderingen voorzien. Die hebben deels
betrekking op het ontbreken van inburgeringsbehoeftigheid. Wie tijdens de
leerplichtige leeftijd ten minste acht jaar in Nederland heeft verbleven of
aan de hand van een diploma, een certificaat of een ander document kan aantonen
dat hij al beschikt over de vereiste kennis en vaardigheden om in de Nederlandse
samenleving te kunnen participeren, hoeft immers niet meer aan te tonen dat
hij voldoende is ingeburgerd. Verder spreekt het voor zich dat in gevallen
waarin klemmende redenen van humanitaire aard tot afgifte van een zelfstandige
verblijfsvergunning nopen, niet gevergd zal worden dat het inburgeringsexamen
voor de inwilliging van de aanvraag moet zijn behaald. Daarbij wordt met name
gedacht aan vreemdelingen die na de verbreking van de gezinsband na huiselijk
geweld of door het overlijden van de (huwelijks)partner op voortgezet verblijf
in Nederland zijn aangewezen. In dat geval kan het verblijf in Nederland van
de betrokken vreemdeling op grond van klemmende redenen van humanitaire aard
niet worden beëindigd, en zal de inburgerings- en examenplicht voortbestaan.
Ook zijn uitzonderingen voorzien ten aanzien van vreemdelingen die door psychische
of lichamelijke belemmeringen blijvend niet in staat zijn het inburgeringsexamen
te behalen. Om te waarborgen dat in ieder individueel geval de juiste beslissing
kan worden genomen, zal een algemene hardheidsclausule worden opgenomen. Ik
verwijs deze leden naar artikel 7.1 van het ontwerp-Besluit inburgering en
met name naar de nieuwe artikelen 3.80a, 3.96a, en 3.107a van het Vreemdelingenbesluit
2000. Voorts wijs ik deze leden op het overgangsrecht in artikel 8.2 van het
ontwerp-Besluit inburgering; aanvragen die zijn ingediend voor 21 september
2008 – drie jaar nadat het onderhavige wetsvoorstel bij de Tweede Kamer
is ingediend – zullen niet op grond van het nieuwe inburgeringsvereiste
worden afgewezen. 4. VERHOUDING TOT ANDERE REGELINGEN, WAARONDER INTERNATIONAAL
EN COMMUNAUTAIR RECHT4.1 AlgemeenEen van de uitgangspunten van het nieuwe inburgeringstelsel is, zoals
in hiervoor in paragraaf 1.2 reeds heb aangegeven, dat degene die niet
beschikt over voldoende kennis van de Nederlandse taal en de Nederlandse samenleving
om aan de Nederlandse samenleving deel te nemen, wordt verplicht de nog ontbrekende
kennis en vaardigheden te verwerven. Over de maatschappelijke noodzaak daarvan
bestaat brede overeenstemming. Het nieuwe inburgeringsstelsel is wegens het
ontbreken van een adequaat referentiekader ten aanzien van enkele categorieën
personen moeilijk te positioneren in het internationale recht. Advies is onder
meer ingewonnen van de ACVZ, de Universiteit van Tilburg, de Europese Commissie
en de Raad van State. Voor een volledig overzicht van de ingewonnen en uitgebrachte
adviezen verwijs ik deze leden naar paragraaf 1.5 van de memorie van
toelichting. Reeds het feit dat niet alle adviezen dezelfde richting aangeven
vormt een aanwijzing dat het laatste woord nog niet is gesproken. Dat neemt
niet weg dat het onderhavige wetsvoorstel, zo antwoord ik de leden van de
CDA-fractie, zorgvuldig tot stand is gekomen.In juni en december 2004 is naar aanleiding van de Contourennota uitvoerig
met de Tweede Kamer van gedachten gewisseld over de hoofdlijnen van het nieuwe
inburgeringsstelsel. Daarbij is gebleken dat deze Kamer grotendeels positief
tegenover de voorgestelde aanpak staat. In deze periode is advies ingewonnen
van de ACVZ en – specifiek met het oog op de grenzen die het Europese
recht stelt aan het nieuwe inburgeringsstelsel – van de Universiteit
van Tilburg. Het overeenkomstig het door de ACVZ uitgebrachte advies ontworpen
wetsvoorstel is overeenkomstig het advies van de Universiteit van Tilburg
voor nader overleg aan de Europese Commissie gezonden. Daarmee is deze commissie,
zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie, naar mijn mening tijdig benaderd.Na zorgvuldige beoordeling van al deze adviezen en na heroverweging van
het nieuwe inburgeringsstelsel op enkele punten is de regering gekomen tot
de omschrijving van de doelgroepen in het onderhavige wetsvoorstel. Duidelijk
aanwijsbare categorieën worden op duidelijke beargumenteerde gronden,
die door de meeste fracties worden onderschreven, verplicht om aantoonbaar
die kennis en vaardigheden te verwerven die voor hun maatschappelijk functioneren
in onze samenleving vereist zijn. De dringende maatschappelijke noodzaak om
tot een efficiënt en goed werkend inburgeringsstelsel te komen, is uiteraard
ook een belangrijke factor in de positionering van dat onderdeel van het onderhavige
inburgeringsstelsel in het internationale recht. Daarbij acht ik zekere risico’s
met betrekking tot de houdbaarheid van bepaalde onderdelen daarvan aanvaardbaar.
Gezien de zwaarwegende maatschappelijke belangen die zijn gemoeid met de effectieve
overbrugging van de integratieachterstanden zal de regering bepaalde risico’s
niet uit de weg gaan. Dat betekent echter niet dat alle risico’s op
voorhand en tegen iedere prijs worden genomen, zo antwoord ik deze leden.
In dat verband wijs ik deze leden op de betrokkenheid van de regering in de
Hofzaak van mevrouw Jia tegen het Zweedse Migrationsverket (C-01/05), waarvan
de uitkomst meer zekerheid moet bieden voordat wordt beslist over een zeer
ingrijpende beleidswijziging ten aanzien van de inburgeringsplicht van onderdanen
van derde landen die familielid zijn van een Unieburger. Daarop zal ik hieronder
nader ingaan. Dat het laatste woord over de verenigbaarheid met onder meer Europese
regelgeving uiteindelijk aan het oordeel van de onafhankelijke rechter is,
zo antwoord ik de leden van de GroenLinks-fractie, maakt dat alles niet anders.
Dat is niet zozeer een vreemde opvatting van de verantwoordelijkheid van de
regering als mede-wetgever, zoals deze leden veronderstellen, als wel een
essentieel onderdeel van de Nederlandse rechtsstaat. Het gegeven dat Nederland
deel uitmaakt van een internationale rechtsorde waarover internationale rechters
waken, brengt inderdaad mee dat de burger die dat wenst op bepaalde punten
het laatste woord van het Hof van Justitie of het Europese Hof voor de Rechten
van de Mens kan vragen.De Nederlandse overheid, zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie, neemt
deel aan de ontwikkeling van Europees beleid en van Europese regelgeving en
draagt daarbij het Nederlandse beleid uit. Met het nieuwe inburgeringsstelsel
vervult Nederland, zoals gezegd (paragraaf 1.3), in Europees verband
een voortrekkersrol. Over het nieuwe stelsel wordt veel informatie aan de
andere lidstaten verstrekt. De enkele mogelijkheid dat de ontwikkelingen in
de Unie te zijner tijd wellicht een andere kant op zouden kunnen gaan, vormt
uiteraard geen reden om de problemen die de Nederlandse (en niet alleen de
Nederlandse) samenleving thans ondervindt door achtergebleven integratie van
minderheidsgroepen, niet reeds nu voortvarend aan te pakken. De achterstanden
moeten immers op zo kort mogelijke termijn en zo effectief mogelijk worden
overbrugd.Het niet tijdig of niet volledig behalen van het inburgeringsexamen heeft
geen gevolgen voor de toegang tot de sociale uitkeringen. De leden van de
VVD-fractie willen weten of wanneer het niet behalen van het examen wèl
gevolgen zou hebben voor toegang tot sociale uitkeringen, dit naar de mening
van de regering zou kunnen stuiten op Europees- of internationaalrechtelijke
besluiten. De leden van de VVD-fractie vragen voorts of de regering overwogen
heeft om de toegang tot sociale uitkeringen afhankelijk te maken van het behalen
van het inburgeringsexamen. Rechtmatig verblijf in Nederland, zo antwoord
ik deze leden, is een van de voorwaarden om voor toegang tot de Nederlandse
sociale zekerheid in aanmerking te komen. Dit kabinet heeft niet overwogen
om de toegang tot de Nederlandse sociale zekerheid, ook afhankelijk te maken
van het al dan niet behalen van het inburgeringsexamen. In de nationale sociale
verzekeringsregelingen geldt dat men pas voor het recht op uitkering in aanmerking
komt als men verzekerd is. Verzekerd is degene die als werknemer werkzaam
is dan wel ingezetene is van Nederland. De hoogte en de duur van de uitkering
is in bepaalde gevallen gekoppeld aan de verzekeringsduur of het arbeidsverleden.
In Nederland geldt dit laatste bijvoorbeeld voor de Algemene Ouderdomswet
en de Werkloosheidswet. Het invoeren van een extra toegangsvoorwaarde tot
de Nederlandse sociale zekerheid door de toegang hiertoe, voor bepaalde groepen
inburgeringsplichtigen, afhankelijk te maken van het al dan niet behalen van
het inburgeringsexamen, moet in strijd worden geacht met internationaalrechtelijke
verplichtingen tot gelijke behandeling. In het bijzonder betreft het hier
non-discriminatiebepalingen welke zijn vervat in het EG-verdrag, het 12e Protocol
bij het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en artikel
26 van het VN-verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten.4.2 Non-discriminatieMet genoegen stel ik vast dat de leden van de CDA-fractie onderschrijven
dat onderscheid tussen verschillende groepen inherent is aan het voeren van
enig immigratie- en integratiebeleid en dat enig immigratie- en integratiebeleid
zonder redelijk onderscheid tussen verschillende categorieën personen
ondenkbaar is. Voorts onderschrijf ik de mening van deze leden
dat er zwaarwegende en objectieve rechtvaardigingsgronden zijn om in het nieuwe
inburgeringstelsel onderscheid tussen verschillende categorieën te maken,
en dat het maatschappelijk zeer gewenst is dat de door de regering gekozen
categorieën inburgeringsplichtige genaturaliseerde Nederlanders zo snel
mogelijk inburgeren. Zoals ik hiervoor in paragraaf 2.1.6 nader heb toegelicht,
meen ik dat er voldoende zwaarwegende en objectieve rechtvaardigingsgronden
zijn om onderscheid te maken tussen enerzijds degenen die vóór
1 april 2003 zijn genaturaliseerd en behoren tot de drie bijzondere aangewezen
groepen, en anderzijds degenen die van rechtswege of door optie het Nederlanderschap
hebben verkregen.Hiervoor heb ik in paragraaf 2.1.7 de positie van de geestelijke
bedienaar in het nieuwe inburgeringsstelsel reeds toegelicht en op korte termijn
zal ik ter gelegenheid van de kabinetsreactie op het ACVZ advies «Toelating
en Verblijf voor Religieuze doeleinden» nader daarop ingaan.4.3 Burgers van de UnieZoals ik hiervoor in paragraaf 2.1 heb aangegeven, is uit adviezen
als dat van de ACVZ en de Universiteit van Tilburg naar voren gekomen dat
Unieburgers (waarschijnlijk) niet tot inburgering kunnen worden verplicht. De Europese Commissie heeft aangegeven dat de
vrijstelling van Unieburgers in overeenstemming is met het gemeenschapsrecht
en de daarop gebaseerde jurisprudentie omtrent het vrije personenverkeer.
De commissie heeft aanbevolen deze vrijstelling uitdrukkelijk in de wet op
te nemen. Waar het uiteindelijk om gaat is dat het Hof van Justitie de inburgeringsplicht
voor Unieburgers waarschijnlijk als een ontoelaatbare belemmering van het
vrije personenverkeer binnen de Unie zal verwerpen, met alle financiële
en persoonlijke gevolgen van dien. Ook de Raad van State als laatste adviesinstantie
van de regering heeft daarbij, na kennisneming van alle overige uitgebrachte
adviezen, geen kanttekeningen geplaatst. De betreffende vrijstelling is het
resultaat van zorgvuldige politiek-bestuurlijke besluitvorming, waarbij onder
meer is betrokken de reële inschatting van de beperkingen die uit het
gemeenschaprecht voortvloeien. Aangezien het recht van Unieburgers om langere
tijd in Nederland te verblijven, niet onbeperkt is en zekere voorwaarden (als
arbeid, studie, of financiële zelfstandigheid) kent, kan worden aangenomen
dat de groep Unieburgers die in Nederland gebruik maakt van het recht op vrij
verkeer, in overgrote meerderheid bestaat uit personen die weinig problemen
ondervinden om zelf (als werknemer, zelfstandige of dienstverrichter) een
plaats op de arbeidsmarkt of in het onderwijs (studenten) te kunnen vinden
en aan de samenleving deel te nemen. Bovendien kan worden aangenomen dat het
hier overwegend gaat om personen die in de westerse democratische samenleving
van de andere Europese lidstaten zijn geboren en getogen («westerse
allochtonen»). Om die reden behoren Unieburgers niet tot de doelgroepen
van het integratiebeleid. Volstrekte zekerheid dat Unieburgers in het nieuwe
inburgeringsstelsel niet inburgeringsplichtig kunnen worden gemaakt, kan ik
de leden van de CDA-fractie niet verschaffen. Dat kan uiteindelijk alleen
het Hof van Justitie.4.4 Onderdanen van derde landen4.4.1 Gezinsleden van burgers van de UnieIndien uiteindelijk mocht blijken dat EU-regelgeving daaraan niet in de
weg staat, zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie, zal de regering inderdaad
overwegen de inburgeringsplicht uit te breiden tot onderdanen van derde landen,
die niet reeds legaal in een andere lidstaat verblijven en in Nederland willen
verblijven als familielid van een Unieburger die hier zijn recht
op vrij personenverkeer uitoefent. Ten aanzien van deze onderdanen van derde
landen, zou, gelet op het arrest van het Hof van Justitie in de zaak van Hacene
Akrich (HvJEG 23 september 2003, zaak C-109/01), kunnen worden betoogd
dat hun eerste toelating en verblijf in een lidstaat
niet wordt beheerst door het gemeenschapsrecht omtrent het vrije verkeer van
Unieburgers, maar door het nationale recht van de betreffende lidstaat. Dat
zou betekenen dat het gemeenschapsrecht zich ook niet tegen een inburgeringsplicht
in die lidstaat voor deze categorie derdelanders verzet. Deze benadering wijkt
fors af van de sinds decennia in Nederland en andere Europese lidstaten vigerende
opvattingen over het vrije personenverkeer. Daarbij komt dat de Europese Commissie
in haar brief van 14 juni 2005 heeft aangegeven onvoldoende aanknopingspunten
in het gemeenschapsrecht voor deze benadering te hebben kunnen vinden, en
dat het Akrich-arrest nog de nodige vragen onbeantwoord heeft gelaten. De
onzekerheden bij en daarmee de risico’s van invoering van een inburgeringsplicht
voor deze categorie zijn bij de huidige stand van het gemeenschapsrecht te
groot om daartoe nu reeds te besluiten. De Nederlandse regering heeft haar
standpunt in deze kenbaar gemaakt in de prejudiciële procedure in de
vergelijkbare zaak C-1/05 (Y. Jia tegen Migrationsverket). Verwacht wordt
dat de uitspraak van het Hof van Justitie in die zaak meer duidelijkheid zal
scheppen. Na die uitspraak zal de invoering van een inburgeringsplicht voor
de betreffende categorie derdelanders opnieuw worden bezien, zo antwoord ik
deze leden. Indien uiteindelijk mocht blijken dat het verblijfsrecht van deze
derdelanders niet wordt beheerst door het gemeenschapsrecht omtrent het vrije
verkeer van Unieburgers, maar door het nationale recht van de betreffende
lidstaat, betekent dat dat deze derdelanders niet behoren tot de categorie
personen die in artikel 4, tweede lid, onderdeel c, van het wetsvoorstel zijn
vrijgesteld van de inburgeringsplicht.Over de zogeheten België-route zal op korte termijn een brief aan
de voorzitter van de Tweede Kamer worden gezonden waarin ook wordt ingegaan
op de gevolgen van de verschillen in integratiebeleid tussen de Europese lidstaten.
Ik ben van mening dat de grote verschillen tussen de eisen die gesteld worden
op het gebied van integratie tussen België en Nederland inderdaad één
van de oorzaken is van het ontstaan van wat «de België-route»
is gaan heten. De oplossing van het probleem kan echter niet alleen op dit
terrein worden gezocht; de integratievoorwaarden vormen immers slechts een
deel van de aanleiding waarom mensen uitwijken naar België (soepeler
voorwaarden en lagere leges spelen waarschijnlijk een minstens zo belangrijke
rol). Daarbij kan van een «uniform» Europees integratiebeleid,
waarvan de CDA-fractie spreekt, geen sprake zijn. Integratie is een beleidsterrein
dat zeer nauw verbonden is aan de specifieke situatie van een bepaald land
(en kan zelfs verschillen tussen regio’s of zelfs steden) en het soort
migranten dat dat land aantrekt (taalcapaciteit, etc.). Ik blijf me daarom
onverminderd actief inzetten voor gezamenlijke uitgangspunten en samenwerking
op het gebied van integratie in Europa, zonder daarbij te streven naar harmonisatie.4.4.2 Langdurig ingezeten onderdanen van derde landenHoofdstuk III van Richtlijn 2003/109/EG betreffende de status van langdurig
ingezeten onderdanen van derde landen verschaft de vreemdeling die in een
bepaalde lidstaat de status van langdurig ingezetene heeft verkregen, een
geclausuleerd recht om zich in een andere lidstaat te vestigen. Zo mag een
langdurig ingezeten derdelander die die status in Duitsland heeft verkregen,
onder bepaalde voorwaarden naar Nederland komen om hier te werken of te studeren.
In het algemeen mag van zo’n langdurig ingezetene worden verlangd dat
hij overeenkomstig het Nederlandse recht voldoet aan integratievoorwaarden,
zo antwoord ik de leden van de VVD- en CDA-fracties. Dat betekent
dat hij in Nederland moet inburgeren en het inburgeringsexamen moet behalen.
Indien hij in de eerste lidstaat (in het gegeven voorbeeld Duitsland) al aan
integratievoorwaarden heeft moeten voldoen om voor die status van langdurig
ingezetene in aanmerking te kunnen komen (een Duits inburgeringsexamen), mag
Nederland hem op grond van artikel 15, derde lid, tweede alinea, van Richtlijn
2003/109/EG niet verplichten het inburgeringsexamen te behalen. Wel mag in
dat geval van hem deelname aan een taalcursus
worden verlangd. Een dergelijke inspanningsverplichting om (alleen) aan Nederlandse
taalcursussen deel te nemen, is aanzienlijk beperkter dan de resultaatsverplichting
om kennis van de Nederlandse taal en van de Nederlandse
samenleving te verwerven en dat aan de hand van het inburgeringsexamen aan
te tonen. Daarom wordt de langdurig ingezeten derdelander die al in andere
lidstaat is ingeburgerd, vrijgesteld van de inburgeringsplicht van artikel
6 van het wetsvoorstel. Dat neemt niet weg dat deze (in een andere lidstaat
ingeburgerde) derdelander, indien hij na vijf jaar ook in Nederland een verblijfsvergunning
voor onbepaalde tijd wil verkrijgen, net als andere derdelanders het inburgeringsexamen
zal moeten behalen. De artikelen 23, eerste lid, en 5, tweede lid, van Richtlijn
2003/109/EG staan Nederland uitdrukkelijk toe voor de verlening van een vergunning
voor onbepaalde tijd te verlangen dat aan integratievoorwaarden overeenkomstig
de Nederlandse regelgeving is voldaan. Het gaat hierbij, zo bevestig ik de
leden van de CDA-fractie, om een derdelander die de status van langdurig ingezetene
reeds eerder in een andere lidstaat heeft verkregen en die vijf jaar na zijn
vestiging in ons land diezelfde status ook in Nederland wil verkrijgen. Indien
die wordt verleend, mag hij de in de eerste lidstaat verkregen status van
langdurig ingezetene niet langer behouden (artikel 9, vierde lid, van Richtlijn
2003/109/EG), waarmee wordt voorkomen dat er in de praktijk sprake kan zijn
van «verschillende statussen» van langdurig ingezetene, die zijn
verleend door verschillende lidstaten.Het recht van langdurig ingezeten onderdanen van derde landen om zich
op de voet van hoofdstuk II van Richtlijn 2003/109/EG betreffende de status
van langdurig ingezeten onderdanen van derde landen, bijvoorbeeld voor arbeid
of studie in Nederland te vestigen, is niet hetzelfde als vrij personenverkeer
zoals Unieburgers dat hebben, zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie voorts.
Zij moeten gewoon een verblijfsvergunning aanvragen en voldoen aan bepaalde
voorwaarden die in de betreffende richtlijn zijn gesteld. Een derdelander
die in Nederland als gezinslid van een andere derdelander wil verblijven,
is inburgeringsplichtig, ongeacht de vraag of hij eerder wettig verblijf in
een andere lidstaat had. Zoals hiervoor in antwoord op vragen van de VVD-fractie
is aangegeven, leidt dat uitzondering, indien het gaat om een derdelander
die in een andere lidstaat de status van langdurig ingezetene heeft verkregen en daarvoor heeft moeten voldoen aan de inburgeringseisen
van die andere lidstaat.Inderdaad wordt van onderdanen van derde landen, die in een andere lidstaat
van de Europese Unie de status van langdurig ingezetene hebben verworven,
en die daarvoor aan door die andere lidstaat gestelde integratievereisten
hebben moeten voldoen, niet verlangd dat zij aan taalcursussen Nederlands
deelnemen, zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie. De reden daarvoor is
in de eerste plaats dat een dergelijke eis aan deze derdelanders zich niet
goed verdraagt met de systematiek van dit wetsvoorstel, dat als een kernelement
immers een inburgeringsplicht kent waaraan slechts kan worden voldaan door
het inburgeringsexamen met goed gevolg af te leggen. In de tweede plaats wordt
deze eis niet gesteld omdat het deelnemen aan een taalcursus op zichzelf weinig
zegt over het behaalde niveau van taalvaardigheid in het Nederlands. Bovendien
kan van deze derdelanders op grond van de Europese regelgeving niet worden
verlangd dat zij zich ook verdiepen in de Nederlandse samenleving en daarvan
ook een proeve afleggen.De regering acht het daarom thans niet zinvol een dergelijke eis aan deze
doelgroep te stellen. Voor de volledigheid benadruk ik dat deze vrijstelling
niet alle derdelanders betreft die tot een andere lidstaat zijn toegelaten,
en evenmin alle derdelanders die de status van langdurig ingezeten derdelander
in een andere lidstaat hebben verkregen, maar alleen die langdurig ingezeten
derdelanders die die status in een andere lidstaat hebben verkregen nadat
zij aan de door die lidstaat voor het verkrijgen van die status gestelde inburgeringsvereisten
hebben voldaan.Bij de huidige stand van het gemeenschapsrecht hebben onderdanen van derde
landen die wettig op het grondgebied van een lidstaat verblijven, nog geen
recht op vrij personenverkeer binnen de Unie, zo antwoord ik de leden van
de CDA-fractie. Zo heeft een derdelander die op grond van Richtlijn 2003/86/EG
inzake het recht op gezinshereniging tot Frankrijk is toegelaten bij een daar
gevestigde andere derdelander, nog geen (afgeleid) recht op vrij personenverkeer.
Familieleden van een Unieburger, een andere EER-onderdaan of een Zwitsers
onderdaan, die wettig op het grondgebied van een andere lidstaat verblijven,
hebben wel het recht om met die Unieburger, EER-onderdaan of Zwitser mee naar
Nederland te komen, indien die Unieburger, EER-onderdaan of Zwitser hier zijn
communautaire recht uitoefent. Zij mogen zich dus inderdaad eerder dan na
vijf jaar verblijf samen met de hoofdpersoon van de ene naar de andere lidstaat
begeven, ook indien zij in die eerste lidstaat nog niet zijn ingeburgerd.
Dat onderstreept nogmaals het belang van een Europese aanpak van integratie
in alle Europese lidstaten, zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie.De regering is, zo antwoord ik de leden van deze fractie op hun vraag
naar de lopende Hofzaak C-1/05 Y (Jia tegen Migrationsverket), voornemens
een inburgeringsplicht op te leggen aan onderdanen van derde landen die gezinslid
zijn van een in Nederland verblijvende Unieburger (of een andere EER-onderdaan
of een Zwitser) en die geen wettig verblijf in een andere lidstaat hebben.
Zoals bekend, verschillen de standpunten van de Europese Commissie en die
van Nederland op dit punt. Aangezien de introductie van een inburgeringsplicht
in deze gevallen zeer ingrijpende koerswijziging – ook ten opzichte
van de andere Europese landen – met mogelijk grote gevolgen zou zijn
en het arrest Akrich, waarop het Nederlandse standpunt is gebaseerd, nog de
nodige vragen open laat, wordt in afwachting van meer duidelijkheid die van
het Hof van Justitie in de zaak Jia tegen Migrationsverket wordt verwacht,
vooralsnog pas op de plaats gemaakt.4.4.3 Turkse onderdanenDe Associatie met Turkije heeft tot doel gunstige voorwaarden te scheppen
voor de geleidelijke invoering van het vrije economische verkeer om de geleidelijke
verwezenlijking van die vrijheden tussen de EU-lidstaten en Turkije niet te
bemoeilijken. Turkse onderdanen zijn echter geen Unieburgers. Bij de huidige
stand van het gemeenschapsrecht hebben zij geen recht op vrij personenverkeer
of vrij verkeer van werknemers, zelfstandigen of diensten. De Associatieovereenkomst
kent hen niet het recht toe om als Unieburgers vrij op het grondgebied van
de lidstaten te reizen en te verblijven. De werkingssfeer van de Associatieovereenkomst
is dan ook aanzienlijk beperkter dan die van het EG-verdrag.Wel hebben Turkse onderdanen beperkte markttoegangsrechten, waaraan in
de jurisprudentie van het Hof van Justitie een accessoir verblijfsrecht is
gekoppeld om de daadwerkelijke uitoefening van die rechten op het grondgebied
van de betreffende lidstaat mogelijk te maken. Zo verschaft artikel 6 van
Besluit nr. 1/80 de Turkse onderdaan die wettig Nederland is binnengekomen
en hier arbeid mag verrichten, geleidelijk een steeds sterker recht op toegang
tot de Nederlandse arbeidsmarkt dat een daarmee corresponderend verblijfsrecht
meebrengt. Bij de huidige stand van het gemeenschapsrecht doet Besluit nr.
1/80 niet af aan de bevoegdheid van de lidstaten, een Turks onderdaan het
recht te ontzeggen hun grondgebied te betreden en er een tewerkstelling te
aanvaarden, en verzet het er zich in beginsel evenmin tegen, dat die lidstaten
de voorwaarden voor zijn arbeid gedurende het jaar, bedoeld in artikel 6,
eerste lid en eerste onderdeel, van Besluit nr. 1/80 te regelen. Het is vaste
jurisprudentie van het Hof dat artikel 6, eerste lid, evenwel niet zo kan
worden uitgelegd, dat het een lidstaat toestaat de draagwijdte van het stelsel
van geleidelijke integratie van Turkse onderdanen in de arbeidsmarkt van de
lidstaat van ontvangst eenzijdig te wijzigen. Daarom is Nederland niet langer
bevoegd om maatregelen met betrekking tot het verblijf vast te stellen die
een belemmering vormen voor de uitoefening van de rechten die besluit nr.
1/80 uitdrukkelijk toekent aan de Turkse onderdaan die aan de daarin gestelde
voorwaarden voldoet. Naar de mening van de regering, zo antwoord ik de leden
van de CDA- en GroenLinks-fracties, vormt de inburgeringsplicht niet een dergelijke
belemmering. De Turkse werknemer die legaal in Nederland woont en werkt, kan
zelf bepalen op welke wijze hij inburgert – het wetsvoorstel schrijft
hem geen verplichte cursusdeelname voor – en hij kan, ook indien hij
het inburgeringsexamen niet (tijdig) behaalt, legaal in Nederland blijven
wonen en werken.Het associatierecht verzet zich er tegen dat Nederland maatregelen invoert
die een nieuwe beperking van de vrijheid van vestiging en het verrichten van
diensten vormen of van de toegang tot de werkgelegenheid van Turkse werknemers
en hun gezinsleden die legaal in Nederland verblijven en werken. Dat betekent
naar de mening van de regering echter niet dat de nieuwe inburgeringsplicht
moet worden aangemerkt als een dergelijke beperking van de mogelijkheden om
economische activiteiten te verrichten. Immers noch de beperkte markttoegangsrechten
van Turkse onderdanen, noch hun daaraan gekoppelde verblijfsrecht, worden
aangetast. Hun mogelijkheden om in Nederland als werknemer, zelfstandige of
dienstverrichter economische activiteiten te verrichten en hun verblijfsrecht
zijn niet afhankelijk van het behalen van het inburgeringsexamen. De uitoefening
van economische activiteiten komt ook niet in het gedrang door verplichte
deelname aan een inburgeringscursus. Deelname aan het economische verkeer
in Nederland is juist bevorderlijk voor de inburgering en omgekeerd is inburgering
ook bevorderlijk voor de mogelijkheden om economische activiteiten te ontplooien.
De inburgeringsplicht is niet gericht op het beëindigen van het verblijf
in Nederland van personen met een integratieachterstand in onze samenleving,
maar op het zoveel mogelijk overbruggen van die achterstand.Ook voor de beoordeling door de rechter van de verenigbaarheid van het
nieuwe inburgeringsstelsel met het Associatierecht is, zo antwoord ik de leden
van de CDA-fractie, van belang dat de inburgeringsplicht niet leidt tot verblijfsbeëindiging
of beperking van de door het Associatierecht gewaarborgde markttoegangsrechten.
Bij die beoordeling komt een zwaar gewicht toe aan de dringende maatschappelijk
noodzaak om de integratieachterstanden in de Nederlandse samenleving te overbruggen,
welke noodzaak terecht door alle fracties wordt onderschreven, en het geschikte
en evenwichtige karakter van de inburgeringsplicht als instrument om die achterstanden
te verminderen. Zoals in de memorie van toelichting is aangegeven, beperkt
het wetsvoorstel de inburgeringsplicht tot de
inburgeringsbehoeftigen. Aan de hand van objectieve
en formele criteria, zoals verblijf in Nederland tijdens de leerplichtige
leeftijd en het bezit van diploma’s, worden zij die reeds
beschikken over de noodzakelijke kennis en vaardigheden, al dan niet gedeeltelijk,
van de inburgeringsplicht vrijgesteld. Daarnaast wijs ik deze leden er op
dat degenen die niet aan de hand van deze formele criteria kunnen aantonen
reeds voldoende te zijn ingeburgerd, maar die dat evident wel zijn, op hun
verzoek aan de hand van een snelle en objectieve toets alsnog van de inburgeringsplicht
kunnen worden ontheven. Het wetsvoorstel verplicht de inburgeringsplichtige
niet tot meer dan strikt noodzakelijk is voor diens maatschappelijk functioneren.
Het stelt redelijke termijnen om de daarvoor noodzakelijke kennis en vaardigheden
te verwerven. De handhavingsmaatregelen die zijn voorzien zijn passend en
evenredig en daarbij worden de markttoegangsrechten en verblijfsrechten gerespecteerd.
Voor de inburgeringsplicht en de handhavingsinstrumenten zijn geen minder
ingrijpende alternatieven voorhanden waarmee de beoogde overbrugging van integratieachterstanden
effectief kan worden bereikt. In het onderhavige wetsvoorstel zijn onnodige
en onnodig zware maatregelen die dat doel voorbij schieten en mogelijk averechts
werken als bijdrage aan de verharding van onze samenleving, vermeden.Elke discriminatie uit hoofde van nationaliteit is op grond van artikel
9 van de Associatieovereenkomst binnen de werkingssfeer van de Overeenkomst
verboden. Aangezien de regering er op goede gronden van uit gaat dat de inburgeringsplicht
van Turkse werknemers, zelfstandigen en dienstverrichters bij de huidige stand
van het gemeenschapsrecht niet onder de werkingssfeer van de Associatieovereenkomst
valt, zo antwoord ik de leden van de GroenLinks-fractie, vreest de regering
van dit non-discriminatiebeginsel geen gevolgen voor het nieuwe inburgeringsstelsel.
Met het oog op de artikelen 37 van het Aanvullend Protocol en 6, 7 en 10 van
Besluit nr. 1/80, die, kort gezegd, discriminatie op grond van nationaliteit
verbieden wat betreft de lonen, verdere arbeidsvoorwaarden en arbeidsbemiddeling,
wijs ik deze leden er op dat (de handhaving van) de nieuwe inburgeringsplicht
geen gevolgen heeft voor de lonen, de andere arbeidsvoorwaarden en arbeidsbemiddeling.Zoals ook in het onderzoek door de Universiteit van Tilburg en de reactie
van de Europese Commissie naar voren komt, kan geen volledige zekerheid worden
gegeven over de verenigbaarheid van (alle onderdelen van) de nieuwe inburgeringsplicht
met het Associatierecht. Daartoe is het Hof van Justitie bij uitsluiting bevoegd.
Dat betekent echter niet, zo antwoord ik de leden van de CDA-, PvdA- en GroenLinks-fracties,
dat deze onzekerheid van dien aard is dat zou moeten worden gekozen voor de «veilige
weg» van volledig vrijstelling van de inburgeringsplicht van alle Turkse
onderdanen, ongeacht de onder deze groep nog aanwezige integratieachterstanden.De periodieke verlenging van de geldigheidsduur van de verblijfsvergunning
voor bepaalde tijd van de inburgeringsplichtige die na verloop van vijf jaar
het inburgeringsexamen nog niet heeft behaald, brengt mee dat periodiek leges
zijn verschuldigd. De Europese Commissie heeft aangegeven dat die legesheffing
mogelijk kan worden gezien als een nieuwe beperking in strijd met de standstill-bepalingen
in het associatierecht. De Nederlandse regering is daarover echter een andere
mening toegedaan en heeft die in het kader van een lopende infractieprocedure
nader aan de commissie uiteengezet. Naar de mening van de regering vormt de
legesheffing geen verboden (indirecte) beperking in de zin van het associatierecht,
dat geen expliciet verbod op het heffen van leges stelt. Ook heeft de Associatieraad
geen specifieke bepalingen afgevaardigd met betrekking tot de legesheffing,
zoals de communautaire wetgever dat wel ten aanzien van Unieburgers heeft
gedaan. Aangezien artikel 6 van Besluit 1/80 van rechtswege verblijfsrecht
toekent aan de Turkse werknemer die voldoet aan de in dat artikel
gestelde vereisten, vormt de legesheffing geen voorwaarde voor zijn verblijf
en arbeid in Nederland. De Turkse werknemer die van rechtswege verblijfsrecht
ontleent aan artikel 6 van Besluit 1/80 heeft, ook indien hij niet feitelijk
in het bezit is van een verblijfsdocument waaruit dat blijkt, rechtmatig verblijf
in de zin van artikel 8, onderdeel l, van de Vreemdelingenwet 2000. Ook indien
de leges voor de verblijfsvergunning niet zijn voldaan, staat dat de verlening
van de tewerkstellingsvergunning niet in de weg. Het laatste woord over de
legesheffing, zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie, is inderdaad aan
het Hof van Justitie. Indien dat Hof oordeelt dat de legesheffing inderdaad
onverenigbaar is met het Associatierecht, zo antwoord ik deze leden voorts,
zal het stelsel van legesheffing op dit punt moeten worden herzien.Ook het laatste woord over de verenigbaarheid van de inburgeringsplicht
van niet-ingeburgerde, in Nederland werkende Turkse onderdanen, met de standstill-bepalingen
van het Associatierecht is aan het Hof van Justitie. Dat laatste woord is
niet aan de Europese Commissie. Zij heeft zulks ook uitdrukkelijk aangegeven
in haar brief van 14 juni 2005 die ik op 23 juni 2005 aan de voorzitter
van de Tweede kamer heb gezonden. Ook voor de voorlopige beoordeling door
de Europese Commissie van de verenigbaarheid van de overige onderdelen van
het nieuwe inburgeringstelsel met het gemeenschapsrecht, verwijs ik de leden
van de CDA-fractie naar de brief van de commissie en mijn reactie daarop.De leden van de SGP-fractie die hebben gevraagd om een overzicht van de
migratie vanuit Turkije naar Nederland van de afgelopen vijf jaar, verwijs
ik naar onderstaande tabel met de aantallen ingewilligde aanvragen om een
machtiging tot voorlopig verblijf per verblijfsdoel van 2000 tot 23 november
2005. Clustering verblijfsdoelen200020012002200320042005Totaal B10 EU/EER-onderdanen  733114 B11 Verdragen 1    1 B13 Verblijf voor familiebezoek673536612319241 B2 Gezinshereniging en gezinsvorming3 4663 7984 4954 4743 6421 94621 821B3 Gezinsuitbreiding (adoptie- en pleegkinderen) 1 416  B4 Wedertoelating 122 16 B5 Arbeid2301603706181451981 721 B6 Studie1241411911612413661 224 B7 Uitwisseling63191661060Diversen306269154Eindtotaal3 9234 1465 1225 3414 0732 54325 148Het is, zo antwoord ik deze leden op hun vraag hoeveel arbeidsmigranten
uiteindelijk een permanente verblijfsvergunning hebben gekregen, niet goed
mogelijk om hier een cijfermatig juist antwoord op te geven. In het verleden,
voor de overdracht van taken door de vreemdelingendiensten konden deze zelfstandig
verblijfsvergunningen verlenen en verlengen. Zoals eerder aan de Tweede Kamer
in het kader van het onderzoek van de Algemene Rekenkamer over het functioneren
van de IND is bericht, zijn bij de conversie bestanden in mei 2004 problemen
opgetreden zodat het niet mogelijk is hier een betrouwbaar antwoord op te
geven. Dit zou een zeer tijdrovende en dus kostbare onderneming zijn om te
realiseren. Ik wijs deze leden er wel op dat het aantal verleende verblijfsvergunningen
voor onbepaalde tijd binnen deze groep betrekkelijk gering zal zijn, aangezien
de (reguliere) arbeidsmigrant eerst na vijf jaar verblijf op grond van een
tijdelijke vergunning in aanmerking kan komen voor een verblijfsvergunning
voor onbepaalde tijd.Voor wat betreft de prognoses van de komende jaren verwacht ik dat deze
aansluiten bij de reeds waarneembare dalende trend sinds de invoering van de verscherpte eisen ten aanzien van gezinsmigratie in november
2004. De verwachting is dat de ingezette daling, met name voor het verblijfsdoel
gezinsmigratie, na invoering van de Wet inburgering in het buitenland verder
door zal zetten.Op grond van artikel 4, tweede lid, onder a, van het wetsvoorstel zijn
niet-Nederlandse Unieburgers niet inburgeringsplichtig. De reden hiervan is
dat op grond van het EU-recht, mede in beschouwing nemend de jurisprudentie
ter zake, wordt aangenomen dat een inburgeringsplicht een Unieburger er van
kan weerhouden om naar Nederland te komen en zo een belemmering kan vormen
van diens recht op vrij personenverkeer.Met nieuw tot de Europese Unie toetredende landen worden afspraken gemaakt
over de wijze waarop deze toetreding zal geschieden en onder welke voorwaarden
een eventuele toetreding zal plaatsvinden. Dat zal ook ten aanzien van Turkije
het geval zijn. In de toetredingsonderhandelingen zal inburgering aan de orde
worden gesteld.Wanneer Turkije tot de EU is toegetreden en als daarbij geen overgangs-
of uitzonderingsbepalingen overeen zijn gekomen, zullen Turken niet meer inburgeringsplichtig
zijn, zo antwoord ik de leden van de SGP-fractie. Ik wil echter nadrukkelijk
stellen dat die situatie voorlopig nog niet aan de orde is.4.5 VluchtelingenZoals in paragraaf 2.1.9 in antwoord op de daartoe strekkende vraag
van de leden van de CDA-fractie is aangegeven, is hetgeen in de memorie van
toelichting is opgenomen over de positie van vluchtelingen in het nieuwe inburgeringsstelsel,
eveneens van toepassing op de andere asielmigranten die houder zijn van de
uniforme verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd, bedoeld in artikel
29, eerste lid, van de Vreemdelingenwet 2000. In die paragraaf ben ik tevens
ingegaan op de vragen van de diverse fracties over de inburgering van asielmigranten.4.6 Rijkswet op het NederlanderschapNaturalisandi die het inburgeringsexamen hebben behaald, zullen in het
algemeen worden vrijgesteld van de naturalisatietoets. Zoals ik hiervoor in
paragraaf 2.1.4 heb aangegeven, zien de woorden «in het algemeen»
op de situatie waarin een oudkomer beschikt over schrijf- en leesvaardigheden
op het niveau A1 en daarom voor inburgeringsexamen kan slagen, maar desalniettemin
niet volledig is vrijgesteld van de naturalisatietoets waarvoor immers schriftelijke
taalvaardigheden op het niveau A2 zijn vereist. Deze oudkomer zal in het kader
van de naturalisatietoets voor de onderdelen lezen en schrijven nog wel het
niveau A2 moeten behalen, zo antwoord ik de leden van de GroenLinks-fractie.
Een vreemdeling die na vijf jaar rechtmatig verblijf op basis van een verblijfsvergunning
voor bepaalde tijd voor een niet-tijdelijk doel het Nederlanderschap wil verkrijgen,
zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie, hoeft niet eerst een verblijfsvergunning
voor onbepaalde tijd aan te vragen en daartoe het inburgeringsexamen af te
leggen, maar kan volstaan met het afleggen van de naturalisatietoets.De huidige wet- en regelgeving, zo antwoord ik het lid van de Groep Wilders,
vereist een verblijfsduur van ten minste vijf jaar van vreemdelingen die in
aanmerking willen komen voor het Nederlanderschap. De regering ziet vooralsnog
geen aanleiding deze termijn te verlengen. Voor de verkrijging van het Nederlanderschap
geldt nu al de eis dat de naturalisandus de naturalisatietoets met goed gevolg
moet hebben afgelegd. Die eis blijft uiteraard gelden. Op grond van het onderhavige
wetsvoorstel en de daarop te baseren lagere regelgeving is hij daarvan vrijgesteld,
indien hij door het behalen van het nieuwe inburgeringsexamen
heeft aangetoond te beschikken over schriftelijke en mondelinge taalvaardigheden
op het niveau A2 van het Europese Raamwerk voor Moderne Vreemde Talen en tevens
beschikt over de nodige kennis van de Nederlandse samenleving. De oudkomer
met schriftelijke taalvaardigheden op het niveau A1 zal voor naturalisatie
een aanvullende toets moeten afleggen. Voorts voorziet het onderhavige wetsvoorstel
in de eis dat vreemdelingen die in aanmerking willen komen voor een zelfstandige
verblijfsvergunning of een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd, het inburgeringsexamen
moeten hebben behaald. Bovendien wijs ik dit lid er op dat de regering recentelijk
heeft besloten de mogelijkheden te verruimen om vreemdelingen die ter zake
van een misdrijf zijn bestraft uit Nederland te verwijderen. Vreemdelingen
die wegens misdrijf zijn veroordeeld en uit Nederland zijn verwijderd, kunnen
niet de Nederlandse nationaliteit verkrijgen. De huidige wet- en regelgeving
voorziet dan ook grotendeels in de gewenste vereisten om in aanmerking te
kunnen komen voor het Nederlanderschap.5. UITVOERINGS- EN HANDHAVINGSASPECTEN5.1 AlgemeenBij de uitvoering van de Wet inburgering zal een groot aantal instanties
zijn betrokken. Naast alle gemeenten, hebben onder meer de exameninstellingen,
de IB-Groep en de IND taken toebedeeld gekregen. Met de leden van de fractie
van de ChristenUnie ben ik van mening dat een goede onderlinge samenwerking
en coördinatie van deze instanties onontbeerlijk is voor het welslagen
van het nieuwe inburgeringsstelsel. Een belangrijk wettelijk instrument voor
de coördinatie van de diverse betrokken instanties, zo antwoord ik deze
leden, is het door de IB-Groep beheerde Informatiesysteem Inburgering (artikel
45 van het wetsvoorstel) waaraan diverse betrokken instanties de noodzakelijke
gegevens leveren en/of kunnen ontlenen. Voor de gegevens die dit ISI bevat,
verwijs ik deze leden naar artikel 6.1 van het ontwerp-Besluit inburgering.
Het college, de cursusinstellingen, de exameninstellingen, de IB-Groep, de
Belastingdienst en de Minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie verstrekken
aan de IB-Groep eigener beweging of op verzoek kosteloos alle gegevens die
noodzakelijk zijn voor de uitvoering van de taken die bij of krachtens de
Wet inburgering aan hen zijn opgedragen. De in het ISI opgenomen gegevens
worden beschikbaar gesteld aan het college, de exameninstellingen, de IB-Groep
en de Minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie. Daarnaast wijs ik de
leden van de factie van de ChristenUnie op het eveneens door de IB-Groep beheerde
Bestand Potentiële Inburgeringsplichtigen (artikel 46 van het wetsvoorstel),
waaruit het college en de IB-Groep als uitvoerders van de wet worden voorzien
van zodanige informatie dat zoveel mogelijk wordt voorkomen dat personen ten
onrechte als inburgeringsplichtige worden aangemerkt. De Minister voor Vreemdelingenzaken
en Integratie, de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen, de Centrale organisatie
werk en inkomen, het college en de IB-Groep verstrekken – eigener beweging
en op verzoek – kosteloos alle noodzakelijke gegevens voor het bijhouden
en schonen van dit BPI. Kortheidshalve verwijs ik deze leden naar hoofdstuk
6 van het ontwerp-Besluit inburgering.Verder wijs ik deze leden op de voorgeschreven samenwerking tussen het
college, het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen of de door hem aangewezen
deskundige, de desbetreffende eigenrisicodrager, de desbetreffende overheidswerkgever
en de Centrale organisatie werk en inkomen, bij het aanbieden van inburgeringsvoorzieningen
aan uitkeringsgerechtigden (artikel 19 van het wetsvoorstel).
Die samenwerking behelst onder meer het verschaffen van informatie over uitkeringsgerechtigdheid
en over aangeboden reïntegratievoorzieningen, gegeven voorschriften en
dergelijke op grond van de desbetreffende socialezekerheidswet- of regeling.
Voorts verplicht het wetsvoorstel de gemeenteraad om bij verordening regels
te stellen met betrekking tot onder meer de procedure die het college moet
volgen voor het aanbieden van inburgeringsvoorzieningen (artikel 17, zevende
lid). Daarin kan de raad onder meer regelen hoe, gelet op het uitgangspunt
dat geen aanbod wordt gedaan indien dat de arbeidsinschakeling belemmert (artikel
17, zesde lid, van het wetsvoorstel), het overleg met de uitvoerder van de
betrokken socialezekerheidsregeling zal plaatsvinden.Het wetsvoorstel, zo antwoord ik de leden van de fractie van de ChristenUnie,
schept daarmee het kader waarbinnen de noodzakelijke samenwerking en coördinatie
moeten plaatsvinden, waartoe het voldoende waarborgen bevat. Ik wijs deze
leden er op dat uiteraard niet iedere activiteit op het gebied van samenwerking
en coördinatie een uitdrukkelijke wettelijke grondslag in de wet vereist.
Zo wordt intensief overleg gevoerd met de Vereniging voor Nederlandse Gemeenten
en afzonderlijke gemeenten, met het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
en andere betrokkenen in de sector Werk en Inkomen, met het ministerie van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen en de Immigratie en Naturalisatie Dienst,
om de verschillende werkprocessen en ICT optimaal af elkaar te stemmen.Taken IB-GroepDe leden van de CDA-fractie hebben gevraagd naar de mogelijkheid van conflicterende
belangen bij de uitvoering door de IB-Groep van haar taken op het gebied van
examens, de aanwijzing van andere exameninstellingen, het verstrekken van
leningen en vergoedingen en het beheer van de informatiesystemen ISI en BPI.De IB-Groep krijgt inderdaad een belangrijke rol bij de uitvoering van
het nieuwe stelsel gekregen. De taken op het gebied van leningen en vergoedingen
zijn bewust samen in handen van de IB-Groep gelegd, mede om zoveel als mogelijk
aan te kunnen sluiten bij het al bestaande systeem van studiefinanciering.
Van een ongewenste verstrengeling van belangen is hier geen sprake. De taken
sluiten juist goed op elkaar aan. Ten aanzien van de taken op het gebied van
de examinering zou een ongewenste belangenverstrengeling denkbaar zijn als
de IB-Groep enerzijds de exameninstellingen, die de praktijkexamens afnemen,
aanwijst en anderzijds zelf praktijkexamens afneemt. In paragraaf 2.3
(inburgeringsexamen) is al uiteengezet dat de rol van de IB-Groep bij de praktijkexamens
beperkt zal blijven tot de (administratieve) beoordeling van portfolio’s.
Hiermee is het risico van een ongewenste belangenverstrengeling weggenomen.De informatiesystemen, die de IB-Groep zal gaan beheren, sluiten naadloos
aan op de taken van de IB-Groep op het gebied van examinering, lening en vergoedingen.
Daarnaast worden ook gegevens vastgelegd, die worden aangeleverd door de gemeenten
(aanbod, handhaving ontheffingen e.d.). Het aanleveren en muteren van deze
gegevens blijft nadrukkelijk de verantwoordelijkheid van de desbetreffende
gemeenten. Ook hier dus geen mogelijkheid van belangenverstrengeling.Ook een mogelijke belangenverstrengeling tussen de hierboven genoemde
taken van de IB-Groep is niet goed voorstelbaar. De IB-Groep krijgt opdracht
om een aantal taken uit te voeren en zal daarvoor worden betaald. De uitvoering
van deze taken vindt niet alleen plaats binnen de gestelde wettelijke kaders,
maar wordt ook nader gereguleerd door vaste procedures, die bovendien grotendeels
geautomatiseerd worden uitgevoerd. De kwaliteit van de uitvoering van deze
processen zal worden geborgd en die kwaliteitsborging zal onder
andere door accountantscontroles worden ondersteund.Uiteraard zullen de geldstromen voor leningen, aflossingen, vergoedingen
en examengelden apart verrekend worden. Ook zullen deze primaire geldstromen
worden gescheiden van de beheerkosten die aan de IB-Groep worden betaald voor
het organiseren en afnemen van examens, het verstrekken van leningen, het
uitbetalen van vergoedingen en het beheren van de bijbehorende informatiesystemen.
Het is niet goed denkbaar hoe in deze context alsnog sprake kan zijn van een
ongewenste belangenverstrengeling.In het wetsvoorstel en het ontwerp-Besluit inburgering, zo antwoord ik
de leden van de PvdA en D66-fracties naar aanleiding van hun vragen over mogelijke
belangenverstrengeling, wordt reeds een onderscheid aangebracht tussen het
centraal deel en het praktijkdeel van het inburgergingsexamen. Zoals in de
inleiding van deze nota is aangegeven, kan het centraal deel uitsluitend worden
afgenomen door de IB-Groep, en kent het praktijkdeel van het examen drie routes.
De kandidaat kan zelf, al dan niet met behulp van een opleider, een portfolio
samenstellen en dat laten beoordelen door de IB-Groep dan wel een aangewezen
exameninstelling. Een andere route is dat de kandidaat het praktijkdeel kan
halen door het doen van een assesment bij een aangewezen exameninstelling.
Een derde manier is het afleggen van een praktijkexamen dat bestaat uit een
combinatie van een portfolio en een assessment; dit kan uitsluitend worden
gedaan bij een aangewezen exameninstelling. De IB-Groep kan uitsluitend het
praktijkdeel van het inburgeringsexamen beoordelen dat wordt aangeboden in
de vorm van een portfolio. Deze rol is ook bij de IB-Groep neergelegd om het
voor de inburgeringsplichtige mogelijk te maken het gehele inburgeringsexamen
op één plek op één dag af te leggen. De IB-Groep
biedt geen opleidingen en assessments aan. Dat is de belangrijkste waarborg
tegen belangenverstrengeling. Ik zie niet in hoe hier sprake zou kunnen zijn
van conflicterende belangen bij de uitvoering van de taken van de IB-groep
op het terrein van de praktijkexamens. Aangezien de IB-Groep als enige het
centraal deel van het inburgeringsexamen afneemt, kan hier geen sprake van
conflicterende belangen. De inrichting van het inburgeringsexamen, zo antwoord
ik de leden van de D66-fractie, bevat daarmee de mogelijke waarborgen tegen
belangenverstrengeling.PilotsDe leden van de CDA-fractie vragen naar conclusies die op basis van de
pilot samenloop reïntegratie en inburgering, die in zes gemeenten heeft
gelopen, kunnen worden getrokken. In 2004 heb ik, zo antwoord ik deze leden,
in samenwerking met de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
zes gemeenten gevraagd om een pilot te starten waarin ervaring wordt opgedaan
met gecombineerde trajecten reïntegratie en inburgering. Deze pilots
hebben gelopen van 1 oktober 2004 tot 1 oktober 2005 en zijn gevolgd
met een monitor. De pilots hebben zeer veel informatie opgeleverd. Uit het
evaluatierapport, dat te vinden is op www.inburgering.net, blijkt dat gemeenten
hebben ervaren dat de WWB en het wetsvoorstel inburgering goed te combineren
zijn en dat bij een goede implementatie ze elkaar kunnen versterken. Gemeenten
zijn tevreden met het feit dat het wetsvoorstel inburgering heldere eindtermen
zal voorschrijven en met het verplichtende karakter van de wet.Serieuze aandachtpunten bij de implementatie van de samenloop zijn dat
gemeenten een visie op inburgering moeten ontwikkelen in samenhang met de
visie op de WWB. Immers gemeentelijke beleidsuitgangspunten in de WWB inzake
het ontheffen van de arbeidsverplichting en het aanbod van reïntegratievoorzieningen
heeft direct invloed op de omvang en samenstelling van de doelgroep die in
aanmerking kan komen voor een gecombineerde voorziening. Maar
ook in bredere zin is het reïntegratiebeleid relevant.Uit het evaluatierapport blijkt dat voor een goede inzet van de gecombineerde
voorzieningen de gemeenten inzicht moeten ontwikkelen in de achtergronden
en samenstelling van de doelgroep. Zij moeten expliciet nadenken over de samenstelling
van de gecombineerde voorzieningen, zodat effectieve en efficiënte voorzieningen
kunnen worden ingekocht. Integratie en innovaties in de reïntegratie
en inburgering zullen door gemeenten onder meer met hun inkoopbeleid moeten
worden aangejaagd. Ook zullen gemeentelijke werkprocessen van reïntegratie
en inburgering moeten worden geïntegreerd om tot een efficiënte
uitvoering te kunnen komen. De pilotgemeenten zijn enthousiast over hetgeen
zij in de pilot samenloop hebben ervaren. Ik heb er alle vertrouwen in dat
ook andere gemeenten zich optimaal zullen inzetten om de gewenste effecten
met de samenloop te kunnen realiseren.Deze leden hebben voorts gevraagd of de pilot uitwijst dat de cursusmarkt
niet gereed is en of er grote kwaliteitsverschillen zijn. Deze conclusie kan
op basis van de pilots niet getrokken worden. In de pilots moesten personen
geplaatst worden op reeds ingekochte reïntegratietrajecten met een taalcomponent,
de zogenoemde taalactiveringstrajecten, of op de duale inburgeringstrajecten: «duaal
met werk». Met een intensivering en/of aanpassing van onderdelen van
deze bestaande trajecten kon gewerkt worden aan het realiseren van de doelstellingen
van de inburgering en van de reïntegratie. In dit opzicht heeft de markt
aan de vraag van de pilotgemeenten kunnen voldoen.Wel is in de pilots expliciet aan de orde geweest dat innovatie op het
terrein van zowel reïntegratie als inburgering nodig zijn om tot gewenste,
effectieve en efficiënte gecombineerde voorzieningen te kunnen komen.
Nagedacht moet worden over de optimale belastbaarheid van personen, het intensiveren
van het praktijkgericht leren van het Nederlands als tweede taal, het verbeteren
van de inzet van multimediale middelen, vergroten van de inzet van stages,
(werk)simulaties, rollenspelen, naast innovaties ter bevordering van duurzame
uitstroom. Pilotgemeenten vinden het belangrijk dat aanbieders op deze punten
innoveren. Hieruit trek ik de conclusie dat gemeenten maar voornamelijk ook
aanbieders aan de slag zullen moeten, maar ook in staat zijn om tot goede
gecombineerde voorzieningen te kunnen komen.Verder hebben deze leden gevraagd of uit de pilot is te herleiden dat
de kosten fors hoger liggen dan de bedragen waarvan de regering momenteel
uitgaat. Zoals aangegeven hadden de pilotgemeenten hun reïntegratietrajecten
en inburgeringstrajecten reeds aanbesteed. De al ingekochte trajecten zijn
derhalve omgezet naar gecombineerde combitrajecten. Hiermee kon de gewenste
doelmatigheidsbevordering en het versterkende effect van de reïntegratie
en inburgering op elkaar niet optimaal worden benut. Ook hebben benodigde
innovaties hun weerslag nog niet kunnen hebben op de kostprijs van trajecten.
Gezien deze omstandigheden kunnen geen conclusies uit de pilots worden getrokken
op dit punt.De pilots samenloop reïntegratie en inburgering hadden niet als doelstelling
om een uitspraak te doen over de haalbaarheid van het A2 niveau. De doorlooptijd
van de gecombineerde trajecten bedroeg zes tot maximaal negen maanden). Dit
werd op voorhand reeds te kort beschouwd voor dergelijke uitspraken. Er heeft
dan ook geen eindtoets plaatsgevonden om het NT2 niveau van de deelnemers
vast te stellen.Tenslotte hebben deze leden gevraagd of op basis van de pilot kan worden
gesteld dat intensieve begeleiding van cursisten van groot belang is. De pilotgemeenten
hebben in het kader van de pilot gekozen voor een extra inzet
van begeleiding dan bij de reguliere trajecten om meer inzicht te krijgen
in de vormgeving en benodigde innovaties van de gecombineerde voorzieningen
en in de omvang, samenstelling en aanwezige belemmeringen van de doelgroep.
Een deel van de extra inzet is dus direct gerelateerd aan de pilot en met
de implementatie van gecombineerde voorzieningen en zal dus tijdelijk van
aard zijn.Verder speelt een rol dat onder de doelgroep relatief veel mensen zitten
met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt en met persoonlijke belemmeringen.
Dit vraagt om begeleiding om verzuim en uitval te voorkomen. Overigens wordt
daarbij gesteld dat dit niet samenhangt met de specifieke aard van de gecombineerde
trajecten. De doelgroep heeft ook in het kader van andere trajecten deze extra
begeleiding nodig. Daarbij wil ik nog opmerken dat er tijdens de pilots nog
geen sprake was van een plicht en dat er nog nauwelijks consequenties waren
verbonden aan het niet voldoen aan deze plicht. In het nieuwe stelsel is sprake
van een resultaatgerichte inburgeringsplicht, financiële stimulansen,
boetes en zijn er – voor vreemdelingen – consequenties voor het
verkrijgen van een zelfstandige verblijfsvergunning of een verblijfsvergunning
voor onbepaalde tijd. Kortom: in het nieuwe stelsel zal het beroep op de eigen
verantwoordelijkheid worden versterkt waardoor er naar verwachting ook minder
begeleiding nodig zal zijn.De leden van de CDA- en D66-fracties hebben gevraagd of de pilotervaringen
nog een rol krijgen in het wetsvoorstel. Als gezegd hebben de pilots samenloop
reïntegratie en inburgering gelopen van 1 oktober 2004 tot 1 oktober
2005. Ik kan deze leden melden dat tussentijdse ervaringen al zijn ingebracht
in de voorbereidingen van het voorliggende wetsvoorstel inburgering. Ook zijn
de ervaringen verwerkt in het evaluatierapport, dat te vinden is op www.inburgering.net.
Zoals ik reeds eerder uiteen heb gezet, geven de conclusies uit het rapport
geen aanleiding om het wetsvoorstel verder aan te passen. De ervaringen zijn
vooral van belang voor de implementatie van de gecombineerde voorzieningen
op gemeentelijk niveau. Er wordt momenteel gewerkt aan een boekje waarin ervaringen
zijn opgenomen die gemeenten hebben opgedaan met de samenloop. Dit boekje
zal in januari 2006 aan alle gemeenten ter beschikking worden gesteld.De leden van de VVD-fractie, die hebben gevraagd of de best-practises
van gemeentelijk beleid inzake het aanbod van (eventueel met reïntegratie
gecombineerde) voorzieningen voor andere gemeenten inzichtelijk worden gemaakt,
meld ik dat op meerdere manieren reeds wordt en ook nog verder zal worden
voorzien in het uitwisselen van gemeentelijke ervaringen. Zoals bekend in
2005 in een pilot de samenloop van reïntegratie met inburgering beproefd.
Inmiddels heeft er een bijeenkomst plaatsgevonden waarin gemeenten zijn geïnformeerd
over de voorlopige ervaringen met de samenloop.Op 14 november 2005 heeft de Frontoffice Inburgering van het Ministerie
van Justitie de website HANDIG (HANDreiking Inburgering voor Gemeenten) gelanceerd.
Deze website is voor iedereen toegankelijk. HANDIG bevat praktische informatie
over de nieuwe Wet inburgering en het biedt handreikingen voor de implementatie
van de nieuwe wet bij gemeenten. De website bevat reeds een aantal gemeentelijke
praktijkvoorbeelden en dit aantal zal in de komende maanden toenemen. Deze
praktijkvoorbeelden zullen ervaringen met samenlooptrajecten betreffen, maar
ook met trajecten voor personen zonder inkomen uit arbeid of uitkering (voornamelijk
trajecten gericht op vrouwen).Vanaf 1 januari 2006 zal de Frontoffice Inburgering van het
Ministerie van Justitie haar ondersteuning aan gemeenten bij de implementatie
van het nieuwe stelsel intensiveren. Dit door middel van (de continuering
van) regiobijeenkomsten, workshops, conferenties, boekjes, nieuwsbrieven en dergelijke en met de inzet van accountmanagers bij de G56 gemeenten.
Deze activiteiten hebben mede tot doel het met elkaar delen van ervaringen
met (de implementatie en uitvoering) van het nieuwe stelsel.Ook is bij de Frontoffice Inburgering een helpdesk functie ingericht voor
gemeenten. Bij de invulling van deze functie zal ook gerefereerd worden aan
praktijkervaringen van andere gemeenten.Op de vragen van de leden van de CDA-fractie met betrekking tot de duale
trajecten en maatwerk, en met betrekking tot de controle- en detectiekans
ben ik hiervoor in de paragrafen 2.5.1 en 2.6.1 ingegaan. De leden van de
SGP-fractie die hebben gevraagd naar de voorbereidingstijd van de gemeenten,
verwijs ik graag naar hoofdstuk 3 van deze nota.5.2 Administratieve lastenBij de inrichting van het nieuwe inburgeringsstelsel wordt ernaar gestreefd
waar mogelijk de administratieve lasten te beperken. Het gebruik maken van
geautomatiseerde systemen draagt hieraan bij, evenals het zoveel mogelijk
beperken van de gegevensverstrekking tot een eenmalige handeling. Burgers
en bedrijvendienen voor verschillende doeleinden gegevens te verstrekken aan
de overheid. Bij de opzet van de informatievoorziening in het inburgeringsstelsel
wordt zoveel als mogelijk gebruik gemaakt van informatie die elders (in de
GBA, bij gemeenten of het UWV (uitkeringsgegevens), bij de IB-Groep (diplomagegevens)
al beschikbaar is. Daarnaast worden eenmaal verstrekte of verzamelde gegevens
vastgelegd in het Bestand Potentiële Inburgeringsplichtigen of in het
Informatiesysteem Inburgering (ISI), zodat ze niet opnieuw hoeven te worden
gevraagd. Met het begrip «eenmalige handeling», zo antwoord ik
de leden van de CDA-fractie, wordt bedoeld dat de burger die gegevens slechts
eenmaal hoeft te verstrekken.5.3 InformatievoorzieningDe leden van de CDA-fractie hebben gevraagd naar de stand van zaken bij
de ontwikkeling van het Informatiesysteem Inburgering (ISI) en het Bestand
Potentiële Inburgeringsplichtigen (BPI), en de eventuele invloed van
automatiseringsproblemen bij de IND daarop. Op basis van een Programma van
Eisen wordt de informatievoorziening ten behoeve van het nieuwe inburgeringsstelsel
op dit moment vorm gegeven, zo antwoord ik deze leden. In verschillende werkgroepen
wordt gewerkt aan de nadere invulling van de regelgeving en aan de vormgeving
van de informatievoorziening in hun onderlinge samenhang. Bij de invulling
van de informatievoorziening ten behoeve van het nieuwe stelsel wordt de IND
nauw betrokken. Dit betreft met name de afstemming tussen de uitvoeringsprocessen
bij de IB-Groep, gemeenten en de IND. Voor het ISI heeft de IB-Groep inmiddels
een procesbeschrijving en een blauwdruk opgeleverd. Nog dit jaar zal de infrastructuur
gereed worden gemaakt. Ook de specificaties voor de faciliteiten bij de gemeenten,
die invoer en raadpleging mogelijk moeten maken, zullen eind dit jaar door
de IB-Groep worden opgeleverd. De selectie uit de GBA die moet leiden tot
het Bestand Potentiële Inburgeringsplichtigen, zal in maart 2006 worden
uitgevoerd. Als zich bij de IND automatiseringsproblemen voordoen zal dit
naar verwachting geen belemmering zijn voor de vormgeving en implementatie
van de informatievoorziening binnen het nieuwe inburgeringsstelsel. De beide
systemen functioneren onafhankelijk van elkaar.De leden van de D66-fractie hebben gevraagd of er lessen zijn getrokken
uit eerdere ervaringen met informatiesystemen en welke garanties er zijn dat
dit nieuwe systeem binnen de begrote tijd en budget naar tevredenheid tot
stand zal komen. De keuze voor de IB-Groep, zo antwoord ik deze leden,
hangt direct samen met de inschatting van de risico’s die de ontwikkeling
van een informatiseringssysteem ter uitvoering van de Wet inburgering met
zich meebrengt. Het ISI en BPI worden relatief eenvoudige systemen, waarin
in principe slechts gegevens worden vastgelegd en gemuteerd, die daarna weer
raadpleegbaar moeten zijn. Belangrijk aandachtspunt bij de ontwikkeling is
de toegankelijkheid van dit registratiesysteem voor de gemeenten voor zowel
het vullen van het bestand, als het kunnen raadplegen van de gegevens. Daarover
vindt intensief overleg plaats met onder meer de VNG.ISI zal bestaan uit een aantal subsystemen. Zo komt er een subsysteem
voor de registratie van de verstrekte leningen en de inning van de terugbetalingstermijnen.
De IB-Groep heeft op dit gebied relevante ervaring opgedaan als gevolg van
het stelsel van studiefinanciering. Het systeem van leningen en vergoedingen
in de Wet inburgering is dan ook op het systeem van de studiefinanciering
geënt. Eveneens kan gewezen worden op de relevante ervaring van de IB-Groep
op het gebied van de organisatie van (staats)examens. Bij de ontwikkeling
van een subsysteem voor de examens op basis van de Wet inburgering kan van
deze ervaring gebruik worden gemaakt.Samen met de IB-Groep is een Programmaplan opgesteld dat voorziet in een
tijdige oplevering van de systemen. Daarbij hoort een Programma van Eisen,
dat overigens door de parlementaire besluitvorming nog aan verandering onderhevig
kan zijn is. Verder is ter beheersing van het project een stuurgroep ingesteld,
die de aansluiting op de wet- en regelgeving en de planning bewaakt.5.3.1 Het informatiesysteem Inburgering (ISI)Voor de uitvoering van de Wet inburgering is een landelijke registratie
onontbeerlijk. Daarin is voorzien met het Informatie Systeem Inburgering (ISI).
Dat is, zo antwoord ik de leden van de PvdA-fractie, een door de IB-Groep
ontwikkeld systeem om een effectieve en efficiënte uitvoering van de
Wet inburgering mogelijk te maken door het uitwisselen van informatie tussen
de beheerder en de gemeenten, de IB-Groep, de cursus- en exameninstellingen,
de Belastingdienst en de IND. Zo vervult het ISI een essentiële rol bij
ondermeer het organiseren en afnemen van inburgeringsexamens, de verwerking
van examenresultaten, het verstrekken van kredieten en het innen van vorderingen
en het uitbetalen van vergoedingen aan inburgeringsplichtigen die zijn geslaagd
voor het inburgeringsexamen.Het ISI bevat gegevens over inburgeringsplichtigen en het verloop van
het inburgeringsproces die voor de uitvoering van de wet noodzakelijk zijn,
zoals gegevens over handhaving, aanbod of ontheffing. Ook worden in dit systeem
alle gegevens vastgelegd over verstrekte leningen, aflossingsverplichtingen,
vergoedingen aan de individuele inburgeringsplichtigen en examenresultaten.
Uitgangspunt is dat slechts die gegevens worden opgenomen in ISI die noodzakelijk zijn voor de uitoefening van de wettelijke
taken.Het ISI begint dus «leeg» en wordt geleidelijk gevuld met
gegevens over personen waarvan is vastgesteld dat ze inburgeringsplichtig
zijn of dat ze dat niet (meer) zijn. Het kan dus niet worden gebruikt, zo
antwoord ik de leden van de fractie van de ChristenUnie, om voorafgaand aan
het eerste contact met desbetreffende persoon vast te stellen of iemand inburgeringsplichtig
is.5.3.2 Het Bestand Potentiële Inburgeringsplichtigen
(BPI)In het ontwerp-Besluit inburgering is een nadere uitwerking gegeven aan
de door de leden van de GroenLinks-fractie opgeworpen vraag wie precies
in het BPI wordt opgenomen. Voorafgaand aan de intake kan op basis van de
beschikbare gegevens (bijvoorbeeld afkomstig uit de GBA) van een groot aantal
personen al op voorhand worden vastgesteld dat ze niet inburgeringsplichtig
kunnen zijn. Als hulpmiddel om te voorkomen dat deze mensen ten onrechte worden
opgeroepen zal een Bestand Potentiële Inburgeringsplichtigen (BPI) worden
opgebouwd. Door middel van verschillende selecties worden personen, die gezien
de criteria van de Wet inburgering zeker niet inburgeringsplichtig zijn, zo
antwoord ik deze leden voorts, uit dit bestand verwijderd. Daarna resteert
een bestand van personen van wie niet met zekerheid
kan worden vastgesteld dat ze niet inburgeringsplichtig
zijn. In een persoonlijk contact kan vervolgens blijken of de desbetreffende
persoon echt inburgeringsplichtig is. Pas na deze verificatie kan een persoon
worden opgenomen in het ISI. Deze persoon wordt dan verwijderd uit de BPI.
De gegevens van personen van wie nog moet worden vastgesteld of ze inburgeringsplichtig
zijn staan dus alleen in het BPI en niet in het ISI.De selectiecriteria voor het BPI zijn rechtstreeks afgeleid van de in
de wet neergelegde criteria voor het bepalen van het al dan niet inburgeringsplichtig
zijn. De wet maakt geen gebruik van criteria gebaseerd op etnische afkomst;
het BPI dus evenmin.In het ontwerp-Besluit inburgering zijn eveneens de criteria opgenomen
voor verwijdering van personen uit het BPI. Personen zullen uit het BPI worden
verwijderd als ze ouder zijn dan 65 jaar, overleden zijn, uit Nederland zijn
vertrokken, over een diploma blijken te beschikken waardoor ze zijn vrijgesteld
of zijn opgenomen in het Informatiesysteem Inburgering (ISI). In het laatste
geval zijn ze bijvoorbeeld actief aan het inburgeren, geslaagd voor het inburgeringsexamen
of ontheven van de inburgeringsplicht.Het Bestand Potentiële Inburgeringsplichtigen, zo antwoord ik de
leden van de GroenLinks-fractie, moet inderdaad worden aangemerkt als een
privacygevoelig bestand. Dit betekent echter niet dat de regeling inzake het
BPI in alle details op wetsniveau dient te worden geregeld. Noch het EVRM,
noch de Privacyrichtlijn (die grotendeels gebaseerd is op de systematiek van
het EVRM), noch de Wet bescherming persoonsgegevens, noch de Aanwijzingen
voor de regelgeving verplichten hiertoe. Afdoende is dat de wet in formele
zin een basis biedt voor de instelling van het BPI. Teneinde de vereiste flexibiliteit
te waarborgen valt het te prefereren om de verdere inrichting van het BPI
te regelen op AMvB-niveau.Gezien het privacygevoelige karakter van het BPI heeft over de wijze waarop
dit bestand vorm zou moeten krijgen al in een vroeg stadium afstemming plaatsgevonden
met het College Bescherming Persoonsgegevens. Uitgangspunt bij het BPI is
dat het bestand uitsluitend mag worden gebruikt voor het doel waarvoor het
in het leven is geroepen, te weten het voorkomen dat mensen ten onrechte als
inburgeringsplichtige worden aangemerkt.6. FINANCIËLE ASPECTENIn de begroting, zo antwoord ik de leden van de CDA- en VVD-fracties,
zijn meerjarencijfers opgenomen voor inburgering van inburgeringsplichtigen.
Doelstelling van de nieuwe wet is de verantwoordelijkheid nadrukkelijk bij
de inburgeringsplichtigen zelf te leggen. Dat betekent dat naast de bekostiging
van gemeenten voor het doen van een aanbod, ook financiële middelen worden
ingezet om deze eigen verantwoordelijkheid vorm te geven. Zo zullen gemeenten
dan ook worden bekostigd voor het actief handhaven van in aanmerking komende
inburgeringsplichtigen. Ook worden aan diegenen die zich zelfstandig
voorbereiden op het inburgeringsexamen financiële faciliteiten ter beschikking
gesteld in de vorm van een krediet- en vergoedingenregeling. Voor inburgering
is in 2006 ongeveer € 240 miljoen, in 2007 ongeveer€ 255
miljoen en daarna jaarlijks ongeveer € 260 miljoen beschikbaar.
Dit is nog naast de € 45 miljoen die zowel in 2006 als in 2007 aan
gemeenten beschikbaar worden gesteld voor extra inburgeringstrajecten voor
vrouwen.Het inburgeringsbudget zal in grote lijnen aan de volgende onderdelen
worden besteed.Voor het doen van een aanbod aan bijzondere groepen inburgeringsplichtigen,
de actieve handhaving van inburgeringsplichtigen zonder dat er sprake is van
het doen van een aanbod en de informatieverstrekking door gemeenten is jaarlijks
een budget beschikbaar van ruim € 225 miljoen. Daarvan is € 172
miljoen beschikbaar voor de inkoop van cursussen. Ook is er een bedrag gereserveerd
voor de uitvoering van het examenstelsel, voor leningen en vergoedingen voor
inburgeringsplichtigen die op eigen initiatief inburgeringscursussen inkopen
en overige kosten die met de uitvoering van het stelsel verband houden.Financiering leenfaciliteitDe leden van de VVD-fractie, die hebben gevraagd naar de verwachte omvang
van het budget voor uit te lenen middelen, antwoord ik dat het verwachte aantal
personen dat gebruik maakt van de leningfaciliteit uiteraard moeilijk op voorhand
is te schatten. De gehanteerde ramingen zijn deels gebaseerd op aannames.
Het betreft onder meer het aantal nieuwkomers, het aantal mensen dat zich
op eigen initiatief op het examen voorbereidt en daarvoor een lening wil afsluiten
en het moment waarop mensen hun inburgeringstraject starten. In 2006 bedraagt
de maximale ruimte voor deze faciliteit ongeveer € 39 miljoen, een
bedrag dat geleidelijk oploopt naar maximaal € 58 miljoen (aanvullend
op de hierboven genoemde beschikbare bedragen). Tegenover de reservering voor
de leenfaciliteit, zullen jaarlijks inkomsten voor aflossing en betaalde rente
staan; in het eerste jaar zal dit echter nog beperkt zijn.Financiering informatievoorzieningDe leden van de CDA-fractie hebben gevraagd naar de hoogte van de vergoeding
die gemeenten ontvangen voor het verstrekken van informatie over de inburgeringsplicht
en wat het budget hiervoor is. De regering onderkent het belang van een goede
informatieverstrekking en voorlichting aan inburgeringsplichtigen. Gemeenten
zijn belast met het verstrekken van informatie over het nieuwe inburgeringsstelsel
en hun taken daarin. Daarbij worden twee situaties onderscheiden, namelijk
de beantwoording van algemene, niet specifiek op het individu gerichte vragen
en de beantwoording van vragen waarbij de specifieke omstandigheden van de
vragensteller een rol spelen. Gemeenten ontvangen jaarlijks een vaste bijdrage
voor deze algemeen informerende rol. De VNG verwacht dat het zwaartepunt van
de informatievragen in de eerste jaren na invoering van het nieuwe inburgeringsstelsel
zal liggen. In overleg met de VNG is besloten daarmee in de verdeling van
de beschikbare middelen rekening te houden. Het budget dat hiervoor beschikbaar
is, zal over de eerste periode van vijf jaar ongeveer € 13 miljoen
bedragen.De tweede categorie vragen zal doorgaans aan de orde komen in een door
de gemeenten te voeren intakegesprek in het kader van een gemeentelijk aanbod.
Dit gesprek zal voor nieuwkomers binnen zes weken na registratie in de GBA
plaatsvinden (voor asielgerechtigden wordt uitgegaan van de registratie in
de GBA nà uitplaatsing uit het opvangcentrum) en voor oudkomers op
initiatief van de gemeente. Gedurende de intake zal de inburgeringsplichtige
onder andere worden geïnformeerd over zijn rechten en plichten die uit
de wet voortvloeien. De vergoeding aan gemeenten voor deze informerende activiteiten
maakt deel uit van de rijksbijdrage voor het doen van een aanbod
of het actief handhaven van de inburgeringsplicht zonder dat door de gemeente
een aanbod wordt gedaan. Deze vergoeding ontvangen gemeenten naast de hierboven
genoemde€ 13 miljoen.Voor de uitvoering van de informerende rol kunnen gemeenten ondermeer
gebruik maken van door het Rijk beschikbaar gesteld informatiemateriaal. Een
voorbeeld daarvan is de website HANDIG. Deze website is één
van de instrumenten die speciaal voor gemeenten is ontwikkeld en bedoeld is
om gemeenten te ondersteunen bij alle uitvoeringsaspecten van de nieuwe wet.Financiering aanbodVoor het doen van een aanbod door gemeenten aan bijzondere groepen inburgeringsplichtigen
is vanaf 2007 jaarlijks een budget van ruim € 220 miljoen beschikbaar,
zo antwoord ik de leden van de VVD-fractie. Voorts vragen de leden van deze
fractie of nu reeds de percentuele verdeling over gemeenten bekend is. Voor
nieuwkomers zal de Wet inburgering nieuwkomers (WIN) van kracht blijven tot
de invoering van het nieuwe stelsel; voor oudkomers geldt met de invoering
van het nieuwe stelsel ook een inburgeringverplichting. Dit betekent dat de
rijksbijdragen voor het aanbod vanuit zowel de WIN als de oudkomersregelingen
van toepassing zijn tot de invoeringsdatum van het nieuwe stelsel. Voorts
antwoord ik de leden van de VVD-fractie dat onlangs een brief aan gemeenten
is gestuurd, waarin de indicatieve beschikbare middelen voor de eerste helft
van 2006 voor de uitvoering van de WIN en de oudkomersregelingen bekend zijn
gemaakt. Over de verdeling van middelen die voor het nieuwe stelsel per gemeente
beschikbaar zullen zijn en de daarbij te hanteren verdeelsleutel, zal ik de
gemeenten in het voorjaar van 2006 nader informeren.Uitgangspunt bij het beschikbaar stellen van middelen aan gemeenten voor
het doen van een aanbod aan bijzondere groepen is financiering op basis van
output. Daarover is met de VNG overeenstemming bereikt. Dit betekent dat met
gemeenten vooraf afspraken worden gemaakt over het aantal voorzieningen dat
zal worden aangeboden. Door het aantal te vermenigvuldigen met een vooraf
afgesproken rijksbijdrage wordt het totaal budget (het voorschot) bepaald
dat gemeenten ter beschikking wordt gesteld. Achteraf, na afloop van een jaar,
wordt bepaald of de gemeenten de gemaakte afspraken over aantallen ook hebben
gerealiseerd. Op basis van deze realisatie wordt de uiteindelijke rijksbijdrage
vastgesteld.Financiering handhavingVoor de actieve handhaving van inburgeringsplichtigen zonder dat er sprake
is van het doen van een aanbod door gemeenten, is jaarlijks een budget van
ongeveer € 4,5 miljoen beschikbaar ter dekking van door de gemeenten
uit te voeren activiteiten, zo antwoord ik de leden van de PvdA-fractie. De
groep die hiermee jaarlijks kan worden gehandhaafd, heeft een omvang van ongeveer
14 000 inburgeringsplichtigen. De activiteiten die gemeenten hiervoor
uitvoeren betreffen onder andere de selectie van in aanmerking komende inburgeringsplichtigen,
het uitnodigen van inburgeringsplichtigen voor een intakegesprek, het voeren
van een intakegesprek, het opstellen van een handhavingsbeschikking en het
opleggen van bestuurlijke boetes indien dat noodzakelijk blijkt. Naast deze
groep van inburgeringsplichtigen wordt eveneens naleving van de inburgeringsplicht
gehandhaafd van diegenen die wel een aanbod voor een inburgeringvoorziening
ontvangen. Deze groep heeft een omvang van ca 47 000 personen. De vergoeding
voor de handhavingskosten maakt deel uit van de vergoeding die gemeenten voor
een inburgeringsvoorziening ontvangen. Financiële gevolgen rechtspraakDe leden van de CDA-fractie, die hebben geïnformeerd naar de omvang
van de financiële gevolgen voor de rechtsprekende macht die ten laste
van het inburgeringsbudget komen, antwoord ik dat die nog niet exact zijn
vastgesteld. Zij zullen, voorzover nu valt te overzien, in de orde van grootte
van € 4 miljoen voor de eerste vijf jaar van het inburgeringsstelsel
zijn.OutputfinancieringOok het onderhavige wetsvoorstel, zo constateren de leden van de SGP-fractie,
gaat uit van outputfinanciering voor gemeenten. Daarbij vragen de leden van
deze fractie zich af of het percentage van 10% uitval onder cursisten
realistisch is en waarop zij is gebaseerd. Deze aanname is onder meer gebaseerd
op de tot nu toe bekende resultaten van de Wet inburgering nieuwkomers (WIN),
zo antwoord ik deze leden. Volgens de WIN zijn nieuwkomers verplicht om een
inburgeringsprogramma te volgen. Dit programma wordt de nieuwkomer door de
gemeente aangeboden. Deze situatie is voor een deel vergelijkbaar met de situatie
zoals die onder de Wet inburgering gaat gelden. Het percentage van 10%
is een realistische aanname uitgaande van de verwachting dat de invoering
van het regime van het nieuwe inburgeringsstelsel het uitvalpercentage neerwaarts
zal beïnvloeden. Dat komt onder meer door het sanctieregime, de handhavingsmogelijkheden
en doordat inburgeringsplichtigen zullen beseffen dat als zij het traject
niet afronden, zij zelf voor de bekostiging van hun inburgering moeten zorgdragen.De leden van de SGP-fractie, die kennis hebben genomen van onenigheid
tussen het Rijk en de gemeenten over de vergoeding van de kosten van inburgeringscursussen
die door de gemeente aangeboden worden, hebben gevraagd naar die verschillen
van inzicht. Voorts hebben deze leden gevraagd of ik bereid ben om een jaar
na de invoering van de wet te bezien of de vergoeding van het Rijk aan gemeenten
afdoende is. De leden van de PvdA-fractie hebben gevraagd of evaluatie zal
leiden tot een nacalculatie en compensatie in geval de werkelijke kostprijs
hoger lag dan aangenomen plus een bijstelling van de voor gemeenten beschikbare
voorschotsvergoeding.Uitgangspunt van de bekostigingssystematiek is dat deze gemiddeld genomen
kostendekkend is. Voorafgaand aan het vaststellen van de vergoedingen is een
analyse gemaakt van de verwachte prijsontwikkeling, zo antwoord ik ook de
leden van de CDA-fractie. De uitkomsten van deze analyse zijn betrokken bij
de vaststelling van de voorschotsvergoeding. Uitgangspunt bij het vaststellen
hiervan is geweest dat de gemeenten cursussen kunnen inkopen op een vrije
markt.Daarnaast is voor de prijsontwikkeling bij de roc’s het overgangsbudget
van belang. Dit heeft effecten op de kostprijs van de roc’s. Het overgangsbudget
is geen «extra» geld voor roc’s, maar stelt de roc’s
in staat marktconform te gaan werken. Het overeengekomen bedrag van € 122
miljoen verschaft de roc’s de mogelijkheid de omslag van publieke naar
private dienstverlening te maken. Het gaat dan met name om de verplichtingen
die roc’s hebben tegenover personeel dat belast was met de uitvoering
van een wettelijk taak (het verzorgen van inburgeringsprogramma’s op
grond van de WIN). Roc’s worden door het overgangsbudget in staat gesteld
met ingang van het nieuwe stelsel tot een substantiële kostenreductie
te komen, om marktconform te opereren en dus te offreren. Volledigheidshalve
wijs ik de leden van de SP-fractie er in dit verband op dat er in het convenant
tussen de Bve Raad en de Ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
en Justitie een artikel is opgenomen om één en twee jaar na
inwerkingtreding van de Wet inburgering de eerste ontwikkelingen op de markt
te inventariseren. Dit betreft onder andere het aantal cursussen dat is verzorgd,
de prijs en het percentage geslaagden, in relatie tot de kenmerken
van deelnemers. Hierover bestaat, anders dan de leden van de PvdA-fractie
veronderstellen, overeenstemming met de Bve Raad. Ook de aannames worden uiteraard
door het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de Bve Raad gedeeld;
dat was immers een noodzakelijke voorwaarde om tot overeenstemming over het
overgangsbudget en het door de drie partijen ondertekende convenant te kunnen
komen.Het verschil van inzicht met VNG, zo antwoord ik de leden van de GroenLinks-
en SGP-fracties voorts, concentreert zich op de wijze waarop de compensatie
zal gaan plaatsvinden. Omdat de prijsontwikkeling nooit op voorhand precies
is te voorspellen en om het effect van de marktwerking op de prijzen te kunnen
vaststellen, heb ik de VNG voorgesteld jaarlijks via een prijsmonitor vast
te stellen wat de gerealiseerde landelijk gemiddelde prijs in dat jaar voor
het inkopen van cursussen op de markt is geweest (voor uitkeringsgerechtigden
en voor niet-uitkeringsgerechtigden/niet werkenden). Op basis hiervan wordt
de hoogte van de definitieve vergoeding vastgesteld en verrekend met het reeds
verstrekte voorschot. De gerealiseerde landelijk gemiddelde prijs dient tevens
voor de vaststelling van het voorschot het navolgende jaar. Het Rijk zal gemeenten
compenseren, indien de landelijk gemiddelde prijs hoger ligt dan het verstrekte
voorschot in een bepaald jaar. Gemeenten worden aldus op basis van de gerealiseerde
landelijk gemiddelde prijs gecompenseerd.De leden van de GroenLinks-fractie vragen of ten aanzien van gemeenten
een resultaatverplichting zal gaan gelden met betrekking tot de resultaten
van de inburgering, in die zin dat zij bijvoorbeeld in hun financiering afhankelijk
zijn van het aantal inburgeringsplichtigen dat daadwerkelijk slaagt voor hun
inburgeringsexamen of van het aantal cursussen dat aangeboden wordt. Uitgangspunt
van de bekostiging van gemeenten voor de uitvoering van de inburgeringstaken,
zo antwoord ik deze leden, is outputfinanciering. Dit betekent dat vooraf
met gemeenten afspraken worden gemaakt over het aantal aan te bieden voorzieningen
en het aantal te handhaven inburgeringsgtrajecten, zonder aangeboden voorziening
en dat achteraf de rijksbijdrage wordt vastgesteld aan de hand van de behaalde
resultaten. Dit geschiedt aan de hand van een aantal prestatie-indicatoren:
het aantal inburgeringsplichtigen dat start met de inburgering en het aantal
inburgeringsplichtigen dat deelneemt aan het examen. Het aantal inburgeringsplichtigen
dat daadwerkelijk slaagt is dus geen prestatie-indicator voor de vaststelling
van de rijksbijdrage.Bij de verrekening wordt voor 100% verrekend op het aantal gestarte
voorzieningen (elke bevoorschotte voorziening moet worden gestart anders moet
de gemeente een deel van het voorschot terugbetalen). Voor de deelname aan
het examen wordt een uitval van 10% geaccepteerd. Dit betekent dat
een gemeente haar voorschot mag behouden wanneer 90 van de 100 inburgeringsplichtigen
die een aanbod is gedaan, aan het examen deelnemen. Ligt het aantal deelnemers
langer dan 90 dan zal de gemeente moeten terugbetalen; nemen er meer dan 90
inburgeringsplichtigen aan het examen deel (tot maximaal 100), dan krijgt
de gemeente een bonus.De leden van de GroenLinks-fractie hebben voorts gevraagd naar de spreiding
van de middelen en inburgeringsvoorzieningen over de verschillende bijzondere
groepen inburgeringsplichtigen. Voor de drie bijzondere groepen inburgeringsplichtigen,
zo antwoord ik deze leden, heeft de regering in dit wetsvoorstel de mogelijkheid
van een gemeentelijk aanbod opgenomen (waarbinnen de gemeente de geestelijk
bedienaar in ieder geval een aanbod moet doen). In lijn van de WWB is er voor
gekozen om de gemeenten daar zelf nadere invulling aan te laten geven. De
gemeenteraad dient bij gemeentelijke verordening regels te stellen
over de procedure die het college moet volgen voor het doen van een aanbod
aan de inburgeringsplichtigen. Daarmee wordt de werkwijze van het college
bedoeld voorafgaand aan het doen van een aanbod. Hierbij gaat het in elk geval
om de criteria die worden gehanteerd bij het doen van een aanbod, de wijze
waarop wordt omgegaan met verschillende groepen uitkeringsgerechtigden aan
wie een voorziening kan worden aangeboden en de prioritering die daarin door
het college wordt aangebracht. Op deze wijze kunnen gemeenten op lokaal niveau
maatwerk leveren en wordt de gemeentelijke beleidsvrijheid niet doorkruist.
Wel is het zo dat de Minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie op basis
van het totale budget voor inburgering een rijksambitie formuleert voor de
aantallen per onderscheiden groep. Deze aantallen worden via een verdeelsleutel
over gemeenten verdeeld. De verdeelsleutel geeft een indicatie van het aantal
inburgeringsplichtigen per gemeente in het totaal aantal inburgeringsplichtigen
in Nederland. Vervolgens kunnen de gemeenten invloed uitoefenen op het aantal
inburgeringsplichtigen dat een inburgeringsvoorziening krijgt aangeboden en
het aantal inburgeringsplichtigen waarvan de inburgeringsplicht zal worden
gehandhaafd. Denkbaar is dat gemeente meer, of juist minder, inburgeringsvoorzieningen
wil gaan aanbieden dan bij de indicatieve verdeling van het macrobudget is
voorzien. Ook is het mogelijk dat een gemeente de beschikbare middelen op
een andere wijze over de categorieën inburgeringsplichtigen wil verdelen
dan is voorzien. Zoals hierboven reeds vermeld, zijn deze keuzes mede afhankelijk
van lokaal beleid. Gemeenten dienen prognoses op te stellen, waarin de aantallen
per categorie inburgeringsplichtige zijn aangegeven. Het is uiteindelijk aan
de Minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie om per gemeente een voorschot
en de daarbij behorende prestaties vast te stellen. Hierbij zijn zowel de
door gemeenten ingediende prognoses als het budgettaire kader bepalend.De leden van de PvdA-fractie die vragen hoe een realistische inschatting
kan worden gemaakt van de uitvoering van deze wet in termen van aantallen,
planning en financiering, indien het aantal personen dat op grond van een
diploma is vrijgesteld van de inburgeringsplicht niet kan worden ingeschat,
antwoord ik dat bij de berekening van het aantal inburgeringsplichtigen een
aantal aannames gedaan moest worden. Dit betreft ook het aantal inburgeringsplichtigen
dat op grond van een diploma, certificaat of ander bewijsstuk zal zijn vrijgesteld
van de inburgeringsplicht. De aanname inzake het aantal vrijstellingen op
grond van diplomabezit is beredeneerd op grond van diplomaregistraties bij
de IB-Groep en van monitor gegevens over de oudkomersregelingen en de WIN.
De aanname is dat minimaal 35% van de eerste generatie allochtonen
in het bezit is van een diploma of ander bewijsstuk dat leidt tot vrijstelling.
Mede rekening houden met deze aanname is het aantal inburgeringsplichtigen
uiteindelijk ingeschat op ruim 500 000 personen. In de planning en financiering
van de uitvoering van de Wet inburgering is van dit aantal inburgeringsplichtigen
uitgegaan.Web-middelenDe leden van de PvdA-fractie hebben gevraagd naar het beschikbaar blijven
van Web-middelen voor de NT2-opleidingen niveaus 1 en 2, de inzet van Web-middelen
vanaf niveau 3 en een eventueel gat voor oudkomers tussen de Wet inburgering
en de Web. Bij de invoering van het nieuwe inburgeringsstelsel, zo antwoord
ik deze leden, worden de Web-middelen voor NT2-opleidingen van niveau 1 en
2 van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap overgeheveld naar
het ministerie van Justitie. In eerste instantie was het niet de bedoeling
dat het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap de overige Web-middelen
nog beschikbaar zou stellen voor de niveaus 1 en 2. Daarmee zou echter de categorie niet-inburgeringsplichtigen, maar wel inburgeringsbehoeftigen,
zoals ik ook in paragraaf 2.3 reeds heb vermeld, buiten de boot vallen.
Daarop zijn staatssecretaris Rutte en ik overeengekomen dat vanuit de Web-middelen
gemeenten toch NT2 opleidingen op niveau 1 en 2 mogen inkopen voor niet-inburgeringsplichtigen.
De hiertoe strekkende nota van wijziging op het wetsvoorstel tot wijziging
van de Web in verband met de voorschriften inzake educatie, splitsing van
instellingen en vaststelling ondergrens aan de bekostiging deeltijdse beroepsopleidingen
(Kamerstukken II 2005/06, 30 170, nr. 7) – welke door mij
bij brief van 7 oktober 2005 is toegezegd – is op 2 december
jl. door staatssecretaris Rutte van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap aan de
Tweede Kamer gezonden, zo meld ik de leden van de CDA-fractie. Als gevolg
van deze nota van wijziging blijft het mogelijk voor gemeenten de taalniveaus
NT2 1 en 2 voor niet-inburgeringsplichtigen met Web-middelen te bekostigen.
Voor de NT2 niveaus 1 en 2 voor inburgeringsplichtigen geldt de Wet inburgering.De inzet van middelen voor de NT2-niveaus 3 tot en met 5 blijft geregeld
via de Web. Daarvoor geldt geen onderscheid tussen inburgeringsplichtigen
en niet-inburgeringsplichtigen. Gemeenten hebben de vrijheid een aanbod op
die niveaus te doen aan iedereen die zij daarvoor in aanmerking vinden komen.
Daarmee ontstaat er dus geen gat voor oudkomers tussen de Web en de Wet inburgering.
De inburgeringsplichtige oudkomer valt voor wat niveau 1 en 2 betreft onder
de Wet inburgering, de niet-inburgeringsplichtige oudkomers vallen voor wat
niveau 1 en 2 betreft onder de Web en voor niveau 3 tot en met 5 vallen alle
oudkomers onder de Web.Gecombineerde trajecten NT2 en beroepsonderwijs zijn momenteel combinaties
van twee geldstromen, te weten van de volwasseneneducatie en het beroepsonderwijs.
De eerste daarvan loopt via de gemeenten, de tweede van het Ministerie van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap naar de roc’s. Voor niet-inburgeringsplichtigen
zal er niets veranderen. Na invoering van het nieuwe inburgeringsstelsel zullen
de consequenties afhankelijk zijn van het feit of de deelnemer inburgeringsplichtig
is. Voor inburgeringsplichtigen geldt dat geldstromen van de Wet inburgering
en de Web, net zoals nu het geval is, dienen te worden gecombineerd. Bovendien
hebben voortijdig schoolverlaters/jeugdwerklozen de aandacht van het Ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in de Taskforce Jeugdwerkloosheid en
van de Ministeries van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap gezamenlijk in de Projectdirectie Leren & Werken. Maatwerk
blijft mogelijk en geboden om specifieke doelgroepen te voorzien van adequaat
aanbod. Dergelijke projecten zijn binnen het nieuwe inburgeringsstelsel nog
steeds mogelijk en initiatieven als deze worden vanuit verschillende departementen
van harte ondersteund.Financiering IBGDe leden van de PvdA-fractie hebben gevraagd naar de uitvoeringskosten
voor de taken van de IB-Groep. Vooruitlopend op de feitelijke uitvoering door
de IB-Groep vanaf de datum van inwerkingtreding van de wet wordt door de IB-Groep
op basis van een convenant met het ministerie van Justitie gewerkt aan de
voorbereiding van de uitvoering. In dit convenant is opgenomen dat voor de
uitvoering een prestatiecontract zal worden opgesteld. In dit contract zullen
ook de bedragen worden vastgelegd die de IB-Groep krijgt als vergoeding voor
de apparaatskosten (zie artikel 55, onderdeel B, van het wetsvoorstel). Op
dit moment wordt gewerkt aan de voorbereiding van het prestatiecontract. Daarnaast
komt voor de IB-Groep een programmabudget beschikbaar. Gelet op de fase waarin
de onderhandelingen zich bevinden, acht ik het niet opportuun om bedragen
te noemen. De kosten zullen in elk geval binnen de begroting
en meerjarenramingen vallen.ARTIKELENHoofdstuk 2 inburgeringsplichtDe artikelen 4, vierde lid, onder a, en 5, tweede lid, onder a, vormen
de grondslag om bij of krachtens algemene maatregel van bestuur bepaalde categorieën
inburgeringsplichtigen te benoemen die alsnog voor gehele of gedeeltelijke
ontheffing of vrijstelling in aanmerking kunnen worden gebracht. In dit verband
wijs ik de leden van de CDA-fractie er op dat, zoals ik ook in paragraaf 2.1
in antwoord op vragen van de CDA- en PvdA-fracties heb toegelicht, de verschillen
in de mate van achterstand en integratie tussen de diverse groepen allochtonen,
maar ook tussen de individuele leden van die groepen, dermate groot zijn dat
het niet mogelijk is om een algemeen geldend (sociologisch) patroon van integratie
van immigranten in Nederland op te stellen en daarop algemene en tevens sluitende
criteria te baseren voor de vraag wanneer iemand met de resultaatsgerichte
inburgeringsplicht moet worden gedwongen zich de nog ontbrekende kennis en
vaardigheden eigen te maken. De Commissie Blok heeft die brede diversiteit
geconstateerd (Kamerstukken II 2003/04, 28 689, nr. 14, p. 2)
en ook het kabinet heeft die diversiteit in zijn reactie op het eindrapport
van de commissie Blok (p. 6–7 en 11) onderkend. Vanuit het uitgangspunt
dat de inburgeringsplicht zoveel mogelijk moet aansluiten bij de daadwerkelijke
inburgeringsbehoefte, dat blijkens de reacties van de verschillende fracties
breed wordt onderschreven, wil de regering het verplichtende en resultaatgerichte
inburgeringsstelsel voorzien van de nodige flexibiliteit, om zo de op het
individu toegesneden maatwerk en daarmee het maatschappelijk draagvlak van
het nieuwe inburgeringsstelsel nog steviger te waarborgen, zonder daarmee
afbreuk te doen aan het uitgangspunt dat inburgering wordt voorgeschreven
daar waar het maatschappelijk vereist is. Daarbij kan uiteraard niet op voorhand
worden uitgesloten dat op basis van ervaringen die met het nieuwe inburgeringsstelsel –
en deze ontheffingsgrond – worden opgedaan, voor bepaalde specifieke
en duidelijk omlijnde groepen wordt vastgesteld dat de inburgeringsplicht
niet bijdraagt aan het overbruggen van de integratieachterstanden. In dit
verband wijs ik op de individuele beoordeling van de persoonlijke kennis en
vaardigheden van de betrokken inburgeringsplichtige, die tot ontheffing en
vrijstelling van de inburgeringsplicht kan leiden. Degene die op grond van
een algemeen verbindend voorschrift inburgeringsplichtig is en als zodanig
aan zijn inburgering werkt, en die behoort tot een categorie dieop enig later
tijdstip wordt vrijgesteld van de inburgeringsplicht, heeft in die voorafgaande
periode voldaan aan zijn wettelijke verplichting, en kan naderhand niet beweren
met terugwerkende kracht niet inburgeringsplichtig te zijn geweest. De vraag
of hij kosten heeft gemaakt voor inburgeringscursussen, is daarbij, zeker
gezien de genoemde ontheffingsmogelijkheid, irrelevant, zo antwoord ik de
leden van de CDA-fractie.Artikel 1In onderdeel j van het eerste lid van artikel 1 wordt «cursusinstelling»
gedefinieerd als een rechtspersoon met bepaalde eigenschappen. In het eerste
lid van artikel 7 wordt daarentegen gesproken van «een natuurlijke of
rechtspersoon». Ook natuurlijke personen kunnen (onderdelen van) een
inburgeringscursus aanbieden, zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie.
Wel is het zo dat de inburgeringsplichtige die aanspraak wil maken op de lening
en de kostengerelateerde vergoeding zijn inburgeringscursus moet
inkopen bij een rechtspersoon die beschikt over een – zolang geen regels
zijn gesteld over een overheidscertificaat – keurmerk. Omdat artikel
1, onderdeel j, in het belang van de waarborgen voor de consument, de eis
van rechtspersoonlijkheid stelt aan de cursusinstelling, zal bij nota van
wijziging in artikel 7 worden verduidelijkt dat het overheidscertificaat niet
voor natuurlijke personen openstaat.Artikel 2De leden van de CDA-fractie, die bij artikel 2 diverse vragen over de
geestelijke bedienaren hebben gesteld, verwijs ik naar paragraaf 2.1.7
van het algemene deel van deze nota waarin ik nader ben ingegaan op de positie
van de geestelijke bedienaar in het nieuwe inburgeringsstelsel. Op korte termijn
zal ik daarop nader ingaan ter gelegenheid van de kabinetsreactie op het ACVZ
advies «Toelating en Verblijf voor Religieuze doeleinden» van
26 juli 2005.In artikel 2, eerste lid, is de algemene inburgeringsplicht
opgenomen voor vreemdelingen die anders dan voor een tijdelijk doel, in Nederland
mogen verblijven. Een ieder die de Nederlandse nationaliteit niet bezit en
niet op grond van een wettelijke bepaling als Nederlander moet worden behandeld,
is een vreemdeling (artikel 1, onderdeel m, van de Vreemdelingenwet 2000).
Dat betekent dat ook niet-Nederlandse Unieburgers als Grieken en Slowaken,
andere EER-onderdanen en Zwitserse onderdanen, als ook hun familieleden die
de nationaliteit van een derde staat bezitten en die uit hoofde van een ter
toepassing van het EG-verdrag genomen besluit, dan wel krachtens de EER-overeenkomst
of de Overeenkomst tussen de EG en Zwitserland gerechtigd zijn Nederland binnen
te komen en er te verblijven, vreemdelingen zijn. In artikel 4, tweede lid,
van het wetsvoorstel zijn uitzonderingen op de algemene inburgeringsplicht
voorzien op grond van internationaal recht. Dat betreft onder meer deze categorieën
Unieburgers, andere EER-onderdanen en Zwitsers (onderdeel a) en hun familieleden
die onderdaan zijn van een derde land, die op grond van genoemde regelingen
in Nederland verblijf houden en daardoor rechtmatig verblijf in de zin van
artikel 8, onderdeel e, van de Vreemdelingenwet 2000 hebben (onderdeel c).
Voor die systematiek van in- en uitsluiting, zo antwoord ik de leden van de
VVD-fractie, is gekozen, omdat daarmee duidelijk tot uitdrukking wordt gebracht
dat in beginsel alle vreemdelingen tot inburgering
zijn verplicht, tenzij dat op grond van internationaal recht niet van hen
kan worden verlangd. Een belangrijke categorie daarbij zijn de gemeenschapsonderdanen
die uitdrukkelijk zijn vrijgesteld. In dit verband wijs ik er op dat de Europese
Commissie in haar brief van 14 juni 2005 heeft aanbevolen die vrijstelling
in de wet op te nemen.Artikel 3De inburgeringsplicht die op grond van artikel 3, eerste lid, van het
wetsvoorstel tot stand is gekomen, blijft op grond van het tweede lid voortduren
tot aan die plicht is voldaan. Zij eindigt niet bij beëindiging van de
in het eerste lid bedoelde uitkering, ouderlijke gezag of werkzaamheden als
geestelijke bedienaar. De leden van de CDA-fractie hebben in dit verband gevraagd
naar de wijze waarop rekening zal kunnen worden gehouden met bijzondere omstandigheden
die aanleiding kunnen geven tot het ophouden van de inburgeringsplicht, bijvoorbeeld
emigratie of remigratie, en hoe daarmee, ook in financiële zin, wordt
omgegaan. Terecht stellen deze leden vast dat het tweede lid omverlet laat
dat de inburgeringsplicht kan eindigen indien de Nederlandse inburgeringsplichtige
emigreert. In dat geval is hij immers niet langer ingezetene in de zin van
de Wet gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens. Het spreekt voor
zich dat aan personen, ongeacht hun nationaliteit, die zich vanuit
Nederland in een ander land vestigen en om die reden ook niet langer inburgeringsplichtig
zijn, geen inburgeringsvoorziening in Nederland wordt aangeboden en dat ook
de handhaving van de inburgeringsplicht door de gemeente wordt gestaakt. Voorts
kan vanuit het buitenland bezwaarlijk worden deelgenomen aan een vóór
de (r)emigratie reeds aanvaarde inburgeringsvoorziening. Indien zij op het
moment van de aanvraag van de lening inburgeringsplichtig waren, blijft de
aanspraak op de lening wel bestaan. Omdat de lening door de IB-Groep wordt
uitbetaald middels voldoening van de facturen van de cursusinstellingen zal
deze uitbetaling niet meer plaatsvinden als de betrokkene zijn inburgeringscursus
staakt. Hij dient vervolgens na drie jaar alsmede de aanloopfase van zes maanden
de lening met bijbehorende rente terug te betalen. Dit geldt niet voor de
asielgerechtigde wiens verblijfvergunning asiel voor bepaalde tijd is ingetrokken
omdat de rechtsgrond voor de verlening is vervallen bijvoorbeeld omdat het
land van herkomst veilig is verklaard. In de regeling Inburgering zal worden
opgenomen dat in dergelijke gevallen de opgebouwde rente en schuld wordt kwijtgescholden.
De Nederlandse inburgeringsplichtige die het inburgeringsexamen vóór
zijn (r)emigratie naar een ander land nog niet heeft behaald, zo antwoord
ik deze leden voorts, komen ook niet in aanmerking voor een vergoeding, aangezien
die uitsluitend wordt uitgekeerd aan de gewezen inburgeringsplichtige die
het inburgeringsexamen binnen drie jaar heeft behaald en voldoet aan de bij
of krachtens algemene maatregel van bestuur gestelde regels (artikel 16, eerste
lid, van het wetsvoorstel). Indien het examen wel tijdig is behaald, geldt
als voorwaarde voor het verkrijgen van de vergoeding dat de gewezen inburgeringsplichtige
rechtmatig in Nederland dient te verblijven. Hiervoor ben ik in paragraaf 2.4
al ingegaan op de uitkering van de (forfaitaire en kostengerelateerde) vergoeding
na beëindiging van het verblijf van vreemdelingen.De leden van de CDA-fractie hebben voorts gevraagd hoe te rijmen valt
dat enerzijds in het wetsvoorstel is bepaald dat de Wet inburgering nieuwkomers
wordt ingetrokken en anderzijds dat diezelfde wet tijdelijk van toepassing
blijft op de groep Antilliaanse en Arubaanse Nederlanders met taal- en ontwikkelingsachterstanden.
In antwoord hierop merk ik op dat het een algemeen gangbare wijze van wetgevingstechniek
is dat ten aanzien van een wet wordt bepaald dat deze wordt ingetrokken en
tegelijkertijd bij wijze van overgangsvoorziening kan worden bepaald dat deze
nog van toepassing blijft op bepaalde feiten, toestanden of verhoudingen.
Een ander recent voorbeeld is de wet van 28 april 2005, Stb. 275, waarin
is bepaald dat de Deltawet en Zuiderzeesteunwet worden ingetrokken en van
toepassing blijven op bepaalde bestaande situaties (zie de artikelen V, X,
XIII en XV van die wet). De betekenis van de door de leden van de CDA-fractie
geciteerde zinsnede uit p. 72 van de memorie van toelichting is dus dat
op grond van het in artikel 58 neergelegde overgangsrecht nog enige tijd,
namelijk tot de inwerkingtreding van een separate wettelijke regeling, het
oude recht, zoals dat was neergelegd in de ingetrokken Wet inburgering nieuwkomers
(WIN) en de daarop gebaseerde uitvoeringswetgeving, van toepassing blijft
op de groep Antilliaanse en Arubaanse Nederlanders die nieuwkomer in de zin
van de WIN zijn en zullen behoren tot de doelgroep van de toekomstige separate
regeling.Artikel 4Onderdeel e van artikel 4, tweede lid, zo antwoord ik de leden van de
VVD-fractie, ziet niet op Turkse onderdanen die aan Besluit 1/80 van de Associatieraad
EEG/Turkije toegang tot de arbeidsmarkt en een daarvan afgeleid verblijfsrecht
in Nederland ontlenen. Hoeveel personen in Nederland een dergelijk verblijfsrecht
hebben, is niet exact bekend. Aangezien dat verblijfsrecht van rechtswege
ontstaat, zijn de meesten daarvan houder van een verblijfsvergunning
voor bepaalde tijd of voor onbepaalde tijd. Het aantal Turkse onderdanen die
aan Besluit 1/80 verblijfsecht ontlenen, is onder meer afhankelijk van het
percentage van alle tot Nederland toegelaten Turkse onderdanen die langer
dan een jaar legaal in Nederland werken. Gelet op onder meer de hiervoor in
paragraaf 4.4.2 genoemde aantallen Turkse onderdanen die de afgelopen
vijf jaar als arbeids- of gezinsmigrant naar Nederland zijn gekomen, moet
worden aangenomen dat het om grote aantallen gaat.Artikel 5Zoals de leden van de CDA-fractie aangeven, heeft de gemeente op grond
van artikel 5 van het wetsvoorstel de mogelijkheid om een inburgeringsplichtige
geheel dan wel gedeeltelijk te ontheffen vanwege psychische of lichamelijke
belemmeringen. Onder de psychische belemmeringen zijn ook verstandelijke handicaps
begrepen. Deze behoeven dus geen aparte vermelding in artikel 5. Artikel 2.7
van het ontwerp-Besluit inburgering schrijft voor dat bij de aanvraag voor
een gehele of gedeeltelijke ontheffing als hier bedoeld een verklaring van
een onafhankelijke arts of deskundige wordt overgelegd. Zo nodig kunnen, volgens
ditzelfde artikel, bij ministeriële regeling nadere regels worden gesteld,
zowel omtrent de procedure als de gronden voor het verlenen van gehele of
gedeeltelijke ontheffing. Op deze wijze zal bewerkstelligd worden dat gemeenten
op gepaste wijze zullen omgaan met inburgeringsplichtigen met een psychische
of lichamelijke belemmering.Artikel 6De leden van de CDA-fractie hebben gevraagd of uit de in artikel 6 gestelde
termijnen moet worden afgeleid dat de regering ervan uitgaat dat het inburgeringstraject
in het buitenland gemiddeld ongeveer anderhalf jaar in beslag zal nemen. In
de Wet Inburgering is vastgelegd dat nieuwkomers die al in het buitenland
een examen hebben afgelegd, in Nederland binnen drieëneenhalf jaar hun
examen zullen moeten behalen. Voor nieuwkomers die geen examen in het buitenland
hebben gedaan, en voor oudkomers gelden andere termijnen. Zij zullen het examen
moeten afleggen binnen 5 jaar. De gedachte hierachter is dat nieuwkomers die
zich in het buitenland al hebben voorbereid en daar een bepaald niveau hebben
gehaald, sneller tot het vereiste niveau in Nederland zullen komen. De regering
gaat er niet vanuit dat er 1,5 jaar nodig is om het vereiste niveau voor het
examen buitenland te behalen. Dat is afhankelijk van vele factoren en zal
per situatie verschillen.De gemeente bepaalt het moment waarop de in artikel 6, eerste lid, onderdeel
b, bedoelde termijn van vijf jaar begint waarbinnen het inburgeringsexamen
moet zijn behaald en waarna naleving van de inburgeringsplicht met bestuurlijke
boeten kan worden afgedwongen. De leden van de CDA-fractie hebben in dit verband
gevraagd waarom ook oudkomers slechts dan in aanmerking komen voor een vergoeding
indien zij binnen een termijn van drie jaar na de handhavingsbeschikking het
examen hebben behaald. Ik heb hiervoor bewust voor gekozen, zo antwoord ik
deze leden, om de volgende redenen. Voorop staat dat de vergoeding een stimulans
moet vormen voor de inburgeringsplichtigen om het inburgeringsexamen zo snel
mogelijk te behalen. De regering gaat er, mede op grond van het tweede deeladvies
van de Commissie Franssen, van uit dat het voor inburgeringsplichtigen haalbaar
is om binnen drie jaar na het ontstaan van de inburgeringsplicht voor het
inburgeringsexamen te slagen.De termijn van vijf jaar voor oudkomers voor het opleggen van de bestuurlijk
boete is gekozen om een cumulatie van financiële prikkels na de
periode van drie jaar te voorkomen. Wanneer een inburgeringsplichtige na drie
jaar het examen niet haalt, loopt hij/zij namelijk de vergoeding al mis. Overigens
wil ik er op wijzen dat als een dergelijk situatie zich voordoet, dit geen
sanctie is. De overheid beoogt hiermee bepaald niet te «straffen»,
maar in positieve zin het gedrag van de inburgeringsplichtigen te beïnvloeden
opdat zij zich op zo kort mogelijke termijn de voor het inburgeringsexamen
benodigde kennis en vaardigheden eigen maken.Hiervoor ben ik in paragraaf 2.6.2 reeds ingegaan op de redenen waarom
naar mijn mening voor een «wildgroei» als het gaat om de inhoud
van de handhavingsbeschikkingen niet gevreesd hoeft te worden.Artikel 12Zoals de leden van de CDA-fractie terecht constateren, bestaat de mogelijkheid
dat de inburgeringsplichtige na het ontstaan van de inburgeringsplicht een
ander diploma behaalt waarmee de inburgeringsplicht eindigt. Een inburgeringsplichtige
zou meteen vanaf het onstaan van de inburgeringsplicht kunnen kiezen voor
een opleiding gericht op dat andere diploma, maar, zoals ik hiervoor in paragraaf 2.1.5
heb aangegeven, niet iedere opleiding is voor alle inburgeringsplichtigen
even geschikt. In paragraaf 2.4, zo antwoord ik deze leden voorts, ben
ik ingegaan op de gevolgen van het behalen van een dergelijk diploma voor
de financiële faciliteiten. Zoals ik in paragraaf 2.6.2 heb aangegeven,
wordt de wijze waarop een oudkomer zich voorbereidt op het inburgeringsexamen
niet in de gemeentelijke handhavingsbeschikking vastgelegd.Artikel 16Op de vragen van de leden van de CDA-fractie over de mogelijkheden van
de gemeente om individuele oudkomers vanwege eventuele specifieke individuele
omstandigheden een ruimere termijn te geven om het inburgeringsexamen, en
de rol van de niet-verwijtbare termijnoverschrijding op het recht op de vergoeding,
ben ik hiervoor in paragraaf 2.4.2 (de vergoedingsfaciliteit) reeds nader
ingegaan.Hiervoor ben ik in paragraaf 2.4 (financiële faciliteiten) nader
ingegaan op de vraag van de leden van de D66-fractie waarop het bedrag van € 3000
als maximum van de kostengerelateerde vergoeding is gebaseerd. De rijksbijdrage
die gemeenten ontvangen om bepaalde groepen inburgeringsplichtigen een (gecombineerd)
inburgeringsvoorziening aan te bieden, zo antwoord ik de leden van de D66-fractie,
zal worden geregeld in het Bekostigingsbesluit inburgering. Uitgangspunt van
de bekostigingssystematiek is dat deze gemiddeld genomen kostendekkend is.
Hiertoe is onder meer onderzoek uitgevoerd onder gemeenten naar de kosten
die gemaakt worden bij de uitvoering van het inburgeringsbeleid. Daarbij is
onder meer rekening gehouden met de kosten die door gemeenten worden gemaakt
voor het inkopen van cursussen en de uitvoerende taken van de gemeente. Voor
een verdere uiteenzetting van de bekostigingssystematiek wordt kortheidshalve
verwezen naar paragraaf 6 (Financiële aspecten) van deze nota.Artikelen 17 en 18Op grond van artikel 17, zesde lid, van het wetsvoorstel inburgering blijft
een aanbod achterwege indien dat de arbeidsinschakeling van een uitkeringsgerechtigde
inburgeringsplichtige belemmert. De leden van de CDA-fractie hebben gevraagd
wat dit concreet betekent voor de inburgeringsplicht, en of werk wordt gezien
als inburgeringstraject, waarmee voldoende vaardigheid in de Nederlandse taal
en kennis van de Nederlandse samenleving kan worden verworven.
Artikel 17, zesde lid, bepaalt dat de gemeente geen aanbod doet aan een uitkeringsgerechtigde
inburgeringsplichtige indien zijn arbeidsinschakeling daardoor wordt belemmerd.
Ik beschouw het deelnemen aan de arbeidsmarkt als een zeer belangrijke wijze
van deelnemen aan de Nederlandse samenleving. Werk vormt een belangrijke aanzet
tot inburgering , maar een geslaagde inburgering omvat meer. Inburgering bevat
bijvoorbeeld ook het kunnen opvoeden van kinderen tot burgers, die vaardig
zijn in de Nederlandse taal en met kennis van de Nederlandse samenleving en
het kunnen onderhouden van Nederlandse (sociale) contacten. De inburgeringsplicht
en de termijn voor inburgering lopen dus door totdat het vereiste niveau van
inburgeringsvaardigheden en -kennis is bemachtigd, ook na aanvaarding van
arbeid. Dit laatste betekent het volgende. Voor nieuwkomers blijft de inburgeringsplicht
onverkort van kracht en zij zullen binnen de gestelde termijn het inburgeringsexamen
moeten behalen. Oudkomers zijn weliswaar ook inburgeringsplichtig, maar voor
hen geldt dat de termijn van vijf jaar pas gaat lopen op het moment dat de
gemeente dat bij beschikking heeft bepaald (en de gemeente dus besloten heeft
de inburgeringsplicht te handhaven zonder een aanbod te doen). Het is aan
de gemeente om de naleving van de inburgeringsplicht te bewaken en te handhaven.Artikel 20Voor de inburgeringsplichtige die het aanbod van de gemeente heeft afgewezen
geldt op grond van het wetsvoorstel geen verplichting om onmiddellijk of binnen
bepaalde tijd te starten met zijn zelfstandige voorbereiden op het inburgeringsexamen,
zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie. Wel gelden uiteraard ook voor
hem de termijnen waarbinnen hij aan de inburgeringsplicht moet hebben voldaan.
Ik teken daarbij nog aan dat de gemeente alleen gebruik zal maken van de bevoegdheid
om een oudkomer een inburgeringsvoorziening aan
te bieden, indien de gemeente het oogmerk heeft de betrokken oudkomer te handhaven.
Als een oudkomer een aanbod afwijst, bepaalt het college in de handhavingsbeschikking
de datum waarop de termijn aanvangt waarbinnen aan de inburgeringsplicht moet
zijn voldaan.De gemeente roept elke nieuwkomer op. Indien de nieuwkomer een aanbod
afwijst informeert de gemeente hem over de voor hem geldende termijn waarbinnen
aan de inburgeringsplicht moet zijn voldaan. Deze termijn vloeit voort uit
de wet.Zoals al gesteld kan de inburgeringsplichtige het moment bepalen waarop
hij start met zijn voorbereidingen op het inburgeringsexamen. Met het bepalen
van dat moment dient hij uiteraard wel rekening te houden met het feit dat
bij binnen 5 jaar na de datum, opgenomen in de beschikking cq. binnen 5 jaar
na het verlenen van de verblijfsvergunning, het inburgeringsexamen moet hebben
behaald, op straffe van een bestuurlijke boete.Artikel 21Op de diverse vragen van de leden van de CDA-fractie over hoe wordt omgegaan
met verhuizingen van inburgeringsplichtigen naar andere gemeenten, ben ik
hiervoor in paragraaf 2.5 nader ingegaan.Artikelen 27, 28 en 29De leden van de CDA-fractie hebben gevraagd naar de relatie tussen de
in de toelichting op de artikelen 27, 28 en 29 genoemde bedragen van € 340
en € 500 en de in artikel 32 genoemde bedragen. In het wetsvoorstel
tot aanvulling van de Algemene wet bestuursrecht (Vierde tranche Awb) (Kamerstukken
II 2003/04, 29 702, nrs. 1–3), dat thans in behandeling is
bij de Tweede Kamer, zo antwoord ik deze leden, worden onder
meer algemene regels inzake de bestuurlijke boete voorgesteld. Hierin wordt
ook het onderscheid voorgesteld tussen «lichte» en «zware»
feiten. De grens tussen «lichte» en «zware» feiten
is in beginsel gelegd bij een maximale boete die ligt onder een bedrag van € 340.
Het opleggen van boetes bij «zware» feiten is met meer waarborgen
omgeven. Voor«zware» feiten gelden drie extra eisen: er moet een
rapport worden opgemaakt van de overtreding, er is een verplichting tot horen
van de overtreder voorafgaand aan het opleggen van de boete en een mandaat
tot het opleggen van een bestuurlijke boete wordt niet verleend aan degene
die van de overtreding een rapport heeft opgemaakt. In het inburgeringsstelsel
is alleen de overtreding van artikel 27 een«licht» feit. Het betreft
het geen gehoor geven aan de oproep en het niet voldoende meewerken aan het
onderzoek (intake). De boete die wordt opgelegd bij overtreding van dit feit
bedraagt immers maximaal€ 250. De maximumbedragen van de overige
boetes liggen boven de€ 340 en worden opgelegd bij overtreding van «zware»
feiten. In het inburgeringsstelsel zijn de «zware feiten»: het
niet meewerken aan de uitvoering van de inburgeringsvoorziening (artikel 21,
eerste lid); het niet nakomen van de verplichtingen die in de verordening
worden opgenomen (artikel 21, derde lid); het niet behalen van het inburgeringsexamen
binnen de gestelde termijnen (artikel 6, eerste lid) en het niet behalen van
het inburgeringsexamen binnen de bij of krachtens de artikelen 30 en 31 gestelde
termijnen. Voor het opleggen van de boetes bij het overtreden van de «zware»
feiten gelden de eerder genoemde extra eisen.Artikel 34De leden van de CDA-fractie hebben gevraagd in hoeverre uit het IVBPR,
het EVRM, en de jurisprudentie van het Europese Hof van Justitie af te leiden
is of en in hoeverre gebruikmaking van het zwijgrecht zich tegen betrokkenen
kan keren, mede gezien de toelichting op artikel 36, waarin wordt aangegeven
dat om aan het opleggen van een boete te ontkomen de inburgeringsplichtige
een beroep zal moeten doen op afwezigheid van alle schuld en deze afwezigheid
aannemelijk moet maken. Artikel 36, dat is ontleend aan artikel 5.4.1.2 van
het wetsvoorstel Awb (vierde tranche) (Kamerstukken II 2003/04, 29 702,
nrs. 1–3), codificeert het beginsel «geen straf zonder schuld».
In de toelichting is aangegeven dat het college van burgemeester en wethouders
de verwijtbaarheid van de overtreding niet hoeft te bewijzen (schuld is geen
bestanddeel van het delict), maar dat de overtreder (inburgeringsplichtige)
een beroep zal moeten doen op afwezigheid van alle schuld, en deze afwezigheid
aannemelijk moet maken, om aan het opleggen van de boete te ontkomen. Hieraan
voeg ik toe, dat het zorgvuldigheidsbeginsel uiteraard met zich brengt dat
indien het college uit andere hoofde reeds weet zou hebben van bijzondere
omstandigheden die de afwezigheid van schuld zouden impliceren, het college
daar rekening mee moet houden, ook als de inburgeringsplichtige zich daarop
niet uitdrukkelijk beroept, omdat hij van zijn zwijgrecht gebruik zou maken.
Het college zou bijvoorbeeld uit de ontvangst van een aanvraag om ontheffing
van de inburgeringsplicht op grond van artikel 29, tweede lid, onder b, kunnen
afleiden dat de inburgeringsplichtige, buiten zijn schuld, er niet in slaagt
het inburgeringsexamen te behalen. Het college dient in zo’n geval de
aangevoerde feiten en omstandigheden ook mee te nemen in de afweging terzake
van het opleggen van een bestuurlijke boete. Overigens ligt het niet erg voor
de hand dat de inburgeringsplichtige omstandigheden die in zijn voordeel zouden
werken, verzwijgt, zo merk ik op. De regeling van artikel 36 – die schuld
veronderstelt als het daderschap vaststaat, maar te allen tijde een beroep
op afwezigheid van alle schuld toelaat – is naar het oordeel van de
regering in overeenstemming met de verdragsrechtelijke eisen en de jurisprudentie
daarover (met name artikel 6 EVRM). Artikel 35De leden van de CDA-fractie merken terecht op dat artikel 35 beoogt dubbele
bestraffing uit te sluiten. Artikel 35 van het wetsvoorstel verbiedt het college
van burgemeester en wethouders om een bestuurlijke boete op grond van de Wet
inburgering op te leggen indien voor dezelfde gedraging op grond van de WWB
de bijstand is verlaagd, dan wel indien voor dezelfde gedraging een maatregel
is opgelegd op grond van een van de op grond van artikel 3, eerste lid, onderdeel
a, aan te wijzen socialezekerheidswetten of -regelingen. Zoals ook uit de
memorie van toelichting blijkt, is artikel 35 opgenomen met het oog op de
met reïntegratie gecombineerde inburgeringsvoorzieningen. Indien bijvoorbeeld
het volgen van taallessen deel uitmaakt van een gecombineerde voorziening,
en de betrokkene zich daarbij onvoldoende inspant, kan deze gedraging zowel
leiden tot een verlaging resp. weigering van de bijstand resp. uitkering als
tot het opleggen van een bestuurlijke boete op grond van de Wet inburgering.
In dit voorbeeld is cruciaal dat de gedraging (het niet voldoen aan de inspanningsverplichting) zowel in strijd komt met de op grond van de WWB resp.
de socialezekerheidswet gestelde voorschriften als met de op grond van de
Wet inburgering gestelde voorschriften, doch dat van dezelfde overtreding kan worden gesproken. Het «ne bis in idem»-beginsel
houdt in dat niemand tweemaal mag worden gestraft voor dezelfde overtreding.
Indien iemand gelijktijdig twee of meer verschillende overtredingen pleegt,
kan hij wel voor beide afzonderlijk worden gestraft.Ik meen dat de door deze leden geschetste situatie een voorbeeld is van
een situatie waarin van twee verschillende overtredingen sprake is, en niet
van een dubbele bestraffing voor eenzelfde feit. Zij schetsen een situatie
waarin enerzijds een bestuurlijke boete wordt opgelegd omdat men niet binnen
de gestelde termijn het inburgeringsexamen heeft gehaald en anderzijds een
korting op de uitkering wordt toegepast omdat men (bijvoorbeeld als gevolg
van het volgen van een inburgeringsvoorziening) onvoldoende inspanning heeft
verricht c.q. kunnen verrichten om aan het werk te komen. Reeds om de enkele
reden dat het niet tijdig behalen van het inburgeringsexamen wel in strijd
komt met de Wet inburgering, maar niet met de WWB of een socialezekerheidswet,
kan in deze situatie naar mijn mening geen sprake zijn van dubbele bestraffing.
Er is sprake van twee verschillende overtredingen.Overigens lijken deze leden in het gegeven voorbeeld ervan uit te gaan
dat de gemeente een «losse» inburgeringsvoorziening aanbiedt aan
een bijstands- of uitkeringsgerechtigde. Dit is niet juist. Artikel 18 van
het wetsvoorstel bepaalt dat de gemeente aan deze categorie inburgeringsplichtigen
uitsluitend een met reïntegratie gecombineerde inburgeringsvoorziening
kan aanbieden. Deze gecombineerde voorziening is zowel op uitstroom naar betaalde
arbeid gericht als op het behalen van het inburgeringsexamen. Indien een dergelijke
gecombineerde voorziening de arbeidsinschakeling van betrokkene zou belemmeren,
mag de gemeente geen voorziening aanbieden (artikel 17, zesde lid, van het
wetsvoorstel).Deze leden hebben voorts gevraagd of een inburgeringsplichtige die niet
binnen de gestelde termijn zijn inburgeringsexamen heeft behaald en op grond
daarvan een bestuurlijke boete heeft gekregen, vervolgens zijn werk verliest
en een uitkering aanvraagt, met een korting op zijn uitkering kan worden geconfronteerd
omdat hij onvoldoende verantwoordelijkheid heeft getoond bij het behouden
of opnieuw vinden van werk. Ik beantwoord deze vraag bevestigend aangezien
het hier om twee verschillende overtredingen gaat. De boete vanwege het niet
(tijdig) behalen van het inburgeringsexamen kan om die reden ook herhaald
worden opgelegd (artikel 31). Artikelen 41 en 43De leden van de CDA-fractie hebben gevraagd naar de ratio van het vervallen
van de bevoegdheid tot het opleggen (artikel 41, vierde en vijfde lid, van
het wetsvoorstel) en invorderen (artikel 43, derde lid) van de bestuurlijke
boete na verloop van de genoemde termijnen. Zoals strafbare feiten door tijdsverloop
verjaren (artikel 70 van het Wetboek van Strafrecht), zo antwoord ik deze
leden, behoort ook in het bestuursrecht de bevoegdheid van de overheid om
overtredingen te bestraffen in de tijd begrensd te zijn. De reden voor het
opnemen van verjaringstermijnen in het strafrecht en in het bestuursrecht
is gelegen in de rechtszekerheid voor de burger. Op grond van het rechtszekerheidsbeginsel
gaat het niet aan dat burgers ook na een zeer lange termijn, nadat de overtreding
heeft plaatsgevonden nog een bestuurlijke boete opgelegd kunnen krijgen, of
dat een reeds opgelegde bestuurlijke boete nog kan worden ingevorderd.Het vierde en vijfde lid van artikel 41 van het onderhavige wetsvoorstel
komen overeen met artikel 5.4.1.6 Awb (vierde tranche), waarin voor de termijnen
aansluiting is gezocht bij bestaande verjaringstermijnen. Voor de zware feiten
is in het vierde lid gekozen voor een termijn van vijf jaar, die thans reeds
geldt voor bestuurlijke boeten op grond van de sociale zekerheidswetgeving
(bijvoorbeeld artikel 27e, tweede lid, van de Werkloosheidswet en artikel
17e, tweede lid, van de Algemene kinderbijslagwet) en de fiscale wetgeving
(artikelen 67c, derde lid, en 67f, vierde lid, van de Algemene wet inzake
rijksbelastingen). Aan deze langere termijn bestaat behoefte vanwege de aard
van het feit en het uitgebreid onderzoek dat nodig kan zijn. Voor de lichte
feiten (vijfde lid) is gekozen voor een termijn van twee jaar, die overeenkomt
met de verjaringstermijn voor strafrechtelijke overtredingen. Op grond van
artikel 43, derde lid, van het onderhavige wetsvoorstel vervalt de bevoegdheid
tot invordering van de bestuurlijke boete na vijf jaar. De verjaringstermijn
van vijf jaar sluit aan bij de meest gebruikelijke termijn in het Burgerlijk
Wetboek.Hetgeen artikel 41 van het wetsvoorstel regelt, is op dit moment nog niet
in de Algemene wet bestuursrecht geregeld, zo antwoord ik de leden van de
fractie van de ChristenUnie op hun vraag naar de meerwaarde van artikel 41,
eerste en tweede lid, boven hetgeen al bij wijze van codificatie van elementaire
rechtvaardigheidsbeginselen in de Awb is vastgelegd. Artikel 41, eerste en
tweede lid, komt overeen met artikel 5.4.1.3 van het wetsvoorstel Vierde tranche
Awb (Kamerstukken II 2003/04, 29 702, nr. 3), dat bij de Tweede
Kamer in behandeling is.Bij inwerkingtreding van de vierde tranche, kan artikel 41, zoals in de
memorie van toelichting is gesteld, vervallen.Artikel 57In artikel 57 is als overgangsbepaling opgenomen dat de wet niet van toepassing
is op de oudkomer die op het tijdstip waarop de wet in werking treedt 60 jaar
of ouder is. Deze oudkomer is derhalve niet inburgeringsplichtig. Het college
van burgemeester en wethouders zal hem dan ook niet oproepen en ten aanzien
van hem geen handhavingsbeschikking geven, zo antwoord ik de leden van de
CDA-fractie. Zoals ook de inburgeringsplicht uit de wet volgt, volgt ook deze
uitzondering daarop uit artikel 57 van het wetsvoorstel; een beschikking is
daarvoor niet nodig.Artikel 59De leden van de D66-fractie hebben gevraagd naar het overgangstraject
voor mensen die onder de huidige Wet inburgering nieuwkomers (WIN) bezig zijn
met hun inburgering. Artikel 59, zo antwoord ik deze leden, voorziet in een
overgangsmaatregel voor diegenen die op het moment van inwerkingtreding
van het nieuwe inburgeringsstelsel onder de WIN een inburgeringsprogramma
volgen. Kern van de maatregel is dat deze personen hun lopende inburgeringsprogramma
op grond van de WIN kunnen (en moeten) afmaken. Dat wil zeggen dat binnen
een jaar na het starten van het inburgeringsprogramma de WIN-toets moet worden
afgelegd en dat aan het einde van het traject het in artikel 13 van de WIN
bedoelde certificaat wordt uitgereikt. Wel wordt ook op deze groep de inburgeringsplicht
uit de nieuwe wet van toepassing, hetgeen betekent dat binnen de op grond
van het wetsvoorstel geldende termijnen het inburgeringsexamen moet zijn behaald.
Indien echter op basis van het WIN-programma een certificaat is behaald op
grond waarvan aan het niveau van het inburgeringsexamen wordt voldaan, bestaat
geen inburgeringsplicht (zie artikel 2.3, eerste lid, onderdeel j, van het
ontwerp-Besluit inburgering). Voor oudkomers die op basis van een oudkomersregeling
een inburgeringstraject hebben gevolgd, geldt een soortgelijke voorziening
(artikel 2.3, eerste lid, onderdeel k, van het ontwerp-Besluit inburgering).Naar aanleiding van de vraag van de leden van de SGP-fractie over artikel
59 merk ik op dat die overgangsbepaling betrekking heeft op personen die ten
tijde van de inwerkingtreding van het nieuwe inburgeringsstelsel een inburgeringsprogramma
volgen op basis van de Wet inburgering nieuwkomers (WIN). Uit het –
imperatief geformuleerde – artikel 59 vloeit voort dat dit inburgeringsprogramma
in ongewijzigde vorm moet worden voortgezet. De tekst waarop de leden van
de SGP-fractie in hun vraag kennelijk doelen, is de passage in de toelichting
op artikel 59 (p. 121 van de memorie van toelichting), waarin volledigheidshalve
is ingegaan op lopende programma’s op basis van de zogeheten oudkomersregelingen
of de Wet educatie en beroepsonderwijs (Web) voor diegenen die niet onder
de WIN vallen en waarop de overgangsvoorziening in artikel 59 geen betrekking
heeft. Aangezien deze trajecten een ander karakter hebben (deelname op basis
van vrijwilligheid), ligt het in de rede dat gemeenten na inwerkingtreding
van het nieuwe inburgeringsstelsel de vrijheid moeten hebben te bezien op
welke wijze eventuele nog lopende trajecten kunnen worden ingepast in een
alsdan verplichte inburgeringsvoorziening op grond van de nieuwe wet.De Minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie,M. C. F. Verdonk 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30308-7.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl