Misbruik belastingen, sociale zekerheid en subsidies; Brief van de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 17050, nr. 355

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

17-04-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

17050 nr. 355

14-04-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningBIJLAGE BEVINDINGEN VAN DE ANALYSEI. Kwantitatieve aspectenOntwikkeling bijstandsschuld vanwege frauduleus handelen
(x 1 € mln.) II. Kwalitatieve aspecten
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 17050Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 35 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
17 050Misbruik en oneigenlijk gebruik op het gebied van belastingen, sociale
zekerheid en subsidiesnr. 355BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEIDAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 14 april 2008In het Algemeen Overleg op 31 oktober 2007 (17 050/29 407,
nr. 344) over Handhaving heb ik met uw Kamer gesproken over de bij gemeenten
uitstaande vorderingen op (ex-)bijstandsontvangers in verband met verwijtbaar
handelen. De Integrale Handhavingsrapportage over 2006 geeft aan dat medio
2005 een bedrag van ca. € 600 mln. aan dergelijke vorderingen open
stond.Ik heb u toegezegd dat ik zou laten analyseren welke factoren de hoogte
en de ontwikkeling van dit bedrag bepalen. Hiertoe heb ik een verkennende
analyse op het bestand bij het CBS (debiteurenstatistiek bijstand), aangevuld
met een kwalitatieve uitvraag bij een aantal grotere gemeenten, laten uitvoeren.
De resultaten van deze analyse treft u in de bijlage bij deze brief aan.Op 25 maart 2008 heeft uw Kamer ingestemd met de motie Nicolaï
(17 050, nr. 351), waarin de regering wordt verzocht om de met de
gemeenten gemaakte afspraken met het oog op fraudebestrijding nogmaals te
bevestigen en aan te dringen op een strikter invorderingsbeleid voor bedragen
onder de € 6000.In deze brief treft u mijn beleidsconclusies aan. Daarnaast geef ik aan
hoe ik invulling wil geven aan de aangenomen motie Nicolaï (17 050,
nr. 351).Uit de nadere analyse van het CBS-bestand blijkt dat er medio 2007 de
facto sprake is van circa € 515 miljoen aan uitstaande vorderingen
vanwege verwijtbaar handelen van (ex-)bijstandsontvangers. Een in absolute
zin hoog bedrag aan uitstaande fraudevorderingen kan naar mijn oordeel niet
zonder meer gezien worden als een indicatie dat er door gemeenten onvoldoende
inspanningen worden geleverd met betrekking tot terugvordering. Met het verhogen
van de inspanningen op handhaving door gemeenten worden er meer fraudegevallen
gedetecteerd en worden in toenemende mate ook zwaardere fraudegevallen opgespoord,
waarmee het totaal geconstateerde fraudebedrag toeneemt. In dit verband verwijs ik naar de analyse waar onder meer ingegaan wordt op de stijging
van het totale fraudebedrag en het gemiddeld fraudebedrag.Bekend is dat bij bijstandscliënten – gelet op het respecteren
van de beslagvrije voet – nagenoeg uitsluitend sprake is van een zeer
geringe aflossingscapaciteit.In het op 15 februari 2008 (17 050, nr. 348) door mij aan uw
Kamer aangeboden IWI-rapport «Gemeentelijke afdoening, de laatste schakel
in de handhavingsketen» werd gesteld dat in ruim 40% van de fraudegevallen
geen sanctionering door gemeenten zou plaatsvinden. Bij een nadere beschouwing
blijkt dat bij het berekenen van deze 40% is uitgegaan van de CBS-bijstandsfraudestatistiek.
Echter, de maatregel waarbij een gemeente overgaat tot het tijdelijk verlagen
van de uitkering wordt niet in deze statistiek waargenomen en is daarom ook
niet meegenomen bij de berekening van de genoemde 40%. Dit betekent
dat de 40% een overschatting is van de mate waarin gemeenten geen sanctie
zouden treffen bij een fraudeconstatering.Mijn aanvullende, kwalitatieve uitvraag bij enkele grotere gemeenten heeft
niet het beeld opgeleverd van een coulante houding van gemeenten ten aanzien
van fraudeurs. Het beeld wijst eerder op een houding bij gemeenten om fraudeurs
harder aan te pakken dan andere bijstandsdebiteuren. Gemeenten geven aan –
zoals IWI ook constateerde – dat het uitgangspunt «fraude niet
mag lonen» centraal staat in hun uitvoering.Gemeenten benoemen in dit kader echter ook de situaties waarin meerdere
belangen tegen elkaar moeten worden afgewogen en benadrukken dat er in het
algemeen sprake is van een slechts geringe financiële armslag van de
kant van de (ex-)cliënt waardoor vorderingen lang open blijven staan
en/of moeizaam kunnen worden geïncasseerd. Dit laatste wordt mede beïnvloed
door de eerder genoemde beslagvrije voet; ook ik hecht er overigens aan dat
hiermee terdege rekening wordt gehouden.Zoals ik ook in mijn brief aan uw Kamer van 15 februari 2008 (17 050,
nr. 348) heb aangegeven biedt de Wet werk en bijstand (Wwb) gemeenten
een grote mate van beleidsvrijheid. Gemeenten zijn verplicht om hun handhavingsbeleid
in een verordening vast te leggen. Gemeenten hebben de mogelijkheid om in
het geval van niet-naleven van verplichtingen, waaronder de informatieplicht,
de uitkering te verlagen en tot terugvordering over te gaan. Dit betekent
dat de verantwoordelijkheid voor «maatwerk» in handen van gemeenten
is gelegd. De onderdeel van het systeem uitmakende financiële prikkel –
opbrengsten van verlaging van de uitkering en terugvordering komen de gemeente
toe – moet er mede toe bijdragen dat gemeenten deze verantwoordelijkheid
ook waarmaken.Vanuit mijn systeemverantwoordelijkheid voor de Wet werk en bijstand (Wwb)
vind ik fraudebestrijding, waaronder het uitgangspunt dat fraude niet mag
lonen, van groot belang. Een adequaat beleid en uitvoering daarvan werkt preventief
en draagt in belangrijke mate bij aan het behoud van het maatschappelijke
draagvlak voor de sociale voorzieningen.In het deelakkoord participatie SZW-VNG, onderdeel van het in 2007 tot
stand gekomen bestuursakkoord van rijk en gemeenten, is dit belang doorvertaald
in de afspraak dat de gemeenten zich gaan inspannen om het zgn. «programmatisch
handhaven» in de gemeentelijke beleids- en uitvoeringspraktijk te verankeren.
Ik heb hiervoor (eenmalig) € 36 mln. ter beschikking gesteld. In
dat kader heb ik ook met de VNG afgesproken dat er op geaggregeerd niveau
inzicht zal worden verschaft in wat er met betrekking tot deze afspraak aan
resultaten en effecten wordt geboekt. Als eerste zal een kwalitatief onderzoek
ter vaststelling van de uitgangssituatie per ultimo 2007 plaatsvinden. Deze
stand van zaken zal dan als uitgangspunt dienen voor het meten
van de voortgang van de gemaakte afspraak met betrekking tot handhaving.Zoals ik al heb aangegeven in het Algemeen Overleg Handhaving van 5 maart
jl. en het Verslag Algemeen Overleg van 18 maart jl. (Handelingen der
Kamer II, vergaderjaar 2007–2008, nr. 64, blz. 4583–4586)
zal ik de resultaten van de uitgevoerde analyse op het bijstandsfraudevorderingenbestand
voorleggen aan de VNG. Ik zal in overleg met VNG bezien of, en zo ja op welke
wijze gemeenten ondersteund kunnen worden in de verdere vormgeving van hun
handhavingsbeleid en bij hun inspanningen om het uitstaande bijstandsfraudevorderingenbedrag
zo gering mogelijk te houden. Bij dit overleg zullen ook de conclusies van
het op 15 februari jl. door mij aan u aangeboden IWI-rapport «Gemeentelijke
afdoening, de laatste schakel in de handhavingsketen» worden betrokken.
Ik zal gemeenten informeren aan de hand van de conclusies van dit overleg
en hen wijzen op het belang van een adequaat handhavingsbeleid en uitvoering
daarvan. Op deze wijze geef ik invulling aan de door uw Kamer aangenomen motie-Nicolaï
c.s. over een strikt invorderingsbeleid voor bedragen onder de € 6000
(17 050, nr. 351).De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,A. Aboutaleb BIJLAGE BEVINDINGEN VAN DE ANALYSEI. Kwantitatieve aspectenVoor de analyse is gebruik gemaakt van de bijstandsdebiteurenstatistiek
van het CBS. Als basis voor deze sinds 2002 functionerende statistiek dienen
de door de gemeenten verstrekte records van alle vorderingen die verband houden
met de uitvoering van de WWB, IOAW, IOAZ en WWIK. Voor de nu uitgevoerde analyses
is deels gebruik gemaakt van onderdelen van deze statistiek die nog niet op
hun betrouwbaarheid zijn getest. Bij de analyse zijn evenwel geen resultaten
gevonden waarbij door onderlinge vergelijking twijfel ontstond bij de bruikbaarheid
van de resultaten voor het te bereiken doel (tenzij expliciet anders aangegeven),
namelijk een globaal inzicht in de samenstelling van het bestand aan fraudevorderingen
bij de gemeenten.• Het door IWI in de Integrale Handhavingsrapportage over 2006 vermelde
bedrag van € 600 miljoen heeft betrekking op het totale uitstaande
schuldbedrag medio 2005 dat (ex)-bijstandontvangers dienen terug te betalen
op eerder verstrekte uitkeringen ongeacht de reden van terugvordering, dus
ook bijvoorbeeld wegens verstrekte voorschotten of administratieve fouten.
Het schuldbedrag vanwege verwijtbaar gedrag van de uitkeringsontvanger bedroeg
medio 2007 ca. € 515 miljoen. Medio 2005 was dat ca. € 480
miljoen.• De € 515 miljoen hebben betrekking op in totaal ca. 128 500
vorderingen waarbij het kan voorkomen dat bij een debiteur sprake is van meer
dan één vordering. Gemiddeld is de uitstaande schuld per fraudevordering
dus ca. € 4 000. Er staan 25 000 fraudevorderingen open
met een schuld groter dan € 5 000.• In onderstaand overzicht is de ontwikkeling in vier jaar weergegevenOntwikkeling bijstandsschuld vanwege frauduleus handelen
(x 1 € mln.)  Saldo schuld
septemberaflossingen 200447345 200548046200650546 2007515 (juni)43• Voor inzicht in de factoren die de ontwikkeling van het uitstaande
bedrag bepalen is het bestand voor de laatste vijf maanden van 2006 geanalyseerd.
Daarbij wordt het volgende beeld verkregen: Beginschuld begin augustus is 502
miljoen nieuwe fraudevorderingen van augustus t/m december46 miljoen In deze periode is het schuldbedrag verminderd door aflossingen18 miljoen door gemeenten uitgevoerde correcties1 op schuldbedrag10 miljoenafboekingen8 miljoen Totaalbedrag in vermindering op uitstaande schuld36 miljoen Eindschuld (december) 502 + 46 -/- 36 =512 miljoen1 Correctie kan plaatsvinden bij voorbeeld na het indienen
van een bezwaar, bij schuldsanering of om dringende redenen. Helaas is door
de gemeenten te vaak van de code overige gebruik gemaakt (meer dan 50%)
om verantwoord inzicht te bieden in de verdeling van dit kenmerk.Dit levert de volgende conclusies op:– in vijf maanden tijd is het uitstaande schuldbedrag wegens fraudes
met ca. 2% gestegen van 502 miljoen naar 512 miljoen.– dat houdt verband met de omvang van de nieuwe fraudevorderingen,
die in deze 5 maanden 10 miljoen hoger is (46 t.o.v. 36) dan het totaal aan
ontvangsten en afboekingen. – het bedrag aan ontvangsten in vijf maanden van de uitstaande schuld
is 3,3% (18 ten opzichte van 548 (502 + 46).• Uit de statistiek blijkt dat per september 2006 op ca. 50%
van de 125 000 fraudevorderingen op dat moment niet werd afgelost. Bij
bijna de helft van deze 64 000 vorderingen hield dat verband met het
feit dat er door die debiteur op dat moment op een andere vordering werd afgelost.
Bij de overige 32 500 kwam dat in 12 500 gevallen doordat de debiteur
onbereikbaar was en in 4 500 gevallen doordat debiteur niet over de nodige
middelen beschikte. Overige redenen voor het tijdelijk niet betalen zijn bv.
een lopende (bezwaar)procedure (7 200), schuldsanering e.d.• Van de 57 500 fraudevorderingen waarop met een zekere regelmaat
werd afgelost gebeurde dat– bij 18 800 via inhouding op de uitkering,– bij 26 400 via een minnelijke regeling, en– bij 12 300 via beslag.• Van de fraudevorderingen waarop in de maand september 2006 een
bedrag werd geïnd gaat het in 73% van de gevallen om maandelijkse
bedragen lager dan € 100. Maar ook als de gemeente zware middelen
zoals beslag inzet, wordt op jaarbasis toch slechts 15% van de uitstaande
fraudeschuld geïnd.• Voor de mate van inbaarheid is ook de ouderdom van de vordering
van belang. Van de verwijtbare vorderingen op de peildatum september 2006
was 13% uit 2006 afkomstig, 61% dateert uit de jaren 2000 tot
en met 2005 en 25% dateert van vóór 2000. Ter vergelijking:
bij de niet-fraude-vorderingen zijn deze percentages respectievelijk 26%,
61% en 13%. Op zich is dit beeld verklaarbaar, aangezien fraudevorderingen
veelal hoger zijn dan andere vorderingen, waardoor het gezien de beperkte
aflossingscapaciteit langer duurt voor dat deze zijn afgelost. De inbaarheid
van met name de oudere vorderingen kan als complex worden beschouwd. Zo zijn
er ca. 25 000 bijstandsvorderingen ouder dan 5 jaar waarbij geen inning
plaats vindt omdat er nog sprake is van een andere vordering waarop wel wordt
geïnd.• geconstateerde fraudegevallen Abw/WWB, IOAW,
IOAZ en WIK (bron: CBS, gecombineerde fraude- en debiteurenstatistiek) 200420052006Aantal geconstateerde fraudegevallen41 59034 92035 060 Totaal fraudebedrag (x 1 € mln. )113,9119,6134,3 Gemiddeld fraudebedrag (x 1 €)2 7393 4253 830• in deze tabel staan de in dat jaar ontdekte fraudegevallen met
hun schuldbedragen. Het eerder genoemde gemiddelde schuldbedrag van ca. € 4 000
heeft betrekking op alle nog openstaande fraudeschulden ongeacht hun ouderdom.• het grotere aantal fraudegevallen geconstateerd in 2004 houdt verband
met het wegwerken van stuwmeren van «oude» belastingsignalen• gegeven een substantiële daling van de bijstandspopulatie
(2004: 339 000, 2005: 329 000, 2006: 302 000) is sprake van
een relatieve toename van de detectie van nieuwe fraudegevallen• uit de ontwikkeling van het totaal fraudebedrag en het gemiddeld
fraudebedrag kan worden opgemaakt dat sprake is van de detectie van zwaardere
fraudegevallenII. Kwalitatieve aspectenNaast de meer kwantitatieve aspecten, spelen in dit kader ook andere factoren
een rol:• bij gemeenten is – ook de politieke – wil toegenomen
om handelend op te treden op handhavingsterrein (dit blijkt uit
verschillende rapportages, maar bijvoorbeeld ook uit de massale deelname van
gemeenten aan het Programma Hoogwaardig Handhaven);• er zijn veel nieuwe technieken bij gekomen (Inlichtingenbureau
(IB), SUWI-net, Internationaal Bureau Fraude-informatie (IBF), thema-controles,
regionale interventieteams, toename inzet sociale rechercheurs), waardoor
vaker grote gevallen worden gedetecteerd;• de inzet van de sociale recherche wordt efficiënter benut
door het op bredere schaal toepassen van risicoanalyse.Tegelijkertijd ervaren gemeenten echter dat de mogelijkheden om de fraudevorderingen
te innen beperkt zijn:• doordat er vaak sprake is van meerdere schulden (cumulatie), waardoor
de toch al geringe aflossingscapaciteit «versnipperd» wordt;• doordat ook andere regelgeving en preferente schuldeisers gemeenten
kunnen beperken in hun mogelijkheden met betrekking tot het incasseren van
uitstaande (fraude)vorderingen (bijvoorbeeld de belastingen, de binnenkort
van kracht wordende wijziging van de Algemene wet bestuursrecht met consequenties
voor het ingangsmoment van de gemeentelijke executoriale titel);• in verband met de beslagvrije voet, waardoor de maandelijkse aflossing
relatief laag is1;• doordat gemeenten naast de rol van schuldeiser vaak ook de rol
van schuldhulpverlener hebben met daarbij een voorbeeldfunctie richting andere
betrokken partijen.Aan een aantal grotere gemeenten zijn enige richtinggevende (kwalitatieve)
vragen over deze materie voorgelegd. Ter illustratie onderstaand enkele reacties
(die overigens niet als representatief mogen worden beschouwd):• Veel gemeenten hanteren (al dan niet in relatie met de bevordering
van re-integratie) een maximale aflossingsduur, veelal 3–7 jaar, of
hebben voornemens in die richting. Hierbij wordt door de meeste gemeenten
onderscheid gemaakt tussen reguliere vorderingen en fraudevorderingen; in
het laatste geval wordt een strenger regime gehanteerd. Vaak komen fraudevorderingen
vanuit het uitgangspunt dat fraude niet mag lonen niet of pas na een langere
aflossingsduur voor kwijtschelding in aanmerking. In ieder geval komt het
beeld naar voren dat hierover voornamelijk per geval wordt geoordeeld aan
de hand van individuele omstandigheden.• Er is vaak sprake van een stapeling van schulden, niet alleen bij
bijvoorbeeld de belastingdienst (motorrijtuigenbelasting, preferente schuld),
maar ook bij postorderbedrijven (of kredietverleners in algemene zin), telecomproviders
etc. Dit kan in voorkomende gevallen leiden tot een geringere aflossingscapaciteit.• Door de meeste gemeenten wordt aangegeven dat de strafrechtelijke
vervolgingsbeslissing (overdracht aan het OM) los staat van de bestuursrechtelijke
terugvorderingsprocedure; gemeenten gaan dus klaarblijkelijk door met de terugvordering
van het ten onrechte betaalde bedrag.XNoot1Ingeval van schulden kan beslag worden gelegd op het inkomen. Op een deel
van het inkomen kan echter geen beslag worden gelegd, de beslagvrije voet.
Dit is een minimum aan inkomen dat beschikbaar moet blijven voor de kosten
van levensonderhoud. De beslagvrije voet is gesteld op 90% van de voor
de betrokkene geldende bijstandsnorm. Dit betekent bij bijstandsontvangers
dat maximaal 10% van de norm kan worden
ingezet voor het aflossen van uitstaande schulden. Deze ruimte kan echter
niet in z’n geheel worden ingezet voor de inlossing van een fraudeschuld,
omdat gemeenten ook rekening moeten houden met andere uitgaven, zoals woonlasten,
aanvullende premies bij ziektekostenverzekeringen (vanuit het idee dat het
goed is dat betrokkene goed verzekerd is), en betaling van energieschulden
(om te voorkomen dat er wordt afgesloten met vaak grotere financiële
gevolgen). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-17050-355.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl