Opwerking van radioactief materiaal; Verslag van een Algemeen Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST133654
 2008-2009
 
 25 422
 Opwerking van radioactief materiaal
 
 
 
 
 Nr. 
 70
 VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
 Vastgesteld 15 juli 2009
 De vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer heeft op 23 juni 2009 overleg gevoerd met minister
Cramer van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer over:
 
 – de brief van de minister van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer d.d. 17 februari 2009 ter aanbieding
van het rapport «Signalen met betrekking tot radioactieve stoffen en
straling in 2006 en 2007 (25 422, nr. 66);
 
 
 – de brief van de minister van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer d.d. 23 februari 2009 over gedifferentieerd
handhavingsbeleid niet toegelaten biociden (27 858, nr. 75);
 
 
 – de brief van de minister van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer d.d. 21 april 2009 met beantwoording
van de vragen van de commissie over de herstart van de Hoge Lux Reactor te
Petten (25 422, nr. 68);
 
 
 – de brief van de minister van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer d.d. 9 juni 2009 over de beslissingen
op bezwaar ten aanzien van de beschikking voor herstart van de Hoge Flux Reactor
(HFR) te Petten (25 422, nr. 69);
 
 
 – de brief van de minister van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer d.d. 17 juni 2009 over het burgerinitiatief
betreffende een verbod op vuurwerk (22 343, nr. 233);
 
 
 – de brief van de minister van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer d.d. 17 juni 2009 over witgoedfraude
en dumping (22 343, nr. 233).
 
 Van dit overleg brengt de commissie bijgaand stenografisch verslag uit.
 
 De voorzitter van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,
 Koopmans
 De griffier van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,
 Van der Leeden
 
 Voorzitter: Koopmans Griffier: Lemaier
 Aanwezig zijn 5 leden der Kamer, te weten Boelhouwer, Koopmans, Neppérus,
Poppe en Vietsch,
 
 en minister Cramer van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,
die vergezeld is van enkele ambtenaren van haar ministerie.
 
 De voorzitter: Dames en heren. Ik open deze
vergadering van de vaste Kamercommissie van VROM. Aan de orde is een algemeen
overleg met de minister van VROM, dat ik kortheidshalve aanduid als «handhaving».
Er staan een stuk op zeven brieven op de agenda. Ik heet mevrouw Cramer en
de medewerkers die haar vergezellen van harte welkom. Op dit moment zijn drie
fracties vertegenwoordigd. Wij hebben voor dit overleg twee uur gepland. Het
is niet nodig om die vol te praten. Maar als het moet, doen wij het. Ik geef
als eerste het woord aan de heer Poppe. Hij krijgt maximaal zes minuten spreektijd
toebedeeld.
 
 De heer Poppe (SP): Voorzitter. Ik zal de
agendapunten langslopen, te beginnen met de signalen met betrekking tot radioactieve
stoffen. De minister schrijft dat geen meldingen zijn gedaan van het maken
van een vuile bom. Maar dat is niet het enige waarover het gaat. Er zijn vijfhonderd
meldingen van radioactiviteit in schroot. Dat is een stijging met 15%.
Maar de handhaving neemt niet toe. Op 11 november 2008 is het besluit
genomen dat kleine bedrijven niet meer hoeven te checken. Dat is bedoeld om
de administratieve lasten voor de kleinere bedrijven terug te dringen. In
de memorie van toelichting werd dit gemotiveerd dat de kleinere bedrijven
toch leveren aan grote bedrijven die op hun buurt contracten hebben met smelterijen
en dat daar wel wordt gecontroleerd. Heeft de minister gegevens of de stijging
van 15% mogelijk afkomstig is van schroot dat door kleine bedrijven,
waarbij niet met poortjes of een andere methode wordt gemonitord, bij grotere
bedrijven is afgeleverd? Als dat het geval zou zijn, lopen de werknemers van
de kleinere bedrijven mogelijk een risico. Ik wil graag van de minister weten
of hierin inzicht bestaat of dat zij de Kamer hierover kan informeren. Heeft
de toename te maken met de toelevering van kleine bedrijven aan de grote bedrijven?
Ik zie dat de minister knikt. Zij begrijpt wat ik bedoel.
 Er wordt, als het allemaal lukt, een inhaalslag gemaakt met betrekking
tot het toelaten van biociden, want wij lopen achter. Dat achten wij een goede
zaak. Volgens Royal Haskoning zijn er circa achthonderd tot duizend producten
in omloop. Kan de minister garanderen dat deze producten niet bij de consumenten
terecht zullen komen, in welke vorm dan ook? Op de schriftelijke vragen die
wij hierover hebben gesteld, hebben wij dubbelzinnige antwoorden gekregen.
De minister zegt dat zij het niet kan garanderen, maar er dient toch wel degelijk
een garantie te worden afgegeven jegens de consumenten dat zij het niet op
hun bordje krijgen, letterlijk of figuurlijk. Ik krijg hierover van de minister
graag wat meer duidelijkheid dan haar uitspraak dat zij het niet kan garanderen.
 De gascontainers betreffen eigenlijk niet landbouwbiociden die worden
geïmporteerd. Er wordt weliswaar geen product op de markt gebracht, maar
er is wel sprake van dat producten met biociden besmet zouden kunnen zijn.
In hoeverre kan de wetgeving worden gecheckt op de vraag of dit middel ook
kan vallen onder een mogelijke aanpak? Dat hebben wij al eens eerder gevraagd.
Wij praten dan ook al zo lang over deze materie. Mogelijk dat hiernaar nog
eens kan worden gekeken.
 Wij kunnen kort zijn over de herstart van de Hoge Flux Reactor in Petten.
Het gaat om medische toepassingen. Die zijn zeer gewenst. Er is maar een geringe
productiecapaciteit in de wereld. Ik heb begrepen dat de productie in Canada
op dit moment stilligt. De Hoge Flux is dus nodig. Dan moeten wij
dus niet zeuren. Streng toezicht en goed monitoren zijn vereist. De bubbeltjes
wijzen erop dat het vanaf de nieuwbouw niet helemaal goed is gegaan. Er zou
geen risico bestaan. Kan de minister garanderen dat de inspectie dit goed
in de gaten houdt?
 Het burgerinitiatief om te komen tot een verbod op consumentenvuurwerk
is een beetje een kunstje van twee GroenLinks-gemeenteraadsleden in Rotterdam
en Den Haag. Het is dus niet echt een burgerinitiatief, al moet ik erbij zeggen
dat ook gekozen volksvertegenwoordigers burgers zijn. Natuurlijk onderkennen
wij de overlast die door vuurwerk kan worden veroorzaakt. In 2007 is echter
zwaarder vuurwerk juist toegestaan om de illegale handel tegen te gaan. Ik
stel voor om dat weer terug te draaien. Veel knallen die door dit zware vuurwerk
worden veroorzaakt, overschrijden namelijk de pijngrens. Er kan sprake zijn
van 5% gehoorbeschadiging op één avond, op één
dag van het jaar. Dat is niet acceptabel. Knallen die harder zijn dan 100
decibel moeten toch echt worden verboden. Die gaan over de pijngrens heen.
 
 De voorzitter: Ik verzoek u om af te ronden.
 
 De heer Poppe (SP): Ja. Ik zou er nog veel
over kunnen vragen. Ik wil in ieder geval vragen of de minister de hardere
aanpak van de import van illegaal vuurwerk volhoudt. Zij zou deze naar mijn
mening zelfs verder moeten opschroeven. Het is gebleken dat in het afgelopen
jaar veel illegaal vuurwerk is afgeschoten.
 Het is een schande dat de consument een verwijderingsbijdrage betaalt
maar dat vervolgens witgoedfraude en afvaldumping plaatsvindt. Handelaren,
bedrijven en gemeenten omzeilen de juiste verwerking en verwijdering door
de spullen naar andere landen, bijvoorbeeld in Afrika, te exporteren. Hoe
gaat de minister dit aanpakken? Ik meen dat de VROM-Inspectie boa’s
moet inzetten om hierop veel intensiever toe te zien opdat dit soort schandalige
dumpingpraktijken, als gevolg waarvan giftige stoffen bij kinderen terecht
komen, niet meer kunnen plaatsvinden. De lekstromen moeten worden opgespoord
en afgedicht. Bedrijven die deze regels overtreden, dienen keihard te worden
aangepakt. Wat gaat de minister doen tegen de grote elektronicabedrijven,
die medeverantwoordelijk zijn voor hun eindproduct in de afvalfase? Ik hoef
geen namen te noemen. Als de procedures worden omzeild, moeten ook zij daarop
worden aangesproken.
 
 De heer Boelhouwer (PvdA): Voorzitter. U hebt
al gememoreerd dat wij vandaag een aantal brieven aan de orde hebben. Ik behandel
deze in willekeurige volgorde.
 Ik begin met de reactor in Petten waar medische isotopen worden gemaakt.
Daarover is de afgelopen tijd een hoop te doen geweest, vooral omdat ten gevolge
van storingen elders de wereldproductie in gevaar kwam. Deze productie vindt
op vier plaatsen in de wereld plaats en is zeer noodzakelijk voor het onderzoek
naar en de behandeling van bepaalde categorieën patiënten. Het betreft
onder andere de bestraling van kankerpatiënten. Het is een goede zaak
dat de Hoge Flux Reactor werkt. Ik ben echter benieuwd naar het reparatieplan
nu de reactor weer in werking is. Ik meen dat dit intussen moet zijn ingediend.
Daarbij hoort ook de informatie wie of wat dit plan op haalbaarheid zal gaan
beoordelen. Is het mogelijk dat wij de maandelijkse voortgangsberichten met
betrekking tot de Hoge Flux Reactor krijgen? Worden deze in ieder geval iedere
maand ook daadwerkelijk door het ministerie beoordeeld? Worden daaruit ook
direct de stappen gedestilleerd die moeten worden gezet wanneer het reparatieplan
niet haalbaar blijkt of als de storing groter wordt? Wij mogen door gebrek
aan bijsturing en bijsturingsmogelijkheden toch geen genoegen nemen met een
ondeugdelijk plan? 
 Het lijkt mij niet onredelijk om akkoord te gaan met de door de minister
voorgestelde aanpak met betrekking tot de gedifferentieerde handhavingsbeleid
ten aanzien van niet toegelaten biociden. Ik constateer uit de stukken dat
hierover zeer nauw overleg wordt gevoerd met LNV. Inderdaad raakt deze materie
niet alleen de milieukant van het ministerie van VROM maar ook de mensen die
onder verantwoordelijkheid van het ministerie van LNV van deze bestrijdingsmiddelen
afhankelijk zijn. In Nederland is de gewoonte erin geslopen om deze middelen
generiek aan te duiden als «gewasbeschermingmiddelen». Ik noem
het gewoon bestrijdingsmiddelen. Voor het overgrote deel zijn het nog steeds
gewone bestrijdingsmiddelen, die in ieder geval niet stofeigen zijn en die
in een te grote dosis een gevaar kunnen opleveren voor de volksgezondheid.
Ik ben het eens met de aanpak die de minister voorstaat, zeker ook omdat de
komende tien jaar nog geen gelijk speelveld in Europa zal bestaan. Daarvan
mag Nederland niet de dupe worden.
 Ik ben het eens met het standpunt dat de minister heeft ingenomen dat
geen wijziging hoeft te worden gebracht in het afgesproken beleid ten aanzien
van het vuurwerk. De afgelopen jaren heb ik zelf een aantal controles van
de VROM-Inspectie en de politie op illegaal vuurwerk meegemaakt. Het afgelopen
jaar is veel meer opgespoord dan ooit tevoren. Ik meen dat wij het probleem
enigszins in de hand zullen kunnen houden als wij de regels goed handhaven.
Wij moeten er wel zeer goed bovenop blijven zitten.
 Wanneer je leest over de manier waarop de ongewenste export van afvalstoffen
zich voltrekt, vraag je je bijna af of er geen andere mogelijkheid is om de
bestrijding hiervan te organiseren. Dit is echt een probleem. De spullen worden
ingeleverd. Het geld dat voor de verwijdering beschikbaar is, wordt hiervoor
uit het fonds genomen. Het betreft geld dat door de consumenten voor de verwerking
is betaald. Op zich is dit een fantastisch systeem. Er is goed over nagedacht.
Het zou ook goed moeten werken. Moet er op een of andere manier niet iets
worden gedaan aan de traceerbaarheid van de apparaten? Al zou degene bij wie
zij worden ingeleverd er maar een getal op moeten stickeren. Dat is een kleine
moeite. Met dat nummer zouden wij weten dat er per definitie iets fout zit
wanneer wij verderop in de keten een apparaat tegenkomen waarop die sticker
niet zit. De apparaten moeten toch bij de leverancier worden ingeleverd. Die
kan er net zo goed een stickertje op plakken. Dat kan een streepjescode zijn,
of iets herkenbaars. Als er geen streepjescode op een apparaat zit, weten
wij dat er in de organisatie van de keten iets helemaal fout gaat. Wij kunnen
niet tolereren dat op deze manier het geld van de consumenten achterover wordt
gedrukt en dat slachtoffers worden gemaakt onder de meest kwetsbaren in de
samenleving, te weten de kindertjes in Ghana die deze apparaten met hun blote
handen moeten slopen. De heer Poppe heeft daarvoor zojuist al aandacht gevraagd.
Dit valt op geen enkele manier te tolereren.
 
 De heer Poppe (SP): Ik weet niet precies wat
de heer Boelhouwer bedoelt met de streepjescodes of stickertjes. Als het spul
illegaal naar Afrika wordt verscheept, is dat fraude. Het is oplichting. Het
is ook milieucriminaliteit. Het is vastgesteld dat een aantal bedrijven zich
hieraan schuldig heeft gemaakt. Is het niet veel beter om keihard op te treden
en alle exportvergunningen voor afvalstoffen zo scherp te controleren dat
elke fraudeur, oplichter en milieucrimineel onmiddellijk in de kladden wordt
gegrepen en een enorme economische douw krijgt?
 
 De voorzitter: Ik snap de vraag, dus de heer
Boelhouwer zeker ook.
 
 De heer Boelhouwer (PvdA): Als je streng controleert,
betekent dat niet automatisch dat je dan ook iedere fraudeur in de kladden
grijpt. Was het maar waar. Ik ben het er wel mee eens dat de straffen kennelijk
nog te laag zijn om mensen ervan te weerhouden dergelijke criminaliteit
te plegen. Het is evident dat scherp moet worden gecontroleerd. Ik ben het
op zich wel eens met de oproep voor streng controleren en harder straffen.
Ik meen dat dit al doorklonk in mijn woorden.
 
 Mevrouw Vietsch (CDA): Voorzitter. Op de agenda
staan inderdaad zes stukken waartussen niet veel samenhang bestaat. Ik neem
ze daarom een voor een door.
 Ik heb het rapport over radioactieve stoffen en straling met genoegen
en enige verbazing gelezen. Ik vond het een saillant punt dat ook behang radioactief
kan zijn. Dat zou niet in mij zijn opgekomen. Het is dus een goede zaak dat
er controle plaatsvindt en dat deze verder gaat dan je in eerste instantie
logisch zou achten.
 Met betrekking tot de brief over de biociden is in mijn fractie de vraag
gerezen of dit betekent dat er geen kop zal komen op de Europese regelgeving.
Bij de bollenteelt, maar ook nog wel op andere terreinen, wordt gebruik gemaakt
van formaldehyde. Blijft het gebruik daarvan tot de mogelijkheden behoren?
Het wordt nu gedoogd, maar er is nog geen alternatief middel. Mogen wij ervan
uit gaan dat dit middel gewoon kan blijven worden gebruikt?
 Er staan twee punten over Petten op de agenda. Daarover hebben wij al
heftige discussies gevoerd. Ons standpunt is en blijft dat, wanneer deze productie
veilig kan plaatsvinden, dat gewoon moet gebeuren. Het is goed voor mensen.
Mensen kunnen ermee worden genezen. Als de productie niet veilig zou kunnen
plaatsvinden, moet de reactor worden gesloten. Dan ondervinden immers meer
mensen er schade van. Ook in dit geval kunnen wij ons dus vinden in de plannen.
 Over het burgerinitiatief om te komen tot een verbod op consumentenvuurwerk
lees ik in een brief dat de regering het eens is met de Kamer. Dat horen wij
vanzelfsprekend altijd graag. De Kamer heeft al een debat gevoerd over de
vraag hoe wij zowel met dit burgerinitiatief als met het vuurwerkprobleem
willen omgaan. Wij kunnen hiermee dus instemmen.
 De afvaldumping is al aan de orde geweest in het debat over de VROM-Inspectie.
Deze heeft heel goed opgetreden in Ghana. Middenin de vakantie was ineens
Ghana in het nieuws met betrekking tot computerdumping en dergelijke. Wij
hebben daarover een discussie gevoerd. De minister heeft bij die gelegenheid
gesteld hierin samen met andere EU-landen te zullen gaan optreden. Ik meen
dat dit inderdaad de manier is waarop het moet gebeuren. Ik ben benieuwd of
hierover al iets meer kan worden gemeld.
 
 Mevrouw Neppérus (VVD): Voorzitter.
Ik begin met Petten. Ik meen dat het voor iedereen duidelijk zal zijn dat
het voor de fabricage van isotopen, die een belangrijk medicijn zijn, belangrijk
is dat Petten werkt. Dat moet natuurlijk wel veilig kunnen, anders zouden
wij het ene gat dichten en tegelijkertijd een ander openmaken. Het is prima
dat de reactor weer werkt. Wij vinden het echter wel belangrijk om te weten
wanneer de nieuwe reactor er komt. Apparatuur veroudert. Die in Canada blijkt
problemen op te leveren. De onze dateert uit 1984. Die is langzamerhand dus
wel aan vernieuwing toe. Er wordt belangrijk materiaal geproduceerd voor de
medicijnen voor zwaar zieke mensen. Ik acht dat een essentiële zaak.
Bestaat al zicht op vervanging?
 De volgorde die ik heb gekozen is wellicht wat willekeurig. Het moge duidelijk
zijn dat de VVD-fractie van mening is dat het beleid ten aanzien van het vuurwerk
kan worden voortgezet. Wij zeggen wel dat streng op het illegaal vuurwerk
moet worden toegezien. Een aantal dagen voor oudjaar zien wij dat de spullen
die illegaal het land zijn binnengehaald in de winkels verschijnen. Ook na
Nieuwjaar gaat het afschieten soms nog dagenlang door. Dit moet zeker worden
aangepakt. Dat zou samen met andere landen moeten gebeuren. Wij hebben destijds
het zwaardere vuurwerk toegelaten. Dat geeft hardere dreunen.
Ik vraag mij af of dit de juiste maatregel is geweest. Wellicht kan de minister
het nog een keer uitleggen.
 De collega’s die voor mij hebben gesproken, hebben al gezegd dat
het dumpen van huishoudelijke apparatuur een bizar element in zich heeft.
Wij betalen een verwijderingsbijdrage. Je bent best bereid om die te betalen
om daarmee te bereiken dat die apparaten goed worden opgeruimd. Vervolgens
hebben wij er echter geen enkel zicht meer op. Het is niet altijd even gemakkelijk
om een oud apparaat bij een winkel kwijt te raken. Als je het bij een gemeente
kwijt wilt, betekent dat ook heel wat vragen. Wij moeten constateren dat de
spullen helaas af en toe in verkeerde handen terecht komen. Het is een goede
zaken dat de VROM-Inspectie betrokken was bij het tegenhouden van goederen
bij Ghana. Maar als wij een zending tegenhouden, weten wij ook dat er meer
zijn langs gekomen. Het is uiteindelijk aan de rechter om hierover een oordeel
te vellen. Ik ben echter van mening dat een voorbeeldfunctie zal uitgaan van
een harde aanpak van de mensen die worden gegrepen. Wij zullen ook moeten
bekijken hoe het systeem meer inzichtelijk kan worden gemaakt. Het is weinig
stimulerend voor mensen om een verwijderingsbijdrage te betalen en vervolgens
te moeten lezen dat het apparaat ergens anders is beland. Hoe kijken andere
Europese landen hier tegenaan? Wij zijn niet alleen op de wereld. Ook in Hamburg,
Le Havre en Antwerpen zijn havens.
 Net als de heer Boelhouwer noem ik de biociden gewoon bestrijdingsmiddelen.
Dan struikel ik iets minder over het woord. Is in het voorstel een kop op
de Brusselse regels opgenomen? Hoe verhoudt een en ander zich tot REACH? Daarin
zullen wij ongetwijfeld voor een deel dezelfde producten tegenkomen.
 
 De voorzitter: Hiermee zijn wij al om 16.20
uur aan het einde van de eerste termijn van de Kamer.
 
 De vergadering wordt enkele minuten geschorst.
 
 Minister Cramer: Voorzitter. Ik dank de Kamerleden
voor hun inbreng in de eerste termijn. Er zijn verschillende vragen gesteld.
Het betreft inderdaad zeer uiteenlopende dossiers. Ik zal deze behandelen
in de volgorde waarop zij voor mij op een stapeltje liggen. Ik zal eerst ingaan
op de vragen over radioactieve straling in schroot. Het tweede onderwerp is
de witgoedfraude. Het derde onderwerp is de afgedankte apparatuur en de samenwerking
met Ghana. Vervolgens zal ik de biociden behandelen. Daarna zal ik nog iets
zeggen over Petten en ten slotte over het vuurwerk. In deze volgorde zal ik
de vragen beantwoorden.
 
 De voorzitter: Dan spreek ik met de leden
af dat een eventuele interruptie pas aan het einde van elk blokje kan worden
geplaatst.
 
 Minister Cramer: De heer Poppe heeft een vraag
gesteld over een toename van 15% in de radioactieve straling van schroot
als gevolg van het niet meer meten hiervan door kleine bedrijven. Deze toename
vond plaats in 2006/2007 en betrof een toename van 15% ten opzichte
van 2004/2005. In 2008/2009 is het cijfer gestabiliseerd. De groei ligt dus
vooral in een voorbije periode. De oorzaak van deze toename moet niet worden
gezocht bij de kleinere bedrijven maar heeft te maken met het feit dat betere
controles plaatsvinden omdat er veel meer detectiepoortjes zijn geplaatst.
Om die reden sporen wij veel meer op. De stabilisatie treedt op omdat van
de poortjes bovendien een preventieve werking uitgaat.
 
 De heer Poppe (SP): Mijn vraag luidde of het
voorkomt dat materiaal dat door een klein bedrijf dat geen detectiepoortje
hoeft te hebben wordt geleverd aan een groot bedrijf, en dat dan daar de pieper
afgaat. En als dat gebeurt, waar blijft dan het materiaal? Ik
herinner mij dat er tien jaar geleden grote problemen bestonden rondom de
opslag.
 
 Minister Cramer: Dat gebeurt inderdaad. Alles
wordt eenmaal gecontroleerd.
 
 De heer Poppe (SP): Ik vraag hoe vaak het
voorkomt dat het poortje gaat piepen als kleine bedrijven waarbij controle
niet verplicht is, materiaal afleveren bij een groter bedrijf om daar te worden
gesmolten. Als de minister dat nu niet weet, kan zij later antwoord geven.
Als dit het geval is, heeft het personeel op het kleine bedrijf immers mogelijk
risico gelopen. Het spul heeft daar een tijdje gelegen, het is getransporteerd,
het is op- en uitgeladen.
 
 Minister Cramer: Van een dergelijke situatie
heb ik niet gehoord. Ik kan deze vraag dus niet beantwoorden. Ik ga ervan
uit dat dit soort dingen niet gebeuren. Maar ik kan het niet met zekerheid
zeggen.
 
 De heer Poppe (SP): Ik snap dat de minister
niet kan zeggen dat het niet kan voorkomen. Als een alarm afgaat, is bekend
waar het materiaal vandaan komt. Alles wordt geregistreerd en alle gegevens
komen bij de VROM-Inspectie terecht. Ik verzoek de minister om een na te gaan
in welke mate radioactief afval van kleine bedrijven bij grote bedrijven wordt
gedetecteerd. Mensen zijn er dan immers al een tijdje lang mee omgegaan.
 
 Minister Cramer: Ik begrijp de zorg van de
heer Poppe. Ik heb gezegd dat ik geen antwoord op zijn vraag kan geven omdat
ik het domweg niet weet. Wanneer hij vraagt om het eens uit te zoeken, zeg
ik dat toe. Ik acht het van belang dat wij hierop een goede controle uitoefenen
en precies weten wat er bij de bedrijven aan de hand is.
 
 De voorzitter: De toezegging is genoteerd.
De minister gaat door met haar volgende punt.
 
 Minister Cramer: Er zijn verschillende Kamerleden
ingegaan op de witgoedfraude en de afvaldumping. Eigenlijk vindt iedereen
het schandalig dat deze fraude plaatsvindt. Niet iedereen heeft deze bewoordingen
gebruikt, maar zij bedoelden het wel. De heer Boelhouwer heeft gesuggereerd
om iets te doen aan de traceerbaarheid van de apparatuur opdat wij bij afdanking
weten dat het goed zit. Hij sprak in dit verband over een sticker of een streepjescode.
In de huidige regelgeving voor afgedankte apparatuur is al voorzien in een
markering die door de producent of de importeur moeten worden aangebracht.
Deze bestaat uit een streepjescode. Helaas blijkt dit niet afdoende om lekstromen
te voorkomen. Ik wil daarom in EU-verband streven naar een verplichte afgifte
van de ingeleverde apparaten. Het zou gaan om een verplichte afgifte door
gemeenten en detaillisten aan de producent. Wanneer wij dat in de hand zouden
hebben, kunnen wij de lekstromen beter voorkomen. Er is door gemeenten in
Nederland inmiddels een initiatief genomen om dit vrijwillig te doen om meer
grip te krijgen op het systeem. De zorg van de Kamer is ook mijn zorg. Ik
heb initiatieven genomen om de voorkomen dat de apparatuur naar landen als
Ghana wordt verscheept, waar er dingen mee gebeuren die wij niet willen en
die bovendien worden gedaan door kinderen. Wij vinden dat kinderen andere
dingen moeten kunnen doen. Ik kom daarop later terug.
 De heer Poppe en mevrouw Neppérus hebben gesteld dat de juiste
verwerking wordt omzeild door de export van de apparaten. Zij hebben gevraagd
hoe ik dat verschijnsel in het kader van de handhaving ga aanpakken. Er vinden
zowel nationale als internationale handhavingsacties plaats waarmee
de naleving van de exportvergunningen en de regelgeving voor afgedankte apparatuur
wordt gecontroleerd. Dit onderwerp heeft mijn permanente aandacht. Het is
hartstikke belangrijk. Ook in 2009 zullen controles plaatsvinden in de keten,
bij milieustraten, handelaren en exporteurs, maar ook in de havens. Meer specifiek
heeft de VROM-Inspectie eind 2008 een nazorgactie uitgevoerd op de export
van elektronische en elektrische apparatuur. Het doel daarvan was om te bezien
of de handhavingsacties van 2005 en 2006 daadwerkelijk hebben geleid tot een
betere naleving van de regelgeving. Het nalevingsniveau bleek slechts licht
gestegen ten opzichte van 2006. Handhaving blijft dus absoluut noodzakelijk.
De VROM-Inspectie zal hieraan aandacht blijven schenken. De rapportage van
het onderzoek wordt momenteel afgerond en zal op korte termijn aan de Kamer
worden gezonden.
 Naast de handhavingsacties zet de inspectie ook samenwerkingsprojecten
op om de informatie-uitwisseling te verbeteren. Dit gebeurt onder andere met
Ghana en China. In dit verband heeft mevrouw Vietsch de vraag gesteld hoe
de samenwerking tussen Nederland en Ghana vorm krijgt en wat deze tot op heden
heeft opgeleverd. In september vorig jaar is een eerste bezoek aan Ghana gebracht.
Er zijn afspraken gemaakt om op een aantal punten verder te gaan samenwerken.
Deze afspraken omvatten onder andere het uitwisselen van informatie over transporten
naar Ghana, het trainen van Ghanese inspecteurs en een feasability study naar
het opzetten van recyclingsmogelijkheden in Ghana. Onlangs is een samenwerkingsovereenkomst
getekend om dit nog eens kracht bij te zetten. Ik heb mij hier persoonlijk
mee bemoeid. Op een internationale bijeenkomst heb ik de vertegenwoordigers
van Ghana afzonderlijk gesproken om dit systeem met een samenwerkingsovereenkomst
goed in gang te zetten zodat wij geen berichten zoals die van vorig jaar meer
in de media hoeven te vernemen wanneer wij allemaal op vakantie zijn.
 
 De heer Boelhouwer: Begrijp ik het goed dat
dit zou betekenen dat wij de legale verwerking in Ghana voor onze rekening
zouden gaan nemen? Wordt verscheping naar Ghana daarmee dus een legale stroom
in het proces? Ik kan mij voorstellen dat dit tot nog veel grotere problemen
zou gaan leiden omdat je daar voortaan een legale en een illegale stroom uit
elkaar zou moeten houden.
 
 Minister Cramer: Wij willen de stroom natuurlijk
zo veel mogelijk hier in Nederland houden. Dat is het uitgangspunt. Het lastige
is de tweedehandshandel die plaatsvindt als een apparaat in andere landen
nog wel kan worden gebruikt omdat het nog in orde is. De apparaten kunnen
in die landen nog een aantal jaar worden gebruikt. Wat willen wij daarmee
doen? In dat geval meen ik dat wij daarvoor eenzelfde recyclingsysteem als
in Nederland moeten opzetten. Dan hebben wij inderdaad een strikte scheiding
nodig tussen enerzijds wat nog tweedehands te gebruiken is en niet wordt gedumpt
en anderzijds wat in Nederland moet worden gerecycled. Het is niet eenvoudig.
 
 De heer Poppe (SP): Het is inderdaad niet
eenvoudig. Er was ook sprake van dat gemeenten de apparaten wel eens verkochten.
Ik weet niet waar zij dan terechtkomen. Er was ook een bedrijf dat de apparaten
exporteerde in plaats van deze zoals het hoort hier te laten verwerken. Dat
moet worden voorkomen. Wij kunnen afspraken maken met Ghana en met China,
maar dan vindt de illegale handel wel een ander stekkie. De wereld is groot
en er zijn helaas veel arme landen. Hoe gaat de minister voorkomen dat onder
het mom dat wij arme mensen in derdewereldlanden helpen door hen tweedehands,
maar nog goed bruikbare, elektronica te leveren terwijl er in feite direct
wordt gesloopt wanneer de apparaten daar aankomen? Hoe kan de garantie worden
gegeven dat de exportvergunning zaken betreft die nog kunnen worden
gebruikt en het niet gaat om dingen die stuk zijn?
 
 Minister Cramer: Ik sprak zojuist over de
afgifteplicht voor gemeenten en detaillisten. Die moet echt helpen om ervoor
te zorgen dat de stroom wordt gecontroleerd. Dan is er veel meer sprake van
een gesloten systeem zonder alle lekverliezen. Als je dat voor elkaar hebt,
heb je in ieder geval duidelijkheid wat werkelijk afval is en wat nog bruikbare
spullen zijn. Het eerste moet gerecycled worden.
 
 De heer Poppe (SP): Niet alles wordt netjes
ingeleverd zoals wanneer iemand een nieuw apparaat koopt en tegelijkertijd
het oude inlevert. Het gebeurt ook dat mensen naar een tweedehandswinkel gaan.
Er zijn veel punten waarop het materiaal wordt ingenomen. Wat niet meer kan
worden gerepareerd, gaat misschien in een container naar Afrika of een land
elders onder het mom van hergebruik daar. De lekstroom in dit duistere gebied
is de meest kwetsbare. Hoe gaat de minister voorkomen dat containers de Rotterdamse
haven verlaten waarmee onder het mom van export van herbruikbare goederen
dumping plaatsvindt? Dit probleem moet bij de wortel worden aangepakt. De
minister begrijpt wat ik bedoel.
 
 Minister Cramer: Ik verval in herhalingen.
De afgifteplicht is hiervoor het belangrijkste instrument. Dat geldt zeker
als wij deze in Europees verband kunnen instellen. Dan hebben wij de zaken
in ieder geval beter onder controle. Wij weten allemaal dat er een tweedehandscircuit
is. Daarom moeten wij een duidelijker scheiding aanbrengen tussen wat nog
herbruikbaar materiaal is en materiaal dat moet worden gerecycled. Dat is
de weg die wij nu bewandelen.
 Ik kom op de biociden, een dossier dat oorspronkelijk bij VWS was ondergebracht,
maar dat mijn voorganger een aantal jaren geleden heeft overgenomen. Ik ben
hard bezig om ervoor te zorgen dat wij een handhavingsbeleid hebben voor het
gebruik van biociden en dat wij zo snel mogelijk alle aangemelde biociden
hebben goedgekeurd. Dat is het uitgangspunt.
 Dank aan de leden die hun steun hebben betuigd aan dit gedifferentieerde
handhavingsbeleid. Ik wil bij dezen aankondigen dat de periode voor het aanmelden
van biociden met twee maanden is verlengd omdat drie maanden echt iets te
kort is om alles te controleren wat moet worden gecontroleerd. Wij hebben
daarom iets meer tijd gegeven.
 De heer Poppe maakte zich zorgen en vroeg of de minister kan garanderen
dat deze producten niet bij de consumenten terecht komen. Ik moet hem teleurstellen,
want dat kan ik niet. Daarom ben ik ook met dit beleid bezig. Ik kan het pas
garanderen als alle risico’s van deze biociden zijn bezien en daar zijn
wij nu hard mee bezig. Naar verwachting zijn er geen risico’s bij deze
biociden. Ook uit de handhavingspraktijk blijkt dat er geen gevaarlijke situaties
optreden, maar het einddoel van dit hele programma is toch juist om voor alle
biociden volstrekte duidelijkheid te verschaffen.
 Hetzelfde geldt voor de vraag van de heer Poppe om deze producten bij
de consumenten weg te houden. Ik herhaal dat er volgens risico-inschattingen
geen gevaar te verwachten is. U moet zich ook realiseren dat deze producten
in de rest van Europa vrijelijk op de markt zijn en dat wij hier op dit punt
dus wel degelijk het voortouw nemen. Maar 100% kan ik het op dit moment
niet garanderen. Zo snel als het allemaal geregeld is, hebben wij het ook
voor elkaar.
 Mevrouw Vietsch en mevrouw Neppérus vroegen of er geen kop op de
Europese regelgeving zit. Dat is zeker niet het geval, het is gewoon conform
de EU-regelgeving.
 Toen mevrouw Vietsch sprak over formaldehyde, zei de voorzitter dat hij
dat altijd gebruikte in de stal en zei ik dat ik het altijd heb moeten gebruiken
bij biologiepractica. Het heeft een rotlucht en is ook niet gezond, maar het
is geen biocide, maar een gewasbeschermingsmiddel. Het valt dus niet
onder de biocidewetgeving. Momenteel wordt door LNV en VROM gekeken naar mogelijke
alternatieven, met name in de bloementeelt.
 
 Mevrouw Neppérus (VVD): Ik had nog
gevraagd naar de samenloop met REACH.
 
 De heer Poppe (SP): Er zijn heel wat vragen
gesteld en door de minister beantwoord. Zij zegt dat zij geen garantie kan
geven maar wel heeft gedaan wat van haar verwacht mag worden. Het gaat om
800 tot 1000 soorten producten. Uit het onderzoek van Royal Haskoning blijkt
toch om wat voor soort stoffen, om welke verbindingen het gaat. Ik zou dan
toch wel van de minister willen weten tegen welke schadelijke producten of
verbindingen actief wordt opgetreden.
 
 Minister Cramer: Ik denk dat ik mij hier zo’n
anderhalf jaar mee bezighoud. Wij hebben toen meteen om een screening gevraagd
en een aanduiding van welke biociden minder risicovol zijn om ermee door te
gaan, terwijl de echt risicovolle er meteen al zijn uitgehaald. Wij spreken
dus nu over de categorie die nog wel moet worden gescreend, maar die gezien
de ervaringen die wij ermee hebben naar verwachting geen risico’s oplevert.
Met die screening zijn wij nu bezig.
 
 De heer Poppe (SP): Die 800 tot 1000 zijn
dus de minder risicovolle? Of zitten die daar nog bij?
 
 Minister Cramer: Ik moet even op mijn geheugen
afgaan, maar ik weet in ieder geval dat ik een actie in gang heb gezet om
eerst de meest risicovolle eruit te halen. Die zijn dus gescheiden van de
rest. Ik begrijp van mijn medewerkers dat die rest er nog zo’n 1000
zijn.
 Mevrouw Neppérus sprak over REACH. De biociden zijn uitgezonderd
van REACH op grond van artikel 15 van de REACH-verordening.
 Ik ben blij te horen dat de leden de aanpak van het kabinet voor de reactor
in Petten onderschrijven. Inderdaad is het uit een oogpunt van volksgezondheid
van groot belang, zeker nu andere luxreactors stilliggen, dat hier kan worden
doorgegaan met de productie. Natuurlijk doen wij er alles aan om de zaak zo
snel mogelijk te repareren. De heer Boelhouwer sprak over een reparatieplan.
De eerste documenten betreffen het reparatieplan dat op 8 mei bij de
KFD is ingediend. Het bevat een aantal stappen: het leeghalen van het reactorvat,
het aanbrengen van een speciale ophangconstructie en ondersteuningen voor
zowel het reactorvat als de bodemplug, het plaatsen van stralingsafscherming
op de bodem van het reactorbassin en aan de bovenkant van het reactorvat om
veilig te kunnen werken bij de reparatie, het droogmaken van het reactorbassin
en het reactorvat, het weghalen van al het beton rond de zogenaamde reducers
van onderaf tot aan de bekleding van het reactorbassin oftewel het vervangen
van de reducers oftewel het repareren van de reducers door epoxy of spuitaluminium
aan de buitenkant en het aanbrengen van nieuw beton. Dat is kort geschetst
de lijn. Beide sporen, reparatie of vervanging, worden verder uitgewerkt.
Alle overige werkzaamheden zijn voor beide sporen identiek. In november zal
de NRG een gedetailleerd reparatieplan bij de KFD indienen. Als toezichthouder
van de nucleaire installatie beoordeelt de KFD dit reparatieplan en de maandelijkse
rapportages over de voortgang van de voorbereidingen voor de reparatie. Ik
heb geen bezwaar tegen openbaarmaking van de voortgangsrapportages maar natuurlijk
met uitzondering van bedrijfsgevoelige informatie. Als u die toch wilt krijgen,
ik wel bereid om u die te sturen. Neemt u van mij aan dat wij er heel scherp
op zitten om nauwgezet te controleren of alles goed gaat, want het gaat inderdaad
om een delicaat proces.
 Mevrouw Neppérus vroeg terecht of er een nieuwe reactor komt en
hoe de besluitvorming daarover zal verlopen. Mijn collega van VWS en ik hebben in reactie op Kamervragen, onder anderen van mevrouw Neppérus,
maar ook in een eerder algemeen overleg toegezegd om de Kamer een beleidsnotitie
te sturen met een visie op de toekomst van de onderzoeksreactoren. Deze toezegging
was vooral ingegeven door de bezorgdheid over de afnemende betrouwbaarheid
van deze verouderde productiefaciliteiten voor medische radio-isotopen. De
notitie wordt opgesteld en zal na het reces aan de Kamer worden toegezonden.
Daarin wordt ingegaan op de gestelde vragen en op de vraag of wij het al of
niet in Europees verband gaan doen.
 
 Mevrouw Neppérus (VVD): De notitie
zal na het reces komen. Dat kan zijn in september, maar ook over vijf jaar.
Komt zij in november of oktober?
 
 Minister Cramer: Oktober lijkt mij zeker haalbaar.
 Het vuurwerk. Uit de reacties begrijp ik dat de leden ons standpunt onderschrijven
over het collectief afsteken van vuurwerk en het burgerinitiatief. U hebt
vernomen dat wij nog steeds zwaar inzetten op het voorkomen van het afsteken
van illegaal vuurwerk en dat wij nog steeds acties hebben uitstaan, ook richting
China, om ervoor te zorgen dat wij niet alleen uit China maar ook uit België
niet allerlei zwaar en illegaal vuurwerk binnen krijgen.
 Mevrouw Neppérus en de heer Poppe vroegen of wij het besluit inzake
zwaar vuurwerk gaan terugdraaien. Het betreft zwaarder vuurwerk waar meer
kruit in het hele artikel zit, maar met dezelfde hoeveelheid of minder in
ieder separaat onderdeel. Daardoor maakt het niet meer geluid. Nu moet ik
zelf ook even nadenken hoe het precies zit.
 
 De voorzitter: Met vuurwerk is het vrij simpel:
je steekt het aan en dan: boem!
 
 Minister Cramer: Ik ben niet zo’n expert
op het gebied van het geluid van vuurwerk.
 De geluidsnorm – daar ga ik over – en de geluidsmetingmethode
zijn op hetzelfde moment gewijzigd. De oude norm was 153 en de nieuwe norm
is 116 decibel. De nieuwe methode is goed doordacht en er is geen reden tot
wijziging.
 In een brief van februari dit jaar van collega Ter Horst mede namens collega
Hirsch Ballin en mij is gesteld dat die handhaving wordt gecontinueerd. Wij
gaan dus door met het aanpakken van illegaal vuurwerk.
 
 De heer Poppe (SP): De minister zegt dat er
meer kruit in het zware vuurwerk zit, maar dat het niet harder knalt. Dat
lijkt mij sterk, want die jongetjes kopen het toch juist omdat het harder
knalt? Kan de minister dat ook in decibellen uitdrukken?
 De minister heeft in de Kamer toegezegd dat de vergunning voor import
van en handel in vuurwerk zal worden ingetrokken als blijkt dat er illegaal
vuurwerk tussen zit. Zij zou nog bezien of daar wetgeving voor nodig was,
maar sindsdien heb ik daar niets meer over gehoord.
 
 Minister Cramer: Wij zijn samen met de sector
bezig met een importvergunning. Dat is nog niet klaar, maar ik neem aan dat
dit wel in het najaar gereed zal zijn, zodat wij het het volgend jaar kunnen
toepassen voordat er weer ongelukken met vuurwerk gebeuren.
 Ik zei al dat ik geen specialist ben op het gebied van het geluid van
vuurwerk, maar ik weet wel dat er normen zijn en dat de nieuwe norm lager
is dan de oorspronkelijke norm van 153 decibel. Ook het zwaardere vuurwerk
zal aan die nieuwe norm moeten voldoen. 
 
 De voorzitter: Gezien de intensiteit van het
debat, lijkt het mij een tweede termijn niet echt nodig, maar ik zie dat de
heer Poppe nog een vraag wil stellen.
 
 De heer Poppe (SP): In ieder geval dank ik
de minister namens ons allen voor de beantwoording.
 Haar toezegging inzake de detectiepoortjes en het aanleveren van schroot
dat mogelijk radioactief is, zou ik graag aan een datum gekoppeld zien.
 Als de detectiepoort reageert, wat wordt er dan met het besmette schroot
gedaan? Ik meen dat er zo’n acht, negen jaar geleden grote problemen
waren met de opslag en de afvoer naar de Cofra. Is dat nu wel goed geregeld?
 Als het gaat om de regelgeving voor vuurwerk, sprak de minister over het
najaar. Ook wat dit betreft, zou ik toch graag een datum horen. Het moet niet
tegen 1 januari zijn. Het is dan nog wel najaar, maar zijn wij toch te
laat.
 
 Minister Cramer: De inwerkingtreding van de
nieuwe regelgeving rond het vuurwerk krijgen wij nooit op een zodanig tijdstip
voor elkaar dat het al dit jaar effect heeft. Natuurlijk zijn wij aan het
eind van dit jaar wel zo ver dat wij weten hoe wij het het volgend jaar moeten
doen.
 Wat het radioactief schroot betreft, heb ik al over de 15% stijging
gesproken. Volgens het rapport van de VROM-Inspectie is geen sprake geweest
van ernstige milieubedreigende situaties. Ik heb gezegd dat als u het nog
specifieker wilt weten, ik u in het najaar – laat ik daar november van
maken – in een brief rapporteer over uw zorg over mkb-bedrijven en vervuild
schroot en of de veiligheid van de werknemers in die kleinere bedrijven wel
voldoende gegarandeerd is. Arbeidshygiënisch gezien hebben wij tot nu
toe geen bijzondere situaties meegemaakt, maar ik zal SZW – die gaat
er in principe over – nogmaals vragen om daar nog eens een double check
op te doen.
 
 De heer Poppe (SP): Maar als de poortjes piepen,
waar blijft dat schroot dan? Zo’n acht jaar geleden was opslag en afvoer
een groot probleem. Is dat nu wel goed geregeld?
 
 Minister Cramer: Dat gaat gewoon naar de Cofra,
dat is geen probleem.
 
 De heer Poppe (SP): En de tussenopslag? Moet
het bedrijf het nu een tijd laten liggen op zijn terrein totdat er genoeg
verzameld is om het met een vrachtwagen naar de Cofra te brengen, of moeten
ze bij wijze van spreken elke kilo direct gaan brengen? Met die tussenopslag
bestonden vroeger in ieder geval problemen.
 
 Minister Cramer: Het moet natuurlijk zo snel
mogelijk naar de afzender terug.
 
 De heer Poppe (SP): Dan gaan wij radioactief
afval heen en weer rijden!
 
 Minister Cramer: De Cofra speelt daarbij een
belangrijke rol. Ik zal in ieder geval in de toegezegde brief de situatie
nog eens kort schetsen en daar ook de Arbeidsinspectie bij betrekken.
 
 De voorzitter: Hartelijk dank. De griffier
zal ervoor zorgen dat de toezeggingen in het verslag komen te staan. Ik dank
de minister, haar medewerkers, publiek en de collega’s en ik sluit deze
vergadering. 
 Toezegging
 De minister van VROM zegt toe onderzoek te doen naar het mogelijke risico
wat werknemers van kleine bedrijven lopen wanneer daar voor bepaalde tijd
ontgedetecteerd radioactief schroot heeft gelegen, en wanneer dit schroot
na doorvoer naar grotere bedrijven alsnog radioactief blijkt te zijn, wat
er vervolgens gebeurt met dit afval en de Kamer hierover in november 2009
te informeren.
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van Gent (GroenLinks), Van der Staaij (SGP), Poppe (SP), Snijder-Hazelhoff
(VVD), ondervoorzitter, Depla (PvdA), Van Bochove (CDA), Koopmans (CDA), voorzitter,
Spies (CDA), Van der Ham (D66), Van Velzen (SP), Vietsch (CDA), Aptroot (VVD),
Samsom (PvdA), Boelhouwer (PvdA), Roefs (PvdA), Neppérus (VVD), Van
Leeuwen (SP), Jansen (SP), Van der Burg (VVD), Van Heugten (CDA), Madlener
(PVV), Ouwehand (PvdD), Bilder (CDA), Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie)
en Linhard (PvdA).
 Plv. leden: Vendrik (GroenLinks), Van der Vlies (SGP), Polderman (SP),
Remkes (VVD), Jacobi (PvdA), Pieper (CDA), Koppejan (CDA), Ormel (CDA), Koşer
Kaya (D66), Leijten (SP), Schreijer-Pierik (CDA), De Krom (VVD), Vermeij (PvdA),
Waalkens (PvdA), Vos (PvdA), Zijlstra (VVD), Langkamp (SP), Gerkens (SP),
Van Beek (VVD), Schermers (CDA), Agema (PVV), Thieme (PvdD), Sterk (CDA),
Ortega-Martijn (ChristenUnie) en Besselink (PvdA).