Bouwregelgeving 2002-2006; Verslag schriftelijk overleg over wijziging Besluit ruimtelijke ordening (kamerstuk 28325, nr. 103)
Staten-Generaal — Kamerstuk Verslag van een schriftelijk overleg
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST135694
 2009-2010
 
 28 325
 Bouwregelgeving 2002–2006
 
 
 
 
 Nr. 
 115
 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
 Vastgesteld 5 oktober 2009
 De vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, heeft een aantal vragen voorgelegd aan de minister van
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer naar aanleiding van
de brief van 21 januari 2009, inzake wijziging van het Besluit ruimtelijke
ordening (herstel oneffenheden) (Kamerstuk 28 325, nr. 103).
 De minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 2 oktober
2009.
 Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
 
 De voorzitter van de commissie,
 Koopmans
 De griffier van de commissie,
 Van der Leeden
 
 I VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIES
 Inbreng van de leden van de CDA-fractie
 De leden van de CDA-fractie hebben kennis genomen van het besluit tot
wijziging van het Bro om daarmee een aantal oneffenheden te herstellen. Een
aantal wijzigingen treedt in werking op 1 maart 2009, een tweetal per
1 juli 2009 en één op een bij koninklijk besluit nader
te bepalen tijdstip.
 
 De leden van de CDA-fractie willen u er op wijzen dat in het onderhavige
besluit nog niet is meegenomen de wijziging van het Besluit ruimtelijke ordening
zoals aangekondigd in de brief van de minister voor WWI van 20 februari
2009 over studentenhuisvesting (kamerstuk 31 700 XVIII, nr. 65).
Daarin staat: «Om herbestemming van kantoren te faciliteren, ben ik
bovendien samen met mijn collega minister Cramer van VROM bezig het bestemmingsplantechnisch
gemakkelijker te maken leegstaande kantoren tijdelijk te gebruiken als woonruimte.
Daartoe zijn wij van plan leegstaande kantoren op te nemen op de buitenplanse
ontheffingenlijst van het Besluit ruimtelijke ordening (Bro). Hiermee krijgen
gemeenten de bevoegdheid om met een eenvoudige procedure een ontheffing te
geven van het bestemmingsplan, voor tijdelijke bewoning van leegstaande kantoren.
Naar verwachting zal deze wijziging van het Bro per 1 juli 2009 ingaan.
Overigens verwacht ik hiermee geen grootschalige transformatie van kantoren
naar studentenhuisvesting te bewerkstelligen, omdat dit dusdanige investeringen
vergt dat tijdelijkheid niet aan de orde is. Desondanks zal tijdelijke bewoning
van leegstaande kantoorpanden (bijvoorbeeld door anti-kraakwachten) door deze
maatregel worden vereenvoudigd en dit zal juist voor studenten extra (tijdelijke)
woonruimte kunnen opleveren.»
 Gelet op deze uitspraak vinden de leden van de CDA-fractie dat zij er
van uit mochten gaan dat bovenstaande aangekondigde wijziging meteen zou zijn
meegenomen in het onderhavige wijzigingsbesluit. Daarom vragen zij u of dit
alsnog kan geschieden, en zo niet wanneer dit dan wel wordt geëffectueerd.
 Inbreng van de leden van de SP-fractie
 De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennis genomen van
het besluit van 21 januari 2009, houdende wijziging van het Besluit ruimtelijk
ordening (herstel oneffenheden).
 Van een aantal oneffenheden is het de mening van de SP-fractie begrijpelijk
en zelfs wenselijk dat deze hersteld worden. Met name de digitalisering van
het exploitatieplan is een goede aanvulling. De voorgestelde wijzigingen in
artikel 1 A en I C kunnen volgens de leden van de SP-fractie echter ook beleidsmatige
effecten hebben. Over deze onderdelen hebben deze leden enkele vragen.
 Artikel I, A
 Via het Besluit ruimtelijke ordening kan bepaald worden dat woningen in
een gebied een maximum vrij op naamprijs hebben en dat de woning tien jaar
in stand moet worden gehouden voor de doelgroep. De leden van de SP-fractie
constateren met de regering dat instandhouding van de bestemming sociale koopwoningen
voor een periode van tenminste tien jaar op dit moment vaak niet strookt met
de praktijk. Het aanpassen van de termijn aan de praktijk is naar de mening
van deze leden echter een zwaktebod, dat voorbij gaat aan de maatschappelijke
wenselijkheid om sociale koopwoningen ook na de eerste koop zo lang mogelijk
te behouden voor de doelgroep.
 De 10-jaar termijn wordt door wijzigen van dit artikel de facto naar beneden bijgesteld. In de memorie van toelichting wordt gesproken van
een praktijk die in veel gevallen niet strookt met het behoud van de woning
voor de doelgroep. Het ligt dus voor de hand dat in de meest optimistische
verwachting de sociale koopwoning voor slechts een jaar behouden blijft voor
de doelgroep.
 
 De leden van de SP-fractie erkennen dat het bij klassieke koop lastig
is om de woning tien jaar te behouden voor het betaalbare segment. Onmogelijk
is dit echter niet. Overwogen zou kunnen worden om de definitie van sociale
koopwoning te koppelen aan constructies waarbij de woning bij doorverkoop
weer aangeboden moet worden aan de woningcorporatie (maatschappelijk gebonden
eigendom e.d.). In dat geval lijkt de 10-jaar periode hen wel haalbaar te
zijn.
 C
 Naar mening van de leden van de SP-fractie is het goed dat gemeenten geprikkeld
worden om jaarlijks de koopprijsgrens voor sociale koopwoningen te evalueren.
Deze leden zijn van mening dat de gemeenteraad daarin de hoofdrol dient te
spelen en deze bevoegdheid daarom niet gedelegeerd mag worden naar het College
van Burgemeester en Wethouders.
 Inbreng van de leden van de VVD-fractie
 De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het Besluit van 21 januari 2009, houdende wijziging van het Besluit ruimtelijke
ordening (herstel oneffenheden), Stb. 22. Graag willen deze leden de regering
nog een aantal vragen voorleggen.
 Zoals ook in de nota van toelichting wordt vermeld, moeten gemeenten per
1 juli 2009 bestemmingsplannen digitaal ter beschikking stellen c.q.
publiceren. De leden van de VVD-fractie vragen zich af hoe het staat met de
voorbereidingen van de gemeenten ter zake. Deze leden hebben daarbij de volgende
concrete vragen:
 1. Zullen de gemeenten daadwerkelijk in staat zijn om de bestemmingsplannen
op 1 juli 2009 digitaal beschikbaar te hebben?
 2. Is de nieuwe software tijdig beschikbaar om een en ander voor elkaar
te krijgen? Zo nee, wat zijn daarvan de redenen?
 3. Doen er zich anderszins problemen voor als het gaat om de ICT-voorzieningen?
Zo ja, welke?
 4. Wat zijn de gevolgen voor burgers en gemeenten als de laatste niet
in staat zijn om op 1 juli 2009 de bestemmingsplannen digitaal beschikbaar
te hebben? Kunnen gemeenten dan bijvoorbeeld geen ontwerpbestemmingsplannen
indienen?
 5. Moeten per 1 juli 2009 ook voorbereidingsbesluiten, ontheffingen,
etc. digitaal beschikbaar zijn of hebben gemeenten daar langer de tijd voor?
Hoe staat het met de voorbereidingen hiervoor?
 II REACTIE VAN DE MINISTER
 
 Bij brief van 11 maart 2009 zijn namens de vaste commissie voor Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer een aantal vragen gesteld over de wijziging
van het Besluit ruimtelijke ordening (herstel oneffenheden, 28 325, nr. 103).
Gaarne voldoe ik aan het verzoek deze vragen te beantwoorden. Allereerst verontschuldig
ik me ervoor dat de afhandeling van deze brief is vertraagd.
 
 De leden van de fractie van het CDA hebben vastgesteld dat een wijziging
van het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) zoals aangekondigd in de brief van de Minister voor WWI van 20 februari 2009 over studentenhuisvesting
(kamerstuk 31 700 XVIII, nr. 65) nog niet is meegenomen. Zij vragen
wanneer deze wijziging van het Bro alsnog kan worden geëffectueerd. Mijn
bedoeling is thans om deze wijziging, gezamenlijk met nog enkele aanpassingen
in het Bro, in september vorm te geven, vervolgens met betrokken partijen
(waaronder de VNG) te bespreken en daarna in procedure te brengen.
 
 In verband met de mogelijkheid om via het Bro te bepalen dat woningen
in een gebied een maximum vrij op naamprijs hebben en dat de woning tien jaar
in stand moet worden gehouden voor de doelgroep, roepen de leden van de SP-fractie
de vraag op of overwogen zou kunnen worden om de definitie van sociale koopwoning
te koppelen aan constructies waarbij de woning bij doorverkoop weer aangeboden
moet worden aan de woningcorporatie (maatschappelijk gebonden eigendom e.d.).
In dat geval lijkt de 10-jaar periode hen wel haalbaar te zijn.
 
 In antwoord op deze inbreng kan ik aangeven dat de regeling van sociale
koopwoningen in het Bro flexibeler is gemaakt, omdat de regeling vaak niet
blijkt te stroken met de gemeentelijke praktijk, waarin met een kortere termijn
dan tien jaar wordt gewerkt. Met de regeling van sociale koopwoningen in het
bestemmingsplan en exploitatieplan is niet beoogd om de gemeenten te beknotten
in hun beleidsvrijheid, maar juist om aan hen meer ruimte te geven om dit
onderwerp in het bestemmingsplan en bij de grondexploitatie goed te kunnen
regelen. Die mogelijkheden bieden de Wro en het Bro. In het bestemmingsplan
kan een gemeente een percentageregeling opnemen en die vervolgens in het exploitatieplan
zo nodig op kavelniveau uitwerken. Gemeenten kunnen een antispeculatieregeling
in het exploitatieplan opnemen. De instandhouding voor de doelgroep is tenminste één
jaar verzekerd. Die termijn kan door de gemeente op ten hoogste tien jaar
worden gesteld. Als een koper of verkoper zich niet aan deze instandhoudingsbepaling
houdt, is sprake van een overtreding van het bestemmingsplan of exploitatieplan
en kan de gemeente bestuursrechtelijk handhaven en zo nodig om strafrechtelijk
optreden verzoeken.
 Met de termijn van instandhouding kan de gemeente de doelgroep afdoende
bedienen.
 Een gedwongen koppeling aan constructies waarbij woningen bij doorverkoop
weer aangeboden moeten worden aan de oorspronkelijke aanbieder is niet nodig
en zou ernstig afbreuk doen aan de beleidsvrijheid van de gemeente. Bovendien
kleven er forse financiële risico’s aan.
 
 Naar mening van de leden van de SP-fractie is het goed dat gemeenten geprikkeld
worden om jaarlijks de koopprijsgrens voor sociale koopwoningen te evalueren.
Deze leden zijn van mening dat de gemeenteraad daarin de hoofdrol dient te
spelen, reden waarom deze bevoegdheid niet gedelegeerd zou mogen worden naar
het college van burgemeester en wethouders.
 Met de leden van SP-fractie ben ik het eens dat de gemeenteraad bij deze
bijstelling de hoofdrol dient te spelen. Dat is ook in het Bro opgenomen.
Delegatie aan burgemeester en wethouders lijkt in dit geval evenwel mogelijk.
Artikel 156 van de Gemeentewet biedt hiervoor een wettelijke basis.
 
 De leden van de fractie van de VVD-fractie vragen zich af hoe het staat
met de voorbereidingen van de gemeenten ter zake van de invoering van de wettelijke
plicht om onder meer bestemmingsplannen in digitale vorm beschikbaar te stellen.
Deze leden stelden daarbij de volgende concrete vragen.
 1. Zullen de gemeenten daadwerkelijk in staat zijn om de bestemmingsplannen
op 1 juli 2009 digitaal beschikbaar te hebben?
 2. Is de nieuwe software tijdig beschikbaar om een en ander voor elkaar
te krijgen? Zo nee, wat zijn daarvan de redenen?
 3. Doen er zich anderszins problemen voor als het gaat om de ICT-voorzieningen?
Zo ja, welke?
 4. Wat zijn de gevolgen voor burgers en gemeenten als de laatste niet
in staat zijn om op 1 juli 2009 de bestemmingsplannen digitaal beschikbaar
te hebben? Kunnen gemeenten dan bijvoorbeeld geen ontwerpbestemmingsplannen
indienen?
 5. Moeten per 1 juli 2009 ook voorbereidingsbesluiten, ontheffingen,
etc. digitaal beschikbaar zijn of hebben gemeenten daar langer de tijd voor?
Hoe staat het met de voorbereidingen hiervoor?
 
 In antwoord op deze vragen meld ik allereerst dat ik op basis van gegevens
uit de voortgangsmonitor (meting maart 2009) heb moeten concluderen dat onvoldoende
gemeenten klaar waren om te kunnen voldoen aan de beoogde invoeringsdatum
van 1 juli 2009. Op basis van deze monitor verwachtte 60% van
de gemeenten tijdig te zijn voorbereid voor een invoering van de verplichting
per 1 juli 2009. Gelet op de overblijvende 40% en de daarmee samenhangende
maatschappelijke en juridische risico’s heb ik in samenspraak met de
VNG besloten de inwerkingtreding met een half jaar uit te stellen tot 1 januari
2010. Hiertoe heb ik een nieuwe wijziging van het Bro in procedure gebracht,
welke inmiddels is geplaatst in Staatsblad 2009, 365. Naast een uitstel van
de digitaliseringsverplichting, maakt deze wijziging van het Bro het mogelijk
dat gemeenten die wel tijdig klaar zijn al eerder dan 1 januari 2010,
eerder gebruik kunnen maken van de mogelijkheid om bestemmingsplannen in een
digitale vormgeving en met voorrang boven de papieren versie, vast te stellen.
De meest recente voortgangsmonitor onder gemeenten is uitgevoerd in juni 2009.
Hierbij geeft 85% van de gemeenten aan te verwachten tijdig voorbereid
te zijn op de inwerkingtreding per 1 januari 2010. Ook in september en
november 2009 zullen voortgangsmetingen worden uitgevoerd.
 
 Inmiddels ontstaat het beeld dat het overgrote deel van de gemeenten tijdig
voorbereid zal zijn op de digitale verplichting per 1 januari 2010. De
benodigde software is beschikbaar en is thans bij vele gemeenten door leveranciers
geïmplementeerd. Rond de ICT-verplichting worden de nodige vragen gesteld.
Door VROM is hiertoe een speciale helpdesk ingesteld, waarbij de invoering
nauw wordt gevolgd. Er doen zich geen grote problemen voor.
 
 De digitaliseringsverplichting zal naast bestemmingsplannen ook gelden
voor structuurvisies, wijzigings- of uitwerkingsplannen, voorbereidingsbesluiten,
beheersverordeningen, provinciale verordeningen als bedoeld in artikel 4.1
van de Wro, algemene maatregelen van bestuur als bedoeld in artikel 4.3 van
de Wro en exploitatieplannen. Projectbesluiten en tijdelijke ontheffingen
zullen bij inwerkingtreding van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht
(Wabo) opgaan in de omgevingsvergunning. Op deze besluiten zal vanaf dat moment
de digitaliseringsverplichting van de Wro niet van toepassing zijn. Nagestreefd
wordt dat bij raadpleging van RO-online wel zichtbaar is of en zo ja voor
welke activiteiten een omgevingsvergunning is verleend om af te wijken van
het bestemmingsplan. Op die manier blijft verzekerd dat via RO-online –
het landelijke portaal voor Wro-plannen – een goede weergave van de
fysieke werkelijkheid plaatsvindt.
 
 Indien een gemeente op 1 januari 2010 onverhoopt niet tijdig voorbereid
is op de digitale verplichting, kunnen geen ruimtelijke besluiten worden genomen
waarvoor de digitaliseringsverplichting komt te gelden.
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van Gent (GL), Van der Staaij (SGP), Poppe (SP), Snijder-Hazelhoff
(VVD), ondervoorzitter, Depla (PvdA), Van Bochove (CDA), Koopmans (CDA), voorzitter,
Spies (CDA), Van der Ham (D66), Van Velzen (SP), Vietsch (CDA), Aptroot (VVD),
Samsom (PvdA), Boelhouwer (PvdA), Roefs (PvdA), Neppérus (VVD), Van
Leeuwen (SP), Jansen (SP), Van der Burg (VVD), Van Heugten (CDA), Ouwehand
(PvdD), Bilder (CDA), Wiegman-van Meppelen Scheppink (CU), Linhard (PvdA)
en De Mos (PVV).
 Plv. leden: Vendrik (GL), Van der Vlies (SGP), Polderman (SP), Remkes
(VVD), Jacobi (PvdA), Pieper (CDA), Koppejan (CDA), Ormel (CDA), Koşer
Kaya (D66), Leijten (SP), Schreijer-Pierik (CDA), De Krom (VVD), Vermeij (PvdA),
Waalkens (PvdA), Vos (PvdA), Zijlstra (VVD), Langkamp (SP), Gerkens (SP),
Elias (VVD), Schermers (CDA), Thieme (PvdD), Algra (CDA), Ortega-Martijn (CU),
Smeets (PvdA) en Agema (PVV).