Raad voor de Werkgelegenheid, Sociaal Beleid, Volksgezondheid en Consumentenzaken; Brief minister met het Nationaal Actieplan Werkgelegenheid 2004
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 21501-31, nr. 55

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

18-10-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

21501-31 nr. 55

08-10-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamNATIONAAL ACTIEPLAN WERKGELEGENHEID 20041. Inleiding1.1 Inleiding1.2 Sociaal-economische ontwikkelingenEconomische ontwikkelingTabel 1.1 Economische ontwikkeling (mutaties per jaar
in % tenzij anders aangegeven)De arbeidsmarktTabel 1.2 Ontwikkeling van de i/a ratioVoortgang op de doelstellingenTabel 1.3 Voortgang op de doelstellingen van Lissabon
en StockholmTabel 1.4 Ontwikkeling participatiecijfers volgens nationale
definities1 – Netto arbeidsparticipatie1.3 Hoofdlijnen voor het werkgelegenheidsbeleidDe vier prioriteiten van de Taskforce WerkgelegenheidLandenspecifieke aanbevelingen2. De Werkgelegenheidsrichtsnoeren2.1 Actieve en preventieve maatregelen voor werklozen
en inactievenResultaten sluitende aanpak 2003Tabel 2.1 Input- en outputindicatoren volwassenen (exclusief
gehandicapten), 2002 en 2003Belangrijke beleidsontwikkelingenGemeenten en de Wet Werk en Bijstand (WWB)UWVBestrijding jeugdwerkloosheidTaskforce en Overleggroep Jeugdwerkloosheid2.2 Het scheppen van werkgelegenheid en ondernemerschapBeleidsbrief «In actie voor ondernemers!»Actieplan ondernemerschap en onderwijsVermindering administratieve lasten2.3 Aanpak van veranderingen en bevordering van het aanpassingsvermogen
en de mobiliteit op de arbeidsmarktTabel 2.2 Verhouding vacatures werkloosheidAanbeveling over loonontwikkelingOvergang van part-time naar voltijdbanenDagindelingArbeidswetgevingArbeidstijden en arbeidsduurVerloffinanciering en levensloopregelingArbeidsomstandigheden en arbeidsongevallenTabel 2.3 arbeidsongevallenArbeidsmarktaspecten van immigratie2.4 De ontwikkeling van het menselijk kapitaal en het
levenslang leren bevorderenDoelstellingenTabel 2.4 Opleidingsniveau 23/24-jarigen, 2002Figuur 2.1: Aantal afgestudeerden en promovendi in exacte
vakken en techniek per 1000 inwoners in de leeftijd van 20–29 jaarVersterking beleid en Platform Leven Lang LerenImpuls beroepsonderwijsInnovatiearrangementErkenning Verworven CompetentiesDuale trajectenIndividuele leerrekeningAlfabetiseringDeltaplan bèta en techniekBetrokkenheid sociale partners2.5 Vergroten van het arbeidsaanbod en bevorderen van
actief ouder wordenParticipatie ouderenWAOWW en ontslagWet Werk en Bijstand2.6 GendergelijkheidBeloningsverschillenTabel 2.5 beloningsverschillenKinderopvangTabel 2.6 Gebruik opvangvoorzieningen in % kinderen naar
leeftijdTabel 2.7 Ontwikkeling van het aantal kinderopvangplaatsen
in 20032.7 Bevordering van integratie en bestrijding van discriminatie
van mensen met een achterstand op de arbeidsmarktLaaggeschoolde werknemersArbeidsgehandicaptenTabel 2.8 Werkloosheid en arbeidsmarktdeelname arbeidsgehandicapten1Voortijdig schoolverlatenJeugdwerkloosheidEtnische minderheden en reactie op aanbevelingTabel 2.9 Netto-participatie en werkloosheid naar etnische
herkomst en opleidingsniveau, 2000–20032.8 Werk lonend maken door prikkels om werken aantrekkelijker
te makenTabel 2.10 Inactiviteitsval en marginale druk in %Maatregelen 2003, 2004 en 20052.9 Omzetten van zwart werk in reguliere arbeidZwart werkIllegale arbeidIdentiteitsfraudeTot slot2.10 Regionale werkgelegenheidsverschillen aanpakkenTabel 2.11 Werkloosheid (% beroepsbevolking)en werkgelegenheidsgraad
naar provincieGrotestedenbeleid 2005–2009 (GSB III): aandacht
voor verminderen mismatch arbeidsmarkt3. Governance3.1 Rol van de sociale partners en lokale overhedenGemeenten3.2 Rol van het Nationaal Actieplan Werkgelegenheid3.3 Doelmatigheid en transparantie van financieel beleidTabel 3.1 budgettaire middelen (x 1000)3.4 ESF en EQUAL programmaESF3EQUALANNEX ISLUITENDE AANPAKVoorafJongerenTabel 1.1a Input- en outputindicatoren jongeren na 12
maanden (exclusief gehandicapten), 2002 en 2003Tabel 1.1b Input- en outputindicatoren jongeren na 6 maanden
(exclusief gehandicapten), 2002 en 2003Tabel 1.2 Achtergrondkenmerken van jongeren (exclusief
gehandicapten)VolwassenenTabel 1.3 Input- en outputindicatoren volwassenen (exclusief
gehandicapten), 2002 en 2003Tabel 1.4 Achtergrondkenmerken volwassenen (exclusief
arbeidsgehandicapten), 2002Tabel 1.5: Aandeel werklozen dat deelneemt aan een aanbodversterkende
maatregel, 2003ANNEX IILandenspecifieke aanbevelingen voor NederlandVerbetering van het aanpassingsvermogen van werknemers
en ondernemingenMeer mensen ertoe bewegen de arbeidsmarkt op te gaan en
betaald werk tot een reële mogelijkheid voor iedereen makenMeer en doelmatiger investeren in menselijk kapitaal en
levenslang lerenANNEX III Deze Annex bevat de werkgelegenheidsrichtsnoeren zoals die
in 2003 door de Raad zijn vastgesteld. Ten opzichte van deze Annex in het
NAP 2003 is een wijziging doorgevoerd. In aanvulling op de werkgelegheidsrichtsnoeren
is in deze Annex de inleidende tekst van de landenspecifieke aanbevelingen
opgenomen. Deze inleidende tekst is door de Raad aangenomen naar aanleiding
van het rapport van de Europese Werkgelegenheidstaskforce.SPECIFIEKE AANBEVELINGEN EN PRIORITEITENDE WERKGELEGENHEIDSRICHTSNOERENEen Europese strategie voor volledige werkgelegenheid
en betere banen voor iedereenVolledige werkgelegenheidVerbetering van de kwaliteit en productiviteit van de
arbeidVersterking van de sociale samenhang en integratieSpecifieke richtsnoeren1. ACTIEVE EN PREVENTIEVE MAATREGELEN VOOR WERKLOZEN EN
INACTIEVEN2. HET SCHEPPEN VAN WERKGELEGENHEID EN ONDERNEMERSCHAP3. AANPAK VAN VERANDERINGEN EN BEVORDERING VAN HET AANPASSINGSVERMOGEN
EN DE MOBILITEIT OP DE ARBEIDSMARKT4. DE ONTWIKKELING VAN HET MENSELIJK KAPITAAL EN LEVENSLANG
LEREN BEVORDEREN5. VERGROTING VAN HET ARBEIDSAANBOD EN BEVORDERING VAN
ACTIEF OUDER WORDEN6. GENDERGELIJKHEID7. BEVORDERING VAN DE INTEGRATIE EN BESTRIJDING VAN DE
DISCRIMINATIE VAN MENSEN MET EEN ACHTERSTANDSPOSITIE OP DE ARBEIDSMARKT8. WERK LONEND MAKEN DOOR PRIKKELS OM WERKEN AANTREKKELIJKER
TE MAKEN9. OMZETTEN VAN ZWARTWERK IN REGULIERE ARBEID10. REGIONALE WERKGELEGENHEIDSVERSCHILLEN AANPAKKENGoed beheer en samenwerking bij de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoerenBetrokkenheid van parlementaire organen, de sociale partners
en andere betrokken actorenAdequate toewijzing van financiële middelen
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 21501-31Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 179 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
21 501-31Raad voor de Werkgelegenheid, Sociaal Beleid, Volksgezondheid en Consumentenzakennr. 55BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEIDAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 8 oktober 2004Bijgaand treft u het Nationaal Actieplan Werkgelegenheid 2004. Dit rapport
is namens de Nederlandse regering aangeboden aan de Europese Commissie. Het
geeft een overzicht van het beleid op het gebied van de werkgelegenheid en
arbeidsmarkt, op basis van de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid
2004.De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,A. J. de GeusNATIONAAL ACTIEPLAN WERKGELEGENHEID 20041. Inleiding1.1 InleidingSinds 1997 coördineren de EU-lidstaten het werkgelegenheids- en arbeidsmarktbeleid
met behulp van de Europese Werkgelegenheidsstrategie. Ieder jaar worden werkgelegenheidsrichtsnoeren
vastgesteld waarmee de lidstaten rekening houden bij het nationale werkgelegenheidsbeleid.
Deze zijn gericht op het behalen van de Lissabondoelstelling «om van
de Europese Unie in 2010 de meest concurrerende regio van de wereld te maken
die in staat is tot duurzame economische groei met meer en betere banen en
hechtere sociale samenhang». Een deel van het beleid ter verwezenlijking
van deze doelstelling is beschreven in het Nationaal Actieplan ter bestrijding
van armoede en sociale uitsluiting waarvan de meest recente versie op 3 juli
2003 is verschenen.Het Nationaal Actieplan Werkgelegenheid (verder NAP) is een jaarlijks
verslag waarin lidstaten aangeven hoe ver zij gevorderd zijn met het behalen
van de Lissabondoelstellingen op werkgelegenheidsterrein en waarbij de belangrijkste
(nieuwe) elementen van dit beleid worden weergegeven. Voor werkgelegenheid
zijn de concrete doelstellingen een totale arbeidsparticipatie in 2010 van
70%, waarbij de participatie van vrouwen 60% is en voor ouderen 50%.Voor het totstandkomen van het beleid zijn door zowel de centrale overheid,
sociale partners, lokale overheden, uitvoeringsinstellingen voor sociale zekerheid
en arbeidsmarkt en het onderwijsveld inspanningen geleverd. Het NAP beschrijft
verder op welke wijze de Europese Structuurfondsen (ESF en EQUAL) zijn ingezet
om de implementatie van het beleid te ondersteunen.Het NAP 2004 is het tweede Actieplan sinds de stroomlijning van de Europese
beleidscoördinatieprocedures in 2003. In lijn met de stroomlijning zijn
de richtsnoeren zoals opgesteld in het kader van de Werkgelegenheidsstrategie
in 2004 niet gewijzigd ten opzicht van 2003. Achterliggende gedachte is om
meer nadruk op de implementatie te leggen. Wel zijn de landenspecifieke aanbevelingen
voor de lidstaten aangescherpt, mede in het licht van het rapport van de Europese
Taskforce Werkgelegenheid onder leiding van de heer Kok. Tegelijkertijd worden,
in aanvulling op de tien richtsnoeren, de lidstaten opgeroepen prioriteit
te geven aan de beleidsterreinen die in het rapport van de Taskforce en het
Werkgelegenheidsverslag zijn gesignaleerd. De landenspecifieke aanbevelingen
aan Nederland zijn opgenomen in Annex II en de richtsnoeren in Annex III.In het licht van deze stroomlijning is het NAP 2004 anders van opzet dan
de voorgaande edities. Conform de afspraken in EU-verband ligt de nadruk op
de implementatie van maatregelen zoals die in het NAP 2003 zijn aangekondigd.
Verder worden de belangrijkste nieuwe beleidsmaatregelen of beleidsaanpassingen
besproken. In de tekst zal daarom zoveel veelvuldig worden verwezen naar het
NAP 2003 zonder dat de tekst uit het vorige NAP wordt herhaald. Het NAP 2004
laat zich dus het beste lezen in samenhang met het NAP 2003, hoewel een zelfstandige
lezing van het rapport ook een goed beeld geeft van de beleidsontwikkelingen.Het NAP is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het kabinet. Bij de
opstelling van het NAP zijn de sociale partners in de gelegenheid gesteld
om te reageren op een conceptversie van het NAP. Vervolgens heeft de Ministerraad
het NAP definitief vastgesteld.1.2 Sociaal-economische ontwikkelingenEconomische ontwikkelingNa de ongunstige economische ontwikkeling sinds 2001, waarbij de BBP-groei
in 2003 zelfs negatief was (–0,9%), laat de economie weer tekenen van
herstel zien. Voor 2004 wordt een groei van 1¼% verwacht en voor 2005
1½%. De ontwikkeling blijft daarmee nog wel achter bij die in de rest
van het eurogebied en zelfs ruim achter bij de groei in de VS en Japan. In
tabel 1.1 staan de belangrijkste kengetallen voor de economische ontwikkeling.Tabel 1.1 Economische ontwikkeling (mutaties per jaar
in % tenzij anders aangegeven) 200020012002200320042005Volumebeeld      BBP3,51,40,6– 0,91¼1½       Nominaal beeld      Contractloon marktsector3,24,23,52,71½¾Consumptieprijsindex2,64,53,42,11¼1¼Arbeidsproductiviteit marktsector2,60,60,60,83½2¼Prijsconcurrentiepositie – 1,1– 3,1– 6,0–¼¾Arbeidsinkomensquote marktsector (in %)82,383,485,386,98786¼       Diversen      EMU-saldo (in % BBP)2,2– 0,1– 1,9– 3,2– 2,9– 2,6Bron: CPB MEV 2004Zoals aangegeven in het NAP 2003 waren de oorzaken voor de ongunstige
economische ontwikkeling met name de teruggang van de internationale economische
groei en de verslechtering van de Nederlandse concurrentiepositie. De stijging
van de arbeidskosten per eenheid product (in de verwerkende industrie) was
in de periode 1997–2003 gecumuleerd ruim 10%-punt sterker dan bij de
concurrenten in het eurogebied. Dit wordt veroorzaakt door zowel een relatief
sterke stijging van de loonsom per werknemer als door een achterblijvende
productiviteitsontwikkeling1.De arbeidsproductiviteit laat tijdens het herstel van de economie in 2004
en 2005 een conjunctureel herstel zien. In combinatie met een beperkte groei
van de loonvoet leidt dit tot een verwachte verbetering van de concurrentiepositie,
maar deze is nog niet voldoende om de eerdere verslechtering ongedaan te maken.
Wel zal de uitvoer het herstel leiden. De binnenlandse vraag, die de laatste
jaren ook is verzwakt, laat een gematigder herstel zien.De arbeidsmarktAls gevolg van de economische ontwikkelingen is de werkloosheid in 2003
toegenomen tot 5,1% van de beroepsbevolking. Het effect van het economische
herstel in 2004 op de werkloosheid doen zich zoals gewoonlijk met enige vertraging
voor; voor 2004 (+ 99 000) en 2005 (+ 45 000) wordt nog een toename
van de werkloosheid verwacht. Het werkloosheidspercentage komt op 6½%
in 2004 en 7% in 2005. De werkloosheid zal daarmee meer dan verdubbeld zijn
sinds 2001 (toen de werkloosheid 3,3% van de beroepsbevolking was). De werkgelegenheid
in personen zal naar verwachting in 2004 afnemen (– 68 000
voor banen vanaf 12 uur) en in 2005 weer toenemen (+39 000). Per
saldo resulteert een toename van de verhouding tussen het aantal niet-actieven
en actieven (i/a ratio) van 67,5 in 2003 tot 70½ in 2005.Tabel 1.2 Ontwikkeling van de i/a ratio 1999200020012002200320042005i/a ratio68,166,765,966,567,569½70½Bron: CPBVoortgang op de doelstellingenTabel 1.3 geeft de voortgang op de participatiedoelstellingen zoals geformuleerd
in Lissabon (totaal en vrouwen) en Stockholm (ouderen). Onder invloed van
de economische ontwikkeling is de groei van de arbeidsparticipatie negatief
geworden in 2003, met uitzondering van de participatie van ouderen (55–64
jaar). Nederland voldoet op dit moment aan de Lissabondoelstellingen voor
de participatie van de totale beroepsbevolking en de participatie van vrouwen.
Voor de participatie van ouderen is dit niet het geval. Deze doelstellingen
zijn gedefinieerd volgens de Europese definities (Eurostat). Volgens deze
definitie tellen ook de banen tussen de 1 en 12 uur mee voor de bepaling van
de participatiegraad. Dit is in de Nederlandse definities (CBS) niet het geval.
Met name als gevolg daarvan vallen de cijfers in tabel 1.3 hoger uit dan de
cijfers in tabel 1.4, welke volgens de Nederlandse definities zijn berekend.Tabel 1.3 Voortgang op de doelstellingen van Lissabon
en Stockholm Doelstelling
2010 (EU)19992000200120022003 Arbeidsparticipatie totaal 71,772,974,174,473,5Participatiegraad naar:       Mannen70%80,982,182,882,480,9 Vrouwen60%62,363,565,266,265,8 Ouderen (55–64 jaar)50%36,438,239,642,344,8Bron Europese CommissieIn aanvulling op de Lissabondoelstellingen zijn er door Nederland eigen
doelstellingen geformuleerd. Deze betreffen de arbeidsparticipatie van ouderen,
vrouwen en etnische minderheden en de werkloosheid onder jongeren. De onderstaande
tabel bevat de ontwikkeling van de participatiecijfers volgens de nationale
definities. Zoals aangegeven wijken deze af van de Europese definities. Tabel 1.4 Ontwikkeling participatiecijfers volgens nationale
definities1 – Netto arbeidsparticipatie doelstelling19992000200120022003Participatiegraad naar:       Vrouwen65% (2010)50,65253,554,354,7 Ouderen40% (2007)31,233,634,937,938,6 etnische minderheden54% (2005)45,047,750,150,248,2Bron: CBS1 Volgens Nederlandse definities. In tegenstelling tot de Europese
statistiek (Eurostat) rekent de Nederlandse statistiek (CBS) banen tussen
de 1 en 12 uur per week niet mee. Als gevolg daarvan valt de participatiegraad
volgens de Nederlandse statistiek lager uit.De doelstelling voor de participatie van vrouwen is 65% in 2010. Deze
participatiegraad bedraagt op dit moment volgens de nationale definities 54,7%
(zie tabel 1.4).Voor de arbeidsparticipatie van ouderen (55–64 jaar) streeft het
kabinet naar een netto arbeidsparticipatie van 40% in 2007. In 2003 bedroeg
deze 38,6%. Deze doelstelling geldt alleen voor banen van ten
minste 12 uur per week. Indien ook banen van minder dan 12 uur per week worden
meegenomen, mag worden gerekend op een arbeidsparticipatie van circa 45% in
2007. Omdat het kabinetsbeleid gericht op het stimuleren van langer doorwerken
pas na 2007 tot volle ontplooiing zal komen, komt bij een versnelde stijging
ook de in het kader van het Lissabonproces afgesproken Europese doelstelling
van 50% in 2010 binnen bereik.Verder is de doelstelling geformuleerd dat de arbeidsparticipatie van
etnische minderheden zou moeten toenemen tot 54% in 2005. Deze bedroeg in
2003 48,2%.Het kabinet wil tot slot dat de jeugdwerkloosheid (15–22 jaar, exclusief
studenten en scholieren) in de periode 2003–2007 niet méér
bedraagt dan het dubbele van de totale werkloosheid. In het NAP 2003 is melding
gemaakt van het plan van aanpak voor de jeugdwerkloosheid. In paragraaf 2.1
wordt over de voortgang gerapporteerd.1.3 Hoofdlijnen voor het werkgelegenheidsbeleidIn het NAP 2003 is uiteengezet dat het kabinet zich tegen de achtergrond
van een sterk verslechterende economische en budgettaire situatie inzet voor
een versterking van de sociaal economische structuur. Een gematigde ontwikkeling
van de arbeidskosten, een verhoging van de arbeidsproductiviteit en vooral
een belangrijke verbetering van de arbeidsparticipatie werden gepresenteerd
als de centrale doelstellingen van het sociaal-economische beleid van dit
kabinet.Deze inzet heeft het sociaal-economische beleid bepaald sinds het verschijnen
van het NAP 2003. Zo is de Wet Werk en Bijstand per 1 januari 2004 van
kracht geworden en is een eerste stap gezet voor de hervorming van de Wet
op de Arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO). Ook in de sfeer van de Werkloosheidswet
(WW) zijn maatregelen genomen. Het kabinet moest daarbij ook in het afgelopen
beleid voeren tegen een decor van ongunstige economische ontwikkelingen.In dit kader is dit voorjaar getracht met de sociale partners te komen
tot afspraken die zouden leiden tot een verantwoorde loonontwikkeling in 2005
in combinatie met een voor alle partijen aanvaardbare vorm voor de beëindiging
van de stimulering van collectieve regelingen voor vervroegd uittreden. Het
bleek echter niet mogelijk om tot een sociaal akkoord te komen.De inbreng van sociale partners blijft echter relevant. Binnen het gezamenlijk
overleg hebben de gesprekspartners – werkgevers, werknemers, overheid –
ieder hun eigen verantwoordelijkheid economische ontwikkeling van Nederland
op een hoger plan te brengen.De geschetste ontwikkeling van werkgelegenheid en werkloosheid, in samenhang
met de verslechterde concurrentiepositie en de afgenomen winstgevendheid,
maken een nullijn voor de contractloonstijging noodzakelijk. Deze nullijn
is ook vanwege de doorwerking naar pensioenpremies gewenst. In deze setting
houdt de voorgenomen nullijn het evenwicht tussen de diverse economische en
maatschappelijke randvoorwaarden. In 2004 en 2005 vormt de nullijn de inzet
van de overheidswerkgevers bij de CAO-onderhandelingen. Het kabinet heeft
voor 2004 en 2005 besloten tot het bruto bevriezen van het wettelijk minimumloon
(WML) en de uitkeringen. De noodzaak tot een dergelijke nullijn vormt voor
het kabinet ook de aanleiding om in de komende periode (van 1 november
2004 tot en met 31 december 2005) CAO-afspraken die leiden tot een stijging
van de contractlonen niet te ondersteunen door middel van het instrument van algemeenverbindendverklaring. De noodzaak van de nullijn kent ook een
maatschappelijke context: waar in de collectieve sector matiging het devies
is, zou het zonder meer algemeen verbindend verklaren van loonstijgingen in
de marktsector nadelig zijn voor het gewenste evenwicht in het inkomensbeeld.De verbetering van de sociaal-economische structuur blijft ook voor de
komende jaren het beleid bepalen. Het is daarbij positief dat in de loop van
2004 meer zicht is gekomen op economisch herstel. Nederland moet worden toegerust
om de aansluiting bij de wereldeconomie te bewerkstelligen. Dat betekent op
korte termijn een verantwoorde loonontwikkeling en de noodzaak van een dynamische
arbeidsmarkt. Daarnaast zijn ook hervorming van het ondernemingsklimaat en
verbetering van het innovatieklimaat nodig, zoals is uiteengezet in de nota
«Kiezen voor groei»1. Deze randvoorwaarden
voor de korte termijn komen boven op de vereisten die voortvloeien uit ontwikkelingen
op de lange termijn. Daarbij gaat het onder meer om individualisering, stijgende
welvaart, internationalisering en vergrijzing. Tezamen leidt dit tot een beleid
gericht op modernisering van de verzorgingsstaat. Deze modernisering vormt
een van de centrale opdrachten die de regering zichzelf heeft gesteld.De eerste stappen op het pad van modernisering van de verzorgingsstaat
heeft Nederland reeds gezet. Een belangrijk uitgangspunt daarbij is dat iedereen
die kan werken, daartoe ook wordt aangezet. Dit uitgangspunt heeft onder andere
vorm gekregen in de Wet werk en bijstand (WWB). Terugkeer naar werk is ook
het doel van wijzigingen in de WW en in het nieuwe stelsel van arbeidsongeschiktheidsregelingen.De vier prioriteiten van de Taskforce WerkgelegenheidDe lidstaten van de EU hebben afgesproken in het NAP te rapporteren aan
de hand van de prioriteiten zoals die worden geïdentificeerd in het rapport
«Jobs, jobs, jobs» van de Europese Taskforce Werkgelegenheid en
die ook in de Werkgelegenheidsstrategie hun plaats hebben gekregen: het versterken
van het aanpassingsvermogen, toename van de arbeidsparticipatie en verhoging
van de investeringen in menselijk kapitaal. Daarnaast werd een betere governance
ter bevordering van de implementatie genoemd. De Tasksforce, die onder leiding
stond van Wim Kok, roept de lidstaten op tot voortgang bij structurele hervormingen.
De Nederlandse regering ondersteunt deze oproep. Het beleid dat dit kabinet
voor ogen staat sluit aan bij de beleidsthema's in het rapport Kok. Het kabinet
is van mening dat met een dergelijke beleidsagenda voor de komende jaren een
beleid wordt gevoerd dat de doelstellingen uit de Werkgelegenheidsstrategie,
namelijk volledige werkgelegenheid, kwaliteit en productiviteit van de arbeid
en sociale samenhang en integratie, dichterbij brengt. Hieronder worden de
belangrijkste beleidsmaatregelen kort gepresenteerd aan de hand van de vier
prioriteiten.In het geval van Nederland wordt onder het thema aanpassingsvermogen van werknemers en ondernemingen in het bijzonder op een gematigde
loonontwikkeling aangedrongen. Het begrip omvat echter een breed scala van
beleidsmaatregelen. Die zijn onder andere gericht op het ondernemingsklimaat
en verbetering van het innovatieklimaat. In het hoofdlijnenakkoord heeft het
kabinet zich onder andere tot doel gesteld de administratieve lasten voor
bedrijven in deze kabinetsperiode met een kwart te verminderen. Verder overweegt
het kabinet maatregelen om onnodige belemmeringen in de ontslagprocedures
weg te nemen. In de nota «Kiezen voor groei» schetst het kabinet
enkele aanvullende prioritaire aandachtsgebieden op het gebied van ondernemings-
en innovatieklimaat, zoals de valorisatie (vermarkting) van onderzoek en een
betere aansluiting tussen kennisinstellingen en bedrijfsleven
(zie verder paragraaf 2.2). Verder is besloten tot een stapsgewijze verlaging
van de vennootschapsbelasting tot 30%.De noodzaak om de arbeidsparticipatie te verhogen,
is een centrale doelstelling van het kabinet (zie ook NAP 2003). Om dit te
bewerkstelligen wordt de activerende werking van sociale zekerheidsregelingen
zoals de WAO en de WW verbeterd. Zo worden de prikkels versterkt voor werkgevers
en werknemers in het nieuwe stelsel van arbeidsongeschiktheidsverzekeringen
om langdurig ziekteverzuim te voorkomen en daarmee instroom in de WAO. Ook
wordt de WW als uittreedroute minder aantrekkelijk. Hiertoe is de vervolguitkering
reeds afgeschaft. De inactiviteitsval wordt verder aangepakt. Het is eveneens
een belangrijke doelstelling van de recent ingevoerde WWB. De voorgenomen
maatregelen om de arbeidsparticipatie van ouderen te verhogen passen ook duidelijk
binnen dit streven. De fiscale voordelen voor VUT- en prepensioenregelingen
zullen met ingang van 1 januari 2006 komen te vervallen (zie verder paragraaf 2.5).In de nota «Kiezen voor groei» heeft het kabinet onderstreept
dat het niet alleen nodig is dat er meer mensen aan de slag gaan, maar ook
dat mensen meer uren gaan werken. Het kabinet wil daarom belemmeringen om
meer te gaan werken wegnemen, onder andere door voldoende voorwaarden te scheppen
voor werknemers om een voltijdsbetrekking te combineren met andere activiteiten
(zoals zorg of scholing) en door het financieel aantrekkelijker te maken om
meer te werken, waarbij maatregelen ten aanzien van de hoogte en samenloop
van inkomensafhankelijke regelingen en van de belasting- en premietarieven
centraal staan (zie verder paragraaf 2.8).Om duurzaam te kunnen participeren op de arbeidsmarkt, is voortdurende
aandacht nodig voor het aanleren van nieuwe kennis en vaardigheden en voldoende investeringen in menselijk kapitaal, oftewel een leven
lang leren. De huidige economische situatie noodzaakt tot extra inspanningen
op dit terrein. De rol van de overheid is daarbij vooral stimulerend en informerend.
Enkele regeringsvoornemens op dit terrein zijn uitgewerkt in de notitie «Kiezen
voor groei». Verder gaat de regering ervan uit dat sociale partners
en scholingsinstellingen gezamenlijk tot taakstellende afspraken komen over
scholing van werknemers. De overheid stimuleert scholing van werknemers via
de afdrachtvermindering onderwijs, de inzet van middelen uit het Europees
Sociaal Fonds en subsidies. Daarnaast stimuleert de overheid de investeringen
in scholing via flankerend beleid, zoals Erkenning Verworven Competenties.
Een belangrijk aandachtspunt is verder de aansluiting tussen onderwijs en
arbeidsmarkt (zie paragraaf 2.4). Belangrijk in dit kader is ook het
Innovatieplatform. Dit platform wordt voorgezeten door de premier en heeft
tot doel de innovatiekracht van Nederland te versterken. Op dit moment benut
Nederland haar menselijk en economische potentieel onvoldoende. Het platform
zal voorstellen aandragen om dat potentieel maximaal tot ontwikkeling te brengen.
Een van de aandachtsvelden van het platform is de dynamisering van van het
beroepsonderwijs. De kenniseconomie wordt vaak maar onterecht omschreven als
het voorrecht van een kleine bovenlaag. Een goed draaiende kenniseconomie
vergt echter een brede subtop. Het innovatieplatform zal dan ook (onder andere)
voorstellen doen om de doorstroming van lager via middelbaar naar hoger beroepsonderwijs
te stimuleren. Tezamen met een sterker innovatievermogen en het bevorderen
van ondernemersschap passen deze maatregelen binnen het streven de arbeidsproductiviteit
te verhogen.Naast de drie inhoudelijke beleidsrichtingen, noemen het rapport van de
Taskforce en de Werkgelegenheidsstrategie ook het belang van het bevorderen van de daadwerkelijke implementatie van hervormingen door een
betere governance. Nederland heeft een traditie
van overleg tussen regering en sociale partners. Twee keer per jaar is sprake
van formeel overleg tussen het kabinet en de Stichting van de Arbeid: het
Voor- en Najaarsoverleg. Hiermee wordt beoogd te komen tot afstemming en onderlinge
coördinatie van overheidsbeleid enerzijds en het beleid van sociale partners
anderzijds, vooral ten aanzien van actuele sociale, economische en maatschappelijke
thema's. Dit gebeurt overigens met nadrukkelijk behoud van ieders eigen verantwoordelijkheid.
Zoals eerder opgemerkt heeft dit overleg ook in 2003 en 2004 weer plaatsgevonden,
maar bleek het dit voorjaar niet mogelijk om tot een sociaal akkoord te komen.Landenspecifieke aanbevelingenNederland heeft in het kader van de Europese Werkgelegenheidsstrategie
landenspecifieke aanbevelingen gekregen. Deze betreffen de loonontwikkeling,
de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen, de sluitende aanpak, integratie, vroegtijdige
uittreding, gendergelijkheid, en leven lang leren. De aanbevelingen zijn opgenomen
in Annex II. Hoofdstuk 2 volgt de indeling van de werkgelegenheidsrichtsnoeren.
In de paragrafen over de betreffende thema's worden de landenspecifieke aanbevelingen
behandeld.2. De WerkgelegenheidsrichtsnoerenIn dit hoofdstuk wordt een actualisatie gegeven van hoofdstuk 2 van het
Nationaal Actieplan Werkgelegenheid 2003. In overeenstemming met de opbouw
van de driejaarscyclus van de Europese Werkgelegenheidsstrategie en de NAPs
is verondersteld dat de teksten in hoofdstuk 2 van het NAP 2003 bekend zijn.
Dit betekent bijvoorbeeld dat de uitgangspunten van beleid of voorgenomen
maatregelen uit het NAP 2003 niet opnieuw worden beschreven. Zoals aangegeven
in de inleiding ligt de nadruk op de implementatie van maatregelen zoals die
in het NAP 2003 zijn aangekondigd. Verder worden de belangrijkste nieuwe beleidsmaatregelen
of beleidsaanpassingen besproken.2.1 Actieve en preventieve maatregelen voor werklozen
en inactievenIn het NAP 2003 is gerapporteerd over de sluitende aanpak, de prestatieafspraken
met het UWV en de bestrijding van de jeugdwerkloosheid. Relevant voor dit
richtsnoer is verder de aanbeveling die aan Nederland is gericht om de preventieve
aanpak voor volwassenen te versterken en de doelmatigheid van en de toegang
tot actieve maatregelen voor ontvangers van sociale uitkeringen en personen
met het hoogste risico van inactiviteit te verbeteren. Op deze terreinen zijn
de onderstaande ontwikkelingen te melden.Resultaten sluitende aanpak 2003Door de Sluitende Aanpak voor jongeren en volwassenen wil het kabinet
de jeugdwerkloosheid bestrijden en langdurige werkloosheid voorkomen. Alle
nieuw ingeschreven volwassen werklozen met een arbeidsverplichting die niet
op eigen kracht aan het werk kunnen komen, krijgen een aanbod voor een activiteit
gericht op arbeidsreintegratie of sociale activering; voor jongeren geldt
dat binnen 6 maanden een aanbod moet worden gedaan. De uitvoering van de Sluitende
Aanpak ligt in handen van enerzijds gemeenten die verantwoordelijk zijn voor
de bijstandsgerechtigden, niet-uitkeringsgerechtigden en uitkeringsgerechtigden
in het kader van de Algemene wet nabestaanden (Anw) en anderzijds het UWV,
dat verantwoordelijk is voor de WW-gerechtigden. Degenen met de beste
kansen op de arbeidsmarkt worden de eerste 6 maanden in principe door het
CWI bemiddeld.Onderstaande tabel bevatten informatie over de sluitende aanpak volwassenen.
In de methodiek en in de bestanden zijn ten opzichte van vorig jaar belangrijke
verbeteringen aangebracht (zie toelichting in annex 1). De cijfers over 2002
worden wel gepresenteerd maar zijn moeilijk te vergelijken. Dat neemt niet
weg dat sluitendheid nog niet bereikt wordt. De toegenomen werkloosheid legt
een druk op de uitvoeringsorganisaties. Hoewel het aantal trajecten is toegenomen
is de instroom in de langdurige werkloosheid te hoog, mede doordat ook minder
personen spontaan zijn uitgestroomd (dwz zonder traject).Tabel 2.1 Input- en outputindicatoren volwassenen (exclusief
gehandicapten), 2002 en 2003   20032002(A) Omvang gevolgde cohort nieuwe werklozen >= 23 jaar250 60027 900 (B) Na 1 jaar nog steeds werkloos54 0006 100 (B/A)Outputindicator 122%22%(C) Binnen 1 jaar traject gestart25 3001 800  (C/A)Inputindicator 110%6% (D) Na een jaar werkloos, geen traject gestart36 1004 800 (D/B)Inputindicator 267%78%(D1) Na 1 jaar werkloos, geen aanbod ontvangen30 1004 100  (D1/B)Input indicator 3: rate of failure56%67%(D2) Na een jaar werkloos, aanbod geweigerd6 000700  (D2/B)Inputindicator 4: rate of refusal11%11%Bron: SZWBelangrijke beleidsontwikkelingenBij het uitvoeren van de sluitende aanpak en het verbeteren van de resultaten
zijn – mede in het licht van de aanbeveling over de landenspecifieke
aanbeveling ten aanzien van de preventieke aanpak voor volwassenen (zie annex
II) – de volgende ontwikkelingen van belang:Gemeenten en de Wet Werk en Bijstand (WWB)De Wet Werk en Bijstand (WWB) is op 1 januari 2004 in werking getreden.
In de WWB is onder meer vastgelegd welke taken de gemeente heeft ten aanzien
van de inkomensvoorziening van mensen die recht hebben op een bijstandsuitkering
en welke reïntegratietaken de gemeente heeft. Ten aanzien van de reïntegratie
taak van gemeenten laat de wet gemeenten vrij in de wijze waarop zij het reïntegratiebeleid
vormgeven en reïntegratie-instrumenten willen inzetten. Daarnaast bevat
de WWB een financiële prikkel waardoor gemeenten gestimuleerd worden
om de uitkeringslast te beperken en dus de uitstroom uit de werkloosheid te
bevorderen. Verwacht wordt dan ook dat gemeenten op deze wijze een sterke
stimulans hebben om de sluitende aanpak te realiseren. Deze stimulans bestaat
ook door de prestatieafspraken uit de Agenda voor de Toekomst (zie NAP 2002/2003)
die trajectinzet en uitstroom uit werkloosheid moet bevorderen.De WWB geeft veel vrije ruimte voor het ontwikkelen van maatwerk, maar
verplicht gemeenten wel om een reïntegratieverordening op te stellen
waarin zij het reïntegratiebeleid concretiseren.Een half jaar na de invoering zijn de eerste reïntegratieverordeningen
opgesteld en de eerste voorzichtige ervaringen opgedaan. Uit een analyse van
ruim 60 reïntegratieverordeningen door de VNG blijkt dat gemeenten reïntegratie
als een belangrijke hoofddoelstelling van beleid kiezen: «werk boven inkomen». Uit de verordeningen die in de analyse betrokken
zijn, zien we dat alle gemeenten een sluitende aanpak voor nieuwe instroom
nastreven, soms expliciet benoemd in de verordening, soms vormgegeven in termen
van work first (een term gebruikt om een benadering aan te duiden die gericht
is op werk boven inkomen). Gemeenten besteden veel aandacht aan de reïntegratie
van jongeren. Verder gaat de meeste aandacht in de reïntegratieverordeningen
uit naar verschillende vormen van gesubsidieerde arbeid als reïntegratie-instrument.
Hierbij zijn kortweg twee vormen te onderscheiden: kortdurende banen en langdurende
banen. De kortdurende banen (maximaal circa 1 jaar) voor uitkeringsgerechtigde
met een korte afstand tot de arbeidsmarkt en langdurende banen voor uitkeringsgerechtigden
met een grotere afstand. Ten aanzien van de groepen met een grotere afstand
tot de arbeidsmarkt maken sommige gemeenten onderscheid tussen sociale activering
in het kader van reïntegratie en in het kader van maatschappelijke participatie.
Tot slot valt op dat gemeenten zich ook bewust zijn van preventie ten aanzien
van instroom in de uitkering. Dit vertaalt zich onder meer in verschillende
vormen van work first en in (nieuwe) afspraken in de keten t.a.v. overdracht
en snelheid waarmee potentiële uitkeringsgerechtigden in het proces opgepakt
worden. De eerste signalen over hoe gemeenten er in 2004 in slagen om aan
de uitgangspunten van deze nieuwe wet invulling te geven zijn veelbelovend.Tenslotte stimuleert het kabinet de gemeenten tot een innovatieve aanpak
op het thema «Werk centraal» via het Innovatieprogramma Werk en
Bijstand (IPW).UWVDe minister maakt jaarlijks afspraken over de beleidsprioriteiten ten
aanzien van de reïntegratie-inspanningen voor uitkeringsgerechtigden
met de uitvoerder UWV. Over deze afspraken heeft het UWV zich te verantwoorden
in kwartaal- en jaarverslagen.De eerste prestatie-afspraak luidt dat binnen 20 werkdagen na de kwalificerende
intake door het CWI een aanmelding bij een reïntegratiebedrijf dient
plaats te vinden. Voor 2003 is een normpercentage van 85% afgesproken met
het UWV. In slechts 24% van de gevallen is de norm van 20 werkdagen heeft
gehaald. De oorzaak is gelegen in een samenspel van logistieke en operationele
sturingsproblemen. Het UWV verwacht deze problemen in het derde kwartaal van
2004 op te lossen.De tweede prestatieafspraak die de Minister van SZW met het UWV heeft
gemaakt, betreft de sluitende aanpak. Voor het jaar 2003 is afgesproken dat
95% van de cliënten met een werkloosheidsuitkering binnen twaalf maanden
na het begin van de uitkeringsperiode een reïntegratietraject moet krijgen
of zonder traject zijn uitgestroomd uit de uitkering. Over de sluitende aanpak
wordt vanaf 2004 per kwartaal gerapporteerd. De sluitende aanpak was
voor het eerste kwartaal 2004 86%.Ten slotte zijn er nog prestatieafspraken gemaakt over de plaatsingsresultaten.
40% van de uitkeringsgerechtigden dient binnen de duur van een traject voor
ten minste 6 maanden het werk te hervatten (contract 2001). In 2003 zijn de
resultaten over de reïntegratietrajecten die gestart zijn in 2001 bekend
geworden. Het normpercentage van 40% is gehaald. Eind 2003 blijkt 46% van
de gestarte trajecten succesvol te zijn afgerond.Bestrijding jeugdwerkloosheidIn het NAP 2003 is melding gemaakt van het Plan van Aanpak voor de bestrijding
van de Jeugdwerkloosheid dat in juni 2003 naar het parlement is
verzonden. De werkloosheid onder jongeren is tussen 2000 en 2003 opgelopen
van 6,1% tot 12,3% (15–22 jaar, exclusief scholieren en studenten).Bij het voorkomen van (langdurige) jeugdwerkloosheid wordt samengewerkt
tussen het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, het Ministerie
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en verschillende regionale en lokale
instanties. In aanvulling op hetgeen vorig jaar al is genoemd, worden de volgende
instrumenten ingezet:• Best practices: via de «handreiking lokale samenwerking aanpak
jeugdwerkloosheid en voortijdig schoolverlaten» (ww.handreikingjeugdwerkloosheid.nl)
zijn best-practices van samenwerking tussen gemeenten, Regionale Meld- en
Coördinatiecentra (RMC's) en andere betrokken organisaties beschikbaar
gemaakt• JongActief: het ministerie van SZW heeft middelen ter beschikking
gesteld aan CWI voor JongActief. Dit is een samenwerkingsverband van CWI en
de werkgeversorganisaties VNO-NCW, MKB-Nederland en LTO-Nederland. Bij deze
organisaties zijn CWI-steunpunten ingericht, met elk twee adviseurs. Deze
steunpunten richten zich op het informeren, stimuleren en ondersteunen van
de sector, branche- en regionale organisaties van werkgevers om bij hun achterban
onder meer het ter beschikking stellen van jeugdbanen te bevorderen.Taskforce en Overleggroep JeugdwerkloosheidDe vorig jaar opgerichte Taskforce Jeugdwerkloosheid heeft als belangrijkste taken het realiseren van 40 000 jeugdbanen
in de lopende kabinetsperiode en het stimuleren van samenwerking op lokaal
en regionaal niveau om jongeren binnen een half jaar aan het werk of op school
te krijgen. In het eerste halfjaar van 2004 zijn ruim 3500 extra jeugdbanen
gerealiseerd. De doelstelling voor 2004 is het realiseren van 7500 extra jeugdbanen.
De handreiking met «best practices» is een voorbeeld hoe de taskforce
de lokale en regionale samenwerking stimuleert.Naast de Taskforce is er in 2004 ook een Overleggroep jeugdwerkloosheid
ingesteld. Hierin zijn de belangrijkste betrokken partijen zoals werkgevers
en werknemers, gemeenten, CWI, het onderwijsveld en diverse jongerenorganisaties
vertegenwoordigt. De overleggroep heeft een informerende en signalerende rol
naar zowel de bewindlieden van SZW en OCW als naar de Taskforce.2.2 Het scheppen van werkgelegenheid en ondernemerschapBij het bevorderen van ondernemerschap en het verbeteren van het ondernemingsklimaat
staat het wegnemen van belemmeringen centraal. In het NAP 2003 werd in dit
verband een beleidsbrief aangekondigd en werd ingegaan op het algemene streven
van het kabinet om de administratieve lasten voor burgers en bedrijven weg
te nemen.Beleidsbrief «In actie voor ondernemers!»In december 2003 heeft de Staatssecretaris van Economische Zaken de beleidsbrief:
«In actie voor ondernemers!» naar de Tweede Kamer gestuurd. De
beleidsbrief omvat 43 concrete actiepunten die gericht zijn op het wegnemen
van de 25 belemmeringen die door ondernemers in Nederland als het meest knellend
worden ervaren. De diverse actiepunten zullen in nauw overleg met ondernemers
worden uitgevoerd. Bij de implementatie van sommige acties spelen ook hun
respectievelijke belangenorganisaties een cruciale rol.De acties die in de beleidsbrief worden voorgesteld zijn ondergebracht
in drie actieplannen die zich respectievelijk richten op knelpunten die kunnen optreden bij: (1) de startfase van ondernemingen, (2) de groeifase
van ondernemingen, (3) bedrijfsoverdracht en bedrijfsbeëindiging. De
actieplannen zijn gekoppeld aan meetbare beleidsdoelen, waardoor de afrekenbaarheid
van het beleid is gegarandeerd.– Het actieplan voor startende ondernemingen bevat maatregelen om
in Nederland een ondernemende cultuur te bevorderen (bijvoorbeeld door binnen
het onderwijs meer aandacht aan ondernemerschap te schenken), een betere uitgangspositie
voor startende ondernemingen te bewerkstelligen en de kwaliteit van regels
en publieke dienstverlening voor startende ondernemers te verbeteren (zo zullen
bijvoorbeeld administratieve procedures voor startende ondernemingen worden
versoepeld).– Het actieplan voor groei is erop gericht in Nederland een beter
en veiliger ondernemingsklimaat te creëren en de kwaliteit van regels
en publieke dienstverlening voor bestaande (groeiende) ondernemers te verbeteren.
Specifieke acties richten zich o.a. op het vergroten van de beschikbaarheid
van gekwalificeerd personeel, het vereenvoudigen en verminderen van arbeidsmarktregulering,
het stimuleren van internationaal ondernemerschap, het bestrijden van tegenstrijdige
regelgeving en het bezien van de mogelijkheden tot vereenvoudiging van het
BV-recht.– Het actieplan bedrijfsoverdracht en bedrijfsbeëindiging richt
zich op het vergemakkelijken van bedrijfsoverdracht, het verbeteren van procedures
voor schuldsanering en het wegnemen van knelpunten voor familiebedrijven.Actieplan ondernemerschap en onderwijsDe Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de Staatssecretaris
van Economische Zaken hebben op 5 juli 2004 het Actieplan ondernemerschap
en onderwijs naar de Tweede Kamer gestuurd. De beleidsacties uit dit actieplan
zullen zich met name richten op het besteden van meer aandacht aan (internationale)
ondernemerschapsvaardigheden in het onderwijscurriculum, stimulering van ondernemerschap
onder leraren en het creëren van ondernemende onderwijsinstellingen (waaruit
startende ondernemers kunnen voortkomen).Vermindering administratieve lastenDe zeer gedetailleerde en soms onnodige wet- en regelgeving belemmert
ondernemers. Om dit aan te pakken heeft het kabinet tot doel gesteld de administratieve
lasten voor bedrijven in deze kabinetsperiode met een kwart te verminderen.
Volgens het CPB zal dit op langere termijn leiden tot een toename van de arbeidsproductiviteit
met 1,7% en een toename van het BBP met 1,5%. In april 2004 is een eerste
stap gezet met de presentatie van een plan van aanpak [kamerstukken II, 2003–2004,
29 515 nr 1]. In dit plan is een overzicht van de reeds overeengekomen
concrete reductiemogelijkheden gegeven. Deze tellen op tot 18% reductie oftewel € 3
miljard. Om aanvullende reductiemogelijkheden te vinden is een tweede fase
gestart, waarin de aanpak van de Europese administratieve lasten (onder andere
een stevige inzet tijdens het Nederlandse EU-voorzitterschap), de mogelijkheden
van interdepartementale samenwerking en de inzet van ICT centraal staan. Daarnaast
wordt ook gekeken naar aanvullende mogelijkheden bij de individuele departementen.
Op basis van deze aanvullende reductiemogelijkheden worden in het eerste kwartaal
van 2005 departementale administratieve lastenplafonds vastgesteld.2.3 Aanpak van veranderingen en bevordering van het aanpassingsvermogen
en de mobiliteit op de arbeidsmarktIn het NAP 2003 is onder dit richtsnoer een breed scala van beleidsterreinen
behandeld. Hieronder worden de belangrijkste ontwikkelingen op deze terreinen
langsgelopen. Ook wordt in deze paragraaf ingegaan op enkele landenspecifieke
aanbevelingen aan het adres van Nederland, namelijk:• het «Najaarsakkoord» tussen de regering en de sociale
partners uitvoeren en de loonontwikkelingen nauwlettend volgen overeenkomstig
dit akkoord, en• de overgang van deeltijd- naar voltijdbanen vergemakkelijken.In Europees verband is overeengekomen onder dit richtsnoer te rapporteren
over de verhouding tussen vacatures en werkloosheid. De ontwikkeling van de
verhouding tussen vacatures en werkloosheid laat zien dat de arbeidsmarkt,
na een verkrapping sinds eind jaren '90, in 2002 en 2003 weer ruimer is geworden
(zie onderstaande tabel).Tabel 2.2 Verhouding vacatures werkloosheid 199819992000200120022003Vacatures/werkloosheid0,390,590,750,790,490,28Bron: eigen berekening op basis van CBS-gegevensVan deze vacatures was in 2003 35% te raadplegen via de website van het
CWI. Deze informatie is toegankelijk voor werkzoekenden buiten Nederland.Aanbeveling over loonontwikkelingIn verband met het Najaarsakkoord van 2003 heeft het kabinet nauwlettend
gevolgd of CAO-partijen gevolg gaven aan de loonmatiging waartoe zij door
de sociale partners op het centrale niveau waren opgeroepen door middel van
de Verklaring van de Stichting van de Arbeid inzake het Arbeidsvoorwaardenoverleg
2004–2005. Hierover is het parlement geïnformeerd.Halverwege 2004 zijn 35 CAO-akkoorden afgesloten (waaronder 1,1 miljoen
werknemers vallen) waarop het Najaarsakkoord uit 2003 van toepassing is. Enerzijds
bedraagt de gemiddelde contractloonmutatie op grond van deze 35 akkoorden
op niveaubasis 0,0% (2003: 2,2%). Anderzijds kennen twaalf van deze 35 akkoorden
CAO-afspraken die in 2004 leiden tot een overschrijding van de nullijn. Hierbij
gaat het in alle gevallen om een eenmalige uitkering.Zoals aangegeven in paragraaf 1.3 is dit voorjaar getracht met de
sociale partners te komen tot afspraken die zouden leiden tot een verantwoorde
loonontwikkeling in 2005 in combinatie met een voor alle partijen aanvaardbare
vorm voor de beëindiging van de stimulering van collectieve regelingen
voor vervroegd uittreden. Het bleek echter niet mogelijk om tot een sociaal
akkoord te komen.Een nullijn voor de contractloonstijging blijft noodzakelijk. Deze nullijn
is ook vanwege de doorwerking naar pensioenpremies gewenst. In deze setting
houdt de voorgenomen nullijn het evenwicht tussen de diverse economische en
maatschappelijke randvoorwaarden. In 2004 en 2005 vormt de nullijn de inzet
van de overheidswerkgevers bij de CAO-onderhandelingen. Het kabinet heeft
voor 2004 en 2005 besloten tot het bruto bevriezen van het wettelijk minimumloon
(WML) en de uitkeringen. De noodzaak tot een dergelijke nullijn vormt voor
het kabinet ook de aanleiding om in de komende periode (van 1 november
2004 tot en met 31 december 2005) CAO-afspraken die leiden tot een stijging
van de contractlonen niet te ondersteunen door middel van het instrument van
algemeenverbindendverklaring.Overgang van part-time naar voltijdbanenNederland heeft de aanbeveling gekregen om de overgang van deeltijd- naar
voltijdbanen te vergemakkelijken. Nederland heeft in vergelijking met de andere
lidstaten van de EU een relatief hoog aandeel deeltijdwerkers en een laag
aantal gewerkte uren per werknemer (1340 uur per jaar ten opzichte van gemiddeld
1615 uur voor de EU). De regering acht het wenselijk dat Nederlandse werknemers
meer uren gaan werken om het groeivermogen van de Nederlandse economie te
verbeteren. Uit onderzoek van Muconsult (2004) blijkt dat 26% van de werknemers
in de voorafgaande tweeënhalf jaar de behoefte had om minder te werken,
maar dat er daarnaast ook een groep werknemers (15%) was die juist meer uur
per week zou willen werken. Het is belangrijk dat deeltijdwerken een keuze
is en niet een noodzakelijkheid wegens gebrek aan voorwaarden voor het combineren
van zorg met een (voltijd-)baan of onaantrekkelijk door de samenloop van fiscale
en inkomensafhankelijke arrangementen. De Wet aanpassing arbeidsduur (zie
onder het kopje Arbeidsduur) maakt het voor werknemers
mogelijk de arbeidsduur aan te passen (zowel door arbeidsduurvermindering
als -vermeerdering).Deeltijdwerk heeft echter ook een aantal belangrijke positieve kanten.
Uit de European Working Conditions Observatory (EWCO, 2003) blijkt dat werken
in deeltijd bijdraagt aan een «positive work-life balance». Werknemers
die in deeltijd werken rapporteren ook minder arbeidsgerelateerde gezondheidsklachten.
Bovendien, zo stelt de OECD Employment Outlook 2003, zou zonder deeltijd werk
een deel van de vrouwen onvrijwillig buiten de arbeidsmarkt blijven. Voor
veel moeders is deeltijdwerk een noodzakelijke voorwaarde om arbeid en zorg
met elkaar te kunnen combineren.Niettegenstaande deze positieve punten wil het kabinet een toename van
het aantal gewerkte uren realiseren door belemmeringen om meer te gaan werken
weg te nemen. In de nota «Kiezen voor groei» heeft het kabinet
aangegeven ernaar te streven de achterstand in het aantal gewerkte uren van
Nederland op Europa nog tijdens deze kabinetsperiode te verminderen. Het beleid
is erop gericht voor werknemers zodanige voorwaarden te scheppen dat een (voltijd-)baan
te combineren is met andere activiteiten zoals zorg en scholing, onder andere
doordat daarvoor gedurende de levensloop tijd kan worden ingeruimd (verlof).
De hieronder beschreven levensloopregeling draagt hieraan bij (zie onder het
kopje Verlof financiering en levensloopregeling).
Ook de nieuwe Wet Kinderopvang (zie paragraaf 2.7) maakt het makkelijker
om werk en zorg te combineren. Het kabinet heeft ook de ambitie uitgesproken
om meer werken financieel aantrekkelijker te maken. Daarbij zullen maatregelen
ten aanzien van de hoogte en samenloop van inkomensafhankelijke regelingen
en van de belasting- en premietarieven centraal staan. Het kabinet is al begonnen
met de vorming van één loket voor en de harmonisatie van inkomensafhankelijke
regelingen.DagindelingIn het NAP 2003 is aangekondigd dat het kabinet zou reageren op de adviezen
van de Stuurgroep Dagindeling. In het kabinetsstandpunt Dagindeling1 geeft het kabinet aan dat tot 2009 218 miljoen
euro (deels gefinancierd uit het Europees Sociaal Fonds) wordt uitgetrokken
voor onder andere: het versterken lokale sociale infrastructuur
(vervolg experimenten Dagindeling), het verbeteren van de samenwerking tussen
scholen, opvang en vrijetijdsvoorzieningen, het creëren van combinatiefuncties
in onderwijs, welzijn, sport en cultuur, tussenschoolse opvang en het vergemakkelijken
combinatie arbeid en mantelzorg alsook het vergemakkelijken combinatie arbeid
en zorg in niet-stedelijke gebieden.ArbeidswetgevingIn het NAP 2003 is gerapporteerd over Actieplan vereenvoudiging SZW-regelgeving.
Het kabinet heeft de voortvarende uitvoering van het Actieplan vereenvoudiging
SZW-regelgeving in 2004 gecontinueerd. Evenals in 2003 is hierover in het
najaar van 2004 verantwoording afgelegd aan het parlement. Bij deze verantwoording
is een nieuwe planning voor het jaar 2005 opgesteld waarin ook nieuwe projecten
zijn opgenomen. Beoogd is de visie achter vereenvoudiging en deregulering
ook bij het totstandkomen van nieuw beleid te implementeren.Door het kabinet zal een aantal maatregelen genomen worden die erop gericht
zijn onnodige belemmeringen in de ontslagproceduresweg
te nemen.In het kader van bedrijfseconomisch ontslag via CWI overweegt het kabinet
te komen tot standaardisering van de bedrijfseconomische gegevens die werkgevers
dienen te overleggen. Dit moet leiden tot een standaard(accountants)verklaring,
die gebruikt moet kunnen worden bij ontslag op bedrijfseconomische gronden,
te weten werk- en omzetvermindering, een slechte financiële situatie,
reorganisatie-ontslag en beëindiging van (een onderdeel van) het bedrijf.
Het gaat om een zodanig samenstel van bedrijfseconomische (cijfermatige) gegevens,
die voor het CWI voldoende informatie oplevert voor een verantwoorde besluitvorming.Het kabinet overweegt verder de toepassing van het Lifo-beginsel (last-in-first-out)
in het kader van de ontslagprocedure voor bedrijfseconomisch ontslag te herzien.
Het voornemen bestaat om bij bedrijfseconomische ontslagen meer nadruk te
leggen op de toepassing van (het te verbeteren) afspiegelingsbeginsel (indeling
naar leeftijdgroepen). Hierdoor wordt meer recht gedaan aan de belangen van
de diverse groepen werknemers en aan die van werkgevers. Tevens wordt gedacht
aan de mogelijkheid voor werkgevers om via een CAO eigen selectiecriteria
te ontwikkelen, teneinde bij noodzakelijke ontslagen wegens reorganisaties
rekening te kunnen houden met de specifieke omstandigheden in de onderneming
of bedrijfstak en met kennis, vaardigheden en functioneren van werknemers.Daarnaast zal worden bezien, of de verwijtbaarheidstoets in de WW dient
te worden heroverwogen, ten einde de huidige pro forma-ontslagprocedures in
de praktijk tegen te gaan. Het kabinet is voorts voornemens om ontslagvergoedingen
van maximaal één jaarsalaris met een WW-uitkering te verrekenen
(zie paragraaf 2.5 voor details).Eind 2001, begin 2002 vond een evaluatieonderzoek plaats naar de ervaringen
met en effecten van de Wet flexibiliteit en zekerheid(flexwet)
in de praktijk. Vervolgens is dit onderzoek voor advies voorgelegd aan de
Stichting van de Arbeid. De Stichting bracht haar advies in april 2004 uit.De Stichting adviseert de Minister van SZW de flexwet de tijd te geven
om zich te bewijzen, aangezien de wet op het moment van evaluatie kort bestond
en de Nederlandse economie zich gedurende deze evaluatieperiode in een hoogconjunctuur
bevond. De Stichting bepleit dat opnieuw voorlichting wordt gegeven over de
wet ter bevordering van de bekendheid en de naleving. Tevens beveelt de Stichting
de CAO-partijen aan om het aantal of de periode waarin opeenvolgende tijdelijke
contracten kunnen worden afgesloten te begrenzen of objectieve redenen vast
te stellen die een afwijking rechtvaardigen. Tot slot oordeelt
de Stichting dat de toenemende administratieve lastendruk ten gevolge van
de flexwet aandacht verdient en bepleit men om de mogelijkheden tot terugdringing
van de lastendruk te bezien. Het kabinet zal in het najaar van 2004 haar standpunt
over de evaluatie van de flexwet aanbieden aan het parlement.Arbeidstijden en arbeidsduurIn 2004 is een aantal stappen gezet ten aanzien van drie prioritaire onderwerpen
van de Arbeidstijdenwet (ATW). Dit betreft de
vereenvoudiging van de ATW, de herziening Europese Arbeidstijdenrichtlijn
(93/104) en de invoering van de bestuurlijke boete.In het kabinetsstandpunt stelt het kabinet voor de normering van arbeidsen
rusttijden voor werknemers van 18 jaar en ouder aan te laten sluiten op datgene
wat internationaal als basisbescherming voor werknemers is afgesproken. De
Arbeidstijdenwet moet zo meer ruimte bieden werkgevers en werknemers om op
individueel niveau afspraken te maken over arbeids- en rusttijden. Nadat een
meerderheid van de Tweede Kamer kon instemmen met de hoofdlijnen van het kabinetsstandpunt
over de voorgenomen vereenvoudiging van de regelgeving over arbeids- en rusttijden1, is dit voor advies aan de SER voorgelegd. Het SER-advies
wordt december 2004 verwacht en zal worden betrokken bij het opstellen van
een wetsvoorstel, waarvan de parlementaire behandeling is voorzien in 2005.In reactie op de mededeling van de Europese Commissie over de richtlijn
93/104/EG heeft het kabinet aangedrongen op een spoedige herziening van de
richtlijn.2 Een herziening is nodig om een oplossing
te vinden voor de financiële en personele knelpunten die bij het werken
in aanwezigheidsdiensten zijn ontstaan tengevolge van de uitspraken van het
Europese Hof van Justitie aangaande de interpretatie van de definitie van
arbeidstijd. Als de Commissie met een voorstel tot herziening van de Richtlijn
komt, zal Nederland hoge prioriteit geven om tijdens het Nederlands Voorzitterschap
van de EU in de tweede helft van 2004 een politiek akkoord te bereiken over
een aanvaardbare structurele aanpassing.De Wet Bestuurlijke Boete in de ATW is in 2004 door het parlement aanvaard
en per 1 oktober in werking getreden. De toezichthoudende instanties
(Arbeidsinspectie, Staatstoezicht op de Mijnen en de Inspectie Verkeer en
Waterstaat) krijgen hiermee de beschikking over een nieuw instrument om de
normen van de arbeid- en rusttijden te handhaven.In 2003 is de Wet aanpassing arbeidsduur (Waa)
geëvalueerd. Deze wet geeft werknemers het recht hun arbeidsduur te verminderen
of te vermeerderen, al naar gelang hun behoefte per levensfase. In de meeste
gevallen wordt een aanpassing van de arbeidsduur geregeld tussen werkgever
en werknemer, zonder een nadrukkelijk beroep op de Waa. Toch speelt de wet
bij dit overleg een rol, doordat deze een normstellend kader biedt. Verder
laat de evaluatie zien dat de Waa een bijdrage levert aan de arbeidsparticipatie
van vrouwen en biedt de wet meer eenduidigheid en rechtszekerheid. Het kabinet
is tot de conclusie gekomen dat de Waa voldoet en het met de wet beoogde doel
ook in de praktijk gerealiseerd wordt. Daarbij facilieert deze wet met het
recht op vermeerdering van de arbeidsduur de overgang van parttime naar fulltime
werk. Vanwege de relatieve onbekendheid van dit laatste recht is besloten
ten aanzien van dit aspect van de wet extra voorlichtingsactiviteiten te ondernemen.Verloffinanciering en levensloopregelingHet kabinet wil werknemers meer mogelijkheden bieden voor het combineren
van betaalde arbeid en andere verantwoordelijkheden en activiteiten. In het
najaar van 2003 kwam het kabinet met een voorstel voor een fiscaal
gefacilieerde spaarregeling (de levensloopregeling, zie ook NAP 2003). Dit
voorstel is, conform het Najaarsakkoord tussen kabinet en sociale partners,
aangehouden in afwachting van nader overleg tussen de partijen over het gehele
stelsel van fiscale faciliëring van VUT/pre-pensioenregelingen en de
levensloopregeling (zie 2.5). Zoals aangegeven in paragraaf 2.3 bleek
het echter niet mogelijk om tot een sociaal akkoord te komen.Bij langer durend verlof vormt de financiering nog een belemmering. Het
huidige financieringsstelsel is versnipperd. De regering wil dit stelsel vervangen
door één algemene financieringsregeling voor verlof: de levensloopregeling.
Deze regeling geeft werknemers een fiscaal voordeel als zij sparen of een
verzekering afsluiten voor financiële overbrugging van langere periodes
van onbetaald verlof. Wie deelneemt aan de levensloopregeling en daarnaast
gebruik maakt van zijn wettelijk recht op ouderschapsverlof, krijgt de eerste
jaren een extra voordeel in de vorm van een heffingskorting. De levensloopregeling
zal ook een financiële stimulans kunnen vormen voor het gebruik van langdurend
zorgverlof. Een wetsvoorstel voor een recht op deze vorm van verlof is bij
de Tweede Kamer ingediend. De levensloopregeling kan ten slotte ook dienen
ter financiering van verlof voor scholing, van «opfrisverlof»
en van verlof dat vooraf gaat aan het ouderdomspensioen. Opdat ook oudere
werknemers (nog) optimaal gebruik kunnen maken van de levensloopregeling,
geldt voor werknemers die op 1 januari 2005 tussen de 50 en 55 jaar oud
zijn een ruimere stortingsmogelijkheid.Arbeidsomstandigheden en arbeidsongevallenDe in het NAP 2003 genoemde speerpunten van het beleid ten aanzien van
het verbeteren van arbeidsomstandigheden en het voorkomen arbeidsongevallen
zijn nog steeds relevant. De onderstaande tabel geeft de ontwikkeling van
het aantal arbeidsongevallen.Naar aanleiding van de evaluatie van de Arbeidsomstandighedenwet 1998
zal de Sociaal Economische Raad nog dit jaar advies gevraagd worden over de
mogelijkheden ter versterking van het uitgangspunt van meer verantwoordelijkheid
op de werkvloer, onder meer via vergroting van de ruimte voor maatwerk normering
en de rol van civiele handhaving. De kabinetsinzet is gericht op het waar
mogelijk vereenvoudigen van de arboregelgeving, met name die met betrekking
tot de zogenaamde lage risico's en het meer focussen van de publieke handhaving
op de hoge risico's.Tabel 2.3 arbeidsongevallen 199719981999200020012002Aantal arbeidsongevallen gemeld bij Eerste Hulp1110 000120 000120 000120 000110 00088 000Incidentie per 1000 personen in werkzame beroepsbevolking–1817161511Bron Consument en Veiligheid1 Arbeidsongevallen die hebben geleid tot medische behandeling
bij de Spoedeisende Eerste HulpafdelingArbeidsmarktaspecten van immigratieWerknemers uit de oude EU-lidstaten staat het vrij zich op de Nederlandse
arbeidsmarkt aan te bieden. Voor de nieuwe lidstaten uit Midden- en Oost-Europa
(exclusief Malta en Cyprus) geldt tijdelijk een afwijkend regime, vanwege
de huidige arbeidsmarktomstandigheden in Nederland en vanwege
de onzekerheid over het aantal arbeidsmigranten dat uit de nieuwe lidstaten
zou kunnen komen. De regering zal tot 1 mei 2006 de toets op aanwezigheid
van (binnenlands) aanbod handhaven voor die sectoren of beroepen waar verdringing
dreigt. Vóór 1 mei 2005 wordt een tussenevaluatie van het
afwijkende regime opgesteld.Ook aan de bovenkant van de arbeidsmarkt kan sprake zijn van knelpunten.
De regering heeft daarom besloten het voor werkgevers eenvoudiger te maken
om een buitenlandse kenniswerker in dienst te nemen. Voor hen komt er één
loket, één procedure en één vergunning. Deze wijzigingen
betekenen dat voor een groot deel van de arbeidsmigranten (in 2003 in totaal
5 000 personen) geen tewerkstellingsvergunning meer nodig is. Voor zelfstandigen
zal de regering nog bezien welke belemmeringen er zijn voor vreemdelingen
om zich in Nederland te vestigen. Feitelijk is hiermee de arbeidsmarkt aan
de bovenkant «open».2.4 De ontwikkeling van het menselijk kapitaal en het
levenslang leren bevorderenIn het NAP 2003 is gerapporteerd over de Beleidsagenda Leven Lang Leren
en het Platform Leven Lang Leren en enkele al in gang gezette maatregelen
(Impuls Beroepsonderwijs, Innovatiearrangement, erkenning verworven competenties,
duale trajecten en de individuele leerrekening). In deze paragraaf worden
de ontwikkelingen sinds het NAP 2003 beschreven op deze terreinen.Aan Nederland is de landenspecifieke aanbeveling gericht om de prikkels
om leven lang leren te ontwikkelen te versterken en de deelname aan opleidingen
te verhogen, met name van de laaggeschoolden en de niet-actieven. Hieronder
worden de belangrijkste maatregelen op dit terrein beschreven. De beleidsmaatregelen
in deze paragraaf sluiten aan bij deze aanbeveling. In paragraaf 2.7
zal worden gerapporteerd over voortijdig schoolverlaters, conform de indeling
in het NAP 2003.DoelstellingenIn de werkgelegenheidsstrategie wordt een aantal doelstellingen genoemd.
Zo noemt het richtsnoer het streven dat in 2010 minimaal 85% van de 22-jarigen
een diploma heeft op niveau van het hoger secundair onderwijs (havo/vwo/mbo
niveau 2+) ten opzichte van 73% in 2000 (Nederland). Evenals vorig jaar wordt
gerapporteerd over het opleidingsniveau van 23/24-jarigen omdat de statistische
gegevens voor 22-jarigen momenteel nog ontbreken. Cijfers over 2003 zijn nog
niet beschikbaar.Tabel 2.4 Opleidingsniveau 23/24-jarigen, 2002 Aantallen (x1000)%minimaal diploma hoger secundair onderwijs29977lager dan diploma hoger secundair onderwijs8723totaal 23/24-jarigen387100Bron: CBSHet richtsnoer bevat ook de doelstelling om het participatieniveau met
betrekking tot levenslang leren te verhogen. Het streven is een verhoging
van de deelname aan onderwijs en scholing van 25–64 jarigen tot een
EU-gemiddelde van 12,5%. Nederland heeft als doel gesteld dat ten minste 20%
van de 25–64 jarigen in 2010 deelneemt aan onderwijs- en trainingsactiviteiten
t.o.v. 15,6% in 2000. In 2003 ligt de deelname aan leven lang
leren in Nederland op 16,5%. Dit is ruim boven het EU-gemiddelde. Nederland
staat hiermee evenals in 2002 op de vijfde plaats.Het richtsnoer bevat verder de doelstelling om de uitstroom in 2010 uit
hogere bèta- en technische opleidingen met 15% te laten stijgen ten
opzichte van 2000. Onderstaande tabel geeft een vergelijkend overzicht tussen
enkele EU-landen. Uit de figuur blijkt dat Nederland nog niet aan deze doelstelling
voldoet. Voorlopige cijfers voor het studiejaar 2004–2005 lijken overigens
een toenemend aantal (voorlopige) inschrijvingen bij specifieke bèta-
en technische opleidingen te laten zien.Figuur 2.1: Aantal afgestudeerden en promovendi in exacte
vakken en techniek per 1000 inwoners in de leeftijd van 20–29 jaarVersterking beleid en Platform Leven Lang LerenBezien vanuit het (te hoge) aandeel laagopgeleiden en het (te lage) aandeel
hoogopgeleiden in de totale beroepsbevolking blijkt dat er nog aanzienlijke
winst te behalen is om een goed opgeleide (beroeps)bevolking te realiseren.
Winst die noodzakelijk is voor een op kennis gebaseerde economie en maatschappij.
Ook is geconstateerd dat het beleid te versnipperd is. Daarom is meer coördinatie
geboden en zijn, naast voortzetting en uitbouw van het bestaande beleid, nieuwe
impulsen nodig.In de nog te verschijnen Hoofdlijnenbrief Leven Lang Leren van het kabinet
wordt geschetst hoe de intensivering van het beleid op het terrein van leven
lang leren de komende periode wordt vormgegeven. De nadruk komt te liggen
op verbetering van de randvoorwaarden die het eigen initiatief van het individu
moeten bevorderen en het stimuleren van specifieke doelgroepen (bijvoorbeeld
jongeren zonder startkwalificatie, inburgeraars, werkzoekenden), waarbij ook
het individu het aangrijpingspunt is. De rol van de overheid is daarbij vooral
stimulerend en informerend. De regering gaat ervan uit dat sociale partners
en scholingsinstellingen gezamenlijk tot taakstellende afspraken
komen over scholing van werknemers. De private sector heeft daarbij een belangrijke
rol te vervullen bij de investeringen in leven lang leren.De overheid stimuleert scholing van werknemers via de afdrachtvermindering
onderwijs, de inzet van middelen uit het Europees Sociaal Fonds en met subsidies,
zoals de scholingsimpuls. Daarnaast stimuleert de overheid de investeringen
in scholing via flankerend beleid, zoals het Kenniscentrum EVC. Het opstellen
van een uitvoeringsagenda en de coördinatie en aansturing van de activiteiten
is in handen van het in het najaar 2004 op te richten Platform Leven Lang
Leren.Hieronder volgt de stand van zaken van de in het NAP 2003 genoemde beleidsmaatregelen.Impuls beroepsonderwijsVanaf 2002 tot en met 2005 is € 136 miljoen beschikbaar
voor het realiseren van kwalificatiewinst door het versterken van de beroepskolom,
zowel wat betreft de kwaliteit van de sectoren daarbinnen (VMBO, MBO, HBO)
als van de aansluitingsmomenten binnen de beroepskolom. Mogelijke thema's
zijn het verbeteren van de loopbaanoriëntatie- en begeleiding en de programmatische
aansluiting binnen het beroepsonderwijs, het ontwikkelen van een nieuwe pedagogiek
en didactiek. Het voornemen is na 2005 € 42,9 mln per jaar voor
het mbo beschikbaar te stellen en deze te verbinden aan de prestatieafspraak
die de individuele instelling met zijn omgeving sluit, met als richtlijn de
landelijke maatschappelijke ambities.InnovatiearrangementMet de Subsidieregeling innovatie-arrangement 2003 is tegemoetgekomen
aan deze wens van een specifiek innovatiebudget. Het convenant «Samenwerking
ten behoeve van innovatie in het beroepsonderwijs» zoals afgesloten
tussen OCW, het Platform Beroepsonderwijs en de Stichting van de Arbeid, is
de opmaat geweest voor deze subsidieregeling. In het kader van deze subsidieregeling
zijn 21 innovatieve projecten gestart. In 2003 was een budget beschikbaar
gesteld van ruim € 10 miljoen. Voor het innovatiearrangement wordt
in 2004 wederom ruim € 10 miljoen beschikbaar gesteld voor projecten.Erkenning Verworven CompetentiesIn het NAP 2003 is gerapporteerd over het Kenniscentrum EVC en het Empowerment
center. Over eventuele voortzetting en taken van beide centra vindt, in overleg
met sociale partners, najaar 2004 besluitvorming plaats. De centra hebben
een belangrijke bijdrage geleverd aan de ontwikkeling en verspreiding van
het gedachtegoed rondom EVC. De bereikte resultaten impliceren niet dat het
werk gedaan is. De slag moet nu gemaakt worden naar brede implementatie. Daarnaast
wordt ingezet op een kader voor EVC dat vooral gericht is op kwaliteitsborging.Duale trajectenDe SER en de RWI hebben ieder een advies uitgebracht over de vraag hoe
duale trajecten de inburgering kunnen versterken. Het kabinet bereidt een
reactie voor, waarbij het zowel aandacht besteedt aan de algemene inzet van
duale trajecten, als aan die speciaal voor inburgeraars en aan anderen voor
wie scholing een voorwaarde vormt voor duurzame toetreding tot de arbeidsmarkt
of de versterking van de employability (duurzame arbeidsparticipatie), zoals
etnische minderheden, voortijdig schoolverlaters, herintredende vrouwen en
oudere werknemers. Dit kabinetsstandpunt verschijnt najaar 2004.
Voor het bevorderen van de beroepsbegeleidende leerweg (duale trajecten) worden
ESF 3-middelen aangewend.Individuele leerrekeningDe in het NAP 2003 genoemde experimenten zijn eind 2003 afgesloten. De
afgesloten experimenten hebben inzicht verschaft in hoe de individuele leerrekening
er wat betreft beheer en vorm uit zou moeten zien. Uit de experimenten volgt
dat er een positieve invloed uit lijkt te gaan van de individuele leerrekening
op de scholing van vooral laag opgeleiden. Aangezien niet gewerkt is met een
controlegroep zijn echter geen definitieve uitspraken te doen over de effectiviteit
van de individuele leerrekening. De evaluatie van de experimenten geeft aanleiding
de effectiviteit van persoonsgebonden leerbudgetten nader te onderzoeken.AlfabetiseringMet de herziening van het Meerjarenplan Alfabetisering 2003–2006
geeft het kabinet een extra impuls aan het leren voor de groep analfabeten.
Het gaat om extra initiatieven op lokaal en regionaal niveau voor een effectiever
bereik van deze groep, onder meer via een internetsite die beter aansluit
op wat er lokaal of regionaal leeft en het stimuleren van lokale of regionale
projecten of veelbelovende pilots door de toekenning
van nationale aanmoedigingsprijzen. Vergroting van de betrokkenheid van het
Nederlandse bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties zal vooral worden
nagestreefd door een nieuwe uitvoerder: de Stichting Lezen & Schrijven.
Acties in dit verband zijn de organisatie van een jaarlijks evenement op Wereld
Alfabetiseringsdag (in de regel op 8 september) met als doel nationale
bewustwording, werving en toeleiding en bijeenkomsten rondom thema's zoals
educatie op de werkvloer of het gebruik van ICT.Deltaplan bèta en techniekVoor de aanpak van de tekorten aan bèta's en technici is het Deltaplan
bèta en techniek opgesteld. Uit een internationale beleidsvergelijking
blijkt dat langdurige en brede programma's de meeste kans van slagen hebben
(RAND 2004). Daarom worden bij de uitvoering van het Deltaplan maatregelen
genomen van basisonderwijs tot en met de arbeidsmarkt. Daarvoor is een platform
bèta/techniek opgericht. Het platform brengt deskundigheid uit het
bedrijfsleven, onderwijs en onderzoek bijeen en heeft tot doel om initiatieven
uit het veld te ondersteunen met concrete maatregelen, waarbij cofinanciering
door betrokken partijen een belangrijk criterium is. In 2004 is een eerste
start gemaakt met onder meer ondersteuning van regionale netwerken van instellingen
om het onderwijs te vernieuwen en is een actieprogramma voor techniek in het
basisonderwijs gelanceerd. In 2005 wordt de vernieuwing van het bèta-onderwijs
in het voortgezet onderwijs aangepakt in samenhang met die in het hoger onderwijs.
De betrokkenheid van werkgevers bij zowel de onderwijsvernieuwingen als bij
het aantrekkelijker maken van banen in de Bèta-techniek is essentieel
voor het slagen van het Deltaplan.Betrokkenheid sociale partnersHet realiseren van een strategie voor een leven lang leren raakt het beleid
van meerdere departementen, zoals onderwijs, arbeidsmarktbeleid, integratie
en sociale cohesie, en valt onder de complementaire verantwoordelijkheid van
overheid, sociale partners en onderwijskoepels. Sociale partners en onderwijskoepels
zullen dan ook worden betrokken bij het platform leven lang leren.2.5 Vergroten van het arbeidsaanbod en bevorderen van
actief ouder wordenIn het NAP 2003 is uiteengezet dat het vergroten van de arbeidsparticipatie
een centrale doelstelling is voor deze kabinetsperiode. De genoemde maatregelen
betroffen de participatie van verschillende groepen. In het bijzonder werden
in deze paragraaf behandeld de arbeidsparticipatie van ouderen (VUT/prepensioen)
en uitkeringsgerechtingden (WAO, WW en WWB).Verder zijn aan Nederland aanbevelingen gericht om:• de afschaffing van regelingen voor vroegtijdige uittreding te combineren
met prikkels om werknemers langer aan het werk te houden en opleidingen te
laten volgen, met name voor oudere werknemers die bepaalde vaardigheden ontberen;• systematisch het arbeidsvermogen te testen van mensen met arbeidsongeschiktheidsuitkeringen,
personen die in staat zijn om te werken, te helpen bij het zich voorbereiden
op en het vinden van passend werk; en speciale aandacht te besteden aan groepen
die oververtegenwoordigd zijn in de arbeidsongeschiktheidsregeling, zoals
vrouwen onder de 40 jaar.Hieronder worden de ontwikkelingen sinds het NAP 2003 beschreven.Participatie ouderenDe regering streeft naar verhoging van de netto arbeidsparticipatie van
ouderen (55–64 jaar) van 38,6% in 2003 naar 40% in 2007. In de decennia
daarna is een verdere toename van de arbeidsparticipatie van ouderen gewenst.
Bezien vanuit dit langetermijnperspectief is het niet wenselijk collectieve
regelingen voor vervroegd stoppen met werken te stimuleren met fiscale voordelen.
De fiscale voordelen voor VUT- en prepensioenregelingen zullen met ingang
van 1 januari 2006 komen te vervallen. Het blijft mogelijk tot 100% van
het laatstverdiende loon aan ouderdomspensioen op te bouwen. Een deel daarvan
kan worden ingezet voor pensionering vóór 65 jaar. Deze versoepeling
biedt vooral mensen die al op jonge leeftijd zijn begonnen met werken, meer
ruimte voor pensionering vóór 65 jaar. Overigens biedt
de levensloopregeling (zie paragraaf 2.3) in de toekomst ook de mogelijkheid
zelf te sparen voor verlof dat voorafgaat aan het ouderdomspensioen. Er worden
overgangsregelingen getroffen die het mogelijk maken dat VUT- en prepensioenregelingen
voor werknemers van 55 jaar en ouder (per 1 januari 2005) geen gevolgen
hoeven te ondervinden van het nieuwe stelsel.Inmiddels zijn ook maatregelen ingevoerd waardoor het voor werkgevers
aantrekkelijker wordt ouderen in dienst te nemen en te houden, zoals vrijstelling
van de WAO-basispremie voor werknemers die 50 jaar of ouder zijn als ze in
dienst treden. Daarnaast is het voor ouderen financieel aantrekkelijker gemaakt
tot 65 jaar door te werken, onder andere met een verhoogde arbeidskorting
voor ouderen. Verder zijn maatregelen genomen om gebruik van de WW als uittreedroute
tegen te gaan (zie NAP 2003 en kopje WW en ontslag).Het beleid ten aanzien van ouderenparticipatie heeft een bredere invalshoek.
In lijn met de aanbeveling aan Nederland wordt ook ingezet op prikkels om
werknemers langer aan het werk te houden. Zoals aangekondigd in het NAP 2003
heeft de Taskforce Ouderen en Arbeid in december 2003 haar eindadvies aan
het kabinet aangeboden. Op dit eindadvies van de taskforce is een kabinetsreactie
opgesteld die op 29 april 2004 aan de Tweede Kamer is aangeboden1. In het kabinetsstandpunt wordt ingezet op zowel
het verbeteren van de prikkels tot langer doorwerken (zie hiervoor) als het
vergroten van de bewustwording dat langer doorwerken noodzakelijk is.Ten aanzien van bewustwording wordt onder andere een stimuleringsregeling aangekondigd om leeftijdsbewust beleid in bedrijven
te stimuleren. Hierbij gaat het erom dat bedrijven zich inspannen om ouderen
in dienst te houden door hen bijvoorbeeld aanvullende scholing te bieden of
functies voor hen aan te passen. Ook zal het kabinet experimenten starten
waarbij oudere werknemers die lang in sectoren hebben gewerkt waar veel zwaar
lichamelijk werk of geestelijk eentonige arbeid voorkomt, tijdelijk of blijvend
kunnen overstappen naar andere bedrijfstakken (bijvoorbeeld aanpassen/ veranderen
van de functie-inhoud, van de arbeidsduur). Verder zal in de periode 2004–2007
een landelijk communicatietraject worden ingezet om de benodigde mentaliteitsverandering
nodig bij werkgevers, werknemers en de samenleving als geheel te bevorderen.Tot slot heeft het kabinet voortbouwend op het kabinetsstandpunt «langer
doorwerken ouderen» in de brief «Kiezen voor groei» aangekondigd
op korte termijn in beeld te brengen welke mogelijkheden er zijn om langer
werken verder te bevorderen. Daarbij zal de relatie tussen de toegenomen levensverwachting
en de leeftijd waarop mensen stoppen met werken centraal staan.WAOAan de aanbeveling in de richtsnoeren wordt in 2004 gevolg gegeven door
middel van de Wet wijziging systematiek herbeoordelingen arbeidsongeschiktheidswetten
waarin is geregeld dat de wettelijk voorgeschreven herbeoordelingen vervallen
en daarvoor in de plaats bestaande arbeidsongeschikten worden herbeoordeeld
in een nader te bepalen volgorde en tijdpad. In de brief van 16 september
2003 aan de Tweede Kamer (Kamerstukken II, 2003/04, 28 333, nr. 2) is
met betrekking tot deze herbeoordelingsoperatie opgenomen dat personen die
de meeste kansen hebben op reïntegratie, het eerst worden opgeroepen
voor een herbeoordeling. Alle arbeidsongeschikten die bij eerdere herbeoordelingsoperaties
zijn ontzien en arbeidsongeschikten die op 1 juli 2004 55 jaar of ouder
waren, worden uitgezonderd van de laatste herbeoordelingsoperatie omdat bij
deze personen onvoldoende kans op reïntegratie bestaat wegens hun afstand
tot de arbeidsmarkt.Arbeidsongeschikten zullen in de herbeoordelingsoperatie worden herbeoordeeld
op grond van aangescherpte normen die zijn vastgelegd in het Schattingsbesluit
arbeidsongeschiktheidswetten. In het jaar 2005 bestaat bij het UWV voldoende
capaciteit voor een groot aantal herbeoordelingen. De volgorde van de cohorten
waarin arbeidsongeschikten voor herbeoordeling worden opgeroepen, wordt bepaald
op basis van leeftijd. Op deze wijze wordt bereikt dat personen met de beste
reïntegratiekansen en de grootste kans op een vermindering van de arbeidsongeschiktheid,
het eerst aan de beurt komen. Alle personen die als gevolg van de herbeoordelingsoperatie
(een deel van) hun uitkering verliezen en niet zelf werk kunnen vinden, komen
in aanmerking voor een reïntegratietraject. Het kabinet heeft hiervoor
in deze kabinetsperiode 100 mln euro aan het reïntegratiebudget
toegevoegd, zodat nu in totaal 280 mln beschikbaar is voor de reïntegratie
van personen die met de herbeoordelingsoperatie te maken krijgen.Voorts zal in 2005 de wetgeving voor een nieuw stelsel van arbeidsongeschiktheidsregelingen
worden afgerond en zal de voorbereiding starten van de uitvoering van dit
nieuwe stelsel dat op 1 januari 2006 in werking moet treden. Het nieuwe
stelsel is gericht op preventie van arbeidsongeschiktheid, herstel van arbeidsvermogen
en bevordering van arbeidsparticipatie. Het nieuwe stelsel wordt
gekenmerkt door meer verantwoordelijkheid voor werkgever en werknemer gedurende
de ziekteperiode van twee jaar (verlenging loondoorbetalingsplicht werkgever
van één naar twee jaar), door alleen aan personen die duurzaam
en volledig arbeidsongeschikt zijn een volledige arbeidsongeschiktheidsuitkering
toe te kennen, en doordat het stelsel voor gedeeltelijk arbeidsgeschikten
gericht is op zo veel mogelijk inschakeling in de arbeid. Het nieuwe stelsel
zal leiden tot meer reïntegratie-inspanningen van werkgever en werknemer.
Deze activerende benadering zal naar verwachting ook gunstig uitwerken naar
groepen die oververtegenwoordigd zijn in de arbeidsongeschiktheidsregelingen,
onder wie vrouwen.De regering is voornemens ook werknemers een sterkere financiële
prikkel te geven om langdurig ziekteverzuim te voorkomen. De Tweede Kamer
zal daarom voor het eind van het jaar een wetsvoorstel ontvangen ter beperking
van de loondoorbetaling in het tweede ziektejaar tot 70% van het laatste loon
(wetsvoorstel Baltz). Deze beperking zet mensen ertoe aan zo snel mogelijk
weer aan het werk te gaan. De beperking komt tot stand, doordat een langere
loondoorbetalingsplicht zal gelden voor werkgevers die een bovenwettelijke
aanvulling geven. Een werknemer die zo'n aanvulling ontvangt, krijgt op zijn
beurt te maken met een lagere arbeidsongeschiktheidsuitkering na afloop van
de doorbetalingsperiode. Na inwerkingtreding van het wetsvoorstel Baltz kunnen
CAO-afspraken over bovenwettelijke aanvullingen in het tweede ziektejaar conform
het bestaande Toetsingskader AVV niet meer algemeen verbindend worden verklaard.De kans om arbeidsongeschikt te worden is voor vrouwen hoger dan voor
mannen. Daarom is door de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid op
2 oktober 2003 een «Plan van aanpak Vrouwen en WAO» aan de
Tweede Kamer der Staten-Generaal gezonden. Er is niet enkele oorzaak aan te
wijzen voor het hogere arbeidsongeschiktheidsrisico van vrouwen. Het soort
werk, het soort contract, de plaats die werk inneemt in het leven van vrouwen
en dubbele belasting zijn zaken die een rol spelen. Alle betrokkenen (werkgevers,
vrouwen, arbodiensten en het UWV) kunnen bijdragen aan de oplossing.De maatregelen in dit plan zijn gericht op verzuimpreventie en -begeleiding
in de bedrijven, de rol van de uitvoeringsorganisatie en de facilitering van
de combinatie van arbeid en zorg. Daarnaast zijn specifieke maatregelen nodig
in geval van psychische klachten. Speciale aandacht wordt daarbij gegeven
aan vrouwen van allochtone afkomst.Ten aanzien van de reïntegratie van arbeidsgehandicaptenkan het volgende worden opgemerkt in aanvulling op het NAP 2003.
De afgelopen twee jaar heeft de regering een aantal belangrijke maatregelen
genomen gericht op een effectieve en doelmatige vormgeving van het reïntegratiebeleid.
Sinds 2003 is resultaatfinanciering ingevoerd voor reïntegratieaanbieders.
Scholing is onderdeel geworden van de trajectprijs en nacalculatie is niet
meer mogelijk. Daarnaast wordt er bij de aanbesteding gewerkt met kleine homogene
doelgroepen waardoor maatwerk wordt bevorderd en afroming door reïntegratieaanbieders
wordt verkleind. De aanbesteding van trajecten is uitgebreid van éénmaal
per jaar naar vier maal per jaar. Aan cliënten voor wie een eerste traject
niet tot plaatsing leidt, zal door middel van een sluitende aanpak een tweede
reïntegratietraject worden aangeboden. Hiertoe heeft het UWV een pilot
«Tweede kans reïntegratie» geformuleerd. Cliënten die
snel met een reïntegratietraject willen beginnen, kunnen de reïntegratietelefoon
bellen. Cliënten die zelf een realistisch reïntegratieplan hebben
opgesteld, kunnen gebruik maken van de Individuele Reïntegratie Overeenkomst
(IRO). Deze maatregelen moeten leiden tot 25% meer uitstroom
na het volgen van een reïntegratietraject in de periode 2004 tot en met
2007.De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft verder niet alleen prestatieafspraken met het UWV gemaakt over de reïntegratieactiviteiten
van ontslagwerklozen (zie paragraaf 2.1.) maar ook voor arbeidsgehandicapten,
namelijk:• over de snelheid waarmee actieve begeleiding wordt aangeboden (binnen
20 werkdagen na vaststellen van de ondersteuningsbehoefte). Het normpercentage
snelle start van reïntegratietrajecten voor 2003 is vastgesteld op 85%.
Over 2003 is een percentage van 81% gehaald. Het UWV blijft daarmee iets achter
bij dit normpercentage maar verwacht in 2004 het normpercentage te gaan halen;• het UWV zal éénmaal per jaar rapporteren over de
sluitende aanpak arbeidsgehandicapten. Eind 2004 wordt een eerste rapportage
verwacht. Met het UWV is een normpercentage van 90% afgesproken;• voor de plaatsingsresultaten is met het UWV een normpercentage
van 30% afgesproken (contract 2001). Dat wil zeggen dat 30% van de uitkeringsgerechtigden
die starten met een reïntegratietraject voor ten minste 6 maanden het
werk hervatten binnen de afgesproken duur van een traject (gemiddeld 2 jaar).
Van de contracten voor arbeidsgehandicapten die in 2001 met een reïntegratietraject
zijn gestart is 39% naar duurzame arbeid geleid. WW en ontslagNaast de in het NAP 2003 aangegeven aanscherpingen ten aanzien van de
toelatingseisen voor de WW (door de referte-eis te verzwaren) en de afschaffing
van de kortdurende uitkering, worden er maatregelen genomen om de aantrekkelijkheid
van de WW als uittreedroute te beperken.Er zal in de WW een regeling worden ingevoerd voor beperking van ontslagvergoedingen.
Vergoedingen zullen vanaf medio 2005 in mindering worden gebracht, waarbij
een bedrag van één maandsalaris per arbeidsjaar met een maximum
van één jaarsalaris wordt vrijgesteld van anticumulatie. De
regering wil bevorderen dat in individuele of collectieve afvloeiingsregelingen
meer aandacht komt voor de reïntegratie en bemiddeling van de betrokken
werknemers, en minder voor de inkomensschade van de ontslagen werknemer.Vervroegde uittreding via ontslagregelingen zal in 2005 verder aan aantrekkingskracht
verliezen, doordat meer mensen te maken zullen krijgen met een vermogenstoets.
Werkloze werknemers van 50 jaar en ouder komen nu na afloop van hun WW-uitkering
in aanmerking voor IOAW (inkomensvoorziening voor oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte
werkloze werknemers) in plaats van bijstand. De IOAW bevat in tegenstelling
tot de bijstand geen vermogenstoets. Binnen de IOAW zal een aparte vermogenstoets
worden geïntroduceerd voor de categorie 50–55 jarigen, waarbij
het eigen huis buiten de vermogenstoets wordt gehouden.Wet Werk en BijstandDe Wet Werk en Bijstand (WWB) is op 1 januari 2004 in werking getreden.
In het NAP 2003 werd in deze paragraaf gerapporteerd over de WWB. In het huidige
NAP is dit onderdeel van paragraaf 2.1.2.6 GendergelijkheidIn het NAP 2003 is naar aanleiding van het richtsnoer over gendergelijkheid
onder andere gerapporteerd de beleidsmaatregelen op dit terrein alsook over
het beleid ten aanzien van kinderopvang. Op dit punt bevat de Werkgelegenheidsstrategie
ook een aantal doelstellingen waarover in deze paragraaf wordt gerapporteerd.
Verder stond de ontwikkeling van de (on)gecorrigeerde beloningsverschillen
centraal in deze paragraaf.Hieronder volgt een beschrijving van recente ontwikkelingen op deze terreinen
en daarmee een reactie op de aanbeveling aan het adres van Nederland om urgent
actie ondernemen om de oorzaken van genderkloven inzake beloning aan te pakken
en de betaalbaarheid van kinderopvang te verbeteren.BeloningsverschillenIn augustus 2004 heeft de Arbeidsinspectie van het Ministerie van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid het onderzoek «De arbeidsmarktpositie van werknemers
in 2002» opgeleverd. Het gaat om het tweejaarlijkse onderzoek naar beloningsverschillen,
zoals dat ook in het NAP 2003 is aangekondigd.Onderstaand wordt de ontwikkeling van de (on)gecorrigeerde beloningsverschillen
in het bedrijfsleven weergegeven zoals uit het onderzoek van de Arbeidsinspectie
is gebleken.Tabel 2.5 beloningsverschillen Ongecorrigeerde beloningsverschillenGecorrigeerde beloningsverschillen 200020022000 (oud)2002 (oud)2002 (nieuw) Mannen en vrouwen23%22%7%7%7% Voltijders en grote deeltijders22%22%4%6%5%       Voltijders en kleine deeltijders46%43%4%7%5%Noot: Het model waarmee de gecorrigeerde beloningsverschillen in 2002
zijn berekend is gewijzigd ten opzichte van het model waarmee de gegevens
over 2000 zijn geanalyseerd. Voor 2002 zijn dan ook zowel de gegevens weergegeven
zoals berekend met het nieuwe model (2002 nieuw) als de gegevens zoals deze
met behulp van de oude methode zijn geschat (2002 oud). Dit maakt een vergelijking
van de ontwikkeling van de gecorrigeerde beloningsverschillen mogelijk.Zoals uit de tabel blijkt, is voor alle gronden het ongecorrigeerde beloningsverschil
licht afgenomen. Het gecorrigeerde beloningsverschil tussen mannen en vrouwen
is de afgelopen jaren nagenoeg gelijk gebleven. Het gecorrigeerde beloningsverschil
tussen voltijders en deeltijders is toegenomen. Het verhoudingsgewijs grote
ongecorrigeerde beloningsverschil tussen voltijders en kleine deeltijders
kan worden verklaard door het feit dat kleine deeltijders relatief vaak jonger
dan 23 jaar zijn en daarmee het minimumjeugdloon verdienen en dat het
relatief vaak functies betreft op een laag functieniveau.Naast de maatregelen die de afgelopen jaren in gang zijn gezet om de beloningsverschillen
terug te dringen, zullen in de vierde Voortgangsbrief gelijke beloning aan
de Tweede Kamer nieuwe verdergaande beleidsmaatregelen worden aangekondigd.
Zo zal in 2005 een pilotonderzoek door de Arbeidsinspectie worden uitgevoerd,
waarbij onderzoek in bedrijven wordt gedaan naar mogelijke onderbetaling en
beloningsverschillen tussen mannen en vrouwen. Andere beleidsmaatregelen
waar de gedachten naar uitgaan zijn het op touw zetten van een publiciteitscampagne
gericht op het tegengaan van beloningsdiscriminatie en het intensiveren van
de samenwerking met de sociale partners en de Commissie gelijke behandeling
van de samenwerking met de sociale partners en de Commissie gelijke behandeling.KinderopvangOver de in de Werkgelegenheidsrichtsnoeren genoemde doelstellingen kan
het volgende worden gemeld:• In 2003 werd 29% van de kinderen van nul tot en met twee jaar opgevangen
in een kinderdagverblijf of bij een gastouder. In 2001 was dit nog 22,5% en
in 2002 bedroeg het 25%. (doelstelling in de Werkgelegenheidsrichtsnoeren
is 33% in 2010)• Ongeveer 60% van de kinderen in de leeftijd tussen twee en vier
jaar bezoekt een peuterspeelzaal. Van deze leeftijdsgroep gaat 29% naar de
kinderopvang (kinderdagverblijf of gastouder). Welk percentage van de kinderen
beide voorzieningen bezoekt is niet bekend; hier zal in 2005 onderzoek naar
plaatsvinden.• Van de kinderen van vier tot en met twaalf jaar wordt circa 14%
opgevangen na schooltijd of in vakanties. In 2001 en in 2002 waren deze percentages
respectievelijk 7% en 10%.Een en ander is weergegeven in onderstaande tabel.Tabel 2.6 Gebruik opvangvoorzieningen in % kinderen naar
leeftijd% kinderen200120022003 leeftijd 0 t/m 2 in kinderopvang22,52529 leeftijd 3 tot leerplichtige leeftijd in kinderopvang22,5 29 leeftijd 3 tot leerplichtige leeftijd speelvoorzieningca. 60 ca. 60 % leeftijd 4 t/m 12 in buitenschoolse opvang71014Bron: Trendonderzoek Kinderopvang 2003, Vyvoj/ TNS-NIPO.11 In 2003 is een andere bron gehanteerd dan in 2001 en 2002.
De nieuwe bron (Trendonderzoek Vyvoj) is gebaseerd op een onderzoek onder
ouders met kinderen in de leeftijdsgroep 0 tot 12 jaar. De twee bronnen bleken
overigens slechts in beperkte mate te verschillen.De Europese indicatoren voor kinderopvang gaan uit van informatie over
het aantal uren dat kinderen in de kinderopvang verblijven. In Nederland verblijven
bijna alle kinderen slechts voor een deel van de week in de kinderopvang.
Daarover zijn geen exacte gegevens beschikbaar maar naar schatting verblijft
het overgrote deel van de kinderen een deel van de week in de kinderopvang.
Het gemiddelde gebruik in Nederland van kinderopvang is 2 à 2,5 dagen
per week (4 à 5 halve dagen = 20 à 25 uur). Peuterspeelzalen
bieden opvang voor gemiddeld 8 uur per week.Het kabinet heeft in de periode 1998 tot 2004 het uitbreiden van het aantal
plaatsen kinderopvang financieel gestimuleerd. De doelstelling was het realiseren
van een groei van 82 130 kindplaatsen eind 2003. Deze doelstelling is
ruimschoots gehaald: er is een groei gerealiseerd van 91 420 plaatsen.
In onderstaande tabel is de groei van het aantal plaatsen in het jaar 2003
weergegeven.Tabel 2.7 Ontwikkeling van het aantal kinderopvangplaatsen
in 2003Opvangeind
2002eind 2003Kinderdagverblijf107 211114 150 Buitenschoolse opvang54 99561 586Gastouderopvang10 4479 552Totaal172 653185 287Bron: Monitor uitbreiding kinderopvang 2003, Netwerkbureau uitbreiding
kinderopvang.Verder zal conform de aankondiging in het NAP 2004 de Wet kinderopvang
op 1 januari 2005 in werking treden. Hiermee wordt ook tegemoet gekomen
aan de aanbeveling die aan Nederland is gericht. De wet beoogt een voldoende
financieel toegankelijke kinderopvang van goede kwaliteit te waarborgen. De
basisprincipes van de wet zijn individuele keuzevrijheid voor ouders, meer
mogelijkheden voor marktwerking en tripartiete financiering door overheid,
werkgevers en ouders. De ouderbijdrage is inkomensafhankelijk. Ook ouders
in bepaalde doelgroepen, zoals deelnemers in reïntegratietrajecten en
verplichte inburgeringscursussen, kunnen van de subsidies voor kinderopvangvoorzieningen
gebruik maken. Deelnemers in een reïntegratietraject kunnen een aanvullende
subsidie krijgen. Voor alleenstaande ouders in de bijstand resulteert dit
in een ouderbijdrage die nihil is. Werknemers met een gezinsinkomen tot anderhalf
maal modaal die geen of een ontoereikende financiële bijdrage van hun
werkgevers ontvangen, krijgen structureel een gedeeltelijke compensatie van
de overheid. Voor hogere inkomensgroepen is er overgangsbeleid met betrekking
tot compensatie van ontbrekende of ontoereikende werkgeversbijdragen.2.7 Bevordering van integratie en bestrijding van discriminatie
van mensen met een achterstand op de arbeidsmarktDe achterstand van mensen op de arbeidsmarkt wordt verklaard door belemmeringen
die participatie in de weg staan. In een brief aan de Tweede Kamer van 27 april
20041 heeft de Staatssecretaris van SZW aangegeven
hoe deze belemmeringen op effectieve manier weggenomen kunnen worden.Binnen deze visie op het arbeidsmarktbeleid is het van belang om te kijken
naar de belemmeringen voor arbeidsparticipatie.
Beleid – zowel algemeen als aanvullend – dient aan te grijpen
bij deze belemmeringen om zo gelijke kansen voor iedereen te creëren.
Algemeen arbeidsmarktbeleid richt zich op belemmeringen die bij een substantieel
deel van de bevolking voorkomen. Voorbeelden van algemeen beleid zijn de sociale
zekerheid, aanpak van de armoedeval en de Wet arbeid en zorg. Ook individueel
maatwerk valt onder algemeen arbeidsmarktbeleid. De Rijksoverheid is hiervoor
systeemverantwoordelijk, de uitvoering ligt decentraal (UWV, CWI, gemeenten).
Aanvullend beleid is agenderend, innovatief en tijdelijk van aard. Aanvullend
arbeidsmarktbeleid vult het algemene arbeidsmarktbeleid aan daar waar het
(nog) onvoldoende effectief is. Door specifieke maatregelen wordt getracht
een «sense of urgency» te creëren bij alle betrokken partijen
voor een specifieke problematiek. Belangrijk is dat de (leer)effecten van
aanvullend beleid in het algemeen beleid worden verankerd. Een voordeel van
het concentreren op belemmeringen in plaats van op een doelgroep is ook dat
stigmatisering wordt voorkomen.De aanpak die voortvloeit uit deze visie streeft naar het creëren
van een krachtige arbeidsmarkt, die burgers in staat stelt op eigen gelegenheid
hun weg te vinden. Veruit het grootste deel van de burgers vindt ook zelf
een baan. Voor die burgers van wie de participatie achterblijft wordt een extra inspanning gepleegd. Primair zal dit gebeuren via het algemene
beleid, door belemmeringen structureel en daarmee voor zoveel mogelijk mensen
tegelijk aan te pakken. Mocht dit voor specifieke deelgroepen niet voldoende
zijn, dan zal daar ook in de toekomst aanvullend beleid voor worden ingezet.
De Taskforce jeugdwerkloosheid, die bij bedrijven aandringt op het creëren
van banen voor jongeren, is hiervan een voorbeeld. Bovendien is tot zomer
2005 de Commissie PaVEM actief die zich richt op de bevordering van de maatschappelijke
participatie (waaronder de arbeidsparticipatie) van allochtone vrouwen.In deze paragraaf wordt verder gerapporteerd over nieuwe ontwikkelingen
sinds het NAP 2003 bij het beleid gericht op laaggeschoolde werknemers, voortijdig
schoolverlaters, arbeidsgehandicapten, en etnische minderheden. Aan Nederland
zijn twee aanbevelingen gericht die relevant zijn voor dit richtsnoer. Dit
zijn de aanbeveling om de integratie van immigranten te vergemakkelijken en
de aanbeveling om gericht om actie te ondernemen om voortijdig schoolverlaten
te verminderen.Laaggeschoolde werknemersZoals aangegeven in het NAP 2003 zijn met de invoering van de Wet Werk
en Bijstand per 1-1-2004 (zie paragraaf 2.1 de Wet inschakeling Werkzoekenden
(WIW) en het Besluit In- en Doorstroombanen (ID-banen) vervallen. De WIW-budgetten
en het ID-budget zijn opgenomen in het Fonds werk en inkomen, het ongedifferentieerde
reïntegratiebudget van gemeenten.Uit de cijfers over 2003 blijkt dat ondanks bezuinigingen in dat jaar
gedwongen ontslag uit een ID-baan is afgenomen en dat uitstroom naar een reguliere
baan zelfs is gestegen. Het percentage ID-werknemers dat succesvol uitstroomt
naar regulier werk bedroeg in 2003 58 procent en is daarmee sterk gestegen
ten opzichte van voorgaande jaren (2002: 43 procent en 2001: 41 procent).
Met name het aandeel ID-werknemers dat is uitgestroomd naar regulier werk
bij dezelfde werkgever is sterk toegenomen (Bron: ID-monitor, jaarrapportage
2003, Ecorys-NEI 2004). De hogere uitstroom is mede te verklaren door de Tijdelijke
stimuleringsregeling voor het regulier maken van ID-banen. Deze stimuleringsregeling
is ingesteld in het kader van het convenant gesubsidieerde arbeid dat door
de staatssecretaris van SZW is afgesloten met de VNG, de vakbonden en de werkgeversorganisaties.
De stimuleringsregeling had tot doel om van 10 000 ID-banen reguliere
banen te maken. De stimuleringsregeling, die per 1 april 2003 van kracht
is geworden en een jaar zou duren, is met een half jaar verlengd en liep af
op 1 juli 2004. Op die datum hadden werkgevers ruim 12 500 aanvragen
gedaan voor het omzetten van een ID-baan in een reguliere baan (bron: Agentschap
SZW). Eind 2004 zal bekend zijn hoeveel banen van de ruim 12 500 aanvragen
daadwerkelijk zijn omgezet in een reguliere baan.ArbeidsgehandicaptenTabel 2.8 geeft de ontwikkeling van de werkloosheid en netto arbeidsparticipatie
van arbeidsgehandicapten. De daling van de netto-participatie en stijging
van de werkloosheid is vooral het gevolg van hun zwakke positie op de arbeidsmarkt.
In een periode dat het slechter gaat op de arbeidsmarkt worden arbeidsgehandicapten
relatief sterk getroffen door werkloosheid en vinden ze moeilijker (opnieuw)
werk.Tabel 2.8 Werkloosheid en arbeidsmarktdeelname arbeidsgehandicapten1 werkloosheid (%)netto-participatiegraad (%) 2002200320022003Totale bevolking4,15,365,665,1Arbeidsgehandicapten6,58,245,044,01 In 2002 is de telwijze van arbeidsgehandicapten gewijzigd.
Hierdoor kan van meer mensen worden vastgesteld of zij arbeidsgehandicapt
zijn.Bron: CBSIn 2004 is gestart met de uitvoering van de modernisering van de Wet sociale
werkvoorziening Wsw, waarvoor in 2003 de kaders waren geformuleerd (zie ook
NAP 2003). De modernisering kent twee centrale doelen:1) het behoud van de Wsw voor de doelgroep en 2) het realiseren van een
omslag van aanbod- naar vraagsturing ter bevordering van de emancipatie en
integratie van gehandicapten in de samenleving.De eerste doelstelling wordt grotendeels gerealiseerd via de eerste fase
van de modernisering. In deze fase wordt de Wsw-indicatiestelling, waarmee
wordt bepaald of iemand wel of niet voor de Wsw in aanmerking komt, overgedragen
aan de Centrale organisatie voor Werk en Inkomen (CWI). Deze overdracht dient
ter vergroting van de onafhankelijkheid en uniformiteit van de indicatiestelling.
De overdrachtsdatum is voorzien voor 1 januari 2005.Tijdens de tweede fase van de modernisering zal de nadruk liggen op de
ontwikkeling van een systeem waarbij de cliënt centraal staat en de beweging
van binnen (werken in de beschutte omgeving van het SW-bedrijf) naar buiten
(werken bij een reguliere werkgever) wordt bevorderd. Eind 2004 zal het kabinet
dit voornemen en de bijbehorende maatregelen nader hebben uitgewerkt.Voortijdig schoolverlatenEr wordt gestreefd naar het verhogen van de participatie door (samen met
partijen op landelijk en regionaal niveau) het aantal jongeren dat zonder
startkwalificatie het onderwijs dreigt te verlaten, terug te brengen: in 2006
met dertig procent en in 2010 met vijftig procent ten opzichte van het aantal
in 2002 (70 500 voortijdig schoolverlaters). Bovenstaande doelstellingen
op het gebied van voortijdig schoolverlaten dragen bij aan het realiseren
van de Lissabon-doelstelling, dat het aantal jongeren tot 24 jaar zonder startkwalificatie
en dat geen onderwijs meer volgt in 2010 gehalveerd zal zijn ten opzichte
van 2000. Dit betekent voor Nederland dat ten opzichte van 2000 (15,5%) het
percentage naar 8,0% moet zijn teruggebracht (50% reductie).Sinds 1 januari 2002 is de Regionale Meld- en Coördinatiefunctie
voortijdig schoolverlaten wettelijk verankerd (zie NAP 2003). Mede hierdoor
zijn melding en registratie verbeterd, vooral in de vier grote steden.Het aantal herplaatste voortijdige schoolverlaters per jaar lijkt zich
te stabiliseren en wordt begrensd door de huidige begeleidingscapaciteit.
Ten opzichte van 2001 is er weliswaar een daling te constateren van 22 368
naar 20 142 in 2002, maar de oorzaak hiervan ligt in een intensivering
en een toenemende duur van de begeleidingstrajecten; omdat de registratie
van voortijdig schoolverlaters is verbeterd, wordt ook een categorie risicoleerlingen
geregistreerd die intensievere begeleiding vereist.Om met succes te blijven koersen op de genoemde doelstellingen, is uitbreiding
van de huidige begeleidingscapaciteit bij de Regionale Melden Coördinatie
(RMC-)functies voortijdig schoolverlaten wenselijk. Hiervoor zijn ook extra
middelen beschikbaar (+ € 2,5 mln. in 2005, + € 5 mln.
vanaf 2006).Het tegengaan van voortijdig schoolverlaten is verder één
van de speerpunten van de operatie JONG (Jeugdbeleid Overheden Nu Gezamenlijk)
/ de Jeugdagenda van het kabinet. Als uitwerking van het visiedocument «Sterk
en resultaatgericht voor de jeugd» wordt in het najaar een Plan van
aanpak «Maximaliseren maatschappelijk rendement onderwijs» opgesteld.JeugdwerkloosheidDe activiteiten in het kader van het Plan van aanpak Jeugdwerkloosheid
(zie paragraaf 2.1) en in het kader van de Operatie Jong worden voor
de groep jongeren zonder startkwalificatie op flexibele leerwerktrajecten
gericht op het alsnog halen van een startkwalificatie. Samenwerking met jeugdzorg
en loopbaanbegeleiding is daarbij nodig om jongeren weer te interesseren voor
leren.Etnische minderheden en reactie op aanbevelingIn onderstaande tabel is een overzicht gegeven van de relatieve arbeidsmarktpositie
van de autochtone bevolking en personen behorend tot een etnische minderheid.Tabel 2.9 Netto-participatie en werkloosheid naar etnische
herkomst en opleidingsniveau, 2000–2003 TotaalAutochtonenEtnische minderheden 200020012002200320002001200220032000200120022003Netto-participatie (%)            Basis383938.414241.283132.VBO/Mavo525453.535554.475047.Mbo/Havo/Vwo727273.737374.626466.HBO/WO828282.838384.747267.Totaal64,565,465,665,166,567,467,767,347,750,150,248,2             Werkloosheidspercentage (%)            Basis7,56,57,7.5,55,36,2.14,510,611,0.VBO/Mavo4,94,95,6.3,83,94,4.12,212,013,5.Mbo/Havo/Vwo3,12,93,3.2,72,42,9.8,57,67,4.HBO/WO2,72,33,2.2,32,12,7.9,05,59,2.Totaal3,83,44,15,33,02,83,34,210,99,010,114,5Autochtonenpersonen van wie beide ouders zijn geboren in Nederland.Etnische minderhedenpersonen van wie ten minste één ouder is geboren in Turkije,
Marokko, Suriname, Nederlandse Antillen (incl. Aruba), voormalig Joegoslavië,
of in een ander land in Zuid- of Midden-Amerika, Afrika of Azië met uitzondering
van Japan en voormalig Nederlands-Indië.Netto-participatieaantal werkenden (= werkzame personen met een werkweek van tenminste 12
uur) in procenten van de bevolking (15–64 jaar).Werkloosheids-%aantal werklozen (= personen zonder werk van tenminste 12 uur per week
die actief op zoek zijn naar werk van ten minste 12 uur per week en daarvoor
direct beschikbaar zijn) in procenten van de beroepsbevolking (= werkenden
+ werklozen).Bron: CBS (Enquête beroepsbevolking)Ondanks een flinke toename de afgelopen jaren is de arbeidsparticipatie
onder etnische minderheden in 2003 weer gedaald tot 48,2%. De economische
neergang lijkt de opwaartse trend van een verbeterde arbeidsmarktpositie te
hebben onderbroken. De werkloosheid is sinds 2001 onder etnische minderheden
sterker gestegen dan onder de autochtone beroepsbevolking. De participatiegraad
daalde sterker onder personen behorend tot een etnische minderheid. In 2003
stelde het kabinet de Tijdelijke Commissie Onderzoek Integratiebeleid
in. Deze commissie heeft de integratie van minderheden en het in verband daarmee
gevoerde overheidsbeleid beschreven en geanalyseerd. De commissie pleit in
haar eerste aanbeveling over arbeid voor het versterken van de sociaal-economische
positie en de arbeidsparticipatie van allochtonen. Het kabinet onderschrijft
dit en stelt zich ten doel de arbeidsdeelname van minderheden te verhogen
tot 54% in 2005 ( Tweede kamer, 2003–2004, 28 689, nr 17).De aanbeveling over integratie van minderheden wordt in het kader van
dit NAP betrokken op het beleid om de participatie op de arbeidsmarkt te verhogen.
Hieronder wordt het beleid op dit terrein langsgelopen.De positie van etnische minderheden op de arbeidsmarkt wordt belemmerd
door een scala van participatiebelemmerende factoren. In de brief van de Staatssecretaris
van SZW aan de Tweede Kamer (zie eerder in deze paragraaf) wordt de visie
op arbeidsmarktbeleid uiteengezet aan de hand van de casus «etnische
minderheden». In de brief worden de belangrijkste belemmerende factoren
op een rij gezet. Het betreft dan factoren zoals het gebrek aan financiële
prikkels, onvoldoende mogelijkheden om arbeid en zorg te combineren, lage
opleiding, onvoldoende beheersing van de taal, negatieve beeldvorming bij
en onbekendheid van werkgevers met (zoekgedrag van) minderheden en belemmeringen
voor etnische minderheden om een eigen bedrijf te starten.Het beleid is gericht op het wegnemen van deze belemmeringen. Voor een
meer gedetailleerde uiteenzetting zij verwezen naar de brief van de Staatssecretaris
aan de Tweede Kamer (zie noot 10, p. 23). Etnische minderheden hebben allereerst
baat bij het algemene arbeidsmarktbeleid gericht op het wegnemen van de belemmerende
factoren die voorkomen bij een substantieel deel van de bevolking bijvoorbeeld
onvoldoende financiële prikkels (zie de inleiding van deze paragraaf).
Binnen dit algemene beleid moet ook individueel maatwerk worden geleverd door
instellingen als het CWI en het UWV door een adequate bemiddeling voor etnische
minderheden. Het Ministerie maakt hierover ook afspraken met deze instellingen1.Naast dit algemene beleid wordt aanvullend beleid gevoerd. Dit beleid
is bijvoorbeeld gericht op negatieve beeldvorming en onbekendheid van werkgevers
met (zoekgedrag van) minderheden. Het kabinet stelt hiervoor subsidie beschikbaar
voor een Landelijk Centrum Diversiteitsmanagement
(LCD) dat werkgevers ondersteunt bij het voeren van een personeelsbeleid dat
gericht is op een diverse samenstelling van het personeelsbestand om zo de
verschillen tussen werknemers (naar etniciteit, leeftijd en sexe) productief
te benutten in het licht van de bedrijfsdoelen. Het centrum heeft vooral een
agenderende functie: het probeert de bewustwording van het belang van diversiteitsmanagement
onder werkgevers te verhogen.Verder is de bewustwordingscampagne «Discriminatie? Bel gelijk!»
van start gegaan die mede is gefinancierd met gelden uit het Europese actieprogramma
ter bestrijding van discriminatie. De informatie die de campagne oplevert
wordt gebruikt om werkgevers en werknemers bewust te maken van de ongewenste
gevolgen van discriminatie en ongelijke behandeling.Een andere maatregel die het kabinet in dit kader treft is het bevorderen
van etnisch ondernemerschap. Gemeenten worden aangespoord om daar waar mogelijk
etnisch ondernemerschap te stimuleren en te versterken. Zo zullen belemmeringen
voor etnische ondernemers in de sfeer van wet en regelgeving en toegang tot
financiële dienstverlening ook lokaal geagendeerd worden, mede naar aanleiding
van de monitor etnisch ondernemerschap 2003/2004 die dit najaar verschijnt.2.8 Werk lonend maken door prikkels om werken aantrekkelijker
te makenEvenals in het NAP 2003 heeft deze paragraaf betrekking op de financiële
prikkels om een baan te aanvaarden. Onderstaande tabel geeft de verwachte
niveaus van inactivteitsval en marginale druk in 2004 en 2005. In 2005 neemt
de inactiviteitsval (het inkomensverschil tussen een minimumuitkering en inkomen
uit werk tegen het minimumloon) voor de meeste groepen af als gevolg van de
verhoging van de arbeidskorting (zie hieronder) en de beperking van het budget
voor de bijzondere bijstand. De marginale druk (het deel van een bruto-inkomensverbetering
dat «afgeroomd» wordt door belastingen, premies en inkomensafhankelijke
regelingen) neemt per saldo toe. De marginale druk voor een alleenverdiener
met kinderen en inkomen rond modaal heeft een netto inkomensverslechtering
tot gevolg bij een bruto inkomensverbetering. Dit komt doordat deze groep
nog net profiteert van de aanvullende kinderkorting. Bij de inkomensverbetering
verliest deze groep dit voordeel. De toename van de marginale druk vloeit
derhalve met name voort uit de verhoging van de aanvullende kinderkorting
in 2005. Overigens heeft het kabinet zich voorgenomen om met ingang van 2006
de kinderregelingen meer glijdend inkomensafhankelijk te maken.Tabel 2.10 Inactiviteitsval en marginale druk in % Niveau 2004Niveau 2005Inactiviteitsval1  alleenverdiener met 2 kinderen– 3¾;– 3¼Alleenstaande1½2¼ alleenstaande ouder– 3¾– 4¾    Marginale druk2  alleenverdiener met 2 kinderen  Minimumplus74½76Modaal122¼138½2*modaal54¾;54¾1: De hier getoonde cijfers geven de procentuele mutatie in
het besteedbaar inkomen bij het aanvaarden van een baan op het niveau van
het minimumloon vanuit een uitkering op het niveau van het sociaal minimum.
Voor de alleenstaande ouder wordt verondersteld dat deze een baan aanvaard
op het niveau van 32/38 van het WML. In het algemeen zal deze groep geen voltijdsbaan
(kunnen) aanvaarden vanwege de combinatie met zorgtaken. De cijfers zijn berekend
inclusief het effect van gemeentelijke regelingen en huursubsidie. De vormgeving
van deze regelingen leidt er toe dat bij een stijging van het belastbaar (huursubsidie)
of netto (gemeentelijke regelingen) inkomen de hoogte van de tegemoetkoming
daalt.2: Het cijfer van de marginale druk presenteert het verlies
van belastingen, premies en inkomensafhankelijke regelingen bij een bruto
inkomensstijging van 3%.Maatregelen 2003, 2004 en 2005In 2003 is de arbeidskorting verhoogd tot maximaal € 1104 (2002: € 949)
per jaar. De arbeidskorting is in 2004 verder verhoogd tot maximaal € 1213
per jaar, conform de gemaakte afspraken in het Regeerakkoord waarin voor elk
jaar een stapsgewijze verhoging is voorzien tot € 1354 in 2007.
Ook zijn de toeslagen voor werknemers vanaf 57 jaar en ouder verder verhoogd,
zodat de maximale arbeidskorting voor een werknemer van 62 jaar en ouder € 1935
per jaar bedraagt (2004). Verder is in 2004 een toeslag op de combinatiekorting
voor de minstverdienende partner ingevoerd van € 290 per jaar. Deze
komt bovenop de reguliere combinatiekorting van maximaal € 224 (2003: € 214)
per werkende ouder.Daarnaast is per 1 januari 2004 de «Wet Werk en Bijstand»
in werking getreden (zie ook paragraaf 2.5). Onderdeel van de wet betrof
het afschaffen van categoriale regelingen voor personen jonger dan 65 jaar
en het introduceren van een regeling voor langdurige minima (langdurigheidstoeslag voor personen die geen perspectief hebben op inschakeling
in het arbeidsproces). De afschaffing van de categoriale regelingen heeft
bijgedragen aan het verminderen van de inactiviteitsval (zie tabel 2.10).In 2005 worden de arbeidskorting en toeslag op de combinatiekorting verder
verhoogd (met € 56 respectievelijk € 93).2.9 Omzetten van zwart werk in reguliere arbeidZowel zwart werk als illegale tewerkstelling kunnen verdringing op de
arbeidsmarkt tot gevolg hebben. Beide onderwerpen zijn daarom opgenomen in
deze paragraaf.Zwart werkVan zwart werk is sprake indien inkomsten uit arbeid niet worden opgegeven
aan belastingdienst en het UWV, waardoor premieafdracht achterwege blijft
en/of indien deze inkomsten niet worden opgegeven aan de uitkeringsinstantie.
Zwart werk is benoemd als speerpunt in de kabinetsnota Bestrijding fraude
en financieel-economische criminaliteit 2002–2006 en het Handhavingsprogramma
2003–2006 van SZW. Om na te gaan hoe groot de omvang is van regelovertreding
(waaronder zwart werk) door uitkeringsgerechtigden voert SZW periodiek een
meting uit (zie NAP 2003). In de tweede helft van 2004 wordt de derde meting
uitgevoerd, de resultaten daarvan worden begin 2005 gepubliceerd.In het NAP 2003 werd vermeld dat ter bestrijding van zwart werk het aantal
fysieke controles in de bijstand en de werknemersverzekeringen zal worden
geïntensiveerd tot elk 45 000 in 2007. Deze intensivering verloopt
volgens planning.Illegale arbeidVan illegale arbeid is sprake indien een werkgever een vreemdeling tewerkstelt
zonder de benodigde tewerkstellingsvergunning. In april 2004 zijn een aantal
aanvullende maatregelen aangekondigd1 om illegale
tewerkstelling te bestrijden. Een greep uit de maatregelen:• Er wordt een vestigingsvergunning ingevoerd voor uitzendbureaus.• De Eerstedagsmelding (EDM) wordt ingevoerd, inhoudende dat een
werkgever werknemers op hun eerste werkdag moet aanmelden bij de premie-innende
instantie. Werkgevers dienen hun werknemers voor aanvang van het dienstverband
aan te melden bij de Belastingdienst. Het doel is te voorkomen dat werknemers
worden aangetroffen die zogenaamd «net in dienst zijn» en daarom
nog niet zijn aangemeld. Door deze maatregel wordt naast illegale arbeid vooral
ook zwart werk aangepakt. Tot aan de invoering van EDM in 2006, zal de verplichting
ten aanzien van de Melding Sociale Verzekeringen (MSV) strikter worden gehandhaafd.• De mogelijkheid wordt geïntroduceerd om werkgevers een hoger
belastingtarief (het anoniementarief) op te leggen bij geconstateerde illegale
tewerkstelling.• Ter bestrijding van illegale arbeid heeft de Tweede Kamer ingestemd
met invoering van de bestuurlijke boete in de WAV. Deze zal worden ingevoerd
per 1 januari 2005 of zoveel eerder als mogelijk. Door dit lik-op-stuk
beleid en de verhoging van de boete van € 980 nu naar € 4 000
voor een natuurlijk persoon en € 8000 voor een rechtspersoon wordt
de overtreder sneller en harder gestraft. Op deze manier wordt concurrentievervalsing
en verdringing door illegale tewerkstelling tegengegaan.• Naast een hogere boete wordt ook de pakkans sterk verhoogd. Zo wordt de inspectiecapaciteit van de Arbeidsinspectie op het terrein
van arbeidsmarktfraude in 2 jaar tijd bijna verdriedubbeld tot 174 fte in
2005.• Voorts worden in de Illegalennota diverse maatregelen aangekondigd
om degenen die profiteren van illegalen, hard aan te pakken. Dit kan gaan
om maatregelen op het terrein van verhuur van huizen/kamers en mensensmokkel
en een verhoogde inzet van de vreemdelingendienst om illegalen effectief uit
te zetten.IdentiteitsfraudeZwart werk en illegale arbeid gaan vaak samen met identiteitsfraude. De
fraudeur maakt dus gebruik van een vals identiteitsdocument of van de identiteit
van een ander.Bij CWI en uitzendbureaus heeft een proef plaatsgevonden om aan de balie
de identiteitsverificatie te verbeteren met documentscanners, om zo documentfraude
sneller te herkennen. Het CWI start (i.s.m. Arbeidsinspectie) in september
een pilot met Verificatie en Informatiepunten voor werkgevers, waarbij deze
scanners zullen worden ingezet.Het UWV heeft pilots gestart waarin de legitimatiebewijzen van alle personen
die een eerste contact met het UWV hebben, worden gecontroleerd. De pilot-kantoren
hebben eveneens ervaring opgedaan met documentscanners. Na de afsluiting van
de pilots in juli wordt over de resultaten gerapporteerd. Tevens heeft het
UWV in het eerste halfjaar van 2004 twee landelijke actiedagen gehouden waarbij
van een aantal werkgevers alle in de administratie aanwezige ID-bewijzen zijn
gecontroleerd. Daarbij zijn personen aangehouden die werkten op een sofi-nummer
dat hen niet toebehoorde.Tot slotNaast het UWV, de sociale diensten, de Arbeidsinspectie en de SIOD is
ook het landelijk dekkende netwerk van interventieteams van start gegaan ter
bestrijding van zwart werk en illegale arbeid. In dit netwerk werken de genoemde
handhavingsinstanties en de Belastingdienst samen. Deze samenwerkingsverbanden
van meerdere organisaties kunnen slagvaardig diverse vormen van werkgeversfraude
aanpakken. Een substantieel deel van de extra financiële middelen die
beschikbaar waren voor de bestrijding van illegale arbeid, zijn door de AI
en de SIOD ingezet ter versterking van deze interventieteams.2.10 Regionale werkgelegenheidsverschillen aanpakkenDe werkgelegenheidsrichtsnoeren roepen de lidstaten op om regionale werkgelegenheidsverschillen
aan te pakken. Dit is de reden dat ook in het Nederlandse NAP een aparte paragraaf
aan dit thema is gewijd. Zoals opgemerkt in het NAP 2003 is voor de Nederlandse
Rijksoverheid de nationale arbeidsmarkt het uitgangspunt voor beleid. Er zijn
ten opzichte van het NAP 2003 geen belangrijke beleidswijzigingen te melden.
Hieronder volgt wel de geactualiseerde tabel over de werkloosheid en werkgelegenheidsgraad
in de afzonderlijke lidstaten.Tabel 2.11 Werkloosheid (% beroepsbevolking)en werkgelegenheidsgraad
naar provincieProvinciesWerkloosheidWerkgelegenheidsgraad 19971999200120031997199920012003         Groningen985855586159Friesland865657616363Drenthe774558606365Overijssel643558616465Flevoland734761676668Gelderland644560636565Utrecht532464666968Noord-Holland743562656767Zuid-Holland743661656565Zeeland654460616163Noord-Brabant643561646666Limburg754559616363         Nederland totaal743560636565Bron: CBS, werkgelegenheidsgraad volgens nationale definitiesGrotestedenbeleid 2005–2009 (GSB III): aandacht
voor verminderen mismatch arbeidsmarktStedelijke arbeidsmarkten kenmerken zich vaak door een mismatch tussen
de arbeidsvraag en het arbeidsaanbod. De door werkgevers gevraagde kennis
en vaardigheden (zowel onderwijsniveau als -richting) zijn vaak niet aanwezig
bij de groep werkzoekenden waardoor bedrijven hun vacatures niet kunnen vervullen
en er een groep van langdurig werklozen ontstaat. Helaas bestaan er vaak weinig
gegevens over de vraag naar arbeid. Het vergroten van dat inzicht op stedelijk
/ regionaal niveau is stap één op weg naar het oplossen van
de mismatch.In het kader van de in 2004 verschenen nota «Samenwerken aan de
Krachtige stad» (kamerstuk 2003–2004, 21 062, nr 116) kunnen
de 30 grote steden in de periode 2005–2009 deze mismatch aanpakken.
Via een analyse van het lokaal/ regionaal probleem kan een stad een resultaatsafspraak
maken met het Rijk om een koppeling te bewerkstelligen tussen economie, arbeidsmarkt
en onderwijs.3. Governance3.1 Rol van de sociale partners en lokale overhedenTwee keer per jaar is sprake van formeel overleg tussen het kabinet en
de Stichting van de Arbeid: het Voor- en Najaarsoverleg. Hiermee wordt beoogd
te komen tot afstemming en onderlinge coördinatie van overheidsbeleid
enerzijds en het beleid van sociale partners anderzijds; vooral ten aanzien
van actuele sociale, economische en maatschappelijke thema's. Dit gebeurt
overigens met nadrukkelijk behoud van ieders eigen verantwoordelijkheid.In het Najaarsoverleg 2003 bleken sociale partners bereid de lonen in
2004 en 2005 vergaand te matigen. Voor 2004 werd zelfs gekozen voor de nullijn.
Het kabinet heeft zich hierop bereid verklaard om de werkgevers en werknemers
tegemoet te komen in hun wensen ten aanzien van bijstelling van het aangekondigde
kabinetsbeleid op een aantal terreinen. Een belangrijk onderdeel hierbij was
de afspraak tussen kabinet en sociale partners om nader te overleggen over
het gehele stelsel van fiscale faciliëring ten behoeve van VUT/prepensioen
en levensloop. Inzet was het bereiken van overeenstemming in april 2004 over
het per 1 januari 2006 in te voeren stelsel, evenals eventuele overgangsregelingen.
Voor sociale partners was bedoelde overeenstemming een voorwaarde
om voor 2005 te komen tot een «tot nul naderende contractloonstijging».
Tijdens het Voorjaarsoverleg 2004 bleek het echter niet mogelijk overeenstemming
te bereiken tussen kabinet en sociale partners.Het kabinet heeft hierop zijn eigen verantwoordelijkheid genomen ten aanzien
van de fiscale faciliteiten voor VUT, prepensioen en levensloop (zie verder
paragraaf 2.5). Aangezien de loonmatiging in 2005 als voorwaarde kende
dat er overeenstemming zou worden bereikt inzake het VUT/prepensioen/ levensloopdossier,
is met het uitblijven van de bedoelde overeenstemming ook de economisch noodzakelijke
loonmatiging onder druk komen te staan (zie verder paragraaf 2.3).Het kabinet acht verder de kans niet denkbeeldig dat bovenwettelijke aanvullingen
op de loondoorbetaling in het tweede ziektejaar bij CAO overeen zullen worden
gekomen. Omdat het kabinet het noodzakelijk acht de loondoorbetaling in het
tweede ziektejaar te beperken tot 70% van het laatste loon, is besloten tot
een wettelijke maatregel terzake (wetsvoorstel Baltz).GemeentenZoals beschreven in het NAP 2003 hebben gemeenten met de nieuwe Wet Werk
en Bijstand meer verantwoordelijkheid en maximale handelingsruimte bij beleid
gericht op duurzame plaatsing van werkzoekenden. Het kabinet is van oordeel
dat afwegingen bij de inzet van arbeidsmarktinstrumenten het beste decentraal
kunnen plaatsvinden.3.2 Rol van het Nationaal Actieplan WerkgelegenheidHet Nationaal Actieplan Werkgelegenheid biedt een overzicht van het beleid
dat wordt gevoerd op de verschillende terreinen van de Europese Werkgelegenheidstrategie.
De toegevoegde waarde van het NAP is dat de verschillende instrumenten en
maatregelen op deze terreinen in één document bij elkaar worden
gebracht. Het NAP geeft daarmee een duidelijk beeld van de integraliteit van
het beleid.In het geval van Nederland is het NAP overigens niet het instrument waarmee
de beleidsagenda wordt bepaald. Het NAP is vooral een weerslag van de beleidsagenda
zoals die wordt opgesteld in het regeerakkoord en de begrotingen van de betrokken
departementen.Zoals beschreven in paragraaf 3.1 vindt regelmatig overleg plaats
met de sociale partners over het beleid. Dit proces staat los van de cyclus
voor het NAP. Het NAP zelf bevat naast het daadwerkelijk gevoerde beleid de
voornemens van het kabinet. De beleidsvoornemens zijn niet noodzakelijkerwijs
al onderdeel geweest van het overleg met de sociale partners. Gezien het feit
dat het overleg met de partners al geïnstitutionaliseerd is en de hierboven
beschreven rol van het NAP in de beleidscyclus is het niet productief om het
overleg met sociale partners specifiek in het kader van het NAP te laten plaatsvinden.
Ook het overleg met de lokale overheden vindt op reguliere basis plaats buiten
de kaders van het NAP.Naast het integrale beeld dat het NAP geeft van het werkgelegenheidsbeleid
is de toegevoegde waarde in de Nederlandse visie daarmee vooral gelegen in
de rol van dit rapport in de beleidscoördinatie in de EU. Deze coördinatie,
die plaatsvindt in het kader van de Werkgelegenheidsstrategie, is gericht
op het leren van het beleid van andere lidstaten en het wederzijdse aanspreken
door lidstaten op hun beleid. Het NAP biedt een goede basis voor dit zogenaamde
open coördinatieproces.3.3 Doelmatigheid en transparantie van financieel beleidIn het NAP 2003 is gerapporteerd over VBTB-systematiek voor het bewaken
van de financiële doelmatigheid van het Nederlandse (werkgelegenheids)beleid.
In aanvulling hierop is hieronder een tabel met uitgaven voor activerend arbeidsmarktbeleid,
reïntegratiebeleid en sociale werkvoorziening. De tabel is opgesteld
naar aanleiding van een verzoek van de Commissie daartoe aan alle lidstaten.
De tabel is gebaseerd op de SZW-begroting 2005. Het betreft een gecomprimeerde
versie van de beleidsartikelen 22 tot en met 24 uit de begroting. Aangezien
deze tabel primair is bedoeld voor de Europese Commissie en andere lidstaten
is, wijkt de presentatie af van die in de begroting en is de informatie minder
gedetailleerd.De in de tabel genoemde gegevens hebben betrekking op het beleid gericht
op het verhogen van de arbeidsparticipatie. De uitgaven voor activerend arbeidsmarktbeleid
in de tabel hebben vooral betrekking op de bemiddeling door de Centrale Organisatie
Werk en Inkomen (CWI) van het beschikbare arbeidsaanbod naar werk. Verder
zijn de aanvullende uitgaven gericht op het wegnemen van factoren die arbeidsparticipatie
belemmeren voor bijvoorbeeld jongeren (jeugdwerkloosheid) en etnische minderheden
(kopje Stimulering arbeidsparticipatie).Uitgaven onder het kopje reïntegratie betreffen middelen die worden
ingezet voor de inschakeling in reguliere arbeid en het voorkomen van uitval
van hen die dat niet op eigen kracht kunnen. Onder deze uitgaven vallen ook
het flexibele reïntegratie dat gemeenten ontvangen in het kader van de
Wet Werk en Bijstand (zie paragraaf 2.1). Gemeenten hebben sinds 1 januari
2004 beleidsvrijheid om het budget in de te zetten bij de reïntegratie
van onder andere bijstandsgerechtigden. Een deel van deze budgetten zal naar
verwachting ook worden ingezet voor scholing. De reïntegratieactiviteiten
in het kader van de REA worden deels vanuit de begroting gefinancierd en deels
via premies. De tabel bevat geen informatie over de reïntegratie van
WW-gerechtigden. Onder dit kopje worden verder de Europese middelen genoemd
die in aanvulling op de middelen op de begroting worden aangewend voor reïntegratie.Onder het derde kopje gaat het om uitgaven gericht op het bevorderen van
de arbeidsparticipatie van personen met lichamelijke, verstandelijke of psychische
beperkingen. Het gaat hier dus om een groep met een grotere afstand tot de
arbeidsmarkt (zie paragraaf 2.7 voor achtergrond bij de Wsw).Tabel 3.1 budgettaire middelen (x 1000) 200320042005I. Activerend arbeidsmarktbeleid443 532400 590365 168Waarvan:   Centra voor Werk en Inkomen1411 289376 976337 875Uitwisseling gegevens in SUWI-keten (BKWI)10 6718 6408 448Handhaving7 600      Stimulering arbeidsparticipatie213 97214 97418 845    II. Reïntegratie2 653 8632 500 7262 209 301    Waarvan:   Flexibel reïntegratiebudget31 783 4651 622 9361 620 543Agenda voor de Toekomst4135 973163 22646 744RSP56 0577 6487 842Stimuleringsregeling ID-banen611 31759 96336 149 SZW cofinanciering Equal 3 0006 807Praktijkscholing779 80764 82965 209RWI/SVWW821 98227 50424 238 REA uitkeringslasten (Wajong, begrotingsgefinancierd)38 40047 22038 440 REA uitvoeringskosten (Wajong, begrotingsgefinancierd)11 00010 8507 900 REA uitkeringslasten (premiegefinancierd)535 100414 138297 221 REA uitvoeringskosten (premiegefinancierd)80 16279 41258 208    Overige programmauitgaven9   Subsidies3 75014 6956 762Voorlichting3331 449 Onderzoek804855855    Europese middelen voor reïntegratie10 (in aanvulling op middelen op SZW-begroting)283291297ESF reïntegratie243246253 ESF uitvoering888 EQUAL reïntegratie303334EQUAL uitvoering222     III. Wet Sociale Werkvoorziening112 151 3072 186 0832 167 151Noten:1 CWI verzorgt hiervan de dienstverlening aan werkzoekenden
en werkgevers en onderhoudt daarvoor een netwerk van 128 vestigingen.2 Stimulering arbeidsparticipatie betreft de aanvullende acties
die worden ondernomen in aanvulling op en ter versterking van het algemene
arbeidsmarktbeleid.3 en 4 zie paragraaf 2.15 De Regeling Schoonmaakdiensten Particulieren (RSP) subsidieert
loonkosten voor langdurig werklozen die huishoudelijke diensten verrichten
bij particulieren.6 zie paragraaf 2.77 Aan de Regionale Opleidingencentra (ROC's) is voor de borging
van de praktijkscholing volgens de Hoofdelijke Versnelde Scholing (HVS) is
een subsidie voor de periode 2003 t/m 2005 toegekend. De ROC's hebben per
2003 deze activiteiten van de Stichting Centrum Vakopleiding overgenomen.8 Raad voor Werk en inkomen (RWI) en Stimuleringsregeling vacaturevervulling
door werklozen en met werkloosheid bedreigde werknemers (SVWW). In het Hoofdlijnenakkoord
is gekozen voor overheveling van de adviestaken van de Raad voor Werk en Inkomen
(RWI) naar de Sociaal-Economische Raad (SER) en het afschaffen van RWI-subsidieregelingen
(SVWW). Het besluit tot beëindiging van de SVWW is genomen en uitgevoerd.
De lopende projecten hebben een looptijd tot en met 2006 en de uitfinanciering
van de regeling wordt nog uitgevoerd door de RWI. Met betrekking tot de overige
taken is eerst een evaluatie uitgevoerd. Het kabinet heeft daarop besloten
de RWI per saldo in gewijzigde vorm te handhaven, teneinde de gebleken waarde
van met name coördinatie, overleg en expertisevorming inzake decentraal
arbeidsmarktbeleid te behouden. Het kabinet acht het wel noodzakelijk om het
aantal taken van de RWI te verminderen en de werkwijze aan te passen. Hiertoe
is wetswijziging noodzakelijk. Het wetsvoorstel is inmiddels ingediend bij
de Tweede Kamer.9 Dit is een samengestelde post, waar onder meer bedragen voor
ESF en EQUAL staan opgenomen. Deze post bevat voor ESF en EQUAL activiteiten
ter ondersteuning van de ten uitvoer legging van de regelingen zoals publiciteit,
voorlichting, mainstreaming, coördinatie, bewaking, onderzoek, organisatie
van congressen, uitvoering van evaluatie enzovoorts. De uitvoering wordt door
onderdelen van het ministerie of door derden uitgevoerd.10 Deze bedragen betreffen de complete ESF 3-tranches. Grote
delen hiervan worden ingezet voor doelen als leven lang leren en scholing
van werkenden. Ruwweg een derde van deze tranches is beschikbaar voor reïntegratie.11 zie paragraaf 2.7.3.4 ESF en EQUAL programmaESF3De inzet van ESF-middelen in Nederland sluit aan bij de in dit actieplan
genoemde maatregelen om de inzetbaarheid van de beroepsbevolking te vergroten.
Nederland zet de bijdrage uit Doelstelling 3 in de periode 2000–2006
in ten behoeve van een drietal prioriteiten die gericht zijn op een sluitende
aanpak van de werkloosheid, een blijvende inzetbaarheid van de beroepsbevolking,
en een leven lang leren als onderdeel van het beroepsonderwijs. Het ESF wordt
derhalve ingezet om de werkgelegenheidsdoelstellingen van de Lissabonstrategie
te bereiken.Op de peildatum 30 juni 2004 zijn vanaf de start van het programma
in totaal 557 aanvragen ingediend (betreft alle maatregelen). Hiervan zijn
419 toegekend voor een bedrag van ruim € 730 miljoen. Er is op deze
datum voor ruim € 223 miljoen aan aanvragen in behandeling.De samenwerkingsverbanden (O&O fondsen), die zorgdragen voor de scholing
van werkenden, zijn zeer actief als aanvrager. Ook bij de maatregelen voor
een leven lang leren worden de budgetten goed benut. De sluitende aanpak van
de werkloosheid blijft echter nog achter en daarom is in het jaar 2003 wederom
ingezet op het verwerven van zo veel mogelijk nieuwe aanvragen van gemeenten.Om de benutting van het ESF programma nog meer te stimuleren is een groot
aantal acties ingezet onderverdeeld in drie categorieën te weten: beleidsmatige
verruiming, communicatie en regelgeving. Zo is een nieuwe maatregel gecreëerd
voor projecten die zich richten op activiteiten die een bijdrage leveren aan
vermindering van het verzuim, vermindering van de WAO-instroom en verhoging
van de WAO-uitstroom. De voorlichting is verder geïntensiveerd door de
inzet van een bredere variëteit van communicatiemiddelen (newsflashes,
e-events, folders). Ook op het gebied van ondersteuning van aanvragers lopen
tal van acties (gebruikersgroepen, steunpunt gemeenten). Ten slotte zijn acties
ingezet om via verdere vereenvoudiging/flexibilisering van de regelgeving
de benutting te verhogen.EQUALHet doel van het EQUAL-programma is het via transnationale samenwerking
stimuleren van nieuwe benaderingen voor de bestrijding van arbeidsmarktgerelateerde
discriminatie en ongelijkheid van welke aard dan ook. Het EQUAL-programma
is onderverdeeld in vier pijlers (inzetbaarheid, ondernemerschap, aanpassingsvermogen,
gelijke kansen) en het thema asielzoekers. Het totale gereserveerde budget
voor ESF-EQUAL bedraagt voor de eerste tranche (2001 t/m 2004) ongeveer € 97 000 000.
De meeste projecten zijn in het najaar van 2002 van start gegaan. Het totale
beslag op het budget bedraagt ongeveer 80%. Voor de tweede tranche (2004 t/m
2007) is opnieuw een bedrag beschikbaar van ongeveer € 104 000 000.
De call for proposals voor deze tranche is in mei 2004 uitgegaan. Het aanvraagtijdvak
is op 30 juni 2004 afgesloten. Er zijn 224 aanvragen ingediend. Het beschikbare
budget is ongeveer twee maal overtekend. De aanvragen worden op moment van
schrijven nog beoordeeld.Het is de bedoeling dat de nieuwe benaderingen, voorzover ze best practices
blijken te zijn, worden geïmplementeerd in het reguliere beleid (mainstreaming).
Om dit proces goed te laten verlopen zijn rond de vier pijlers en het thema
asielzoekers Nationaal Thematische Netwerken opgezet, waarin belangenorganisaties
en vertegenwoordigers van NGO's deelnemen, maar ook het Ministerie van SZW,
andere ministeries en het Agentschap SZW. De uitvoeringsperiode van de projecten
is nog niet afgerond, zodat het nog niet mogelijk is al concrete mainstream-effecten
te kunnen noemen.ANNEX ISLUITENDE AANPAKVoorafIn de methodiek en in de bestanden zijn ten opzichte van vorig jaar belangrijke
verbeteringen aangebracht. Zo is nu een jaarcohort gevolgd in plaats van een
januaricohort. Dit heeft ertoe geleid dat de cijfers meer betrouwbaar zijn
geworden. De belangrijkste beperking blijft de onvolledigheid van de gegevens
over het gemeentelijk deel. In de komende jaren wordt verwacht dat meer en
betere sluitende aanpak gegevens van gemeenten beschikbaar komen.Hoewel de cijfers over 2002 wel gepresenteerd worden, zijn de cijfers
tussen 2002 en 2003 moeilijk te vergelijken.JongerenIn tabel 1.1a is aangegeven hoeveel jongeren in geheel 2002 (is gevolgd
cohort voor 2003) werkloos zijn geworden, en wat hun situatie 12 maanden later
is. 19% van de jongeren komt na 12 maanden in aanmerking voor een WIW-dienstbetrekking.
In 2002 was dit 12%.Met de invoering van de Wet Werk en Bijstand per 1 januari 2004 is
in het kader van de deregulering deze verplichting voor gemeenten losgelaten.Tabel 1.1a Input- en outputindicatoren jongeren na 12
maanden (exclusief gehandicapten), 2002 en 2003   200312002(A) Omvang gevolgde cohort nieuwe
werklozen < 23 jaar71 4006 600 (B) Na 1 jaar nog steeds werkloos,
krijgt aansluitend WIW-dienstbetrekking8 100800 (B/A)Outputindicator 111%12%(C) Binnen 1 jaar traject gestart
en/of uitgestroomd71 4006 600  (C/A)Inputindicator 1100%100% (D) Na 1 jaar nog werkloos, geen
traject of WIW dienstbetrekking00 (D/A)Inputindicator 200Bron: SZW1 De gebruikte methode en bestanden zijn voor 2003 kwalitatief
beter dan de metingen in de voorafgaande jaren, waardoor de cijfers ook meer
betrouwbaar zijn geworden. Gebruikte cijfers van gemeenten zijn niet representatief
voor alle gemeenten.In tabel 1.1b is aangegeven hoeveel jongeren in geheel 2002 (is gevolgd
cohort voor 2003) werkloos zijn geworden, en wat hun situatie 6 maanden later
is. In NAP 2004 worden voor het eerst de sluitendheid voor jongeren na 6 maanden
gepresenteerd, conform Europese richtsnoer en de nationale doelstelling in
het kader van de bestrijding van de jeugdwerkloosheid om iedere jongere werkloze
binnen 6 maanden (weer) aan de slag en/of naar school te leiden. 18% van de
jongeren is na 6 maanden nog werkloos zonder een traject gestart te zijn.Tabel 1.1b Input- en outputindicatoren jongeren na 6 maanden
(exclusief gehandicapten), 2002 en 2003   2003 (A) Omvang gevolgde cohort nieuwe
werklozen < 23 jaar71 400 (B) Na 6 maanden nog steeds werkloos15 300  (B/A)Outputindicator 121% (C) Binnen 6 maanden traject gestart
en/of uitgestroomd58 400  (C/A)Inputindicator 182% (D) Na 6 maanden nog werkloos, geen
traject gestart13 200  (D/A)Inputindicator 218% Bron: SZWDe achtergrondkenmerken van de jongeren zijn weergegeven in tabel 1.2.Tabel 1.2 Achtergrondkenmerken van jongeren (exclusief
gehandicapten) Nieuwe werklozenNa 6 maanden nog werkloos Totaal (inclusief vrijstellingen)86 21028 690Geslacht  Man54%50%Vrouw46%50%Nationaliteit  Nederlands61%46%Niet-Nederlands39%54%Opleidingsniveau  Basisonderwijs24%37%MAVO/VBO44%42% HAVO/MBO/VWO29%19%HBO/WO3%2%Bron: SZWVolwassenenIn tabel 1.3 is aangegeven wat de situatie een jaar later is van de volwassenen
die zich in geheel 2002 als werkloos hebben ingeschreven bij het CWI (Centrum
voor Werk en Inkomen). De gemeenten en het UWV zijn verantwoordelijk voor
de uitvoering van de reïntegratietrajecten.Tabel 1.3 Input- en outputindicatoren volwassenen (exclusief
gehandicapten), 2002 en 2003   20032002(A) Omvang gevolgde cohort nieuwe
werklozen >= 23 jaar250 60027 900 (B) Na 1 jaar nog steeds werkloos54 0006 100 (B/A)Outputindicator 122%22%(C) Binnen 1 jaar traject gestart25 3001 800 (C/A)Inputindicator 110%6%(D) Na een jaar werkloos, geen traject
gestart36 1004 800  (D/B)Inputindicator 267%78% (D1) Na 1 jaar werkloos, geen aanbod
ontvangen30 1004 100  (D1/B)Input indicator 3: rate of failure56%67% (D2) Na een jaar werkloos, aanbod
geweigerd6 000700 (D2/B)Inputindicator 4: rate of refusal11%11%Bron: SZWDe resultaten over 2003 laten zien dat het beleid nog niet geleid heeft
tot een sluitendheid van de aanpak. In paragraaf 2.1 worden de beleidsontwikkelingen
geschetst die moeten leiden tot verbetering in de resultaten.Tabel 1.4 geeft de achtergrondkenmerken van de volwassenen.Tabel 1.4 Achtergrondkenmerken volwassenen (exclusief
arbeidsgehandicapten), 2002 Nieuwe werklozenNa 1 jaar nog werkloos Totaal (inclusief vrijstellingen)314 670109 230Geslacht  Man55%52%Vrouw45%48%Nationaliteit  Nederlands64%57%Niet-Nederlands36%43%Opleidingsniveau  Basisonderwijs16%23%MAVO/VBO24%26% HAVO/MBO/VWO37%33%HBO/WO22%18%Bron: SZWTabel 1.5 geeft inzicht in het aandeel werklozen (nieuwe instroom en langdurig
werklozen) dat deelneemt aan een aanbodversterkende maatregelTabel 1.5: Aandeel werklozen dat deelneemt aan een aanbodversterkende
maatregel, 2003 totaalmannenvrouwengemiddeld aantal ingeschreven werklozen in 2003610 530312 480298 050 E: gemiddeld aantal ingeschreven werklozen in 2003, exclusief
personen met aanbod441 510  F: gemiddeld aantal deelnemers met aanbod169 020  traject (UWV/gemeenten)*92 000  WIW-dienstbetrekking26 54014 60011 940WIW-werkervaringsplaats2 0301 260770I/D-baan48 45022 77025 680     Indicator F/E0,38      Indicator F/(E+F)0,28      * cijfer geraamd op basis van informatie UWV en Agenda voor de
Toekomst (Rijksjaarverslag 2003, tabel 3)   Noten:1 E is berekend als het gemiddelde aantal ingeschreven werklozen
in 2003 minus degene met een traject van UWV of gemeenten en minus de deelnemers
gesubsidieerde arbeid (WIW en ID). De gegevens voor WIW en I/D banen betreffen
jaargemiddelden. De cijfers voor trajecten betreffen het aantal gestarte trajecten
in 2003.2 Bij het begrip traject kan het zowel gaan om activeringstrajecten,
sociale activering als Zorg/hulpverleningstrajecten. Als voorbeeld van trajectonderdelen
kunnen de volgende activiteiten worden genoemd:* Activeringstrajecten: noodzakelijke scholing, beroepskeuze-advies, sollicitatietraining,
oriëntatietrajecten, REA-proefplaatsing.* Sociale activering: vrijwilligerswerk, andere maatschappelijk nuttige
activiteiten, begeleid leren, een cursus of training, activiteiten in groepsverband,
(taal)stage-achtige activiteiten en/of op de persoon gerichte activiteiten.
Geen van deze activiteiten sluiten elkaar overigens uit. Deze activiteiten
kunnen zowel in een buurt- of wijkaanpak plaatsvinden als daarbuiten (sociale
activering).* Zorg/hulpverleningstraject: een traject in het kader van schuldhulpverlening,
verslavingszorg of bij voorbeeld een traject bij het Algemeen Maatschappelijk
Werk. ANNEX IILandenspecifieke aanbevelingen voor NederlandDe arbeidsparticipatiecijfers voor vrouwen en mannen liggen duidelijk
boven de doelen van Lissabon, maar de arbeidsparticipatie van immigranten
blijft laag. De arbeidsmarkt wordt gekenmerkt door een bijzonder groot aandeel
deeltijdwerk (ongeveer 44% van de werkenden) en een groot aantal mensen met
arbeidsongeschiktheidsuitkeringen. De arbeidsparticipatie van ouderen ligt
boven het EU-gemiddelde maar nog ver onder het EU-doel.De werkloosheid is aanzienlijk gestegen sinds 2001, hoewel dit cijfer
nog steeds een van de laagste in de EU is. In het najaar van 2003 hebben de
regering en de sociale partners een akkoord ondertekend dat onder andere voorziet
in een bevriezing van de loonontwikkeling in 2004 en 2005. Uit de beoordeling
van de taakgroep werkgelegenheid en de analyse in het Gezamenlijk verslag
over de werkgelegenheid van de uitvoering van de EU-richtsnoeren en de aanbevelingen
van de Raad van 2003 blijkt dat Nederland onmiddellijke prioriteit dient te
geven aan:Verbetering van het aanpassingsvermogen van werknemers
en ondernemingen• het «Najaarsakkoord» tussen de regering en de sociale
partners uitvoeren en de loonontwikkelingen nauwlettend volgen overeenkomstig
dit akkoord.Meer mensen ertoe bewegen de arbeidsmarkt op te gaan en
betaald werk tot een reële mogelijkheid voor iedereen maken• systematisch het arbeidsvermogen testen van mensen met arbeidsongeschiktheidsuitkeringen,
en diegenen die in staat zijn om te werken helpen bij het zich voorbereiden
op en het vinden van passend werk; speciale aandacht besteden aan groepen
die oververtegenwoordigd zijn in de arbeidsongeschiktheidsregeling, zoals
vrouwen onder de 40 jaar;• de preventieve aanpak voor volwassenen versterken; de doelmatigheid
van en de toegang tot actieve maatregelen voor ontvangers van sociale uitkeringen
en personen met het hoogste risico van inactiviteit verbeteren; de integratie
van immigranten vergemakkelijken;• de afschaffing van regelingen voor vroegtijdige uittreding combineren
met prikkels om werknemers langer aan het werk te houden en opleidingen te
laten volgen, met name voor oudere werknemers die bepaalde vaardigheden ontberen;• de overgang van deeltijd- naar voltijdbanen vergemakkelijken; urgent
actie ondernemen om de oorzaken van genderkloven inzake beloning aan te pakken;
de betaalbaarheid van kinderopvang verbeteren.Meer en doelmatiger investeren in menselijk kapitaal en
levenslang leren• actie ondernemen om het aantal vroegtijdige schoolverlaters terug
te dringen; prikkels ter ontwikkeling van levenslang leren versterken en deelname
aan opleidingen verhogen, met name voor laagopgeleiden en inactieven.ANNEX III Deze Annex bevat de werkgelegenheidsrichtsnoeren zoals die
in 2003 door de Raad zijn vastgesteld. Ten opzichte van deze Annex in het
NAP 2003 is een wijziging doorgevoerd. In aanvulling op de werkgelegheidsrichtsnoeren
is in deze Annex de inleidende tekst van de landenspecifieke aanbevelingen
opgenomen. Deze inleidende tekst is door de Raad aangenomen naar aanleiding
van het rapport van de Europese Werkgelegenheidstaskforce.SPECIFIEKE AANBEVELINGEN EN PRIORITEITENHet scheppen van meer en betere banen is het urgentste probleem dat moet
worden aangepakt. De Europese Raad heeft tijdens zijn voorjaarsbijeenkomst
benadrukt dat de lidstaten in het kader van een algemene werkgelegenheidsstrategie
dringend aandacht dienen te besteden aan vier bijzondere structurele uitdagingen:
flexibiliteit, het aantrekken van meer mensen naar de arbeidsmarkt, verbetering
van de kwaliteit van werk en investeringen in menselijk kapitaal. Ook onderstreepte
de Europese Raad dat steun voor en inzet ten behoeve van veranderingen niet
een zaak van regeringen alleen is. Om deze steun te verwerven riep de Europese
Raad de lidstaten op, partnerschappen voor hervorming tot stand te brengen
waarbij de sociale partners, het maatschappelijk middenveld en de overheidsinstanties
betrokken worden, een en ander in overeenstemming met nationale regelingen
en tradities.Uit de kernpunten van de Raad EPSCO, die zijn goedkeuring hechtte aan
de beoordeling van de taakgroep werkgelegenheid en uit de analyse in het Gezamenlijk
verslag over de werkgelegenheid van de uitvoering van de EU-richtsnoeren en
de aanbevelingen van de Raad van 2003, blijkt dat alle lidstaten en de sociale
partners onmiddellijke prioriteit dienen te geven aan:– het verbeteren van het aanpassingsvermogen
van werknemers en ondernemingen, onder meer door bevordering van
de flexibiliteit, gecombineerd met zekerheid op de arbeidsmarkt; modernisering
en verbreding van het concept van werkzekerheid; het scheppen van zoveel mogelijk
arbeidsplaatsen en verhoging van de productiviteit;– het voor meer mensen aantrekkelijk maken om
de arbeidsmarkt op te gaan en te blijven werken: werken moet een reële
optie voor iedereen worden, onder meer door het opzetten van omvattende
strategieën voor actief ouder worden; verdere ontwikkeling van beleidsmaatregelen
ter vergroting van arbeidsparticipatie; versterking van het actief arbeidsmarktbeleid,
met gepersonaliseerde diensten voor alle werkzoekenden; het nastreven van
een beleid dat gericht is op het «lonend maken van werk» door
zowel financiële als niet-financiële stimulansen;– meer en doelmatiger investeren in menselijk
kapitaal en levenslang leren, onder meer door deling van de kosten
en de verantwoordelijkheden tussen overheid, bedrijven en individuele personen;
verbreding van het opleidingsaanbod, met name voor degenen die de grootste
behoefte daaraan hebben, zoals laaggeschoolde en oudere werknemers; en– waarborgen dat hervormingen dankzij een betere
governance doeltreffend worden uitgevoerd, onder meer door het opzetten
van hervormingspartnerschappen voor de mobilisatie van de steun en de deelname
van de sociale partners en diverse belanghebbenden; door, zo nodig, doelstellingen
vast te stellen die de op Europees niveau vastgestelde doelstellingen weerspiegelen
en zorgen voor een efficiënt gebruik van de overheidsmiddelen;
door bevordering van de rol van de nationale actieplannen en door vergroting
van de zichtbaarheid ervan; door versterking van de rol van de specifieke
aanbevelingen per land en ontwikkeling van effectiever wederzijds leren.DE WERKGELEGENHEIDSRICHTSNOERENEen Europese strategie voor volledige werkgelegenheid
en betere banen voor iedereenDe lidstaten streven er in hun werkgelegenheidsbeleid naar de doelstellingen
en actieprioriteiten ten uitvoer te leggen en geleidelijk onderstaande streefdoelen
te realiseren. Er zal speciale aandacht worden geschonken aan een goed beheer
van het werkgelegenheidsbeleid.Behalve deze werkgelegenheidsrichtsnoeren en de daarmee samenhangende
aanbevelingen voor de werkgelegenheid, dienen de lidstaten volledig uitvoering
te geven aan de globale richtsnoeren voor het economisch beleid en ervoor
te zorgen dat de twee instrumenten in hun werking consistent zijn.Overeenkomstig de agenda van Lissabon moet het werkgelegenheidsbeleid
van de lidstaten de volgende drie overkoepelende en onderling verbonden doelstellingen
bevorderen: volledige werkgelegenheid, kwaliteit en productiviteit van de
arbeid, en sociale samenhang en integratie.Deze doelstellingen moeten op een evenwichtige manier worden nagestreefd,
gezien het gelijke gewicht dat daaraan bij de verwezenlijking van de ambities
van de Unie wordt toegekend. Zij moeten worden nagestreefd met de medewerking
van alle betrokken actoren. De synergieën moeten volledig worden benut,
uitgaande van de positieve wisselwerking tussen de drie doelstellingen. Gelijke
kansen en gendergelijkheid zijn van vitaal belang om vooruitgang te boeken
met betrekking tot de drie doelstellingen.Een dergelijke aanpak zou tevens bijdragen aan de vermindering van de
werkloosheid en inactiviteit.Volledige werkgelegenheidDoor middel van een totaalbeleid dat maatregelen aan de vraag- en aanbodzijde
omvat, streven de lidstaten ernaar volledige werkgelegenheid te bereiken en
aldus de werkgelegenheidsgraad op te trekken tot de kwantitatieve doelen van
Lissabon en Stockholm.Dit beleid moet bijdragen tot de verwezenlijking van de volgende gemiddelden
voor de Europese Unie:– een totale arbeidsparticipatie van 67% in 2005 en 70% in 2010;– een arbeidsparticipatie van vrouwen van 57% in 2005 en 60% in
2010;– een arbeidsparticipatie van oudere werknemers (55–64) van
50% in 2010.Alle nationale streefcijfers moeten consistent zijn met de op EU-niveau
gewenste resultaten en moeten rekening houden met bijzondere nationale omstandigheden.Verbetering van de kwaliteit en productiviteit van de
arbeidEen betere kwaliteit van de arbeid hangt nauw samen met de verschuiving
naar een concurrerende kenniseconomie en dient te worden nagestreefd via een
gecoördineerde inspanning van alle actoren en met name via de sociale
dialoog. Kwaliteit is een meerdimensionaal begrip dat betrekking heeft op
zowel de functiekenmerken als de arbeidsmarkt in ruimere zin. Het omvat de
intrinsieke kwaliteit van de functie, vaardigheden, levenslang leren en loopbaanontwikkeling,
gendergelijkheid, gezondheid en veiligheid op het werk, flexibiliteit en zekerheid,
integratie en toegang tot de arbeidsmarkt, werkorganisatie en evenwicht tussen
werk en privé-leven, sociale dialoog en werknemersparticipatie, diversiteit
en non-discriminatie, en de algehele arbeidsprestatie.Verhoging van de arbeidsparticipatie moet hand in hand gaan met een verhoging
van de totale groei van de arbeidsproductiviteit. Kwaliteit van de arbeid
kan de arbeidsproductiviteit helpen vergroten en de synergieën tussen
die twee moeten ten volle worden benut. Dit vormt een specifieke uitdaging
voor de sociale dialoog.Versterking van de sociale samenhang en integratieWerkgelegenheid is een essentieel element voor sociale integratie. In
synergie met de open coördinatiemethode op het gebied van sociale integratie
moet het werkgelegenheidsbeleid de arbeidsdeelname vergemakkelijken via bevordering
van de toegang tot hoogwaardige arbeid voor alle vrouwen en mannen die in
staat zijn te werken; discriminatie op de arbeidsmarkt moet worden bestreden
en uitsluiting van mensen van het arbeidsleven moet worden voorkomen.De economische en sociale samenhang moet worden bevorderd door een verkleining
van de regionale werkgelegenheidsen werkloosheidsverschillen, de aanpak van
werkgelegenheidsproblemen in achtergestelde gebieden van de Europese Unie
en de ondersteuning van economische en sociale herstructureringen.Specifieke richtsnoerenIn hun streven de drie overkoepelende doelstellingen te verwezenlijken,
dienen de lidstaten een beleid uit te voeren dat rekening houdt met de volgende
specifieke richtsnoeren die de prioriteiten voor maatregelen aangeven. Daarbij
volgen de lidstaten voor elk van de prioriteiten een op integratie van de
genderdimensie gerichte aanpak.1. ACTIEVE EN PREVENTIEVE MAATREGELEN VOOR WERKLOZEN EN
INACTIEVENDe lidstaten zullen actieve en preventieve maatregelen voor werklozen
en inactieven ontwikkelen die erop gericht zijn de instroom in langdurige
werkloosheid te voorkomen en de duurzame herintreding op de arbeidsmarkt van
werklozen en inactieven te bevorderen. De lidstaten:a) zorgen ervoor dat van alle werkzoekenden, in een vroeg stadium van
hun werkloosheid, de behoeften worden vastgesteld, en dat zij een beroep kunnen
doen op diensten zoals advies en begeleiding, hulp bij het zoeken naar werk
en op maat gesneden stappenplannen;b) bieden, op basis van de bovengenoemde vaststellingen, werkzoekenden
toegang tot effectieve en efficiënte maatregelen om hun inzetbaarheid
en integratiekansen te vergroten, waarbij speciale aandacht moet
worden geschonken aan mensen met de grootste problemen op de arbeidsmarkt;
de lidstaten zorgen er met name voor dat:– aan alle werklozen een nieuwe start wordt geboden voordat zij
zes maanden werkloos zijn, wanneer het gaat om jongeren, en voordat zij twaalf
maanden werkloos zijn, wanneer het gaat om volwassenen, in de vorm van opleiding,
omscholingscursussen, werkpraktijk, een baan of een andere inzetbaarheidsmaatregel,
waar nodig vergezeld van permanente begeleiding bij het zoeken naar werk;– voor 2010 25% van de langdurig werklozen deelnemen aan een actieve
maatregel in de vorm van opleiding, omscholingscursussen, werkpraktijk of
een andere inzetbaarheidsmaatregel, waarbij ernaar wordt gestreefd het gemiddelde
van de drie best presterende lidstaten te halen;c) moderniseren en versterken instellingen voor de arbeidsmarkt, met name
diensten voor arbeidsvoorziening;d) moeten de effectiviteit en efficiëntie van de arbeidsmarktprogramma's
regelmatig evalueren en dienovereenkomstig bijstellen.2. HET SCHEPPEN VAN WERKGELEGENHEID EN ONDERNEMERSCHAPDe lidstaten moedigen het creëren van meer en betere banen aan door
het ondernemerschap, innovatie en de investeringscapaciteit te stimuleren
in een gunstig ondernemingsklimaat voor alle ondernemingen. Speciale aandacht
dient te worden besteed aan het werkgelegenheidspotentieel van nieuwe ondernemingen,
de dienstensector en onderzoek en ontwikkeling. Gebaseerd op het benchmarkingproces
van het ondernemingenbeleid en op de uitvoering van het Europees Handvest
voor kleine bedrijven, dienen de beleidsinitiatieven zich te richten op de:– vereenvoudiging en beperking van de administratieve lasten en
regelgeving voor het opzetten van een bedrijf en voor de kleine en middelgrote
ondernemingen, alsook voor de aanwerving van personeel; vergemakkelijking
van de toegang tot kapitaal voor beginnende ondernemingen, nieuwe en bestaande
kleine en middelgrote ondernemingen, en ondernemingen met grote groeimogelijkheden
(zie ook richtsnoer 11 van de GREB's);– bevordering van onderwijs en opleiding in ondernemers- en managementvaardigheden
en steunverlening, ook via training, om het ondernemerschap binnen ieders
bereik te brengen.3. AANPAK VAN VERANDERINGEN EN BEVORDERING VAN HET AANPASSINGSVERMOGEN
EN DE MOBILITEIT OP DE ARBEIDSMARKTDe lidstaten bevorderen het aanpassingsvermogen van de werknemers en ondernemingen
aan veranderingen, waarbij voor de nodige flexibiliteit en zekerheid gezorgd
moet worden en waarbij de sleutelrol van de sociale partners op dit gebied
moet worden benadrukt.Zij evalueren en hervormen, waar nodig, al te restrictieve onderdelen
in hun arbeidswetgeving die negatief uitwerken op de dynamiek van de arbeidsmarkt
en de werkgelegenheid van groepen die moeilijk toegang hebben tot de arbeidsmarkt,
zij breiden de sociale dialoog uit, bevorderen de sociale verantwoordelijkheid
van bedrijven en nemen passende maatregelen ter bevordering van:– de diversiteit van contractuele en arbeidsregelingen, ook inzake
de arbeidstijd, die de loopbaanontwikkeling en een beter evenwicht
tussen werk en privé-leven en tussen flexibiliteit en zekerheid bevorderen;– de toegang voor werknemers, met name laaggeschoolde werknemers,
tot opleiding;– betere arbeidsomstandigheden, met inbegrip van de gezondheid en
veiligheid; het beleid moet met name gericht zijn op: een aanzienlijke verlaging
van de incidentie van arbeidsongevallen en beroepsziekten;– de ontwikkeling en verspreiding van innovatieve en duurzame vormen
van werkorganisatie, die de productiviteit en de kwaliteit op het werk ondersteunen;– het anticiperen op en het positieve management van economische
veranderingen en herstructureringen.De lidstaten pakken tekorten en knelpunten op de arbeidsmarkt aan met
een reeks maatregelen zoals het bevorderen van de beroepsmobiliteit en het
uit de weg ruimen van belemmeringen voor de geografische mobiliteit, met name
door het actieplan voor vaardigheden en mobiliteit uit te voeren, door te
zorgen voor een betere erkenning en transparantie van kwalificaties en vaardigheden,
en een betere overdraagbaarheid van socialezekerheids- en pensioenrechten,
door passende prikkels in de belasting- en uitkeringsstelsels in te bouwen
en door rekening te houden met de arbeidsmarktaspecten van de immigratie.De transparantie van werkgelegenheids- en opleidingsmogelijkheden op nationaal
en Europees niveau moet worden bevorderd teneinde een doeltreffende afstemming
van vraag en aanbod op de arbeidsmarkt te ondersteunen. Met name moeten werkzoekenden
in de hele Europese Unie voor 2005 in staat zijn alle via de diensten voor
de arbeidsvoorziening van de lidstaten bekendgemaakte vacatures te raadplegen.4. DE ONTWIKKELING VAN HET MENSELIJK KAPITAAL EN LEVENSLANG
LEREN BEVORDERENDe lidstaten leggen strategieën voor levenslang leren ten uitvoer,
onder andere door verbetering van de kwaliteit en doeltreffendheid van de
onderwijs- en opleidingsstelsels, teneinde alle individuen toe te rusten met
de vaardigheden die voor een moderne beroepsbevolking in een kennismaatschappij
vereist zijn, hun loopbaanontwikkeling mogelijk te maken en de kwalificatiekloven
en knelpunten op de arbeidsmarkt te verkleinen.Conform de nationale prioriteiten, moet het beleid vóór
2010 met name tot de volgende resultaten leiden:– ten minste 85% van de 22-jarigen moet een hogere middelbare opleiding
hebben afgerond;– het gemiddelde participatieniveau met betrekking tot levenslang
leren in de Europese Unie moet ten minste 12,5% van de volwassen beroepsbevolking
bedragen (25- tot 64-jarigen).Het beleid zal met name gericht zijn op een verhoging van de investeringen
in menselijke hulpbronnen. In dit verband is het belangrijk dat er een aanzienlijke
stijging komt van de bedrijfsinvesteringen in de opleiding van volwassenen,
teneinde de productiviteit, het concurrentievermogen en het actief ouder worden
te bevorderen. Efficiënte investeringen in menselijk kapitaal door de
werkgevers en werknemers moeten worden vergemakkelijkt.5. VERGROTING VAN HET ARBEIDSAANBOD EN BEVORDERING VAN
ACTIEF OUDER WORDENDe lidstaten bevorderen dat er voldoende arbeid en arbeidsmogelijkheden
beschikbaar zijn ter ondersteuning van de economische groei en de werkgelegenheid,
waarbij rekening wordt gehouden met de arbeidsmobiliteit, zoals aangegeven
in specifieke richtsnoer nr. 3. Zij:– vergroten de arbeidsmarktparticipatie door de mogelijkheden van
alle bevolkingsgroepen te benutten door middel van een totaalaanpak, met name
met betrekking tot de beschikbaarheid en aantrekkelijkheid van werk, het lonend
maken van werk, vergroting van de vaardigheden en adequate ondersteunende
maatregelen;– bevorderen het actief ouder worden, met name door arbeidsomstandigheden
te bevorderen die mensen ertoe bewegen te blijven doorwerken – zoals
de toegang tot bij- en nascholing, waarbij het bijzondere belang van gezondheid
en veiligheid op het werk wordt erkend, en flexibele vormen van werkorganisatie –
en prikkels voor vroegtijdige uittreding uit de arbeidsmarkt uit de weg te
ruimen, met name door vut-regelingen te hervormen en ervoor te zorgen dat
het lonend is om op de arbeidsmarkt actief te blijven; en door de werkgevers
aan te moedigen oudere werknemers in dienst te nemen.Het beleid moet vóór 2010 met name leiden tot een stijging
met vijf jaar, op EU-niveau, van de gemiddelde leeftijd waarop daadwerkelijk
met werken worden gestopt (geraamd op 59,9 jaar in 2001). In dit verband moeten
de sociale partners een belangrijke rol spelen. Alle nationale streefcijfers
moeten consistent zijn met de op EU-niveau gewenste resultaten en moeten rekening
houden met bijzondere nationale omstandigheden;– en zij houden, in voorkomend geval, ten volle rekening met de
door de immigratie geboden aanvullende arbeidskrachten.6. GENDERGELIJKHEIDDe lidstaten moeten vóór 2010 via een geïntegreerde
aanpak de gendermainstreaming en specifieke beleidsmaatregelen combineren,
de deelname van de vrouwen aan de arbeidsmarkt bevorderen en de genderkloven
in de arbeidsparticipatie, werkloosheid en beloning aanzienlijk verkleinen.
De rol van de sociale partners is in dit verband cruciaal. Het beleid moet
vóór 2010 met name de beloningsverschillen tussen mannen en
vrouwen in elke lidstaat aanzienlijk verkleinen, met het oog op de eliminatie
ervan, zulks door middel van een meervoudige aanpak van de onderliggende factoren
van de beloningsverschillen tussen mannen en vrouwen, waaronder horizontale
segregatie, onderwijs en opleiding, functieclassificatie en beloningssystemen,
bewustmaking en transparantie.Bijzondere aandacht moet worden besteed aan de combinatie van werk en
gezin, met name door de terbeschikkingstelling van opvangfaciliteiten voor
kinderen en andere zorgafhankelijken, het aanmoedigen van gedeelde verantwoordelijkheid
voor het gezin en voor de beroepsactiviteiten; en door de terugkeer naar het
werk na een verlofperiode te vergemakkelijken. De lidstaten moeten hindernissen
voor de deelname van vrouwen aan de arbeidsmarkt uit de weg ruimen en ernaar
streven, rekening houdend met de vraag naar kinderopvangfaciliteiten en met
inachtneming van hun nationale regelingen terzake, vóór 2010
te voorzien in kinderopvang voor ten minste 90% van de kinderen tussen drie
jaar en de leerplichtige leeftijd en voor ten minste 33% van
de kinderen onder drie jaar.7. BEVORDERING VAN DE INTEGRATIE EN BESTRIJDING VAN DE
DISCRIMINATIE VAN MENSEN MET EEN ACHTERSTANDSPOSITIE OP DE ARBEIDSMARKTDe lidstaten bevorderen de integratie van personen met bijzondere problemen
op de arbeidsmarkt, zoals voortijdige schoolverlaters, laaggeschoolde werknemers,
gehandicapten, immigranten en etnische minderheden, door hun inzetbaarheid
te ontwikkelen, de arbeidskansen te vergroten en alle vormen van discriminatie
te voorkomen.Het beleid moet vóór 2010 met name tot de volgende resultaten
leiden:– een gemiddeld EU-percentage van niet meer dan 10% vroegtijdige
schoolverlaters:– een significante verlaging in elke lidstaat van de verschillen
in werkloosheid voor mensen in een achterstandspositie, volgens de nationale
streefcijfers en definities;– een significante verlaging in elke lidstaat van de verschillen
in werkloosheid tussen niet-EU- en EU-onderdanen, volgens de nationale streefcijfers.8. WERK LONEND MAKEN DOOR PRIKKELS OM WERKEN AANTREKKELIJKER
TE MAKENDe lidstaten herzien de financiële prikkels teneinde werken aantrekkelijker
te maken en mannen en vrouwen aan te moedigen werk te zoeken en te aanvaarden
en aan het werk te blijven. In dit verband moeten de lidstaten een passend
beleid ontwikkelen, teneinde het aantal werkende armen te verminderen. Zij
evalueren en hervormen, in voorkomend geval, de belasting- en uitkeringsstelsels
en de wisselwerking daartussen, teneinde werkloosheids-, armoede- en inactiviteitsvallen
uit de weg te ruimen en de arbeidsdeelname van vrouwen, laaggeschoolden, oudere
werknemers, personen met een andicap en degenen die het verst van de arbeidsmarkt
afstaan, te stimuleren.Onder gelijktijdige instandhouding van een adequaat niveau van sociale
bescherming, moeten zij met name de vervangingsratio's en de duur van de uitkeringen
herzien; zorgen voor een effectief beheer van de uitkeringen, met name in
relatie tot het daadwerkelijk zoeken van werk, waaronder de toegang tot activeringsmaatregelen
ter ondersteuning van de inzetbaarheid, rekening houdend met individuele situaties;
waar nodig, de verstrekking van uitkeringen voor werkenden overwegen; en ijveren
om inactiviteitsvallen uit de weg te ruimen.Het beleid moet vóór 2010 met name leiden tot een significante
verlaging van de hoge marginale belastingtarieven en, waar nodig, van de belastingdruk
op laagbetaalde werknemers, afhankelijk van de nationale omstandigheden.9. OMZETTEN VAN ZWARTWERK IN REGULIERE ARBEIDOm zwartwerk uit te bannen, moeten de lidstaten brede acties en maatregelen
ontwikkelen en uitvoeren, bestaande uit een combinatie van vereenvoudiging
van het ondernemingsklimaat, afschaffing van belemmeringen en verschaffing
van de nodige prikkels in de belasting- en uitkeringsstelsels, een betere
wetshandhaving en de toepassing van sancties. Zij moeten de nodige inspanningen
op nationaal en EU-niveau leveren om de omvang van het probleem
en de op nationaal niveau bereikte vooruitgang te meten.10. REGIONALE WERKGELEGENHEIDSVERSCHILLEN AANPAKKENDe lidstaten moeten een brede aanpak hanteren teneinde regionale werkgelegenheids-
en werkloosheidsverschillen te verkleinen. De mogelijkheden voor het creëren
van banen op lokaal niveau, waaronder in de sociale economie, moeten worden
ondersteund en samenwerkingsverbanden tussen alle betrokken actoren moeten
worden aangemoedigd. De lidstaten:– bevorderen gunstige voorwaarden voor activiteiten in de particuliere
sector en investeringen in regio's met een achterstand;– zorgen ervoor dat de overheidssteun in regio's met een achterstand
zich richt op investeringen in menselijk en kenniskapitaal, alsook op passende
infrastructuur (zie ook de richtsnoeren 18 en 19 van de GREB's).De mogelijkheden van de cohesie- en structuurfondsen, alsook van de Europese
Investeringsbank, moeten ten volle worden benut.Goed beheer en samenwerking bij de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoerenDe lidstaten dragen zorg voor de daadwerkelijke uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren,
ook op regionaal en plaatselijk niveau.Betrokkenheid van parlementaire organen, de sociale partners
en andere betrokken actorenGoed beheer en samenwerking zijn belangrijk voor de uitvoering van de
Europese werkgelegenheidsstrategie, waarbij nationale tradities en praktijken
volledig in acht moeten worden genomen. Het Europees Parlement zal daarbij
een belangrijke rol spelen. De verantwoordelijkheid voor de uitvoering van
de Europese werkgelegenheidsstrategie ligt bij de lidstaten. In overeenstemming
met de nationale tradities moeten de betrokken parlementaire organen, alsook
de betrokken actoren op het gebied van de werkgelegenheid op nationaal en
regionaal en plaatselijk niveau, belangrijke bijdragen leveren.De sociale partners op nationaal niveau moeten, in overeenstemming met
hun nationale tradities en gebruiken, worden verzocht te zorgen voor de daadwerkelijke
uitvoering van de richtsnoeren en verslag te doen van hun belangrijkste bijdragen
op alle terreinen waarop zij actief zijn, met name met betrekking tot het
management van veranderingen en aanpassingsvermogen, de synergie tussen flexibiliteit
en zekerheid, de ontwikkeling van menselijk kapitaal, gendergelijkheid, het
lonend maken van werk, het actief ouder worden en de gezondheid en veiligheid
op het werk.De Europese sociale partners op centraal en sectoraal niveau wordt verzocht
bij te dragen tot de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de
inspanningen van de nationale sociale partners op alle niveaus, dat wil zeggen
op centraal, sectoraal en plaatselijk niveau, te steunen. Zoals zij in hun
gezamenlijk werkprogramma hebben aangekondigd, zullen de Europese sociale
partners op centraal niveau jaarlijks verslag uitbrengen over hun bijdrage
aan de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren. De Europese sociale
partners op sectoraal niveau wordt verzocht verslag uit te brengen over hun
respectieve acties.Voorts moeten de uitvoerende diensten het werkgelegenheidsbeleid op effectieve
en efficiënte wijze gestalte geven.Adequate toewijzing van financiële middelenDe lidstaten zorgen voor transparantie en kosteneffectiviteit bij de toewijzing
van financiële middelen voor de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren,
waarbij tegelijkertijd wordt voldaan aan de noodzaak van gezonde overheidsfinanciën
in overeenstemming met de globale richtsnoeren voor het economisch beleid.Zij dienen ten volle gebruik te maken van de potentiële bijdrage
van de communautaire Europese structuurfondsen, met name het Europees Sociaal
Fonds, ter ondersteuning van de uitvoering van het beleid en ter versterking
van de institutionele capaciteit op het gebied van de werkgelegenheid.XNoot1Zie bijvoorbeeld CPB, Macro Economische Verkenning 2001.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 29 696, nr. 1.XNoot1Brief van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid aan de Voorzitter
van de Tweede Kamer, van 13 september 2004, kenmerk DCE/2004/63674.XNoot1Tweede Kamer, 2003–2004, 29 376, nr. 1.XNoot2Tweede Kamer, 2003–2004, 29 376, nr. 2.XNoot1Tweede Kamer, 2003–2004, 27 046, nr. 5.XNoot1Tweede Kamer 29 544, nr. 1.XNoot1Het ministerie heeft bijvoorbeeld met het CWI afspraken gemaakt omtrent
de specifieke dienstverlening aan groepen werkzoekenden. Daar waar het gaat
om specifieke doelgroepen etnische minderheden, herintredende vrouwen en jongeren
vraagt het ministerie in het bijzonder aandacht voor het verankeren van duale
trajecten en het instrument van EVC in de dienstverlening aan deze groepen
(Meibrief CWI 2005, UB/2004/30420).XNoot1In de Illegalennota (Kamerstukken II 2003/2004, 29 537, nr. 2) en
de brief over fraude en illegaliteit in de uitzendbranche (Kamerstukken II
2003/2004, 17 050, nr. 261). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-21501-31-55.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl