Arbeidsmarktbeleid etnische minderheden 2000-2003; Verslag nota-overleg op 2 oktober 2000 over de nota Arbeidsmarktbeleid voor etnische minderheden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27223, nr. 9

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

11-10-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27223 nr. 9

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningStenografisch verslag van een notaoverleg van de vaste commissies voor
Sociale Zaken en Werkgelegenheid, voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
en voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27223Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 179 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 223Arbeidsmarktbeleid etnische minderheden 2000–2003nr. 9VERSLAG VAN EEN NOTAOVERLEGVastgesteld 4 oktober 2000De vaste commissies voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid1, voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties2 en voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen3
hebben op 2 oktober 2000 overleg gevoerd met de minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid, de heer Vermeend, en de minister voor Grote Steden- en
Integratiebeleid, de heer Van Boxtel, over de nota Arbeidsmarktbeleid voor
etnische minderheden.Van het overleg brengen de commissies bijgaand stenografisch verslag uit.De voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid,TerpstraDe voorzitter van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,De CloeDe voorzitter van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,Van der HoevenDe griffier van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid,Nava Stenografisch verslag van een notaoverleg van de vaste commissies voor
Sociale Zaken en Werkgelegenheid, voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
en voor Onderwijs, Cultuur en WetenschappenMaandag 2 oktober 2000 13.00 uurDe voorzitter: WildersAanwezig zijn 8 leden der Kamer, te weten:Van Gent, Kamp, Kant, Noorman-den Uyl, Van der Staaij, Verburg, Ravestein
en Wilders,alsmede de heren Vermeend, minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
en Van Boxtel, minister voor Grote Steden- en Integratiebeleid.Aan de orde is de behandeling van:de nota Arbeidsmarktbeleid
etnische minderheden 2000-2003 (27223).De voorzitter:Ik wijs erop dat de spreektijden vermeld op de convocatie gelden voor
eerste en tweede termijn gezamenlijk.MevrouwNoorman-den Uyl(PvdA)Voorzitter! Over het arbeidsmarktbeleid voor etnische minderheden zijn
wij verre van tevreden. Zeker, er zijn achterstanden ingelopen, dat geldt
met name voor de werkloosheid onder mensen afkomstig uit etnische groepen.
Toch is de werkloosheid onder hen nog steeds vier keer zo hoog als onder autochtone
groepen. Die factor vier is de afgelopen vier jaar niet verkleind. Dat is
uiterst verontrustend, want het betekent dat de instrumenten die tot nog toe
zijn ingezet en soms heel succesvol waren – geen misverstand daarover –
nog onvoldoende effect hebben. Het is dan ook de vraag of die instrumenten
voldoende zijn.Daarnaast is het van belang, te constateren dat de groei van het aanbod
naar de arbeidsmarkt onder allochtonen verhoudingsgewijze groter is dan onder
autochtonen. Die extra groei is wel opgevangen. Je moet de cijfers dus scherper
bekijken. Zij zijn anders dan oppervlakkig lijkt. Niettemin is er reden voor
grote zorg, voor veel activiteit, voor veel beleid, vooral kwalitatief goed
beleid. Ik moet zeggen dat het kabinet zijn best heeft gedaan.Er ligt een stevige nota. Bij de begrotingsbehandeling van 1998 heb ik
een motie ingediend, waarin ik heb gevraagd om een plan van aanpak dat recht
doet een de bestaande verschillen in het probleem van de arbeidsmarkt voor
allochtonen, de positie van jongeren, vluchtelingen, maar ook hoogopgeleiden
die weinig toegang krijgen. Ik heb gewezen op het onderzoek van professor
Justus Veenman. Hij geeft aan dat onbewust vooroordeel en discriminatie heel
belangrijke factoren zijn en drempels vormen bij de toegang tot en doorstroom
op de arbeidsmarkt.Mijn motie is met deze nota uitgevoerd, maar wel een jaar te laat. Want
het heeft een vol jaar geduurd, voordat de SER werd gevraagd, een onderzoek
te doen en een advies te geven. Ik vind dat een verloren jaar. Het spijt mij
dat ik dat zeggen moet, maar soms moeten de dingen gezegd worden. Want in
die periode is weliswaar de werkloosheid gedaald, maar wel op grond van economische
omstandigheden. Niettemin heeft het kabinet nu een stevig standpunt verwoord
in de nota. Ik heb daar lof en waardering voor. Belangrijk is echter wat ermee
gaat gebeuren en of de accenten goed gelegd zijn. Ik heb daar een aantal vragen
over.Ik wil eerst stilstaan bij de eigen rol van de overheid. De overheid is
werkgever op departementen, in gemeenten en provincies. Het commitment om
daar recht te doen aan diversiteit binnen de arbeidspopulatie is van levensgroot
belang. In de nota staat bijvoorbeeld dat de rijksoverheid 10% van de trainees
vanuit etnische minderheidsgroepen laat beginnen. Op die manier schiet je
niet erg op. De populatie in Nederland is bijna 10%. Als je dan diversiteit
en een evenwichtige representatie in de totale arbeidspopulatie wilt als minister,
bijvoorbeeld op je eigen departement, dan is 10% van het traineeship niet
genoeg om aan 10% van je totale populatie te komen. Het is een druppel op
een gloeiende plaat! Daarmee agendeer je de achterstand van de toekomst. Ik
vraag daarom toch om een aanscherping en om het inzicht dat er meer moet gebeuren
dan wat nu wordt voorgesteld om in eigen huis de boel op orde te krijgen.
Ik zeg dat niet voor niets. Ik wijs er al vier jaar lang op dat er bij departementen –
dat zijn toevallig niet de departementen van de hier aanwezige bewindslieden,
maar bijvoorbeeld wel het ministerie van OCW – sprake is van grote achterstanden
en een geringe inloop van het gebrek aan diversiteit binnen de populatie op
het ministerie. Dat moet echt anders; daarom vraag ik om commitment ten opzichte
van de gemeenten en om afspraken met de gemeenten daarover.MevrouwVerburg(CDA)Dat klinkt reuze sympathiek, maar wij moeten vaststellen dat de overheid
vorig jaar zelfs niet aan een X-percentage heeft voldaan. Kan mevrouw Noorman
dit kwantificeren? Dit was immers gewoon een open opmerking.MevrouwNoorman-den Uyl(PvdA)Het is helemaal geen open opmerking.MevrouwVerburg(CDA)Wat bedoelt u dan met aanscherpen? Aanscherpen tot 15%, 17% of 20%?MevrouwNoorman-den Uyl(PvdA)Als u met cijfers wilt werken, moet u dat vooral doen; ik zal u dat niet
beletten, maar mijn insteek is dat ik commitment vraag en dat ik aangeef waar
zo'n commitment weliswaar in beginsel aanwezig is, maar onvoldoende om het
doel dat het kabinet zichzelf met warme steun van de Kamer heeft gesteld –
namelijk het halveren van de werkloosheid onder allochtonen – de facto
te realiseren. Het doel is ook om te zorgen voor een evenwichtige populatie
bij ministeries en gemeenten. Wat zie ik? Dit gebeurt mondjesmaat en stap
voor stap; iedere stap is er natuurlijk eentje, maar als de stappen niet vlug
genoeg gaan, lopen wij achter problemen aan en dreigt het kabinet de doelstellingen
niet te realiseren. Ik leg de verantwoordelijkheid waar die liggen moet.MevrouwVerburg(CDA)Vindt u commitment voldoende? Als u vaststelt dat er onvoldoende gehoor
en uitvoering aan gegeven wordt, wordt het dan geen tijd om het te kwantificeren?MevrouwNoorman-den Uyl(PvdA)Nee, ik zal antwoord op dat soort vragen geven als ik het antwoord van
de ministers gehoord heb; daar heb ik alle vertrouwen in, want ik reken op
hen.Een van de belangrijkste elementen is de discriminatie in de toeleiding
naar de arbeidsmarkt. Het spijt mij dat te moeten zeggen, maar zelfs de ILO
heeft gesteld dat het maken van ongeoorloofd onderscheid op grond van ras
in Nederland vaker voorkomt dan in andere West-Europese landen. Daar schrik
ik toch wel van. Ik geef daar nog een voorbeeld bij. De SER onderschrijft
het feit dat allochtonen ten onrechte last hebben van beeldvorming bij de
instroom in de arbeidsmarkt en de doorstroming; dat betekent dat er iets moet
gebeuren. Er is onvoldoende commitment bij werkgevers en werknemers, ook in
gemeenten, om volledig aan de Wet SAMEN te voldoen. Verder blijkt er in de
uitvoering het een en ander mis te zijn. Ik was niet lang geleden in Nijmegen
op een symposium dat ging over de werking en de evaluatie van de Wet SAMEN.
Een aantal inleiders hadden een poging gedaan om de jaarverslagen in te zien,
maar zij moesten vanuit Nijmegen naar Zoetermeer om zicht te kunnen krijgen
op wat de jaarverslagen behelsden. Kortom: er moet nog veel worden verbeterd
aan de transparantie van de werking van de Wet SAMEN. Ik vraag de minister
daarom, want hij stelt voor om de werking te verlengen; wij steunen dat voorstel
overigens. Dat gaat echter niet vanzelf; er zal iets extra's bovenop moeten.In dit kader verwijs ik naar de wijze waarop bijvoorbeeld in Canada in
het kader van gelijke behandeling en human rights wordt omgegaan met minderheden
op de arbeidsmarkt. Dat is echt een treffend voorbeeld waar wij iets van kunnen
leren. De Canadese commissie human rights heeft veel meer bevoegdheden, ook
om zelf onderzoek te doen. Uitspraken van die commissie zijn leidend voor
de rechtspraak; de rechter kan daar alleen gemotiveerd afstand van nemen.
Verder is de samenwerking tussen het bedrijfsleven en de commissie veel intensiever,
constructiever en transparanter. Het is in Canada een eer om een bedrijf te
zijn met een fatsoenlijke diversiteit in zijn populatie. Zover zijn wij nog
niet, maar dat moet wel gebeuren. Ik vraag de ministers daarom om mee te denken
aan de mogelijkheid om de Commissie gelijke behandeling een veel zwaardere
taak te geven op het punt van de toegang en het signaleren van beperkingen
in de arbeidsmarkt en ook op het punt van het doen van onderzoek en de zwaarte
van het oordeel, dat op dit moment nog kan worden genegeerd. Ik denk dat dat
laatste zo langzamerhand niet meer kan als wij aan internationale normen willen
voldoen. Dat bewijst ook de Europese richtlijn, want daarin wordt vanaf het
moment van inwerkingtreding de bewijslast bij de werkgever gelegd als het
gaat om een bezwaar tegen ongelijke behandeling; bovendien wordt bescherming
geboden aan de klager. Wij lopen dus wat achterop als het gaat om het aanscherpen
van de regelgeving en ik nodig de bewindslieden uit, op dit punt de nodige
impulsen te geven.In veel CAO's komt een bepaling voor dat er bij afvloeiing sprake is van
last in, first out. Dat klinkt mooi, maar het betekent wel dat de mensen die
het laatst zijn ingestroomd het eerst weer op straat staan. En ik verzin dit
niet, want er komen veel klachten binnen van kadergroepen binnen de vakbonden
dat het zo moeilijk is om verworven plaatsen vast te houden. Dat verontrust
mij zeer en het is nog maar de vraag of in het licht van gelijke behandeling
en internationale verdragen dergelijke bepalingen kunnen worden gehandhaafd.
Wil de minister erop toezien dat voortaan bij de ontslagtoets wordt bezien
of er sprake is van ongelijke behandeling of dat risico's op grond van achtergrond
of herkomst een rol spelen? Ik zou het op prijs stellen als hij de Kamer hierover
rapporteert.Ik sluit niet uit dat het convenant met het MKB nog mooie resultaten oplevert,
maar dan moet er nog heel wat gebeuren. Wij hebben zo-even een bericht van
het MKB gekregen – men voelde daar kennelijk enige nattigheid –
waarin staat dat er de afgelopen twee weken veel allochtonen bij zijn gekomen.
Als op 1 mei 2001 kan worden vastgesteld dat er 20.000 banen voor allochtonen
bij zijn gekomen, zal ik de eerste zijn om het MKB te feliciteren maar wij
zijn daar nog een eind vanaf en ik vraag de ministers of zij het nodig achten
om zelf verdere activiteiten te ontplooien. Zij zijn immers ook partij bij
het convenant.Voorzitter! Met de minister hebben wij zorgen over het fenomeen van het
vroegtijdig schoolverlaten en het feit dat mensen zich met te lage of zelfs
zonder startkwalificaties op de arbeidsmarkt melden en dus op voorhand niet
worden toegelaten. Toegang zou eerder mogelijk moeten worden en ook kan gedacht
worden aan het creëren van leerrechten in een later stadium. Sommige
mensen kunnen worden geholpen door ze meteen aan het werk te zetten en gaandeweg
bepaalde vaardigheden bij te brengen waardoor ze een duurzame arbeidstoekomst
kunnen opbouwen.Ik zal vandaag niet spreken over arbeidsmigratie van allochtonen. Dat
valt buiten de context van het overleg van vandaag. Ik wil het belang van
dit aspect overigens niet ontkennen. Ten slotte heb ik niet voor
niets indringende vragen gesteld over de komst van Chinese koks naar Nederland
in een situatie waarin er 1700 werklozen zijn in de Chinese horeca. Ik heb
geconstateerd dat er een verschil is in benadering tussen de minister van
SZW en de minister van GSI, maar misschien zijn zij ondertussen tot een eenduidig
standpunt gekomen.Voorzitter! Er is sprake van een pluriforme arbeidsmarkt, maar men moet
zich wel realiseren dat er binnen de etnische minderheden gradaties zijn.
Sommige allochtonen zijn hoog opgeleid en spreken goed Nederlands maar worden
soms geconfronteerd met een beeldvorming die niet past bij wie zij zijn en
wat zij kunnen. Het wordt tijd dat die beeldvorming wordt afgebroken en dat
kan aan de hand van voorbeelden of de wijze waarop mensen zich presenteren.
Daarvoor zijn ook inspanningen van de overheid nodig.Nieuwkomers hebben nog steeds een heel slechte aansluiting op de arbeidsmarkt.
Twee jaar geleden heb ik daarover een motie ingediend en ik heb nu gezien
dat die en marge is uitgevoerd. Er is geen sluitende aanpak van nieuwkomers
op de arbeidsmarkt en die is toch wel wenselijk. Op dit moment zijn er onvoldoende
middelen beschikbaar. Misschien nog wel in het kader van de sluitende aanpak,
maar nieuwkomers horen daar niet bij, want ze zijn geen nieuwkomers op de
arbeidsmarkt. Ze zijn er al een jaar, ze hebben al een jaar lang bijstand
of een uitkering. De minister heeft verleden jaar gezegd dat hij zou gaan
registreren, want dat zou de reden zijn dat het niet goed kon. Wat is de voortgang?
Ik zie voorts graag een verbetering van de aansluiting met vastgelegde termijnen
en concrete afspraken. Ik zie graag een versterking van het onderwijsaanbod,
vooral van de mengvorm leren en werken, zowel kwalitatief als kwantitatief.
De mogelijkheden daartoe moeten vergroot worden. Ook de financiering van de
aansluiting van de arbeidstoeleidingstraject op het inburgeringprogramma moet
geregeld worden en ook dat zie ik nog niet.Vervolgens een enkele opmerking over werkloze oudkomers. Zowel de gemeenten
als het LISV in de richting van de uitvoeringsinstellingen heeft de mogelijkheid
om dwingend voor te schrijven dat een taalaanbod moet worden gedaan waar taal
een belemmering is voor toegang tot de arbeidsmarkt en om als betrokkenen
daar niet aan mee willen werken sancties op te leggen, zoals die in het instrumentarium
van het uitkeringsregime zitten. Ik zie dat maar 23% van de gemeenten het
sanctie-instrument bij nieuwkomers gebruiken, de rest dus niet, terwijl bij
de UWV het sanctie-instrument, zeker op deze gronden, helemaal wordt onderbenut
en zelfs blanco is. Dat kan toch niet! Ik weet dat wij wachtlijsten hebben,
maar de minister voor het Grotesteden- en Integratiebeleid heeft ons verzekerd
dat geld geen probleem is en dat die wachtlijsten op 1 mei 2001 weg zullen
zijn. Dan moet dat sanctie-instrument toch ook kunnen worden benut als de
taal de belemmering vormt om aan het werk te gaan? Ik zou daar graag een verzekering
van de minister over horen en anders de steun van de Kamer.MevrouwVerburg(CDA)Voorzitter! Klopt het als ik hieruit de conclusie trek dat mevrouw Noorman
daarmee zegt dat taallessen aan oudkomers verplicht moeten worden?MevrouwNoorman-den Uyl(PvdA)Neen, mevrouw Verburg, u luistert niet goed. Ik zei dat voor alle mensen
die een uitkering hebben als onderdeel van het uitkeringsbegeleidingstraject
geldt dat er verplichtingen zijn om aan het werk te komen. Als taal een belemmering
is, kan een cursus als verplichting worden opgelegd. Dat is dus iets anders
dan u concludeerde!MevrouwVerburg(CDA)Voorzitter! Ik stel dan vast dat ik mevrouw Noorman heel goed begrepen
heb. Als je in aanmerking komt voor een baan, je bent in de sollicitatieplichtige
leeftijd en je mist een baan omdat je de taal onvoldoende spreekt, dan kun
je verplicht worden om aan een taalcursus deel te nemen.MevrouwNoorman-den Uyl(PvdA)Neen, ook dat zeg ik niet: als je gebruikmaakt van een uitkering van een
van de uitvoeringsorganen of van de bijstand kun je daartoe verplicht worden.
Dat heb ik nu driemaal gezegd!MevrouwVan Gent(GroenLinks)Er klinkt, wel terecht, veel ongeduld en kritiek in de bijdrage van mevrouw
Noorman over het beleid tot nu toe, maar hoe lang is zij nog bereid te wachten
tot al die convenanten en opzetjes komen tot concrete resultaten? Zij is daar
politiek gezien natuurlijk wel medeverantwoordelijk voor!MevrouwNoorman-den Uyl(PvdA)Ik denk dat u al begrepen heeft dat ik bijna de personificatie van het
ongeduld ben. Wat dat betreft hoeft u dus niet benauwd te zijn. Wij hebben
met de regering de afspraak dat aan het eind van deze regeringsperiode de
werkloosheid onder allochtonen de helft zal zijn van die onder autochtonen.
Dat is een heel ambitieuze taakstelling en daar heb ik ook waardering voor,
maar ik wil die ook graag verzilverd zien. Ik denk dat er dan moet gebeuren
wat ik nu aan het vertellen ben of er moet een schepje bovenop omdat dit doel
eigenlijk niet dichterbij is gekomen. De werkloosheid is verlaagd, geen misverstand
daarover, maar het doel, die halvering is nog niet dichterbij en daar gaat
het toch om!MevrouwKant(SP)Voorzitter! Inderdaad gaat het om het terugbrengen van die werkloosheid.
Mevrouw Noorman zei zelf al dat er misschien wel een schepje bovenop moet,
maar ik heb van haar eerlijk gezegd niet zoveel concrete schepjes gehoord.
Wij hebben nog steeds wachtlijsten voor taalcursussen. Zij zei net dat als
iemand geen werk kan vinden omdat hij de taal niet goed beheerst hij misschien
wel verplicht worden om een taalcursus te volgen, maar waar zijn die dan?
Laten wij dan eerst eens na al die jaren de wachtlijsten wegwerken.Als nog steeds blijkt dat ondanks het tekort aan arbeidskrachten werkgevers
nog steeds weigeren om allochtonen aan te nemen, wordt het dan niet eens tijd
om ze daartoe te verplichten?MevrouwNoorman-den Uyl(PvdA)Om met het laatste te beginnen: ik denk dat ik hierop al antwoord heb
gegeven met mijn verzoek om de werking van de Commissie gelijke behandeling
veel zwaarder te maken en daarbij horen natuurlijk ook sancties en aanwijzingen.Mevrouw Kant sprak ook over het geld voor wachtlijsten. Ik ben haar nog
altijd dankbaar voor haar steun voor het amendement dat ik in december jongstleden
heb ingediend en dat beoogde 28 mln. extra voor taalonderwijs
beschikbaar te stellen. Dit is gelukt. Dit amendement is overigens niet gesteund
door de fracties van de VVD en van D66. Daarnaast heeft de regering in deze
begroting nog eens 25 mln. extra structureel beschikbaar gesteld. De minister
voor het GSI heeft ons verzekerd dat geld geen bezwaar is voor het wegwerken
van de wachtlijsten. Mocht dit wel zo zijn, dan wens ik dit per omgaande te
horen, want ik heb hier toch keer op keer nadrukkelijk om gevraagd. Op voorstel
van de paarse fracties is de Algemene Rekenkamer zelfs gevraagd om een onderzoek
naar de oorzaak van de wachtlijsten. De minister heeft toegezegd dat hij alle
aanbevelingen zal uitvoeren. Ik ga ervan uit dat de regering doet wat zij
zegt en dat de gewenste verandering zal volgen. Ik constateer wel dat de gemeenten
en de uitvoerende instellingen de instrumenten nog onvoldoende gebruiken.MevrouwKant(SP)Voorzitter! Mevrouw Noorman steekt wel een heel verhaal af, maar geeft
geen antwoord op mijn vragen. Wij hebben nog steeds te maken met wachtlijsten
voor taalcursussen. Iedere motie om daarin verandering te brengen, zullen
wij met veel plezier steunen, maar de wachtlijsten zijn er nog steeds. Mevrouw
Noorman spreekt nu over de mogelijkheid om mensen verplicht naar een cursus
te sturen, maar dit betekent dat zij mensen verplicht naar een wachtlijst
stuurt.Mijn tweede vraag vind ik nog crucialer: wordt het niet eens tijd om werkgevers
te verplichten om allochtonen aan te nemen, bijvoorbeeld tot een bepaald percentage.
Mevrouw Noorman spreekt wel over sancties, maar dit zijn sancties voor administratieve
handelingen en niet voor het werkelijk aannemen van mensen.MevrouwNoorman-den Uyl(PvdA)Ik ken de discussietechniek van mevrouw Kant: zij vraagt iets, ik geef
antwoord en dan zegt zij dat zij geen antwoord heeft gekregen op haar vraag.
Dit is míjn antwoord en ik vind het een goed antwoord, ook al vind
zij dit misschien niet.Ik voeg hier nog een ding aan toe. Het verplichten van werkgevers om mensen
op grond van hun allochtone herkomst aan te nemen, is de achterdeur uit. Wil
iemand kans hebben op een goede en duurzame arbeidstoekomst in het bedrijf,
dan is het van belang dat werkgever en werknemer daar gezamenlijk brood in
zien. Ik zie veel meer in het motiveren van mensen, ze kansrijker maken, steunen,
scholen, in het geleiden van werkgevers, in job coaches, in werkgevers leren
hoe de werkelijkheid in elkaar zit en personeelsfunctionarissen hoe zij moeten
omgaan met mensen met een allochtone achtergrond, want tests zijn niet altijd
op hen toegesneden. Daar liggen de kansen. Ik ben niet geïnteresseerd
in bedreigingen, waar kansen nieuwe mogelijkheden bieden. Dit is mijn antwoord
op de vragen van mevrouw Kant en daarmee zal zij het moeten doen.Het WAO-beleid kent geen specifiek beleid voor de reïntegratie van
mensen met een allochtone achtergrond, terwijl daarvoor soms best mogelijkheden
zijn. Deze mensen worden zonder meer afgeschreven. Je ziet ook dat er nauwelijks
specifieke projecten zijn. Toch is er een wereld te winnen. Ik verwijs naar
de aanbevelingen die hiervoor zijn gedaan. Op dit moment is er slecht een
project gaande bij het Multiculturele instituut in Utrecht, voor de rest staat
iedereen met de handen in de zakken langs de zijlijn. Van de langdurig werkloze
Marokkanen waaronder WAO'ers heeft 45% geen enkel contact meer met autochtonen.
Zij leiden een heel geïsoleerd bestaan. Dit is reden te meer om hen nieuwe
kansen te bieden. Is de minister bereid het LISV hierin te steunen en desnoods
een aanwijzing te geven om hiervoor meer ruimte te maken? Ik doel dan op op
maat gesneden reïntegratie-instrumenten als taal, assertiviteitscursussen,
zelforganisaties, enz. Een voorbeeldje: uit het Utrechtse project blijkt dat
taal en de tolk het probleem bij de herkeuring zijn en dat dit soms leidt
tot onjuiste uitkomsten, evenals niet vertaalde voorlichting. Kortom, aan
de slag!Ik wil nog iets zeggen over gesubsidieerde arbeid. Uit de gepresenteerde
cijfers over de deelname blijkt dat de instroom van etnische minderheden weliswaar
hoog is – en dat is mooi – maar dat het percentage van uitstroom
na ontslag eveneens behoorlijk hoger is. Is daarvoor een verklaring? Is daarnaar
onderzoek gedaan?De situatie van allochtone vrouwen op de arbeidsmarkt is heel verschillend.
Nog altijd is de arbeidsparticipatie van Surinaamse vrouwen op de arbeidsmarkt
hoger dan die van autochtone, witte, vrouwen in Nederland, wat iets zegt over
het lovenswaardige bewustzijn van hun verantwoordelijkheid voor het eigen
onderhoud. Tegelijk vormen stereotiepe beelden van vrouwen een belemmering
voor de toetreding tot de arbeidsmarkt. Ook moet soms maatwerk worden geleverd,
bijvoorbeeld vrouwengroepen voor taalcursussen, om de mobiliteit te vergroten.
Daarvoor vraag ik speciale aandacht, evenals voor het altijd terugkerende
onderwerp van kinderopvang, want daarvan is er nog altijd veel te weinig.
Het plan van de regering om via extra gelden de achterstanden weg te werken
is mooi, maar het zou plezierig zijn als wij echt inzicht in de bestedingen
hadden. Ik vraag de regering om een jaarlijkse rapportage over de voortgang
van het plan. Ik ben kritisch, maar toch heeft de regering een hoop goede
voornemens. Uit de nota blijkt in ieder geval de wens om werkelijk een slag
te slaan. Aan de PvdA zal het niet liggen. Wel moeten wij de vinger aan de
pols houden. Mensen die hier al langer zijn, hebben toegang tot de arbeidsmarkt,
maar het glazen plafond waar zij niet doorheen kunnen komen, moet weg. Vluchtelingen
die hier al langer zijn, moeten nieuwe, betere kansen krijgen. Zelfredzaamheid
staat ook voor de PvdA voorop. Ik wens de ministers daar veel succes mee.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Een vraag over de jaarlijkse rapportage. Minister van Boxtel heeft zo'n
beetje zijn lot verbonden aan de kabinetsdoelstelling om het werkeloosheidsverschil
tussen etnische minderheden en autochtonen te halveren, maar pas in 2003 wordt
bekeken of dit tot succes heeft geleid. Dat is inderdaad wel slim. Is mevrouw
Noorman met mij van mening dat die doelstelling begin 2002 zal moeten worden
geëvalueerd, zodat we zien waar in de loop van dat jaar de rekening komt
te liggen?MevrouwNoorman-den Uyl(PvdA)Als u goed had geluisterd, dan had u mij horen zeggen dat aan het eind
van deze regeringsperiode het verschil moet zijn gehalveerd. Laat daarover
geen misverstand bestaan: ik houd de regering daaraan.De heerVan der Staaij(SGP)Een vraag over uw concrete aanvullende voorstel ter verruiming van de
bevoegdheden van de Commissie gelijke behandeling: is het nodig om die uit
te breiden, omdat nu al de mogelijkheid bestaat om eigen onderzoek te verrichten?
En is het wel nodig om iets in de rechtskracht van de oordelen te veranderen?
Zijn u gevallen bekend waarin oordelen van de commissie niet door werkgevers
zijn opgevolgd? Volgens mij ligt het probleem daar namelijk niet.MevrouwNoorman-den Uyl(PvdA)De onderzoeksfunctie van de Commissie gelijke behandeling is beperkt:
voorzover ik ben geïnformeerd, beperkt die zich slechts tot onderzoek
naar gelijke betaling. Ik heb het over meer: discriminatie, vooroordelen,
posities binnen bedrijven. Daarnaast is de status van de commissie in zoverre
vrijblijvend dat er geen sanctie of dwang volgt als adviezen niet worden opgevolgd.
Ik kijk naar de gang van zaken in Canada. De invloed van de commissie op het
functioneren binnen bedrijven is daar veel groter. De bedrijven zijn daar
blij mee. Het is niet zozeer een politieagentfunctie als wel een soort organisatie
die helpt opvoeden binnen de bedrijven om ervoor te zorgen dat het diversiteitbeleid
op een goede manier vorm krijgt. Er is meer nodig dan de huidige commissie
ten dienste staat. Ik vraag aan de regering om daarover voorstellen in te
dienen.De heerKamp(VVD)Ik wil eerst enkele opmerkingen vooraf maken. De VVD-fractie heeft veel
waardering voor de gedrevenheid waarmee de regering met dit onderwerp bezig
is. Het blijkt uit het plan van aanpak over een breed front, waarbij men allerlei
zaken opnieuw probeert op te pakken. Dat verdient onze ondersteuning.In het plan van aanpak voor etnische minderheden wordt gesproken over
niet-westerse allochtonen. Ik heb het kortheidshalve over allochtonen. Ik
doel dan op de niet-westerse allochtonen.Ik zal in mijn inbreng pleiten voor een aantal zaken. Het moet duidelijk
zijn dat wij niet pleiten voor aparte maatregelen voor allochtonen. Wij pleiten
voor maatregelen voor mensen in dezelfde omstandigheden. Als meer allochtonen
in die omstandigheden verkeren, profiteren zij meer van de oplossingen die
wij denken te bieden.MevrouwNoorman-den Uyl(PvdA)Dan gaat u voorbij aan het standpunt van de regering, namelijk dat algemeen
en specifiek doelgroepenbeleid nodig is. U wilt maar de helft van het beleid.
Dan valt u de regering voor de helft van het beleid af.De heerKamp(VVD)Bij het doelgroepenbeleid gaat het om een bepaalde groep die in bepaalde
omstandigheden verkeert. Die wil je dan helpen. Afhankelijk van de manier
waarop je de doelgroep definieert, zul je meer mensen van allochtone afkomst
bereiken. De regering moet er niet op uit zijn om aparte maatregelen voor
allochtonen te nemen. Ook de fractie van de VVD is daar niet op uit.MevrouwNoorman-den Uyl(PvdA)Het criterium van de VVD is of mensen in een achterstandspositie verkeren.
Daarvoor wilt u specifiek beleid.De heerKamp(VVD)Ik heb het vooral over mijn eigen inbreng. Ik zal spreken over de WAO,
arbeidsongeschiktheid en werkloosheid. Wij willen iedereen die het betreft
bereiken en niet alleen een bepaalde groep.Er is beleid nodig om problemen op te lossen of te voorkomen. Dit notaoverleg
gaat dus over problemen. Nu geldt voor honderdduizenden allochtonen in ons
land dat er geen sprake is van specifieke arbeidsmarktproblemen. Zij werken
in loondienst of als ondernemer, betalen belasting en premies en dragen zo
bij aan de sociale zekerheid voor hen die niet kunnen werken. Het gaat erom
te bereiken dat dit ook voor de overige allochtonen gaat gelden. Als dat lukt,
is de lage arbeidsmarktdeelname op dit moment van allochtonen niet langer
het probleem van vandaag, maar dan is het een potentiële oplossing van
het probleem van morgen. Ik doel dan op de vergrijzing. Als de arbeidsdeelname
van de allochtonen op het niveau van de autochtonen komt, dan is dat een essentiële
bijdrage aan de oplossing van het vergrijzingsprobleem. Die benadering heb
ik aangetroffen in de stukken die thans aan de orde zijn. Die spreekt ons
zeer aan. Het is een positieve benadering.De arbeidsproblematiek van allochtonen is zeer groot. Het Sociaal en cultureel
planbureau en het Centraal planbureau constateren vorige maand in hun rapportage
"Trends, dilemma's en beleid", dat de tweedeling in de samenleving al een
feit is en dat het uitgangspunt van beleid moet zijn, het scheppen van zo
gelijk mogelijke kansen. Het Centraal planbureau zegt ook, dat het beschikbaar
stellen van ruime integratiebudgetten en het inbouwen van wetgeving van prikkels
voor werkgevers daarvoor niet genoeg zijn. Zonder sterke prikkels om inactieven
te motiveren komt er van het beleid niets terecht.Hoe zit het met de in relatieve en absolute zin hoge inactiviteit van
allochtonen en hoe kan die worden voorkomen en bestreden? Ik zal het hebben
over werkloosheid, arbeidsdeelname, arbeidsongeschiktheid en prikkels voor
inactieven om weer aan het werk te komen. Ook wil ik ingaan op de nieuwe groepen
op de arbeidsmarkt, waaronder de asielmigranten. Vervolgens ga ik in op de
jongeren en hun specifieke problematiek. Overigens had ik verwacht dat de
minister van Onderwijs vandaag aanwezig zou zijn. Daarna heb ik nog enkele
slotopmerkingen.Minister Van Boxtel had in 1998 de moed om zijn nek uit te steken en een
concrete doelstelling te formuleren: halvering in 2002 van het werkloosheidsverschil
tussen allochtonen en autochtonen. Ik prijs hem daar zeer voor. Hij heeft
wel vaker laten merken dat hij er niet bang voor is, zijn nek uit te steken.
Ik geloof ook dat wat extra druk op de ketel mensen extra stimuleert om er
tegenaan te gaan; dat kan extra goede resultaten opleveren. Ik ga straks een
kritische opmerking maken in verband met de genoemde doelstelling maar ik
bedoel daarmee niet tegen de minister te zeggen: gedraag je nu maar als de
grauwe middelmaat, zeg maar dat je je best doet en laat het verder maar in
het midden. Nogmaals, ik vind het goed dat concrete doelstellingen worden
geformuleerd.De genoemde doelstelling is nog eens correct verwoord door de minister
van Sociale Zaken in de Sociale Nota 2001; ik doel nu op tabel 2.1. Echter,
minister Van Boxtel is in de fout gegaan door met de volgende redenering te
komen. Hij zegt: in 1998 was de werkloosheid onder allochtonen 16% en onder
autochtonen 4%; het verschil is 12% en de helft daarvan is 6%; wanneer de
werkloosheid onder allochtonen in 2002 op 10% ligt, namelijk 16 minus 6, heb
ik mijn doel bereikt. Vervolgens zegt hij: in 1999 lag het werkloosheidspercentage
onder allochtonen op 14 en dus zijn wij op de goede weg.De werkelijkheid is anders, voorzitter. De algehele werkloosheid daalt
immers, en dus ook die onder allochtonen. Echter, de relatieve positie van
allochtonen verslechtert verder; het verschil wordt groter in plaats van kleiner.
Ik herinner aan de percentages in 1998; toen was de werkloosheid onder allochtonen
een factor 4 groter. In 1999 was de werkloosheid onder autochtonen 3% en die
onder allochtonen 14%. Dat is bijna een factor 5 hoger. Deze trend wordt nog
eens bevestigd in de laatste kwartaalrapportage van Arbeidsvoorziening, waarin
staat: "De afname van de doelgroep minderheden blijft achter bij de gemiddelde
afname van de werklozen uit het bestand." Anders gezegd: het verschil dat
minister Van Boxtel wil halveren, is in plaats daarvan groter geworden.Deze nog altijd hoge werkloosheid is extra schrijnend tegen de achtergrond
van een gespannen arbeidsmarkt. De werkgevers kunnen eenderde van de vacatures
voor ongeschoolden niet of moeilijk vervullen. Zij kunnen de helft van de
vacatures voor LBO'ers moeilijk vervullen. Tegen die achtergrond is het heel
erg zuur dat mensen onnodig aan de kant blijven staan.Het werkloosheidspercentage alleen geeft overigens geen goede indicatie
van de mate van inactiviteit van allochtonen. Het gaat er uiteindelijk om
hoeveel personen daadwerkelijk werken: de netto arbeidsdeelname. Daarvoor
is ook van belang hoeveel personen in elk geval willen werken. Mensen die
werken en mensen die willen werken, vormen samen de bruto arbeidsdeelname.
Tegen die achtergrond blijken de problemen nog ernstiger te zijn dan op het
eerste gezicht lijkt. Ik heb enkele cijfers die het jaar 1999 betreffen, waarbij
men ervan uitgaat dat iemand die minimaal drie ochtenden in de week werkt,
dus 12 uur, als "werkend" wordt aangemerkt.Uit deze cijfers blijkt dat de netto arbeidsdeelname bij autochtonen bijna
gelijk is aan de bruto arbeidsdeelname; bijna iedereen die wil werken, werkt
ook; 66% van de autochtonen werkt. Bij de allochtonen is dat 45%, bij de mensen
van Turkse afkomst 40% en bij mensen van Marokkaanse afkomst 37%. Voorzitter!
Dit betekent dat, zelfs als het werkloosheidspercentage van allochtonen gelijk
zou zijn aan dat van autochtonen, de arbeidsmarktpositie van de allochtonen
nog veel slechter zou zijn omdat de arbeidsdeelname zo laag ligt.De vraag rijst waarom die arbeidsdeelname bij Turken en Marokkanen zo
gering is. Het gaat hier om twee van de drie grootste allochtone groepen.
Voorzitter! Het heeft moeite gekost om daarin enig inzicht te krijgen. Ik
kwam uit bij een van de onderliggende stukken van het Sociaal en cultureel
planbureau; men heeft het gebruikt voor de minderhedenrapportage in 1999.
Het betreft de Enquête sociale positie en voorzieningengebruik allochtonen
van het onderzoeksbureau ICEO te Rotterdam. Allereerst noem ik de mannen van
Turkse afkomst, eerste en tweede generatie, tussen 40 en 64 jaar. Van die
groep is bijna 40% arbeidsongeschikt. Van de Marokkaanse mannen in deze groep
is dat 43%.MinisterVan BoxtelIk moet even corrigeren: dit gaat om mannen en vrouwen.De heerKamp(VVD)Nee, dit gaat om mannen. Ik zal de stukken die ik heb aan de minister
doorspelen. Het gaat in die stukken om het percentage bruto arbeidsdeelname
van mannen en voorts om de belangrijkste hoofdactiviteit van mannen. Beide
stukken kan de minister straks even controleren. Om hem gerust te stellen,
heb ik ze al samen met de mensen van Sociale Zaken en Werkgelegenheid gecontroleerd.Laten wij er even van uitgaan dat ik gelijk heb. Dat betekent dat het
aantal arbeidsongeschikten bij Turkse mannen boven de 40 jaar op 40% ligt
en bij de Marokkaanse mannen op 43%. Tel je daar de duizenden bij op die al
met een WAO-uitkering naar het land van herkomst zijn teruggekeerd, dan moet
je die percentages nog met maximaal 7% verhogen. Dat betekent dat bijna de
helft van alle Turkse en Marokkaanse mannen in Nederland tussen de 40 en de
64 jaar arbeidsongeschikt zou zijn. Dat is acht tot negen keer zoveel als
bij de autochtone mannen.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Wat wil de heer Kamp nu met deze percentages bewijzen? Misschien komt
hij daar nog op. Misschien wil hij dan ook aangeven, dat het wellicht komt
door het soort arbeid dat deze mensen verricht hebben. Wellicht gaat het ook
voor een deel om een groep laaggeschoolde mensen, die tijdens de recessie
in de WAO zijn beland. Anders zeggen deze percentages mij niet zoveel. Het
is ook een beetje in de trant van wat wij vanmorgen in de pers hierover hebben
mogen lezen. Waar wil de heer Kamp nu naartoe?De heerKamp(VVD)Ik wil ernaar toe dat wij een probleem oplossen. In de politiek gaat het
om het volgende. Je onderkent een probleem. Vervolgens kijk je welke oplossingsrichtingen
er zijn. Vervolgens probeer je het eens te worden over een oplossingsrichting.
Vervolgens zorg je dat de oplossing wordt uitgevoerd. Het begint wel met het
onderkennen van het probleem. Ik spreek nu over het zeer hoge percentage arbeidsongeschikten
in deze groep, dat volgens de fractie van de VVD niet alleen de arbeidsdeelname
in de weg staat, maar ook de integratie. Uiteindelijk willen wij naar een
situatie dat iedereen volwaardig kan meedoen in de samenleving. Daarvoor moet
dit probleem opgelost worden. Wij proberen nu eerst te bereiken dat iedereen
het probleem onderkent.Mevrouw Van Gent sprak over de saneringen in de recessieperiode. Het gaat
hier niet om de generatie gastarbeiders die eind jaren zestig, begin jaren
zeventig naar Nederland kwam, die in de mijnen, de bouw, de metaal en de textielindustrie
heeft gewerkt en die bij saneringen is afgevloeid naar de WAO. Die generatie
is inmiddels met pensioen. Het gaat om de generatie daarna.Een tweede opmerking aan het adres van mevrouw Van Gent is dat het hoge
arbeidsongeschiktheidspercentage niet het gevolg is van het verrichten van
zwaar fysiek werk waardoor men in een slechte gezondheidstoestand zou verkeren.
Ik verwijs naar het onderzoek van Tesser en anderen uit 1998,
waarbij is vastgesteld dat de gezondheid van Turkse en Marokkaanse ouderen
objectief gezien zelfs iets beter is dan die van autochtone ouderen.MevrouwKant(SP)Ik vraag mij toch ook af waarom de heer Kamp nu op deze manier met deze
cijfers komt. Die vraag is zojuist niet beantwoord.De heerKamp(VVD)Die vraag is wel beantwoord. Het is hetzelfde als u zojuist met mevrouw
Noorman deed. Het antwoord staat u niet aan en dan zegt u dat de vraag niet
is beantwoord.MevrouwKant(SP)Wat wilt u nu met deze cijfers? Een oplossing heb ik van u nog niet gehoord.
De suggestie die u wekt is op z'n minst, dat deze mensen misschien niet willen
werken. Zou het niet zo kunnen zijn, dat deze mensen, die nu inderdaad gevangen
zitten in de WAO, voor een belangrijk deel misschien wel heel graag passende
arbeid willen, maar dat de werkgevers deze mensen niet willen aannemen? Is
dat niet de kern van het probleem? Mensen die laag geschoold werk hebben gedaan
en jarenlang onze plees hebben schoongemaakt, zitten nu in de WAO. Zij willen
graag passend werk, maar werkgevers nemen hen niet aan, mede omdat er prikkels
ingebouwd zijn om risico's te mijden. Ik wil daar ook graag een reactie op.
Deze mensen hebben vaak een groot risico om in de WAO terecht te komen. De
Ziektewet is geprivatiseerd. Daar was u toch zelf bij?De heerKamp(VVD)Ik herhaal mijn opmerking van daarnet. Ik heb wel degelijk de vraag van
mevrouw Van Gent beantwoord, maar het antwoord staat mevrouw Kant niet aan
en daarom zegt ze dat ze geen antwoord heeft gekregen. Ze merkte op dat ze
van mijn kant nog geen oplossing heeft gehoord. Dat is logisch: als je iemand
onderbreekt kun je niet horen wat hij uiteindelijk wil zeggen. Mevrouw Kant
zei verder dat werkgevers deze mensen niet willen aannemen, maar wat is dat
voor onzin? Ze zitten te springen om goede mensen. Overal zijn vacatures voor
allerlei sectoren. Van de vacatures voor de laagst opgeleiden kan eenderde
niet of moeilijk vervuld worden. Dit geldt eveneens voor de helft van de LBO'ers.
Als je wat kunt en je wilt ook, staan de werkgevers te dringen om je in dienst
te nemen.MevrouwKant(SP)Nu komen wij tot de kern. U zei aan het begin van uw analyse dat vele
allochtonen die willen werken aan de kant staan en dat er veel vacatures zijn.
Dan is het toch een gotspe dat dit probleem niet kan worden opgelost? Dan
moet er toch in de mensen die graag willen werken geïnvesteerd worden?
Hiervoor kan van de werkgevers een bijdrage worden gevraagd. Waarom leiden
ze die mensen, die ze zo hard nodig hebben, niet zelf op?De heerKamp(VVD)Wie zegt dat wij geen bijdrage van de werkgevers kunnen verlangen? Ik
ben daar zeer voor net als voor het oplossen van scholingsproblemen. Onder
de allochtonen is de werkloosheid vijfmaal zo hoog. Onder twee van de drie
grootste groepen is de arbeidsongeschiktheid acht- of negenmaal zo groot.
Deze combinatie levert een groot probleem op. Eerst moeten wij het erover
eens zijn dat er een groot probleem is. Vervolgens moet worden onderzocht
wat de oorzaken daarvan zijn. Daarna moeten de problemen gezamenlijk worden
opgelost. Het is prachtig als je hier met mij gaat kissebissen, maar het is
beter als wij dit probleem oplossen. Het is toch verschrikkelijk dat de helft
van alle Turkse en Marokkaanse mannen in Nederland boven de 40 jaar arbeidsongeschikt
zou zijn? Dat kan toch niet?MevrouwKant(SP)Waarom leggen wij de werkgevers niet de plicht op om ex-WAO'ers aan te
nemen? In de Kamer krijgen wij geen meerderheid voor dit voorstel. Ook kunnen
de werkgevers verplicht worden om een bepaald percentage allochtonen aan te
nemen. Op die manier wordt de huidige spiraal doorbroken. Waarom heeft de
heer Kamp prikkels ingebouwd die leiden tot risicoselectie?De voorzitter:Wilt u korter en duidelijker formuleren?De heerKamp(VVD)Mevrouw Kant heeft een verkeerd wereldbeeld. Zodra ze een probleem signaleert,
begint ze meteen over werkgevers te schreeuwen. Ik zei dat er wel degelijk
iets bij werkgevers, bij werknemers, in de keuringspraktijk en in de keuringsregels
zit. Laten wij eerst onderzoeken wat dit precies is en daarvoor een oplossing
zoeken. Mevrouw Kant draagt door haar benadering geen oplossing van het probleem
aan.MevrouwVerburg(CDA)Terecht zegt de heer Kamp dat een deel bij de werkgevers zit. Heeft hij
nog een oplossing voor het probleem dat ontstaat door discriminatie naar kleur,
afkomst, enz.?De heerKamp(VVD)Uit het ILO-onderzoek van enige jaren geleden blijkt dat er wel degelijk
sprake is van vooringenomenheid bij werkgevers. Dit is onacceptabel. Ik wil
straks spreken over de toepassing van de Wet SAMEN. Het is noodzakelijk dat
werkgevers zich bewust zijn van de samenstelling van hun personeelsbestand.
Als dat niet evenredig is, dient men het te verbeteren. Er doet zich echter
een probleem voor. Wij hebben in de WAO prikkels ingebouwd die noodzakelijk
zijn omdat werkgevers zich moeten inspannen om te voorkomen dat mensen naar
de WAO afvloeien. Werkgevers worden geconfronteerd met het gegeven dat de
helft van de oudere Turkse en Marokkaanse mensen in Nederland in een arbeidsongeschiktheidsregeling
of de bijstand zit. Voorkomen moet worden dat de werkgevers hierdoor een risico
lopen. Het is de bedoeling dat werkgevers juist iets extra's gaan doen voor
gekwalificeerde mensen uit allochtone kring die willen werken. Als wij erin
slagen om het probleem van het te hoge percentage van arbeidsongeschikten
weg te nemen, kan daarmee een oorzaak van vooringenomenheid bij werkgevers
worden weggenomen.MevrouwNoorman-den Uyl(PvdA)De heer Kamp concludeert dat er een hoge uitval is vanwege arbeidsongeschiktheid.
Ik heb daar ook al iets over gezegd. Is de VVD-fractie nu zo ver dat zij het
voorstel op dit punt van de PvdA een goed idee vindt? Dat voorstel is om tijdens
de Pemba-periode, waarin de werkgever de werknemer in de WAO niet mag ontslaan,
de arbeidsovereenkomst te handhaven. Dat kost de werkgever geen rode cent
meer en het biedt de mensen veel meer kansen om ondanks hun misschien gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid langer aan de slag te blijven binnen het eigen
bedrijf.De heerKamp(VVD)Is er ook over dit onderwerp een motie-Noorman?MevrouwNoorman-den Uyl(PvdA)Om precies te zijn: de motie-Schimmel.De heerKamp(VVD)Ik zal de WAO-regeling graag eens met onze woordvoerder over dat onderwerp
bespreken. Ik wil nu alleen zeggen dat wij ons moeten realiseren dat het probleem
zo groot is als ik zojuist heb aangegeven: de helft van het aantal Turkse
en Marokkaanse mannen boven de 40 jaar zou arbeidsongeschikt zijn. Dat verschrikkelijke
probleem moeten wij heel snel zien op te lossen. Ik noem daartoe namens de
VVD-fractie een aantal mogelijkheden.Ik leg er de nadruk op dat dit probleem zich niet beperkt tot de 40-plussers.
In de leeftijdscategorie van 25 tot 39 jaar gaat het weliswaar om veel kleinere
aantallen arbeidsongeschikten, maar Turkse en Marokkaanse mannen zijn vijf
tot acht keer zoveel arbeidsongeschikt als autochtone mannen. Ook in die categorie
speelt het probleem dus. De VVD-fractie gelooft niet dat bijna de helft van
het aantal Turkse en Marokkaanse mannen tussen de 40 en 64 jaar arbeidsongeschikt
is en dus een uitkering nodig heeft. Dat mag ook onder geen enkele voorwaarde
als gegeven worden geaccepteerd. Wij willen op dit punt dan ook de onderste
steen boven halen. Vandaar mijn vraag aan de bewindslieden: kloppen deze cijfers
wel? Zo ja, hoe kon dat zich zo ontwikkelen? Was het de minister van Sociale
Zaken bekend dat dit zo'n probleem was? Zo ja, waarom heeft hij dat niet expliciet
aan de Kamer voorgelegd?Al jaren wijst de VVD-fractie er bij de behandeling van het onderwerp
WAO in de Kamer op dat de uitvoering van de arbeidsongeschiktheidskeuringen
veel beter moet. In zo'n keuring sta je 1:1 met de mensen die het aangaat.
Daar kun je het ook beter doen en kun je voorkomen dat zoveel mensen als arbeidsongeschikt
aan de kant komen te staan.Al jaren wijzen wij erop dat de criteria op grond waarvan bepaald wordt
of iemand arbeidsongeschikt is, onvoldoende streng zijn. Al te gemakkelijk
wordt iemand afgekeurd en dat heeft gevolgen waarop ik zojuist heb gewezen.
Al jaren pleiten alleen wij voor herkeuring van het huidige bestand arbeidsongeschikten
aan de hand van nieuwe, strengere criteria.Hoe noodzakelijk dit alles was en is, moet nu toch wel voor iedereen duidelijk
zijn. Ik heb al gezegd dat wij met de uitvoering van Pemba in de problemen
komen vanwege het te hoge percentage arbeidsongeschikten. Dat kan een contraproductief
effect hebben. Ook daarin is een reden gelegen om de arbeidsongeschiktheid
zo snel mogelijk naar normale proporties terug te brengen.MevrouwRavestein(D66)Ik ben blij dat de heer Kamp heeft gevraagd of deze cijfers wel kloppen.
Eerst heeft hij het over 40% en later over "meer dan de helft". Is hij toch
niet met mij van mening dat het ook in deze tijd wel degelijk kan liggen aan
zwaar werk, zware werkomstandigheden en slechte huisvesting? Dat brengt een
hoger ziekterisico met zich. Bovendien zegt hij impliciet dat de keuringsartsen
Turken en Marokkanen minder streng keuren dan Nederlanders, dus hen eerder
afkeuren.De heerKamp(VVD)Als ik cijfers noem, ben ik consequent. Ik noem dus niet de ene keer dit
en de andere keer iets anders. Ik zal de cijfers even herhalen: 40% van het
aantal Turkse mannen boven 40 jaar en 43% van het aantal Marokkaanse mannen
boven de 40 jaar en maximaal 7% van beide groepen die met een WAO-uitkering
naar het land van herkomst is gegaan. Als dit percentage van 7 bij dat van
40 en 43 wordt opgeteld, kom je uit op respectievelijk 47% en 50%. Ik heb
niet gesproken over "meer dan de helft", maar "minder dan de helft".Het tweede punt is het zware werk. Ik kan mij best voorstellen dat bepaalde
mensen zwaarder en moeilijker werk doen en dat zij als gevolg daarvan gezondheidsproblemen
hebben. In 1998 is door Tesser en anderen een onderzoek gedaan naar de gezondheidstoestand
van mensen boven 40 jaar. In dat onderzoek is vastgesteld dat objectief gezien
de gezondheidstoestand van Turkse en Marokkaanse ouderen iets beter is dan
die van autochtonen. Ik vind daarin geen aanleiding om te veronderstellen
wat mevrouw Ravestein zei.MevrouwNoorman-den Uyl(PvdA)De levensverwachting van allochtonen in Nederland is vier jaar korter.
De armoede is onder allochtonen zeker zo hoog als onder autochtonen. Uit de
nota over armoede onder allochtonen haal ik dat de gezondheid van allochtonen
substantieel slechter is dan die van de Nederlandse autochtone bevolking.
Dat zou strijdig zijn met het resultaat van het onderzoek dat de heer Kamp
noemde. Ik heb een dikke nota voor de heer Kamp om ernaast te leggen. Ik vraag
de heer Kamp, hierover een uitspraak te doen. Hij concludeert iets te snel
dat er in de allochtoon zelf een reden zit waardoor de arbeidsongeschiktheidskeuring
uitvalt zoals zij uitvalt. Vindt hij eigenlijk niet dat hij iets te gemakkelijk
een aantal zaken bij elkaar veegt en dat hij daardoor een oordeel over een
aantal mensen uitspreekt waarvan het maar de vraag is of hij dat werkelijk
hard kan maken? Vindt hij dat wel zorgvuldig?De heerKamp(VVD)Ik vind het helemaal niet iets te gemakkelijk. Ik vind het bijzonder vreemd
dat wij het grote probleem dat ik net geschetst heb, niet in extenso voorgelegd
hebben gekregen. Wij hadden er al lang een analyse van moeten maken en wij
hadden er al lang oplossingen voor moeten vinden. Het is toch te gek om de
helft van de oudere mannen van Turkse en Marokkaanse afkomst als arbeidsongeschikt
aan de kant te laten staan? Dat kan toch absoluut niet? Mevrouw Noorman kan
wel suggereren dat de gezondheid van deze mensen slechter is, maar zij moet
dat wel aantonen. Als de gezondheid ervan slechter is, kan het nog niet betekenen
dat je 50% van die mensen aan de kant laat staan. Ik geloof dat je gezondheid
ook slechter wordt van het feit dat je aan de kant staat, dus dat het elkaar
negatief beïnvloedt. Er is dan ook alle reden dat wij ons bij dit algemeen
overleg bewust worden van dit probleem en dat wij vervolgens met elkaar werken
aan oplossingen, en wel op een andere manier dan mevrouw Kant doet, die alleen
"werkgevers" roept.De voorzitter:Ik sta op dit blokje nog maar drie korte interrupties toe. Daarna
vervolgt de heer Kamp zijn betoog.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Voorzitter! Ik probeer de discussie even vlot te trekken, want het toontje
bevalt mij eigenlijk niet zo.De heerKamp(VVD)Het toontje van u bevalt mij ook niet.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Nou, dan zijn we lekker bezig met elkaar. Maar goed, het zal mij verder
een zorg zijn. U heeft het over het WAO-beleid, het paarse WAO-beleid. Staatssecretaris
Hoogervorst, uw eigen staatssecretaris, zit hier vandaag niet aan tafel. Zit
de heer Kamp niet een beetje het eigen falen te benadrukken? Hij omfloerst
dat met de opmerking dat er grote verschillen zitten tussen de percentages
allochtonen en autochtonen in de WAO. Kan hij dat eens nader aangeven? Hij
suggereerde ook dat allochtone WAO'ers een groter risico zijn voor werkgevers.
Ik hoor graag of ik dat goed heb begrepen, hoewel dat ik niet hoop. Het reïntegratiebeleid
is immers nog niet echt vlotgetrokken. Ik vind dat de zaak breder getrokken
moet worden, want anders is het wel heel gemakkelijk om hier te goochelen
met percentages die verder helemaal niets zeggen.De voorzitter:Ik zal wat strenger worden in de interrupties, want het is vaak meer een
inbreng dan een interruptie. Ik bepaal de orde en ik zal daarin in het vervolg
wat strenger zijn.De heerKamp(VVD)Ik geef mevrouw Van Gent niet eens antwoord. Het toontje bevalt haar niet,
zegt zij. Zij zegt dat ik iets omfloers en dat ik iets suggereer. Mevrouw
Van Gent bekijkt het maar. Ik leg hier een probleem op tafel. Mevrouw Van
Gent steekt de kop maar in het zand; de VVD-fractie doet daar niet aan mee.MevrouwKant(SP)Van mij mag de heer Kamp hier alle problemen voorleggen. Ik vind dat hij
terecht een probleem voorlegt. De toon is echter wel degelijk van "blame the
victim". Ik heb er problemen mee dat die toon erachter ligt. Maar laten wij
het hebben over de inhoud en de oplossingen. De heer Kamp zegt, als een vorm
van een oplossing, dat wij de allochtone WAO'ers moeten laten herkeuren, strenger
laten herkeuren. Wij hebben het vandaag echter over de werkloosheid onder
allochtonen. Krijgen zij daarmee een baan?De heerKamp(VVD)Dit is weer typisch mevrouw Kant. Ik heb drie dingen gezegd. Ten eerste
heb ik gezegd dat wij de keuringsregels opnieuw moeten bekijken. Die regels
moeten wat ons betreft strenger. Ten tweede moeten wij de keuringspraktijk
bekijken. Die moet wat ons betreft ook strenger. Ten derde moeten wij het
zittende bestand WAO'ers herkeuren aan de hand van de strengere criteria.
In het begin heb ik erbij gezegd: alles wat de VVD-fractie voorstelt, geldt
voor iedereen in dezelfde omstandigheden. Mevrouw Kant zegt nu dat ik ervoor
heb gepleit, de allochtone WAO'ers te herkeuren. Ik heb daar niet voor gepleit,
dus ik geef ook geen antwoord op dat soort vragen. U zet een toon waar ik
niet aan meedoe.De heerVan der Staaij(SGP)Voorzitter! De SGP-fractie heeft waardering voor de zakelijke toon waarop
de heer Kamp het probleem naar voren brengt. Hij heeft enige feiten op een
rij gezet. Wij kunnen erover discussiëren of zij juist zijn, maar dit
debat is niet gediend met het in stand houden van allerlei taboes zoals in
het verleden wel gebeurd is, zowel op het gebied van oververtegenwoordiging
bij werkloosheid als bij criminaliteit. Het is positief om de feiten eerlijk
onder ogen te zien en om na te gaan hoe daarin verbetering kan worden aangebracht.De heer Kamp spreekt nu met name over de WAO-problematiek. Moeten wij
dat punt niet apart bespreken met staatssecretaris Hoogervorst? Wij hebben
het over oplossingen voor degenen die wel beschikbaar zijn voor de arbeidsmarkt,
maar niet aan het werk komen. De heer Kamp geeft in feite aan dat het probleem
nog erger is.De heerKamp(VVD)Ik heb gesproken over "bijna de helft arbeidsongeschikt" en niet over
"bijna de helft WAO". De heer Van der Staaij heeft dit ook niet gesuggereerd,
maar ik wil dit toch nuanceren. Bespreking met staatssecretaris Hoogervorst
lijkt mij prima, maar wij spreken over de arbeidsmarktpositie van allochtonen
en over werkloosheidspercentages die 4 à 5 keer zo hoog zijn als gemiddeld.
Ik probeer aan te geven dat het bij de werkloosheidspercentages alleen gaat
om mensen die willen werken. Als van de grootste groepen allochtonen de helft
arbeidsongeschikt is, kun je een "oplossing" zoeken via de werkloosheidspercentages,
maar dan zit je nog met het andere probleem. Wij spreken nu over de gehele
arbeidsmarktpositie van allochtonen en daarom wil ik alles in beeld brengen.Voorzitter! Ik kom op het onderdeel prikkels. Er is werk op dit moment,
in alle sectoren en in het gehele land. Er zijn reïntegratiebudgetten.
Er zijn onwaarschijnlijke bedragen beschikbaar voor reïntegratie, voor
extra scholing en extra ondersteuning. Het aantal werklozen wordt minder,
dus het bedrag dat per werkloze beschikbaar is, is hoger dan ooit tevoren.
Er zijn regelingen om werkgevers te stimuleren en toch is de arbeidsdeelname
van allochtonen nog steeds laag. Wij moeten kritisch kijken naar de prikkels
voor werklozen om werk te aanvaarden. Ik zal het nu niet hebben over de armoedeval.
Gelukkig is de VVD niet meer de enige die ervoor pleit, ook de minima er bij
werkervaring financieel op vooruit te laten gaan.Wie geen werk heeft, moet dat actief zoeken. Hij moet aangeboden werk
aanvaarden en ingeval van eventuele belemmeringen, bijvoorbeeld onvoldoende
taalkennis, zich inspannen om die op de kortst mogelijke termijn weg te nemen.
Het is de taak van de uitkeringverstrekkende instanties, de gemeenten en de
uitvoeringsinstellingen, om daar streng op toe te zien en, zo nodig, direct
te sanctioneren. Helaas schieten zij daar vaak in tekort. Een aantal gemeenten,
vooral de grote, overtreedt naar mijn indruk aan de lopende band de wet waarin
is bepaald dat er gesanctioneerd moet worden.MevrouwNoorman-den Uyl(PvdA)Ik struikel over de opmerking van de heer Kamp dat de VVD gelukkig niet
de enige is die ziet dat de armoedeval voor mensen die aan het werk gaan,
moet worden weggenomen. Ik wijs erop dat de VVD iedere keer heeft gepleit
voor het verlagen van uitkeringen van niet-werkenden, terwijl de PvdA juist
heeft_De voorzitter:Kunt u uw vraag formuleren?MevrouwNoorman-den Uyl(PvdA)Wil de heer Kamp erkennen dat de VVD-fractie niet het aanvaarden van werk
wilde belonen, maar – omgekeerd – stelde dat het niet-werken zou
moeten worden bestraft?De heerKamp(VVD)Daar is absoluut geen sprake van! De armoedeval, dus als je van een uitkering
overgaat naar werk en je daar financieel niet beter van wordt, is een onderwerp
dat wij twintig jaar als enige aan de orde hebben gesteld. Wij hebben steeds
gezegd dat iemand met een uitkering die werk aanvaardt, daar financieel beter
van moet worden. De enige uit de politiek die dat ondersteund heeft, was in
1993 Bert de Vries, toenmalig minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
Hij heeft gezegd dat er een verschil netto per maand van zo'n ƒ 400
tot ƒ 500 moet zijn. Ik vind het prachtig dat de PvdA en anderen zich
nu ook met de armoedeval bezighouden. Het is ook nodig, dat wij daar met elkaar
aandacht aan besteden, evenals wij ons gezamenlijk bezighouden met de staatsschuld.
Wij hadden het echter al eerder over de armoedeval kunnen hebben. U mag zich
dat aantrekken.MevrouwNoorman-den Uyl(PvdA)De heer Kamp mag het zich aantrekken dat zijn fractie mijn amendement
over de vrijlatingsfaciliteiten in de bijstand niet heeft gesteund. Zo kan
ik nog een reeks van voordelen noemen. Wat de heer Kamp nu beweert, is de
facto niet te illustreren met de wijze waarop hij in de Kamer op moties en
amendementen stemt die dat juist tot doel hadden.De heerKamp(VVD)De eerste echte bijdrage die wordt geleverd aan het oplossen van de armoedevalproblematiek
kwam van het kabinet. Het kabinet heeft voorgesteld, de arbeidskorting in
te voeren. Dat komt neer op ƒ 140 netto per maand. Dat is de eerste
belangrijke stap die gezet wordt. Daarover zijn wij het met elkaar eens geworden.
Er zullen nog veel meer stappen gezet moeten worden. Ik zal graag zien wat
de opstelling van de fractie van de Partij van de Arbeid op die punten zal
zijn.MevrouwVerburg(CDA)Mijnheer de voorzitter! Willen de coalitiepartners dit alsjeblieft bespreken
in het torentjesoverleg? Dan hebben wij er ten minste geen last van. Ik word
er echt spuugzat van.De heer Kamp was net opmerkelijk duidelijk over het aantal arbeidsongeschikte
allochtonen. Pleit hij vandaag opnieuw namens zijn fractie ervoor, de lonen
en uitkeringen van elkaar los te koppelen?De heerKamp(VVD)Dat laatste bepleit ik zeker niet. Ik heb gezegd het vandaag niet over
de armoedeval te willen hebben. Als er een oplossing komt voor die armoedeval,
moet het een mixture zijn van verschillende maatregelen. Het hoofdbestanddeel
daarvan zal geen ontkoppeling zijn van lonen en uitkeringen. Dat geloof ik
niet.Mevrouw Verburg zegt er misselijk van te worden PvdA en VVD hier te horen
discussiëren: wij moeten dat maar in het torentje doen. Daarmee zit u
verkeerd, mevrouw Verburg. Net zo goed als u met mij kan discussiëren
en ik met mevrouw Kant kan discussiëren, kan ik met mevrouw Noorman discussiëren.
Ik discussieer altijd in de openbaarheid met mevrouw Noorman. Ik heb nog nooit
met haar in het torentje gezeten. U wilt mij daarheen verwijzen. U denkt waarschijnlijk
met heimwee aan uw eigen tijd terug.MevrouwVerburg(CDA)Het is overdrachtelijk bedoeld. Als ik hoor hoe mevrouw Noorman probeert,
de VVD-fractie achter haar moties te krijgen, dan word ik daar een beetje
flauw van. Als wij hier overigens kunnen afspreken dat jullie geen vooroverleg
meer hebben in het torentje, dan heb ik dat er graag voor over. Als ik de
toezegging krijg dat de coalitiepartners minder in het torentje komen, zit
ik dit allemaal uit en doe ik er vrolijk aan mee.De heerKamp(VVD)Mevrouw Verburg doet er maar mee wat zij wil. Ook dit keer hebben mevrouw
Noorman en ik ons eigen verhaal gehouden. Zij doet dat voor de Partij van
de Arbeid, ik doe het voor de VVD. Wij brengen ons standpunt hier in de openbaarheid.
Wij discussiëren er samen over en met de regering. Waar het om gaat,
is dat het probleem opgelost wordt. Het gaat niet om het discussiëren.
Discussiëren is een middel om een doel te bereiken. Om dat laatste gaat
het ons uiteindelijk.Voorzitter! Beschikt de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
over informatie betreffende het sanctiebeleid van de gemeente Amsterdam waar
60.000 werklozen zijn ingeschreven? Wat doet hij om te bereiken dat Amsterdam
en andere steden zich aan de wet houden bij het opleggen van sancties? Niet
alleen Amsterdam is het probleem. Zou de minister mij eens willen vertellen
hoe het mogelijk is dat het percentage werkloze Turken en Marokkanen in Rotterdam
twee keer zo hoog is als in Utrecht? Hoe kan het dat het percentage werkloze
Antillianen in Rotterdam drie keer zo hoog is als in Utrecht? Het zijn allebei
grote steden, hebben allebei grote sociale diensten, hebben allebei veel werk
in allerlei sectoren, maar in de ene stad is het werkloosheidspercentage twee,
drie keer zo hoog als in de andere stad. Kan het misschien te maken hebben
met het functioneren van zo'n gemeentelijke sociale dienst of met het functioneren
van de arbeidsvoorziening in die steden? Vindt hij het niet schokkend dat
de verschillen tussen deze steden zo groot zijn?Voorzitter! Als het gaat om prikkels spreek ik ook de potentiële
werknemers aan, de mensen die nu een uitkering hebben. Veelzeggend is het
verloop van het plan van MKB Nederland om binnen een jaar 20.000 banen aan
allochtonen aan te bieden. Er wordt gezegd dat 30% tot 40% van degenen aan
wie een baan werd aangeboden niet eens gereageerd heeft. Dat kan dus niet.
Ik neem daarom aan dat iedereen die niet gereageerd heeft daarop door de sociale
dienst is aangesproken. Ik neem aan dat men gezegd heeft: u is een baan aangeboden,
u hebt die niet geaccepteerd en daarom wordt u nu volgens de wet met die en
die sancties geconfronteerd. Zou de minister daarop eens willen ingaan?Er zijn ontstellend veel arbeidsongeschikten en er is een tekort schietend
sanctiebeleid. In die opsomming past het door arbeidsvoorziening in de regel
als onbemiddelbaar afschrijven van allochtonen. Er zijn 140.000 allochtonen
als werkzoekenden ingeschreven bij arbeidsvoorziening. Het gaat om mensen
die dus niet arbeidsongeschikt zijn verklaard. Van die 140.000 is 5% nog niet
ingedeeld. 50% van hen zit in fase 4, dat betekent een vooralsnog
onoverbrugbare kloof tot de arbeidsmarkt. 25% zit in fase 3. Zij moeten eerst
nog een lang traject doorlopen voordat zij kans hebben op de arbeidsmarkt.
Het kan toch niet zo zijn dat meer dan driekwart van de allochtone werkzoekenden
nu niet bemiddelbaar is? Kan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
ons uitleggen wat er aan de hand is?Na de traditionele allochtone groepen zijn nu de nieuwe groepen van asielimmigranten
sterk in opkomst. Volgens het SCP maken zij in 2015 40% van de allochtonen
in ons land uit; ik denk overigens dat dat aan de hoge kant is. Toen de Turkse
en Marokkaanse gastarbeiders hier kwamen, werd ten onrechte gezegd dat zij
maar tijdelijk hier zouden blijven en dat wij ons dus niet druk hoefden te
maken. Nu wordt over de asielimmigranten gezegd: zij zijn hoog opgeleid; dat
komt dus wel goed. Dat is maar voor een deel waar en de opleidingen waar het
om gaat, zijn geen garantie voor succes op de Nederlandse arbeidsmarkt. Op
dit moment ligt de nettoarbeidsdeelname van de grootste nieuwe groepen asielimmigranten
tussen de 10% en 34%. Afghanen, Iraniërs, Irakezen, Somaliërs, West-Afrikanen
en asielzoekers uit andere landen komen nu in veel grotere aantallen het land
binnen dan destijds de Turkse en Marokkaanse gastarbeiders. Wij zien weer
aankomen dat het met die arbeidsparticipatie en dus straks met de integratie
niet goed zal gaan. Als de VVD-fractie pleit voor het terugdringen van die
toestroom van asielzoekers omdat het niet zo kan zijn dat wij jaar in, jaar
uit twee tot drie keer zoveel asielzoekers opnemen als het Europese gemiddelde,
creëert zij ook voorwaarden om de arbeidsdeelname van allochtonen in
Nederland op een evenredig niveau te brengen om ervoor te zorgen dat iedereen
die toegelaten wordt, een goede plek in onze samenleving krijgt.Werkloosheid is niet alleen een probleem van oudere allochtonen. Van de
15- tot 24-jarige Turkse, Marokkaanse en Surinaamse jongeren is tussen de
23% en 30% werkloos; van sommige andere allochtone groepen ligt dat percentage
nog hoger, terwijl de vraag op de arbeidsmarkt groter is dan ooit. Ik vrees
dat een substantieel deel van deze jongeren niet werkelijk beschikbaar is
voor de reguliere arbeidsmarkt en dat zij door problemen op school en vervolgens
door problemen op de arbeidsmarkt uiteindelijk in een verkeerde richting afdrijven.
In de grootste steden wordt door instanties geklaagd dat zij veel werkloze
allochtone jongeren moeilijk of helemaal niet meer kunnen bereiken. Meer dan
nu zal geprobeerd moeten worden om die problemen bij de jongeren te voorkomen.
Dat begint met gerichte taaleducatie voor de jongste kinderen voor wie een
achterstand dreigt. Die taaleducatieve elementen moeten, voor de kinderen
die dat nodig hebben, al ingebouwd worden in de kinderopvang en het peuterspeelzaalwerk.
Daarbij behoort ook het aanbieden van intensieve inhaalprogramma's gedurende
de eerste jaren op de basisscholen, zodat de achterstand in het vijfde levensjaar
niet kan blijven bestaan gedurende de hele schooltijd, maar in de eerste jaren
versneld wordt weggewerkt. Dat moet ook gekoppeld worden aan het aanbieden
van opvoedingsondersteuning aan de ouders. Dat is voor heel veel ouders belangrijk:
op die manier worden zij er zelf beter bij betrokken en krijgen hun kinderen
betere kansen in de Nederlandse samenleving.Ook later, als de kinderen verder in de schoolopleiding zitten, kunnen
zij begeleiding nodig hebben. Daarvoor zouden werkloze hoogopgeleide allochtonen
ingezet kunnen worden. Ik heb hen al eens als "sociale mentoren" aangeduid.
Een derde van de Marokkaanse HBO'ers is werkloos. Waarom zouden wij die mensen
niet voor dit werk kunnen inschakelen? Ik had de minister van OCW willen vragen
of hij over de benodigde informatie beschikt over wat er op dit punt gaande
is. Voor hoeveel allochtone kinderen dreigt een achterstand? Wat moet er gebeuren
om dat tegen te gaan? Wat gebeurt er nu, wat is extra nodig en wat zouden
wij nu met elkaar moeten bespreken om vervolgens te proberen daarvoor geld
te vinden?Er is een fiscale faciliteit voor werkgevers om de combinatie van werken
en leren te stimuleren voor jongeren zonder adequate opleiding. Het percentage
drop-outs bij allochtone jongeren is hoog. Op een gegeven moment komen zij
zonder diploma van school af, maar je moet toch je plek op de arbeidsmarkt
vinden. Er is daarvoor een regeling: als je bij een werkgever komt en als
werken en leren dan wordt gecombineerd, mag er tot ƒ 5000 door de werkgever
worden afgetrokken. Op die manier wordt het met de belastingaftrek aantrekkelijk
gemaakt om hier iets aan te doen. Deze regeling is echter nooit voor de doelgroep
benut. Zij is aangepast: eerst had zij betrekking op banen tot 130% van het
minimumloon, maar nu is dat al verhoogd naar 160% van het minimumloon. In
de praktijk nemen bedrijven jonge HBO'ers in dienst en scholen die vervolgens
bij naar de behoeften van dat bedrijf. Daar wordt dit geld nu voor gebruikt;
dat is heel erg jammer. De minister van OCW heeft beloofd dat de staatssecretaris
van Financiën de Kamer zal informeren over de mogelijkheden om alsnog
de jongeren waarom het gaat te bereiken. Hoe staat het daarmee?Een goede beheersing van de Nederlandse taal is essentieel voor een goede
positie op de Nederlandse arbeidsmarkt en zal daarom consequent als harde
eis gesteld moeten worden aan iedere nieuwkomer voor wie een achterstandspositie
dreigt en aan iedereen die voor een uitkering in aanmerking wil komen. Wij
zijn van mening dat de bewindslieden moeten zorgen voor adequate scholingscapaciteit.
Zij spannen zich hier al zeer voor in, maar ik wil toch graag horen hoe ver
zij daarmee zijn en welke knelpunten er nog zijn.De VVD-fractie vindt verder dat er extra aandacht moet worden geschonken
aan de lage arbeidsparticipatie van vooral Turkse en Marokkaanse allochtonen
in de zorgsector. Voorzover zij daarin werkzaam zijn, hebben zij veelal niet
een verzorgende of verplegende functie. Wat zijn de oorzaken van deze ongewenste
situatie en hoe kunnen ze worden weggenomen? In de landen van herkomst moet
natuurlijk ook zorg worden verleend, maar wellicht zijn er cultuurverschillen
tussen de diverse groepen werknemers of tussen leidinggevenden en personeel.
Eventuele cultuurverschillen dienen te worden weggenomen en daarom pleiten
wij voor het opzetten van enkele pilotprojecten in de zorg in overleg met
de minderhedenorganisaties. Het is immers gewenst dat in de zorgsector, die
in de toekomst steeds belangrijker wordt, uiteindelijk wordt
gekomen tot een evenredige participatie.Voorzitter! Wij zijn verheugd over de positieve reacties van de werkgeversorganisaties
en van veel bedrijven op diverse initiatieven van de ministers van SZW en
GSI. De ministers maken het de bedrijven niet gemakkelijk; ze worden bij voortduring
op hun verantwoordelijkheid aangesproken en je kan merken dat zowel de organisaties
als de individuele bedrijven ermee bezig zijn. De Wet SAMEN kan een zinvolle
en aanvullende stimulans zijn voor bedrijven en instellingen met meer dan
35 werknemers om een intercultureel personeelsbeleid te voeren. Wij stemmen
in met verlenging van die wet tot en met 2003, maar wij vinden wel dat wetten
nageleefd moeten worden. Dat geldt ook voor deze wet. 40% van de bedrijven
komen nog steeds hun verplichtingen op grond van de Wet SAMEN niet na. Van
de minister van SZW wil ik graag weten of aan deze bedrijven inmiddels sancties
zijn opgelegd.MevrouwVerburg(CDA)Voorzitter! Vorige week dinsdag hadden wij een netwerkbijeenkomst van
CDA'ers die in de praktijk te maken hebben met het onderwerp waarover wij
vandaag spreken. Zij vonden dat vooral drie dingen moesten worden gedaan:
doe iets aan de bureaucratie; maak gebruik van de netwerken van allochtonen
zelf en erken in vredesnaam de diploma's en de verworven competenties van
allochtonen. De vraag dringt zich immers op hoe het komt dat enerzijds nog
zoveel migranten en toegelaten vluchtelingen aan de kant staan, terwijl er
anderzijds meer dan 30.000 vergunningen voor tewerkstelling van werknemers
van buiten de Europese economische ruimte per jaar worden verleend. Tegelijkertijd
moet worden vastgesteld dat 65% van alle vluchtelingen – vaak hoog opgeleid –
leeft van een uitkering en dat onder minderheden de werkloosheid nog steeds
vier keer zo hoog is als het gemiddelde werkloosheidspercentage. Het is zo
langzamerhand tijd om de vraag stellen of er een verband is tussen het feit
dat wij kennelijk nog steeds onzorgvuldig omgaan met beschikbaar talent en
de roep van werkgevers om werknemers uit het verre buitenland te halen. Ik
nodig de minister van SZW uit om op deze vraag in te gaan. De CDA-fractie
meent namelijk dat een dergelijk verband niet kan worden ontkend. De oorzaken
daarvan zijn: onvoldoende diploma-erkenning, geen aansluiting tussen inburgering
en arbeidsmarkttoeleiding, te veel bureaucratische procedures en een beleid
dat nog steeds meer lijkt te zijn toegesneden op de situatie van hoge werkloosheid
en dus weinig vraag op de arbeidsmarkt dan op de enorme vraag van de huidige
arbeidsmarkt.Voorzitter! De CDA-fractie deelt de opvatting van het kabinet dat betaalde
arbeid bijdraagt aan integratie en participatie van etnische minderheden in
onze samenleving. Wij onderschrijven dan ook het belang van werk als voertuig
waarop het integratieproces vorm kan krijgen, een citaat uit de nota. Teleurstellend
is dan wel dat deze nota weer vooral mooie woorden en intenties bevat gebaseerd
op achterliggende nota's, adviezen, rapporten en overleggen. Veel vaak niet
nieuwe zaken worden nog eens op een rijtje gezet en opnieuw worden de nodige
nadere onderzoeken aangekondigd. Er liggen inmiddels al zeven SCP-rapportages
minderheden van de afgelopen jaren, er is een SER-advies, er is een advies
van de taskforce etnische minderheden- en arbeidsmarktbeleid, er ligt een
RMO-advies, er is een rapport van de Algemene Rekenkamer, enz., enz. Wat de
CDA-fractie betreft moeten wij nu eens geen taboes meer hebben – ik
merk dat die ook hier zelfs nog achter de tafel leven – maar moet er
een alles en iedereen aan de bakformule komen. Geen nieuwe taskforces, commissies
of werkgroepen meer, maar aan de slag en zorgen dat iedereen aan het werk
kan! Want, door het benoemen van een extra commissie komt geen allochtoon
extra aan het werk.Voorzitter! Wij delen dan ook de ongerustheid van de SER dat er soms sprake
is van een te grote vrijblijvendheid in de uitvoering van het beleid. Als
ik de stukken lees en zie dat de evaluatie van het beleid, van de halvering
van het werkloosheidsverschil, pas in 2003 wordt voorzien, dan breekt mij
de klomp. Mijn fractie wil absoluut dat die evaluatie de tweede maand van
2002, dus in februari, in deze Kamer voorligt, opdat wij met de minister die
daar zo dapper zijn lot aan verbonden heeft en daarvoor zijn nek heeft uitgestoken,
waarvoor hulde en waardering, daarover kunnen praten, want wij willen dat
kunnen meten en meewegen. In 2003 zitten wij in ieder geval ver na de volgende
verkiezingen. Kortom, februari 2002 dus de evaluatie in de Kamer!Voorzitter! In het voorjaarsoverleg met sociale partners is afgesproken
dat scherp wordt ingezet op het combineren van werk en inburgering. In dat
licht is het vreemd dat de minister voor het Grotesteden- en Integratiebeleid
in het debat van 14 september jongstleden over de schrikbarende tussenevaluatie
van de WIN toch zo stug heeft vastgehouden aan het huidige concept van afspraken
tussen gemeenten en ROC's. Is dat, zo vraag ik de minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid, niet in strijd met de afspraak met sociale partners waarbij
ook taal en inburgering op en rond de werkvloer nadrukkelijk in beeld komt?
Wij begrijpen toch goed dat hetgeen is afgesproken met sociale partners nog
steeds geldt? Zo ja, hoe krijgt dat in de praktijk dan vorm? Dat is des te
meer van belang omdat iedereen erkent dat de aansluiting van inburgering op
de arbeidsmarkt op dit moment zeer gebrekkig is.Voorzitter! Zowel de taskforce minderheden- en arbeidsmarktbeleid als
de SER komt tot de slotsom dat taal- en vakopleiding het grootste probleem
vormt om werkzoekenden uit etnische minderheden in dienst te nemen, vast te
houden en door te laten stromen. Dat geldt overigens niet alleen voor de markt,
maar ook voor de overheidssectoren. Als je de rapporten van de politie leest
als het gaat om instroom en doorstroom dan slaat de schrik je om het hart!
Waarom besteedt dit plan van aanpak daar geen aandacht aan als het gaat om
de overheidsorganisaties? Een goed voorbeeld doet immers beter volgen dan
een slechte ervaring, zowel voor de werkzoekenden als voor de arbeidsorganisatie.
De problemen bij de politie, niet alleen als het gaat om de werving, maar
misschien nog wel meer als het gaat om het behoud en de doorstroom van allochtone
agenten, lijken in dit verband geen voorbeeld van goede praktijken bij overheidsinstanties.
Mijn vraag aan de minister voor het Grotesteden- en Integratiebeleid is welke
concrete stappen worden genomen door overheidsbedrijven, want verleden jaar
bleek nog dat de meeste departementen niets of nauwelijks iets
hebben gedaan aan het werven van allochtone trainees. Hoe zit het dit jaar?
Graag een tussenstand van de minister voor het Grotesteden- en Integratiebeleid.
Hoe zit het met de doorstroom en de beperking van de uitstroom?Voorzitter! Ik kom bij de grote steden, want van alle etnische werklozen
woont 46% in de G4 en nog eens 16% in 15 grote steden die tot de G25 behoren.
Het is dan ook uiterst merkwaardig dat deze grote steden de werkloosheidshalveringsambitie
van het kabinet niet hebben overgenomen. Hierdoor blijft de werkloosheidsbestrijding
onder etnische minderheden in deze steden in de praktijk ver achter. Blijkbaar
zijn noch in het eerste, noch in het doorstartconvenant-GSI hierover heldere
afspraken gemaakt. Klopt dit? Zo ja, waarom is dit niet gebeurd? Hebben de
grote steden geweigerd of is het niet aan de orde geweest? Dit is des te vreemder,
omdat het kabinet voornemens is de grote vier te verzoeken die ambitie over
te nemen, terwijl het met de andere zal afspreken dat zij de ambitie zullen
overnemen. Dit begrijp ik niet. Het is van tweeën een: als de grote steden
in het kader van het convenant geld krijgen en zij tekenen daarvoor, dan nemen
zij daarmee toch ook de ambitie over. Het begrip verzoeken vind ik in dit
kader uiterst merkwaardig, want als de regering het alleen maar bij een verzoek
laat, kunnen de grote steden immers ook nog neen zeggen. Kan dit verschil
in bejegening van de grote steden ten opzichte van de overige gemeenten worden
uitgelegd? Hoe zal het kabinet ervoor zorgen dat de grote steden de ambitie
wel overnemen en waarmaken?Voorzitter! Ik dit kader wil ik nog een paar vragen stellen aan de minister
van SZW. Hoe ziet hij de rol van de sociale diensten in dit verband? Ligt
het niet voor de hand dat de minister de gemeenten zo nodig een aanwijzig
geeft om gebruik te maken van het gehele instrumentarium van sociale activering
en begeleiding tot aan het opleggen van sancties? Wat die sancties betreft,
is de formulering dat het kabinet ervan uitgaat dat het sanctie-instrumentarium
adequaat wordt ingezet, nogal vrijblijvend. Gelukkig heb ik de minister van
SZW dit iets steviger horen zeggen in een ochtendblad, maar ik hoor ook graag
hier zijn reactie.Het 20.000 banenplan is een initiatief van het midden- en kleinbedrijf
samen met de minister van SZW en de minister voor het GSI. Het is een voortreffelijk
initiatief, maar het loopt helaas niet zoals zou moeten. Het komt allemaal
zeer stroperig op gang. Inmiddels zijn tot en met week 38 – dat wil
zeggen de week van 25 september jongstleden – slechts 383 mensen geplaatst,
waarvan 215 allochtonen en 168 autochtonen bij een aanmeldingsaantal van 2534
banen. Dit is bedroevend laag. Zeker als dit resultaat wordt afgezet tegen
het feit dat 50 mln. extra is uitgetrokken boven het normale prestatiebudget
van de Arbeidsvoorziening voor de integratie van minderheden. Bovendien is
dit met name bedoeld voor werkzoekenden in fase 1 of 2, dus met een geringe
afstand tot de arbeidsmarkt. Is de organisatie van de Arbeidsvoorzieningen,
het MKB en andere betrokkenen wel voldoende toegerust voor deze klus?Uit berichtgeving in augustus blijkt dat 20 tot 30% van alle opgeroepen
werkloze allochtonen geen gehoor geeft aan de oproep. Klopt dit? Wat is de
oorzaak? Voor het CDA is het van tweeën één: of de oproepmethode
deugt niet en moet veranderen, of het sanctie-instrumentarium wordt niet toegepast
en dit moet dus wel gebeuren. Hier past geen vrijblijvendheid. Op welke wijze
denkt de minister er voor te zorgen dat sancties daar waar nodig ook inderdaad
worden opgelegd?In oktober is het in april gesloten convenant een half jaar van kracht.
De CDA-fractie wil graag voor het einde van dit jaar een tussenevaluatie zien,
waarin inspanningen, resultaten en perspectieven in een helder kosten-batenschema
worden aangegeven. Daarbij is ook van belang dat duidelijk wordt hoeveel allochtonen
per saldo extra zijn geplaatst, boven op het prestatieaantal van de Arbeidsvoorziening
voor dit jaar. Anders gezegd: zal de Arbeidsvoorziening wellicht niet teveel
gericht zijn op realisatie van het MKB-convenant ten koste van de normale
productie? De Arbeidsvoorziening verkeert bovendien nog in een enorme reorganisatie.
Wil de minister toezeggen dat hij die evaluatie voor het einde van het jaar
aan de Kamer zal voorleggen?Overigens hoopt de CDA-fractie dat het MKB-convenant alsnog een groot
succes wordt, zowel in het belang van werkzoekende allochtonen als in het
belang van het MKB. Ik roep daarom alle MKB-ondernemers op om hun vacatures
te blijven melden en niet – zoals ik onlangs merkte – nu al wat
cynisch te worden over de haalbaarheid.Ik zal nu een paar punten uit het plan van aanpak langslopen. De sluitende
aanpak voor nieuw en zittend bestand per 2001 bij Uvi's en wellicht inmiddels
ook bij gemeenten – ik las namelijk in de krant dat de minister een
convenant met de gemeenten heeft gesloten – is een enorme stap voorwaarts.
Verstaan wij dit voornemen goed als we vaststellen dat eind 2001 alle werklozen
uit etnische minderheden op dat moment een baan of een scholings- of begeleidingstraject
volgen? Dat geldt voor zowel oudkomers als voor nieuwkomers. Voor veel oudkomers
in de sollicitatieplichtige leeftijd geldt dat ze geen werk kunnen vinden
omdat zij de Nederlandse taal onvoldoende beheersen of de vakopleiding niet
hebben afgemaakt. Over twee jaar zijn dus ook alle oudkomers bezig met de
vakopleiding of een taalcursus of een combinatie. Klopt dat? Zo ja, hulde,
omdat daarmee het vrijblijvende element van deelname door oudkomers aan een
taalcursus er eindelijk van af is.Een ander punt van belang is de positie van allochtone vrouwen op de arbeidsmarkt.
Het kabinet stelt voor om daarvoor een commissie te benoemen. Mijn fractie
voelt daar niet voor, dat had u al kunnen raden. Dat is namelijk opnieuw tijdverlies.
Te vaak zien we dat banen slechts tijdelijk worden aangeboden; dat blijkt
ook uit een van de onderzoeken. Daarom kiezen wij, net als FORUM, voor het
meer gebruikmaken van de succesformules die door de vrouwenvakscholen en wellicht
ook door andere opleidingscentra worden gehanteerd. Geen commissie dus, maar
een gerichte aanpak; de goede voorbeelden zijn er.Voor jongere en oudere werklozen pleit mijn fractie voor een veel grotere
aandacht voor duale trajecten: leren en werken. In leren en werken, eventueel
in combinatie met een bijscholing in de Nederlandse taal, al was het maar
in de gewone onderlinge conversatie, zien wij een grote bijdrage
aan de oplossing van de enorme knelpunten in de zorg. In 1981 zijn de in-serviceopleidingen
in de zorg afgeschaft. Ik pleit er niet voor om die terug te halen, maar ik
denk wel dat het toenmalige concept een belangrijke bijdrage kan leveren aan
het antwoord op de knellende arbeidsmarktvraagstukken en sociale vraagstukken
die nu bestaan. Ik zie dit dus ook als een oplossing voor oudere werkloze
allochtonen. Ik noem hierbij één groep in het bijzonder, hoewel
ik daarmee andere groepen wellicht tekort doe. Nog niet zo lang geleden spraken
wij over de maatschappelijke positie van Chinezen in Nederland. Toen pleitte
ik voor de mogelijkheid om Chinese vrouwen te benaderen voor dergelijke opleidingen
in de zorg. Mannen kunnen uiteraard ook worden benaderd. Volgens mij is dit
voor de korte termijn een belangrijke vindplaats van arbeidskrachten voor
deze sector. Ook kan hiermee de brain drain in de Filippijnen en Zuid-Afrika
wat minder schrijnend worden.De erkenning van diploma's en van eerder verworven competenties is van
cruciaal belang voor werkzoekenden met een etnische achtergrond. Het aantal
diploma's dat jaarlijks wordt beoordeeld is de afgelopen jaren afgenomen van
5000 naar 3000. Dit is het paard achter de wagen spannen! Wij voelen dan ook
voor de suggestie van Vluchtelingenwerk van een zoek- en assessment-traject.
Wij willen echter een stap verder gaan. Het gaat ons niet alleen om het zoeken
van mensen die langdurig werkloos of uitkeringsafhankelijk zijn en het hun
aanbieden van een assessment-traject, maar wij willen er al aan het begin
van het traject bij zijn: bij de inburgering. Bij inburgering moeten mensen
binnen een half jaar hun diploma of competenties gewaardeerd of getoetst kunnen
krijgen. Dan weten ze waar ze aan toe zijn en welke mogelijkheden er zijn.
Voor oudkomers moeten de drempels worden weggehaald. Zijn beide bewindspersonen
het niet met mij eens dat om die erkenning en de ermee gepaard gaande bureaucratie
een vorm van protectionisme zweemt? Mijn fractie zegt: meten, wegen en testen
zijn nodig zonder voorbehoud of bureaucratie. Anders worden er nog meer mensen
van buiten de Europese economische ruimte gehaald, terwijl hier de frustraties
gestapeld worden, zowel binnen de samenleving als bij vluchtelingen zelf.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Mevrouw Verburg maakt interessante opmerkingen. Is zij ook van mening
dat de bijscholing van vluchtelingen in medische beroepen en andere beroepen
uitgebreid moet worden? Er zijn maar weinig plekken beschikbaar voor dat soort
mensen.MevrouwVerburg(CDA)Absoluut. Alle belemmeringen die er nu zijn voor het wegen en meten van
diploma's moeten binnen de kortste keren zijn weggehaald. Het bijscholingstraject
moet worden aangeboden. De arbeidsmarkt vraagt erom. Ik ben het er van harte
mee eens.Voorzitter! De Wet SAMEN krijgt een herkansing die wij steunen. Het is
wel de vraag of het deponeren van het verslag niet kan worden gestimuleerd
via iets meer openheid. Nu gaat het vertrouwelijk bij de RBA's. Openheid kan
meer openbaarheid opleveren, maar kan ook een zekere positieve druk opleveren.
Daarom stellen wij voor om een website te openen met een publicatie van de
stand van zaken inzake verslaglegging van inspanningen door bedrijven. Openheid
kan een stimulans zijn voor bedrijven om ook in dit opzicht hun visitekaartje
af te geven. Graag een reactie van de minister van Sociale Zaken.In het plan van aanpak staat dat er een nieuwe projectorganisatie bij
het ministerie komt: de projectorganisatie Ruim baan voor minderheden. Wat
gaat die doen wat nu nog niet wordt gedaan? Waarom komt er weer een aparte
projectorganisatie? Wat betekent dit overigens voor arbeidsvoorzieningen/KLIQ?
Is hier wel sprake van een echte meerwaarde? Zo ja, ten opzichte van wat dan?
Welke concrete en meetbare resultaten worden hierbij beoogd?Ik kom te spreken over de beleidsadviseurs minderheden (BAM'ers). Het
zijn mensen die bedrijven adviseren. In het plan van aanpak staat, dat het
binnenkort wordt geëvalueerd. Waarom is die evaluatie nodig? Wanneer
wordt die gehouden? Loopt het niet? Op grond van de resultaten moet dan worden
besloten hoe wij verder gaan met deze specifieke adviseurs. Ik wil er meer
opheldering over, want anders begrijp ik er absoluut geen snars van. Vorig
jaar hebben wij in het notaoverleg gesproken over het inzetten van sectoradviseurs
minderheden die specifiek in de richting van diverse sectoren kunnen opereren.
Daarover is een motie van onder meer mijn handen aangenomen. Het is oorverdovend
stil geworden. Nu lees ik in het plan van aanpak slechts, dat de BAM'ers geëvalueerd
worden. Dat kan niet. Als wij zeggen dat arbeidsorganisatie en werkzoekenden
bij elkaar moeten worden gebracht om mismatchen en snelle uitstroom te voorkomen,
dan kan een dergelijke motie, ook al is die van de oppositie niet achteloos
terzijde worden geschoven.Voorzitter! Ik heb waardering voor de gedragscode tegen discriminatie
die LTO aan het maken is. Is die er binnenkort en is die toepasbaar op andere
bedrijven?Het gaat niet alleen om het oplossen van knelpunten, het gaat ook om het
inbouwen van preventie. Anders blijven wij dweilen met de kraan open. Wij
willen de inburgering graag veranderd zien van een inspanningsverplichting
naar een prestatieverplichting. Voor nieuwkomers moet de definitieve verblijfsvergunning
afhankelijk worden van het met succes afronden van de inburgering.MevrouwRavestein(D66)Mijnheer de voorzitter! De fractie van D66 kan van harte instemmen met
de ambitieuze doelstelling die het kabinet zich heeft gesteld om de werkloosheid
onder etnische minderheden te verminderen. Met de huidige economische wind
mee zou dit ook moeten kunnen lukken. Echter, papier is geduldig. Ik lees
weer pagina's vol goede bedoelingen, monitoring, onderzoek, voorlichting enz.
Dat zijn allemaal belangrijke zaken maar het gaat nu om de implementatie,
om de resultaten.Het algemene beeld dat uit deze nota naar voren komt, stemt tot tevredenheid.
De halvering van het verschil in werkloosheid tussen allochtonen en autochtonen
ligt volgens de berekeningen van het kabinet op schema. Positief is ook de
extra aandacht die in de nota wordt gegeven aan de positie van vrouwen en
vluchtelingen. D66 heeft altijd gepleit voor een verbreding van de sluitende
aanpak, niet alleen voor degenen die kort werkloos zijn maar
juist ook voor hen die langdurig in WW en AWW zitten, het zittende bestand.
Ik ben dan ook blij dat het kabinet hiervoor kiest waar het om allochtonen
gaat. Ik verwijs hierbij naar pagina 8.Overigens, wij moeten de tevredenheid ook weer niet overdrijven, en daar
lijkt het een beetje op wanneer in de nota staat dat het beleid goed is, maar
de uitvoering minder; er zijn nog wat knelpunten. Voorzitter! Men moet de
zake niet té rooskleurig voorstellen want in de nota wordt ook gezegd
dat een extra inspanning vereist blijft waar het gaat om arbeidsmarktbeleid,
onderwijs en scholing.Terecht kiest de regering voor een decentrale aanpak. Veel kleinschalige
projecten blijken succesvol en vaak weten belangenorganisaties of bedrijfsleven
op een heel creatieve manier allochtonen te werven. Echter, soms lijkt het
erop alsof succes wordt gestraft in plaats van beloond. Ik geef een voorbeeld.
Het project Gastveilig in Rotterdam kan niet worden voortgezet omdat het iets
afwijkt van de regelgeving, maar het is wél succesvol. Een groot percentage
allochtone vrouwen is doorgestroomd naar een reguliere baan, onder andere
bij de politie. Dit lijkt echter geen reden te zijn om het project voort te
zetten.Ik geef een ander voorbeeld. Ik doel op het stopzetten van de subsidiëring
ten behoeve van de UAF, de stichting voor vluchtelingenstudenten. Deze organisatie
heeft al meer dan duizend hoger opgeleide vluchtelingen naar een bij hun niveau
passende baan geleid. In de nota wordt wel gesproken over de situatie van
hoger opgeleide vluchtelingen en allochtonen in het algemeen. Waarom nu zo'n
subsidie gestopt? Afgezien van de 10% met betrekking tot het traineeproject
gebeurt er bitter weinig op het gebied van de hoger opgeleide minderheden.
Er worden mooie worden gebruikt, maar ook wordt gesteld dat er thans geen
aanleiding bestaat voor aanvullende initiatieven. Ik lees dit op pagina 59.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Terecht wordt er in dit debat aangedrongen op concreetheid en daarom probeer
ik nu iets heel concreet regelen. Als de fractie van D66 werkelijk tegen het
opheffen van de subsidie voor UAF is, wijs ik mevrouw Ravestein erop dat ik
een motie over dit onderwerp heb voorbereid. Wellicht kunnen wij zaken doen.MevrouwRavestein(D66)Ik zou het zeer betreuren wanneer deze subsidie zou worden stopgezet.Voorzitter! Vervolgens kom ik op het onderwerp discriminatie op de arbeidsmarkt.
Natuurlijk zijn er vaak achterstanden in taal en opleiding bij allochtonen,
maar waar dat niet het geval is, zoals voor degenen die aan een Nederlandse
universiteit of hogeschool zijn afgestudeerd, is het nog steeds moeilijker
om een baan te vinden dan voor Nederlanders met dezelfde opleiding. Morgen
stemmen we in de Kamer over de wijziging van de Wet gelijke behandeling, waarin
de bewijslast komt te rusten op de werkgever als het gaat om discriminatie
van vrouwen op de arbeidsmarkt; een en ander is gebaseerd op een EU-richtlijn.
In de nota wordt hierover gesproken in verband met allochtonen. Wanneer kunnen
we deze wetswijziging tegemoet zien?Dan de Wet SAMEN. De voorloper daarvan, de Wet BEAA, een pimpelpaars product
van GroenLinks, D66 en VVD, werd heel slecht nageleefd. Met de Wet SAMEN zou
het beter moeten gaan, maar niets daarvan! Ik vind dat de overheid –
het blijkt ook weer uit deze nota – onvoldoende uitstraalt dat die Wet
SAMEN zin heeft. Ik geef twee voorbeelden. In de nota staat onder meer: "Gemiddeld
genomen is er geen significant positief effect." Waarop is die conclusie gebaseerd?
Gaat het om een vergelijking tussen bedrijven die wél en bedrijven
die niet deponeren? Wat wil de minister daarmee zeggen? Dat bedrijven die
deponeren dáárdoor meer minderheden in dienst nemen, of het
omgekeerde? Waarom is die publicatieplicht er? Die is er om een beetje druk
op de ketel te zetten. Je zou dus moeten vergelijken tussen een groep bedrijven
die de Wet SAMEN wél naleeft en een vergelijkbare groep bedrijven die
deze wet niet naleeft. Wat men nu doet, is echt appels met peren vergelijken.Ik geef het volgende voorbeeld. In "Werkzaken", uitgegeven door Arbeidsvoorziening,
staat in een advertentie "Heeft u dit jaar ook weer onnodig administratief
werk moeten verrichten voor de Wet SAMEN?". Ik begrijp best dat redactie en
commercie bij zo'n blad gescheiden circuits zijn. Maar zo'n bericht mag toch
nooit de "reclamecodecommissie" van het blad passeren? Het versterkt allemaal
de sfeer van "de wet is een onding". Zo krijg je inderdaad – ik citeer
de nota weer – "enorme weerstand tegen nutteloze verplichtingen". Mag
ik een reactie van de minister van Sociale Zaken op deze twee voorbeelden?
Vindt hij de wet goed of niet? Of vindt hij het typisch symboolwetgeving,
die misschien maar beter kan worden afgeschaft, omdat zij geen effect heeft
en niet wordt nageleefd? Dat zou niet mij keuze zijn.MevrouwKant(SP)Ik deel voor een groot deel de kritiek van D66. Als er alleen sancties
zijn op administratieve handelingen, waar zijn wij dan eigenlijk mee bezig?
Zou D66 ook verder willen gaan? Je zou ook in plaats van vast te stellen dat
het een wet is waar wij niet zoveel aan hebben die wet kunnen opwaarderen.
Daarin kan worden vastgelegd hoeveel allochtonen in dienst zouden moeten zijn
en daarbij kunnen sancties worden vastgesteld.MevrouwRavestein(D66)Ik kom later nog terug op het instrument van contract compliance. Ik begrijp
dat u daar ook voor zou zijn. In dat systeem doet de overheid alleen aanbestedingen
bij en geeft alleen opdrachten aan bedrijven die een bepaald percentage allochtonen
in dienst hebben. Dat ga ik straks bepleiten. Dat is niet een opwaardering
van de Wet SAMEN, maar wel een veel strenger instrument.MevrouwKant(SP)Mijn voorstel zou zijn om een minimum percentage allochtone werknemers
voor een bedrijf met meer dan 35 werknemers af te spreken. Als bedrijven daaraan
niet voldoen, moet een sanctie worden toegepast. Zou u daarvoor voelen?MevrouwRavestein(D66)Dat kan ik zo niet helemaal overzien. Er zijn natuurlijk altijd situaties
waarin het, om welke reden dan ook, niet mogelijk is om een percentage te
halen. Ik zeg hier niet zonder meer "ja" op.Vooral het bedrijfsleven en de lagere overheden leven de Wet SAMEN slecht
na. Het Rijk daarentegen doet het goed, in ieder geval in admini stratieve
zin, waarvoor hulde. Wat doen wij aan het niet naleven van de wet? In de Wet
BEAA was een sanctie opgenomen op grond van de Wet op de economische delicten,
namelijk een forse geldboete, maar die had geen effect. De overheid zou bedrijven
die de Wet SAMEN naleven kunnen bevoordelen. Dat is dan een afzwakking van
de contract compliance. Je introduceert een lichtere vorm van contract compliance
en verbetert de uitvoering van de wet. Ik verwacht hiervan niet alleen een
effect op het bedrijfsleven. Overheden kunnen ook alleen met goed fatsoen
eisen dat de Wet SAMEN wordt nageleefd als zij dat zelf ook doen. Ik hoop
op een positieve reactie van de minister hierop, want ik heb het geloof in
voorlichting en oproepen van de SER op dit punt langzamerhand een beetje verloren.MevrouwVerburg(CDA)Voorzitter! Toen mevrouw Ravestein zei dat de rijksoverheid het goed doet,
brak mijn klomp. Ze fluisterde er achteraan dat die in ieder geval de rapportage
inlevert. De rijksoverheid doet het natuurlijk helemaal niet goed. Het gaat
natuurlijk niet alleen om die rapportage, het gaat ook om wat eraan wordt
gedaan.MevrouwRavestein(D66)Dat was een relatieve conclusie. Een heleboel andere overheden blijken
de rapportage niet eens te leveren. Het Rijk heeft dat voorschrift in ieder
geval voor 100% nageleefd. In vergelijking met andere overheden is dat positief.
Ik ben het echter met u eens, dat wij er daarmee nog niet zijn.D66 is al sinds 1990 een groot voorstander van contract compliance. Ook
bij het integratiedebat van april jongstleden was dit voor ons een belangrijk
punt. Wij hebben toen afgezien van het indienen van een motie, omdat de minister
van Sociale Zaken toezegde, in de voorliggende nota contract compliance welwillend
te zullen bezien. Het resultaat stemt mij tot grote droefenis. Over contract
compliance als zodanig staat er niets in. Ik vind de pagina die wordt besteed
aan sociaal bestek zeer de moeite waard, maar het is allemaal nogal vrijblijvend.
Het instrument kán een nuttige aanvulling zijn. Er wordt geëxperimenteerd.
In 2001 komt er een evaluatie van de experimenten. Dan besluit het kabinet
over het principe van sociaal bestek als vast onderdeel bij het verstrekken
van rijksopdrachten.Het lijkt net alsof de Nederlandse regering nu het wiel wil uitvinden,
terwijl er heel goede voorbeelden zijn, onder andere uit de Verenigde Staten,
dat het instrument ook werkelijk werkt. Ik vind het allemaal te afhoudend.
Is niet een veel actievere houding van de rijksoverheid gewenst? Waarom nu
alles op zijn beloop laten en het initiatief aan de gemeenten laten? De antwoorden
van de minister op mijn schriftelijke vragen over sociaal bestek bij Leidsche
Rijn vond ik ook al teleurstellend en getuigend van een passieve opstelling.
D66 vindt dat wij niet zoveel tijd hebben. Daarom zal ik in tweede termijn
een motie hierover indienen.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Staan in die motie ook percentages voor contract compliance? Anders blijft
het een beetje vrijblijvend.MevrouwRavestein(D66)Mevrouw Van Gent vraagt naar de bekende weg. Zij heeft zojuist de tekst
van de motie gelezen. Er staan inderdaad geen percentages in.De voorzitter:De motie is op dit moment niet aan de orde. U kunt uw betoog houden, maar
er kan niet over moties gesproken worden die nog niet zijn ingediend.MevrouwRavestein(D66)Ik was gewoon zo beleefd om een collega antwoord te geven, maar ik zal
in tweede termijn de motie indienen en toelichten!Een veelzeggend citaat uit de nota is dat nog steeds geconstateerd moet
worden dat aanwijsbare vaak per stad of gemeente verschillende deelgroepen
onbereikbaar blijven voor het beleid en, ondanks de veelheid aan projecten
en inspanningen, niet aan de slag komen. Hoe bereik je de mensen die je met
conventionele middelen niet kunt bereiken? Een advies van het Instituut voor
sociologisch en economisch onderzoek, "Mazen in het net", is schokkend te
noemen. Er is onvoldoende inzicht bij de uitvoerende instanties in de achtergronden
van de problemen en een onvoldoende overzicht van de veelheid aan projecten,
maatregelen en betrokken instanties. Graag ziet D66 dat het advies van de
RMO, de Raad voor maatschappelijke ontwikkeling, in dit verband wordt overgenomen.
Daarin wordt gepleit voor aansluiting van instanties bij de bestaande netwerken
van burgers. Daarbij zijn de burgers en niet de instanties het uitgangspunt.
Wat vindt minister Vermeend van dit advies?Ik ben het eens met de opmerking in de nota dat in het uiterste geval
aan werknemers van buiten de EU in Nederland een baan kan worden aangeboden.
Wij moeten eerst alles doen om werklozen te activeren en te scholen. Bij voorkeur
dient dit te geschieden voor beroepen waar nu een tekort aan personeel is.Waarom is er nu nog een onderzoek nodig naar de behoefte aan kinderopvang
voor allochtone vrouwen? Op basis daarvan wordt een gericht aanbod in het
vooruitzicht gesteld. Is die behoefte niet allang aangetoond of aannemelijk
gemaakt? Waarom moeten wij wachten met maatregelen op de uitkomsten van dit
onderzoek?Bij de Eerste Kamer lag een voorstel om de mogelijkheden voor asielzoekers
om te kunnen werken te verruimen. Ik heb begrepen dat de minister dit heeft
teruggetrokken. Komt er een nieuw voorstel? Graag hoor ik een toelichting.In het gehele verhaal mis ik de woorden ICT en internet. Op blz. 81 komt
het even voor. Er staat dat ook via internet ervaringen van departementen
uitgewisseld kunnen worden. Waarom worden de SAMEN-verslagen niet op internet
gezet? Iedereen kan dan meteen zien wie wel of niet aan zijn wettelijke verplichting
voldoet. Waarom wordt in het algemeen zo weinig aandacht besteed aan deze
groeisector als het gaat om werkgelegenheid?MevrouwVan Gent(GroenLinks)Voorzitter! Ook mijn fractie stelt eventuele taboes graag aan de orde,
maar ik vind het jammer dat dit debat wordt gekenmerkt door onderlinge verschillen
in de coalitie. Tevens passeren allerlei nota's, convenanten, taskforces en
referentiekaders, kortom een hele bulk van goede voornemens, de revue. Daar
is op zich niet veel mis mee. Ik meen echter dat deze inzet veel werkgelegenheid
oplevert, behalve voor de doelgroep waar dit alles voor bedoeld is. Gepleit wordt voor een Schaefer-achtige aanpak. Dat is mij uit het hart
gegrepen. Schaefer gaf toen al aan dat je in gelul niet kunt wonen. Dit geldt
ook voor het arbeidsmarktbeleid voor minderheden. Op een gegeven moment ben
je uitgepraat en dan komt het aan op concrete invalshoeken en resultaten.Een doelstelling van het kabinet is het halveren van het werkloosheidsverschil
tussen etnische minderheden en autochtonen. Ik vraag aan alle kabinetsleden
of zij bereid zijn om voor 2002 een duidelijke evaluatie te geven over de
bereikte doelstellingen. Liggen wij volgens de bewindslieden op dit moment
op koers met deze doelstelling? De heer Kamp heeft hierover ook al een aantal
zinnige opmerkingen gemaakt. Zo is de situatie op de arbeidsmarkt gewijzigd.
Ik kan mij dan ook voorstellen dat de doelstelling wat ambitieuzer wordt.
Of zijn de bewindslieden al lang blij dat zij de doelstelling van 1998 halen?
Ik wil wel verklappen dat de fractie van GroenLinks er niet helemaal gerust
op is.Het is nu of nooit. Het kabinet zal zich dat moeten realiseren. Het gaat
erom dat er structureel arbeidsplaatsen worden gecreëerd aan de onderkant,
in de middenposities en de hogere geledingen. Het is namelijk uitermate belangrijk
dat minderheden in alle categorieën een plek vinden op de arbeidsmarkt.
Soms denk ik dat het glazen plafond bij emancipatie van vrouwen een betonnen
plafond is bij de arbeidsmarkt voor minderheden. Helaas is het nog steeds
een zeer moeizaam en lastig proces.Het gaat ons niet om schuld en boete. Daarover willen wij hier ook geen
eindeloze discussies voeren, hoewel de verleiding soms groot is. Dat heeft
een beetje met de toon te maken. Het gaat ons veel meer om de concrete oplossingen
die deze situatie kunnen verbeteren. Allereerst noem ik dan de Wet SAMEN.
De naleving vormt een groot probleem. Die vorm van gedogen spreekt de fractie
van GroenLinks absoluut niet aan: 60% heeft aan de verplichting voldaan om
cijfers in het jaarverslag op te nemen. Dit werkt echter onvoldoende door
in het beleid. Die 60% zegt dus niet zoveel. De diversiteit van het personeel
in de onderneming is niet echt veel groter geworden.Nog schandaliger is dat slechts 55% van de gemeenten aan die verplichtingen
voldoet. In het onderwijs is dat nog een groot probleem. De politie is in
dit kader al gememoreerd. Hierbij gaat het niet alleen om de Wet SAMEN, maar
ook om het streven om mensen structureel aan het werk te krijgen en te houden.
In dat opzicht zijn er nog heel veel taboes weg te nemen. Ik denk aan het
benepen beeld, zeker bij werkgevers, over de vijver waaruit zij vissen om
mensen te krijgen. Hoezo krapte op de arbeidsmarkt? Er is een enorm potentieel
van mensen die dolgraag een plek op de arbeidsmarkt willen, maar naar wie
onvoldoende gekeken wordt. Dat vinden wij heel schrijnend en slecht. Zowel
het Rijk als de werkgevers moeten een wijde blik hebben. Loesje heeft hierover
een mooie uitspraak: een wijde blik verruimt het denken. Eerlijk gezegd, zie
ik die wijde blik nog niet bij de verschillende partners en dat is diep te
betreuren. Zij laten daardoor veel goede arbeidskrachten liggen. Zij mopperen
wel dat de winstverwachting achterblijft omdat zij geen personeel kunnen krijgen,
maar als zij dat serieus menen, maken zij er veel meer werk van om ook andere
groepen een plek op de arbeidsmarkt te geven.In het kader van de Wet SAMEN doe ik drie concrete voorstellen. Het kabinet
overweegt niet alleen om deze wet te verlengen, maar het overweegt ook sancties.
Ik ben het helemaal met de heer Kamp eens, als hij zegt dat wetten er zijn
om nageleefd te worden. Soms krijg je evenwel de indruk dat er wat meer wordt
toegezien op de naleving van de ene wet dan van de andere. Welnu, wat ons
betreft wordt deze wet nauwkeurig gecontroleerd. Het is ook goed als er sancties
worden voorbereid voor een goede uitvoering van de wet.De Wet SAMEN wordt pas opgeheven na voltooiing van een duidelijke cultuuromslag
bij ook het bedrijfsleven. Dat moet niet blijken uit goede voornemens, maar
uit koele cijfers.Voorts stel ik voor dat wordt onderzocht of er in de Wet premiedifferentiatie
WW een positieve prikkel kan worden ingebouwd voor de werkgevers die in de
sector meer dan gemiddeld presteren als het gaat om de arbeidsdeelname van
minderheden. Hierop verneem ik graag de reactie van het kabinet.Mevrouw Verburg heeft ook al gesproken over de rol van G4 en G21. Het
gaat om verzoeken inzake de halveringsdoelstelling. Wat ons betreft is het
speelkwartiertje voorbij, ook voor de G24 en de G21. Wij stellen voor, een
verplichting op te nemen om de halveringsdoelstelling over te nemen en daarmee
rekening te houden bij subsidiestromen. Graag heb ik hierop een reactie.Gezien de beperkte spreektijd, moet ik nu drastisch gaan kiezen in de
voorbereide punten. Ik zal nog iets zeggen over contract compliance. Daarbij
valt op dat het kabinet als een egeltje zo voorzichtig en toch ook enigszins
vrijblijvend bezig is. Er is nu een experiment gaande om 2 tot 5% van de langdurig
werklozen, inclusief etnische minderheden, bij grote Rijksopdrachten te betrekken
via contract compliance. Dat is toch wel heel erg benepen. Waarom tillen wij
het niet gewoon naar 5%, met ten minste de helft daarvan etnische minderheden?
Hier vinden wij positieve discriminatie heel wel op haar plaats. Ik zit echt
niet op een notitie te wachten. Ik zit meer te wachten op concreet beleid.Dan de UAF-subsidie. Dit is een van die kleinschalige initiatieven van
onderop met zelforganisaties. Die initiatieven werken vaak heel goed. Het
MKB heeft goede ideeën. Ik waardeer dat. Men moet er zeker mee doorgaan.
Het geldt ook voor de Arbeidsvoorziening. Toch blijft het een beetje hangen.
Men is eigenlijk niet goed ingesteld op het op een andere manier omgaan met
de arbeidsmarkt. Ik vraag het kabinet, met name de kleinschalige initiatieven
op een goede manier te ondersteunen en die initiatieven mogelijk te maken.
Men moet niet gaan kruidenieren door juist daar de subsidies weg te halen.
Het gaat vaak om geringe bedragen, met geweldige grote resultaten. Dergelijke
resultaten moeten wij juist hebben.Ik noem nog een klein puntje, namelijk de numerus fixus. Evenals andere
fracties hebben wij hiervoor tijdens de algemene beschouwingen aandacht gevraagd,
toen het ging over artsen. Dat heeft alles te maken met het niet erkennen
van diploma's. Als de numerus fixus op de helling gaat, moet er ook een uitbreiding
komen van de mogelijkheid om opleidingen aan te bieden en om diploma's te
erkennen van vluchtelingen-artsen, nieuwkomers of oudkomers.
Ik vraag ook, eens nauwkeurig te bekijken hoe wij drempels kunnen opheffen
voor mensen die hier wonen, die een goede opleiding hebben gehad, maar die
geen erkenning krijgen of geen vervolgopleiding kunnen volgen. Ik spreek graag
volgend jaar rond deze tijd opnieuw met het kabinet over deze problematiek.
Ik hoef dan geen convenant of een taskforce. Ik wil dan alleen cijfers die
aangeven wat het ingezette beleid heeft opgeleverd.MevrouwKant(SP)Voorzitter! Vandaag is al meerdere keren gezegd dat de doelstelling het
halveren van het verschil in werkloosheid is. De heer Kamp is meestal heel
goed in cijfertjes. Hij heeft ons heel goed uitgelegd hoe je dit kunt bekijken.
Mijn vraag is of die doelstelling, die ambitie eigenlijk wel groot genoeg
is. Het is natuurlijk wel de vraag of wij die halen. Waarom ligt de ambitie
niet hoger? Gelet op de krapte op de arbeidsmarkt, kun je je afvragen waarom
dat niet is gebeurd. Als het nu niet lukt om allochtonen enigszins gelijke
kansen op de arbeidsmarkt te geven in vergelijking met alle andere Nederlanders,
is het de vraag wanneer dat wél lukt.De volgende vraag is hoe wij de doelstelling gaan bereiken. Het gaat blijkbaar
niet vanzelf. De cijfers laten dat zien. Het gaat blijkbaar ook niet met datgene
wat er tot nu toe gedaan is, want anders waren wij al verder geweest dan wij
nu zijn. Er is sprake van krapte op de arbeidsmarkt, maar desondanks ook van
een hoge werkloosheid onder allochtonen.Maar hoe moet het dan wel, is natuurlijk de vraag die aan de orde is.
Ik denk dat de tijd gekomen is dat de vrijblijvendheid overboord gaat en dat
wij het geloof dat de markt het zelf wel oplost, aan de kant schuiven. Wij
moeten daarom op zoek naar oplossingen. Ik vind de voorstellen die de heer
Kamp over de WAO deed, eerlijk gezegd een beetje misplaatst. Natuurlijk wil
de VVD herkeuren en strenger omgaan met de WAO. Dat is haar politieke idee
daarover. De VVD mag dat idee hebben. Ik heb daar wel een mening over: ik
vind het asociaal. Ik vind het niet gepast om dit in te brengen in een debat
over de werkgelegenheid onder allochtonen. Wat wil de heer Kamp bereiken met
zijn voorstel om alle WAO'ers strenger te herkeuren? Het is asociaal beleid,
want nog meer mensen komen in de bijstand en worden daardoor op een nog lager
niveau geplaatst. Er komt geen enkele baan bij voor wie dan ook. Om die reden
vind ik het misplaatst, zo'n voorstel in te brengen in dit debat, los van
het feit dat hij recht heeft op zijn mening op dat punt.De heerKamp(VVD)Er hoeven geen banen bij te komen, want er zijn er al genoeg en er komen
er steeds meer bij. Ik wil bereiken dat degenen die kunnen werken, aan het
werk gaan. Je kunt dan het beste integreren. Ik wil graag dat iedereen volwaardig
aan de samenleving meedoet, autochtoon of allochtoon.MevrouwKant(SP)Dat is ons aller doel, maar welk effect heeft strenger herkeuren en nog
meer mensen op bijstandsniveau drukken?De heerKamp(VVD)Het gaat er niet om, mensen naar het bijstandsniveau weg te drukken. Geconstateerd
kan worden dat van twee van de drie grootste minderheidsgroepen in ons land,
de helft van de mannelijke 40-plussers arbeidsongeschikt is. Wij zeggen dat
zij dat niet kunnen zijn. Wij willen dat niet. Wij willen dat zij meedoen.
Ik heb daarvoor de mogelijkheden aangegeven.MevrouwKant(SP)U kunt wel strenger keuren en meer mensen in de bijstand laten belanden,
maar daarmee is het arbeidsmarktprobleem niet opgelost. Zij moeten aan de
slag, als zij dat willen. Degenen die, soms misschien aangepast en met extra
opleiding, aan de slag kunnen, moeten wij vooral aan het werk helpen, maar
herkeuren lost dat probleem niet op.De heerKamp(VVD)Ik heb al gezegd dat er veel werk is en dat er steeds meer werk bijkomt.
Ik heb specifiek gekeken naar werk voor de laagstgeschoolden, mensen met alleen
een basisopleiding. Van alle vacatures met die kwalificatie kunnen de werkgevers
er 1 op de 3 niet vervullen. Van LBO-vacatures kan er 1 op de 2 niet of moeilijk
worden vervuld. Het werk is er dus en er zijn mensen die het werk zouden kunnen
doen, maar zij zitten om een of andere reden in de arbeidsongeschiktheidregeling.
Laten wij nagaan hoe zij daarin zijn gekomen, laten wij vaststellen dat dit
niet goed is gegaan en laten wij proberen, hen er alsnog bij te betrekken.
Dat is een positieve aanpak.MevrouwKant(SP)Dan komt u met de oplossing om meer te herkeuren in plaats van meer te
investeren in die mensen en hen meer mogelijkheden voor opleiding te geven
en werkgevers meer te stimuleren om WAO'ers aan te nemen. Ik heb daarvoor
geen enkel voorstel van de VVD gehoord. Sterker nog, het paarse kabinet heeft
ervoor gezorgd dat er prikkels zijn ingebouwd om mensen met een Ziektewet-risico
eerder niet aan te nemen.De heerKamp(VVD)Dat is onjuist, want je komt niet toe aan het helpen van mensen als zij
als arbeidsongeschikt aan de kant staan. Wij hebben voor reïntegratie
10 tot 13 mld. per jaar op de rijksbegroting opgenomen. Er zijn minder werklozen,
dus per werkloze is er steeds meer geld beschikbaar. Maar een grote groep
komt daar niet voor in aanmerking, omdat men als arbeidsongeschikt aan de
kant staat. De VVD-fractie wil ook op hen de reïntegratiebudgetten toepassen.
Wij moeten ervoor zorgen dat zij zo gauw mogelijk volwaardig mee kunnen doen.
Wat kan iemand daar toch tegen hebben? Het enige is vooringenomenheid in de
trant van het komt van de VVD. Dat is erg dom, want daar komen juist de beste
voorstellen vandaan.MevrouwKant(SP)Voorzitter! Mijn reactie op het voorstel van de VVD om strenger te herkeuren,
is dat dit geen enkele bijdrage levert aan het arbeidsmarktprobleem en de
problematiek van werkzoekende allochtonen. Ik stoor mij daar ernstig aan.
Natuurlijk moeten vooral ook deze mensen kunnen profiteren van de gelden voor
reïntegratie, maar wij zien ook dat het bij de reïntegratie vooral
stokt bij de werkgevers, die blijkbaar nog steeds veel moeite hebben om mensen
aan te nemen.Wat dan wel? Als het om werkgevers gaat, zijn er al jaren convenanten.
Geconstateerd moet worden dat deze afspraken in het verleden weinig hebben
uitgehaald. Is er ten aanzien van dit probleem toch geen sprake van een te
softe aanpak? Natuurlijk is er het mooie plan van het MKB, goed bedoeld, maar
de resultaten vallen tegen. Waarom kunnen wij niet verder gaan?
Er is de Wet SAMEN, waarvan de bedoeling is dat de werkgevers worden aangespoord
om te rapporteren op welke wijze zij hiermee omgaan. Dat zij daar al niet
aan kunnen of willen voldoen, vind ik schandalig, maar is het allemaal niet
te vrijblijvend? Het bedrijfsleven heeft in het verleden enorm geprofiteerd
van de komst van deze goedkope arbeidskrachten. Toen zij niet meer nodig waren,
zijn zij uitgespuugd via WAO of WW. Wij mogen dan nu toch wel van degenen
die al die jaren van hen geprofiteerd hebben, vragen om in deze mensen die
nu aan de kant staan, te investeren? Vragen als een gunst, gebeurt in de convenanten,
maar waarom wordt dit niet meer afgedwongen? Het gaat uiteindelijk om het
effect.MevrouwVerburg(CDA)Voorzitter! Ik heb net iets gezegd over het convenant, maar ik ben benieuwd
welke dwingende sancties of maatregelen mevrouw Kant voor ogen heeft voor
de MKB'ers.MevrouwKant(SP)Het gaat niet om de MKB'ers. Als mevrouw Verburg nog even geduld heeft,
hoort zij zo wat mijn voorstel is.De bewindspersonen geven zelf aan dat discriminatie nog steeds een rol
speelt en werkgevers zich nog steeds terughoudend opstellen. Er zullen allerlei
dingen aan ten grondslag liggen, maar die spiraal moet inderdaad doorbroken
worden. Want op een vrijblijvende manier, met afspraken, is dat niet gelukt.
Mijn voorstel zou dan ook zijn, te overwegen om een grens te stellen waarbij
elk bedrijf met een bepaald aantal werknemers 5% allochtonen in dienst moet
hebben. Als zij dat niet hebben, moet daar een sanctie tegenover gesteld worden.
Een andere optie is, dat zij een deel moeten inleveren van de lastenverlichting
die zij van het paarse kabinet de afgelopen jaren hebben gekregen. Daar mag
toch wel iets tegenover staan. Hoe oordelen de bewindspersonen hierover? Ik
realiseer mij dat er veel haken en ogen aan zitten. Maar zouden wij niet,
nu er krapte is op de arbeidsmarkt is, minstens serieus moeten kijken of het
een optie is, die spiraal te doorbreken en te proberen, meer mensen aan de
slag te krijgen?Natuurlijk moeten het liefst zoveel mogelijk mensen aan het werk. Daar
zit echter ook een risico aan. Soms gaat het te snel en te gemakkelijk. Ik
bedoel daar het volgende mee. Onder de allochtone werklozen zijn veel, relatief
jonge mensen, zo is mij opgevallen in de statistieken. Wij moeten vooral investeren
in die mensen. Als je nu op een vrij gemakkelijke manier mensen aan het werk
krijgt, dan lost dat tijdelijk het probleem op van de werkloosheidsstatistieken,
maar op de langere termijn zijn zij bij een recessie de mensen die het eerst
weer aan de kant staan. Je moet mensen vooral aan het werk helpen, want dat
is een heel goede manier van integreren, maar daarnaast moet je veel oog blijven
houden, mensen verder op te leiden en in hen te investeren.Er moet ook geïnvesteerd worden in inburgering en taal. Het is absurd
dat daarvoor nog steeds wachtlijsten zijn. Wij hebben er nog onlangs een debat
over gehouden. Tot mijn verbazing las ik in dit stuk dat de doelstelling van
dit kabinet wel degelijk is, binnen een jaar de wachtlijst weggewerkt te hebben.
In het vorige debat zei minister Van Boxtel dat het erom ging alle mensen
een taalcursus aan te bieden die op 1 mei op de wachtlijst staan. In de nota
lees ik echter dat de wachtlijsten weg moeten zijn. Ik hoop dat dit op 1 mei
het geval zal zijn.Er moet ook worden geïnvesteerd in mensen door het percentage schooluitval
dat nog steeds erg hoog is, te verlagen. Daaraan ligt een scala van oorzaken
ten grondslag. Er staat weinig concreets in de nota om dat probleem op te
lossen. Er moet worden geïnvesteerd in mensen die nu al wel werken, maar
in gesubsidieerde arbeid, de vroegere Melkertbanen. Ik hoor heel vaak van
allochtone mensen dat zij gevangen zitten in de gesubsidieerde arbeid. Zij
hebben die baan, maar er is geen enkele mogelijkheid voor doorstroming.De voorzitter:Mevrouw Kant, u bent bijna door uw spreektijd voor beide termijnen heen.
U moet gaan afronden.MevrouwKant(SP)Ik heb geen tweede termijn nodig, voorzitter, maar ik heb hierna nog een
kort punt en dan ben ik klaar.Er moet serieus worden gekeken naar de gesubsidieerde arbeid. Zij hebben
geen mogelijkheid om door te stromen, cursussen of een opleiding te volgen.
Ik vind dat een probleem. 9% zit wel boven het gemiddelde, zo lees ik in de
stukken, maar dat is vooral vanwege ontslag. Het ontslag is hoger dan het
gemiddelde, maar niet de doorstroming. Die doorstroming is juist lager. Ik
vind het heel mager. Wat doen wij voor allochtonen die wel degelijk veel meer
mogelijkheden hebben, maar daarvoor niet de kans krijgen in een gesubsidieerde
baan? Is er geen mogelijkheid die om te zetten in gewoon betaald werk en deze
mensen extra cursussen en opleiding te bieden?Mijn laatste punt gaat over de buitenlandse arbeidsmigratie. Er zijn nu
vergunningen afgegeven voor buiten de EU. Ik vind dat een gemakkelijke weg.
Ik wil het nog harder zeggen: het is een gotspe dat er hier nog heel veel
mensen aan de kant staan, waarin geïnvesteerd moet worden, die graag
willen werken en dat wij toestaan dat mensen van buiten de EU naar Nederland
worden gehaald om hier te komen werken. Hoe heeft de minister van Sociale
Zaken dit kunnen toestaan? Waarom is hij niet strikter? Waarom worden die
vergunningen zo gemakkelijk afgegeven, bijvoorbeeld aan buitenlandse verpleegkundigen?
Ik heb hier een citaat voor mij liggen van de minister van Sociale Zaken,
waarin hij zegt: er zijn convenanten waarin dat is geregeld en u mag die vraag –
of het al of niet gewenst is om buitenlandse verpleegkundigen naar Nederland
te halen – over een paar jaar weer aan mij voorleggen. Al die tijdelijke
vergunningen zijn bedoeld om te voorkomen dat wij iets krijgen wat wij in
het verleden hebben gehad en niemand wil, want het heeft toch iets merkwaardigs
dat wij nog een behoorlijk potentieel aan arbeidsaanbod hebben dat met een
zekere scholing ook voor dit deel geschikt te maken is voor de arbeidsmarkt.
De minister zegt dus dat die vraag over een paar jaar opnieuw aan hem mag
worden voorgelegd, maar ik leg hem die vraag graag vandaag voor. Er komen
nu immers mensen van buiten de EU en wij hebben nu al die mensen die aan de
kant staan en die hier graag aan de slag willen.Tot slot hoor ik graag van de minister van SZW of hij het ethisch verantwoord
vindt om verpleegkundigen uit Zuid-Afrika en de Filippij nen
aan te trekken, gelet op het feit dat die mensen daar harder nodig zijn dan
hier.De heerVan der Staaij(SGP)Voorzitter! Het voorliggende plan van aanpak ziet er gedegen uit. Als
je het leest, duizelt het je van alle maatregelen die genomen zijn en worden
om de werkloosheid onder etnische minderheden terug te dringen. Maar er moet
ook veel gebeuren, want het gaat gewoon nog niet goed genoeg. Er is veel nodig
om de ambitieuze halveringsambitie van het kabinet daadwerkelijk te halen,
zeker als je je realiseert dat wij nu leven in een tijd van economische meewind
en dat de laag hangende appels inmiddels geplukt zijn.Wat enigszins ontbreekt in de nota, is een analytisch kader aan de hand
waarvan de verschillende beleidsmaatregelen gekwalificeerd en beoordeeld kunnen
worden. Zo'n kader werd wel geboden in de studie van Veenman "Buitenspel:
Over langdurige werkloosheid onder etnische minderheden". Hij heeft daarin
een onderverdeling gemaakt in vijf categorieën waarbij je ook voor de
verklaring van de oorzaken kunt aanknopen en aan de hand waarvan je ook beleidsmaatregelen
kunt rubriceren. In de eerste plaats gaat het om conjunctuur, de conjuncturele
terugval in het verleden; in de tweede plaats gaat het om transformatie; in
de derde tot en met vijfde plaats gaat het achtereenvolgens om discriminatie,
kwalificatietekorten en sociaal-culturele achtergrond. Bij die categorieën
wil ik in mijn verhaal aanknopen, allereerst dus bij de conjunctuur.Nederland zit economisch in de lift. Er is grote krapte in verschillende
sectoren van de arbeidsmarkt. Ook naar de mening van de SGP-fractie is het
nu dus de tijd om de inhaalslag onder allochtonen te maken. Zij zullen in
het bijzonder van deze periode moeten profiteren. Wij constateren echter een
toenemende stroom van werknemers van buiten de EU, hoewel in Nederland zelf
onder allochtonen genoeg arbeidspotentieel aanwezig moet zijn. Kunnen de bewindslieden
dit verklaren? Heeft de regering inzicht in de wijze waarop de toetsing aan
het prioriteit genietend aanbod plaatsvindt? Ik constateer overigens met genoegen
dat ook het algemeen werkgelegenheidsbeleid, mede als gevolg van de hoogconjunctuur,
de etnische minderheden relatief sterk ten goede komt.Bij de transformatie gaat het eigenlijk om de verkeerde plaats op de arbeidsmarkt.
Generiek en specifiek beleid moeten gecombineerd worden. Alleen het stimuleren
van werkgelegenheid en het bestrijden van werkloosheid door een sluitende
aanpak schieten tekort. Het allochtone aanbod moet afgestemd worden op kansrijke
beroepsgroepen op de arbeidsmarkt. Een goed middel daarvoor is beroepsoriëntatie:
stimuleer allochtone jongeren of mensen die een WIN-cursus volgen bijvoorbeeld
om in het onderwijs of de zorg of bij de politie te gaan werken. Kan er niet
een schepje bovenop dit stimuleringsbeleid worden gedaan? Ook het stimuleren
van etnisch ondernemerschap is overigens een goed voorbeeld van specifiek
beleid om het allochtone arbeidsaanbod te transformeren.Dan de discriminatie en onbewuste selectieprocessen. Werkgevers moeten
ook naar de mening van de SGP-fractie consequent aangesproken blijven worden
op hun verantwoordelijkheid, met inbegrip van het stimuleren en belonen van
goede prestaties op dit gebied. Toch lijkt het op positieve actie gerichte
beleid niet bijzonder doeltreffend. Ik sluit mij aan bij de vragen over de
Wet SAMEN: hoe komt het dat het verschil tussen ondernemingen die wel of niet
onder de wet vallen, nauwelijks zichtbaar is? Beschouwt het kabinet deze wet
inderdaad als meer dan symboolwetgeving? Hoe wordt tegen de toekomstige werking
van de wet aangekeken?Aan de suggestie van collega Noorman over het optuigen van de Commissie
gelijke behandeling heeft de SGP-fractie geen behoefte. Naar onze mening is
de eigen onderzoeksfunctie van de commissie toereikend en is de status van
de uitspraken in de praktijk geen probleem; ook de weg naar de rechter staat
immers open.Het vierde punt wordt gevormd door de kwalificatietekorten. De kern van
het arbeidsmarktbeleid etnische minderheden is, wat de SGP-fractie betreft,
gelegen in het bestrijden en wegwerken van tekorten op het gebied van opleiding,
scholing, maatschappij- en taalkennis enz. Een krachtig beleid ter bestrijding
van taalachterstanden is van groot belang. Het debat van enkele weken geleden
hoeven wij nu niet te herhalen, maar zaken als bestrijding van voortijdige
schooluitval ofwel drop-out en een goede begeleiding bij de overgang van school
of WIN-cursus naar werk staan hierbij centraal. Dit conglomeraat van maatregelen
moet, gelet op de enorme instroom die ook in de toekomst aan de orde zal zijn,
meer de kern van het beleid vormen. Naar mijn mening zal een beter opgeleid
en taalvaardig allochtoon arbeidsaanbod minder kans maken op directe en indirecte
discriminatie op de markt. Alleen zo worden allochtone werknemers weerbaar
op de markt en kunnen zij concurreren met de autochtone arbeidskrachten. Tegen
de achtergrond van het advies van de Algemene Rekenkamer om te komen tot een
minder vrijblijvende benadering van oudkomers vraag ik de regering naar de
juridische grondslag voor het verbinden van de verplichting van taalscholing
aan een uitkering. In hoeverre gebeurt dit nu? Is de regering bereid te bevorderen
dat die verplichting wordt opgelegd en nagekomen?Voorzitter! Het woord "interculturalisatie" komt verschillende malen in
de nota voor. Het heeft te maken met het opbouwen van sociaal en cultureel
kapitaal bij zowel autochtonen als allochtonen. Door middel van sollicitatietraining
voor allochtonen maar ook door genoemde interculturalisatie kan onderscheid
worden gemaakt en is maatwerk in concrete gevallen mogelijk. Er wordt hier
kortom aan twee kanten van de toonbank gewerkt.Voorzitter! Ik mis in de nota een duidelijke visie op plaats en functie
van de gemeenten. Welke perspectieven kunnen de bewindslieden bieden op dit
punt?Voorzitter! Ik heb indertijd een motie ingediend waarin wordt aangedrongen
op specifieke maatregelen voor toegelaten vluchtelingen om hun arbeidsmarktpositie
te verbeteren. Op verzoek van de minister van GSI heb ik die motie aangehouden.
Mijn vraag is nu: welke resultaten heeft het onderzoek naar gerichte acties
gehad? Welke mogelijkheden zijn er voor specifieke impulsen? Dit lijkt mij
buitengewoon relevant, ook in het licht van de uitkomsten van het onderzoek
naar nieuwe etnische groepen in Nederland. Hieraan voeg ik toe de vraag of
er ook oog is voor het langetermijnbeleid, want het onderzoeksrapport
laat zien dat arbeid beneden opleidingsniveau wordt aanvaard en dat prikkels
om arbeid te aanvaarden, zoals gezinshereniging, op termijn wegvallen.De vergadering wordt van 15.22 uur tot 15.35 uur geschorst.MinisterVan BoxtelVoorzitter! De Kamer wil terecht op een aantal punten de vinger leggen,
maar ik wil toch maar beginnen met erop te wijzen dat wij de afgelopen periode
een spectaculaire daling van de werkloosheid onder etnische minderheden zien,
echt spectaculair. Zulk nieuws mag ook wel eens uitgevent worden. In 1994
zaten wij op gemiddeld 26% en in 1999 zaten wij op 14%. Natuurlijk speelt
de hoogconjunctuur daar mee een rol in, maar dat die daling zich zo doorzet
doet ons enorm veel deugd. In de periode 1994-1998 nam de werkloosheid onder
etnische minderheden met 10% af en bij autochtonen met 3%. Ook in 1999 heeft
zich die grotere afname van de werkloosheid onder etnische minderheden doorgezet,
namelijk 2% daling bij de etnische minderheden en 1% bij de autochtonen.Voorzitter! De heer Kamp zei dat toen ik aantrad – dat zei ik overigens
in commissie met het kabinet, want het is een kabinetsdoelstelling –
ik een halvering van het verschil wilde. Welnu, dat hebben wij ook bewust
gedaan, want wij wilden uitstralen dat wij in deze tijd van hoogconjunctuur
willen proberen die inhaalslag te maken voor deze groepen die volwaardig deel
uitmaken van onze samenleving. De heer Kamp zei dat ook zo. Ik doe daar nu
ook niets aan af, maar dat wil niet zeggen dat de evaluatie al in het voorjaar
van 2002 kan plaatsvinden. Wij hebben in 1998 ook echt gesproken over deze
kabinetsperiode, dus tot en met 2002, en dan kunnen wij niet eerder dan in
2003 bezien wat het effect over die hele periode is. Natuurlijk rapporteren
wij u regelmatig over de voortgang. Dit document, de nota, laat ook zien dat
de werkloosheid weer 2% minder is geworden dan in 1998, namelijk van 16 naar
14%. U zult dat van ons blijven horen. Deze inspanning wilden wij van harte
op ons nemen, juist ook om de volwaardige participatie van deze mensen zo
goed mogelijk veilig te kunnen stellen, ongeacht kleur, afkomst, land van
herkomst, ras, enz. Dat doet er voor ons helemaal niets toe!De heerKamp(VVD)Voorzitter! Ik wil niets afdoen aan deze positieve geluiden van de heer
Van Boxtel. Bovendien vind ik een positieve benadering ook essentieel. Ik
heb hem er ook voor geprezen dat hij zijn nek heeft durven uitsteken, maar
het vervelende is wel dat het met de verhouding niet goed gaat. In 1998 was
de werkloosheid onder allochtonen een factor vier groter en in 1999 zelfs
bijna een factor vijf. Dat betekent dat die groep relatief gezien dus verder
achteruit loopt!MinisterVan BoxtelAls u het zo doorbenadert, dan heeft u daar wel een punt, maar in 1998
constateerden wij ruim 4% werkloosheid onder de autochtone bevolking, toen
al ongekend laag en gelukkig maar. Als steeds meer werklozen, ook in de autochtone
groep, de weg naar de arbeidsmarkt terug weten te vinden, kan men het kabinet
niet voor de voeten werpen dat het verschil niet helemaal gedicht wordt als
het bij de autochtonen een klein beetje beter gaat en bij de allochtonen een
stuk beter. Ik vind echt dat je dit anno 1998 moet bezien. Toen zaten wij
met een factor vier. De spectaculaire daling zet zich door. Het zou toch wel
heel bizar zijn om gelet op het feit dat de percentages bij de autochtone
bevolking ook nog wat omlaag gaan, te zeggen dat het kabinet de doelstelling
van halvering van het verschil niet haalt, terwijl wij in feit alleen maar
successen te melden hebben, namelijk dat er steeds meer mensen naar de arbeidsmarkt
gaan. Ik vind dat je dan ook zo reëel moet zijn en moet erkennen dat
die daling onder de allochtonen zich doorzet. Stel dat het ons zou lukken
om de werkloosheid onder de autochtonen naar 2% te brengen en onder de allochtonen
tot 10%, dan kun je toch niet zeggen dat de werkloosheid onder allochtonen
steeds groter wordt? Dat is de wereld op zijn kop zetten. Ik straal liever
met u uit dat wij alles uit de kast halen om die daling te laten doorzetten,
maar ik laat mij niet voor de voeten werpen dat als wij die daling spectaculair
kunnen doorzetten, helaas die halvering van het verschil niet lukt omdat het
ook zo goed gaat met de autochtonen.De heerKamp(VVD)Die benadering spreekt mij aan. Het is waar dat wij onze zegeningen moeten
tellen, zeker in dit opzicht. Als je met hard werken dergelijke resultaten
boekt, moet je daar blij mee zijn. Ik vind het echter verontrustend dat de
verhouding van een factor 4 naar bijna een factor 5 is verslechterd, maar
de minister heeft de andere kant van de zaak terecht verwoord.MevrouwNoorman-den Uyl(PvdA)Ik herinner eraan dat wij met de minister een afspraak hebben gemaakt.
Hij heeft twee jaar geleden uitgelegd hoe hij de doelstelling van het kabinet
interpreteert, namelijk een halvering van de werkloosheid onder allochtonen
ten opzichte van autochtonen in 1998. Dit betekent dus ook dat wij begin 2002
op basis van deze norm de staat moeten opmaken. Die afspraak staat en ik wil
daaraan vasthouden. Het lijkt mij niet goed hieraan ieder jaar weer nieuwe
interpretaties toe te voegen.MinisterVan BoxtelAfspraken zijn afspraken. Ik heb het toen gezegd en wil het nu nog eens
herhalen: wij streven naar een halvering van het werkloosheidsverschil ten
opzichte van de cijfers van 1998. Dit geldt voor de hele kabinetsperiode.
Ik heb in eerdere stukken al geschreven en ook in deze nota herhaald dat wij
in 2003 de balans kunnen opmaken van wat er in deze kabinetsperiode is gelukt.
Dit neemt niet weg dat wij bereid zijn de voortgang te bezien en iedere keer
daarover in debat te gaan. In plaats van te anticiperen op het opmaken van
de politieke balans wil ik laten zien of wij de facto minderheden aan het
werk krijgen. Daar gaat het om en daarop is alle energie gericht.Ik noem een aantal dingen dat in gang is gezet. In de eerste plaats wijs
ik op het convenant met het midden- en kleinbedrijf. Het komt inderdaad traag
uit de startblokken, maar wij geven niet op. Wij sluiten convenanten met de
grote bedrijven waarin sterk wordt ingezet op de interculturalisatie van het
personeelsbeleid en waarin meerdere, zelfs kwantitatieve afspraken worden
gemaakt. Dit is tot nu toe nog niet vertoond. Wij blijven dus weg van de uiterste
variant waarvoor mevrouw Kant steeds als enige pleit, dat wil zeggen voor
verplichte aantallen en boetes als die niet worden behaald. Ik kan haar wel
voorspellen wat er dan gebeurt. Moeten wij de bedrijven dan sluiten
als zij het niet halen, of de winst afpakken? Dan zijn we verder van huis.
Dit is precies de kant die wij niet op willen. Binnen die grenzen doen wij
echter van alles.MevrouwVerburg(CDA)Voorzitter! Ik was het eens met de formulering van de minister dat wordt
gestreefd naar een halvering van het verschil in 1998, met zijn toevoeging
daaraan ben ik het echter absoluut niet eens. De politieke afrekening moet
natuurlijk niet pas in 2003 plaatsvinden, maar begin 2002, want dan is er
ook iets af te rekenen en heeft zijn uitspraak in politieke zin ook enige
zin.MinisterVan BoxtelIk was blij met de komst van minister Vermeend op het ministerie van SZW,
omdat hij met mij wil proberen alle doelstellingen van dit dossier te behalen.
Daarbij passen ook onorthodoxe middelen. De convenanten bevatten vergaande
afspraken waarin bedrijven zich publiekelijk conformeren en uitspreken over
de doelstellingen die zij nastreven. Wij zullen dit monitoren en wij zullen
de Kamer op de hoogte houden.MevrouwVan Gent(GroenLinks)De minister zegt dat hij blij is dat minister Vermeend op het ministerie
is gekomen. Betekent dit dat de aanwezigheid van minister De Vries tot vertraging
leidde?MinisterVan BoxtelNee hoor, dat suggereer ik helemaal niet. Het moment van ministerswisseling
viel toevallig samen met de uitwerking van de motie-Noorman voor een totaal
plan van aanpak en het moment waarop de commissie-Nijpels haar eindrapport
inleverde. De reeks aanbevelingen daarin willen wij uitvoeren. En wat betreft
de Schaefer-achtige benadering waaraan een aantal leden refereerden: voor
het sluiten van convenanten proberen wij nu de vloer te vinden; wij gaan naar
bijeenkomsten en met een bus rondrijden. Al deze manieren passen in dat plan.
Onlangs hebben wij het communicatieplan Meedoen is winnen naar de Kamer gezonden.
Al die aspecten zitten daarin. In de komende jaren zullen wij dus vaak in
het land te zien zijn om ervoor te zorgen dat de successen ook echt worden
geboekt.Enkelen refereerden aan het laatste debat over inburgering. Dat moeten
wij nu niet overdoen, maar het is essentieel dat de aansluiting tussen inburgering
en arbeidsmarkt veel beter wordt. In het algemeen overleg hebben wij het reeds
over de onderzoeken hiernaar gehad. De taskforce die nu aan de gang is, heeft
mede als zijn opdracht een betere aansluiting tussen een succesvol inburgeringtraject
en de arbeidsmarkt. Daarbij passen zeker de duale leertrajecten, waarmee wij
de vraag in het bedrijfsleven naar arbeidskrachten willen koppelen aan het
aanbod van nieuw- en oudkomers, eventueel in combinatie met taallessen. Tot
voor kort waren dit zeer gescheiden circuits. U kent de verhalen wel: de ROC's
zetten de cursussen op met algemene klasjes voor zowel analfabeten als hoogopgeleiden.
Onze inzet is nadrukkelijk gericht op een differentiatie naar vaardigheden
en talenten, cursussen op maatwerk en een betere koppeling naar de arbeidsvoorziening.
Ik hoop dat de Kamer erop vertrouwt dat de taskforce dit in convenanten op
regionaal niveau vastlegt, waarbij alle partijen de facto worden betrokken.
In het bijzonder geldt dit ook voor de groep hoger opgeleide vluchtelingen.
Uit de nota blijkt overigens dat wij wel degelijk met een instantie als het
UAF afspraken willen maken voor maatwerk. Over de subsidierelatie zal collega
Vermeend zodadelijk spreken.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Ongetwijfeld gaat minister Vermeend er ook iets over zeggen, maar misschien
kunt u elkaar wat stimuleren. Dus even concreet: bent u van mening dat de
subsidierelatie en de werkzaamheden van het UAF moeten worden gecontinueerd
totdat er iets anders voor is gevonden? Zo niet, dan wordt het kind met het
badwater weggegooid.MinisterVan BoxtelIk ga over het kind en de heer Vermeend over het badwater. Wij gooien
geen van beide weg; het kind moet gewoon gewassen worden. Op de subsidievraag
zal de heer Vermeend terugkomen. Maar los van de subsidierelatie: wij zijn
al met het UAF in gesprek om de selectie naar talenten en duale leertrajecten
te faciliteren. U moet ons enkele maanden de tijd geven om goede werkafspraken
te kunnen maken.Hetzelfde geldt voor ons contact met een aantal minderhedenorganisaties.
Zoals bekend is er het Landelijk overleg minderheden. Het IOT (Inspraakorgaan
Turken) heeft zich in het verlengde van het convenant met het MKB spontaan
aangemeld om mee te praten over diens rol. Samen met de zeven erkende minderhedenorganisaties
willen wij ervoor zorgen dat mensen uit deze gemeenschappen zelf de verantwoordelijkheid
oppakken voor het betreden van de arbeidsmarkt.Hetzelfde geldt voor het realiseren van netwerken tussen ministeries en
allochtone studentenorganisaties en alumniverenigingen. Daartussen worden
nauwe contacten gesmeed. Vandaag is iets bekend geworden waarmee ik echt blij
ben. Het betreft het aantal trainees bij de rijksoverheid. Dat ligt nu op
16%. Anderhalf jaar geleden hoorde ik dat het in een jaar tijd terugzakte
van 10% naar 2%. Toen heb ik hel en verdoemenis geroepen en gezegd: dit kan
niet waar zijn. Er is toen een afspraak gemaakt dat we streven naar 10%. Wij
zitten nu op 16%. Ik hoop dat wij dat vast kunnen houden. Het zijn de koplopers,
de rolmodellen waar veel mensen achteraan komen. Zij kunnen op een goed niveau
een kans krijgen bij de rijksoverheid.MevrouwNoorman-den Uyl(PvdA)Ik heb gezegd dat ik 10% te weinig vind voor een zekere representatie
in het bestand. Ook 16% is in beginsel nog niet echt goed genoeg voor een
representatief aantal allochtonen binnen de ministeries. Daar is meer voor
nodig. Wil de minister dat percentage nog vergroten?MinisterVan BoxtelJe kunt zeggen dat ieder percentage nooit genoeg is. U bent lid van de
partij van nooit genoeg. Als wij nu al op 16% zitten, dan is het voor de werving
binnen de rijksoverheid ongeveer een eer om ieder jaar dat percentage vast
te kunnen houden. Wij praten uiteindelijk over geschikte kwaliteiten. Wij
hebben alles laten nakijken. Door druk van mijn kant zijn de selectievoorwaarden
en de psychologische tests aangepast. Wij hebben het zo neutraal mogelijk
gemaakt opdat de juiste kwaliteit binnen kan komen. Wij moeten er vertrouwen
in hebben dat wij die groep steeds beter gaan aanboren. Ik heb daarin vertrouwen.
Waarom? Omdat steeds meer tweede en derde generatie allochtone
mensen topkwaliteit gaan leveren. Zij zitten op de universiteit en hogeschool.
Die stromen feitelijk door. De laatste discriminatiemechanismen, het glazenplafondmechanisme,
waarover mevrouw Van Gent sprak, moeten voortdurend aan de orde worden gesteld.
Ik praat met de algemene bestuursdienst om ervoor te zorgen dat er ook op
het topniveau bij de rijksoverheid meer gezichtsbepalende figuren komen anders
dan alleen de directeur minderhedenbeleid van het ministerie van Binnenlandse
Zaken. Je kunt moeilijk volstaan met de gedachte dat dit tot in lengte van
dagen de enige zwartgekleurde topambtenaar binnen de rijksoverheid zal blijven.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Ik vind het een waardevolle suggestie. De minister wil de zeven erkende
minderhedenorganisaties bij het beleid betrekken. Hij gaat met hen in gesprek.
Heeft hij ook iets te bieden? Ik denk aan persoonsgebonden budgetten. Vaak
is sprake van weinig middelen, terwijl in andere organisaties veel geld omgaat
en niet succesvol wordt geopereerd. Is hij bereid tot verschuiving van middelen,
als hij de zelforganisaties er heel direct bij wil betrekken?MinisterVan BoxtelEr is onlangs met staatssecretaris Vliegenthart gesproken over de subsidies
aan zelforganisaties. Naar mijn weten is dat debat afgerond. Dat neemt niet
weg dat wij met Sociale Zaken voortdurend bekijken of wij iets kunnen doen
voor deze organisaties, onder het beslag dat er goede plannen liggen en wij
precies weten wat wij aan elkaar hebben. Het beloven van geld vind ik gratuit.MevrouwVerburg(CDA)Hebben wij het nu over minderhedenorganisaties, over zelforganisaties
of over beide?MinisterVan BoxtelIk heb het over de minderhedenorganisaties. Ik heb het IOT genoemd maar
er zijn meer instanties die met ons mee willen denken. Hun verlengde arm is
vaak de zelforganisatie die lokaal en regionaal een rol moet spelen om de
arbeidsmarktproblematiek te doorbreken.MevrouwVerburg(CDA)Is mijn conclusie juist dat u, op het moment dat ze een concrete, aanwijsbare
rol spelen, bereid bent om daarvoor te betalen?MinisterVan BoxtelJa, maar ik ga nu niet zeggen hoeveel en voor wie. Dat is afhankelijk
van de kwaliteit van de gesprekken.Voorzitter! Hoewel de heer Vermeend daarop nader zal ingaan, wil ook ik
een opmerking maken over de percentages die de heer Kamp heeft genoemd in
relatie met de WAO-problematiek. Uit de enquête beroepsbevolking hebben
wij de volgende cijfers gehaald: voor Turken ligt de nettoparticipatie op
40% en voor Marokkanen op 37. Wij hebben het hier echter over mannen én
vrouwen, zoals ik al bij interruptie meldde. Gaat het om uitsluitend de mannen
dan is het percentage voor Turken 54 en voor Marokkanen 51. Dat is dus wat
hoger dan de heer Kamp aangaf, maar dat neemt niet weg dat hij een punt heeft
dat aan de orde moet worden gesteld. Dat moet dan overigens in brede zin gebeuren
omdat er allerlei mechanismen mee kunnen spelen, waaronder de vragen of ze
wel goed genoeg worden bereikt, waarom al die mensen daarin zijn gekomen enz.De heerKamp(VVD)Het is belangrijk dat wij het over de cijfers eens zijn. De percentages
die ik heb genoemd, hebben echt alleen maar betrekking op mannen van 40 jaar
en ouder. Ik verwijs naar de ISEO-rapportage over 1998 en ik stel u voor,
deze gegevens na te trekken bij het ministerie van Sociale Zaken. Als u dat
doet, komt u op dezelfde uitkomsten uit.MinisterVan BoxtelDie cijfers kennen wij; de heer Vermeend heeft ze ook. Echter, we zijn
inmiddels twee jaar verder en de enquête beroepsbevolking van het CBS
is weer een volgende slag. Wij moeten de dynamiek van dit geheel in acht blijven
nemen. Nogmaals, dit doet niets af aan het feit dat u het volste recht heeft
om bij deze specifieke problematiek stil te staan en ons te vragen, daar nog
eens goed naar te kijken.Voorzitter! Door verschillende woordvoerders zijn vragen gesteld over
het overleg met de gemeenten, de G4 en de G25. Ik ben doende met het voorbereiden
van een convenant met de G25 op het terrein van het personeelsbeleid. Wat
mij deugd doet, is dat het A&O-fonds van de gemeenten al veel voorwerk
heeft verzet door als subsidievoorwaarden in de nieuwe subsidieregeling culturele
diversiteit op te nemen dat gemeenten een quick scan van de organisatie laten
maken en een plan van aanpak voor hun diversiteitsbeleid opstellen, willen
zij in aanmerking komen voor middelen.Men zal zeggen dat hiermee niet helemaal de doelstelling wordt onderschreven
die het kabinet heeft geformuleerd. Voorzitter! Ik heb getracht om in het
overleg met de gemeenten zo ver mogelijk te komen en binnenkort gaan wij opnieuw
rond de tafel, maar ik kan mij ook voorstellen dat er wordt overvraagd wanneer
wordt gesteld: waarom nemen de gemeenten dit niet klakkeloos over? Allereerst
zij erop gewezen dat wij te maken hebben met een autonome bestuurslaag. Bovendien
heb ik een macro-overzicht terwijl er daarnaast natuurlijk grote regionale
en stedelijke verschillen zijn. Het gaat wat ver wanneer tegen al die steden
wordt gezegd: u moet klakkeloos de landelijke streefdoelstellingen overnemen.
Liever zou ik mij laten inspireren door het convenant, in het kader waarvan
ik concrete afspraken wil maken over in- en doorstroom van etnische minderheden.MevrouwVerburg(CDA)Hier begrijp ik absoluut niets van. Wij kennen in het GSB de sociale pijler;
het ministerie van Sociale Zaken hanteert de prestatiebudgetten; ook noem
ik het ESF-budget en de reïntegratiebudgetten. Mag de rijksoverheid,
gelet op dit alles, niet tegen de steden zeggen: wij gaan ervan uit dat jullie
deze ambitie van ons overnemen? Wij weten dat een zeer groot gedeelte, bijna
de helft, van alle werkloze allochtonen in de grote steden woont. Dit is toch
belachelijk?! Waar hebben wij het over? Nu gaat de minister de grote steden
"verzoeken" om deze ambitie over te nemen... Waarom stelt hij zich niet wat
steviger op in de richting van de grote steden? Ze krijgen geld zat en daar
horen bepaalde voorwaarden bij.MinisterVan BoxtelHartstikke stevig ben ik tegenover de gemeenten. Ik spreek ze nu heel
hard aan op het deponeren van de jaarcijfers ingevolge de Wet SAMEN. Een aantal
gemeenten blijft achter. Dat is mij een doorn in het oog, want
het Rijk doet het goed. Dat deponeert 100%. Daarmee is nog niet gezegd dat
er al een heel goed beleid is, maar er is in ieder geval inzicht.De wal zal het schip keren. De demografische cijfers wijzen uit, dat er
nu steden zijn met 30% tot 40% mensen met een andere etnische achtergrond.
De schoolprestaties gaan ieder jaar sprongsgewijze omhoog, maar een probleem
dat getackeld moet worden is dat van de schoolverlaters. Wij hebben 60 mln.
vrijgemaakt om dat probleem effectief te kunnen bestrijden. 48 mln. gaat naar
de G25. Die zullen daarvoor moeten presteren. Wij meten de output en niet
alleen op input. Als het lukt, zullen de mensen naar mijn overtuiging ook
binnen de gemeentelijke structuren en overheden een arbeidsplek krijgen.De gemeenten dwingen om mijn doelstellingen over te nemen gaat mij een
stap te ver. Wij hebben het over autonome bestuurslichamen. De gemeenten hebben
een eigenstandige verantwoordelijkheid. Laat de gemeenteraad het college maar
hard aanspreken op hetgeen lokaal precies wordt gedaan en nagelaten. Ik kan
dat beïnvloeden door te stimuleren, voorzover dat in het vermogen van
het Rijk ligt. Ik ga echter niet op de stoel van de gemeenteraad zitten.MevrouwVan Gent(GroenLinks)De minister wil niet op die stoel gaan zitten, maar hij is wel degene
die budgetten beschikbaar stelt. Daaraan kunnen natuurlijk voorwaarden worden
verbonden. Hoe lang blijft hij overigens nog stevig of geduldig?45% van de gemeenten voldoet niet aan de verplichting om cijfers te deponeren.
Hoe lang heeft de minister daar nog geduld mee? Het is toch werkelijk schandalig
dat onze eigen overheden zo'n slecht voorbeeld geven? Wij kunnen het bedrijfsleven
toch niet met droge ogen gaan vragen het wel op een goede manier te doen?
De minister is wel stevig, maar hij is zó geduldig!MinisterVan BoxtelIk ben absoluut niet geduldig. Je moet even door de macrocijfers heen
kijken. Voor het Rijk is het op zichzelf vrij gemakkelijk om voor 100% aan
de verplichtingen te voldoen. Er zijn dertien departementen, waar een aantal
instellingen onder hangen. Van de 550 gemeenten deponeren de meeste grote
steden. Misschien doe ik de gemeente Ameland onrecht, maar die heeft wellicht
niet gedeponeerd. Ik weet het niet precies. Het probleem zal daar echter niet
zo acuut zijn, omdat daar niet zoveel etnische minderheden wonen. In de steden
is het wel van het grootste belang. Nu wil ik dat inzicht wel, maar meer nog
dan in dat cijfer ben ik geïnteresseerd in de tweede doelstelling van
de Wet SAMEN. Wat is het type beleid dat er wordt gevoerd? Wordt er een intercultureel
personeelsmanagement gevoerd? Wij treffen allerlei voorzieningen om dat op
een hoger niveau te krijgen.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Als op Ameland het probleem relatief klein is, lijkt het mij ook relatief
eenvoudig om te voldoen aan de verplichting. Ik vind dat niet zo'n heldhaftig
argument.Mijn tweede vraag was hoe lang u nog geduld hebt. Hebt u ook in het hoofd
hoe die 45% drastisch omlaag kan, natuurlijk met al het achterliggende beleid?MinisterVan BoxtelIk hoop dat het niveau het volgend jaar zo'n 60% à 70% zal zijn.
Ik kan wel gemakkelijk 100% zeggen, maar ik weet niet of dat overal meteen
voor elkaar komt. De etnische minderheden en de werkloosheid concentreren
zich in de grote steden. Daar moet 100% deponeren gewoon gehaald worden. Ik
zal de gemeenten waar dit jaar weer niet gedeponeerd blijkt te worden aanschrijven,
want ik vind dat dit niet kan. Dat is dan ook publieke informatie. Als wij
die bekendmaken, kunnen niet alleen wij op rijksniveau, maar kunnen de mensen
ook op lokaal niveau de verantwoordelijken aanspreken.MevrouwVerburg(CDA)Dat wordt dan klaarblijkelijk niet meer dan een verzoek. Op welk moment
is de minister bereid om te korten op de rijksbijdragen voor de sociale pijler
in het grotestedenbeleid?MinisterVan BoxtelIk ben op geen enkele manier van zins om te korten op de sociale pijler
van het grotestedenbeleid omdat op die manier het paard achter de wagen wordt
gespannen. Het gaat om miljarden die breed worden ingezet voor bijvoorbeeld
sociale cohesie in de wijk en veiligheid. Ook moet dit geld voor een deel
gebruikt worden voor een betere aansluiting op de arbeidsmarkt. Met de Kamer
is bij het grotestedenbeleid afgesproken op welke doelstellingen wordt gemeten
en afgerekend. Er mogen geen andere doelstellingen doorheen fietsen waardoor
het bedrag onder druk wordt gezet. U krijgt dan met uw collega-woordvoerders
in de Kamer de grootste heibel omdat dit niet de inzet was. Ik zoek liever
een positieve benadering. Het geld is beschikbaar en er kan in de wijken geïnvesteerd
worden. Ook kan worden geïnvesteerd in arbeidsbemiddeling en toeleiding
naar de arbeidsplaats. Op het eind van de rit wordt afgerekend en dan wordt
bezien of het goed is gegaan.De heerKamp(VVD)Het is terecht dat de minister de gemeenten op hun eigen verantwoordelijkheid
aanspreekt en van de gemeenteraden het nodige verwacht. Wat vindt hij ervan
dat de werkloosheid onder Antillianen in Rotterdam driemaal zo hoog is als
in Utrecht? Vooral deze minister moet daarover toch zorgen hebben?MinisterVan BoxtelAbsoluut, die heb ik ook. Collega Vermeend zal hierop nader ingaan als
het gaat over het toepassen van sancties. Wij hebben echter te maken met de
lokale autonomie en eigen beleidsinterpretaties. Of wij moeten dit alles afschaffen
en er nationaal beleid van maken. Gemeenten hebben dan ook geen discretionaire
bevoegdheden meer en alles wordt vanuit Den Haag geregeld. De vraag echter
over bijvoorbeeld grote lokale uitvoeringsverschillen is alle reden om met
de gemeenten te trachten hierin meer lijn te brengen.MinisterVermeendVoorzitter! Ik dank de leden die de nota prezen voor de inzet. Ik ga eerst
in op de discussie over de WAO en de cijfers. Collega Van Boxtel zei al dat
hiernaar onderzoek moet worden gedaan en ik ben bereid om dit zo snel mogelijk
te doen uitvoeren. Dan kunnen alle genoemde aspecten breder aan de orde komen.
Als de cijfers op deze wijze worden geïnterpreteerd, moeten eerst de
achtergronden van het proces bezien worden.De heerKamp(VVD)Dat onderzoek betreft dus niet alleen de cijfers op zichzelf, maar ook
de oorzaken?MinisterVermeendHet gaat mij juist om de oorzaken. Als de oorzaak bekend is, kan naar
een oplossing worden gezocht.De heerKamp(VVD)In de eerste week van december wordt de begroting van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid behandeld. Kan de minister tegen die tijd inzicht geven?MinisterVermeendIk zal mijn best doen. Ik geef prioriteit aan het zo snel mogelijk uitzoeken.MevrouwNoorman-den Uyl(PvdA)Laat de minister ook een onderzoek verrichten naar de specifieke doelgroepen
in het traject of gaat het om een algemeen onderzoek? Ik vraag dit omdat in
het formuleren van verdergaand beleid de doelgroepen relevant zijn.MinisterVermeendIk ga allereerst de vraag van de heer Kamp beantwoorden. Dit concrete
verzoek honoreer ik.Wij hebben getracht in de nota zo concreet mogelijk aan te geven op welke
wijze de doelstelling van het kabinet gehaald kan worden. Daarvoor worden
concrete maatregelen genoemd. Inderdaad gaat het in dit geval om arbeidsmarktbeleid
in de breedste zin van het woord. Dat heeft dus niet uitsluitend betrekking
op minderheden. De heer Kamp maakte in dit verband een juiste opmerking.De vorige week gemaakte afspraak, intentieverklaring, met de Vereniging
van Nederlandse gemeenten is naar de Kamer gestuurd. Daarbij gaat het om een
sluitende aanpak voor ook het zittende bestand. Uit de cijfers die ook collega
Van Boxtel heeft genoemd, blijkt dat er in bepaalde steden sprake is van een
oververtegenwoordiging van minderheden. Daar profiteert men automatisch van
de sluitende aanpak, waarbij ernaar gestreefd wordt dat binnen twee jaar iedereen
in de bijstand wordt opgeroepen. Als de gemeente zo iemand heeft opgeroepen,
wordt onder andere naar de kwalificaties en de opleiding van betrokkene gekeken.
Men kan niet naar huis gestuurd worden.Het is mogelijk dat betrokkene een scholingstraject krijgt aangeboden.
Als die persoon daar nog niet aan toe is, wordt er naar een ander traject
gekeken, bijvoorbeeld van vrijwilligerswerk. Een andere mogelijkheid is dat
betrokkene al een passende baan kan worden aangeboden. De vrijblijvendheid
is eraf: als men passende scholing of passend werk krijgt aangeboden, heeft
men dat te aanvaarden. In de intentieverklaring voor de gemeenten is ook vastgelegd
dat er een sanctie is voor degene die een passend traject weigert. De betrokkenen
worden er vooraf op gewezen dat, als zij niet meewerken aan een passend traject,
de wet consistent en consequent wordt toegepast. De mensen hebben er dus maar
aan mee te werken. Als je een afspraak maakt, moet je je daaraan houden. Er
zijn wederzijds rechten en plichten. Zo moet de gemeente een passend aanbod
doen.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Ik kan heel ver met de minister meegaan. Op zich ben ik het er ook mee
eens dat de vrijblijvendheid eraf gaat. Vergeet de minister in dit verband
niet de werkgevers te noemen, dus degenen die werk aanbieden? Als het om sancties
voor werkgevers gaat, is het zo treurig dat het erop lijkt dat wij met lege
handen staan. Hoe kijkt de minister daar tegenaan? De cirkel moet wel rond
gemaakt worden in die zin dat er voor betrokkenen wel werkgelegenheid nodig
is.MinisterVermeendIk herhaal dat de betrokkenen worden opgeroepen en dat dan aan de hand
van de kwalificaties naar een passend traject wordt gekeken. Men moet zich
wel realiseren dat zo'n traject voor iedereen anders is. De populatie van
de bijstand is namelijk zeer divers: er zijn mensen die er kort in zitten
of die er vijf, zes jaar of zelfs langer in zitten. In het laatste geval is
de afstand tot de arbeidsmarkt vrij groot. Het is ook een illusie dat die
mensen onmiddellijk aan een baan geholpen kunnen worden. Dat vraagt vaak om
scholing, training en begeleiding, wat een intensief proces is. De gemeenten
nemen met de intentieverklaring dus nogal wat op zich.Als passend werk wordt aangeboden, bestaan daarvoor ook mogelijkheden.
Met andere woorden: er zijn al afspraken gemaakt over te vervullen vacatures.
Als iemand voldoende kwalificaties heeft en in aanmerking komt voor een baan,
wordt die persoon ook intensief begeleid naar de werkkring, zodanig dat de
persoon daar ook terechtkomt. Dit is ook een gevolg van het feit dat de vrijblijvendheid
eraf is. Het is een sluitende aanpak met een compleet aanbod en met afspraken
over en weer. Daar moet men aan meewerken. Gebeurt dat niet, dan gelden de
sancties van de wet. Zoals gezegd, worden de sancties consequent en consistent
toegepast. Er is ook een soort evenwicht tussen de wederzijdse rechten en
plichten en afspraken.Ik geef onmiddellijk toe dat dit in het verleden anders geregeld was.
Bovendien is de huidige arbeidsmarkt niet die van vijf of tien jaar geleden.
Dit zijn dus andere tijden.De heer Kamp vroeg of er grote verschillen zijn in het toepassen van sancties,
dus boeten en maatregelen. Het antwoord is: ja. De Kamer zal binnenkort van
mij een rapport krijgen waaruit dat blijkt. Het is ook een van de redenen
waarom ik, vooruitlopend daarop, tegen de gemeenten heb gezegd dat wij moeten
proberen om er in het kader van de sluitende aanpak ook voor te zorgen dat
wij op dat punt consequent omgaan met het sanctiebeleid. Het moet dus niet
zo zijn dat de ene gemeente het wel doet en de andere niet. Het is gewoon
het toepassen van de wet.MevrouwNoorman-den Uyl(PvdA)In mijn bijdrage in eerste termijn heb ik niet alleen gevraagd naar de
gemeenten, maar ook naar de uitvoeringsorganen, zoals GAK, GUO, Cadans en
LISV. Uit eerdere onderzoeken van de minister is gebleken dat die organisaties
met name het sanctie-instrument maar zeer marginaal gebruiken, zeker als het
gaat om het toeleidingstraject. Ik heb ook gevraagd om de component Taal en
taalonderwijs daarin te belichten.MinisterVermeendMevrouw Noorman heeft gelijk. Ook daarvoor geldt dat. Staatssecretaris
Hoogervorst heeft dat al eerder kenbaar gemaakt. Ik deel de opvatting van
mevrouw Noorman dat ook daar hetzelfde geldt: consistent en consequent toepassen.
Dat er wat aan mankeert, ben ik ook eens met mevrouw Noorman.De heerVan der Staaij(SGP)Is er nu een toereikende juridische grondslag om ook te kunnen verplichten
tot extra taalscholing, in het geval dat nodig is om voor een
passende baan in aanmerking te komen?MinisterVermeendVolgens mij biedt de huidige wet voldoende aanknopingspunten. Ik zie niet
in waarom het met de huidige wet niet kan.MevrouwKant(SP)Ik kan een eind meegaan met de gedachtegang van de minister, zeker als
het erom gaat dat iedereen die kan werken, werk moet accepteren als dat er
is. Toch vind ik het nog steeds eenzijdig. Mevrouw Van Gent zei dat terecht.
Als iemand werk niet aanvaardt, omdat hij dat niet geschikt vindt of niet
kan, komt er een sanctie. Maar als een werkgever iemand aangeboden krijgt,
mag die werkgever wel weer selectief zijn. Hij mag zeggen: die persoon neem
ik liever niet aan. Ik vind dat het van twee kanten moet komen. De werkgevers
die in het project meegaan, moeten ook de plicht hebben om iemand een baan
te geven die passend is.Mijn tweede vraag is...De voorzitter:U moet echt een heldere vraag stellen. Ik kijk ook even naar de klok.
De leden willen een tweede termijn houden en zij willen zelfs nog een schorsing
tussen de eerste en tweede termijn hebben. Ik vraag u, heel kort te zijn,
want anders moet ik u echt het woord ontnemen.MevrouwKant(SP)Akkoord. Wat is: kan werken? Vallen daar ook alleenstaande bijstandsouders
onder? Als dat zo is, heb ik daar heel grote bezwaren tegen.MinisterVermeendEven over het laatste punt. Ik heb de Kamer een brief gestuurd, waarin
het beleid voor alleenstaande moeders uitvoerig is uiteengezet. Ook voor alleenstaande
moeders hebben wij een pakket ontwikkeld, dat te maken heeft met de sluitende
aanpak. Die brief zal hier ongetwijfeld nog besproken worden. Daar ga ik nu
niet op in. Ook in dit geval geldt dat het gaat om een heel strikte individuele
benadering en om de mogelijkheden die betrokkene heeft. Het is een aanpak
die een vrij breed draagvlak heeft, ook binnen de gemeenten. Ook daarover
heb ik afspraken gemaakt met de VNG. Men kan dat lezen in de intentieverklaring
en in de brief die inmiddels al bij de Kamer is binnengekomen. De brief, die
gaat over het beleid met betrekking tot alleenstaande moeders met kinderen
onder 5 jaar en tot 16 jaar, is afgelopen vrijdag de deur uitgegaan.Voorzitter! Wanneer wij een beleid van een sluitende aanpak gaan voeren,
worden een aantal van de maatregelen die hier concreet worden voorgesteld,
geïntegreerd in het beleid van de sluitende aanpak. Dat moeten wij ons
goed realiseren. Het vraagt nogal wat van de gemeenten. Dat is een van de
redenen dat ik met een aantal wethouders rond de tafel ben gaan zitten. De
successen die geboekt moeten worden, moeten voor een belangrijk deel uit de
gemeenten komen. Het is een kwestie van medebewind, met een zekere autonomie.
Van de andere kant ontslaat het mijn collega en mij niet van onze verplichting,
waar mogelijk afspraken te maken over een aantal doelstellingen die wij willen
bereiken. Bij de wethouders en bij de VNG heb ik gemerkt dat men er zelf alles
aan gelegen vindt om die uitdagingen aan te gaan. Men zal onmiddellijk vragen
wanneer men daarvan de resultaten kan zien. Dat zal per gemeente verschillen.
Wij moeten ons realiseren dat de ene gemeente een veel groter en ingewikkelder
probleem heeft dan de andere gemeente. De werkloosheidscijfers in de grote
steden liggen in het algemeen wat hoger. De problematiek is daar ook groter.
De ene gemeente zal de sluitende aanpak dan ook sneller realiseren dan de
andere. Deze aanpak moet over de gehele linie vorm worden gegeven.Ik kom op de convenanten, onder andere met het MKB. Wij leren van een
bepaalde aanpak. Ik heb veel waardering voor de voorzitter van het MKB, die
de handschoen oppakt. Hij gaat aan de slag en benadert zijn leden. Ik ontken
niet dat er aanloopproblemen zijn, maar wij moeten elkaar niet in de put praten.
Een dergelijk probleem is bijvoorbeeld de wijze waarop de mensen worden benaderd.
Niet altijd is iedereen geschikt voor een vacature.Er is gevraagd of het juist is dat 30% van degenen die worden opgeroepen
niet komt opdagen. Ik heb dat cijfer in de krant gelezen en kreeg ook bijna
een woedeaanval. Ik heb laten nagaan waar het vandaan komt. Tot op heden heeft
men het niet kunnen traceren. Het schijnt dat 30% een meer algemene standaardnorm
is. Als het percentage juist is, moeten wij nagaan waar dat aan ligt. Wellicht
hebben sommigen al een baan of heeft men een goede reden om niet te komen.
Ik ben van mening dat iemand met een uitkering moet reageren op een oproep,
tenzij men een geldig excuus heeft. Dat geldt ook voor de aanpak in het kader
van het convenant.MevrouwNoorman-den Uyl(PvdA)Als je twee keer niet bent komen opdagen, wordt toch automatisch je uitkering
gestopt? Hoe zit dat bij het GAK?MinisterVermeendDat is de hoofdregel, maar ik heb begrepen dat dit in de praktijk lang
niet in alle gevallen gebeurt. Ik ben ervoor dat dit wel wordt gedaan. Hetzelfde
geldt voor het GAK. Ik heb al kenbaar gemaakt dat wij de uitvoering scherper
zullen volgen. De arbeidsmarkt laat daartoe alle ruimte.Mevrouw Noorman heeft een opmerking gemaakt over de CAO's en het uitgangspunt
last in, first out. Op zichzelf is dit een zaak van sociale partners. Ik zal
nagaan in hoeverre dat speelt bij de ontslagtoets, maar het lijkt mij dat
dit daarin geen rol speelt. Ik ken de praktijk op dat punt niet. Bij de ontslagtoets
is overigens de gehele procedure aan de orde.Er is gevraagd om een jaarlijkse rapportage. In onze nota is al een aantal
voorstellen daarvoor opgenomen.Dit kabinet zet behoorlijke stappen op het punt van het tegengaan van
de armoedeval. De belastingherziening 2001 houdt al de invoering van de arbeidskorting
in, waardoor de problematiek afneemt. Daarbij komt nog de ƒ 4000-maatregel,
waardoor de armoedeval ook afneemt. Wij moeten ons wel realiseren dat niet
alle heil van een financiële prikkel verwacht mag worden. Het gaat om
een pakket van maatregelen, te weten het bieden van passend werk, het verkleinen
van de armoedeval en het uitvoeren van een consistent en consequent sanctiebeleid.
Het verminderen van de armoedeval betekent niet dat iedereen weer aan het
werk komt. Betrokkene wordt intensief begeleid, met trajecten voor scholing,
training en passende arbeid. Ik zou het dus veel meer willen zien als een
totaal pakket waarin de armoedeval is ingebed. Omdat de armoedeval
in de praktijk een rol speelt, zeggen mensen dat het onvoldoende loont. Wij
moeten ook niet kinderachtig zijn als men zegt dat het onvoldoende loont.
Als mensen kunnen werken en passend werk aangeboden krijgen, zal men aan de
slag gaan.De heerKamp(VVD)De minister heeft recht van spreken inzake de armoedeval. De arbeidskorting
van ƒ 140 netto per maand komt mede uit zijn koker. Dat geldt ook voor
die ƒ 4000 in twee jaar, wat neerkomt op zo'n ƒ 170 per maand
netto. Zou hij net als destijds minister Bert de Vries deed, willen kijken
wat het bedrag netto per maand is dat iemand erop vooruit moet gaan, zodat
er een soort streefcijfer komt? Lijkt hem dat zinvol?MinisterVermeendIk heb vrij recent een studie laten doen naar wat ongeveer het verschil
zou moeten zijn. Ik meen dat dit rapport bij de Kamer ligt. In dat rapport
staan verschillende rekensommen. Het verschilt per individu. Voor een alleenverdiener
is het anders dan voor een alleenstaande. Maar die cijfers liggen bij de Kamer.De heer Kamp heeft een interessante opmerking gemaakt over de fase-indeling.
In toenemende mate merk ik in mijn contacten met de gemeenten dat de fase-indeling
maar relatief is. Zo blijkt van een aantal fase-4-gevallen van wie men zegt
dat zij een heel grote afstand tot de arbeidsmarkt hebben, dat als men echt
aan het werk gaat, zo'n 15 tot 20% vrij snel weer aan de slag kan komen. De
heer Kamp sprak over 140.000 mensen, van wie 50% in fase 4 en 25% in fase
3 zitten. Van hen zou drie kwart niet bemiddelbaar zijn. Dat kan er bij mij
ook niet in.MinisterVan BoxtelIn een ander overleg heb ik al eens gewezen op het voorbeeld uit Leeuwarden.
Men heeft daar het bureau Maatwerk ingehuurd. Zij zijn cliënten in fase
3 en 4 afgegaan. Hoewel het voorbeeld een beetje gedateerd is – het
is van vorig jaar – heeft men in no time 400 mensen huis aan huis bezocht.
Van die 400 waren er 80 inmiddels structureel aan het werk. Dan denk ik: wat
is er mis?MevrouwVerburg(CDA)Wil de minister ook nog iets zeggen over de cliënten in fase 1 en
2 uit de etnische minderheden? Het gaat om 19.000 mensen in fase 1 en 11.000
in fase 2. Ik hoor nu geruchten dat die cijfers niet zo deugen.MinisterVermeendIn antwoord op vragen van de heer Kamp heb ik al gezegd dat ik die faseproblematiek
nog eens echt goed ga bekijken. In de praktijk blijkt dat men in een aantal
gevallen niet onmiddellijk inzetbaar is, omdat men scholing, training en ervaring
mist. Een werkgever zegt dan: komt u later, als u voldoende geschoold bent,
nog maar eens langs. Dat blijkt ook in de praktijk. Ik leer dat ook van het
MKB-convenant. Gezien de cijfers ben ik voornemens, heel goed te kijken of
die fase-indeling wel zo geweldig werkt en zo praktijkgericht is als wij in
het verleden hebben gedacht.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Wat de minister over de fase-indeling zegt, is interessant. Als je naar
de situatie op de arbeidsmarkt kijkt, is het dan geen tijd om af te stappen
van die fase-indeling? Mij lijkt dat ook een sluitende aanpak. De aandacht
moet niet verminderen, maar de stigmatisering van die indeling moet verdwijnen.MinisterVermeendMevrouw Van Gent gaat net iets te hard.De voorzitter:Gelet op de klok wil ik nu geen interrupties meer toestaan.MinisterVermeendIk heb hierover gesprekken gevoerd met wethouders. Over het algemeen heeft
men problemen met die indeling. Ik zie die problemen ook. Aan de andere kant
moeten wij ons realiseren dat er ook een financieringsaspect aan zit. Je moet
dan wel zoeken naar een andere wijze waarop je met je financieringen omgaat.
Wij hebben nu die indeling; laten wij eens bekijken wat de knelpunten zijn
en of er andere mogelijkheden zijn. Voorlopig zit ik echter vast aan die fase-indeling,
ook vanwege de wijze waarop wij onze geldmiddelen verdelen. Het moet dus niet
zo zijn dat gemeenten die heel veel inspanningen leveren voor mensen die minder
goed bemiddelbaar zijn, het paard achter de wagen spannen. Die extra aandacht
moet wel blijven; daar krijgt men ook extra geld voor. Ik moet er dus altijd
voor zorgen dat gemeenten en andere instellingen dat extra geld inzetten voor
de categorie met een behoorlijke afstand tot de arbeidsmarkt. Die afweging
moet je maken. De stigmatisering gaat er dan in feite ook af, want die aanduiding
is natuurlijk raar. Ik heb echter nog geen creatieve gedachten om daar een
andere woord voor te bedenken. De wethouders hebben mij een aantal suggesties
gedaan; daar kijk ik nu naar.Dan het andere hoofdpunt, de mensen uit het buitenland. Ik heb gekeken
naar de cijfers van vorig jaar met betrekking tot de tewerkstellingsvergunningen.
Ik wijs erop dat het niet zo is dat iedereen hier kan binnenlopen en zomaar
aan het werk kan gaan; dat misverstand mag wel eens worden weggenomen. Voorzover
het de Europese arbeidsmarkt betreft, is er natuurlijk geen probleem: de werkgevers
kunnen eerst werven op de Nederlandse markt en vervolgens kunnen zij vrij
werven op de grote Europese arbeidsmarkt. De eerste opdracht is dus werven
op de Nederlandse markt, het prioritaire aanbod; als dat niet lukt, moet je
naar de Europese markt. Dat moet serieus gebeuren, want als je bij Arbeidsvoorziening
zegt dat je in Europa hebt verworven, krijg je niet onmiddellijk een tewerkstellingsvergunning
voor mensen uit derde landen. Zo werkt het niet; je moet aantonen dat je serieus
gebruik hebt gemaakt van alle bekende kanalen en wervingstechnieken die ook
in andere landen van toepassing zijn. Met andere woorden: er moet serieus
aangetoond worden dat je er alles aan hebt gedaan om mensen voor je bedrijf
te krijgen. Als dat niet lukt, kun je – ik zeg: "kun je" – onder
bepaalde voorwaarden in aanmerking komen voor een tewerkstellingsvergunning.
Over het algemeen zijn dat allemaal tijdelijke vergunningen die op dit ogenblik
ook aan voorwaarden zijn verbonden; ik heb daarover een debat met de Kamer
gevoerd. Ik geef een voorbeeld. Wij hebben problemen met ICT-personeel. Er
wordt in Nederland geworven, maar dat lukt niet in alle gevallen. Dan kun
je gaan werven in Europa en pas als ook dat niet lukt, kom je ervoor in aanmerking
om ICT-personeel te werven in derde landen. Daarvoor wordt een vergunning
afgegeven die aan een aantal voorwaarden is gekoppeld. Een van
de voorwaarden die wij op dit ogenblik stellen, is dat men in de periode van
twee jaar waarvoor men toestemming krijgt om iemand hier tewerk te stellen,
zorgt voor training en begeleiding van het zittend personeel dat dat werk
eventueel kan overnemen; of men moet werven op de Nederlandse markt en zo
nodig vervolgens op de Europese markt om te zoeken naar nieuw personeel dat
de ICT-functie te zijner tijd kan overnemen. Het is dus allemaal gekoppeld
aan stringente en strenge voorwaarden.Dit geldt ook voor het convenant over de verpleegkundigen. Ik ga dat debat
overigens niet herhalen; mevrouw Kant zou dat graag willen, maar dat debat
heeft zij in de Kamer met mijn collega Borst gevoerd. Daarbij is uitdrukkelijk
ingegaan op al die aspecten, de daarbij horende voorwaarden en de ethische
aspecten. Ik heb dat debat gevolgd, want het is in overleg met mij goed voorbereid;
daar is dus heel goed naar gekeken. Ik wil wel de suggestie wegnemen dat wij
op dit punt een opendeurpolitiek voeren. Het beleid is terughoudend. Vorig
jaar zijn 24.000 vergunningen afgegeven; die hebben allemaal betrekking op
de ICT-sector, concerns, wetenschappelijk personeel, stagiaires, kunstenaars
en musici. Ik ben voornemens om dat beleid te handhaven, want zolang wij in
Nederland een groot aantal inactieven hebben, ligt daar de prioriteit van
dit kabinet. Heel veel mensen kunnen nog aan de slag komen; er moet dus eerst
worden geworven op de Nederlandse markt, dan pas op de Europese markt en dan
pas, in laatste instantie, daarbuiten. Met andere woorden: het beleid is stringent
en terughoudend. Als je echter geen ICT-personeel kunt krijgen, houdt het
op een bepaald moment op en dan moet je in het kader van je economisch beleid
de bestaande mogelijkheden benutten.Voorzitter! Tijdens het integratiedebat is uitvoerig gesproken over de
Wet SAMEN. De heer Rosenmöller van GroenLinks heeft mij op het hart gedrukt
dat ik vooral eerst eens moest gaan praten met de sociale partners. Hij heeft
geen motie ingediend of sancties voorgesteld. Dat gesprek ben ik aangegaan
en ik heb daarvan een verslag gestuurd naar de Kamer. Tijdens het najaarsoverleg
komen wij hierop terug; aan de hand van de jaarverslagen zullen wij de werkgevers
en werknemers ertoe aanzetten om de broeders en zusters aan te moedigen er
serieus werk van te maken. Als dat alles niet lukt, zullen wij bezien of er
nadere maatregelen moeten worden genomen Dat is de afspraak die wij hebben
gemaakt met de Kamer en het lijkt mij niet nodig om nu al nieuwe maatregelen
te nemen. Het is goed dat dit vandaag nog eens aan de orde wordt gesteld,
maar die afspraak hebben wij nu eenmaal gemaakt. Mevrouw Van Gent interrumpeert
niet, dus kennelijk vindt zij het ook een goede afspraak!MinisterVan BoxtelDat dit debat niet gewoon zijn beloop kan hebben, heeft waarschijnlijk
vergaande consequenties voor de uitzending van "Den Haag vandaag"! Dit wordt
waarschijnlijk niet uitgezonden.MinisterVermeendVoorzitter! De vragen over de diploma-erkenning zal ik doorspelen naar
mijn college van OCW. Het lijkt mij het beste dat ook de andere op dit beleidsterrein
gestelde vragen schriftelijk worden beantwoord.Wat betreft het UAF stel ik mij voor om lopende de gedachtewisseling de
subsidie met nog een jaar te verlengen; er is thans sprake van een ingrijpende
reorganisatie en de kans bestaat dat kennisverlies op een aantal terreinen
niet onmiddellijk kan worden gecompenseerd door andere organisaties.Ik kan mij herinneren dat mevrouw Ravestein bijna direct na haar aantreden
contract compliance aan de orde stelde. Wij hebben hierover contact opgenomen
met enkele steden. Zij vindt dat het te langzaam gaat, maar ik kan gemeenten
alleen maar overreden. Ik kan er geen politie te paard naar toe sturen. Daarom
wordt er dus overlegd met de gemeenten om te bezien of wij gezamenlijk iets
kunnen regelen. Op rijksniveau lopen momenteel enkele experimenten en die
wil ik afwachten. Ik zit heel simpel in elkaar: als het werkt, ben ik ervoor!
Mevrouw Ravestein hoeft dus echt niet een motie in te dienen om mij te pressen.
Het lijkt mij niet zo realistisch om een motie in te dienen nu de experimenten
nog lopen. Als zij het toch doet, krijgt de motie wellicht ook nog een meerderheid
en dan voer ik haar natuurlijk uit. Ik zal de Kamer uiteraard op de hoogte
stellen van de resultaten van de experimenten. Als ze een goed resultaat hebben,
heeft mevrouw Ravestein succes geboekt met haar suggestie. Het lijkt mij ook
niet zo relevant om nu te gaan praten over een verhoging van de percentages.
Het enige wat interessant is, is te zien of het werkt.MevrouwRavestein(D66)Voorzitter!...De voorzitter:Ik sta geen interrupties meer toe.MevrouwRavestein(D66)Voorzitter! Ik ben heel terughoudend geweest met interrupties, maar nu
heb ik toch wel een reden om te reageren.De voorzitter:U heeft nog een tweede termijn.MinisterVermeendVoorzitter! Mevrouw Ravestein vroeg waarom er zo weinig over ICT in staat.
Wij hebben zoveel stukken over ICT naar de Kamer gestuurd dat ik meende te
kunnen volstaan met daarnaar te verwijzen. Het zijn er stapels naar verschillende
commissies, Dat ICT belangrijk is, weet het kabinet natuurlijk ook!Wat de kinderopvang allochtonen betreft verwijs ik nog naar de brief van
het kabinet over de arbeidsmarktproblematiek van alleenstaande moeders waarin
uitvoerig is aangegeven hoe wij willen omgaan met de kinderopvang, de kinderopvangvoorzieningen
en de uitbreiding daarvan. Zoals u weet heeft het kabinet daarvoor ook extra
geld uitgetrokken.Mevrouw Kant heeft een aantal voorstellen gedaan, onder andere om werkgevers
te korten, om lastenverlichting terug te nemen, maar zo werkt dat in de praktijk
niet. Ik voel er veel meer voor om afspraken te maken met werkgevers. Als
een werknemer dan binnen komt, is hij in elk geval welkom. Al dit soort kortingen
werken in de praktijk nu eenmaal niet. Het zou kunnen betekenen dat ik een
bedrijf zou moeten sluiten en vooralsnog voel ik daar niets voor, nog afgezien
van het feit dat ik daarvoor niet over instrumentarium beschik. Feitelijk
gesproken komt het erop neer dat mevrouw Kant van mening is dat als een werkgever
iemand niet aanneemt een korting moet worden toegepast, maar ik vind dat een verkeerde aanpak die in de praktijk niet werkt en ook niet in het
belang is van iemand die een bedrijf binnen komt. Laten wij maar de methode
kiezen die wij nu proberen te volgen, dus afspraken maken en de mensen zich
daaraan laten houden. Daar ben ik natuurlijk wel voor, maar om nu onmiddellijk
met sancties te schermen en boetes op te leggen! De praktijk leert dat dit
over het algemeen niet goed werkt!De vergadering wordt van 16.40 tot 16.50 uur geschorst.MevrouwNoorman-den Uyl(PvdA)Voorzitter! In het kader van de werkloosheid onder allochtonen is het
van belang naar de totale arbeidsmarkt te kijken en naar de witte vlekken
op die markt, dat wil zeggen de plaatsen waar onvoldoende allochtonen een
plaats hebben gevonden of waarvan het wenselijk is dat er meer allochtonen
werken. Ik denk dan aan het onderwijs en de zorg. Hoe probeert de regering
meer mensen naar deze opleidingen te krijgen? Wij zullen hun werkkracht in
de toekomst hard nodig hebben en hun achtergrond is ook voor de mensen waarmee
zij werken van belang.Ik heb in eerste termijn al gesproken over de gelijke behandeling. Uit
het onderzoek van Justus Veenman en van de SER komt duidelijk naar voren dat
discriminatie en vooroordeel belangrijke belemmeringen vormen voor de toegang
tot de arbeidsmarkt en de doorstroming in de bedrijven. De bewindslieden hebben
dit beaamd. De Commissie gelijke behandeling is ingesteld om discriminatie
en vooroordelen te signaleren, aan de kaak te stellen en daarover een oordeel
uit te spreken. In de evaluatie van vijf jaar Algemene wet gelijke behandeling
schrijft de commissie dat zij bevoegdheden ontbeert om haar taak verder uit
te bouwen. Dit moet echter wel gebeuren in het kader van de Europese richtlijn
waarover de minister ook in zijn nota spreekt. De commissie heeft nu weinig
ruimte om uit eigener beweging onderzoek te doen. Zij mag geen onderzoek doen
in individuele bedrijven, maar acht dit wel uitermate wenselijk. De bevoegdheden
van de commissie vragen dus om versterking. Bovendien is uit onderzoek naar
de status van een oordeel van de Commissie gelijke behandeling gebleken dat
in de 15 case-studie in de arbeidsorganisatie in 1999 slechts één
werkgever concrete maatregelen heeft genomen. Kortom: de rol en de status
van de commissie moeten worden verzwaard. Ik heb daarom een motie geformuleerd
in de hoop dat de Kamer dit oordeel wil steunen. De bedoeling van deze motie
is ervoor te zorgen dat op heel korte termijn een inventarisatie wordt opgesteld
van de mogelijkheden om de rol van de Commissie gelijke behandeling te verzwaren.
Ik heb al verwezen naar het Canadese model waarover in Nederland veel waardering
bestaat, het is een voorbeeld waarvan wij kunnen leren. De motie luidt als
volgt.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat (onbewust) vooroordeel en discriminatie een belangrijke
drempel zijn in de toegang en doorstroom op de arbeidsmarkt van etnische minderheden;van mening, dat deze selectiemechanismen die werkloosheid in de hand werken,
actief bestreden moeten worden mede in het licht van Europese richtlijnen;van mening, dat de rol van de Commissie gelijke behandeling in dit kader
verzwaard dient te worden;verzoekt de regering te inventariseren welke bevoegdheden en middelen
daaraan ten dienste kunnen staan, en de Kamer deze inventarisatie binnen drie
maanden voor te leggen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Noorman-den Uyl en Ravestein.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 2 (27223).De heerVan der Staaij(SGP)Hoe verhoudt deze motie zich tot het evaluatietraject van de Algemene
wet gelijke behandeling? Er ligt toch al een uitgebreide studie ter evaluatie,
al is die ruimer dan alleen deze vorm van discriminatie. Hoe ziet mevrouw
Noorman haar motie in verhouding tot dat evaluatierapport?MevrouwNoorman-den Uyl(PvdA)Als een ondersteuning. Het is prettig dat er zoveel voorwerk is gedaan.
De urgentie van de invalshoek discriminatie en vooroordeel in relatie tot
etnische minderheden zoals die blijkt uit de onderzoeksrapporten die wij vandaag
bespreken, moet zwaarder worden aangezet. In dat kader zie ik het als een
ondersteuning. Informeel heb ik dit trouwens geverifieerd.MinisterVan BoxtelWij hebben de Kamer een evaluatie aan het eind van dit jaar toegezegd,
dus dat valt mooi samen. Wel heeft Justitie een rol bij de strafrechtelijke
aspecten van discriminatie. Wij zullen proberen om een en ander zo snel samen
te brengen, dat de motie kan worden uitgevoerd.MevrouwNoorman-den Uyl(PvdA)Het is een genoegen om dat te horen. Het geeft ook aan dat de regering
de urgentie onderschrijft.In al het geweld mag de rol van de BAM'ers, de bedrijfsadviseurs minderheden,
overigens niet verloren gaan. Een evaluatie is prachtig, maar er is wel wat
werk gedaan. Ik sluit aan bij de verzuchting van mevrouw Verburg dat het eigenlijk
een grove schande is dat de afspraken in de Stichting van de Arbeid tussen
sociale partners en overheid met betrekking tot de sectoradviseurs minderheden
nog altijd niet zijn verzilverd. Bijna zeg ik: zorg maar dat ik resultaten
zie, ik bemoei me niet meer met het instrument. Toch weet ik waar ik moet
wezen als al die afspraken niet worden nagekomen.De minister heeft de Wet SAMEN toegelicht. Ik begrijp dat voor de uitvoering
van de wet een breed draagvlak bestaat. Toch moeten een paar dingen aan de
orde worden gesteld. De Wet SAMEN was een hulpmiddel om er onder andere voor
te zorgen dat ondernemingsraden de werkgever zouden aanspreken op de wijze
waarop diversiteit binnen het bedrijf een invulling kreeg. Ik herinner mij
een amendement van collega Apostolou, waarin in de wet werd voorgeschreven
op welke wijze werkgevers in het bedrijf onderzoek moesten doen, de locatie
van belemmeringen moesten signaleren en aangeven hoe zij die wilden wegnemen.
In dat kader vind ik het onverteerbaar dat de gemeenten de wet
voor een zeer substantieel deel nog steeds aan hun laars lappen. Ik vraag
de minister om hierover met de gemeenten, als een van de andere gekozen overheden,
nader overleg te voeren, want dit is zeer urgent. In Binnenlands bestuur las
ik dit weekend een vooraankondiging van de interactieve SCW-bijeenkomsten,
waarin de gemeenten met het ministerie overleggen over zaken die van belang
zijn: minimabeleid, cliëntenparticipatie, fraudebestrijding, reïntegratie,
gemeentelijk minimabeleid, schuldenproblematiek. Allemaal prachtig, maar wat
staat er niet in? De bestrijding van de werkeloosheid onder allochtonen, taal-
en werktrajecten, halvering achterstand, de Wet SAMEN. Kortom, een witte advertentie.
Het zal wel niet zo bedoeld zijn, maar leren begint bij jezelf en hier moet
de minister nog iets van leren. Ik vraag hem om toe te zeggen dat de onderwerpen
die ik heb aangevuld in dit overleg aan de orde zullen komen. Ik ben een warm
voorstander van deze vorm van netwerken en denk dat ze vruchtbaar kunnen zijn,
maar de agenda moet wel compleet zijn.Ik ben blij met de steun van de minister en van mevrouw Van Gent voor
mijn ideeën omtrent een nieuw soort "Schaefer-trein" op integratiebeleid.
Ik hoop dat dit nu een invulling krijgt. Wel herinner ik de minister eraan
dat zijn nota over communicatie met betrekking tot het bereik van de doelgroep
nogal smal was. Ik neem aan dat een uitbreiding zal volgen.Nog een drietal opmerkingen. De minister is ingegaan op de wijze waarop
door de gemeenten sancties zouden worden toegepast. Aan de andere kant heeft
de minister de bevoegdheid om sancties, bijvoorbeeld het niet declarabel verklaren
van een deel van de bijstandsgelden, toe te passen op gemeenten die het niet
goed doen. Voor gemeenten kan dit tot zeer hoge kosten leiden, zoals in het
geval van Amsterdam. Hoe zit het met de uitvoeringsorganen van de sociale
verzekeringen, zoals het GAK? Legt het LISV vergelijkbare boetes op als deze
geen sancties uitvoeren? De minister gaf immers aan dat de werkelijkheid vaak
wat anders is dan wij zouden wensen. Welke sancties heeft de minister, als
blijkt dat het gewenste beleid onvoldoende uitgevoerd wordt?Ik wil nog iets zeggen over de ontslagtoets. Ik heb aangegeven dat in
veel CAO's het principe van last in, first out een rol speelt. De minister
vindt het wat lastig en meent dat het een zaak is tussen sociale partners.
Ik wijs hem erop dat hij nog niet zo lang geleden heeft bepaald, dat als het
om 50-plussers gaat een verbodsbepaling geldt voor ontslagen. Als het erom
gaat om te zorgen voor voldoende representatie van allochtonen in de arbeidsmarkt,
is het wenselijk te bekijken in hoeverre dat mechanisme tot nieuwe uitstoot
leidt en daardoor belemmerend werkt voor het doel, dat de minister voor ogen
staat, namelijk halvering van de werkloosheid. Ik vraag om een nader onderzoek –
wellicht in overleg met de sociale partners – om te bezien of dit een
toetsbaar instrument is.Wat de fase-indeling betreft zei de minister net iets te gemakkelijk,
dat het wenselijk is om een nader onderzoek te doen naar die fase-indeling.
Ik ben zelden tegen nader onderzoek; op zich kan dat. Ik wijs erop dat die
fase-indeling niet is bedacht voor de gezelligheid, maar staat voor een communicatie-instrument
van verschillende organisaties om het gemiddelde van een cliënt zodanig
te definiëren, dat met hem adequaat aan de slag gegaan kan worden. Dat
principe mag niet verloren gaan. Verbeteren en onderzoek: prachtig, maar niet
al te gemakkelijk zeggen: laten wij er maar iets anders mee doen.Ten slotte wil ik de bewindslieden hartelijk danken voor de wijze waarop
zij de vragen hebben beantwoord. Ik wens hun veel sterkte met de inzet die
zij willen plegen om ervoor te zorgen dat mensen van een andere etnische achtergrond
in Nederland volledig en volwaardig kansen krijgen op de arbeidsmarkt, in
werk en scholing. Zij hebben er recht op.De heerKamp(VVD)Voorzitter! Ik bedank de bewindslieden voor hun adequate reactie. Zij
hebben heldere taal gesproken, en dat stel ik altijd zeer op prijs.Ik wil ingaan op de werkloosheidsdoelstelling van het kabinet. De oorspronkelijke
doelstelling was: werk, werk en werk. Er moesten meer banen komen. Als er
meer banen zouden zijn, zouden er minder werklozen komen. Iedereen, autochtoon
en allochtoon, zou ervan profiteren. Dat is gelukt. Sinds 1994 zijn er 1,2
miljoen banen bijgekomen. Over de gehele linie is de werkloosheid naar beneden
gegaan. Er is door het kabinet consequent aan gewerkt. De credits zijn dus
voor het kabinet. Het is prima. Het percentage werklozen onder de allochtonen
kwam in 1998 op 16 terecht. Het was 26%. Er is een tweede doelstelling bijgekomen.
Minister Van Boxtel heeft die in 1998 verwoord. Hij wilde bereiken dat het
verschil in werkloosheidspercentages tussen autochtonen en allochtonen zou
worden gehalveerd. Het is vervelend dat het in 1998 vier keer zo hoog was
en in 1999 bijna vijf keer. Dat neemt niet weg dat er een belangrijke daling
in procenten en absolute aantallen is bereikt. Dat is winst. Bij een andere
gelegenheid moeten wij maar spreken over de vraag hoe die doelstelling in
het vervolg moet worden geformuleerd.Ik kom over de arbeidsongeschiktheid te spreken. Ik heb aangegeven hoe
de problematiek in elkaar zit. Ik heb cijfers genoemd. De minister is bereid
te bekijken of het beeld dat ik heb geschetst goed is. Bovendien wil hij nagaan,
wat de oorzaken van dat hoge arbeidsongeschiktheidspercentage zijn en hoe
die weggenomen kunnen worden. Hij zou proberen dat voor de behandeling van
de begroting van Sociale Zaken in beeld te brengen. Dat stel ik zeer op prijs
en ik ben van mening dat wij daarop moeten wachten. Wij moeten de minister
de gelegenheid bieden om dit werk te doen.Een volgende punt betreft de vraag wat nu precies moet worden gedaan om
de doelstelling van het kabinet, het eerst verwoord door minister Van Boxtel –
het gaat om het terugdringen van de werkloosheid onder allochtonen en de langdurige
werkloosheid – te bereiken. Terecht wijst minister Vermeend erop dat
er een sluitende aanpak is voor nieuwe werklozen. Hij wil proberen om die
aanpak ook voor alle bestaande werklozen, inclusief de allochtone, te laten
gelden, en wel binnen één jaar. Hij verlangt dat iedereen apart
in beeld wordt gebracht en dat iedereen een aanbod krijgt. Hij heeft hierover
met gemeenten afspraken gemaakt; gezamenlijk is een intentieverklaring opgesteld.
Bovendien is hij van oordeel dat de vrijblijvendheid eraf moet en dat sancties
consequent moeten worden toegepast. Hier dient door alle gemeenten
één lijn te worden getrokken, namelijk de lijn die in de wet
is vastgelegd. Voorzitter! Ik denk dat dit de aanpak is die wij moeten hebben
en ik meen dat hij voor deze ambitie de volle steun van de fractie van de
VVD verdient.Beide bewindslieden wensen zich er niet bij neer te leggen dat 75% van
de allochtone werkzoekenden niet bemiddelbaar zou zijn. Terecht wijst minister
Van Boxtel op wat Maatwerk in Leeuwarden heeft gedaan. Dat kan ook in Utrecht
en ook in Amsterdam; het is een kwestie van organisatie, ambitie en vertrouwen
in een succesvolle aanpak. Mijn fractie is het met beide bewindslieden eens;
wij zijn gelukkig met hun reactie.Voorzitter! Wij vinden dat minister Van Boxtel terecht waardering heeft
geuit voor de wijze waarop door het bedrijfsleven wordt gereageerd op de toch
vaak zeer enthousiaste plannen die door het kabinet naar voren worden gebracht
ten behoeve van de arbeidsdeelname van allochtonen. Als voorbeeld noemt hij
de convenanten die hij met grote bedrijven heeft afgesloten. Verder spreekt
hij in waarderende zin over het 20.000-banenplan. Dat doen wij ook, voorzitter.
Weliswaar gaat het nog niet goed – van de 2500 aangemelde vacatures
zijn er nu slechts 215 door allochtonen bezet – maar degenen die deze
vacatures aanmelden, waaronder het MKB, zijn toch degenen die hun nek uitsteken.
Dat geldt ook voor degenen die zich verplichten om de mensen voor die vacatures
aan te leveren. Aan beide zijden verdient dit de grootste waardering. Ook
al wordt het beoogde aantal niet gehaald, wij ondersteunen volledig de pogingen
van beide kanten om dit voor elkaar te krijgen.Geen reacties heb ik gekregen op mijn vragen en opmerkingen over jongeren.
Dat kan ik mij ook wel voorstellen, aangezien de minister van Onderwijs er
niet is. Ik vraag de bewindslieden om een en ander mee te nemen naar het kabinet.De voorzitter:Namens de regering is toegezegd dat de vragen die op dat terrein betrekking
hebben, schriftelijk zullen worden beantwoord.De heerKamp(VVD)Ik dank u zeerVoorzitter! Wat de asielmigranten betreft moeten wij kritisch kijken naar
de problemen die wij als zorgwekkend beschouwen. Wij zijn het énige
land dat iedereen uit Afghanistan een verblijfsvergunning geeft. De laatste
vier jaar hebben wij 25.000 mensen uit dat land ontvangen. De arbeidsdeelname
van deze mensen is slechts 10%, hetgeen een groot probleem oplevert. Ik zeg
niet dat wij geen vluchtelingen moeten toelaten maar naarmate wij erin slagen
om dit te beperken tot de echte vluchtelingen voor wie Nederland de eerste
veilige plek is, en naarmate wij meer in evenredigheid met andere EU-landen
kunnen handelen, zullen wij er beter in slagen om de doelstelling die is verwoord
door minister Van Boxtel in de praktijk te realiseren.MevrouwVerburg(CDA)Voorzitter! Ik dank beide ministers voor hun antwoorden. Ook ben ik erkentelijk
voor het feit dat zij aandacht wensen te geven aan twee zaken die ik heb ingebracht.
In de eerste plaats heb ik gepleit voor meer duale leertrajecten, combinaties
van werken en leren, óók in relatie met het drop-outprobleem.
In de tweede plaats doel ik op de diploma-erkenning en de eerder verworven
competenties. Ik verwacht hierop nadere reacties die vervolgens bij de begrotingsbehandeling
kunnen worden betrokken.Op een paar andere punten heb ik geen of onvoldoende antwoord gehad. Een
daarvan is al aangemerkt door mevrouw Noorman, namelijk de beleidsadviseurs
minderheden. Daarover wordt alleen dunnetjes gezegd dat er moet worden geëvalueerd,
maar over sectoradviseurs minderheden heb ik zelfs in de beantwoording helemaal
niets gehoord. Ik wil daar nog iets over horen omdat een motie erover is aangenomen.
Er is meer dan genoeg aanleiding om ook voor de sectoren zeer gericht te opereren,
al was het alleen maar omdat de praktijk leert, dat er heel praktische en
ingewikkelde problemen kunnen zijn. Dat blijkt bijvoorbeeld al uit de uitvoering
van het convenant met het midden- en kleinbedrijf. Er zouden 20.000 banen
per jaar komen. Ik had de minister gevraagd of de organisatie op dit moment
voldoende slagkracht heeft. Is er voldoende capaciteit beschikbaar om de ambitie
waar te maken? Op het moment loopt het erg moeizaam. In eerste termijn zei
ik zelfs: stroperig. De organisatie moet natuurlijk wel slagkracht hebben.Ik heb ook geen antwoord gekregen op mijn vraag over de antidiscriminatiegedragscode
die LTO, vakbonden en Sociale Zaken hebben ontwikkeld. Op welke termijn kan
die ook worden overgezet naar andere sectoren? Niet alleen bij allochtonen,
maar ook bij bedrijven zijn er grote knelpunten met betrekking tot discriminatie.
De taskforce Nijpels wijst daar met nadruk op.Ik ben blij met de uiteenzetting door de minister van Sociale Zaken over
de tewerkstellingsvergunningen. Dat was niet helemaal nodig, maar ik was blij
dat hij zei dat hij een zeer terughoudend beleid voert. Er kan niet zonder
meer op elke aanvraag positief worden beslist. Ik wijs erop dat er dit jaar
meer dan 30.000 vergunningen worden gevraagd. Gelet op de halfjaarsstand wordt
dat aantal aan het eind van het jaar waarschijnlijk royaal gehaald. Vaak zijn
het ook nog vergunningaanvragen voor meer dan een persoon. Het aantal loopt
nogal op. In twee jaar tijd is het aantal meer dan verdubbeld. Ik ben blij
met de terughoudende opstelling van de minister.Wat de Wet SAMEN betreft, voert de minister uit wat de Kamer hem heeft
gevraagd. Ik heb in eerste termijn gevraagd, de resultaten van bedrijven op
internet te zetten. De minister wil afwachten. Daarom dien ik een motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat sociale partners en het kabinet streven naar een substantiële
verhoging van het nalevingspercentage van de Wet SAMEN vanaf het jaar 1999;overwegende, dat de resultaten van deze wet tot dusver teleurstellend
zijn;van oordeel, dat bedrijven moeten worden aangespoord om te voldoen aan
de in het kader van deze wet bestaande deponeringsplicht;verzoekt de regering te bewerkstelligen dat op het internet wordt gepubliceerd
wat de prestaties zijn van bedrijven die in het kader van de Wet SAMEN deponeringsplichtig
zijn, en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Verburg, Ravestein, Noorman-den
Uyl en Van Gent. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 3 (27223).MinisterVermeendIk neem aan dat onder bedrijven ook overheden worden verstaan.MevrouwVerburg(CDA)Ja, arbeidsorganisaties.In eerste termijn heb ik gevraagd om een tussenevaluatie van het convenant
met het MKB. In oktober bestaat het convenant een half jaar. De minister is
niet ingegaan op het verzoek om een evaluatie voor het eind van het jaar.
Daarom dien ik hierover ook een motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat het met MKB Nederland afgesloten convenant voorziet in
20.000 extra bemiddelingen van etnische minderheden in de periode 2000-2001;overwegende, dat de resultaten van dit convenant vooralsnog teleurstellend
zijn;verzoekt de regering voor het eind van het jaar een tussenevaluatie van
dit convenant aan de Kamer te sturen, waarin onder andere wordt aangegeven
welke inspanningen zijn geleverd, wat daarvan de resultaten zijn geweest,
wat de perspectieven voor de resterende periode zijn en hoeveel plaatsingen
er zijn geweest boven het beoogde reguliere prestatieaantal van de arbeidsvoorziening,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Verburg. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 4 (27223).MevrouwVerburg(CDA)Het laatste punt heeft te maken met de doelstelling van het kabinet om
het werkloosheidsverschil in deze kabinetsperiode te halveren. Het heeft dan
weinig zin om pas in 2003 te gaan evalueren. Wie kun je er dan nog op afrekenen?
Om die reden willen wij graag dat de evaluatie uiterlijk in februari 2002
bij de Kamer ligt, zodat wij een politiek oordeel kunnen vellen over de inspanningen
en de resultaten van het kabinet. Ik merk hierbij tegelijkertijd op dat wij
het kabinet niet zullen afrekenen op het laatste procent; het gaat ons om
de grote lijnen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat het kabinet in de nota Kansen krijgen, kansen pakken
als doelstelling heeft geformuleerd een halvering van het verschil in werkloosheid
tussen autochtonen en etnische minderheden in deze kabinetsperiode;overwegende, dat is voorgesteld dat pas in het voorjaar van 2003 zal worden
vastgesteld of de doelstelling is gehaald;verzoekt de regering de Kamer in februari 2002 te informeren over de in
relatie tot de doelstelling behaalde resultaten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Verburg en Van Gent. Naar mij
blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 5 (27223).MevrouwRavestein(D66)Voorzitter! Ik hoop dat minister Vermeend nu de tijd krijgt om mijn vragen
wat uitgebreider te beantwoorden. Het gaat hierbij om contract compliance,
kinderopvang en ICT. Ik dank de minister voor zijn compliment, maar het is
te veel eer om te suggereren dat ik contract compliance op de politieke agenda
heb geplaatst. Ik kom weliswaar uit Rotterdam en ik weet van de goedlopende
experimenten daar, maar – zoals ik in eerste termijn al zei –
is hier al sinds 1990 door D66, onder andere door de dames Groenman en Schimmel,
aandacht voor gevraagd. De minister zegt: als het werkt, doe ik het. Toch
wil hij eerst nog evalueren. Ik verwijs opnieuw naar het gezaghebbende WRR-advies
uit 1989 waarin staat dat dit een goed instrument zal zijn. Deze conclusie
is mede gebaseerd op ervaringen in andere landen. Dergelijke onderzoeken en
evaluaties hebben dus allang plaatsgevonden. Ik dien een motie in, omdat ik
erop vertrouw dat dit instrument werkt.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat de werkloosheid onder allochtonen viermaal zo hoog
is als die onder autochtonen;voorts constaterende, dat reeds in 1989 de WRR in zijn advies Allochtonenbeleid
aangaf het wenselijk te vinden dat overheidsorganen bij het gunnen van opdrachten
nadrukkelijk in hun afweging betrekken de inspanning die een bedrijf doet
om allochtonen in dienst te nemen (contract compliance);overwegende, dat bij de overheid een experiment gaande is om 2 tot 5%
langdurig werklozen (inclusief allochtonen) bij de rijksinvesteringsprojecten
in te schakelen;van mening, dat voor het bevorderen van de arbeidsdeelname van allochtonen
het nemen van niet-vrijblijvende maatregelen gerechtvaardigd is;verzoekt de regering een voorstel te doen tot het invoeren van contract
compliance en dit op zo kort mogelijke termijn aan de Kamer te doen toekomen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Ravestein en Van Gent. Naar mij
blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 6 (27223).De heerKamp(VVD)Voorzitter! Mevrouw Ravestein zei dat bewezen is dat contract compliance
in andere landen werkt. Misschien is het goed als zij erbij zegt dat het om
andere landen gaat met een geheel ander sociaalzekerheidsstelsel. In die landen komt het zeker niet voor dat de helft van de betrokken mensen
arbeidsongeschikt is. Dit betekent dat het in zo'n situatie voor bedrijven
in Nederland heel anders uitwerkt als die groepen worden ingeschakeld. Het
is wellicht verstandig dat, zoals de minister zei, eerst in de praktijk wordt
uitgeprobeerd hoe het werkt. Vervolgens kunnen later aan de hand van de ervaringen
flinke uitspraken worden gedaan.MevrouwRavestein(D66)Er komen nu voorstellen van de regering. Die kunt u amenderen of niet.
Ik geloof echter heilig in dit instrument. Wanneer de overheid een opdracht
moet verstrekken en als dan blijkt dat niemand voldoende allochtonen in dienst
heeft – waarbij men voldoende kan aangeven waarom dit niet gelukt is –
dan zal natuurlijk geen stagnatie in het uit te voeren werk optreden. Wel
meen ik dat er meer drang achter moet worden gezet.Voorzitter! De minister deed wat badinerend over mijn vraag over kinderopvang,
maar ik vroeg mij alleen af waarom daarnaar nader onderzoek nodig is. Ik vroeg
dus niet om een opsomming van wat er in dat opzicht al gebeurt, want daar
ben ik redelijk tevreden over. Er hoeven wat mij betreft dus geen nieuwe onderzoeken
te komen. Allochtone vrouwen hebben gewoon meer kinderopvang nodig.Natuurlijk ben ik op de hoogte van alle rapporten over ICT en ik hoop
ook dat de minister ze mij niet toestuurt. Toch steun ik opnieuw de suggestie
van mevrouw Verburg om de verslagen van de Wet SAMEN op internet te zetten.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Voorzitter! Ook ik bedank de bewindslieden voor hun antwoord. Het is prachtig
als zij zeggen: wij gaan er stevig tegenaan. Soms zijn er echter instrumenten
nodig om daaraan inhoud te geven. Wij kunnen wel blijven "polderen" tot wij
erbij neervallen, maar soms moet je doorpakken. Als deze bewindspersonen dat
onderschrijven, is er enige winst uit dit debat te halen.Ik wil nog extra aandacht vragen voor de situatie van allochtone vrouwen.
In het afgelopen weekeinde heb ik in Vrij Nederland een mooi artikel gelezen
over de vrouwenvakscholen. Er zijn weliswaar maatregelen genomen voor het
voortbestaan van de vrouwenvakscholen, maar die gelden niet echt voor de heel
lange termijn. Vrouwenvakscholen zijn heel waardevol voor het betrekken van
allochtone vrouwen bij de arbeidsmarkt. Ik zie de minister knikken, dus misschien
kan hij toezeggen dat de vrouwenvakscholen structureel een bestaansrecht hebben.MinisterVermeendIk heb daartoe al een voorstel gedaan.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Voorzitter! Ik wil een motie indienen over de drempels bij het erkennen
van diploma's. Bij de algemene beschouwingen is er uitgebreid gediscussieerd
over de numerus fixus voor artsen. Dit aspect wordt ook nader onderzocht.
De minister zal terzake overleg plegen met het ministerie van OCW, maar dat
vind ik nog te vaag. Vandaar de volgende motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat er een tekort aan artsen is;constaterende, dat de Kamer bij de algemene beschouwingen bij motie de
regering heeft gevraagd met voorstellen te komen om de numerus fixus af te
schaffen en de opleidingscapaciteit uit te breiden;constaterende, dat er een toelatingsbeperking bestaat voor de scholing
van gevluchte artsen;constaterende, dat er drempels bestaan ten aanzien van diploma-erkenning
en (bij)scholing van gevluchte artsen;verzoekt de regering te onderzoeken of drempels ten aanzien van diploma-erkenning
en (bij)scholing van vluchtelingen met een (para)medische opleiding geslecht
kunnen worden, onder meer door de toelatingsbeperkingen voor de scholing van
vluchtelingen met een (para)medische opleiding op te heffen, en deze beide
aspecten te betrekken in bovengenoemde voorstellen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Gent, Verburg, Ravestein en
Kant. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 7 (27223).De heerKamp(VVD)Wij hebben al gehoord dat het een moeizaam traject is om de opleidingscapaciteit
voor artsen uit te breiden. In deze motie staat dat de toelatingsbeperkingen
opgeheven moeten worden. Betekent dit dat degenen die als vluchteling het
land zijn binnengekomen en hier mogen blijven, voorgaan op anderen die al
twee of drie keer zijn uitgeloot? Krijgen de vluchtelingen zonder meer toegang
tot die opleidingen en moeten de anderen maar wachten?MevrouwVan Gent(GroenLinks)Nee, u weet wel beter. In de motie staat precies wat ik wel bedoel. Een
aantal onderdelen moet ook nader onderzocht worden. U weet net zo goed als
ik dat er nu de meest idiote situatie is dat er per jaar slechts enkele plekken
beschikbaar zijn voor bijscholing voor artsen. Gelukkig zijn een aantal andere
partijen in de Kamer dezelfde mening toegedaan. Wij zullen wel zien wat er
uit het onderzoek komt. Ik mag toch wel aannemen dat ook het kabinet dit een
serieus punt vindt.De heerKamp(VVD)Ik heb niet in een motie vastgelegd dat de toelatingsbeperkingen weggenomen
moeten worden. Als dat voor één groep gebeurt, kan de andere
groep dus blijven wachten totdat de opleidingscapaciteit voldoende is uitgebreid.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Als u hiermee suggereert dat u mijn motie wilt uitbreiden, ga ik daar
graag mee akkoord. Ik wacht overigens nog wel de reactie van de bewindslieden
op mijn motie af. Ik ben het alvast eens met uw ruime interpretatie van de
motie dat er wat dat betreft voor niemand drempels zijn. Ik ben dus erg blij
met de interruptie en met het feit dat de heer Kamp mij nog even verder de
weg wijst. Daarvoor mijn dank.Ik blijf even bij de heer Kamp. Wij hebben een heel debat gehad over de
WAO, de verschillende groepen in de WAO en de onevenwichtigheid. Ik ben
er op zichzelf blij om dat minister Vermeend nu zegt dat hij het nader gaat
onderzoeken en dat hij zal bekijken waar de oorzaken liggen. Als je heel negatief
doet – ik doe dat niet – zou je het het doodknuffelen van de opmerkingen
van de heer Kamp kunnen noemen. Ik vind het wel goed dat het nog eens nagegaan
wordt. Ik zie dan wel graag dat ook de situatie van de arbeidsmarkt en de
manier waarop werkgevers omgaan met de arbeidsmarkt, bij het onderzoek naar
deze specifieke groepen wordt betrokken.Mijn laatste opmerkingen zal ik wijden aan de Wet SAMEN. Ik sta hierover
natuurlijk in nauw contact met de heer Rosenmöller. Daar hoeft de minister
echt niet bang voor te zijn. Tijdens het inburgeringsdebat dat in april is
gehouden, is door de heer Rosenmöller, ondersteund door de heren Dijkstal,
De Graaf en Melkert, een motie ingediend, waarin gevraagd is om in het voorjaarsoverleg
een ultieme poging te doen om de uitvoering van de Wet SAMEN structureel te
verbeteren en om de invoering van een effectievere sanctie in de Wet SAMEN
zeer serieus te overwegen als uit de jaarrapportage blijkt dat die poging
niet gelukt is. De minister heeft het nu over het najaarsoverleg. Ik zou het
een goede zaak vinden als wij over het overleg met de sociale partners en
het najaarsoverleg voor januari 2001 worden geïnformeerd. Dan kunnen
wij bekijken of sancties noodzakelijk zijn. Voor de zekerheid dien ik hierover
een motie in. Ik ben natuurlijk graag bereid, die motie aan te houden, als
de minister mij een toezegging doet.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat er nog steeds sprake is van een structureel hogere
werkloosheid onder allochtonen;van oordeel, dat de huidige maatregelen in de Wet SAMEN tot op heden onvoldoende
resultaten hebben opgeleverd;verzoekt de regering de Kamer over uitkomsten van het najaarsoverleg en
nader overleg met sociale partners over de verplichtingen ten aanzien van
de Wet SAMEN vóór januari 2001 te informeren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:deze motie is voorgesteld door het lid Van Gent. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 8 (27223).MevrouwVan Gent(GroenLinks)Als toelichting heb ik bij de motie geschreven: Als uit deze rapportage
blijkt dat de uitvoering van de Wet SAMEN niet structureel is verbeterd, dienen
effectieve sancties in de Wet SAMEN zeer serieus te worden overwogen. Dat
is conform de motie die door mijn collega Rosenmöller in april is ingediend.De voorzitter:Toelichtingen kunnen niet in moties worden opgenomen. Ik moet de toelichting
dus schrappen.MevrouwVan Gent(GroenLinks)De toelichting kan geschrapt worden. Ik heb de toelichting voorgelezen,
dus het staat toch in de Handelingen.MevrouwKant(SP)Voorzitter! Ik ben blij met de toezegging van de bewindslieden dat zij
de cijfers over allochtonen en de WAO gaan onderzoeken, vooral in de volle
breedte wat de oorzaken betreft. Het is goed dat zij gaan zoeken naar oplossingen.
Dat is beter dan alleen te kijken naar herkeuringen, want dat is geen oplossing
voor de onderliggende problematiek. Ik zie graag dat de rol van de werkgevers
en de effecten van het afschaffen van de Ziektewet bij het onderzoek worden
betrokken. Dat lijkt mij een heel zinnige analyse.Ik kijk even terug op het debat. Ik moet concluderen dat er een belangrijk
verschil in krachten en posities in ons land is. Kijk ik naar werkgevers die
niet voldoen aan de Wet SAMEN, en die dus geen meldingen doen die zij verplicht
zijn te doen, dan zie ik dat er vriendelijk wordt gevraagd of zij het asjeblieft
toch willen doen. Kijk ik naar mensen in de bijstand, die ook regelmatig allerlei
formulieren en gegevens over moeten leggen, dan zie ik dat zij direct een
sanctie en een korting op hun uitkering opgelegd krijgen als zij daar niet
aan voldoen. Verschil moet er zijn, lijkt het motto. Als ik even kijk naar
de werksituatie en het wel of niet accepteren van werk, dan zie ik dat mensen
die in de bijstand zitten en die een baan om redenen van zorg niet kunnen
accepteren, gekort worden op hun uitkering. Kijk ik naar werkgevers die niet
voldoen aan de maatschappelijke norm om voldoende allochtonen in dienst te
nemen, dan zie ik dat wij niet eens willen nadenken over het opleggen van
sancties. Ik begrijp heel goed dat er haken en ogen aan zitten en dat je moet
uitkijken voor stigmatisering, zoals minister Vermeend zegt. Het gaat echter
niet om één op één, dus niet om een werkgever
die een allochtoon niet in dienst wil nemen, want dat werkt inderdaad stigmatiserend.
Maar als wij met z'n allen maatschappelijke normen afspreken over hetgeen
wij minimaal wenselijk vinden en als er bedrijven zijn die niet meewerken
aan handhaving van die normen, dan moeten wij er wel over nadenken om die
bedrijven een sanctie op te leggen, zoals het korten op de lastenverlichting
die zij de afgelopen jaren zo mooi van het kabinet hebben gekregen. Er mag
toch wel iets tegenover staan, lijkt mij.Mijn laatste punt betreft de buitenlandse verpleegkundigen. De minister
zegt dat terughoudendheid wordt betracht met het afgeven van vergunningen.
Ik ben het daar niet mee eens. Er staan in Nederland 73.000 mensen met een
zorgdiploma aan de kant. Zij kunnen of gaan niet aan de slag in de zorg. Wij
moeten de oorzaken daarvan aanpakken en geen vergunningen afgeven voor het
aantrekken van buitenlandse verpleegkundigen. Het debat daarover wordt vervolgd
omdat er op dit moment niet aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan. De minister
zei dat een en ander zorgvuldig is gebeurd. Er is onder andere afgesproken
dat niet geworven zou worden onder degenen die nu zorg verlenen in andere
landen. Ik weet dat dit wel gebeurt, dus mijn vraag is: is dat nu wel of niet
mogelijk?De heerVan der Staaij(SGP)Voorzitter! Ik dank de bewindslieden voor hun beantwoording. Ik kom terug
op de positie van toegelaten vluchtelingen op de arbeidsmarkt. Er hangt nog
een motie boven de markt waarin ik, met anderen, heb aangedrongen op specifieke
verbeteracties voor deze groep. In het plan van aanpak zie ik daar iets van terug, onder andere de extra budgetten voor particuliere initiatieven,
maar voor een belangrijk deel worden nieuwe acties vooruitgeschoven. Er ligt
inmiddels de studie Nieuwe etnische groepen in Nederland, waarin de ernst
van de problematiek wordt onderstreept. De regering wil nu een nader onderzoek
als basis voor verdere maatregelen. Waarom worden er niet op basis van de
recente studie acties ondernomen? Wanneer zal de nieuwe studie verschijnen
en zullen verbeteracties worden getroffen?Voorzitter! De SGP-fractie is positief over de minder vrijblijvende benadering
ten aanzien van taalscholing van arbeidsplichtige uitkeringsgerechtigden.
Een geheel ander onderwerp is de uitbreiding van de arbeidsplicht voor alleenstaande
bijstandsouders, waar de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid aan
refereerde. Onze bezwaren hiertegen hebben wij eerder uiteengezet. Daarover
zullen wij binnenkort afzonderlijk komen te spreken naar aanleiding van de
nieuwe kabinetsvoorstellen.MinisterVan BoxtelVoorzitter! Ik dank de Kamerleden voor hun inbreng in tweede termijn.
Ik geef toe dat wij in eerste termijn ook door tijdgebrek wel een vraag hebben
laten liggen. Mevrouw Noorman heeft gevraagd naar de verantwoordelijkheid
van de rijksoverheid om meer arbeidsplaatsen door bepaalde groepen te laten
innemen. Bij de rijksoverheid wordt het aantal trainees aanzienlijk verhoogd.
De instroom bij departementen "vliegt" ook omhoog. De departementen van Binnenlandse
Zaken en VWS hebben convenanten gesloten met de stad Den Haag, de Hogeschool,
om specifiek mensen uit minderheidsgroepen aan te kunnen trekken. Ik wil dat
(plaatsvervangend) SG's zelf verantwoordelijk worden voor de minderhedenportefeuille,
om ervoor te zorgen dat de instroom goed bewaakt wordt door het management.
Die afspraken worden gemaakt.Over de zorg wordt af en toe zorgelijk gedaan. Het lijkt er nu op dat
wij alleen nog mensen uit het buitenland kunnen aantrekken. Ik wijs echter
op het bijzonder succesvolle TOPAZ-project, waarin honderden zo niet duizenden
allochtonen naar de zorgsector zijn geleid. Het is maar net hoe ver je kunt
komen. Ik ben het van harte met mevrouw Kant eens dat, als tijdelijk vanwege
een noodsituatie mensen aangetrokken moeten worden, dat goed moet worden afgebakend.
Wij hebben gesteld: voor twee jaar en voor iedereen een opleidingsplaats.
Degenen die hier langs de kant staan, moeten in dat veld aan het werk geholpen
worden. Dat zijn voor mij communicerende vaten. Als dat niet lukt, zijn wij
weinig waard.Mevrouw Noorman heeft nog gevraagd naar discriminatie en vooroordelen
en verwees naar de Wet gelijke behandeling. Ik ben het er van harte mee eens
om te proberen, een en ander bij elkaar te brengen en dit met Justitie op
te nemen, dus de motie is een ondersteuning van het kabinetsbeleid.Ik kom op de communicatie. Ik ben in gesprek met Tolerance unlimited om
na te gaan of er landelijk een spotje kan worden uitgebracht in het verlengde
van het spotje dat zij onlangs in de bioscoop hebben gebracht, dat een enorme
impact heeft gehad. Het gaat over de beeldvorming van etnische minderheden
en allochtonen over en weer. Respect is het leidende thema. In het verlengde
van het nationaal jeugddebat wil ik met Tolerance unlimited bekijken of wij
daar wat meer mee kunnen doen.Over alle aspecten die met de arbeidsmarktproblematiek te maken hebben,
zou ik willen zeggen dat het MKB-convenant, het convenant met de grote bedrijven
en de overleggen die wij voeren met de grote gemeenten in het openbaar besproken
worden. Alles is volstrekt transparant. Wij laten zien wat de voorwaarden
zijn. De Schaefer-trein is naar mijn mening voor dit onderwerp dan ook omgezet
in de Vermeend/Van Boxtel-expres.De heer Kamp heeft nog iets gezegd over de doelstelling van het kabinet,
het werkloosheidsverschil te halveren. De Kamer heeft het volste recht daar
permanent naar te vragen. Ik kan echter niet leven met het beeld dat hij schetst.
Wij hebben in 1998 gezegd het werkloosheidsverschil te willen halveren. Wij
zien nu dat de kwantitatieve aantallen echt fors omlaag gaan, dat per jaar
duizenden mensen meer uit deze groep een baan vinden, zodat zij hun gezin,
partner of zichzelf kunnen onderhouden. Dat is pure winst. Maar als bij de
autochtonen de werkloosheid ook afneemt en dan gezegd wordt dat de werkloosheidsverschillen
niet vier keer zo groot zijn, maar zelfs vijf keer zo hoog, dan komen wij
in de categorie: het is niet goed of het deugt niet. Met dat beeld kan ik
niet leven. In die sfeer wil ik dit debat niet uitwerken. Laten wij er keihard
aan blijven werken, het percentage te verkleinen. Ik wil met liefde en plezier
in 2002 best hier weer komen praten over hoever wij zijn gekomen. Om dat alles
in de sfeer van het afrekenmechanisme te brengen, gaat mij te ver. Inhoudelijk
zijn wij het immers eens over het doel zoveel mogelijk mensen aan het werk
te krijgen.De heerVan der Staaij(SGP)Voorzitter! Natuurlijk ben ik positief over de resultaten die bereikt
worden. Minister Van Boxtel doet nu alsof het volstrekt onterecht zou zijn,
een vergelijking te maken met de percentages onder autochtonen. In het verleden
is die koppeling juist wel gemaakt. Wij mogen toch ook blijven kijken hoe
die verhouding zich ontwikkelt?MinisterVan BoxtelNatuurlijk, mijnheer Van der Staaij. Dat recht zal ik u nooit ontnemen.
Ik heb die concrete doelstelling in 1998 niet voor niets geformuleerd, omdat
er, los van alle instrumenten, ook iets van management by speech van uitgaat.
Je adresseert de samenleving in haar totaliteit: werkgevers, overheidsinstellingen.
Zij hebben allemaal een verantwoordelijkheid. Dat geldt ook voor de minderheden
en zelforganisaties. Dat de Kamer permanent met mij die balans wil opmaken,
vind ik uitstekend. Als echter gezegd wordt: nu gaan wij eens fijn kijken
of hij het gehaald heeft en zo niet, dan gaat zijn kop eraf, dan gaan wij
het in een andere sfeer bespreken. Ik ben daar niet bang voor en ik wil het
debat graag aangaan, maar ik prijs mij gelukkig met de winst die wij halen
op dit moment.De heer Kamp heeft terecht de vraag gesteld over de asielmigranten. De
heer Van der Staaij en anderen hebben ook gesproken over de nieuwe groepen.
Dat is een zeer essentieel punt. Ik heb onlangs met de Kamer daarover gedebatteerd.
De heer Kamp was toen geen deelgenoot in dat gesprek. Ik heb de Kamer toegezegd
in het voorjaar van 2001 een beleidsnotitie over de nieuwe groepen
minderheden in onze samenleving te zullen sturen. Dat wordt een belangrijk
stuk, omdat wij inmiddels te maken hebben met bijna 200.000 mensen in onze
samenleving die komen uit Irak, Iran, Afghanistan en Somalië. Het zijn
niet de klassieke Turken, Marokkanen, Surinamers en Antillianen over wie wij
tot nu toe altijd praatten. Dat vraagt in mijn ogen om een herijking van het
doelgroepenbeleid: hoe gaan wij daarmee om? Dat slaat ook terug op het vraagstuk
van de asielmigranten. Mogen de mensen die nu in de centra zitten, wel of
niet gaan werken? Als zij straks een status krijgen, hoe secuur regelen wij
dan ook de aansluiting op de arbeidsmarkt? Dat moet sneller dan tot nu toe
gebeuren. Dat heeft vaak veel te lang geduurd. Daarvoor zijn al die versnellingsacties
bedoeld. Ik hoop dat wij daarin kunnen slagen. De Kamer heeft onlangs het
eerste rapport over de nieuwe groepen al ontvangen. Daarin staat gewoon feitenmateriaal:
waar komen de mensen vandaan, hoe zitten zij qua arbeidsparticipatie en culturele
waarden in elkaar. Wij moeten daar echt nieuw beleid op ontwikkelen. Ik ben
het daar van harte mee eens.Mevrouw Verburg heeft gevraagd naar de duale trajecten. Deze hebben onze
grootste aandacht. Wij zijn op dit moment al in gesprek met ITTA om na te
gaan of hun ideeën over inburgering en duale leertrajecten beter kunnen
matchen. Dat zal mevrouw Noorman deugd doen. De bestrijding van discriminatie
vindt dit kabinet van het grootste belang. Ik mag volgende week naar de Raad
van Europa om daar te vertellen wat wij daaraan nog meer willen doen. Ik wijs
op het feit dat een wetsvoorstel tot verhoging van de strafmaat van structurele
discriminatie op dit moment bij de Raad van State ligt. Daarin wordt de straf
bij structurele discriminatie verhoogd van 1 jaar naar 2 jaar, maar daaromheen
zijn er ook andere discussies. Het kabinet laat daarmee zien – collega
Korthals is de eerstverantwoordelijke voor de wetgeving, maar ondergetekende
zit natuurlijk fel bovenop de inhoudelijke follow-up van een en ander –
dat het die discriminatie met kracht wil bestrijden, ook op het punt van toetreding
tot de arbeidsmarkt.Alle woordvoerders zijn ingegaan op de Wet SAMEN. Ik ben het van harte
eens met de nu ingezette lijn: het neerleggen van het jaarverslag, waarin
staat of je een evenredig aantal minderheden in dienst hebt. Dat aantal moet
echt omhoog. De beleidsfollow-up vind ik echter veel essentiëler: wat
wordt er eigenlijk aan gedaan in het personeelsbeleid, bij de werving en selectie
en het weghalen van het glazen plafond, zodat mensen kunnen doorstromen naar
hogere functies? Ik ben er niet voor om nu al een ommezwaai te maken naar
hardere sancties, niet omdat wij de mensen in de bijstand harder willen pakken
dan bedrijven die zich misschien niet helemaal aan de spelregels houden, maar
omdat er een wet met sancties is geweest; die wet is een groot echec geworden.
De WBEAA, zoals die wet heette, is gewoon onderuitgegaan. Laten wij daaruit
de les trekken dat zoiets gewoon niet werkt ten opzichte van het bedrijfsleven.
Ik zoek liever "partners in crime" in de goede zin van het woord, waarbij
wij zeggen: u kunt geëxposeerd worden aan de hand van die cijfers. Ondernemingsraden,
vakbonden, maar ook organisaties van minderheden hebben daarin een rol te
vervullen. De organisatie Forum houdt eind volgende maand een grote bijeenkomst
over het functioneren van de Wet SAMEN. Dan zullen wij ook horen waar gaten
vallen; reken maar dat wij dan weer klaar staan om te bezien wat de volgende
stappen kunnen zijn.MevrouwVerburg(CDA)Mijn punt gaat over discriminatie. De minister maakt daar een algemene
opmerking over, maar mijn vraag was heel specifiek en ging over de gedragscode
tussen LTO Nederland, de vakbonden en het ministerie van SZW. Wat mij betreft,
wordt die vraag beantwoord door de minister van SZW, maar ik wil er wel een
antwoord op hebben. De vraag is of die gedragscode overdraagbaar is naar andere
sectoren en op welke termijn die beschikbaar is.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Ik heb een aanvullende vraag. De minister zegt dat hij na al dat overleg
een volgende stap overweegt. Kan hij ons daar op korte termijn over informeren?
Er is in april immers met brede steun een motie aangenomen. Ik vind dat wij
niet al te lang kunnen blijven overleggen; het wordt ook eens tijd voor die
effectievere stap. Ik hoor dus graag wanneer wij daarover worden geïnformeerd.MinisterVan BoxtelIk denk dat het verstandig is als wij na die bijeenkomst van Forum over
het functioneren van de Wet SAMEN en alle daaraan klevende pro's en contra's
en ook op basis van het beleid dat wij nu zelf uitzetten, na het najaarsoverleg
nader rapporteren over de stand van zaken; dat is dus eind van dit jaar of
uiterlijk begin volgend jaar. Wij kunnen echt niet per week rapporteren over
iedere stap. Ik heb daarom liever eerst die bijeenkomsten – het najaarsoverleg
en de Forum-bijeenkomst – en daarnaast onze eigen stappen, waarna wij
zullen laten weten waar wij staan.MevrouwKant(SP)De minister zegt dat sancties niet werken bij het bedrijfsleven. Waarop
baseert hij dat? Hij voert de sancties niet uit; dan werken zij natuurlijk
niet. Waarom zouden sancties in allerlei andere wetten en boetes wel werken,
maar bij het bedrijfsleven niet? Is het niet gewoon zo dat de minister het
niet wil?MinisterVan BoxtelWij hebben een wet gehad waarin sancties stonden. Die wet is niet uitgevoerd
en bovendien is in de Kamer breed erkend dat het op die manier niet van de
grond kwam. Ik ben er bang voor dat je dan naar sanctiemechanismen zou zoeken
waarmee een bedrijf of een bedrijfstak zodanig wordt geraakt dat veel meer
mensen erdoor in hun belang worden benadeeld dan de minderheid die je graag
die plek op de arbeidsmarkt gunt en die je dat bedrijf binnen wilt brengen.
Dan kun je beter stimuleren. Wij richten nu een meldpunt en helpdesk voor
bedrijven in, zodat men onmiddellijk terecht kan met personeelsvragen over
mensen uit andere culturen. Grote bedrijven maken die slag al; ik noem bijvoorbeeld
Albert Heijn, McDonalds en Coca Cola, die op dat punt goede dingen doen. Dat
moet in de vorm van best practices gewoon uitgevent worden. In een slagerij
met vijf personeelsleden ligt dat natuurlijk anders. Een Marokkaanse medewerker
wil bijvoorbeeld op minder geschikte momenten vrij en de baas vindt dat soms
een moeilijke zaak. Het is een kwestie van inleven en het is beter om organisatieproblemen
weg te nemen dan sancties op te leggen.Het kabinet ervaart de motie-Noorman-den Uyl over de Commis sie
gelijke behandeling als een steun in de rug. Wat betreft motie nr. 3 zullen
wij bezien of het in de rede ligt om op internet te publiceren wat de prestaties
zijn van bedrijven die in het kader van de Wet SAMEN deponeringsplichtig zijn.
Aan motie nr. 4 heb ik geen behoefte. Hetzelfde geldt voor motie nr. 5 over
halvering van het verschil in werkloosheid en voor motie nr. 6 over contract
compliance. Ik wil mevrouw Van Gent vragen, haar motie op nr. 7 aan te houden,
want ik zou graag mijn collega's van VWS en OCW willen vragen wat er in feite
de afgelopen periode is gebeurd. Het ministerie van VWS heeft met het NUFFIC
heel kritisch bezien of het proces van diploma's toetsen en dergelijk kan
worden opgeschoond. Een groot probleem blijft dat bijvoorbeeld artsen uit
voormalige Oostbloklanden net niet het kwaliteitsniveau hebben dat wij hier
eisen. Men wordt wel in de gelegenheid gesteld om die slag te maken, maar
de kans is niet ondenkbeeldig dat men in een Catch 22-situatie terechtkomt:
je kunt niet een stageplaats krijgen in een ziekenhuis omdat je niet voldoet
aan de eisen en je voldoet niet aan de eisen omdat je nog geen werkkring hebt.
Het lijkt mij beter de Kamer eerst op de hoogte te brengen van de laatste
stand van zaken. Dat werpt wellicht een ander licht op de motie, nog los van
de discussie over de numerus fixus waarop tijdens de algemene beschouwingen
al adequaat is ingegaan.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Ik kan mij hierin wel vinden, maar het gaat natuurlijk niet alleen om
een opschoning maar ook om het tekort aan bijscholingsplaatsen. Als dat er
niet bij wordt betrokken, heeft opschoning weinig zin. Ik wil de mensen de
kans geven, weer in hun oorspronkelijke beroep aan het werk te gaan.MinisterVan BoxtelUiteraard. Niemand vindt het leuk dat een voormalig dokter in de schoonmaakdienst
moet werken. Collega Vermeend en ik zullen de collega's van VWS en OCW vragen
eerst de stand van zaken schriftelijk aan u te melden. Dan kunnen wij ook
een gefundeerder oordeel geven over de motie.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Ik zal de motie op stuk nr. 7 aanhouden, maar ik hoop niet dat het overleg
te lang duurt en dat wij snel worden geïnformeerd.De voorzitter:De motie-Van Gent c.s. (27223, nr. 7) is van de agenda afgevoerd.MinisterVan BoxtelVoorzitter! Ten slotte wil ik mevrouw Van Gent vragen in de motie op stuk
nr. 8 de datum van januari 2001 te schrappen. Wij zullen rapporteren, maar
liever niet op basis van dergelijke strakke termijnen. Op die manier zijn
wij bijna wekelijks met de Kamer in conclaaf over dit soort trajecten en dat
komt de uitvoering niet ten goede.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Kunt u leven met de omschrijving "zo spoedig mogelijk"?MinisterVan BoxtelJa.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Dan gebruik ik de term "zo spoedig mogelijk". Als u dan positief oordeelt
over deze motie ben ik gelukkig.De voorzitter:De motie-Van Gent (27223, nr. 8) is in die zin verbeterd, dat het dictum
thans luidt:"verzoekt de regering de Kamer over de uitkomsten van het najaarsoverleg
en het nader overleg met sociale partners over de verplichtingen ten aanzien
van de Wet SAMEN zo spoedig mogelijk te informeren,".Zij houdt nr. 8 (27223).MinisterVermeendVoorzitter! Er is geen advies voor nodig, wat ons betreft is de motie
overbodig, want wij zullen zo spoedig mogelijk rapporteren.Mevrouw Noorman wees op de advertentie van SZW met als titel "werken aan
een gezamenlijke agenda voor de toekomst". Zojuist heb ik al aangegeven wat
wij met een sluitende keten van reïntegratie bedoelen en wel een allesomvattend
beleid, maar inderdaad wordt niet alles genoemd. Wij gaan praten over de intentieverklaring
die ik ben overeengekomen met de gemeenten en dat gaat dan over de gekozen
totaalaanpak voor het arbeidsmarktbeleid en daar hoort ook het minderhedenbeleid
bij.MevrouwNoorman-den Uyl(PvdA)Ja, voorzitter, dat is wel aardig, maar het gaat om langdurige werkloosheid
onder allochtonen en daar moet dus een schepje bovenop. Als de minister met
de gemeenten in gesprek gaat maar niet van tevoren duidelijk maakt dat ook
hij vindt dat er een schepje bovenop moet, schieten wij niet veel op. Ik vraag
hem dan ook in dit soort publiekelijke signalen aan te geven dat hem er wat
aan gelegen is dat de arbeidsmarktpositie van allochtonen verbetert met medewerking
van de gemeenten.MinisterVermeendDaar heb ik geen probleem mee!Voorzitter! Als zodanig hebben wij geen sanctiemogelijkheden. Wel kunnen
wij iets bestuurlijk doen. Wij kunnen het bestuur van het LISV wel zeggen
wat het moet doen. Waar het gaat om het toepassen van sancties in het kader
van de uitvoering zullen wij dat ook zeker doen. Wij hebben echter niet dezelfde
mogelijkheden als in de sfeer van de gemeenten.De ontslagtoets zal ik nader bekijken. Ik weet wat er aan die fase-indeling
vastzit, maar het ging mij er meer om om in overleg met de wethouders en andere
instellingen te bezien of er verbetering mogelijk is.Ik dank de heer Kamp vervolgens voor zijn steun voor de sluitende aanpak.Mevrouw Verburg had nog een vraag over de sectoradviseurs. Dat komt aan
de orde in het kader van het overleg met de sociale partners, want die zullen
ook door de sociale partners moeten worden aangesteld. Er vindt een evaluatie
plaats en het rapport daarvan zal op 12 december beschikbaar komen. Dan zal
ik er meer over kunnen zeggen. De sociale partners hebben mij ook gevraagd
om even te wachten tot de evaluatie is voltooid en daarover hadden wij ook
afspraken gemaakt en die wil ik natuurlijk graag nakomen.Hetzelfde geldt voor de evaluatie van de BAM'ers, de beleidsadviseurs
minderheden, waarover mevrouw Noorman sprak.Mevrouw Verburg had nog een vraag aan collega Van Boxtel over FNV-bondgenoten
en LTO Nederland inzake de gedragscode. Men is daarmee bezig en wij zullen
dat steunen. Eind dit jaar kan ik er waarschijnlijk wel meer
over zeggen en kunnen wij ook bezien of het kan worden verbreed. Het is overigens
wel positief dat NAVO-bondgenoten en LTO Nederland op dat punt zelf actie
hebben ondernomen.Ik ben al ingegaan op de tewerkstellingsvergunning. Mevrouw Kant vroeg
of er verpleegkundigen geworven worden. Ik zal dat laten nagaan.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Voorzitter! Ik heb laatst gehoord dat in WTO-verband iets is gezegd over
ICT en verpleegkundigen en dat men daar heeft gezegd dat als de regels nu
verruimd worden men daar in tijden van overschot in het desbetreffende land
niet meer op terug mag komen. Die landen zullen dus structurele consequenties
moeten aanvaarden. Omdat de minister zojuist zei dat hij daar nog op zal terugkomen
en het zal laten nagaan, zou ik graag zien dat ook dit punt wordt meegenomen.MinisterVermeendNatuurlijk zal ik dat nagaan. Wij hebben trouwens strikte afspraken gemaakt.
De convenanten zijn ondertekend en die convenanten moeten worden nagekomen.
Punt uit. Ik kan het bedrijfsleven aan de afspraken houden en ik ben niet
van plan daarvan af te wijken. Men weet wat men met mij afspreekt; ik hou
mij aan die afspraken en dat moet het bedrijfsleven ook doen. Ik zal dit laten
nagaan. Overigens is dit schriftelijk vastgelegd.Voorzitter! Ik moet de motie van mevrouw Ravestein ontraden, want zij
komt te snel. De experimenten zijn nu gaande en de heer Kamp zei terecht dat
wij eerst moeten afwachten of dit werkt. Als het werkt, heb ik echt geen motie
nodig, dan doe ik het gewoon. Als in de praktijk blijkt dat dit goed werkt,
dan zullen wij dit ook doen. Mevrouw Ravestein moet zich wel realiseren dat
ondanks het feit dat er contracten zijn afgesloten met een bepaalde branche,
het mogelijk is dat men er niet in slaagt om de doelstellingen te behalen
doordat er onvoldoende geschikt personeel is. Wij willen nagaan of dit in
de praktijk het geval is. In sommige sectoren kan het wel, in andere niet.
Als je succes wilt hebben, moet je het op een goede manier doen. Je kunt niet
zo maar iets over de hele linie invoeren, je moet eerst kijken waar het goed
kan. Ik wil graag afwachten wat de experimenten opleveren en vervolgens zal
de Kamer worden bericht of wij het doen of niet. De motie gaat erg ver, want
zij gaat ervan uit dat het nu al overal ingevoerd moet worden. Ik vind dat
net iets te snel.MevrouwRavestein(D66)Dit staat er niet. Wij vragen de regering om een voorstel.MinisterVermeendIk heb gezegd dat de Kamer een voorstel krijgt als het werkt. Daarvoor
heb ik echt geen motie nodig.Ik zal de Kamer de stukken over ICT niet toesturen. Dit was meer als een
grapje bedoeld, maar het kwam blijkbaar niet over.Met mijn opmerking over de kinderopvang doelde ik op de notitie over alleenstaande
moeders waarin uitvoerig wordt ingegaan op de problematiek van het kunnen
combineren van arbeid en zorg en de vraag naar kinderopvang.MinisterVan BoxtelIn aanvulling hierop wijs ik erop dat dit probleem ook een rol speelt
bij de inburgering. Het niet of onvoldoende aanwezig zijn van kinderopvang
bij ROC's raakt zowel de cursisten als anderen. Er is nu heel veel geld beschikbaar
gesteld voor de gemeenten en zij moeten nu voortvarend die plaatsen creëren.
Straks krijgen wij het marktmodel. Dit is echter een van de lastigste punten
bij het bereiken van mensen of bij het terugbrengen van mensen naar de arbeidsmarkt.
Als de kinderopvang niet is geregeld, loopt het daarop vaak stuk.MinisterVermeendDe vraag is nog gesteld of de Arbeidsvoorziening voldoende capaciteit
heeft om de convenanten te kunnen uitvoeren. Wij hebben convenanten gesloten
met grote bedrijven. Voor een belangrijk deel zullen de bedrijven zelf de
uitvoering ter hand nemen. Het convenant met het midden- en kleinbedrijf staat
of valt natuurlijk ook met de aanwezigheid van voldoende capaciteit om mensen
te begeleiden naar het midden- en kleinbedrijf. Ik heb al in antwoord op schriftelijke
vragen van mevrouw Noorman gezegd dat wij, als in de praktijk blijkt dat men
zelf niet over voldoende capaciteit beschikt of als er onvoldoende voortgang
wordt geboekt, zullen kiezen voor uitbesteding. Ik heb daarover al afspraken
gemaakt met de Arbeidsvoorziening. Nu wordt al een aantal van die trajecten
uitbesteed naar uitzendbureaus, omdat ik vond dat het niet snel genoeg ging.MevrouwVerburg(CDA)Ik heb nog geen antwoord gehad op mijn vraag over de tussenevaluatie van
het MKB-convenant.MinisterVermeendDaar heb ik geen probleem mee.De voorzitter:Ik stel vast dat de Kamer binnen twee weken wordt geïnformeerd over
de vragen die betrekking hebben op onderwijs.Wij zullen op een nader te bepalen moment stemmen over de ingediende moties.Sluiting 18.00 uur.XNoot1 Samenstelling: Leden: Terpstra (VVD), voorzitter, Biesheuvel (CDA), Schimmel (D66), Kalsbeek
(PvdA), Van Zijl (PvdA), Bijleveld-Schouten (CDA), Noorman-den Uyl (PvdA),
ondervoorzitter, Kamp (VVD), Essers (VVD), Van Dijke (RPF/GPV), Bakker (D66),
Visser-van Doorn (CDA), De Wit (SP), Harrewijn (GroenLinks), Balkenende (CDA),
Van Gent (GroenLinks), Smits (PvdA), Verburg (CDA), Bussemaker (PvdA), Spoelman
(PvdA), Örgü (VVD), Van der Staaij (SGP), Santi (PvdA), Wilders
(VVD) en Snijder-Hazelhoff (VVD). Plv. leden: E. Meijer (VVD), Van Ardenne-van der Hoeven (CDA), Giskes
(D66), Hamer (PvdA), Van der Hoek (PvdA), Dankers (CDA), Kortram (PvdA), Blok
(VVD), Van Blerck-Woerdman (VVD), Van Middelkoop (RPF/GPV), Van Vliet (D66),
Stroeken (CDA), Marijnissen (SP), Vendrik (GroenLinks), Mosterd (CDA), Rosenmöller
(GroenLinks), Schoenmakers (PvdA), Eisses-Timmerman (CDA), Wagenaar (PvdA),
Middel (PvdA), Weekers (VVD), Van Walsem (D66), Oudkerk (PvdA), De Vries (VVD)
en Klein Molekamp (VVD).XNoot2 Samenstelling: Leden: Schutte (RPF/GPV), Te Veldhuis (VVD), ondervoorzitter, De Cloe
(PvdA), voorzitter, Van den Berg (SGP), Van de Camp (CDA), Scheltema-de Nie
(D66), Van der Hoeven (CDA), Van Heemst (PvdA), Noorman-den Uyl (PvdA), Oedayraj
Singh Varma (GroenLinks), Dankers (CDA), Hoekema (D66), Rijpstra (VVD), O.P.G.
Vos (VVD), Rehwinkel (PvdA), Wagenaar (PvdA), Luchtenveld (VVD), De Boer (PvdA),
Duijkers (PvdA), Verburg (CDA), Rietkerk (CDA), Halsema (GroenLinks), Kant
(SP), Balemans (VVD) en De Swart (VVD). Plv. leden: Rouvoet (RPF/GPV), Van Beek (VVD), Zijlstra (PvdA), Ravestein
(D66), Van Wijmen (CDA), Augusteijn-Esser (D66), Balkenende (CDA), Barth (PvdA),
Gortzak (PvdA), Rabbae (GroenLinks), Wijn (CDA), Dittrich (D66), Cherribi
(VVD), Van den Doel (VVD), Van Oven (PvdA), Apostolou (PvdA), Cornielje (VVD),
Kuijper (PvdA), Belinfante (PvdA), Mosterd (CDA), Eurlings (CDA), Van Gent
(GroenLinks ), Poppe (SP), Essers (VVD) en Nicolaï (VVD).XNoot3 Samenstelling: Leden: Schutte (RPF/GPV), Van der Vlies (SGP), Van de Camp (CDA), Van
der Hoeven (CDA), voorzitter, Rabbae (GroenLinks), Lambrechts (D66), Dittrich
(D66), Cornielje (VVD), De Vries (VVD), Dijksma (PvdA), Cherribi (VVD), Rehwinkel
(PvdA), ondervoorzitter, Passtoors (VVD), Wagenaar (PvdA), Belinfante (PvdA),
Kortram (PvdA), Ross-van Dorp (CDA), Hamer (PvdA), Nicolaï (VVD), Van
Bommel (SP), Barth (PvdA), Halsema (GroenLinks), Örgü (VVD), Wijn
(CDA) en Eurlings (CDA). Plv. leden: Stellingwerf (RPF/GPV), Schimmel (D66), Mosterd (CDA), Atsma
(CDA), Harrewijn (GroenLinks), Bakker (D66), Ravestein (D66), E. Meijer (VVD),
Van Baalen (VVD), Valk (PvdA), Udo (VVD), Van der Hoek (PvdA), Blok (VVD),
De Cloe (PvdA), Gortzak (PvdA), Molenaar (PvdA), Schreijer-Pierik (CDA), Spoelman
(PvdA), Voûte-Droste (VVD), Poppe (SP), Arib (PvdA), Vendrik (GroenLinks),
Rijpstra (VVD), Verhagen (CDA) en Visser-van Doorn (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27223-9.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl