Jaarverslag Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 2015
Staten-Generaal — Kamerstuk Overig
Datum: 2016-05-18 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2015-2016
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 34 475
 VIII
 
 Jaarverslag en slotwet Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 2015
 
 
 Nr. 1
 JAARVERSLAG VAN HET MINISTERIE VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP (VIII)
 Aangeboden 18 mei 2016
 
 
 
 
 Gerealiseerde uitgaven van het departement verdeeld over de beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen (totaal € 36.349,7) (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 Gerealiseerde ontvangsten van het departement verdeeld over de beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen (totaal € 1.301,7) (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 INHOUDSOPGAVE
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 A.
 
 
 
 
 Algemeen
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 
 
 Aanbieding van het jaarverslag en verzoek tot dechargeverlening
 
 
 6
 
 
 
 
 
 Leeswijzer
 
 
 8
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 B.
 
 
 
 
 Beleidsverslag
 
 
 
 
 13
 
 
 
 
 
 
 Beleidsprioriteiten over 2015
 
 
 13
 
 
 
 
 
 De beleidsartikelen
 
 
 43
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 Primair onderwijs
 
 
 43
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 Voortgezet onderwijs
 
 
 50
 
 
 
 
 
 4.
 
 
 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
 
 
 57
 
 
 
 
 
 6. en 7.
 
 
 Hoger onderwijs
 
 
 68
 
 
 
 
 
 8.
 
 
 Internationaal beleid
 
 
 77
 
 
 
 
 
 9.
 
 
 Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid
 
 
 84
 
 
 
 
 
 11.
 
 
 Studiefinanciering
 
 
 89
 
 
 
 
 
 12.
 
 
 Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten
 
 
 99
 
 
 
 
 
 13.
 
 
 Lesgelden
 
 
 102
 
 
 
 
 
 14.
 
 
 Cultuur
 
 
 104
 
 
 
 
 
 15.
 
 
 Media
 
 
 112
 
 
 
 
 
 16.
 
 
 Onderzoek en wetenschapsbeleid
 
 
 118
 
 
 
 
 
 25.
 
 
 Emancipatie
 
 
 124
 
 
 
 
 
 De niet-beleidsartikelen
 
 
 128
 
 
 
 
 
 91.
 
 
 Nominaal en onvoorzien
 
 
 128
 
 
 
 
 
 95.
 
 
 Apparaatskosten
 
 
 131
 
 
 
 
 
 De bedrijfsvoeringsparagraaf
 
 
 134
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 C.
 
 
 
 
 Jaarrekening
 
 
 
 
 143
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 De departementale verantwoordingsstaat
 
 
 143
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 De samenvattende verantwoordingsstaat agentschappen
 
 
 144
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 Jaarverantwoording Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) per 31-12-2015
 
 
 145
 
 
 
 
 
 4.
 
 
 Jaarverantwoording Nationaal Archief (NA) per 31-12-2015
 
 
 152
 
 
 
 
 
 5.
 
 
 Saldibalans per 31-12-2015
 
 
 160
 
 
 
 
 
 6.
 
 
 Topinkomens
 
 
 169
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 D.
 
 
 
 
 Bijlagen
 
 
 
 
 172
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 Toezichtsrelaties en Zelfstandige Bestuursorganen en Rechtspersonen met een Wettelijke Taak
 
 
 172
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 Afgerond evaluatie en overig onderzoek
 
 
 181
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 Overzicht niet-financiële informatie over inschakeling van externe adviseurs en tijdelijk personeel (externe inhuur)
 
 
 195
 
 
 
 
 
 
 
 
 A.
 ALGEMEEN
 
 
 
 Aanbieding en dechargeverlening
 
 AANBIEDING EN DECHARGEVERLENING
 
 Aan de voorzitters van de Eerste en Tweede Kamer der Staten-Generaal.
 Hierbij bied ik, mede namens Staatssecretaris Sander Dekker, het departementale jaarverslag van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over het jaar 2015 aan.
 Onder verwijzing naar de artikelen 63 en 64 van de Comptabiliteitswet 2001 verzoek ik de beide Kamers van de Staten-Generaal de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap decharge te verlenen over het in het jaar 2015 gevoerde financiële beheer.
 
 Ten behoeve van de oordeelsvorming van de Staten-Generaal over dit verzoek tot dechargeverlening is door de Algemene Rekenkamer als externe controleur op grond van artikel 82 van de Comptabiliteitswet 2001 een rapport opgesteld. Dit rapport wordt separaat door de Algemene Rekenkamer aan de Staten-Generaal aangeboden. Het rapport bevat de bevindingen en het oordeel van de Rekenkamer met betrekking tot:
 
 
 a.
 het gevoerde financieel en materieel beheer;
 
 
 b.
 de ten behoeve van dat beheer bijgehouden administraties;
 
 
 c.
 de financiële informatie in het jaarverslag;
 
 
 d.
 de betrokken saldibalans;
 
 
 e.
 de totstandkoming van de informatie over het gevoerde beleid en de bedrijfsvoering;
 
 
 f.
 de in het jaarverslag opgenomen informatie over het gevoerde beleid en de bedrijfsvoering.
 
 
 
 
 Bij het besluit tot dechargeverlening dienen verder de volgende, wettelijk voorgeschreven, stukken te worden betrokken:
 
 
 a.
 het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2015;
 
 
 b.
 het voorstel van de slotwet dat met het onderhavige jaarverslag samenhangt;
 
 
 c.
 het rapport van de Algemene Rekenkamer met betrekking tot het onderzoek van de centrale administratie van ’s Rijks schatkist en van het Financieel jaarverslag van het Rijk;
 
 
 d.
 de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer met betrekking tot de in het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2015 opgenomen rekening van uitgaven en ontvangsten van het Rijk over 2015, alsmede met betrekking tot de Saldibalans van het Rijk over 2015 (de verklaring van goedkeuring, bedoeld in artikel 83, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001).
 
 
 
 Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de betrokken slotwet is aangenomen en voordat de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer is ontvangen.
 
 
 
 
 De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
 
 
 M.
 Bussemaker
 
 
 
 
 
 Dechargeverlening door de
				 Tweede Kamer
 Onder verwijzing naar artikel 64 van de
				 Comptabiliteitswet 2001 verklaart de voorzitter van de Tweede Kamer der
				 Staten-Generaal dat de Tweede Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot
				 dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
				 genomen in de vergadering van
 
 De Voorzitter van de
				 Tweede Kamer,
 
 Handtekening:
 
 Datum:
 
 
 Op grond van artikel 64, tweede lid
				van de Comptabiliteitswet 2001 wordt dit originele exemplaar van het
				onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen
				verklaring, ter behandeling doorgezonden aan de voorzitter van de Eerste
				Kamer.
 
 
 Dechargeverlening door de
				 Eerste Kamer
 Onder verwijzing naar artikel 64 van de
				 Comptabiliteitswet 2001 verklaart de voorzitter van de Eerste Kamer der
				 Staten-Generaal dat de Eerste Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot
				 dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
				 genomen in de vergadering van
 
 De Voorzitter van de
				 Eerste Kamer,
 
 Handtekening:
 
 Datum:
 
 
 Op grond van artikel 64, derde lid van
				de Comptabiliteitswet 2001 wordt dit originele exemplaar van het onderhavige
				jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring,
				doorgezonden aan de Minister van Financiën.
 
 
 
 
 
 
 Leeswijzer
 
 LEESWIJZER
 
 Het departementaal jaarverslag 2015 bestaat uit de volgende onderdelen:
 
 
 A.
 Een algemeen deel
 
 
 B.
 Het beleidsverslag
 
 
 C.
 De jaarrekening
 
 
 D.
 Bijlagen
 
 
 De Minister van Economische Zaken is verantwoordelijk voor het groen onderwijs.
 
 
 A.
 Het algemeen deel bevat de aanbieding van het departementaal jaarverslag, het verzoek tot dechargeverlening en deze leeswijzer.
 
 Groeiparagraaf
 
 Voor het opstellen van het departementaal jaarverslag gelden de Rijksbegrotingsvoorschriften van de Minister van Financiën. Als gevolg van wijzigingen in deze voorschriften zijn wijzigingen doorgevoerd ten opzichte van het jaarverslag over 2014.
 
 
 •
 Voor de toelichting op de financiële instrumenten bij de diverse beleidsartikelen geldt een zogenoemde staffel en wordt niet langer de absolute ondergrens van € 2,2 miljoen gebruikt.
 
 
 •
 Tabel 9.2 Investeringen in sector-/bestuursakkoorden uit de begroting 2015 is verplaatst naar het beleidsverslag.
 
 
 •
 In de bijlage ZBO’s en RWT’s wordt afzonderlijk inzicht geboden in de apparaatskosten van de ZBO’s en RWT’s.
 
 
 •
 In de bijlage afgerond evaluatie- en overig onderzoek is de tijdshorizon uitgebreid. Hierdoor is al het onderzoek opgenomen dat in de periode 2011–2015 is afgerond.
 
 
 Op verzoek van de Tweede Kamer bevat het beleidsverslag een tabel met indicatoren. Deze indicatorentabel wordt, evenals de bijbehorende leeswijzer, de legenda en de tabellen «verschillen DJV 2015», «realisatie beleidsdoorlichtingen» en «risicoregelingen», buiten beschouwing gelaten bij het bepalen van het maximale norm voor de omvang van het beleidsverslag. Voor deze afwijking is door de Minister van Financiën toestemming verleend.
 
 Informatie in het departementaal jaarverslag en andere publicaties
 De begroting is in eerste instantie een financieel document. Dit heeft ook gevolgen voor de informatie die in het jaarverslag wordt opgenomen. Het beleidsverslag beschrijft de resultaten van de Minister en toont de bijbehorende prestatie-indicatoren. De beleidsartikelen beschrijven de werking en financiering van de verschillende stelsels. Voor een bredere kwantitatieve onderbouwing verwijzen we naar de openbare website Trends in Beeld. Onderstaand schema geeft grafisch een totaalbeeld van welke informatie en verantwoording van het OCW-beleid gedurende een begrotingscyclus aan de Tweede Kamer wordt gestuurd.
 
 Schematische weergave van de informatie aan de Tweede Kamer gedurende de begrotingscyclus
 
 
 Hieronder volgt een nadere toelichting bij het schema.
 
 
 •
 Op Prinsjesdag ontvangt de Tweede Kamer de begroting van OCW. De geactualiseerde kwantitatieve, niet-financiële onderbouwing van de begroting is opgenomen op de website van Trends in Beeld. Hier laat de Minister met behulp van cijfers zowel de voortgang op de doelen uit de beleidsagenda zien als ook de voortgang op de in de Lerarenagenda en de sectorakkoorden po/vo geformuleerde ambities. Daarnaast toont de website de internationale positie van het Nederlandse onderwijs- en wetenschapsstelsel.
 
 
 •
 Aanvullend presenteert de Minister van OCW vanuit haar stelselverantwoordelijkheid nu ook een brede stelselmonitor op de website. Voor onderwijs bevat deze monitor een dashboard van output- en outcome indicatoren aangevuld met een wegwijzer naar actuele beleidsinformatie over het onderwijsproces. Het is ontwikkeld naar aanleiding van de moties (Klaver c.s. en Straus/Ypma) om meer inzicht te geven in outcome-criteria voor onderwijskwaliteit. De wegwijzer leidt u naar belangrijke beleids- en verantwoordingsinformatie over wat er in de diverse sectoren gebeurt om de kwaliteit van onderwijs verder te verbeteren. Zo hopen wij u een beter overzicht te geven van de ontwikkelingen in het brede onderwijsstelsel en op die manier de transparantie te bevorderen.
 
 
 •
 Eind november komt ook Cultuur in beeld uit. In deze publicatie wordt ingegaan op de veranderingen in het Nederlandse cultuurbeleid. Deze publicatie gaat dieper in op de gevolgen van het beleid en schetst de te verwachten ontwikkelingen in de culturele sector. Daarbij is er bijzondere aandacht voor de bijdrage van cultuur aan de Nederlandse economie en werkgelegenheid, het financieel-maatschappelijk draagvlak, publieksbereik en de financiële verhoudingen tussen subsidieverstrekkers.
 
 
 •
 De Inspectie van het Onderwijs heeft een belangrijke rol in het onderwijsstelsel als toezichthouder, maar ook als leverancier van beleidsinformatie. In het jaarwerkplan van de Inspectie van het Onderwijs worden voorgenomen werkzaamheden gepresenteerd aan de Tweede Kamer.
 
 
 •
 Gedurende het jaar wordt de Tweede Kamer geïnformeerd over de begrotingsuitvoering door middel van de 1e suppletoire begroting (Voorjaarsnota) en de 2e suppletoire begroting (Najaarsnota).
 
 
 •
 Ook worden gedurende het jaar allerlei beleidsdocumenten zoals actieplannen, beleidsdocumenten, beleidsevaluaties, beleidsdoorlichtingen naar de Tweede Kamer gestuurd. Wetsvoorstellen worden ter behandeling aangeboden en AMvB’s worden voorgehangen. Over verschillende beleidsterreinen worden brieven naar de Tweede Kamer gestuurd, onder andere ter nadere uitwerking van de beleidsagenda en de begroting. Hierover vindt vaak separaat overleg met het parlement plaats. De actieplannen geven voor de verschillende beleidsterreinen een beeld van het beleid. Beleidsdoorlichtingen en andere evaluaties verschaffen inzicht in de effectiviteit van beleid. Gedurende het jaar wordt ook de website OCW in Cijfers bijgehouden. Deze website geeft met behulp van cijfers, kengetallen en thema-analyses een zo compleet mogelijk beeld van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
 
 
 •
 De derde woensdag in mei is verantwoordingsdag. De Tweede Kamer ontvangt dan het jaarverslag van OCW. De voortgang op de doelen en ambities uit de beleidsagenda, de lerarenagenda en de sectorakkoorden verschijnen geactualiseerd op de website www.trendsinbeeldocw.nl. Ook wordt het Onderwijsverslag aan de Tweede Kamer toegestuurd. Daarin wordt uitgebreid stilgestaan bij de staat van het onderwijs.
 
 
 
 
 
 B.
 Het beleidsverslag kent de volgende elementen:
 
 
 
 1.
 Beleidsverslag
 
 
 2.
 De beleidsartikelen
 
 
 3.
 De niet-beleidsartikelen
 
 
 4.
 Bedrijfsvoeringparagraaf
 
 
 1. Beleidsverslag
 In het beleidsverslag kijken we terug op de activiteiten in 2015. Daarbij wordt per beleidsterrein aangegeven welke stappen zijn gezet. Daarnaast is een tabel opgenomen met indicatoren per doelstelling en de realisaties in 2015, een tabel met de gerealiseerde beleidsdoorlichtingen en een overzicht van de risicoregelingen.
 In het beleidsverslag wordt tevens aandacht besteed aan de zogenoemde focusonderwerpen; onderwerpen waaraan op verzoek van de Tweede Kamer aandacht wordt besteed in de jaarverslagen en in de Verantwoordingsbrief van de Minister-President. Voor OCW zijn dit de onderwerpen studievoorschot en de bekostiging van het MBO.
 2. De beleidsartikelen
 Met ingang van begroting 2013 is de opbouw van de beleidsartikelen aangepast conform de richtlijnen voor verantwoord begroten. De huidige begrotingsmethode richt zich duidelijker op de verantwoordelijkheid van de Minister. De beleidsartikelen bestaan uit de volgende onderdelen:
 
 
 •
 Een algemene doelstelling met een toelichting daarop.
 
 
 •
 Een passage gewijd aan de verantwoordelijkheid van de Minister.
 
 
 •
 De beleidsconclusies.
 
 
 •
 De tabel budgettaire gevolgen van beleid.
 
 
 •
 Een toelichting op de financiële instrumenten.
 
 
 Tabel budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 •
 De tabel budgettaire gevolgen van beleid bevat een vaste indeling naar soorten financiële instrumenten volgens de voorschriften van «verantwoord begroten».
 
 
 •
 Om de bedragen bij de financiële instrumenten aan te laten sluiten bij de bedragen realisatie 2013 en stand begroting 2014 is besloten de apparaatskosten voor het jaar 2011 niet meer op te nemen bij de beleidsartikelen, maar in de standen bij artikel 95.
 
 
 Relatie verplichtingen versus uitgaven
 In de tabel budgettaire gevolgen van beleid vindt u naast de uitgaven en de ontvangstenmutaties ook verplichtingenmutaties. Bij de verplichtingen wordt ook aangegeven welk deel garantieverplichtingen betreft. Het gaat hier met name om zogenaamde garanties voor her- en nieuwbouw in het onderwijs in het kader van schatkistbankieren en kredietgaranties/verzekeringen in de cultuursector. In verband met een herziening van de afspraken tussen de Ministeries van Financiën en OCW staat OCW vanaf 2012 tevens garant voor de rekening courantlimieten die instellingen aanhouden bij het Ministerie van Financiën. Bij kredietgaranties/verzekeringen moet gedacht worden aan een indemniteitsregeling voor kunstvoorwerpen die op uitleenbasis in een Nederlands museum zijn tentoongesteld.
 Toelichting financiële instrumenten
 In de toelichting op de financiële instrumenten zoals opgenomen in de tabel budgettaire gevolgen van beleid worden de voornaamste verschillen verklaard tussen de oorspronkelijke begroting en de realisatie. De kasuitgaven zijn voor deze toelichting leidend. In het algemeen is er in de begroting sprake van een vaste verhouding tussen de verplichtingen en uitgaven die gerelateerd is aan het bekostigingsmoment voor scholen/instellingen. Er geldt daarom alleen een aanvullende, aparte toelichting voor de verplichtingmutaties als er sprake is van een opmerkelijk verschil met de uitgavenmutaties. Hiervoor wordt het procentuele realisatieverschil bij de verplichtingen vergeleken met het procentuele realisatieverschil bij de uitgaven. En als het verschil tussen deze percentages meer dan 10 bedraagt, dan worden de verplichtingenmutaties apart toegelicht.
 In de toelichting op de financiële instrumenten wordt daarnaast toegelicht waarvoor de instrumenten bedoeld waren. Hierbij wordt aangesloten bij de toelichting uit de begroting. Indien relevant wordt op bondige wijze ingegaan op verschillen tussen de budgettaire raming en de realisatie in het verslagjaar. Voor de toe te lichten instrumenten wordt een keuze gemaakt op basis van financieel belang en/of politieke relevantie. Als norm voor financieel belang geldt de voorgeschreven staffel uit de Rijksbegrotingsvoorschriften.
 3. De niet-beleidsartikelen
 Er zijn twee zogenaamde niet-beleidsartikelen:
 
 
 •
 Artikel 91 Nominaal en onvoorzien;
 
 
 •
 Artikel 95 Apparaatskosten.
 
 
 Op artikel 91 (Nominaal en onvoorzien) wordt een overzicht gegeven van de verdelingen van tijdelijk geparkeerde middelen, zoals de loon- en prijsbijstelling.
 Met ingang van begroting 2013 zijn de niet-beleidsartikelen 92 tot en met artikel 94 samengevoegd tot het artikel 95 Apparaatskosten. Op artikel 95 worden de apparaatsuitgaven van het kerndepartement, inspecties en adviesraden en de apparaatskosten van de baten-lastenagentschappen en een aantal ZBO’s en RWT’s verantwoord.
 4. Bedrijfsvoeringparagraaf
 In de bedrijfsvoeringparagraaf wordt verslag gedaan over de bedrijfsvoering. De paragraaf bevat tevens de mededeling bedrijfsvoering. Deze heeft betrekking op het financieel- en materieel beheer en de daarvoor bijgehouden administraties.
 
 
 
 C.
 Jaarrekening
 
 De jaarrekening bevat de departementale verantwoordingsstaat 2015, de samenvattende verantwoordingsstaat 2015 van de baten-lastenagentschappen, de jaarverantwoording van de baten-lastenagentschappen Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) en het Nationaal Archief (NA), de saldibalans en de publicatie personele topinkomens.
 
 
 
 D.
 Bijlagen
 
 De volgende bijlagen worden opgenomen:
 
 
 1.
 Toezichtsrelaties ZBO’s en RWT’s
 
 
 2.
 Evaluatie en overig onderzoek
 
 
 3.
 Externe inhuur
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsverslag
 
 B.
 BELEIDSVERSLAG
 
 
 
 
 Beleidsprioriteiten over 2015
 
 Inleiding
 Voor u ligt het Departementaal Beleidsverslag 2015 waarin we verantwoording afleggen over het gevoerde beleid. Onze beleidsterreinen onderwijs, cultuur, media, wetenschap en emancipatie spelen een belangrijke rol in de Nederlandse samenleving, voor economische groei en in de ontwikkeling van de democratie.
 Onderwijs
 Het afgelopen jaar is hard gewerkt aan de realisatie van het Nationaal Onderwijsakkoord, de sectorafspraken en de Lerarenagenda. Het Nederlandse onderwijsstelsel behoort tot één van de beste van Europa, zo blijkt uit vergelijkingen door de OESO en het is onze ambitie om dat niveau minimaal vast te houden. Het platform Onderwijs 2032 bracht zijn adviesrapport uit. Leerlingen moeten uitgedaagd worden om zich adequaat voor te bereiden op de maatschappij van morgen. Het advies dient als basis voor een toekomstgericht curriculum dat helderheid biedt over wat leerlingen moeten leren, met aandacht voor vakoverstijgende vaardigheden en ruimte voor verdieping en verbreding. Afgelopen jaar was het eerste volle jaar waarin passend onderwijs van kracht was. De start is goed verlopen, de meeste scholen en samenwerkingsverbanden nemen hun verantwoordelijkheid en steeds meer leerlingen krijgen een passende plek. Aandachtspunt is wel dat scholen en samenwerkingsverbanden nog niet alle ruimte gebruiken die het wettelijke kader biedt. In het middelbaar beroepsonderwijs draagt het Bestuursakkoord mbo bij aan een verbetering van de kwaliteit. De professionalisering van het onderwijspersoneel, het plan voor excellent vakmanschap en de vermindering van de regeldruk zijn hier voorbeelden van. Tevens is de kwalificatiestructuur herzien om het onderwijs doelmatiger, transparanter en innovatiever te maken. In het hoger onderwijs blikt de Strategische Agenda hoger onderwijs en onderzoek vooruit op de beleidsontwikkelingen en bestedingsrichtingen van de middelen die voortkomen uit de invoering van het Studievoorschot voor de komende tien jaar. Naar aanleiding van de motie Van Meenen is een onderzoek gestart om te onderzoeken aan welke voorwaarden voldaan moet worden om de verworvenheden van het groen onderwijs bij overheveling naar OCW te behouden. De uitkomsten van dit onderzoek kunnen worden betrokken bij de formatie van een nieuw kabinet. Tot slot is de verhoogde instroom van het aantal asielzoekers een belangrijk thema geweest in het afgelopen jaar. Instellingen hebben praktisch gehandeld en slaagden er op die manier in om asielzoekerskinderen in korte tijd van goed onderwijs te voorzien.
 Wetenschap
 Voor de onderzoekswereld zet de Nationale Wetenschapsagenda nieuwe uitdagingen op de kaart om de Nederlandse samenleving en kenniseconomie te versterken.
 Cultuur en media
 Cultuur is onmisbaar voor de vorming van onze identiteit, voor de ontplooiing van mensen en voor de ontwikkeling van creativiteit. Het afgelopen jaar zijn de uitgangspunten voor het cultuurbeleid 2017–2020 gepresenteerd. Op het gebied van media is het wetsvoorstel ter vernieuwing van de Mediawet 2008 ingediend. De wet is een aanzet om de publieke omroep toekomstbestendig te maken.
 Emancipatie
 Bij emancipatie lag vorig jaar de nadruk op het versterken van de economische zelfstandigheid van vrouwen. Daarnaast werd actie ondernomen om de sociale acceptatie en veiligheid te vergroten van lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen en transgenders (LHBT’s).
 Leeswijzer van het beleidsverslag
 Het beleidsverslag begint met het onderwijs en gaat daarna in op studiefinanciering, wetenschap, cultuur, media, emancipatie en Caribisch Nederland. De Kerncijfers van OCW zijn te vinden op de website ocwincijfers.nl. Een kwantitatieve monitor van de indicatoren uit de beleidsagenda, het beleidsverslag en de voortgang van de lerarenagenda zijn te vinden op de website van Trends in Beeld.
 
 
 1.
 Onderwijs
 
 In dit beleidsverslag worden de vier doelstellingen uit de beleidsagenda besproken:
 
 
 1.
 Ambitieus onderwijs dat alle leerlingen en studenten uitdaagt;
 
 
 2.
 Scholen en instellingen werken met goed opgeleide en vakkundige leraren, docenten en schoolleiders, die samen zorgen voor een veilig en ambitieus leerklimaat;
 
 
 3.
 Scholen en instellingen maken resultaten inzichtelijk en worden aangesproken op hun prestaties;
 
 
 4.
 Aansluiting van het onderwijs op de behoefte van de arbeidsmarkt.
 
 
 
 
 1.1
 Ambitieus onderwijs dat alle leerlingen en studenten uitdaagt
 
 Flexibiliteit vergroot
 Vorig jaar zijn concrete stappen gezet om meer ruimte te creëren voor variatie en differentiatie in het onderwijsaanbod. Voor scholen in het primair onderwijs (po) wordt het vanaf augustus 2016 gemakkelijker om vakdocenten uit het voortgezet onderwijs (vo) in te zetten. In het vo zorgt de nieuwe wet Modernisering onderwijstijd ervoor dat vanaf schooljaar 2015–2016 meer maatwerk mogelijk is. Ook kunnen scholen op basis van de beleidsregel Versneld en/of verrijkt vwo een vijfjarige vwo-opleiding aanbieden aan een groep getalenteerde vwo-leerlingen. Uitblinkers krijgen voortaan een vermelding cum laude op hun diploma bij een gemiddeld eindcijfer van acht of hoger. In het vo zijn er dit jaar minder toptalentleerlingen die zich vervelen in de klas (zie tabel Indicatoren).
 Minder zittenblijvers
 In december 2015 verscheen de kabinetsreactie op het IBO-onderzoek «Effectieve leerroutes in het funderend onderwijs». Belangrijkste conclusie van het onderzoek was dat zittenblijven voor kinderen met een achterstand demotiverend is en weinig oplevert. Het kabinet wil daarom met leraren en schoolleiders effectieve alternatieven vinden in de omgang met verschillen in leergroei en -snelheid tussen leerlingen. Daarbij moet ook versnelling en verrijking mogelijk zijn voor leerlingen die dat aankunnen. In het po is het doel om het percentage zittenblijvers te verlagen van 2,2% in 2012/2013 naar 1,5% in 2020. In 2015 is het aantal zittenblijvers met 0,1%-punt gedaald, waarmee de daling op koers ligt om het doel te behalen, temeer omdat de extra middelen voor het terugdringen van zittenblijven pas met ingang van 2015 zijn verstrekt. In het vo moet het percentage zittenblijvers zakken naar 3,9% in 2020 (circa 35.000 leerlingen). In 2013 was het aandeel zittenblijvers 5,9% (zo’n 53.000 leerlingen). Scholen nemen diverse maatregelen, zoals extra lesuren, intensieve huiswerkbegeleiding en deelname van leerlingen aan zomerscholen. Dankzij deze maatregelen is het percentage zittenblijvers in 2015 gedaald tot 5,5%.
 Een toekomstgericht en uitdagend curriculum
 Begin 2015 is het platform Onderwijs 2032 ingericht om een advies te schrijven over de kennis en vaardigheden die leerlingen nodig hebben om volwaardig in onze (toekomstige) samenleving te participeren. Na een brede maatschappelijke dialoog heeft het platform in 2015 een hoofdlijnenadvies opgesteld. In januari 2016 is het definitieve advies met onze beleidsreactie naar de Tweede Kamer gestuurd. Het platform stelt in beide adviezen voor om tot een kerncurriculum te komen dat een vaste basis van essentiële kennis en vaardigheden biedt. Er is een beter evenwicht nodig tussen de drie doelen van het onderwijs: kennisontwikkeling, persoonsvorming en maatschappelijke toerusting. Door de kern duidelijker af te bakenen ontstaat in het onderwijsaanbod naast het kerncurriculum meer ruimte voor verdieping en verbreding. De volgende uitdaging is om deze visie te vertalen naar concrete onderwijsdoelen. Deze stap moet ook samen met leraren, schoolleiders en met nauwe betrokkenheid van het vervolgonderwijs worden gezet.
 Digitale leermiddelen
 In 2015 sloten de PO-Raad, de VO-raad en ICT-aanbieders het convenant Digitale Onderwijsmiddelen en Privacy, dat de privacy van leerlingen moet beschermen. Dat is van belang door het toenemende gebruik van digitale leermiddelen. Verder kreeg het Doorbraakproject Onderwijs & ICT (DBP) een kennisfunctie die schoolbesturen ondersteunt bij een verantwoorde en doelmatige inzet van ICT voor onderwijs. Scholen gaan gezamenlijk naar aanbieders om massa te creëren aan de vraagzijde. In het po zijn in 2015 meer dan 10 zogeheten «versnellingsvragen» behandeld. Dit zijn vragen die schoolbesturen hebben bij de ontwikkeling of implementatie van ICT in het onderwijs. In het vo zijn inmiddels 60 scholen in Leerlabs aan de slag gegaan om oplossingen te vinden voor hun vragen over gepersonaliseerd leren en differentiëren met ICT.
 Vrijheid van onderwijs
 Artikel 23 van de Grondwet verankert de vrijheid van onderwijs. In de praktijk is echter weinig ruimte om een nieuwe school te beginnen. De regering heeft zich bij het advies van de Onderwijsraad aangesloten om dit eenvoudiger te maken. In de brief «Meer ruimte voor nieuwe scholen: naar een moderne interpretatie van artikel 23» zijn de plannen verder uitgewerkt. Op basis van een uitgebreide consultatie is een conceptwetsvoorstel voorbereid, dat de procedure wijzigt voor het starten van een school op basis van vernieuwende onderwijsconcepten en relatief nieuwe levensbeschouwingen.
 Kwaliteitsafspraken mbo
 In vervolg op het actieplan Focus op Vakmanschap en het Bestuursakkoord mbo hebben alle mbo-instellingen plannen gemaakt voor verbetering van de onderwijskwaliteit. Een belangrijk aandachtspunt is de professionele ontwikkeling van het personeel. Bijna alle instellingen hebben ook een plan ingediend voor excellent vakmanschap dat positief is beoordeeld door MBO in Bedrijf. In september 2015 is besloten de experimenten met doorlopende leerlijnen vmbo-mbo uit te breiden. Hierdoor kunnen mbo-instellingen een doorlopende leerroute van vmbo naar mbo-niveau 2, 3 en 4 inrichten onder de noemers vakmanschaproute en beroepsroute. Op de herziening van de kwalificatiestructuur komen we in paragraaf 1.4 terug.
 Resultaatafhankelijke beloning van studiewaarde
 De doelstelling van het aantal voortijdig schoolverlaters is voor het schooljaar 2014–2015 gehaald, minder dan 25.000 schoolverlaters werden geregistreerd. Met de aanvullende bekostiging voor goede resultaten voor voortijdig schoolverlaten (vsv) wordt de uitval van studenten zonder startkwalificatie bestreden. Deze aanpak is effectief gebleken, daarom is het lopende arrangement met een jaar verlengd tot en met schooljaar 2015–2016. Vanaf schooljaar 2016–2017 gelden nieuwe afspraken. Onderdeel daarvan is opnieuw het verstrekken van aanvullende bekostiging voor instellingen die goed presteren. De voorgestelde systematiek is voor twee jaar vormgegeven in verband met de resterende looptijd van de kwaliteitsafspraken, daarna wordt de wijze van bekostigen opnieuw bezien. Daarnaast hebben we in nauw overleg met het mbo-veld een regeling uitgewerkt om resultaatafhankelijke beloning van studiewaarde mogelijk te maken. Daarmee belonen we mbo-instellingen die uitdagend en kwalitatief hoogstaand onderwijs bieden en studenten stimuleren het beste uit zichzelf te halen. Een instelling krijgt vanaf 2016 een extra beloning als zij meer studenten dan voorheen begeleiden naar een diploma van een hoger niveau, dan men zou verwachten op basis van hun vooropleiding.
 Strategische Agenda hoger onderwijs
 
 Op 7 juli 2015 is de Strategische Agenda hoger onderwijs en onderzoek «De waarde(n) van weten» gelanceerd. Hierin presenteren we de beleidsontwikkelingen voor de komende tien jaar. De bijbehorende investeringsagenda koppelt de middelen voortkomend uit de invoering van het studievoorschot aan de doelstellingen van de agenda. Deze investeringen worden mogelijk vanaf 2018. Daarop vooruitlopend realiseren de instellingen in de jaren 2015, 2016 en 2017 zelf een jaarlijkse gezamenlijke kwaliteitsimpuls van € 200 miljoen. De belangrijkste prioriteiten uit de strategische agenda zijn:
 
 
 •
 De onderwijskwaliteit verder verhogen onder andere door méér docenten en tutoren aan te stellen. Zo wordt het onderwijs kleinschaliger en intensiever;
 
 
 •
 De toegankelijkheid en doorstroom in het hoger onderwijs bevorderen onder andere door samenwerking in de onderwijsketen en differentiatie in het onderwijsaanbod;
 
 
 •
 De duurzame regionale samenwerking stimuleren onder meer door veelbelovende regionale samenwerkingsverbanden (publiek-privaat) te ondersteunen.
 
 
 
 Open en online hoger onderwijs
 Afgelopen jaar heeft de eerste tranche van de Stimuleringsregeling open en online hoger onderwijs plaatsgevonden. Deze regeling biedt instellingen de mogelijkheid zelf te experimenteren met open en online onderwijs. Parallel is onderzoek uitgezet om meer inzicht te krijgen in hoeverre open en online onderwijs kan bijdragen aan verbetering en vernieuwing van het hoger onderwijs.
 Holland Scholarship
 Om in het hbo en wo de uitgaande mobiliteit van Nederlandse studenten te stimuleren, is het Holland Scholarship gelanceerd. Daarmee krijgen jaarlijks 768 Nederlandse studenten de mogelijkheid om minimaal 3 maanden een studie, stage of onderzoek te doen in een land buiten de Europese Economische Ruimte (EER). Evenveel getalenteerde internationale studenten krijgen de kans om in Nederland een volledige bachelor of master te volgen.
 Vernieuwing toezicht
 De Inspectie van het Onderwijs heeft in 2015 gewerkt aan de vernieuwing van het toezicht. Ook de Tweede Kamer had dit onderwerp hoog op de agenda staan. Met het initiatiefwetsvoorstel van de Kamerleden Bisschop, Van Meenen en Rog zijn belangrijke stappen gezet. De kern van het vernieuwde toezicht is aansluiting op de praktijk en de verwachtingen die leerlingen, ouders en maatschappij van het onderwijs hebben. Dialoog en maatwerk zijn daarbij centrale begrippen. Uiteraard blijft de Inspectie van het Onderwijs waarborgen dat alle leerlingen in Nederland onderwijs krijgen dat van voldoende kwaliteit is. Afgelopen jaar werkte de Inspectie van het Onderwijs aan een nieuw toezicht- en waarderingskader, mede op basis van pilots met gedifferentieerd toezicht. Eind 2015 is gestart met een tweede serie pilots, ditmaal met bestuursgericht toezicht.
 
 
 
 1.2
 Scholen en instellingen werken met goed opgeleide en vakkundige leraren, docenten en schoolleiders, die samen zorgen voor een veilig en ambitieus leerklimaat
 
 Lerarenopleidingen
 In de zomer van 2015 hebben we een rondgang langs de lerarenopleidingen gemaakt. De opbrengst daarvan is meegenomen in de jaarlijkse voortgangsrapportage van de lerarenagenda. De verkenning van de PO-Raad en de VSNU naar de wenselijkheid van een universitaire lerarenopleiding in het basisonderwijs was positief. Op basis daarvan wordt een nieuwe bacheloropleiding ontwikkeld gericht op het behalen van een bevoegdheid voor het po. Hogescholen, lerarenopleidingen, de MBO Raad en de VO-raad hebben samengewerkt aan een betere aansluiting tussen de lerarenopleidingen en het beroepsonderwijs. De mbo-instellingen hebben een uniform kwaliteitskader zij-instroom ontworpen dat sectorbreed van toepassing is. Daarnaast is door de lerarenopleidingen het Landelijke raamwerk pedagogisch-didactisch getuigschrift uitgewerkt en ingevoerd. In 2015 is het makkelijker gemaakt voor pas afgestudeerden om een master te volgen en het aantal bekostigde opleidingsscholen is toegenomen met zeven. Doel is dit aantal in de periode van 2015–2020 uit te breiden van 55 naar ongeveer 85 opleidingsscholen.
 Acht hogescholen bieden aan studenten in vakbacheloropleidingen de mogelijkheid te verkennen of het leraarschap in het (v)mbo voor hen een aantrekkelijk beroepsperspectief is. Na het behalen van het bachelorgetuigschrift kan de afgestudeerde in korte tijd (in een kopopleiding of als zij-instromer) zijn onderwijsbevoegdheid behalen. De VSNU heeft in december 2015 plannen aangeboden ter vergroting van maatwerk en flexibiliteit in het aanbod van lerarenopleidingen. Dit is een verdere uitwerking van het Actieplan Leraren uit 2013. Drie elementen staan daarin centraal: de inzet op tweejarige educatieve masteropleidingen, de introductie van academische postgraduate lerarenopleidingen en de mogelijkheid om ook na het behalen van het bachelorgetuigschrift een educatieve module te volgen gericht op het behalen van een beperkte tweedegraads bevoegdheid.
 Startende leraren
 In het bestuursakkoord po en het sectorakkoord vo zijn afspraken gemaakt over de begeleiding van startende leraren. Het landelijk project «Begeleiding startende leraren in het VO» ondersteunt scholen met een subsidie voor deelname aan een (wetenschappelijk onderbouwd) begeleidingstraject. Hiervoor is veel belangstelling onder scholen. In 2015 namen al meer scholen deel dan was voorzien (34% in plaats van 30%). Ruim 1.000 startende leraren zijn door deze scholen aangemeld voor begeleiding. Ook mbo-instellingen hebben in 2015 gewerkt aan de verdere professionalisering van personeel. Dit bleek onder meer uit de kwaliteitsplannen en de rapportage van MBO in bedrijf. Hierbij stond centraal het ontwikkelen van expertise op het gebied van examinering en taal- en rekenonderwijs en de begeleiding van startende docenten.
 Goede leraren
 In de hierboven genoemde akkoorden zetten we ook in op de verbetering van de kwaliteit van het onderwijspersoneel. Het doel is om breed samengestelde teams te vormen, door meer leraren met een wo-bachelor of hbo/wo-master voor de klas te krijgen. Meer leraren hebben gebruik gemaakt van de beschikbaar gestelde regelingen Lerarenbeurs en Vierslagleren, maar de deelnamestijging is nog minimaal. Het in 2020 te bereiken streefdoel voor het aandeel masters is ambitieus, maar we staan nog maar aan het begin van het traject. De Lerarenbeurs is in 2015 opengesteld voor leraren in het po die hun lesbevoegdheid bewegingsonderwijs willen halen. Eén van de streefdoelen is namelijk dat scholen in het po twee of drie lesuren bewegingsonderwijs aanbieden, gegeven door een daartoe bevoegde leraar. Er was daarvoor veel belangstelling: het in 2015 gereserveerde budget is volledig uitgeput. Daarnaast zetten we in op het verhogen van de algemeen didactische vaardigheden en de differentiatievaardigheden van onderwijsgevenden. Uit de cijfers (zie tabel Indicatoren) blijkt dat de investeringen in de leraren momenteel nog niet meetbaar zijn in de praktijk. Verwacht wordt dat deze in 2018 zullen stijgen. Bij steeds meer schoolbesturen komt dit punt op de agenda en zij investeren in het gebruik van een (observatie)instrument om een beeld te krijgen van de competenties van leerkrachten.
 Leraren- en schoolleidersregister
 Om de professionele ontwikkeling van leraren te stimuleren is het Lerarenregister opgericht. Het aantal inschrijvingen is in 2015 met ruim 15.000 toegenomen, waardoor het totaal op bijna 37.000 leraren staat. Het wetsvoorstel Lerarenregister is in september aangeboden aan de Raad van State voor advies. Het is belangrijk dat niet alleen leraren maar ook schoolleiders permanent werken aan hun bekwaamheid en professionele ontwikkeling. De registratie van schoolleiders draagt hieraan bij en heeft in 2015 positieve resultaten opgeleverd (van 17% registraties in 2014 naar 31% per 1 augustus 2015). Van de circa 9.000 schoolleiders in het po hebben eind 2015 ruim 7.000 zich ingeschreven en ruim 3.000 zich geregistreerd in het Schoolleidersregister PO. De geregistreerde schoolleiders zijn gestart met verdere professionalisering door (in)formeel leren en/of het volgen van een gecertificeerde masteropleiding. In 2015 is gestart met de ontwikkeling van het Schoolleidersregister VO, zodat ook de schoolleiders in deze sector zich spoedig kunnen registreren.
 Menselijke maat in het mbo
 Op 26 november 2015 is een brief naar de Tweede Kamer gestuurd over de menselijke maat in het mbo. De voorstellen geven invulling aan twee afspraken uit het Regeerakkoord: er komen normen om de menselijke maat te garanderen en in krimpgebieden worden alle vormen van samenwerking mogelijk. Het is belangrijk dat scholen niet te grootschalig zijn zodat studenten, ouders, docenten en bedrijfsleven zich herkend en erkend voelen. Door samenwerkingscolleges kan het opleidingsaanbod in de regio’s breed, toegankelijk en herkenbaar blijven. Daarnaast zijn binnen het mbo in 2015 diverse maatregelen genomen om de regeldruk en administratieve lasten voor scholen, docenten en studenten terug te dringen.
 Leren in een veilige omgeving po en vo
 Veiligheid op school is van belang voor leerlingen en leraren. Op 1 augustus 2015 is de Wet veiligheid op school aangenomen. Alle scholen zijn nu wettelijk verplicht om zich in te spannen voor een sociaal veilige schoolomgeving voor alle leerlingen. Via het Actieplan sociale veiligheid op school ondersteunen de sectorraden samen met Stichting School en Veiligheid scholen bij de implementatie van de wettelijke randvoorwaarden.
 
 
 
 1.3
 Scholen en instellingen maken resultaten inzichtelijk en worden aangesproken op hun prestaties
 
 Slecht presterende scholen
 De kwaliteit van zeer zwakke en zwakke scholen moet zo snel mogelijk weer voldoende worden. In het po heeft 22% van de scholen die in het schooljaar 2013–2014 (zeer) zwak werden zich in één jaar verbeterd. In 2012–2013 was dit percentage 27%. Alle zeer zwakke scholen maken op dit moment gebruik van het ondersteuningsaanbod vanuit de PO-Raad, gericht op verbetering binnen één jaar (Goed Worden, Goed Blijven). Het aanbod voor zwakke scholen binnen dit programma wordt verder uitgebreid. Zwakke scholen die hier niet aan deelnemen, laten aan de PO-Raad weten op welke manier zij dan wel werken aan verbetering. Om ervoor te zorgen dat ze haast maken met het verbetertraject, is er voor scholen die zeer zwak zijn geworden een wettelijk verplichte verbetertermijn van 12 maanden vastgelegd. In het vo maakten alle zeer zwakke scholen gebruik van het programma «Leren Verbeteren» van de VO-raad. Ook veel zwakke scholen namen deel. De overige zwakke scholen werkten veelal zelf aan verbetering. Uit de resultaten van de Inspectie van het Onderwijs blijkt dat het aantal zwakke scholen verder daalt.
 Onderwijskwaliteit
 Het aandeel basisscholen dat voldoende kwaliteit laat zien en daarmee onder het basistoezicht valt, was ook in 2015 ongewijzigd hoog. Wel daalde het aantal basisscholen dat op alle indicatoren van kwaliteitszorg voldoende scoort van 44% in het schooljaar 2013–2014 naar 41% in 2014–2015. Vaak ontbreekt een systematiek waarmee alle belangrijke onderdelen van het onderwijsleerproces regelmatig en betrouwbaar worden geëvalueerd. Ook de borging van bereikte kwaliteit is een relatief zwak punt. Eind 2015 is gestart met een actieagenda voor transparanter onderwijs. Hierin werken we samen met sectorraden, LAKS en de landelijke ouderorganisatie aan het verder verbeteren van de gebruiksvriendelijkheid en toegankelijkheid van «Vensters».
 Vereenvoudiging wetgeving en bekostiging vo
 Schoolbesturen willen we ondersteunen door vereenvoudiging van het bekostigingsmodel en modernisering van de wetgeving. De Wet op het voortgezet onderwijs (WVO) gaat alweer bijna vijftig jaar mee. In die periode is de WVO meer dan 200 keer gewijzigd, waardoor de wet heeft ingeboet aan samenhang en leesbaarheid. Het wetsvoorstel is eind 2015 vrijgegeven voor internetconsultatie. Door de vereenvoudiging van de bekostiging wordt deze transparanter en bevat minder ongewenste prikkels. De nieuwe systematiek zal werken met twee leerlinggebonden bedragen en een vast bedrag per vestiging. Ook is er aandacht voor een goede verantwoording van de middelen. Het wetstraject vereenvoudiging bekostiging is gecombineerd met het wetstraject modernisering WVO.
 Regelluwe scholen
 In 2015 zijn de voorbereidingen gestart voor het experiment regelluwe scholen. In het experiment krijgen scholen met goede onderwijskwaliteit meer ruimte. Scholen mogen in het experiment afwijken van onderdelen van de sectorwetten (WPO en WVO). Het gaat bijvoorbeeld om opleidingsduur, onderwijstijd, curriculum, toetsen en examinering. Vanaf 1 januari 2016 mogen scholen daadwerkelijk afwijken van deze regels. Onderzocht wordt of dit leidt tot innovaties (verbetering van de kwaliteit of doelmatigheid).
 Arbeidsmarktperspectief mbo-opleidingen
 De studiebijsluiter mbo «studie in cijfers» biedt informatie over het arbeidsmarktperspectief van mbo-opleidingen. Inmiddels maken 35 mbo-scholen gebruik van deze informatie in hun voorlichting aan aanstaande studenten. Ongeveer 20 mbo-scholen bereiden zich voor op het benutten van «studie in cijfers» in hun studievoorlichting. Een aantal scholen (vooral vakinstellingen) herkent zich onvoldoende in de informatie over het arbeidsmarktperspectief. Mede daarom gaat de SBB (Stichting Beroepsonderwijs & bedrijfsleven) de indicator «kans op werk» opnieuw bepalen.
 Nieuw accreditatiestelsel
 Voor het doorontwikkelen van het accreditatiestelsel heeft een brede stuurgroep geadviseerd over de contouren van een nieuw stelsel, mede op basis van een onderzoek naar stelsels in andere landen (motie-Rog). Op 1 juni 2015 is naar de Tweede Kamer een brief gestuurd waarin we de doorontwikkeling van het accreditatiestelsel schetsten. Daarbij is het van belang de krachtige elementen uit het huidige stelsel te behouden, zoals de stimulans tot kwaliteitscultuur en de waarborgen voor kwaliteit. Naar aanleiding van het debat in de Tweede Kamer hebben we een vervolgbrief verstuurd. Op 14 januari 2016 is met de Tweede Kamer overeenstemming bereikt over de pilot instellingsaccreditatie naar aanleiding van de motie-Rog.
 
 
 
 1.4
 Aansluiting van het onderwijs op de behoefte van de arbeidsmarkt
 
 Aansluiting op de arbeidsmarkt
 In 2015 is een aantal wetsvoorstellen en regelingen tot stand gekomen om de aansluiting van het onderwijs op de behoefte van de arbeidsmarkt te verbeteren. Zo is in november het wetsvoorstel voor invoering van profielen in het vmbo aanvaard in de Tweede Kamer. De beroepsgerichte examenprogramma’s zijn inhoudelijk geactualiseerd voor een betere aansluiting op het vervolgonderwijs en de beroepspraktijk. Een vernieuwd, overzichtelijk en herkenbaar aanbod van tien bredere beroepsgerichte profielvakken per leerweg, vervangt de circa 35 bestaande afdelingsvakken en intra- en intersectorale programma’s per leerweg. Dit moet scholen helpen om hun onderwijsaanbod organiseerbaar te houden. Tevens wordt hiermee de aansluiting van het vmbo op het mbo en de (regionale) arbeidsmarkt verbeterd. Vooruitlopend op de invoering zijn vmbo-scholen gestart met het vormgeven van een doorlopende leerlijn loopbaan oriëntatie begeleiding (lob). Elke leerling werkt aan een eigen lob-dossier. Sinds augustus 2015 is de Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB) aangepast en hebben we een commissie ingesteld om ons te adviseren over de arbeidsmarktrelevantie en doelmatigheid van mbo-opleidingen. In dit kader is het wetsvoorstel macrodoelmatigheid door beide Kamers aangenomen. Als een beroepsopleiding niet (meer) voldoet, schrijft de beleidsregel marcodoelmatigheid voor hoe de rechten van de opleiding kunnen worden ontnomen.
 De WEB is ook aangepast vanwege de herziening van de kwalificatiestructuur. Zo willen we komen tot doelmatiger, transparanter en innovatiever onderwijs. Het introduceren van keuzedelen draagt voor studenten bij aan de verbreding en verdieping van hun opleiding. Daarnaast zorgt de aanpassing van de wet ook voor verbetering van de doorstroom naar het hbo. In november 2015 is de Regeling regionaal investeringsfonds mbo op enkele punten aangepast en uitgebreid. Er is extra ruimte voor innovatie, publiek-private samenwerking en doelmatige spreiding van het opleidingsaanbod. Daarnaast is het vanaf nu mogelijk om twee keer per jaar een aanvraag in te dienen. Op basis van het besluit Experiment beroepsopleiding gecombineerde leerwegen bol-bbl zijn 22 opleidingen in het schooljaar 2015–2016 gestart volgens de nieuwe leerroute.
 Stichting Samenwerking Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB)
 Per 1 augustus 2015 zijn de wettelijke taken van de kenniscentra beroepsonderwijs bedrijfsleven (kbb’s) overgegaan naar de Stichting Samenwerking Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB). De SBB is nu samen met studenten en bedrijfsleven verantwoordelijk voor de beschikbaarheid van een toereikend aantal bedrijven en organisaties van voldoende kwaliteit die de beroepspraktijkvorming verzorgen. Deze overdracht is soepel verlopen. In de eerste maanden heeft de SBB zich met name gericht op de samenvoeging van het publieke deel van de 17 kenniscentra. Vanaf 2016 gaat de aandacht uit naar een goede uitvoering van de wettelijke taken binnen de nieuwe organisatie en de vernieuwde werkwijze.
 Flexibel hoger onderwijs voor volwassenen
 Het advies van de commissie Rinnooy Kan over flexibel hoger onderwijs voor volwassenen is afgelopen jaar overgenomen. We hebben voorbereidingen getroffen om met ingang van 2016 te starten met experimenten met vraagfinanciering en pilots met flexibilisering. Doel is de deelname en diplomering in het deeltijdonderwijs een impuls te geven door ruimte te bieden voor maatwerk en vraaggerichtheid. Om de effectiviteit te vergroten wordt de samenwerking tussen werkgevers en hogescholen versterkt. Voor de experimenten vraagfinanciering is voorlopig gekozen voor opleidingen in de sector Techniek & ICT. In deze branche hebben werkgevers grote behoefte aan opscholing van werkenden naar hbo-niveau. Het experiment gaat van start met zeven bekostigde en vijf niet-bekostigde hogescholen. Bij de pilots met flexibilisering geven we subsidie om de deeltijdopleidingen flexibeler in te richten. Van de 32 subsidieaanvragen zijn er 20 voldoende beoordeeld en is aan 14 aanvragen subsidie toegekend.
 
 
 
 
 2.
 Studiefinanciering
 
 Investeringen in onderwijs
 Op 1 september 2015 trad de Wet studievoorschot hoger onderwijs in werking. Voor veel studenten betekende dit een start aan het hoger onderwijs onder een nieuw stelsel van studiefinanciering. DUO zorgde ervoor dat de overgang voor al deze studenten goed verliep. In het nieuwe stelsel staat het studievoorschot centraal: een sociale leenvoorziening die de overheid aan alle studenten ter beschikking stelt. Tegelijkertijd maakt de wet het mogelijk dat we met de middelen die vrijkomen door de hervorming van het stelsel flink kunnen investeren in de kwaliteit van het hoger onderwijs en aan hoger onderwijs gerelateerd onderzoek. Daarbij zal het gaan om gerichte investeringen, die aansluiten bij de strategische plannen van de instellingen en nieuw te maken kwaliteitsafspraken.
 Openbaar vervoer studenten
 De studentenreisvoorziening blijft in zijn huidige vorm behouden. Afgesproken is dat vanaf 1 januari 2017 ook minderjarige deelnemers aan het mbo hier recht op krijgen. Dit stelt minderjarige mbo’ers in staat om breder te zoeken naar de meeste geschikte opleiding en stage. Voor onderwijsinstellingen biedt deze regeling bovendien meer mogelijkheden voor profilering en specialisatie, bijvoorbeeld in techniekstudies. Daarnaast heeft in 2015 de taskforce «Beter benutten Onderwijs en Openbaar Vervoer» zijn rapport opgeleverd. In deze taskforce hebben de OV-bedrijven en de overheid de handen ineen geslagen. Samen met de onderwijsinstellingen en studenten onderzochten ze hoe de huisvesting van instellingen beter benut kan worden en de spits in het openbaar vervoer kan worden afgevlakt. De Taskforce concludeert dat besparingen gerealiseerd kunnen worden in het contract voor het studentenreisproduct en door gebouwen beter te benutten. Daardoor kan vanaf 2025 een bedrag tussen de € 169 miljoen en de € 205 miljoen extra geïnvesteerd worden in de kwaliteit van het (hoger) onderwijs en aan onderwijs gerelateerd onderzoek. Voor komende zomer zal het kabinet inhoudelijk reageren op de aanbevelingen van de taskforce. Onderdeel daarvan is een plan van aanpak om de besparing te realiseren en de effecten te monitoren.
 
 
 
 3.
 Wetenschap
 
 Nationale wetenschapsagenda
 In 2015 is gestart met de implementatie van de «Wetenschapsvisie 2025: keuzes voor de toekomst». Eén van de concrete punten uit de Wetenschapsvisie is de Nationale Wetenschapsagenda. Deze is na een uitgebreide consultatie van het Nederlandse publiek in 2015 opgesteld door de kenniscoalitie bestaande uit vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties en kennisinstellingen. Hierin zijn uitdagingen benoemd op terreinen waarin het Nederlandse onderzoek kan excelleren en waarmee de Nederlandse samenleving en kenniseconomie kunnen worden versterkt. In de kabinetsreactie van 27 november 2015 is aangeven hoe het vervolgtraject eruit ziet en wat de hoofdlijnen van de verdere implementatie zijn.
 Horizon2020
 Nederlandse onderzoekers en bedrijven hebben in 2015 volop voorstellen ingediend voor onderzoeksfinanciering vanuit Horizon2020. Op Europees niveau nemen de prestaties van Nederlandse onderzoekers in dit programma verder toe. Uit de voorlopige cijfers over het eerste jaar blijkt dat Nederland de goede score van het Zevende Kaderprogramma (KP7) overtreft.
 Open access
 De hele samenleving moet toegang hebben tot wetenschappelijke kennis. Open access van publicaties kan hier een belangrijke bijdrage aan leveren. NWO heeft per 1 december 2015 haar subsidievoorwaarden voor open access beleid stringenter gemaakt. Aan publicaties, die voortkomen uit door NWO gefinancierd onderzoek, is de voorwaarde verbonden dat deze voor iedereen vrij toegankelijk zijn. Dit geldt voor calls die vanaf 1 januari 2016 opengaan. De VSNU heeft in 2015 succesvolle onderhandelingen gevoerd over toegang tot de internationale publicaties én gelijktijdig open access publiceren van Nederlandse onderzoeksresultaten. Dit heeft internationaal navolging gekregen.
 
 
 
 4.
 Cultuur
 
 Investeren in cultuur
 Uit de cijfers van de tabel Indicatoren blijkt dat in 2014 het percentage cultuurproducerende instellingen in de BIS dat voldoet aan de eigen inkomstennorm, de 100% naderde. Het totaal aantal bezoeken aan podiumkunstuitvoeringen en musea in 2014 was hoger dan de opgenomen streefwaarde voor 2016. In de brief Ruimte voor cultuur zijn de uitgangspunten voor het cultuurbeleid in de periode 2017–2020 geschetst. In deze brief zijn we eveneens ingegaan op het advies Agenda Cultuur van de Raad voor Cultuur en de verkenning Cultuur herwaarderen van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. Kunstenaars en culturele instellingen krijgen meer ruimte voor innovatie, samenwerking en talentontwikkeling met een extra investering van ruim € 18 miljoen per jaar in de periode 2017–2020. In de periode 2017–2020 blijft de eigen inkomstennorm gehandhaafd. Alle culturele instellingen die subsidie willen ontvangen van het Rijk moeten aan deze norm voldoen.
 De Tweede Kamer heeft een eenmalige verhoging van € 10 miljoen voorgesteld op de Cultuurbegroting in 2016. Dit bedrag is onder meer bestemd voor festivals, de ondersteuning van nieuwe initiatieven via het Fonds Podiumkunsten, het Mondriaan Fonds, postacademische instellingen en de Open Monumentendag. De Stimuleringsmaatregel Filmproductie bevordert een gezond filmproductieklimaat in Nederland en versterkt onze internationale concurrentiepositie, hiervoor wordt jaarlijks € 20 miljoen geïnvesteerd. De uitvoering is in handen van het Nederlands Filmfonds. Het fonds meldt een significante stijging van het aantal coproducties en de productieactiviteit.
 Verbeterde wetgeving
 De Erfgoedwet is in 2015 door de Tweede Kamer aangenomen en ook door de Eerste Kamer goedgekeurd. Niet alleen is overzichtelijk vastgelegd hoe met ons erfgoed wordt omgegaan en wie daarbij welke verantwoordelijkheden heeft, ook zijn overbodige regels geschrapt. Zo maakt deze wet samen met de nieuwe Omgevingswet een integrale en betere bescherming van ons cultureel erfgoed mogelijk. Naar verwachting treedt de nieuwe Erfgoedwet per 1 juli 2016 in werking. Op 1 januari 2015 is de Bibliotheekwet in werking getreden. Deze versterkt de samenwerking tussen bibliotheekorganisaties en geeft de Koninklijke Bibliotheek (KB) daarbij een coördinerende rol. De wet draagt bij aan de verbetering van de dienstverlening aan het publiek in het fysieke en digitale domein. In 2015 heeft de KB onder meer gewerkt aan de collectie en gebruiksvriendelijkheid van de digitale bibliotheek. De aantallen gebruikers en geleende e-books zijn sterk gegroeid.
 
 
 
 5.
 Media
 
 Veranderingen in de mediasector
 Door technische ontwikkelingen en de opkomst van internet ontstaat in de mediasector een bijna onbeperkt aanbod; veranderingen die grote impact op de publieke omroep hebben. Het publiek heeft de mogelijkheid te kijken en te luisteren wanneer en waarnaar men maar wil. Deze ontwikkelingen vragen om een kritische blik op de taak van de landelijke, regionale en lokale publieke omroepen en de manier waarop zij hun publieke taak het best kunnen vervullen. De ontwikkelingen hebben ook gevolgen voor de (regionale) journalistiek. In brieven van 1 juni 2015 en 5 oktober 2015 zetten we ons beleid uiteen rond de (regionale) journalistiek. De overheid speelt een bescheiden, maar gerichte rol.
 Vernieuwen Mediawet 2008
 Het jaar 2015 stond in het teken van de uitwerking van onze visie op de toekomst van het publieke mediabestel. Deze toekomstvisie is uitgewerkt in het wetsvoorstel tot wijziging van de Mediawet 2008. Het wetsvoorstel is inmiddels aangenomen door de Tweede Kamer. De voorgestelde maatregelen moeten binnen het publieke mediabestel leiden tot scherpere keuzes, sterkere creatieve competitie en meer gezamenlijkheid in het uitvoeren van de publieke taak. Daarnaast moderniseren we de regionale omroep en maken deze meer toekomstbestendig. De regionale omroepen staan immers voor grotendeels dezelfde uitdagingen als de landelijke publieke omroep.
 Publieke omroep
 In 2015 publiceerde de NPO tevens het Concessiebeleidsplan 2016–2020. Hierin beschrijft de NPO op hoofdlijnen de strategie en keuzes van de publieke omroep voor de komende vijf jaar. Op 1 januari 2016 start een nieuwe erkenningsperiode. Op 13 januari 2015 hebben wij voor de periode 2016–2020 (voorlopige) erkenningen verleend aan (gefuseerde) omroepverenigingen voor het verzorgen van media-aanbod voor de landelijke publieke mediadienst.
 
 
 
 6.
 Emancipatie
 
 Financiële zelfstandigheid van vrouwen
 De afsluitende landelijke «Kracht on Tour» bijeenkomst leverde met tien landelijke werkgevers nog meer afspraken op over onder andere leer-werkplekken en ondersteuning van vrouwen bij toetreding tot de arbeidsmarkt. Afgelopen twee jaar kwamen al 123 afspraken tot stand met 59 verschillende gemeenten, bedrijven en onderwijsinstellingen. Om de ontwikkeling van vrouwen naar topfuncties te bevorderen en te versnellen is de topvrouwendatabank gevuld met ongeveer 1.000 vrouwen.
 Veiligheid
 Afgelopen jaar is de «We Can Young» campagne in vijftien gemeenten voortgezet. Deze campagne is gericht op het vergroten van seksuele weerbaarheid van jongeren en preventie van seksueel grensoverschrijdend gedrag. In maart werd een landelijke bijeenkomst georganiseerd om na te gaan wat gemeenten, politie, Openbaar Ministerie en Veilig Thuis nodig hebben om de aanpak van huiselijk geweld genderspecifiek te kunnen aanpakken. Voor het tegengaan van seksueel grensoverschrijdend of homo- en transfoob gedrag in het onderwijs is een leerplanvoorstel ontwikkeld door de stichting Leerplanontwikkeling (SLO). De sociale acceptatie homoseksualiteit ligt inmiddels op 92%, waarmee de doelstelling van 90% is gehaald (zie tabel Indicatoren).
 Internationaal LHBT-beleid
 Het beleid voor bi-culturele en religieuze LHBT’s is geïntensiveerd, omdat de sociale acceptatie van homoseksualiteit aldaar lager is. Het Nederlandse initiatief tot Europese samenwerking bij de aanpak van discriminatie en geweld tegen LHBT’s heeft een vervolg gekregen tijdens de 4e editie van het IDAHOT FORUM. Binnen VN-verband is bij de Commission on the Status of Women nadrukkelijk aandacht gevraagd voor de aanpak van geweld tegen LHBTI’s.
 
 
 
 7.
 Caribisch Nederland
 
 Onderwijskwaliteit
 In 2015 is ingezet op de verdere uitvoering van de Onderwijsagenda voor Caribisch Nederland. We hebben de scholen en de Expertisecentra voor Onderwijszorg (EOZ’s) op Bonaire, Sint Eustatius en Saba daarbij ondersteund. De Inspectie van het Onderwijs heeft vastgesteld dat steeds meer onderwijsinstellingen op de eilanden basiskwaliteit realiseren. Dit geldt inmiddels voor 9 van de 12 scholen in het po, 1 van de 3 scholen in het vo (met uitzondering van de afdeling voor middelbaar beroepsonderwijs), 2 van de 3 EOZ’s en 2 van de 3 instellingen voor sociale kanstrajecten jongeren. Het realiseren van basiskwaliteit is een doelstelling van de Onderwijsagenda van Caribisch Nederland voor de periode 2011–2016.
 Scholengemeenschap Bonaire
 In 2015 is veel aandacht gegaan naar overleg met de Scholengemeenschap Bonaire (SGB). De Inspectie van het Onderwijs heeft in oktober 2014 onderzoek gedaan naar het bestuurlijk handelen van de SGB en geconcludeerd dat het bestuur niet «in control» was en onvoldoende zicht had op de kwaliteit van het onderwijs en op de financiële situatie. In augustus 2015 is een nieuw bestuur aangetreden, de Tweede Kamer is hierover geïnformeerd.
 Leeswijzer indicatorentabel
 
 In de beleidsagenda 2015 waren de ambities voorzien van cijfermatige doelen en streefwaarden. Deze zijn samengevoegd in een bij de beleidsagenda behorende indicatorentabel. Onderstaande tabel toont per indicator de voortgang op basis van de laatst gerealiseerde waarde. Normaliter zijn, met het oog op een consistente monitoring, de indicatoren in het beleidsverslag identiek aan de indicatoren in de beleidsagenda. Meer algemeen streven we ernaar voor de duur van het regeerakkoord te werken met een vaste set indicatoren en streefdoelen. Dit geldt echter niet voor het begrotingsjaar 2015. Omdat in de begroting 2016 een aantal indicatoren, basiswaarden en streefwaarden flink zijn veranderd, wijzigt ook de verslaglegging en de voortgang op betreffende indicatoren over het begrotingsjaar 2015. De veranderingen zijn om de volgende redenen noodzakelijk:
 
 
 •
 In 2015 zijn de bestuurs- en sectorakkoorden po/vo nader vormgegeven. Waar nodig zijn de indicatoren voor de begroting 2016 in lijn gebracht met de specifieke doelen en ambities uit deze akkoorden. Het beleidsverslag 2015 toont voor deze indicatoren nu de eerst beschikbare meting, en laat niet de voortgang op de oude en minder relevante indicatoren zien.
 
 
 •
 Door verbeteringen in 2015 van de data-bron en/of de meetmethode zijn de basis- en streefwaarde van enkele indicatoren gewijzigd. De wijzigingen worden per indicator in een voetnoot toegelicht.
 
 
 •
 Naar aanleiding van de beleidsdoorlichting Media (2014) werken we aan een herziening van de indicatoren voor artikel 15. Hierbij sluiten we aan op de prestatieafspraken met de NPO voor de periode 2016–2020. Terugblikken op de «oude indicator» uit de begroting 2015 is hierdoor minder relevant.
 
 
 De tabel «Verschillen DJV 2015 ten opzichte van begroting 2015» geeft per indicator een uitgebreidere toelichting.
 
 Aanvullend op de doelen en ambities in het jaarverslag presenteert de Minister van OCW vanuit haar stelselverantwoordelijkheid nu ook een brede stelselmonitor op de website www.trendsinbeeldocw.nl. Voor onderwijs bevat deze monitor een dashboard van output- en outcome indicatoren aangevuld met een wegwijzer naar actuele beleidsinformatie over het onderwijsproces. Het is ontwikkeld naar aanleiding van de moties (Klaver c.s. en Straus/Ypma) om meer inzicht te geven in outcome-criteria voor onderwijskwaliteit. De wegwijzer leidt u naar belangrijke beleids- en verantwoordingsinformatie over wat er in de diverse sectoren gebeurt om de kwaliteit van onderwijs verder te verbeteren. Zo hopen wij u een beter overzicht te geven van de ontwikkelingen in het brede onderwijsstelsel en op die manier de transparantie te bevorderen.
 
 Tabel Indicatoren
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doelstelling/indicator
 
 
 Sector
 
 
 Basiswaarde (jaartal)
 
 
 Realisatie 2014
 
 
 Realisatie 2015
 
 
 Streefwaarde (jaartal)
 
 
 Art.nr.
 
 
 
 
 1
 SA = Sectorakkoorden, LA = Lerarenagenda, T = Toezegging Minister & Staatssecretaris, C = Opgenomen in verband met consistentie.
 
 
 
 
 Bron
 
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 Ambitieus onderwijs dat alle leerlingen en studenten uitdaagt
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 a)
 
 
 Alle leerlingen en studenten worden uitgedaagd
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel scholen dat leerlingen begeleidt in het ontdekken en ontwikkelen van hun talenten2Zie de tabel «Verschillen DJV2015 t.o.v. begroting 2015» voor wijzigingen.
 
 
 po
 
 
 47% (2015)
 
 
 n.v.t.
 
 
 47%
 
 
 100% (2020)
 
 
 1
 
 
 SA
 
 
 
 Enquêtes Bestuursakkoord
 PO Regioplan
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel toptalentleerlingen dat zich vaak of bijna altijd verveelt omdat de lesstof te makkelijk is of omdat hij/zij eerder klaar is dan de rest
 
 
 vo
 
 
 56% (2014)
 
 
 n.v.t
 
 
 24%
 
 
 <25% (2018)
 
 
 3
 
 
 SA
 
 
 Toptalenten in het onderwijs, 2016
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel scholen dat aandacht heeft voor toptalenten in de vorm van uitdagend aanbod of talentprogramma’s
 
 
 vo
 
 
 82% (2015)
 
 
 –
 
 
 82%
 
 
 100% (2018)
 
 
 3
 
 
 SA
 
 
 Toptalenten in het onderwijs, 2016
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Percentage studenten in het mbo dat zich uitgedaagd voelt
 
 
 mbo
 
 
 34% (2010–2011)
 
 
 36% (2013/2014)
 
 
 34% (2014/2015)
 
 
 Verbetering
 
 
 4
 
 
 C
 
 
 ROA
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Percentage studenten dat tevreden is over uitdagend onderwijs
 
 
 ho
 
 
 (2011)
 
 
 (2014)
 
 
 (2015)3In de Strategische Agenda Hoger Onderwijs en Onderzoek 2015–2025 «De waarde(n) van meten», die in juli 2015 is gepresenteerd, wordt expliciet aandacht besteed aan de verbetering van de kwaliteit van het onderwijs en aan uitdagend onderwijs voor studenten. Met de sector wordt in gesprek gegaan over de manier waarop hier verdere invulling aan gegeven kan worden, opdat studenten verbetering gaan ervaren.
 
 
 –4Aan deze indicator is geen landelijk streefdoel verbonden.
 
 
 6/7
 
 
 C
 
 
 Studentenmonitor Hoger Onderwijs
 
 
 
 
 hbo: 59%
 
 
 hbo: 54%
 
 
 hbo: 54%
 
 
 
 
 wo: 69%
 
 
 wo: 65%
 
 
 wo: 66%
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel thuiszittende leerlingen dat drie of meer maanden thuis zit zonder passend onderwijsaanbod
 
 
 
 (2014–2015)
 
 
 
 (2014–2015)
 
 
 (2020)
 
 
 
 
 Leerplichttelling 2014–2015
 
 
 
 
 po5Het percentage betreft de po leerlingen incl. vso leerlingen. Het percentage betreft de vo leerlingen excl. vso leerlingen.
 
 
 0,07%
 
 
 –
 
 
 0,07%
 
 
 0%
 
 
 1
 
 
 SA
 
 
 
 
 vo
 
 
 0,17%
 
 
 –
 
 
 0,17%
 
 
 0%
 
 
 3
 
 
 SA
 
 
 
 
 b)
 
 
 Vergroten studiesucces
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel zittenblijvers
 
 
 
 2012–2013
 
 
 2013–2014
 
 
 2014–2015
 
 
 (2020)
 
 
 
 
 DUO
 
 
 
 
 po
 
 
 2,2%
 
 
 2,0%
 
 
 1,9%
 
 
 1,5%
 
 
 1
 
 
 SA
 
 
 
 
 vo
 
 
 5,9%
 
 
 5,6%6Eerder is in de voortgangsrapportage sectorakkoorden funderend onderwijs het zittenblijfpercentage van 5,8% voor 2014 gerapporteerd. Door een meer nauwkeurige berekening is het definitieve percentage uitgekomen op 5,6%. Het zittenblijfpercentage voor 2015 is een voorlopig percentage.
 
 
 5,5%
 
 
 3,9%
 
 
 3
 
 
 SA
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Percentage mbo-deelnemers per niveau dat met diploma de instelling verlaat, jaarresultaat per niveau
 
 
 mbo
 
 
 (2008)
 
 
 (2014)
 
 
 (2015)
 
 
 (2015)
 
 
 4
 
 
 
 MBO-raad
 
 
 
 
 Niveau 1: 66%
 
 
 73%
 
 
 – (juli 2016)
 
 
 72%
 
 
 
 
 Niveau 2: 62%
 
 
 78%
 
 
 – (juli 2016)
 
 
 70%
 
 
 
 
 Niveau 3: 63%
 
 
 73%
 
 
 – (juli 2016)
 
 
 70%
 
 
 
 
 Niveau 4: 65%
 
 
 72%
 
 
 – (juli 2016)
 
 
 71%
 
 
 
 
 Totaal: 64%
 
 
 73%
 
 
 – (juli 2016)
 
 
 70%
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Bachelor studiesucces (n+1) van herinschrijvers na het eerste jaar
 
 
 ho
 
 
 (2011)
 
 
 (2014)
 
 
 (2015)
 
 
 –7Hier geen landelijk streefdoel omdat er prestatieafspraken per instelling zijn gemaakt. Zie verder de brief van 21 april 2015 over de voortgang van de prestatieafspraken. 
 
 
 6/7
 
 
 
 DUO
 
 
 
 
 hbo: 65,7%
 
 
 hbo: 60,4%
 
 
 hbo: 60,5%
 
 
 
 
 wo: 60,9%
 
 
 wo: 70,4%
 
 
 wo: 72,8%
 
 
 
 
 
 2
 
 
 
 
 Scholen en instellingen werken met goed opgeleide en professionele leraren en schoolleiders die samen zorgen voor een veilig en ambitieus leerklimaat
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 a)
 
 
 Vergroten kwaliteit leraren en schoolleiders
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel lessen dat wordt gegeven door daartoe bevoegde en benoembare leraren
 
 
 vo
 
 
 83,5% (2011)
 
 
 84,1% (2013)
 
 
 t.t.v het maken van het jaarverslag was deze waarde nog niet beschikbaar
 
 
 100% (2017)
 
 
 3
 
 
 SA
 
 
 IPTO
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel leraren met een afgeronde wo-bachelor of hbo-/wo masteropleiding8De oorspronkelijke in begroting 2015 opgenomen basiswaarde is gewijzigd op basis van een nauwkeuriger meetmethode. De hier opgenomen realisaties kennen dezelfde gewijzigde meetmethode. Voor de bovenbouw vwo betreft dit het aandeel leraren met een wo-masteropleiding. Voor het hbo betreft dit het aandeel docenten met een afgeronde master- of PhD-opleiding. De indicator is gebaseerd op een enquête die maar eenmaal in de twee jaar wordt gehouden. De waare voor de enquête van 2015 zal begin 2017 beschikbaar zijn.
 
 
 po
 
 
 20% (2013)
 
 
 21% (2014)
 
 
 –
 
 
 30% (2020)
 
 
 1
 
 
 SA, LA
 
 
 Onderwijs Werkt!; Regioplan en DUO
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel leraren met een afgeronde hbo of wo masteropleiding
 
 
 vo
 
 
 33% (2013)
 
 
 33% (2014)
 
 
 –
 
 
 50% (2020)
 
 
 3
 
 
 SA, LA
 
 
 Onderwijs werkt!; Regioplan en IPTO
 
 
 
 
 Bovenbouw vwo
 
 
 53% (2013)
 
 
 54% (2014)
 
 
 –
 
 
 80–85% (2020)
 
 
 3
 
 
 SA, LA
 
 
 Onderwijs Werkt!; Regioplan en IPTO
 
 
 
 
 hbo
 
 
 66,2% (2011)
 
 
 72,2% (2013)
 
 
 –
 
 
 80% (2016)
 
 
 6/7
 
 
 
 POMO
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel leraren dat de algemeen didactische vaardigheden beheerst9Basiswaarde en realisaties betreft alle leraren; streefwaarde betreft de leraren met ten minste 3 jaar ervaring.
 
 
 
 (2013)
 
 
 (2014)
 
 
 (2015)
 
 
 (2020)
 
 
 
 
 Onderwijsverslag; Inspectie van het Onderwijs
 
 
 
 
 po
 
 
 85%
 
 
 83%
 
 
 84%
 
 
 100%
 
 
 1
 
 
 SA, LA
 
 
 
 
 vo
 
 
 74%
 
 
 72%
 
 
 67%
 
 
 100%
 
 
 3
 
 
 SA, LA
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel leraren dat de differentiatie vaardigheden beheerst10Basiswaarde en realisaties betreft alle leraren; streefwaarde betreft de leraren met ruime ervaring (in overleg met de Inspectie van het Onderwijs nader te operationaliseren).
 
 
 
 (2013)
 
 
 (2014)
 
 
 (2015)
 
 
 (2020)
 
 
 
 
 Onderwijsverslag; Inspectie van het Onderwijs
 
 
 
 
 po
 
 
 58%
 
 
 62%
 
 
 58%
 
 
 100%
 
 
 1
 
 
 SA, LA
 
 
 
 
 vo
 
 
 32%
 
 
 34%
 
 
 33%
 
 
 100%
 
 
 3
 
 
 SA, LA
 
 
 
 
 b)
 
 
 Verbetercultuur
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel leraren dat deelneemt aan peer review
 
 
 
 
 (2014)
 
 
 (2015)
 
 
 (2020)
 
 
 
 LA, T
 
 
 Onderwijs werkt!; Regioplan
 
 
 
 
 po
 
 
 62% (2014)
 
 
 62%
 
 
 57%
 
 
 100%
 
 
 1
 
 
 
 
 vo
 
 
 63% (2014)
 
 
 63%
 
 
 63%
 
 
 100%
 
 
 3
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel schoolleiders dat is geregistreerd in het schoolleidersregister11De oorspronkelijke in begroting 2015 opgenomen basiswaarde is gewijzigd. Niet langer is het aandeel ingeschreven schoolleiders, maar het aandeel geregistreerde schoolleiders opgenomen. Zie de tabel Verschillen DJV2015 t.o.v. begroting 2015». De opgenomen basiswaarde kent als peildatum medio 2015. Ultimo 2015 is het aandeel geregistreerde schoolleiders 36% (en het aandeel ingeschreven schoolleiders 81%).
 
 
 po
 
 
 31% (2015)
 
 
 17%
 
 
 31%
 
 
 100% (2018)
 
 
 1
 
 
 SA
 
 
 Schoolleiders-register po
 
 
 
 
 c)
 
 
 Veilig leerklimaat
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel leerlingen dat zich veilig voelt
 
 
 
 (2012)
 
 
 (2014)
 
 
 (2015)
 
 
 (2020)
 
 
 
 T
 
 
 
 ITS monitor naar sociale veiligheid
 
 
 
 
 
 po
 
 
 95%
 
 
 97%
 
 
 – (2016)
 
 
 Stabiel of hoger
 
 
 1
 
 
 
 
 vo
 
 
 93%
 
 
 94%
 
 
 – (2016)
 
 
 Stabiel of hoger
 
 
 3
 
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 Scholen en instellingen maken resultaten inzichtelijk en worden aangesproken op hun prestaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel scholen dat op alle indicatoren van kwaliteitszorg voldoende scoort12Onder andere regelmatige evaluatie, planmatig werken aan verbetering, kwaliteitsborging. Vooralsnog alleen aandele bij basisscholen opgenomen. Deze indicator is nog in ontwikkeling.
 
 
 po
 
 
 38% (2012–2013)
 
 
 44% (2013–2014)
 
 
 41% (2014–2015)
 
 
 Hoger (2020)
 
 
 1
 
 
 SA
 
 
 Onderwijsverslag; Inspectie van het Onderwijs
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel scholen dat opbrengstgericht werkt13De basiswaarde is gewijzigd. De realisaties kennen een gewijzigde normering ten opzichte van de oorspronkelijke basiswaarde.
 
 
 vo
 
 
 47% (2013)
 
 
 65% (2014)
 
 
 61% (2015)
 
 
 100% (2020)
 
 
 3
 
 
 SA
 
 
 Onderwijsverslag; Inspectie van het Onderwijs
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel (zeer) zwakke scholen dat zich binnen een jaar verbetert
 
 
 po
 
 
 27% (2012–2013)
 
 
 22% (2013–2014)
 
 
 –
 
 
 100% (2017–2018)
 
 
 1
 
 
 SA
 
 
 Onderwijsverslag; Inspectie van het Onderwijs
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel (zeer) zwakke afdelingen dat zich binnen de gestelde termijn verbetert
 
 
 vo
 
 
 72% (2012–2013)
 
 
 74% (2013–2014)
 
 
 –
 
 
 100% (2017–2018)
 
 
 3
 
 
 SA
 
 
 Onderwijsverslag; Inspectie van het Onderwijs
 
 
 
 
 •
 
 
 Oordeel ouders over betrokkenheid
 
 
 po
 
 
 Cijfer 7 (2012)
 
 
 Cijfer 7 (2014)
 
 
 – (2016)
 
 
 Hoger
 
 
 1
 
 
 T
 
 
 
 
 Monitor Ouder-betrokkenheid
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aantal voortijdig schoolverlaters
 
 
 vo/mbo
 
 
 41.800 (2009)
 
 
 25.622 (2013/2014)
 
 
 24.451 (2014/2015)
 
 
 25.000 (2014/2015 en 2015/2016)
 
 
 3 en 4
 
 
 
 DUO
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Studenten-tevredenheid
 
 
 mbo
 
 
 (Rapportcijfer 2014)
 
 
 (2014)
 
 
 (2015)
 
 
 (2020)
 
 
 4
 
 
 C
 
 
 JOB-monitor
 
 
 
 
 –
 
 
 Opleiding
 
 
 7,0
 
 
 7,0
 
 
 – (juni 2016)
 
 
 7,5
 
 
 
 
 –
 
 
 Instelling
 
 
 6,5
 
 
 6,5
 
 
 – (juni 2016)
 
 
 7,0
 
 
 
 
 % tevreden over school en studie
 
 
 49%
 
 
 49%
 
 
 – (juni 2016)
 
 
 55% (2020)
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Studenten-tevredenheid
 
 
 ho
 
 
 (2011)
 
 
 (2014)
 
 
 (2015)
 
 
 –14Hier geen landelijk streefdoel omdat niet met alle instellingen over deze indicator prestatieafspraken zijn gemaakt en bovendien deze afspraken per instelling zijn gemaakt.
 
 
 6/7
 
 
 
 Nationale Studenten Enquête
 
 
 
 
 hbo: 65,6%
 
 
 hbo: 69,9%
 
 
 hbo: 73,3%
 
 
 
 
 wo: 80,1%
 
 
 wo: 81,4%
 
 
 wo: 83,9%
 
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 Aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt verbeteren
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel leerlingen in de beroepsgerichte leerweg van het vmbo dat kiest voor techniek15De indicator is gewijzigd op basis van een nauwkeuriger meetmethode, zie de tabel «Verschillen DJV2015 t.o.v. begroting 2015. Bij deze indicator wordt er naar de leerlingen in de basis,- en kaderberoepsgerichte leerweg gekeken die kiezen voor techniek.
 
 
 vo
 
 
 23% (2012)
 
 
 27% (2014)
 
 
 27% (2015)
 
 
 30% (2017)
 
 
 3
 
 
 
 DUO
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel mbo-studenten techniek
 
 
 mbo
 
 
 28% (2011)
 
 
 27,4% (2014)
 
 
 28,0% (2015)
 
 
 30% (2016)
 
 
 4
 
 
 
 DUO
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel afgestudeerden bètatechniek incl. snijvlakopleidingen
 
 
 ho
 
 
 (2012)
 
 
 (2014)
 
 
 (2015)
 
 
 (2016)
 
 
 6/7
 
 
 
 DUO
 
 
 
 
 hbo: 18%
 
 
 hbo: 19%16Vanwege een update van diplomagegevens is het percentage met terugwerkende kracht gewijzigd.
 
 
 hbo: 18%
 
 
 hbo: 19%
 
 
 
 
 wo:21%
 
 
 wo: 22%
 
 
 wo: 23%
 
 
 wo: 22%
 
 
 
 
 
 5
 
 
 
 
 Behoud van kwaliteit wetenschap en wetenschappelijk talent en versterken impact wetenschap
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Mondiale top-5 positie op basis van citatiescores
 
 
 owb
 
 
 2e plaats (2008–2011) 1,52
 
 
 2e plaats
 (2009–2012)
 1,52
 
 
 2e plaats
 (2010–2013)
 1,53
 
 
 kleiner of gelijk 5 (2010–2013)
 
 
 16
 
 
 
 WT12
 
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 Een sterke cultuursector, die ondernemend en innovatief is en goed zorgt voor ons erfgoed
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 a)
 
 
 Eigen inkomsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Percentage cultuurproducerende instellingen in de BIS (musea en presentatie-instellingen beeldende kunst) dat voldoet aan de eigen inkomstennorm van minimaal 21,5%
 
 
 cultuur
 
 
 76% (2010–2011)
 
 
 100%
 
 
 –17Realisatie 2015 is nog niet bekend omdat de culturele instellingen in 2016 realisatiecijfers over het jaar 2015 verantwoorden bij het Ministerie. In Cultuur in Beeld 2016 zullen de realisatiecijfers 2015 worden gepubliceerd.
 
 
 100% (2016)
 
 
 14
 
 
 C
 
 
 Opgave van gesubsidieerde instellingen aan OCW
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Percentage podiumkunstinstelling en filmfestivals in de BIS dat voldoet aan de eigen inkomstennorm van minimaal 25,5%
 
 
 cultuur
 
 
 69% (2010–2011)
 
 
 90%
 
 
 –
 
 
 100% (2016)
 
 
 14
 
 
 C
 
 
 Opgave van gesubsidieerde instellingen aan OCW
 
 
 
 
 b)
 
 
 Aantal bezoeken
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aantal bezoeken gesubsidieerde podiumkunsten (inclusief buitenland) voor 2014
 
 
 cultuur
 
 
 2,6 miljoen (2009)
 
 
 2,4 miljoen
 
 
 –
 
 
 2,2 miljoen (2016)
 
 
 14
 
 
 C
 
 
 Opgave van gesubsidieerde instellingen aan OCW
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aantal bezoekers gesubsidieerde musea
 
 
 cultuur
 
 
 5,7 miljoen (2009)
 
 
 9 miljoen
 
 
 –
 
 
 7,5 miljoen (2016)
 
 
 14
 
 
 C
 
 
 Opgave van gesubsidieerde instellingen aan OCW
 
 
 
 
 
 8
 
 
 
 
 Het bevorderen van emancipatie
 
 18
 De ontwikkeling van de economische zelfstandigheid van vrouwen wordt gemonitord op de website OCW in Cijfers.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Sociale acceptatie homoseksualiteit onder de bevolking
 
 
 emancipatie
 
 
 90% (2010)
 
 
 –
 
 
 92%
 
 
 ≥90%
 
 
 25
 
 
 
 Homo emancipatie-monitor
 
 
 
 
 
 
 Verschillen DJV2015 ten opzichte van begroting 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doelstelling/indicator
 
 
 Sector
 
 
 Reden
 
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 Ambitieus onderwijs dat alle leerlingen en studenten uitdaagt
 
 
 
 
 
 a)
 
 
 Alle leerlingen en studenten worden uitgedaagd
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel leraren dat vindt dat de school hen voldoende faciliteiten en ondersteuning biedt om uitdagend onderwijs te kunnen bieden aan toptalenten
 
 
 po
 
 
 De indicator komt niet meer terug in het DJV2015. De nieuwe indicator «Aandeel scholen dat leerlingen begeleidt in het ontdekken en ontwikkelen van hun talenten» sluit beter aan op de afspraken in het bestuursakkoord voor de sector po.
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel leerlingen dat zich uitgedaagd voelt in het onderwijs
 
 
 vo
 
 
 De indicator komt niet meer terug in het DJV2015. De nieuwe indicator «Aandeel toptalentleerlingen dat zich vaak of bijna altijd verveelt omdat de lesstof te makkelijk is of omdat hij/zij eerder klaar is dan de rest» sluit beter aan bij de vraagstelling uit de peiling in 2014.
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel scholen dat aandacht heeft voor toptalenten in de vorm van uitdagend aanbod of talentprogramma’s
 
 
 vo
 
 
 De basiswaarde van 68% (2012) wordt niet meer gehanteerd in de begroting. Dit percentage was het resultaat van een meting onder scholen gericht op het aanbod voor hoogbegaafde – en excellente leerlingen in het VWO; het beleid uit het (oude) bestuursakkoord VO. Het toptalentenbeleid, zoals opgenomen in het sectorakkoord po en vo, is verbreed. De nieuwe meetmethode is nog in ontwikkeling.
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel thuiszittende leerlingen dat drie of meer maanden thuis zit zonder passend onderwijsaanbod
 
 
 po/vo
 
 
 De indicator «Aandeel thuiszittende leerlingen dat binnen drie maanden weer een plek op school heeft» is gewijzigd op basis van het gesloten sectorakkoord po en vo.
 
 
 
 
 b)
 
 
 Vergroten studiesucces
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel zittenblijvers
 
 
 po
 
 
 De basiswaarde uit de begroting is gecorrigeerd naar 2,2% (was 3%) t.g.v. een andere meetmethode. Samenhangend daarmee is de streefwaarde gewijzigd in 1,5% (was 2%).
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel zittenblijvers
 
 
 vo
 
 
 De basiswaarde uit de begroting 2015 is gecorrigeerd naar 5,9 procent i.v.m. een nauwkeuriger meetmethode. Hiermee is de streefwaarde gewijzigd naar 3,9 procent.
 
 
 
 
 
 2
 
 
 
 
 Scholen en instellingen werken met goed opgeleide en professionele leraren en schoolleiders die samen zorgen voor een veilig en ambitieus leerklimaat
 
 
 
 
 
 a)
 
 
 Vergroten kwaliteit leraren en schoolleiders
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel lessen dat wordt gegeven door daartoe bevoegde leraren
 
 
 vo
 
 
 De indicator «Aandeel lessen dat wordt gegeven door daartoe bevoegde leraren» uit de begroting 2015 is gewijzigd om eenduidigheid te creëren tussen de afspraken in het sectorakkoord vo en de begroting. De waardes zijn gelijk gebleven aan de voorgaande begroting.
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel leraren met een afgeronde wo-bachelor of hbo-/wo masteropleiding
 
 
 po
 
 
 De indicator «Aandeel leraren met een afgeronde wo-bachelor-, master- of PhD-opleiding» uit de begroting 2015 is gewijzigd op basis van een nieuwe bron met een nauwkeuriger meetmethode. Hiermee is de basiswaarde van deze indicator gewijzigd.
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel leraren met een afgeronde hbo of wo masteropleiding
 
 
 vo
 
 
 De indicator «Aandeel leraren met een afgeronde master- of PhD-opleiding» uit de begroting 2015 is gewijzigd op basis van een nieuwe bron met een nauwkeuriger meetmethode. Hiermee is de basiswaarde van deze indicator gewijzigd.
 
 
 
 
 b)
 
 
 Verbetercultuur
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel leraren dat deelneemt aan peer review
 
 
 po/vo
 
 
 De streefwaarde is gewijzigd naar 100 procent in 2020 conform afspraak met de Tweede Kamer.
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel schoolleiders dat is geregistreerd in het schoolleidersregister
 
 
 po
 
 
 De basiswaarde is in de begroting 2016 gewijzigd naar het aandeel geregistreerde schoolleiders in het schoolleidersregister i.p.v. het aandeel ingeschreven schoolleiders in het register. Het aandeel ingeschreven schoolleiders in het register stijgt en staat inmiddels op 81% (ultimo 2015).
 
 
 
 
 c)
 
 
 Veilig leerklimaat
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel leerlingen dat zich veilig voelt
 
 
 po/vo
 
 
 De streefwaardes zijn gewijzigd ten opzichte van de begroting 2015 om een realistischer beeld te geven i.v.m. haalbaarheid van de doelstelling.
 
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 Scholen en instellingen maken resultaten inzichtelijk en worden aangesproken op hun prestaties
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel scholen dat opbrengstgericht werkt
 
 
 vo
 
 
 De Inspectie heeft in haar toezichtkader de normering voor het opbrengstgericht werken gewijzigd. De basiswaarde is met ingang van de begroting 2016 gewijzigd naar 47% (2012/2013). Dit betreft het aandeel afdelingen dat adequaat fase 1 doorloopt (meten en analyseren van behaalde resultaten van leerlingen).
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel zwakke afdelingen dat zich binnen twee jaar verbetert
 
 
 vo
 
 
 Deze indicator is gewijzigd in de indicator: «Aandeel (zeer) zwakke afdelingen dat zich binnen de gestelde termijn verbetert». Hiermee is het een samengevoegde indicator geworden met de indicator: «Aandeel zeer zwakke afdelingen dat zich binnen één jaar verbetert». Op deze manier kunnen «cohorten» zwakke en zeer zwakke afdelingen vergeleken worden. Hiermee wordt afgeweken van de meetmethode in het Onderwijsverslag van de Inspectie. Bij de meetmethode van de Inspectie is immers het risico dat de uitkomsten teveel door toeval beïnvloed worden.
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel zeer zwakke afdelingen dat zich binnen één jaar verbetert
 
 
 vo
 
 
 Deze indicator is gewijzigd in de indicator: «Aandeel (zeer) zwakke afdelingen dat zich binnen de gestelde termijn verbetert». Hiermee is het een samengevoegde indicator geworden met de indicator: «Aandeel zwakke afdelingen dat zich binnen twee jaar verbetert». Op deze manier kunnen «cohorten» zwakke en zeer zwakke afdelingen vergeleken worden. Hiermee wordt afgeweken van de meetmethode in het Onderwijsverslag van de Inspectie. Bij de meetmethode van de Inspectie is immers het risico dat de uitkomsten teveel door toeval beïnvloed worden.
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Studenten-tevredenheid
 
 
 mbo
 
 
 De basis- en streefwaarde zijn met ingang van de begroting 2016 gewijzigd. In het (openbare) rapport JOB-monitor 2014 wordt in tabel op blz. 135 alleen het percentage opgenomen van tevreden studenten over school en studie.
 
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 Aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt verbeteren
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel leerlingen in de beroepsgerichte leerweg van het vmbo dat kiest voor techniek
 
 
 vo
 
 
 De indicator is gewijzigd op basis van een nauwkeuriger meetmethode van DUO-data in plaats van het Platform Bèta en Techniek. De basiswaarde is niet gewijzigd. Voor de basiswaarde is er verantwoord over de leerlingen in de basis,- en kaderberoepsgerichte leerweg die volledig gekozen hebben voor techniek. Voor de daarop volgende jaren is besloten ook te naar de leerlingen te kijken in de basis,- en kaderberoepsgerichte leerweg die een combinatieprofiel hebben waar techniek onderdeel van is.
 
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 Het waarborgen van een onafhankelijk, gevarieerd en kwalitatief hoogstaand media-aanbod dat toegankelijk is voor alle lagen van de bevolking
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 De uitzendingen van de publieke omroep onderscheiden zich van die van de commerciële omroepen door een blijvend hogere kwalitatieve waardering door de Nederlandse bevolking
 
 
 media
 
 
 De indicator komt niet meer terug in het DJV 2015. Naar aanleiding van de beleidsdoorlichting Media (2014) worden de indicatoren voor artikel 15 herzien. Hierbij wordt aangesloten op de prestatieafspraken met de NPO voor de periode 2016–2020, die dit jaar worden afgesloten. Met ingang van de rijksbegroting 2016 worden de indicatoren geactualiseerd.
 
 
 
 
 
 Investeringen in sector-/bestuursakkoorden
 In de begroting 2015 was bij artikel 9 Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid een overzichtsconstructie van de investeringen onderwijs. Deze tabel is hieronder wederom opgenomen. Over deze investeringen zijn in het sectorakkoord VO respectievelijk de bestuursakkoorden PO en MBO afspraken gemaakt. Het betreft onder andere middelen uit de Regeerakkoorden Rutte I en II, het Begrotingsakkoord 2013 en de Begrotingsafspraken 2014. Om een volledig beeld te schetsen, is er voor gekozen om ook de oploop in de desbetreffende investeringen op te nemen, ook al komen deze tranchegewijs beschikbaar op de begroting van OCW.
 
 Tabel Investeringen in sector-/bestuursakkoorden (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Investeringen in het primair onderwijs
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Prestatiebox 
 
 
 
 128
 
 
 151
 
 
 223
 
 
 263
 
 
 
 
 –
 
 
 professionalisering/ leraren schoolleiders en bestuurders
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 aanpak toptalenten en bewegingsonderwijs
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 duurzame kwaliteitsverbetering
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 brede vorming (cultuur, wetenschap en techniek)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Lumpsum
 
 
 
 138
 
 
 138
 
 
 142
 
 
 142
 
 
 
 
 –
 
 
 cao afspraak begeleiding startende leraar
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 cao afspraak professionele ontwikkeling leraren
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 werkdrukvermindering door conciërges en klassenassistenten
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 verminderen zittenblijven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidie
 
 
 
 33
 
 
 35
 
 
 39
 
 
 39
 
 
 
 
 –
 
 
 verhoging budget lerarenbeurs en extra vervangingsvergoeding
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Implementatie, ICT, verbeterscholen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal PO
 
 
 
 
 299 
 
 
 
 
 324 
 
 
 
 
 404 
 
 
 
 
 444 
 
 
 
 
 
 
 Investeringen in het voortgezet onderwijs
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Prestatiebox 
 
 
 
 177
 
 
 203
 
 
 274
 
 
 302
 
 
 
 
 –
 
 
 professionalisering leraren, schoolleiders en bestuurders
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 aanpak toptalenten
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 opbrengstgericht werken
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 cofinanciering aanpak continu verbeteren
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 meer masters voor de klas
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Lumpsum
 
 
 
 25
 
 
 29
 
 
 29
 
 
 29
 
 
 
 
 –
 
 
 werkdrukvermindering door inzet klassenassistenten
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 (academische)opleidingsscholen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidie
 
 
 
 36
 
 
 43
 
 
 36
 
 
 38
 
 
 
 
 –
 
 
 verhoging budget lerarenbeurs en extra vervangingsvergoeding
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 verminderen zittenblijven
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 implementatie en ICT-ondersteuning
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal VO
 
 
 
 
 238 
 
 
 
 
 275 
 
 
 
 
 339 
 
 
 
 
 369 
 
 
 
 
 
 
 Investeringen in het middelbaar en beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Investeringsdeel kwaliteitsafspraken MBO
 
 
 
 195
 
 
 187
 
 
 190
 
 
 190
 
 
 
 
 –
 
 
 Professionalisering leraren en schoolleiders
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 taal en rekenen
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 professionalisering examenfunctionarissen
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 excellentie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Resultaatafhankelijk deel kwaliteitsafspraken
 
 
 
 37
 
 
 136
 
 
 211
 
 
 211
 
 
 
 
 –
 
 
 studiesucces
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 beroepspraktijkvorming
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 voortijdig schoolverlaten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal MBO
 
 
 
 
 231 
 
 
 
 
 322 
 
 
 
 
 400 
 
 
 
 
 400 
 
 
 
 
 
 
 Totaal investeringen 
 
 
 
 
 768 
 
 
 
 
 921 
 
 
 
 
 1.143 
 
 
 
 
 1.213 
 
 
 
 
 
 
 Wat is bereikt met de investeringen in sector-/bestuursakkoorden uit de begroting 2015?
 Onderwijsmonitor
 De Algemene Rekenkamer constateerde in hun rapport «Onderwijsmonitor (d.d. 5 juni 2015)» dat de informatie over de beleidsdoelen de Tweede Kamer versnipperd bereikt: via begroting en jaarverslag, het onderwijsverslag, voortgangrapportages en andere (onderzoek)rapportages. Om dit te stroomlijnen en de Tweede Kamer aldus beter te kunnen informeren adviseerde de Algemene Rekenkamer o.a. om een dashboard te ontwikkelen. Een dashboard dat op macroniveau inzicht geeft in de voorwaarden voor goed onderwijs met de daarbij behorende beleidsinstrumenten, en de behaalde onderwijsresultaten. OCW heeft in reactie op dit advies een brede onderwijsmonitor ontwikkeld en gepubliceerd op http://www.trendsinbeeldocw.nl/ocw-stelsels-in-beeld/onderwijs. De monitor bestaat uit een dashboard van output- en outcome-indicatoren die de resultaten van het onderwijs weergeven, aangevuld met een wegwijzer naar actuele beleidsinformatie over het onderwijsproces. De in de monitor gepresenteerde output en outcome zijn mede te danken aan de in tabel genoemde investeringen, maar een directe relatie leggen is niet mogelijk.
 Vrijheid in besteding
 Instellingen zijn vrij om te bepalen voor welke doelen zij de middelen inzetten. Zij worden wel gestimuleerd om binnen de kaders van de bestuurs- en sectorakkoorden te blijven, maar zij zijn niet beperkt tot de in tabel genoemde doelen. In de reguliere jaarverslaglegging leggen zij verantwoording af. De voortgang op de belangrijkste ambities waarvoor de investeringen uit tabel zijn ingezet komen beknopt aan de orde in het beleidsverslag en worden waar mogelijk ondersteund door een selectie kwantitatieve indicatoren en streefwaarden. Hieronder lopen we de bij de investeringen horende beleidsambities uit tabel thematisch langs, en lichten toe waar in het jaarverslag relevante verantwoordingsinformatie is gepresenteerd.
 Voortgang op thema’s uit tabel Investeringen in sector-/bestuursakkoorden
 Professionalisering leraren in po, vo en mbo; meer masters voor de klas; begeleiding startende leraar, werkdruk, opleidingsscholen, lerarenbeurs.
 In de lerarenagenda en sectorakkoorden zijn over deze thema’s afspraken gemaakt met de sectoren. Op 16 oktober heeft de Tweede Kamer de voortgangsrapportage over de sectorakkoorden funderend onderwijs ontvangen en op 4 november de voortgang op de lerarenagenda. De belangrijkste indicatoren en streefdoelen hieruit zijn opgenomen in bovenstaande indicatorentabel. Het betreft de indicatoren onder doelstelling 2. Deze hebben betrekking op het vergroten van de kwaliteit van leraren en schoolleiders, de verbetercultuur en het zorgdragen voor een veilig leerklimaat. Zie het onderdeel beleidsprioriteiten voor de verantwoording over de doelen en ambities.
 Aanpak toptalenten en bewegingsonderwijs; Brede vorming die recht doet aan de diverse talenten
 In de sectorakkoorden in het po en vo zijn hierover met de sectorraden afspraken gemaakt binnen het thema «talentontwikkeling door uitdagend onderwijs» (po) en «toekomstbestendig en uitdagend onderwijs» (vo). De belangrijkste streefdoelen uit de akkoorden zijn opgenomen in de beleidsagenda en de beleidsprioriteiten. Zij hebben betrekking op het aandeel leerlingen en studenten dat wordt uitgedaagd. In par 1.1 van het beleidsverslag wordt bij de doelstelling «ambitieus onderwijs dat alle leerlingen en studenten uitdaagt» de inzet en voortgang besproken. De meest recente realisatiewaarden bevinden zich in bovenstaande indicatorentabel. In par 1.2 komt het bewegingsonderwijs aan bod.
 Opbrengstgericht werken; Duurzame kwaliteitsverbetering
 In de sectorakkoorden in het po en vo zijn met de sectorraden hierover afspraken gemaakt binnen het thema «een brede aanpak voor duurzame onderwijsverbetering» (po) en «de school als lerende organisatie» (vo). De belangrijkste streefdoelen uit de akkoorden zijn ook opgenomen in de beleidsagenda en de beleidsprioriteiten. Zij hebben betrekking op doelstelling 3 «Scholen en instellingen maken resultaten inzichtelijk en worden aangesproken op hun prestaties». Paragraaf 1.3 van het beleidsverslag beschrijft de inzet en voortgang bij deze doelstelling en de behaalde voortgang op de indicatoren.
 Verminderen zittenblijven, studiesucces en voortijdig schoolverlaten
 De indicatorentabel in de beleidsagenda bevat concrete streefdoelen bij deze thema’s en toont de voortgang. In het dashboard en de voortgangsrapportage van de sectorakkoorden is de ontwikkeling van deze indicatoren uitgebreider beschreven samen met de ondernomen acties.
 Implementatie en ICT
 In de sectorakkoorden in het po en vo zijn met de sectorraden binnen het thema »talentontwikkeling door uitdagend onderwijs» (po) en «professionele leraren» (vo) ook afspraken gemaakt over de implementatie en het gebruik van ICT. In de voortgangsrapportage van de sectorakkoorden worden een aantal doelen en indicatoren gemonitord, waaronder het aandeel besturen met een implementatie- en investeringsplan voor onderwijs en ICT, het gebruik van digitaal leermateriaal in de les en het aandeel leraren met voldoende ICT vaardigheden. Hierover is de Tweede Kamer op 16 oktober 2015 geïnformeerd.
 Kwaliteitsafspraken mbo
 Onder doelstelling 2 van het beleidsverslag wordt over dit thema verantwoording afgelegd. Aan de orde komen zowel de professionele ontwikkeling van het personeel als ook excellent vakmanschap, het ontwikkelen van expertise op het gebied van examinering, het taal- en rekenonderwijs en de begeleiding van startende docenten.
 Beroepspraktijkvorming
 Onder doelstelling 4 van het beleidsverslag («aansluiting van het onderwijs op de behoefte van de arbeidsmarkt») wordt over dit thema verantwoording afgelegd.
 
 Realisatie beleidsdoorlichtingen
 
 Tabel Realisatie beleidsdoorlichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel
 
 
 Realisatie
 
 
 Geheel artikel
 
 
 Toelichting
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1. Primair onderwijs
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onderwijsachterstandenbeleid
 
 
 √
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 31 511, nr. 3
 
 
 
 
 
 Kwaliteitszorg, innovatie en schoolontwikkeling in het primair onderwijs
 
 
 √
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 31 511, nr. 3
 
 
 
 
 
 Brede scholen
 
 
 
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Deze doorlichting is onderdeel van de beleidsdoorlichting «Scholen en instellingen met een ambitieus leerklimaat», in relatie met Kamerstuk 31 293, nr. 207
 
 
 
 
 
 1, 3, 4, 6, 7 en 9 Onderwijs
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Prestaties van leerlingen en studenten omhoog1De overkoepelende doorlichting Prestaties leerlingen en studenten omhoog is uitgevoerd met daarin duidelijk herkenbaar de door te lichten beleidsdoelstellingen Doelmatigheid en focus op het onderwijs en Goed opgeleide en professionele leraren, docenten en schoolleiders.
 
 
 
 
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Kamerstuk 31 511, nr. 20
 
 
 
 
 
 Doelmatigheid en focus op het onderwijs
 
 
 
 
 Goed opgeleide en professionele leraren, docenten en schoolleiders
 
 
 
 
 
 1, 3, 4, 6 en 7 Onderwijs
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Scholen en instellingen maken resultaten inzichtelijk
 
 
 
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 31 511, nr. 12
 
 
 
 
 
 Scholen en instellingen met een ambitieus leerklimaat
 
 
 
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 31 511, nr. 12
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4. Beroepsonderwijs en volwasseneducatie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leren & Werken
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 012, nr. 36
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 6 en 7. Hoger onderwijs
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kennisfunctie Hoger beroepsonderwijs
 
 
 
 √
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 31 511, nr. 5
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 9. Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Actieplan Leerkracht
 
 
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 27 923, nr. 45
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 14. Cultuur
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Waarborgen aanbod en participatie cultuur
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 31 511, nr. 8
 
 
 
 
 
 Cultuur 2009–2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 31 511, nr. 19
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 15. Media
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mediabeleid 2004–2009
 
 
 
 √
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 31 511, nr. 7
 
 
 
 
 
 Mediabeleid 2010–2013
 
 
 
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 31 511, nr. 11
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 16. Onderzoek en wetenschapsbeleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 IBO wetenschappelijk onderzoek
 
 
 
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 29 338, nr. 136
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 25. Emancipatie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Emancipatie 2011–2014
 
 
 
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 420, nr. 211
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 
 OCW heeft in 2015 twee beleidsdoorlichtingen aan de Tweede Kamer gestuurd, te weten:
 
 
 •
 Cultuur 2009–2014 (toegelicht op artikel 14) en
 
 
 •
 Prestaties van leerlingen en studenten omhoog 2010–2014.
 
 
 
 
 De beleidsdoorlichting «Prestaties van leerlingen en studenten omhoog 2010–2014» heeft betrekking op de vijf centrale onderwijsdoelstellingen uit de beleidsagenda 2012:
 
 
 1.
 prestaties van leerlingen en studenten omhoog
 
 
 2.
 scholen en instellingen met een ambitieus leerklimaat
 
 
 3.
 goed opgeleide en professionele leraren, docenten en schoolleiders
 
 
 4.
 scholen en instellingen maken resultaten inzichtelijk en worden aangesproken op hun prestaties, waarvoor door de overheid heldere normen zijn geformuleerd
 
 
 5.
 doelmatigheid en focus op het onderwijs zelf
 
 
 
 De beleidsdoorlichting is gericht op de volgende artikelen uit de begroting Onderwijs, Cultuur en Wetenschap: artikel 1 Primair Onderwijs, artikel 3 Voortgezet Onderwijs, artikel 4 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie, artikelen 6 en 7 Hoger Onderwijs en artikel 9 Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid. De beleidsdoorlichting focust alleen op het nieuwe beleid zoals verwoord in de beleidsagenda 2012. Tevens zijn conform de door de Regeling Periodiek Evaluatieonderzoek (RPE) gestelde eisen, een aantal besparingsopties geformuleerd.
 De beleidsdoorlichting is door de ADR uitgevoerd en opgesteld, in afstemming met een begeleidingscommissie die uit vertegenwoordigers van de betrokken beleidsdirecties bestond evenals enkele stafdirecties en het Ministerie van Financiën. Daarnaast had een onafhankelijk deskundige vanuit het Sociaal Cultureel Planbureau zitting in de begeleidingscommissie van de beleidsdoorlichting.
 Op hoofdlijnen concludeert de ADR dat de implementatie van beleid goed op streek is, maar dat doorwerking tot op het niveau van de klas een zaak van langere adem is. Ten tweede dat veel prestaties een stijgende lijn vertonen, maar dat de prestaties op bepaalde onderdelen achterblijven. Ten derde dat er indicaties zijn dat het onderwijs in de afgelopen jaren een doelmatigheidsslag heeft gemaakt, maar dat het lastig is om doelmatigheid daadwerkelijk vast te stellen.
 In de Kabinetsreactie en antwoorden op de Kamervragen over de beleidsdoorlichting is uitgebreid ingegaan op de conclusies van ADR en de genomen maatregelen. Zoals de ADR aangeeft moet, gezien de ontwikkelfase van het Nederlandse onderwijssysteem, verbetering in belangrijke mate vanuit de onderwijsinstellingen zelf komen. Bij de implementatie van beleid worden daarom leraren, schoolleiders, studenten en docenten intensiever betrokken bij de beleidsvorming. Zo komt het advies van Platform Onderwijs2032 over het onderwijs van de toekomst tot stand na een brede maatschappelijke dialoog. Ook de Strategische Agenda Hoger Onderwijs en Onderzoek 2015–2025 is opgesteld na gesprekken met studenten, docenten en bestuurders in de vorm van een tour langs hogescholen en universiteiten.
 
 Overzicht van Risicoregelingen
 
 Tabel 1 Overzicht verstrekte garanties (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel
 
 
 Omschrijving
 
 
 Uitstaande garanties 2014
 
 
 Verleend 2015
 
 
 Vervallen 2015
 
 
 Uitstaande garanties 2015
 
 
 Garantieplafond
 
 
 Totaal plafond
 
 
 Totaal stand begrotingsreserve
 
 
 
 
 
 
 14
 
 
 Indemniteitsregeling
 
 
 351.000
 
 
 381.000
 
 
 455.000
 
 
 277.000
 
 
 
 300.000
 
 
 15.000
 
 
 
 
 
 Bouwleningen aan Academische Ziekenhuizen
 
 
 239.716
 
 
 0
 
 
 37.667
 
 
 202.049
 
 
 
 
 
 
 
 
 De Indemniteitsregeling heeft tot doel een bijdrage te leveren aan het realiseren van tentoonstellingen van bijzonder belang of het tentoonstellen van bijzondere bruiklenen in Nederland door het beperken van de verzekeringskosten van musea. De garantstelling van het Rijk voor schade of verlies tot de eerste 30 procent van de verzekerde waarde (indemniteitsgarantie) van kunstwerken, verlaagt de verzekeringskosten van musea. Het risico is ook te verzekeren op de markt, maar de kosten zijn dan hoger, waardoor er minder budget voor tentoonstellingen overblijft. Daarnaast blijkt dat een indemniteitsgarantie ook als internationaal keurmerk fungeert: buitenlandse publieke en private eigenaren van museale objecten hechten aan de garantstelling vanuit het Rijk. Risicobeheersende maatregelen betreffen onder meer dat alleen erkende musea een aanvraag mogen doen op de indemniteitsregeling bij de Rijksdienst Cultureel Erfgoed die deze aanvraag, mede op de aanwezigheid van een risico-inventarisatie en -analyse, toetst. Een bedrag van € 15 miljoen dient als begrotingsreserve voor de indemniteitsregeling waaruit eventuele schadevergoedingen betaald kunnen worden.
 Voor de Academische Ziekenhuizen is sinds 1991 de garantieregeling niet meer van kracht, met uitzondering van enkele op dat moment in gang gezette bouwprojecten. Sinds 1996 zijn geen garanties meer verstrekt. Deze leningen hebben gemiddeld een looptijd van 40 jaar. Expiratie van deze leningen zal omstreeks het jaar 2035 volledig hebben plaatsgevonden.
 
 Tabel 2 Overzicht achterborgstellingen (bedragen x € 1.000.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel
 
 
 Omschrijving
 
 
 Uitstaande garanties 2014
 
 
 Uitstaande garanties 2015
 
 
 
 
 
 
 14
 
 
 Achterborgovereenkomst NRF
 
 
 247,9
 
 
 278,7
 
 
 
 
 
 Het NRF verstrekt hypothecaire leningen aan monumenteigenaren van rijksmonumenten om restauraties uit te voeren. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen laagrentende hypothecaire leningen uit het revolving fund en aanvullende financieringen om de gehele restauratieopgave gefinancierd te krijgen. De achterborgovereenkomst NRF, en de garantie van het Ministerie van OCW, zien alleen toe op de aanvullende financiering. Door deze garantie kan het NRF financiering tegen een lagere rente aantrekken. Deze lagere rente wordt doorgerekend aan de monumenteigenaren zodat deze eigenaren gestimuleerd worden hun monument te restaureren.
 Aangezien er een algemeen belang is (gebouwen van nationaal belang) waar een individu lasten van ervaart (hoge onderhoudskosten, beperkte mogelijkheden tot modernisering, dure oplossingen voor bijvoorbeeld energiebesparende maatregelen), wordt gebruik gemaakt van ondersteunende maatregelen. Door middel van deze regeling wordt cultureel erfgoed in stand gehouden en wordt tegelijkertijd minder gebruik gemaakt van de subsidie die het NRF ook uitbetaalt.
 De achterborg kan in werking treden en tot daadwerkelijke kasverplichtingen komen, wanneer de eigenaren van Rijksmonumenten op grote schaal niet meer in staat zijn aan de rente- en aflossingsverplichtingen te voldoen en het eigen vermogen van het Nationaal Restauratiefonds is uitgeput. Dit eigen vermogen (voornamelijk vanuit Revolverende Fondsen) is momenteel beduidend hoger dan de uitstaande leningen onder de achterborg.
 
 
 
 
 DE BELEIDSARTIKELEN
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 1)
 
 
 Artikel
 
 
 1.
 PRIMAIR ONDERWIJS
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 Het primair onderwijs zorgt dat leerlingen in de eerste fase van de doorlopende leerlijn hun talenten maximaal kunnen ontplooien en vervolgonderwijs kunnen volgen dat het beste past bij hun talenten. Het legt bovendien de basis voor de huidige en toekomstige deelname van deze leerlingen aan de samenleving.
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 De Minister is verantwoordelijk voor een stelsel van primair onderwijs dat zodanig functioneert dat het onderwijs aansluit bij de talenten van individuele leerlingen en bij de behoeftes van de maatschappij.
 
 
 Financieren: De Minister is verantwoordelijk voor de financiering van het onderwijs door lumpsumbekostiging van de onderwijsinstellingen. Hierdoor wordt de toegankelijkheid van het onderwijs gewaarborgd.
 
 Stimuleren: De Minister stimuleert specifieke beleidsonderwerpen door het verstrekken van (aanvullende) bekostiging, subsidies en de inzet van andere instrumenten zoals overleg, voorlichting, (prestatie)afspraken en wet- en regelgeving.
 
 Regisseren: De Minister vult haar verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van het onderwijs in via een regisserende rol. De normeisen van kwaliteit zijn vastgelegd in wet- en regelgeving; de Inspectie van het Onderwijs houdt toezicht op de naleving.
 
 
 
 Indicatoren/kengetallen
 
 De indicatoren voor het stelsel van primair onderwijs worden beschreven in Trends in Beeld.
 
 
 Tabel 1.1 Indicatoren
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doelstelling/indicator
 
 
 Basiswaarde (jaartal)
 
 
 Realisatie 2014
 
 
 Realisatie
 2015
 
 
 Streefwaarde (jaartal)
 
 
 Bron
 
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 Ambitieus onderwijs dat alle leerlingen en studenten uitdaagt
 
 
 
 
 
 a
 
 
 Alle leerlingen en studenten worden uitgedaagd
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel scholen dat leerlingen begeleidt in het ontdekken en ontwikkelen van hun talenten1Deze indicator is gewijzigd, zie de tabel «Verschillen DJV2015 t.o.v. begroting 2015». Hiermee is ook de basiswaarde gewijzigd.
 
 
 47% (2015)
 
 
 n.v.t.
 
 
 47%
 
 
 100% (2020)
 
 
 
 Enquêtes Bestuursakkoord PO Regioplan
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel thuiszittende leerlingen dat drie of meer maanden thuis zit zonder passend onderwijsaanbod
 
 
 0,07%2Het percentage betreft de PO-leerlingen inclusief vso-leerlingen. (2014–2015)
 
 
 –
 
 
 0,07%
 (2014–2015)
 
 
 0% (2020)
 
 
 Leerplichttelling 2014–2015
 
 
 
 
 b
 
 
 Vergroten studiesucces
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel zittenblijvers
 
 
 2,2% (2013)
 
 
 2,0%
 
 
 1,9%
 
 
 1,5% (2020)
 
 
 DUO
 
 
 
 
 
 2
 
 
 
 
 Scholen en instellingen werken met goed opgeleide en professionele leraren en schoolleiders die samen zorgen voor een veilig en ambitieus leerklimaat
 
 
 
 
 
 a
 
 
 Vergroten kwaliteit leraren en schoolleiders
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel leraren met een afgeronde wo-bachelor of hbo-/wo masteropleiding3De oorspronkelijke in begroting 2015 opgenomen basiswaarde is gewijzigd op basis van een nauwkeuriger meetmethode. De hier opgenomen realisaties kennen dezelfde gewijzigde meetmethode.
 
 
 20% (2013)
 
 
 21%
 
 
 –
 
 
 30% (2020)
 
 
 Onderwijs werkt!; Regioplan en DUO
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel leraren dat de algemeen didactische vaardigheden beheerst4Basiswaarde en realisaties betreft alle leraren; streefwaarde betreft de leraren met ten minste 3 jaar ervaring.
 
 
 85% (2013)
 
 
 83%
 
 
 84%
 
 
 100% (2020)
 
 
 Onderwijsverslag; Inspectie van het Onderwijs
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel leraren dat de differentiatie vaardigheden beheerst5Basiswaarde en realisaties betreft alle leraren; streefwaarde betreft de leraren met ruime ervaring (in overleg met de Inspectie van het Onderwijs nader te operationaliseren).
 
 
 58% (2013)
 
 
 62%
 
 
 58%
 
 
 100% (2020)
 
 
 Onderwijsverslag; Inspectie van het Onderwijs
 
 
 
 
 b
 
 
 Verbetercultuur
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel leraren dat deelneemt aan peerreview
 
 
 62% (2014)
 
 
 62%
 
 
 57%
 
 
 100% (2020)
 
 
 Onderwijs werkt!; Regioplan
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel schoolleiders dat is geregistreerd in het schoolleidersregister6De oorspronkelijke in begroting 2015 opgenomen basiswaarde is gewijzigd. Niet langer is het aandeel ingeschreven schoolleiders, maar het aandeel geregistreerde schoolleiders opgenomen. Zie de tabel «Verschillen DJV2015 t.o.v. begroting 2015». De opgenomen basiswaarde kent als peildatum medio 2015. Ultimo 2015 is het aandeel geregistreerde schoolleiders 36% (en het aandeel ingeschreven schoolleiders 81%).
 
 
 31% (2015)
 
 
 17%
 
 
 31%
 
 
 100% (2018)
 
 
 Schoolleidersregister po
 
 
 
 
 c
 
 
 Veilig leerklimaat
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel leerlingen dat zich veilig voelt
 
 
 95% (2012)
 
 
 97%
 
 
 –
 
 
 Stabiel of hoger (2020)
 
 
 
 ITS monitor naar sociale veiligheid
 
 
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 Scholen en instellingen maken resultaten inzichtelijk en worden aangesproken op hun prestaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel scholen dat op alle indicatoren van kwaliteitszorg voldoende scoort7Onder andere regelmatige evaluatie, planmatig werken aan verbetering, kwaliteitsborging. Vooralsnog alleen aandeel bij basisscholen opgenomen. Deze indicator is nog in ontwikkeling.
 
 
 38% (2012–2013)
 
 
 44% (2013–2014)
 
 
 41% (2014–2015)
 
 
 Hoger (2020)
 
 
 Onderwijsverslag; Inspectie van het Onderwijs
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel (zeer) zwakke scholen dat zich binnen een jaar verbetert
 
 
 27% (2012–2013)
 
 
 22% (2013–2014)
 
 
 –
 
 
 100% (2017–2018)
 
 
 Onderwijsverslag; Inspectie van het Onderwijs
 
 
 
 
 •
 
 
 Oordeel ouders over betrokkenheid
 
 
 Cijfer 7 (2012)
 
 
 Cijfer 7
 
 
 –
 
 
 Hoger
 
 
 
 
 Monitor Ouderbetrokkenheid
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel 1.2 Leerlingen primair onderwijs (x 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 Raming 2015
 
 
 Realisatie 2015
 
 
 
 
 
 
 Leerlingen basisonderwijs
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 geen gewicht
 
 
 1.330,8
 
 
 1.323,9
 
 
 1.315,4
 
 
 1.310,3
 
 
 1.299,5
 
 
 1.309,2
 
 
 
 
 –
 
 
 0,3
 
 
 104,2
 
 
 95,9
 
 
 87,4
 
 
 78,5
 
 
 72,9
 
 
 70,2
 
 
 
 
 –
 
 
 1,2
 
 
 82,3
 
 
 78,1
 
 
 73,7
 
 
 68,6
 
 
 63,3
 
 
 63,7
 
 
 
 
 Subtotaal1De (sub)totalen kunnen een kleine afwijking vertonen door het afronden van de aantallen.
 
 
 1.517,4
 
 
 1.497,8
 
 
 1.476,5
 
 
 1.457,3
 
 
 1.435,7
 
 
 1.443,1
 
 
 
 
 Leerlingen trekkende bevolking
 
 
 0,4
 
 
 0,4
 
 
 0,5
 
 
 0,5
 
 
 0,5
 
 
 0,4
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 1.517,9
 
 
 
 
 1.498,3
 
 
 
 
 1.477,0
 
 
 
 
 1.457,8
 
 
 
 
 1.436,2
 
 
 
 
 1.443,5
 
 
 
 
 
 Leerlingen in het speciaal basisonderwijs
 
 
 41,8
 
 
 39,9
 
 
 38,2
 
 
 36,8
 
 
 36,0
 
 
 34,7
 
 
 
 
 Leerlingen in het (voortgezet) speciaal onderwijs
 
 
 70,2
 
 
 70,4
 
 
 71,2
 
 
 70,9
 
 
 70,6
 
 
 68,2
 
 
 
 
 
 Totaal PO
 
 
 
 
 1.629,9
 
 
 
 
 1.608,6
 
 
 
 
 1.586,4
 
 
 
 
 1.565,5
 
 
 
 
 1.542,8
 
 
 
 
 1.546,4
 
 
 
 
 
 
 Bron: Referentieraming 2015 (Raming op teldatum 1 oktober van de respectievelijke jaren. De realisatie 2015 is op basis van een voorlopige telling)
 Ambulant begeleide leerlingen komen door de invoering van passend onderwijs in augustus 2014 niet meer voor in het primair onderwijs.
 Het verschil tussen «raming 2015» en «realisatie 2015» van het totale aantal leerlingen basisonderwijs wordt met name veroorzaakt door de hoger dan verwachte instroom van asielzoekers in het primair onderwijs.
 
 
 
 Tabel 1.3 Uitgaven per leerling, excl. Uitvoeringskosten en apparaatskosten (bedragen x € 1.000)1In tegenstelling tot begroting 2016 wordt geen verdere uitsplitsing gemaakt in «bekostiging» en «exclusief ondersteuningsmiddelen». De uitgaven voor de reguliere bekostiging en de uitgaven als ondersteuningsmiddel zijn in de bekostigingssystematiek geïntegreerd tot één financiële stroom. Hierdoor kunnen de realisatiegegevens van deze twee uitgaven niet apart worden weergegeven.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 Raming 2015
 
 
 realisatie 2015
 
 
 
 
 
 
 Primair onderwijs2Net zoals in begroting 2015 wordt geen uitsplitsing meer gemaakt in WPO en WEC.
 
 
 5,8
 
 
 6,0
 
 
 6,4
 
 
 6,2
 
 
 6,4
 
 
 6,4
 
 
 
 
 
 Bron: Referentieraming 2015 (Raming op teldatum 1 oktober van de respectievelijke jaren. De realisatie 2015 is op basis van een voorlopige telling)
 
 
 
 
 Beleidsconclusies
 
 Het op dit artikel uitgevoerde beleid en de bijbehorende resultaten waren het afgelopen jaar conform de verwachtingen zoals opgenomen in de begroting. Er zijn geen grote afwijkingen of een noodzaak tot bijstelling aan het licht gekomen. In het afgelopen jaar is een begin gemaakt met de uitwerking van de afspraken uit het Bestuursakkoord PO. Voor de te behalen beleidsdoelen zijn indicatoren opgenomen. Sommige van die indicatoren laten een lichte (zittenblijven) of een duidelijke (geregistreerde schoolleiders) vooruitgang zien. Bij andere indicatoren (meer masters, vaardigere leerkrachten, meer peerreview en betere score van scholen op kwaliteitszorg) zien we nog geen beweging in de richting van de streefwaarde. Dat is niet vreemd gegeven de startfase waarin we verkeren, en gegeven het feit dat ook de bij de afspraken horende structurele investering in 2015 voor de eerste keer is toegekend. In 2015 zijn eveneens middelen voor buitenonderhoud aan de lumpsum toegevoegd. Via een overgangsregeling krijgen besturen met onderhoudsgevoelige gebouwen en beperkte vereveningsmogelijkheden, éénmalig aanvullende bekostiging om urgente onderhoudstaken uit te voeren. Daarmee is het grootste knelpunt bij deze overheveling opgelost. Uit het eind 2015 opgerichte Duurzame Scholenfonds kunnen scholen die in monumenten gehuisvest zijn, maatregelen financieren die zijn gericht op energiebesparing, meer duurzaam energiegebruik of verbetering van het binnenklimaat. In het onderdeel realisatie beleidsdoorlichtingen van het beleidsverslag, wordt ingegaan op de beleidsdoorlichting «Prestaties van leerlingen en studenten omhoog».
 
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 1.4 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 9.909.093
 
 
 
 
 9.752.070
 
 
 
 
 10.254.006
 
 
 
 
 9.558.272
 
 
 
 
 10.342.863
 
 
 
 
 9.963.954
 
 
 
 
 378.909
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 48.850
 
 
 14.795
 
 
 3.000
 
 
 3.700
 
 
 0
 
 
 3.700
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 9.549.482
 
 
 
 
 9.746.672
 
 
 
 
 10.166.848
 
 
 
 
 9.674.957
 
 
 
 
 10.032.762
 
 
 
 
 9.963.954
 
 
 
 
 68.808
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 9.105.352
 
 
 
 
 9.234.707
 
 
 
 
 9.622.129
 
 
 
 
 9.168.073
 
 
 
 
 9.508.229
 
 
 
 
 9.413.110
 
 
 
 
 95.119
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Hoofdbekostiging
 
 
 9.034.252
 
 
 9.013.388
 
 
 9.408.686
 
 
 8.979.272
 
 
 9.362.138
 
 
 9.268.730
 
 
 93.408
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Bekostiging Primair Onderwijs
 
 
 9.024.015
 
 
 9.001.439
 
 
 9.396.737
 
 
 8.967.791
 
 
 9.347.550
 
 
 9.255.775
 
 
 91.775
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Bekostiging Caribisch Nederland
 
 
 10.237
 
 
 11.949
 
 
 11.949
 
 
 11.481
 
 
 14.588
 
 
 12.955
 
 
 1.633
 
 
 
 
 •
 
 
 Prestatiebox
 
 
 0
 
 
 134.970
 
 
 156.673
 
 
 161.987
 
 
 128.675
 
 
 128.000
 
 
 675
 
 
 
 
 •
 
 
 Aanvullende bekostiging
 
 
 71.100
 
 
 86.349
 
 
 56.770
 
 
 26.814
 
 
 17.416
 
 
 16.380
 
 
 1.036
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Conciërgeregeling
 
 
 9.724
 
 
 21.830
 
 
 19.573
 
 
 19.539
 
 
 11.378
 
 
 11.432
 
 
 – 54
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Subsidieregeling Passend Onderwijs
 
 
 26.000
 
 
 37.913
 
 
 25.628
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Onderwijstijdverlenging
 
 
 14.584
 
 
 14.106
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Overig
 
 
 20.791
 
 
 12.500
 
 
 11.569
 
 
 7.275
 
 
 6.038
 
 
 4.948
 
 
 1.090
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 132.446
 
 
 
 
 121.511
 
 
 
 
 132.135
 
 
 
 
 98.795
 
 
 
 
 95.901
 
 
 
 
 122.615
 
 
 
 
 – 26.714
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Regeling Onderwijsvoorziening jonggehandicapten
 
 
 21.500
 
 
 22.500
 
 
 23.000
 
 
 23.000
 
 
 23.000
 
 
 23.862
 
 
 – 862
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Nederlands onderwijs buitenland
 
 
 17.969
 
 
 17.507
 
 
 17.940
 
 
 13.400
 
 
 13.369
 
 
 13.355
 
 
 14
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Herstart en Op de Rails
 
 
 18.730
 
 
 18.747
 
 
 19.143
 
 
 7.098
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Basis voor Presteren (School aan Zet en Bèta en Techniek)
 
 
 0
 
 
 18.569
 
 
 18.575
 
 
 20.575
 
 
 6.089
 
 
 8.992
 
 
 – 2.903
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Humanistisch vormend en godsdienstonderwijs
 
 
 8.196
 
 
 9.996
 
 
 10.700
 
 
 9.464
 
 
 10.442
 
 
 10.000
 
 
 442
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Overig
 
 
 66.051
 
 
 34.192
 
 
 42.777
 
 
 25.258
 
 
 43.001
 
 
 66.406
 
 
 – 23.405
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 14.972
 
 
 
 
 16.697
 
 
 
 
 9.189
 
 
 
 
 6.354
 
 
 
 
 8.100
 
 
 
 
 11.344
 
 
 
 
 – 3.244
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 26.700
 
 
 
 
 33.654
 
 
 
 
 33.453
 
 
 
 
 32.699
 
 
 
 
 33.902
 
 
 
 
 28.431
 
 
 
 
 5.471
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Dienst Uitvoering Onderwijs
 
 
 26.700
 
 
 33.654
 
 
 33.453
 
 
 32.699
 
 
 33.902
 
 
 28.431
 
 
 5.471
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 9.025
 
 
 
 
 9.116
 
 
 
 
 8.700
 
 
 
 
 8.327
 
 
 
 
 25.180
 
 
 
 
 15.981
 
 
 
 
 9.199
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Stichting Vervangingsfonds en Participatiefonds
 
 
 6.775
 
 
 6.674
 
 
 6.416
 
 
 6.127
 
 
 15.229
 
 
 5.716
 
 
 9.513
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Stichting Vervangingsfonds/Bedrijfsgezondheid
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 8.040
 
 
 7.964
 
 
 76
 
 
 
 
 
 –
 
 
 UWV
 
 
 2.250
 
 
 2.442
 
 
 2.284
 
 
 2.200
 
 
 1.911
 
 
 2.301
 
 
 – 390
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan medeoverheden
 
 
 
 
 260.987
 
 
 
 
 330.987
 
 
 
 
 361.242
 
 
 
 
 360.709
 
 
 
 
 361.450
 
 
 
 
 361.550
 
 
 
 
 – 100
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid
 
 
 260.987
 
 
 260.987
 
 
 261.542
 
 
 261.009
 
 
 261.750
 
 
 261.750
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Convenant G37
 
 
 0
 
 
 70.000
 
 
 95.000
 
 
 95.000
 
 
 95.000
 
 
 95.000
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Ondersteuning G86
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 4.700
 
 
 4.700
 
 
 4.700
 
 
 4.800
 
 
 – 100
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan begrotingshoofdstukken
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 10.923
 
 
 
 
 – 10.923
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Brede Scholen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 10.923
 
 
 – 10.923
 
 
 
 
 
 Ontvangsten 
 
 
 
 
 20.668
 
 
 
 
 52.385
 
 
 
 
 39.877
 
 
 
 
 18.171
 
 
 
 
 17.530
 
 
 
 
 1.661
 
 
 
 
 15.869
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de financiële instrumenten
 
 De realisatie van de uitgaven in het primair onderwijs ligt € 68,7 miljoen hoger dan oorspronkelijk begroot. De realisatie van de ontvangsten is € 15,9 miljoen hoger dan oorspronkelijk begroot. Hieronder worden per financieel instrument de grootste verschillen toegelicht.
 
 De realisatie van de verplichtingenstand is € 378,9 miljoen hoger dan in de begroting is vastgesteld. De reden hiervoor is dat door de schooljaarsystematiek in het primair onderwijs een deel van de in 2015 aangegane verplichtingen die in 2016 tot betaling leiden, drukken op de verplichtingenstand van 2015. De ophoging van de garantieverplichtingen ter grootte van € 3,7 miljoen is het gevolg van leningen/rekening-courantkredieten aan onderwijsinstellingen. Deze leningen worden door middel van schatkistbankieren verstrekt. Het Ministerie van OCW staat voor de lening garant.
 Hoofdbekostiging
 Bekostiging Primair Onderwijs
 Schoolbesturen in het primair onderwijs ontvangen bekostiging van het Rijk via de lumpsum. De hoogte hiervan wordt voornamelijk bepaald aan de hand van het aantal leerlingen, hun kenmerken en de gemiddelde leeftijd van leraren. In de hoofdbekostiging van de lumpsum worden daarnaast aspecten als de grootte en groei van een school in de vorm van de kleine scholen- en directietoeslag en de groeibekostiging meegenomen. De realisatie op de hoofdbekostiging is € 95,1 miljoen hoger dan de oorspronkelijk vastgestelde begroting. Een belangrijke oorzaak hiervan is de doorverdeling van de loon- en prijsbijstelling (€ 39,5 miljoen) en de extra middelen uit de loonruimte-overeenkomst voor 2015 (€ 86,0 miljoen). Daarnaast had het hogere aantal leerlingen dan geraamd een budgettair effect (€ 6,0 miljoen); er was met name sprake van een hoger immigratiesaldo dan geraamd. Daartegenover is vanuit bekostiging € 12,5 miljoen toegevoegd aan subsidies. Het gaat hierbij om de middelen die beschikbaar worden gesteld ten behoeve van het LerarenOntwikkelFonds (€ 5,0 miljoen) en het ICT-doorbraakproject (€ 7,5 miljoen). Vanuit bekostiging wordt € 5,5 miljoen aan beleidsartikel 3 beschikbaar gesteld ten behoeve van het verbeteren van de opleiding van leraren in het VMBO. Voorts zijn de uitgaven € 21,2 miljoen lager. Voor € 10,9 miljoen is dit het gevolg van correcties (met name op het schoolgewicht) op de leerlingentelling.
 Bekostiging Caribisch Nederland
 Het Rijk verstrekt bekostiging ten behoeve van scholen in Caribisch Nederland. Het betreft schoolbesturen op de eilanden Bonaire, Sint-Eustatius en Saba.
 Prestatiebox
 Voor het realiseren van de afspraken in het bestuursakkoord met de PO-Raad ontvangen schoolbesturen extra middelen via de prestatiebox. Deze middelen zijn ingezet voor het realiseren van de doelstellingen op het gebied van uitdagend onderwijs, vernieuwing en ICT-professionalisering, de brede aanpak onderwijsverbetering en professionele scholen.
 Aanvullende bekostiging
 Naast de reguliere bekostiging ontvangen scholen middelen voor specifieke doelen. De belangrijkste hiervan zijn de middelen voor conciërges. Deze aanvullende middelen zijn met ingang van 1 augustus 2015 onderdeel geworden van de lumpsum (bekostiging primair onderwijs).
 Subsidies
 
 Om de realisatie van verschillende beleidsdoelstellingen te bewerkstelligen worden subsidies verstrekt. De belangrijkste subsidies zijn de regeling onderwijsvoorziening jonggehandicapten, de regeling Nederlands onderwijs in het buitenland, subsidies voor «Basis voor Presteren» (waaronder de projecten «Bèta en Techniek» en «School aan Zet») en Humanistisch vormend en godsdienstonderwijs.
 De uitgaven aan subsidies zijn per saldo € 26,7 miljoen lager uitgevallen dan begroot. Enerzijds is het budget met € 12,5 miljoen verhoogd ten gevolge van een overboeking van bekostiging naar subsidies. Dit betreft middelen voor het LerarenOntwikkelFonds en het doorbraakproject ICT. Anderzijds is het budget met € 20,9 miljoen verlaagd door een overboeking van artikel 1 naar artikel 9 ten behoeve van de lerarenbeurs. Het budget is eveneens verlaagd door een overboeking van artikel 1 naar artikel 3 (€ 8,3 miljoen) voor diverse projecten, waaronder de (adaptieve) eindtoets (€ 3,9 miljoen), Passend Onderwijs (€ 1,4 miljoen) en School aan Zet (€ 1,9 miljoen). Door een kasschuif (€ 5,0 miljoen) naar 2016 en 2017 worden de in 2015 voor het doorbraakproject ICT beschikbare middelen over meerdere jaren verdeeld. Van de in 2015 beschikbare € 5,0 miljoen voor het LerarenOntwikkelFonds, zal door de schooljaarsystematiek een groot deel pas in 2016 worden uitbetaald. Om die reden is € 4,5 miljoen doorgeschoven naar 2016.
 
 Opdrachten
 Door middel van opdrachten worden beleidsgerichte activiteiten en onderzoeken uitgevoerd. De realisatie op het budget voor opdrachten valt € 3,2 miljoen lager uit dan begroot. Deze verlaging is deels het gevolg van een overboeking naar beleidsartikel 3 voor CITO in verband met de invoering van de centrale eindtoets in het primair onderwijs (€ 2,0 miljoen). Daarnaast is er € 1,5 miljoen minder uitgegeven doordat er minder onderzoeksprojecten zijn uitgevoerd dan oorspronkelijk voorzien.
 Bijdrage aan agentschappen
 De bijdrage aan agentschappen betreft het aandeel in de uitvoeringskosten van Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) voor dit begrotingsartikel. DUO is de uitvoeringsorganisatie van het Ministerie van OCW en levert producten en diensten op het terrein van de bekostiging van instellingen, studiefinanciering en informatievoorziening. Het budget bijdrage aan agentschappen is met € 5,0 miljoen verhoogd voor het Programma Dienstverlening Instellingen. Met dit programma wordt in lijn met het kabinetsbeleid «Digitaal 2017», gewerkt aan de inrichting van een optimale ICT-omgeving voor onderwijsinstellingen die bijdraagt aan reductie van administratieve lasten.
 Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s
 
 De stichtingen Vervangingsfonds en Participatiefonds ontvangen middelen voor het beheren van de vervangings- en werkloosheidsuitgaven in het primair onderwijs. De kosten die het Vervangingsfonds en het Participatiefonds vergoeden, worden gedekt uit de premieopbrengsten van schoolbesturen.
 Het budget op dit instrument is met € 9,1 miljoen verhoogd. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door een betaling van € 9,5 miljoen aan het Participatiefonds. Schoolbesturen hadden ten onrechte werkloosheidskosten ter grootte van dat bedrag bij het Participatiefonds gedeclareerd. Na negatieve toetsing van de declaraties, zijn deze middelen in 2015 door OCW bij de desbetreffende besturen teruggevorderd en vervolgens weer beschikbaar gesteld aan het Participatiefonds.
 
 Bijdrage aan medeoverheden
 Gemeenten ontvangen middelen van het Ministerie van OCW voor onderwijsachterstandenbeleid. Gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid kent meerdere instrumenten, onder andere voorschoolse educatie, schakelklassen en zomerscholen. Voor gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid binnen de G37 zijn vanaf 2012 extra middelen beschikbaar gekomen die bij het instrument Convenant G37 zijn opgenomen. Met de G37 zijn afspraken gemaakt om de kwaliteit van met name de voorschoolse educatie te verbeteren en daarnaast het aantal kinderen dat deelneemt aan voorschoolse educatie, schakelklassen, kopklassen en zomerscholen van goede kwaliteit, aanzienlijk uit te breiden.
 Bijdrage aan sociale fondsen
 Aan het Gemeentefonds worden jaarlijks middelen ter beschikking gesteld ten behoeve van de Impuls brede scholen, sport en cultuur (combinatiefuncties). Dit betreft een budgetoverboeking aan het Gemeentefonds ten behoeve van die combinatiefuncties (€ 10,9 miljoen).
 Ontvangsten
 De ontvangsten zijn € 15,9 miljoen hoger dan geraamd. Deels is dit het gevolg van de terugvordering van negatief getoetste declaraties van schoolbesturen voor werkloosheidskosten (€ 9,5 miljoen). Verder zijn er hogere ontvangsten door de afhandeling van jaarrekeningen van onderwijsinstellingen en de afrekening van diverse subsidies (€ 6,4 miljoen).
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 3)
 
 
 Artikel
 
 
 3.
 VOORTGEZET ONDERWIJS
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 Het voortgezet onderwijs zorgt dat leerlingen in deze fase van de doorlopende leerlijn hun talenten maximaal kunnen ontplooien en vervolgonderwijs kunnen volgen dat het beste past bij hun talenten. Het bereidt hen voor op volwaardige deelname aan de samenleving en een bij hun talenten passende (toekomstige) positie op de arbeidsmarkt.
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 De Minister is verantwoordelijk voor een voortgezet onderwijsstelsel dat zodanig functioneert, dat het onderwijs aansluit bij de talenten en de ambities van individuele leerlingen en bij de behoeftes van de maatschappij.
 
 
 Financieren: De Minister is verantwoordelijk voor de financiering van het voortgezet onderwijs door lumpsumbekostiging van de onderwijsinstellingen. Hierdoor wordt de toegankelijkheid van het onderwijs gewaarborgd.
 
 Stimuleren: De Minister stimuleert specifieke onderwerpen door het verstrekken van (aanvullende) bekostiging, subsidies en de inzet van andere instrumenten zoals overleg, voorlichting, (prestatie)afspraken en wet- en regelgeving.
 
 Regisseren: De Minister vult haar verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van het onderwijs in via een regisserende rol. De normeisen van kwaliteit zijn vastgelegd in wet- en regelgeving; de Inspectie van het Onderwijs houdt toezicht op de naleving.
 
 
 Indicatoren/kengetallen
 
 Indicatoren voor het stelsel voortgezet onderwijs worden beschreven in Trends in Beeld en in het Onderwijsverslag 2014–2015.
 
 
 Tabel 3.1 Indicatoren
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doelstelling/indicator
 
 
 Sector
 
 
 Basiswaarde
 (jaartal)
 
 
 Realisatie 2014
 
 
 Realisatie 2015
 
 
 Streefwaarde (jaartal)
 
 
 Bron
 
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 Ambitieus onderwijs dat alle leerlingen en studenten uitdaagt
 
 
 
 
 
 a)
 
 
 Alle leerlingen en studenten worden uitgedaagd
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel toptalentleerlingen dat zich vaak of bijna altijd verveelt omdat de lesstof te makkelijk is of omdat hij/zij eerder klaar is dan de rest1Deze indicator is gewijzigd, zie de tabel «Verschillen DJV2015 t.o.v. begroting 2015».
 
 
 vo
 
 
 56% (2014)
 
 
 n.v.t
 
 
 24%
 
 
 <25% (2018)
 
 
 Toptalenten in het onderwijs, 2016
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel scholen dat aandacht heeft voor toptalenten in de vorm van uitdagend aanbod of talentprogramma’s
 
 
 vo
 
 
 82%
 (2015)
 
 
 –
 
 
 82%
 
 
 100% (2018)
 
 
 Toptalenten in het onderwijs, 2016
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel thuiszittende leerlingen dat drie of meer maanden thuis zit zonder passend onderwijsaanbod
 
 
 
 
 
 
 (2020)
 
 
 Leerplichttelling 2014–2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 vo
 
 
 0,17%2Het percentage betreft de VO-leerlingen exclusief vso-leerlingen. (2014–2015)
 
 
 –
 
 
 0,17% (2014–2015)
 
 
 0%
 
 
 
 
 b)
 
 
 Vergroten studiesucces
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel zittenblijvers
 
 
 
 (2013)
 
 
 (2014)
 
 
 (2015)
 
 
 (2020)
 
 
 DUO
 
 
 
 
 vo
 
 
 5,9%
 
 
 5,6%
 
 
 5,5%3Eerder is in de voortgangsrapportage sectorakkoorden funderend onderwijs het zittenblijfpercentage van 5,8% voor 2014 gerapporteerd. Door een meer nauwkeurige berekening is het definitieve percentage uitgekomen op 5,6%. Het zittenblijfpercentage voor 2015 is een voorlopig percentage.
 
 
 3,9%
 
 
 
 
 
 2
 
 
 
 
 Scholen en instellingen werken met goed opgeleide en professionele leraren en schoolleiders die samen zorgen voor een veilig en ambitieus leerklimaat
 
 
 
 
 
 a)
 
 
 Vergroten kwaliteit leraren en schoolleiders
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel lessen dat wordt gegeven door daartoe bevoegde en benoembare leraren
 
 
 vo
 
 
 83,5% (2011)
 
 
 84,1% (2013)
 
 
 t.t.v. het maken van het jaarverslag was deze waarde nog niet beschikbaar
 
 
 100% (2017)
 
 
 IPTO
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel leraren met een afgeronde hbo of wo masteropleiding4De oorspronkelijke in begroting 2015 opgenomen basiswaarde is gewijzigd op basis van een nauwkeurigere meetmethode. De hier opgenomen realisaties kennen dezelfde gewijzigde meetmethode. Voor de bovenbouw vwo betreft dit het aandeel leraren met een wo-masteropleiding.
 
 
 vo
 
 
 33% (2013)
 
 
 33% (2014)
 
 
 –
 
 
 50% (2020)
 
 
 Onderwijs werkt!; Regioplan en IPTO
 
 
 
 
 Bovenbouw vwo
 
 
 53% (2013)
 
 
 54% (2014)
 
 
 –
 
 
 80–85% (2020)
 
 
 Onderwijs Werkt!; Regioplan en IPTO
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel leraren dat de algemeen didactische vaardigheden beheerst
 
 
 
 (2013)
 
 
 (2014)
 
 
 
 (2020)
 
 
 Onderwijsverslag; Inspectie van het Onderwijs
 
 
 
 
 vo
 
 
 74%
 
 
 72%
 
 
 67%
 
 
 100%
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel leraren dat de differentiatie vaardigheden beheerst
 
 
 
 (2013)
 
 
 (2014)
 
 
 
 (2020)
 
 
 Onderwijsverslag; Inspectie van het Onderwijs
 
 
 
 
 vo
 
 
 32%
 
 
 34%
 
 
 33%
 
 
 100%
 
 
 
 
 b)
 
 
 Verbetercultuur
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel leraren dat deelneemt aan peer review
 
 
 
 
 (2014)
 
 
 
 (2020)
 
 
 Onderwijs werkt!; Regioplan
 
 
 
 
 vo
 
 
 63% (2014)
 
 
 63%
 
 
 63%
 
 
 100%
 
 
 
 
 c)
 
 
 Veilig leerklimaat
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel leerlingen dat zich veilig voelt
 
 
 
 (2012)
 
 
 (2014)
 
 
 
 (2020)
 
 
 
 
 ITS monitor naar sociale veiligheid
 
 
 
 
 
 vo
 
 
 93%
 
 
 94%
 
 
 –
 
 
 Stabiel of hoger
 
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 Scholen en instellingen maken resultaten inzichtelijk en worden aangesproken op hun prestaties
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel scholen dat opbrengstgericht werkt5De basiswaarde is gewijzigd. De realisaties kennen een gewijzigde normering ten opzichte van de oorspronkelijke basiswaarde.
 
 
 vo
 
 
 47% (2013)
 
 
 65% (2014)
 
 
 61%
 
 
 100% (2020)
 
 
 Onderwijsverslag; Inspectie van het Onderwijs
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel (zeer) zwakke afdelingen dat zich binnen de gestelde termijn verbetert
 
 
 vo
 
 
 72% (2012)
 
 
 74% (2013)
 
 
 –
 
 
 100% (2017–2018)
 
 
 Onderwijsverslag; Inspectie van het Onderwijs
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aantal voortijdig schoolverlaters
 
 
 vo/mbo
 
 
 41.800 (2009)
 
 
 25.622 (2013/2014)
 
 
 24.451 (2014/2015)
 
 
 25.000 (2014/2015 en 2015/2016)
 
 
 DUO
 
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 Aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt verbeteren
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel leerlingen in de beroepsgerichte leerweg van het vmbo dat kiest voor techniek6De indicator is gewijzigd op basis van een nauwkeurigere meetmethode, zie de tabel «Verschillen DJV2015 t.o.v. begroting 2015». Bij deze indicator wordt er naar de leerlingen in de basis- en kaderberoepsgerichte leerweg gekeken die kiezen voor techniek.
 
 
 vo
 
 
 23% (2012)
 
 
 27% (2014)
 
 
 27% (2015)
 
 
 30% (2017)
 
 
 DUO
 
 
 
 
 
 
 Tabel 3.2 Kengetallen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 Totaal aantal ingeschreven leerlingen. Nader te verdelen in:
 
 
 925.600
 
 
 937.200
 
 
 946.500
 
 
 956.600
 
 
 966.200
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Vmbo, excl. lwoo (excl. «groen onderwijs»)
 
 
 309.100
 
 
 314.500
 
 
 319.800
 
 
 324.400
 
 
 326.100
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Lwoo, (excl. «groen onderwijs»)
 
 
 88.700
 
 
 89.800
 
 
 90.700
 
 
 90.400
 
 
 89.900
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Havo
 
 
 242.300
 
 
 244.600
 
 
 249.900
 
 
 252.700
 
 
 256.200
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Vwo
 
 
 251.200
 
 
 253.000
 
 
 251.700
 
 
 254.000
 
 
 258.500
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Pro
 
 
 26.400
 
 
 27.300
 
 
 28.300
 
 
 28.900
 
 
 29.400
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Vavo
 
 
 7.900
 
 
 8.000
 
 
 6.100
 
 
 6.200
 
 
 6.100
 
 
 
 
 2.
 
 
 Uitgaven per leerling (x €)
 
 
 7.539
 
 
 7.669
 
 
 7.880
 
 
 7.682
 
 
 7.968
 
 
 
 
 3.
 
 
 Totaal aantal scholen
 
 
 647
 
 
 646
 
 
 646
 
 
 643
 
 
 641
 
 
 
 
 4.
 
 
 Gemiddeld aantal leerlingen per school
 
 
 1.430
 
 
 1.451
 
 
 1.465
 
 
 1.488
 
 
 1.507
 
 
 
 
 
 Bron: DUO
 
 
 
 
 Beleidsconclusies
 
 Het op dit artikel uitgevoerde beleid en de bijbehorende resultaten waren het afgelopen jaar conform de verwachtingen zoals opgenomen in de begroting. Er zijn geen grote afwijkingen of een noodzaak tot bijstelling aan het licht gekomen. Voor de te behalen beleidsdoelen zijn indicatoren opgenomen. Sommige van die indicatoren laten een lichte of een duidelijke vooruitgang zien. Zo is de streefwaarde voor de indicator toptalentenleerlingen al in 2015 behaald en zien we een dalende trend in het percentage zittenblijven. Voor andere indicatoren is er sprake van een stagnatie. Zo is er voor opbrengstgericht werken en de vaardigheden van leraren een lichte daling zichtbaar. Dat is niet vreemd gegeven de startfase waarin we verkeren, en gegeven het feit dat de bij de afspraken horende structurele investering voor de eerste keer in 2015 is toegekend. De inzet van verschillende instrumenten moet gaan zorgen voor de gewenste vooruitgang. In het beleidsverslag wordt de stand van zaken beschreven van een aantal belangrijke ontwikkelingen zoals het sectorakkoord VO dat in 2014 is gesloten en geeft invulling aan de ambities van het Nationaal Onderwijs Akkoord en de Lerarenagenda. In het onderdeel realisatie beleidsdoorlichtingen van het beleidsverslag wordt ingegaan op de beleidsdoorlichtingen «resultaten van leerlingen en studenten omhoog».
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 3.3 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 3 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 7.057.626
 
 
 
 
 7.296.426
 
 
 
 
 7.829.613
 
 
 
 
 7.486.937
 
 
 
 
 8.024.207
 
 
 
 
 7.502.074
 
 
 
 
 522.133
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 9.000
 
 
 122.352
 
 
 137.811
 
 
 39.139
 
 
 21.057
 
 
 0
 
 
 
 21.057
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 6.942.483
 
 
 
 
 7.131.701
 
 
 
 
 7.436.116
 
 
 
 
 7.315.883
 
 
 
 
 7.662.616
 
 
 
 
 7.480.508
 
 
 
 
 182.108
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 6.767.662
 
 
 
 
 6.977.217
 
 
 
 
 7.285.370
 
 
 
 
 7.157.951
 
 
 
 
 7.503.239
 
 
 
 
 7.341.604
 
 
 
 
 161.635
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Hoofdbekostiging
 
 
 6.460.962
 
 
 6.636.983
 
 
 6.912.985
 
 
 6.855.763
 
 
 7.165.499
 
 
 7.022.187
 
 
 143.312
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Bekostiging Voortgezet Onderwijs lumpsum
 
 
 6.448.959
 
 
 6.624.016
 
 
 6.899.921
 
 
 6.276.935
 
 
 6.557.349
 
 
 6.434.326
 
 
 123.023
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Bekostiging lichte ondersteuning
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 566.334
 
 
 592.409
 
 
 574.810
 
 
 17.599
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Bekostiging Caribisch Nederland
 
 
 12.003
 
 
 12.967
 
 
 13.064
 
 
 12.494
 
 
 15.741
 
 
 13.051
 
 
 2.690
 
 
 
 
 •
 
 
 Prestatiebox
 
 
 0
 
 
 110.049
 
 
 148.770
 
 
 149.854
 
 
 176.884
 
 
 177.363
 
 
 – 479
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Regeling prestatiebox Voortgezet Onderwijs
 
 
 
 110.049
 
 
 148.770
 
 
 149.854
 
 
 176.884
 
 
 177.363
 
 
 – 479
 
 
 
 
 •
 
 
 Aanvullende bekostiging
 
 
 306.700
 
 
 230.185
 
 
 223.615
 
 
 152.334
 
 
 160.856
 
 
 142.054
 
 
 18.802
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Regeling kwaliteitsagenda
 
 
 55.703
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Regeling aanvullende bekostiging maatschappelijke stage in het vo
 
 
 55.233
 
 
 47.043
 
 
 47.924
 
 
 48.425
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Tijdelijke regeling subsidiëring experimenten leergang vmbo-mbo2
 
 
 27.423
 
 
 27.181
 
 
 27.366
 
 
 18.600
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Regeling IGVO (Internationaal Georiënteerd Voortgezet Onderwijs)
 
 
 3.327
 
 
 3.760
 
 
 3.746
 
 
 3.505
 
 
 3.120
 
 
 2.741
 
 
 379
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Regeling leerplusarrangement, nieuwkomers en eerste opvang vreemdelingen
 
 
 93.970
 
 
 82.962
 
 
 76.085
 
 
 80.382
 
 
 96.578
 
 
 77.677
 
 
 18.901
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Regeling regionaal zorgbudget en reboundvoorzieningen
 
 
 65.123
 
 
 65.542
 
 
 66.972
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Regeling visueel gehandicapten
 
 
 1.071
 
 
 1.292
 
 
 1.317
 
 
 1.300
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Regeling dooronwikkeling vmbo/pro
 
 
 4.600
 
 
 2.159
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Regeling bekostiging kenniscentra voor leerwerktrajecten vmbo
 
 
 250
 
 
 246
 
 
 205
 
 
 122
 
 
 0
 
 
 250
 
 
 – 250
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Regeling functiemix VO Randstadregio's
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 61.158
 
 
 61.386
 
 
 – 228
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 80.662
 
 
 
 
 52.299
 
 
 
 
 52.725
 
 
 
 
 51.025
 
 
 
 
 57.773
 
 
 
 
 59.937
 
 
 
 
 – 2.164
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Stichting Kennisnet (basissubsidie) PO, VO, MBO
 
 
 20.874
 
 
 20.500
 
 
 19.500
 
 
 17.500
 
 
 12.000
 
 
 12.052
 
 
 – 52
 
 
 
 
 
 –
 
 
 ICT-projecten
 
 
 10.999
 
 
 1.530
 
 
 570
 
 
 1.390
 
 
 700
 
 
 700
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Beter presteren (Scholen aan Zet en Platform Beta en Techniek)
 
 
 9.800
 
 
 0
 
 
 57
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 3.465
 
 
 – 3.465
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Onderwijs Bewijs
 
 
 5.342
 
 
 4.641
 
 
 2.910
 
 
 1.468
 
 
 942
 
 
 1.363
 
 
 – 421
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Regionale verwijzingscommissies VO
 
 
 6.985
 
 
 6.985
 
 
 6.985
 
 
 6.867
 
 
 7.103
 
 
 6.985
 
 
 118
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Pilots zomerscholen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 4.501
 
 
 9.000
 
 
 – 4.499
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Overige projecten
 
 
 26.662
 
 
 18.643
 
 
 22.703
 
 
 23.800
 
 
 32.527
 
 
 26.372
 
 
 6.155
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 374
 
 
 
 
 602
 
 
 
 
 1.393
 
 
 
 
 2.513
 
 
 
 
 2.360
 
 
 
 
 1.582
 
 
 
 
 778
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 In- en uitbesteding
 
 
 374
 
 
 602
 
 
 1.393
 
 
 2.513
 
 
 2.360
 
 
 1.582
 
 
 778
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 27.531
 
 
 
 
 31.428
 
 
 
 
 31.195
 
 
 
 
 37.072
 
 
 
 
 31.192
 
 
 
 
 30.001
 
 
 
 
 1.191
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Dienst Uitvoering Onderwijs
 
 
 27.531
 
 
 31.428
 
 
 31.195
 
 
 37.072
 
 
 31.192
 
 
 30.001
 
 
 1.191
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 65.740
 
 
 
 
 69.299
 
 
 
 
 65.000
 
 
 
 
 67.126
 
 
 
 
 67.961
 
 
 
 
 47.146
 
 
 
 
 20.815
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 ZBO: College voor Toetsen en Examens
 
 
 3.604
 
 
 4.289
 
 
 11.153
 
 
 10.785
 
 
 11.052
 
 
 4.165
 
 
 6.887
 
 
 
 
 
 –
 
 
 SLOA: onderwijs ondersteunende instellingen PO/VO/MBO (incl. examens)
 
 
 62.136
 
 
 65.010
 
 
 53.847
 
 
 56.341
 
 
 56.909
 
 
 42.981
 
 
 13.928
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 514
 
 
 
 
 856
 
 
 
 
 433
 
 
 
 
 196
 
 
 
 
 91
 
 
 
 
 238
 
 
 
 
 – 147
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 GRAZ (ECML) en PISA
 
 
 514
 
 
 856
 
 
 433
 
 
 196
 
 
 91
 
 
 238
 
 
 – 147
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 9.450
 
 
 
 
 4.322
 
 
 
 
 20.143
 
 
 
 
 8.588
 
 
 
 
 8.795
 
 
 
 
 1.361
 
 
 
 
 7.434
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de financiële instrumenten
 
 De realisatie van de uitgaven in het voortgezet onderwijs ligt € 182,1 miljoen hoger dan oorspronkelijk begroot. De realisatie van de ontvangsten is € 7,4 miljoen hoger dan oorspronkelijk begroot. Hieronder worden de grootste verschillen toegelicht.
 
 De ophoging van de garantieverplichtingen ter grootte van € 21,1 miljoen is het gevolg van leningen/rekening-courantkredieten aan onderwijsinstellingen. Deze leningen worden door middel van schatkistbankieren verstrekt. Het Ministerie van OCW staat voor de lening garant.
 Bekostiging
 Bekostiging Voortgezet Onderwijs Lumpsum
 Het voortgezet onderwijs kent een lumpsumbekostiging voor de reguliere uitgaven. De schoolbesturen ontvangen van de rijksoverheid een bedrag voor de personele en de materiële kosten. Hiermee worden de schoolbesturen in staat gesteld om (onderwijs)personeel aan te stellen en overige arbeidsvoorwaarden te vervullen en te voorzien in de kosten van de materiële instandhouding van scholen. De lumpsumbekostiging is voornamelijk gebaseerd op het aantal leerlingen en de schoolsoort.
 Bekostiging lichte ondersteuning
 Met de landelijke budgettering van lwoo/pro is vanaf 2014 het bedrag per leerling lwoo/pro gesplitst in een deel basisbekostiging en een deel bekostiging lichte ondersteuning. De zogenaamde bekostiging lichte ondersteuning is dan ook ingaande 2014 afzonderlijk zichtbaar gemaakt.
 Prestatiebox
 Regeling Prestatiebox Voortgezet Onderwijs
 Via de prestatiebox hebben scholen aanvullende middelen ontvangen om de doelen uit het Bestuursakkoord VO-raad – OCW 2012–2015 te realiseren.
 Aanvullende bekostiging
 Regeling leerplusarrangement VO, nieuwkomers VO en eerste opvang vreemdelingen.
 Deze regeling bestaat uit 3 onderdelen:
 
 
 •
 Leerplusarrangement: scholen komen bij een bepaald percentage leerlingen uit achterstandswijken in aanmerking voor aanvullende bekostiging van het Leerplusarrangement.
 
 
 •
 Nieuwkomers: de aanvullende bekostiging is bestemd voor leerlingen die op enige teldatum korter dan een jaar, dan wel één tot twee jaar in Nederland zijn en die vreemdeling zijn volgens de Vreemdelingenwet 2000.
 
 
 •
 Eerste opvang vreemdelingen: dit onderdeel van de regeling kent twee peildata, namelijk 1 april en 1 oktober. De aanvullende bekostiging is bestemd voor vreemdelingen die op een van de twee peildata als daadwerkelijk schoolgaand staan ingeschreven en die korter dan één jaar in Nederland verblijven.
 
 
 Functiemix VO Randstadregio’s
 Aanvullend op de in de lumpsum op te nemen beloningsmaatregelen zijn in het Aktieplan LeerKracht van Nederland afspraken gemaakt over de versterking van de functiemix in de zogenaamde Randstadregio’s. Hier kennen scholen een grotere beloningsachterstand ten opzichte van de marktsector, een grotere arbeidsproblematiek en (een optelsom van) grootstedelijke problemen. De middelen worden op grond van een ministeriële regeling in aanvulling op de lumpsum verstrekt aan instellingen in deze regio’s. Vanaf 2015 is deze regeling overgeheveld van artikel 9 Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid naar dit artikel.
 Regeling IGVO (Internationaal Georiënteerd Voortgezet Onderwijs)
 De beleidsregel IGVO geeft aan op welke wijze scholen een aanvraag kunnen doen voor erkenning en bekostiging van een opleiding voor internationaal georiënteerd voortgezet onderwijs, hoe dat onderwijs moet worden ingericht en op welke wijze de Minister dit onderwijs bekostigt. De financiële middelen bij deze regeling betreffen de toeslag die scholen per leerling per jaar ontvangen. Daarnaast worden leerlingen IGVO bekostigd als havo- en vwo leerlingen conform het bekostigingsbesluit Wet Voortgezet Onderwijs.
 
 De verschillen in de realisatie van de uitgaven bekostiging voortgezet onderwijs ten opzichte van de raming ad. € 161,6 miljoen zijn:
 
 
 •
 Een verhoging met € 33,5 miljoen, omdat er in dit jaar meer leerlingen in het voortgezet onderwijs waren dan in de oorspronkelijke raming.
 
 
 •
 Een verhoging met € 8,7 miljoen als gevolg van de verdeling van het restant van de eindejaarsmarge over de begrotingsartikelen.
 
 
 •
 Een verhoging met € 27,5 miljoen en € 3,2 miljoen in verband met de uitdeling van respectievelijk de loonbijstelling (werkgeverslasten tranche 2015) en de prijsbijstelling (tranche 2015).
 
 
 •
 Een verhoging met € 62,5 miljoen als gevolg van de uitdeling van de middelen voor de uitvoering van de loonruimteovereenkomst 2015.
 
 
 •
 Leerplusarrangement: een verhoging met € 18,6 miljoen in verband met de stijging van het aantal nieuwkomers en eerste opvang vreemdelingen.
 
 
 •
 Caribisch Nederland: een verhoging met € 1 miljoen in verband met een kasschuif en met € 1,1 miljoen als gevolg van het gedekte valutarisico van de euro ten opzichte van de dollar.
 
 
 •
 Overige diverse mutaties (+ € 5,5 miljoen).
 
 
 
 Subsidies
 Voor het stimuleren en realiseren van diverse beleidsdoelstellingen worden subsidies verstrekt. De belangrijkste hiervan zijn de subsidies voor Stichting Kennisnet en voor de pilots zomerscholen.
 Stichting Kennisnet ondersteunt onderwijsinstellingen bij het benutten van ICT. De pilots zomerscholen hebben als doel om het zittenblijven tegen te gaan door middel van scholing in de zomer.
 De realisatie van de subsidie uitgaven in 2015 is per saldo € 2,2 miljoen lager dan oorspronkelijk geraamd. Belangrijkste oorzaken hiervoor:
 
 
 •
 Een overboeking naar beleidsterrein primair onderwijs van € 2,5 miljoen in verband met middelen bestemd voor het platform bèta en techniek.
 
 
 •
 Een verlaging van het budget voor de pilots zomerscholen met € 4,5 miljoen als gevolg van minder aanvragen dan hiervoor was geraamd.
 
 
 •
 Een verhoging met € 4,8 miljoen door diverse overboekingen van en naar andere beleidsterreinen.
 
 
 Opdrachten
 Onder deze post vallen middelen voor diverse beleidsgerichte activiteiten en onderzoeken zoals de Nationale SchoolleidersTop, verkenning regionale samenwerking en vaststellen schoolvakanties.
 Bijdrage aan agentschappen
 Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO)
 DUO is de uitvoeringsorganisatie van het Ministerie van OCW en levert producten en diensten op het terrein van bekostiging van instellingen, financiering van studenten en informatievoorziening. Het betreft het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO voor dit begrotingsartikel.
 Bijdragen aan RWT’s/ZBO’s
 ZBO: College voor Toetsen en Examens
 Het College voor Examens (CvTE) zorgt voor uitvoerende werkzaamheden met betrekking tot de centrale examens in het reguliere voortgezet onderwijs, het middelbaar beroepsonderwijs, de volwasseneducatie, de staatsexamens voor het voortgezet onderwijs en voor Nederlands als tweede taal (NT2). Het CvTE is verantwoordelijk voor de invoering van de digitale examens en de verwachte diagnostische tussentijdse toets. Daarnaast is het CvTE regievoerder over de examenketen en heeft zij een regierol voor de centrale eindtoets po. In die hoedanigheid heeft zij de taak om namens de overheid de kwaliteit van al deze toetsen en examens te waarborgen en te zorgen voor een vlekkeloze (digitale) afname.
 Het budget is in 2015 per saldo met € 6,9 miljoen verhoogd door overboekingen voor het uitvoeren van diverse projecten (o.a. staatsexamens NT2, taal en rekenen en toetsen). De afspraak geldt dat alle betalingen naar het CvTE via artikel 3 voortgezet onderwijs plaatsvinden.
 SLOA: Onderwijs ondersteunende instellingen primair-, voortgezet- en beroepsonderwijs en volwasseneducatie
 
 Op 1 januari 2014 is de wet SLOA 2013 (Stb. 2013, 438) in werking getreden. De wet biedt de wettelijke grondslag voor subsidiering van de wettelijke taken van stichting Cito en SLO. Het budget in 2015 bedroeg totaal € 56,9 miljoen voor toets- en examenontwikkeling (incl. diagnostische tussentijdse toets) en normering alsmede leerplanontwikkeling.
 Het budget is in 2015 per saldo met € 13,9 miljoen verhoogd door overboekingen voor het uitvoeren van diverse projecten (o.a. voor de centraal ontwikkelde examens taal en rekenen voor het po en mbo 2f en 3f).
 De afspraak geldt dat alle betalingen naar de SLOA-instellingen via artikel 3 voortgezet onderwijs plaatsvinden.
 
 Ontvangsten
 Het ontvangstenbudget is in 2015 verhoogd met € 7,4 miljoen. Dit betreft extra ontvangsten als gevolg van terugvorderingen van onbestemde reserves van Cito (€ 4,1 miljoen) en op overige dossiers en projecten (€ 3,3 miljoen).
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 4)
 
 
 Artikel
 
 
 4.
 BEROEPSONDERWIJS EN VOLWASSENENEDUCATIE
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 Het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie zorgen ervoor dat deelnemers hun talenten maximaal kunnen ontplooien en volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving. Deelnemers worden voorbereid op passend vervolgonderwijs en/of een positie op de arbeidsmarkt die optimaal aansluit bij hun talenten.
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 De Minister is verantwoordelijk voor een middelbaar onderwijsstelsel dat zodanig functioneert dat het onderwijs aansluit bij de talenten en de ambities van individuele deelnemers en bij de behoeftes van de maatschappij. De bve-sector omvat het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) en de volwasseneneducatie. Het middelbaar beroepsonderwijs heeft een belangrijke maatschappelijke en economische functie. Het is een belangrijke leverancier van werknemers voor de arbeidsmarkt. Ook is het een belangrijke schakel tussen het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs en het hoger beroepsonderwijs.
 
 
 Financieren: De Minister is verantwoordelijk voor de financiering van het middelbaar onderwijs door lumpsum bekostiging van de onderwijsinstellingen. Hierdoor wordt de toegankelijkheid van het onderwijs gewaarborgd.
 
 Stimuleren: De Minister stimuleert specifieke beleidsonderwerpen door het verstrekken van aanvullende bekostiging, subsidies, en de inzet van andere instrumenten zoals overleg, voorlichting, prestatieafspraken en wet- en regelgeving.
 
 Regisseren: De Minister vult haar verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van het onderwijs in via een regisserende rol. De normeisen van kwaliteit zijn vastgelegd in wet- en regelgeving; de Inspectie van het Onderwijs houdt toezicht op de naleving.
 
 
 
 Indicatoren/kengetallen
 
 
 
 Tabel 4.1 Indicatoren
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doelstelling/indicator
 
 
 Sector
 
 
 Basiswaarde (jaartal)
 
 
 Realisatie 2014
 
 
 Realisatie 2015
 
 
 Streefwaarde (jaartal)
 
 
 Bron
 
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 Ambitieus onderwijs dat alle leerlingen en studenten uitdaagt
 
 
 
 
 
 a)
 
 
 Alle leerlingen en studenten worden uitgedaagd
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Percentage studenten in het mbo dat zich uitgedaagd voelt
 
 
 mbo
 
 
 34% (2010/2011)
 
 
 36% (2013/2014)
 
 
 34% (2014/2015)
 
 
 Verbetering
 
 
 ROA
 
 
 
 
 b)
 
 
 Vergroten studiesucces
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Percentage mbo-deelnemers per niveau dat met diploma de instelling verlaat, jaarresultaat per niveau
 
 
 mbo
 
 
 (2008)
 
 
 (2014)
 
 
 
 (2015)
 
 
 MBO-raad
 
 
 
 
 Niveau 1: 66%
 
 
 73%
 
 
 –
 
 
 72%
 
 
 
 
 Niveau 2: 62%
 
 
 78%
 
 
 –
 
 
 70%
 
 
 
 
 Niveau 3: 63%
 
 
 73%
 
 
 –
 
 
 70%
 
 
 
 
 Niveau 4: 65%
 
 
 72%
 
 
 –
 
 
 71%
 
 
 
 
 Totaal: 64%
 
 
 73%
 
 
 –
 
 
 70%
 
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 Scholen en instellingen maken resultaten inzichtelijk en worden aangesproken op hun prestaties
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aantal voortijdig schoolverlaters
 
 
 vo/mbo
 
 
 41.800 (2009)
 
 
 25.622 (2013/2014)
 
 
 24.451 (2014/2015)
 
 
 25.000 (2014/2015 en 2015/2016)
 
 
 DUO
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Studenten-tevredenheid
 
 
 mbo
 
 
 (Rapportcijfer 2014)
 
 
 (2014)
 
 
 (2015)
 
 
 (2020)
 
 
 JOB-monitor
 
 
 
 
 –
 
 
 Opleiding
 
 
 7,0
 
 
 7,0
 
 
 –
 
 
 7,5
 
 
 
 
 –
 
 
 Instelling
 
 
 6,5
 
 
 6,5
 
 
 –
 
 
 7,0
 
 
 
 
 % tevreden over school en studie1De basiswaarde is gewijzigd t.o.v. begroting 2015. De basis- en streefwaarde zijn met ingang van de begroting 2016 gewijzigd. In het (openbare) rapport JOB-monitor 2014 wordt in tabel op blz. 135 alleen het percentage opgenomen van tevreden studenten over school en studie.
 
 
 49%
 
 
 49%
 
 
 –
 
 
 55%
 
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 Aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt verbeteren
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel mbo-studenten techniek
 
 
 mbo
 
 
 28% (2011)
 
 
 27,4% (2014)
 
 
 28,0% (2015)
 
 
 30% (2016)
 
 
 DUO
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel 4.2 Kengetallen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 Aantal deelnemers mbo (x 1.000 excl. «groen onderwijs», vavo)
 
 
 477,9
 
 
 470,9
 
 
 460,7
 
 
 450,1
 
 
 449,5
 
 
 
 
 
 bol
 
 
 328,1
 
 
 333,4
 
 
 346,2
 
 
 354,8
 
 
 357,3
 
 
 
 
 
 bbl
 
 
 142,3
 
 
 132,5
 
 
 111,7
 
 
 94,4
 
 
 92,0
 
 
 
 
 
 dt-bol
 
 
 7,5
 
 
 5,0
 
 
 2,8
 
 
 0,9
 
 
 0,2
 
 
 
 
 vavo
 
 
 
 
 7,3
 
 
 7,8
 
 
 8,7
 
 
 
 
 Bron: OCW-Referentieraming
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2
 
 
 Onderwijsuitgaven per mbo-student (x € 1.000)1De onderwijsuitgaven per student zijn berekend door de middelen voor het instrument bekostiging te delen door het ongewogen aantal mbo-studenten.
 
 
 6,8
 
 
 7,0
 
 
 7,2
 
 
 7,4
 
 
 8,0
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsconclusies
 
 Het op dit artikel uitgevoerde beleid en de bijbehorende resultaten waren het afgelopen jaar conform de verwachtingen zoals opgenomen in de begroting. Er zijn geen grote afwijkingen of een noodzaak tot bijstelling aan het licht gekomen. In het beleidsverslag wordt een aantal voor het mbo belangrijke ontwikkelingen beschreven zoals de aanpassing van de WEB vanwege de herziening van de kwalificatiestructuur, de aanpassing van de regeling Regionaal investeringsfonds en de brief aan de Tweede Kamer over de menselijke maat in het mbo.
 
 Het afgelopen jaar zijn belangrijke stappen gezet om toe te werken naar toekomstgericht en responsief middelbaar beroepsonderwijs. In september is hierover een brief naar de Tweede Kamer gestuurd. Op 1 januari 2015 is de Regeling kwaliteitsafspraken mbo in werking getreden. In 2015 is voor de kwaliteitsafspraken mbo de resultaatafhankelijke beloning voor studiewaarde uitgewerkt waarvoor de mbo-instellingen vanaf 2016 in aanmerking kunnen komen als zij er beter dan de afgelopen jaren in slagen studenten te begeleiden naar een hoger niveau. Ook zijn eind 2015 aanvullende bestuurlijke afspraken gemaakt over de resultaatafhankelijke beloning van de beroepspraktijkvorming, voorzien vanaf 2017.
 De overheveling van de wettelijke taken van de kenniscentra beroepsonderwijs bedrijfsleven (kbb) en minder opleidingen en macrodoelmatigheid in het mbo zijn, inclusief bijbehorende taakstelling, opgenomen in het Regeerakkoord «Bruggen Slaan». Deze maatregelen zijn in 2015 uitgevoerd. De wettelijke taken van de kenniscentra beroepsonderwijs bedrijfsleven zijn vanaf 1 augustus 2015 overgeheveld naar de stichting Samenwerking Beroepsonderwijs Bedrijfsleven. Hiervoor is de wet gewijzigd. Het wetsvoorstel macrodoelmatigheid is door beide Kamers aangenomen. Sinds augustus 2015 is de WEB aangepast en door de Minister is een commissie ingesteld om haar te adviseren over de arbeidsmarktrelevantie en doelmatigheid van mbo-opleidingen. In december 2015 zijn twee regelingen gepubliceerd, namelijk de beleidsregel macrodoelmatigheid en de regeling starten stoppen.
 Met het wetsvoorstel ten behoeve van het bevorderen van doelmatige leerwegen en het moderniseren van de bekostiging van het mbo (Stb 2013, 288) is onder meer de bekostiging van de mbo-instellingen aangepast. De nieuwe berekeningswijze is voor het eerst toegepast op de bekostiging van het jaar 2015. Ook is toepassing gegeven aan de overgangsbekostiging, zodat de instellingen toe kunnen groeien naar het nieuwe model en hun bedrijfsvoering daarop kunnen aanpassen.
 De Commissie onderzoek huisvesting ROC Leiden heeft onderzocht welke lessen er zijn te trekken uit de casus ROC Leiden. De commissie heeft in het rapport Ontspoorde ambitie haar aanbevelingen gepresenteerd. In de beleidsreactie op dit rapport is aangegeven hoe met de verschillende aanbevelingen wordt omgegaan.
 In het onderdeel realisatie beleidsdoorlichtingen van het beleidsverslag wordt ingegaan op de beleidsdoorlichting «Prestaties van leerlingen en studenten omhoog».
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 4.3 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 4 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 3.555.445
 
 
 
 
 3.824.455
 
 
 
 
 3.601.266
 
 
 
 
 3.898.698
 
 
 
 
 3.964.746
 
 
 
 
 4.063.888
 
 
 
 
 – 99.142
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 104.200
 
 
 193.020
 
 
 38.980
 
 
 25.160
 
 
 34.560
 
 
 0
 
 
 
 34.560
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 3.476.052
 
 
 
 
 3.501.845
 
 
 
 
 3.496.330
 
 
 
 
 3.757.009
 
 
 
 
 4.065.903
 
 
 
 
 4.107.238
 
 
 
 
 – 41.335
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 3.262.317
 
 
 
 
 3.315.750
 
 
 
 
 3.381.288
 
 
 
 
 3.404.283
 
 
 
 
 3.686.725
 
 
 
 
 3.724.131
 
 
 
 
 – 37.406
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Hoofdbekostiging
 
 
 2.954.378
 
 
 3.038.359
 
 
 3.151.676
 
 
 3.166.278
 
 
 3.381.312
 
 
 3.355.048
 
 
 26.264
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Bekostiging roc's/overige regelingen
 
 
 2.852.729
 
 
 2.934.984
 
 
 2.981.573
 
 
 2.995.643
 
 
 3.268.662
 
 
 3.220.435
 
 
 48.227
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Bekostiging kbb's
 
 
 98.820
 
 
 100.356
 
 
 107.981
 
 
 108.001
 
 
 46.012
 
 
 69.650
 
 
 – 23.638
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Bekostiging Caribisch Nederland
 
 
 2.829
 
 
 3.019
 
 
 3.801
 
 
 4.313
 
 
 6.600
 
 
 5.664
 
 
 936
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Bekostiging vavo
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 58.321
 
 
 58.321
 
 
 60.037
 
 
 59.299
 
 
 738
 
 
 
 
 •
 
 
 Prestatiebox
 
 
 0
 
 
 3.755
 
 
 3.797
 
 
 31.845
 
 
 214.086
 
 
 228.865
 
 
 – 14.779
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Kwaliteitsafspraken
 
 
 0
 
 
 3.755
 
 
 3.797
 
 
 31.845
 
 
 214.086
 
 
 228.865
 
 
 – 14.779
 
 
 
 
 •
 
 
 Aanvullende bekostiging
 
 
 307.939
 
 
 273.636
 
 
 225.815
 
 
 206.160
 
 
 91.327
 
 
 140.218
 
 
 – 48.891
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Schoolmaatschappelijk werk in het mbo
 
 
 14.017
 
 
 14.042
 
 
 13.869
 
 
 13.922
 
 
 13.939
 
 
 14.017
 
 
 – 78
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Versterken centrale en uniforme toetsing
 
 
 0
 
 
 1.584
 
 
 800
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 4.981
 
 
 – 4.981
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Plusvoorzieningen overbelaste jongeren en wijkscholen
 
 
 72
 
 
 30.450
 
 
 30.400
 
 
 30.408
 
 
 30.400
 
 
 30.400
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Programmagelden regio's
 
 
 44.389
 
 
 0
 
 
 19.677
 
 
 19.458
 
 
 19.150
 
 
 19.150
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Convenanten met RMC-regio's
 
 
 39.590
 
 
 60.372
 
 
 12.230
 
 
 16.329
 
 
 16.620
 
 
 17.100
 
 
 – 480
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Regionaal Investeringsfonds
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 3.575
 
 
 11.218
 
 
 13.450
 
 
 – 2.232
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Salarismix Randstadregio's
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 41.114
 
 
 0
 
 
 41.120
 
 
 – 41.120
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Aanvullende vergoeding experimenten vmbo-mbo 2
 
 
 3.788
 
 
 1.428
 
 
 2.037
 
 
 110
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Leerlinggebonden financiering (LGF)
 
 
 38.221
 
 
 45.012
 
 
 50.497
 
 
 18.529
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Taal en Rekenen
 
 
 58.313
 
 
 53.963
 
 
 52.280
 
 
 52.600
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 School-ex 2.0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 12.100
 
 
 10.115
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 RMC's
 
 
 31.599
 
 
 31.885
 
 
 31.925
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Stagebox
 
 
 34.900
 
 
 34.900
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Innovatiebox regulier
 
 
 43.050
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 51.480
 
 
 
 
 34.575
 
 
 
 
 26.045
 
 
 
 
 238.592
 
 
 
 
 229.039
 
 
 
 
 242.918
 
 
 
 
 – 13.879
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Subsidieregeling praktijkleren
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 197.055
 
 
 188.825
 
 
 209.000
 
 
 – 20.175
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Actieplan Laaggeletterdheid
 
 
 4.000
 
 
 4.000
 
 
 2.850
 
 
 3.715
 
 
 3.930
 
 
 4.000
 
 
 – 70
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Pilots laaggeletterdheid
 
 
 0
 
 
 2.949
 
 
 3.950
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Sectorplan mbo-hbo techniek
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 3.800
 
 
 – 3.800
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Netwerkscholen
 
 
 4.500
 
 
 3.000
 
 
 3.000
 
 
 3.500
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Loopbaanorientatie (LOB)
 
 
 1.740
 
 
 3.760
 
 
 0
 
 
 700
 
 
 1.700
 
 
 2.100
 
 
 – 400
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Overige projecten
 
 
 40.840
 
 
 20.466
 
 
 16.245
 
 
 28.622
 
 
 29.584
 
 
 19.018
 
 
 10.566
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 6.441
 
 
 
 
 6.441
 
 
 
 
 3.016
 
 
 
 
 6.556
 
 
 
 
 17.351
 
 
 
 
 4.294
 
 
 
 
 13.057
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 In- en uitbesteding
 
 
 6.441
 
 
 6.441
 
 
 3.016
 
 
 6.556
 
 
 3.644
 
 
 4.294
 
 
 – 650
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Caribisch Nederland1Dit is inclusief verbetermiddelen Caribisch Nederland. Zie overzicht rijksuitgaven Caribisch Nederland van het BES-fonds.
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 13.707
 
 
 0
 
 
 13.707
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan agentschappen
 
 
 
 
 19.549
 
 
 
 
 18.584
 
 
 
 
 18.886
 
 
 
 
 19.123
 
 
 
 
 21.191
 
 
 
 
 18.141
 
 
 
 
 3.050
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Dienst Uitvoering Onderwijs
 
 
 19.549
 
 
 18.584
 
 
 18.886
 
 
 19.123
 
 
 17.372
 
 
 18.141
 
 
 – 769
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 3.819
 
 
 0
 
 
 3.819
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 7.646
 
 
 
 
 8.724
 
 
 
 
 7.976
 
 
 
 
 45
 
 
 
 
 20.833
 
 
 
 
 5.239
 
 
 
 
 15.594
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 College voor Examens
 
 
 411
 
 
 363
 
 
 363
 
 
 45
 
 
 0
 
 
 332
 
 
 – 332
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Wet SLOA
 
 
 7.235
 
 
 8.361
 
 
 7.613
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 4.907
 
 
 – 4.907
 
 
 
 
 
 –
 
 
 SBB
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 20.833
 
 
 0
 
 
 20.833
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan medeoverheden
 
 
 
 
 12.756
 
 
 
 
 6.167
 
 
 
 
 5.766
 
 
 
 
 34.526
 
 
 
 
 90.764
 
 
 
 
 112.515
 
 
 
 
 – 21.751
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Caribisch Nederland
 
 
 12.756
 
 
 6.167
 
 
 5.766
 
 
 2.326
 
 
 1.514
 
 
 25.791
 
 
 – 24.277
 
 
 
 
 
 –
 
 
 RMC
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 32.200
 
 
 32.550
 
 
 32.425
 
 
 125
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Educatie
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 56.700
 
 
 54.299
 
 
 2.401
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan begrotingsfondsen/sociale fondsen
 
 
 
 
 115.863
 
 
 
 
 111.604
 
 
 
 
 53.353
 
 
 
 
 53.884
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Participatiebudget
 
 
 115.863
 
 
 111.604
 
 
 53.353
 
 
 53.884
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 11.108
 
 
 
 
 14.920
 
 
 
 
 18.860
 
 
 
 
 8.038
 
 
 
 
 10.875
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 10.875
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de financiële instrumenten
 
 De realisatie van de uitgaven van het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie is circa € 41 miljoen lager dan oorspronkelijk geraamd. De realisatie van de ontvangsten is € 11 miljoen hoger dan geraamd. De verschillen worden bij de toelichting op de instrumenten verduidelijkt.
 
 Bekostiging
 Hoofdbekostiging
 Bekostiging roc’s/overige regelingen
 De rijksbijdrage voor de mbo-instellingen is bestemd voor de exploitatie- en huisvestingkosten van het middelbaar beroepsonderwijs. De basis voor de bekostiging is gelegd in de Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB) en nader uitgewerkt in het Uitvoeringsbesluit WEB (UWEB). Het beschikbare budget voor mbo-instellingen is verdeeld in een budget voor de entreeopleidingen (niveau 1) en een budget voor de niveaus 2 t/m 4. De middelen zijn verdeeld aan de hand van het aantal gewogen ingeschreven studenten in de entreeopleidingen en voor de niveaus 2 t/m 4 aan de hand van het aantal ingeschreven en gewogen studenten en het aantal afgeven en gewogen diploma’s. Bij de weging van het aantal studenten is een onderscheid gemaakt naar de leerweg, de verblijfsjaren van de studenten en de prijsfactor van de opleiding die de student volgt. Bij de weging van de diploma’s wordt een onderscheid gemaakt naar het niveau en of al eerder een mbo-diploma is behaald. In 2015 is € 48,2 miljoen toegevoegd aan de lumpsum. Deze stijging wordt grotendeels verklaard door de verdeling van de loon- en prijsbijstelling tranche 2015 en de extra middelen uit de loonruimte-overeenkomst voor 2015.
 Bekostiging kbb’s
 De 16 kenniscentra (excl. groen onderwijs) ontvingen tot 1 augustus 2015 middelen om hun wettelijke taken uit te voeren, waarmee ze bijdragen aan het primaire proces van het beroepsonderwijs. Hiertoe behoort het ontwikkelen en onderhouden van de kwalificatiestructuur. Tevens werven en accrediteren de kenniscentra leerbedrijven, zorgen ze voor voldoende praktijkplaatsen en bevorderen ze de kwaliteit van de praktijkplaatsen. Vanaf 1 augustus 2015 zijn de wettelijke taken van de kenniscentra (inclusief het kenniscentrum Aequor voor groen onderwijs) overgeheveld naar de stichting Samenwerking Beroepsonderwijs Bedrijfsleven. Hiervoor is de wet gewijzigd. Daarnaast heeft er vanaf 2015 een efficiencykorting plaatsgevonden op dit budget. De korting op het budget voor het kenniscentrum Aequor is verwerkt op de begroting van EZ. Deze maatregel is opgenomen in het Regeerakkoord «Bruggen Slaan». De middelen voor de bekostiging van SBB vanaf 1 augustus 2015 (€ 19,3 miljoen) zijn overgeheveld naar het instrument «Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s». Ook is er € 4,5 miljoen overgeheveld naar het instrument subsidies voor een subsidie aan SBB voor het uitoefenen van de bovensectorale taken tot 1 augustus 2015 en het voorbereiden van de transitie van de wettelijke taken van de kbb’s naar de SBB.
 Bekostiging Caribisch Nederland
 Deze middelen zijn bedoeld om de instellingen in Caribisch Nederland via lumpsumbekostiging te financieren voor de studenten die middelbaar beroepsonderwijs volgen. Op de bovenwindse eilanden wordt alleen een beperkt aantal entree-opleidingen en opleidingen op niveau 2 aangeboden. Op Bonaire worden entreeopleidingen verzorgd en opleidingen op de niveaus 2 t/m 4.
 Bekostiging vavo
 De rijksbijdrage voor het verzorgen van het vavo (voortgezet algemeen volwassenenonderwijs) is voor 2015 beschikbaar gesteld op basis van het nieuwe bekostigingsmodel voor het vavo. De verdeling van de beschikbare middelen heeft plaatsgevonden aan de hand van het aantal ingeschreven deelnemers, het aantal vakken dat door deelnemers met een voldoende is afgesloten en het aantal afgegeven diploma’s. Voor 2015 is ook toepassing gegeven aan de overgangsbekostiging, zoals die voor de jaren 2015 en 2016 is opgenomen in wet- en regelgeving.
 Prestatiebox
 Kwaliteitsafspraken
 In 2015 hebben alle mbo-instellingen hun verbeterambities ten aanzien van de onderwijskwaliteit in een kwaliteitsplan vastgelegd. In dit kwaliteitsplan behandelt de instelling de volgende thema’s: professionele ontwikkeling van het onderwijzend personeel (waaronder examenfunctionarissen), taal en rekenen, kwaliteit van de beroepspraktijkvorming, excellent vakmanschap, vsv en studiewaarde. Voor het stimuleren van (de goedgekeurde plannen voor) excellent vakmanschap is vanaf 2015 jaarlijks € 25 miljoen beschikbaar gesteld. Het integrale kwaliteitsplan en de maatregelen die daarin opgenomen zijn, staan in dienst van de opgave van het mbo: de drievoudige kwalificering, nodig voor een goede aansluiting op de arbeidsmarkt en een goede aansluiting op het hoger beroepsonderwijs. Aan de instellingen wordt voor de kwaliteitsplannen een vast investeringsbudget beschikbaar gesteld. Daartoe is een aantal bestaande regelingen gebundeld in de regeling kwaliteitsafspraken mbo. Doordat sommige instellingen gedeeltelijk niet de VSV-norm van dit jaar hebben gehaald, blijft er in 2015 geld over op deze regeling.
 Aanvullende bekostiging
 Schoolmaatschappelijk werk
 Voor schoolmaatschappelijk werk worden jaarlijks middelen aan de mbo-sector ter beschikking gesteld. Met deze middelen kunnen instellingen studenten met psychosociale problemen die dit (tijdelijk) nodig hebben, ondersteuning bieden. Deze gesprekken helpen studenten voorkomende problemen op te lossen en leveren zo een bijdrage aan het terugdringen van de voortijdige schooluitval.
 Versterken centrale en uniforme toetsing
 Het instrument versterken centrale en uniforme toetsing wordt in 2015 met € 5,0 miljoen verlaagd. Deze middelen zijn overgeheveld naar het instrument bijdrage ZBO/RWT ten behoeve van het Cito en CvTE en het instrument subsidies voor examinering.
 Plusvoorziening/Programmagelden regio’s
 Op grond van de Regeling regionale aanpak ontvangt iedere RMC-regio subsidie voor een regionaal programma vsv met als doel het voorkomen van voortijdig schoolverlaten. De Regeling regionale aanpak voortijdig schoolverlaten is een bundeling van de voormalige vsv-onderwijsprogramma’s (zoals bedoeld in de Uitvoeringsregeling bestrijding voortijdig schoolverlaten en regionale meld- en coördinatiefunctie voortijdig schoolverlaten) en de subsidie Plusvoorzieningen voor overbelaste jongeren (zoals bedoeld in de Tijdelijke subsidieregeling plusvoorzieningen overbelaste jongeren).
 Convenanten met RMC-regio’s
 In het Regeerakkoord «Bruggen slaan» is afgesproken het aantal voortijdig schoolverlaters verder terug te brengen naar maximaal 25 000 in 2016. Om deze doelstelling te realiseren zijn in 2012 meerjarige prestatiegerichte convenanten afgesloten voor de periode 2012–2015. De partners van deze convenanten zijn scholen in het voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijsonderwijs, de contactgemeenten van de 39 RMC-regio’s en het rijk. Op basis van de Regeling regionale aanpak voortijdig schoolverlaten en de Regeling prestatiebox ontvangen de onderwijsinstellingen een vaste vergoeding en een (variabele) prestatiesubsidie. De variabele vergoeding wordt per jaar vastgesteld aan de hand van het aantal nieuwe voortijdig schoolverlaters. Toekenning vindt plaats als één of meer procentuele vsv-normen is behaald. De inzet van de vsv-middelen in 2015 heeft ertoe geleidt dat het aantal nieuwe vsv’ers is gedaald tot 24.451. Onder dit instrument vallen de middelen bestemd voor het voortgezet onderwijs. De middelen voor het middelbaar beroepsonderwijs maken onderdeel uit van de kwaliteitsafspraken.
 Regionaal investeringsfonds mbo
 
 Het Regionaal investeringsfonds mbo (2014–2017) heeft als doel de aansluiting van het beroepsonderwijs met de arbeidsmarkt te verbeteren door publiek-private samenwerking. Door de in 2015 verplichte tranche wordt door onder andere bedrijven, zorginstellingen, gemeenten, provincies en hogescholen in de jaren 2015 t/m 2018 voor ruim € 70 miljoen geïnvesteerd in vernieuwende onderwijsinitiatieven, waarvan € 23,9 miljoen subsidie vanuit OCW. Aan de in 2014 (18 aanvragen) en 2015 (29 aanvragen) toegewezen aanvragen is in totaal een subsidie van € 38,2 miljoen toegekend, waarvan in 2015 € 11,2 miljoen is uitbetaald.
 In november 2015 is de subsidieregeling op enkele punten aangepast en uitgebreid. Zo is er extra ruimte in de regeling om (onderwijs)innovatie nadrukkelijker een plek te geven, wordt er meer ruimte geboden voor het ontwikkelingsgerichte karakter van de samenwerking en zal er extra aandacht zijn voor de doelmatige spreiding van het opleidingenaanbod. Daarnaast is het vanaf nu mogelijk om twee keer per jaar een aanvraag in te dienen (in plaats van één keer per jaar). Daarnaast is mogelijk gemaakt dat de samenwerkingsverbanden in hun plannen ook het ontwikkelen van een lectoraat en een Associate-degree-programma binnen een publiek private samenwerking mee kunnen nemen in hun aanvraag voor het investeringsfonds. Een andere toevoeging is de mogelijkheid voor scholen om ook entreeopleidingen te betrekken, aangezien ook voor deze opleidingen een betere aansluiting met het bedrijfsleven van belang is.
 
 Salarismix mbo
 In het mbo zijn aanvullend op de lumpsum afspraken gemaakt over de versterking van de salarismix in de zogenaamde Randstadregio’s. De middelen zijn op grond van een ministeriële regeling in aanvulling op de lumpsum verstrekt aan instellingen in deze regio’s. Aan de hand van behaalde competenties zijn docenten benoemd in een hogere schaal en daarmee hebben instellingen de doelstellingen van de regeling zowel in kwalitatieve als in kwantitatieve zin in 2015 nagenoeg gehaald. In 2014 is abusievelijk de regeling salarismix 2015 (€ 41,1 miljoen) uitbetaald aan de mbo-instellingen (34 000 VIII, nr. 82). Daarom heeft er in 2015 geen realisatie plaatsgevonden op de regeling salarismix.
 Subsidies
 Voor het stimuleren en realiseren van verscheidene beleidsdoelstellingen worden subsidies verstrekt (zie voor het totaaloverzicht bijlage 4: Subsidies).
 Subsidieregeling praktijkleren
 
 De subsidieregeling praktijkleren heeft tot doel het stimuleren van werkgevers tot het bieden van praktijkleerplaatsen en werkleerplaatsen. De subsidie is een compensatie voor de kosten en inspanningen die een werkgever maakt voor (de begeleiding van) de deelnemer/student/onderzoeker. De regeling wordt vooral gericht op de groep jongeren in een kwetsbare positie waar bijvoorbeeld jeugdwerkloosheid een groot probleem is, studenten die een opleiding volgen in sectoren waarin knelpunten in de personele voorziening worden verwacht en wetenschappelijk personeel dat onmisbaar is voor onze kenniseconomie.
 In 2015 is het beschikbare budget niet volledig uitgeput. Dit komt doordat er minder aanvragen zijn gedaan en aanvragen worden afgekeurd. Daarnaast zijn de middelen voor de uitvoering van de regeling overgeheveld naar het instrument bijdrage aan agentschappen (RVO).
 
 Actieplan laaggeletterdheid
 Ter ondersteuning van de aanpak van laaggeletterdheid was in 2015 € 4 miljoen beschikbaar voor de uitvoering van het Actieplan laaggeletterdheid 2012–2015 «Geletterdheid in Nederland». Activiteiten in dit kader werden uitgevoerd door het Steunpunt Volwasseneneducatie en de Stichting Lezen & Schrijven, in samenwerking met lokale partners. Het actieplan is eind 2014 positief geëvalueerd en de resultaten zijn naar de Tweede Kamer gezonden.
 Pilots laaggeletterdheid
 Vanuit het educatiebudget zijn van 2012 tot en met 2014 in het kader van het proefprogramma Taal voor het Leven, dat wordt uitgevoerd door de Stichting Lezen & Schrijven, nieuwe werkwijzen uitgeprobeerd om laaggeletterdheid zo effectief mogelijk terug te dringen. De motie-Ypma c.s. (33 750 VIII, nr. 26) heeft eind 2013 de regering verzocht om vanaf 2015 € 5 miljoen in te zetten voor effectieve methodes om de problematiek rondom laaggeletterdheid af te laten nemen. De motie is uitgevoerd. Het proefprogramma Taal voor het Leven is verlengd tot en met 2015 en de middelen zijn voor de periode 2016–2018 toegevoegd aan de activiteiten die zullen plaatsvinden in het kader van het actieprogramma «Tel mee met Taal».
 Sectorplan mbo-hbo techniek 2011–2016
 Dit betreft middelen voor het sectorplan mbo-techniek en het sectorplan hbo-techniek. Hiermee worden de centers of expertise in het hbo en de centra voor innovatief vakmanschap in het mbo gefinancierd. De middelen voor 2015 zijn vanwege een verandering in liquiditeitsbehoefte van het Platform Bèta Techniek grotendeels doorgeschoven naar 2016 en 2017 (€ 3,1 miljoen).
 Loopbaanoriëntatie (LOB)
 De middelen zijn ingezet in 2015 om de loopbaan oriëntatie en -begeleiding en informatievoorziening over studie- en beroepskeuze in het mbo te verbeteren opdat mbo en vmbo- studenten beter voorbereid zijn op hun loopbaankeuzes. Het stimuleringsproject lob in het mbo is eind 2015 afgerond en de resultaten zijn beschikbaar op de website lob4mbo.nl.
 Overige projecten
 Hieronder vallen overige projecten en organisaties die subsidies ontvangen. De realisatie is ruim € 10 miljoen hoger dan de vastgestelde begroting. De hogere realisatie wordt met name veroorzaakt door overboekingen vanuit andere instrumenten naar het instrument subsidies. Het gaat hier o.a. om een overboeking van middelen van het instrument bekostiging voor een subsidie aan SBB (€ 4,5 miljoen) voor het uitoefenen van de bovensectorale taken en het voorbereiden van de transitie van de wettelijke taken van de kbb’s naar de SBB.
 Opdrachten
 In-en uitbesteding
 Dit betreft middelen voor diverse beleidsgerichte activiteiten en onderzoeken.
 Caribisch Nederland
 Een groot gedeelte van het budget is bestemd voor de verbetering van de onderwijshuisvesting. Daarnaast zijn deze middelen onder meer ingezet voor het ontwikkelen van lesmaterialen en het scholen van docenten ten behoeve van het verhogen van de leerprestaties van de leerlingen op alle scholen in Caribisch Nederland tot een naar Nederlandse maatstaven aanvaardbaar niveau. De middelen voor Caribisch Nederland waren begroot op het instrument bijdrage aan medeoverheden. Vanuit dat instrument heeft er een overboeking naar het instrument opdrachten plaatsgevonden.
 Bijdrage aan agentschappen
 Dienst Uitvoering Onderwijs
 De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorganisatie van het Ministerie van OCW en levert producten en diensten op het terrein van bekostiging van instellingen, financiering van studenten en informatievoorziening. Het betreft het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO voor dit begrotingsartikel.
 Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
 Aan de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) zijn middelen verstrekt voor het uitvoeren van de subsidieregeling praktijkleren. Deels betreft het de nabetaling van facturen uit 2014.
 Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s
 College voor toetsen en examens
 Het College voor toetsen en examens (CvTE) is een ZBO en voert de regie op de centrale examinering van Nederlandse taal, rekenen en Engels in het mbo.
 Wet SLOA
 De middelen worden ingezet voor het ontwikkelen van centrale examens Nederlandse taal, rekenen en Engels in het mbo door het Cito. De subsidieverlening voor het Cito verloopt op basis van de wet SLOA. De realisatie in 2015 is bijna € 5 miljoen lager dan de vastgestelde begroting. Dit komt o.a. door een overheveling van € 5,9 miljoen naar artikel 3 (Voortgezet onderwijs) ten behoeve van Cito.
 SBB
 
 Vanaf 1 augustus 2015 zijn de wettelijke taken van de kenniscentra (inclusief het kenniscentrum Aequor voor groen onderwijs) overgeheveld naar de stichting Samenwerking Beroepsonderwijs Bedrijfsleven. Hiervoor is de wet gewijzigd. Deze maatregel is opgenomen in het Regeerakkoord «Bruggen Slaan». Voor de bekostiging van de SBB zijn middelen (€ 19,3 miljoen) overgeboekt van het instrument bekostiging en heeft het Ministerie van EZ zijn bijdrage overgeheveld naar dit artikel.
 De SBB heeft vanaf 1 augustus 2015 middelen ontvangen voor het uitvoeren van wettelijke taken, waarmee ze bijdragen aan het primaire proces van het beroepsonderwijs. Hiertoe behoort het ontwikkelen en onderhouden van de kwalificatiestructuur. Tevens werft en accrediteert de SBB leerbedrijven, zorgt voor voldoende praktijkplaatsen en bevordert de kwaliteit van de praktijkplaatsen.
 
 Bijdrage aan medeoverheden
 Caribisch Nederland
 
 Aan de openbare lichamen in Caribisch Nederland wordt een bijzondere uitkering verstrekt voor de Sociale Kanstrajecten Jongeren. Ook zijn er voor de samenwerking met Curaçao, Sint Maarten en Aruba middelen beschikbaar gesteld, bestemd voor het stimuleren van studeren in de regio en het bevorderen van voorzieningen in de regio, mede ten behoeve van de inwoners van Caribisch Nederland.
 De gerealiseerde opdrachten en subsidies ten behoeve van Caribisch Nederland zijn onder de instrumenten opdrachten en subsidies gerealiseerd. Hierdoor is de realisatie lager. Daarnaast hebben er kasschuiven naar latere jaren plaatsgevonden, met name vanwege vertraging in de onderwijshuisvesting.
 
 RMC’s
 Dit is de bekostiging van de rmc-functie van 39 rmc-regio’s. De rmc-functie heeft tot taak met de niet meer kwalificatieplichtige vsv’ers uit vo en mbo contact te leggen en hen zoveel mogelijk terug te begeleiden naar school of naar een combinatie van school en werk. De daarvoor beschikbare middelen worden over de rmc-regio’s verdeeld volgens een verdeelsleutel die is vastgelegd in het «Besluit regionale meld- en coördinatiefunctie voortijdig schoolverlaten». Het bedrag voor elke rmc-regio wordt uitgekeerd aan de rmc-contactgemeente van de regio.
 Educatie
 Met ingang van 1 januari 2015 wordt het educatiebudget per specifieke uitkering verstrekt aan de samenwerkende gemeenten binnen een arbeidsmarktregio (via de contactgemeente). Tot 2015 gold een verplichte besteding van de middelen bij roc’s. In de periode 2015 – 2017 wordt deze verplichte besteding geleidelijk afgebouwd en wordt het mogelijk voor gemeenten maatwerk te bieden voor de diverse doelgroepen van de volwasseneneducatie. De hogere realisatie in 2015 kan verklaard worden door de overheveling van de wachtgelden van het instrument bekostiging en de toevoeging van de loon- en prijsbijstelling tranche 2015.
 Ontvangsten
 De ontvangsten van € 10,9 miljoen in 2015 zijn het gevolg van onder andere afrekeningen die betrekking hadden op subsidies en regelingen. Deze afrekeningen worden grotendeels verklaard door afrekeningen van het innovatiearrangement en door terugvorderingen van de inspectie n.a.v. het onderzoek naar bedrijfsgerichte trajecten.
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 6 en 7)
 
 
 Artikel
 
 
 6 EN 7.
 HOGER ONDERWIJS
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 Het stelsel van hoger onderwijs en onderzoek zorgt dat studenten en (wetenschappelijk) personeel hun talenten en onderzoekend vermogen maximaal kunnen ontwikkelen. Het leidt hen op voor een positie op de nationale en internationale arbeidsmarkt die optimaal aansluit bij hun talenten.
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 De Minister is verantwoordelijk voor een stelsel van hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek dat zodanig functioneert dat het onderwijs aansluit bij de talenten en ambities van individuele studenten en (wetenschappelijk) personeel, en bij de behoefte van de maatschappij.
 
 
 Financieren: De Minister financiert het stelsel van hoger onderwijs en onderzoek door bekostiging van de onderwijsinstellingen. Mede hierdoor wordt de toegankelijkheid van het hoger onderwijs gewaarborgd.
 
 Stimuleren: De Minister stimuleert specifieke beleidsonderwerpen via de bekostiging, en de inzet van andere instrumenten, zoals prestatieafspraken, bestuurlijke afspraken, voorlichting en wet- en regelgeving.
 
 Regisseren: De verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van hoger onderwijs vult de Minister in via een regisserende rol. De normeisen van kwaliteit zijn vastgelegd in wet- en regelgeving. De kwaliteit van de individuele opleidingen in het hoger onderwijs wordt bewaakt met het accreditatiestelsel. Dit is belegd bij de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO). De Inspectie van het Onderwijs houdt toezicht op de naleving van wettelijke voorschriften en op de recht- en doelmatigheid. Zij ziet ook toe op de kwaliteit van het stelsel van hoger onderwijs, waaronder ook het accreditatiestelsel.
 
 
 
 Indicatoren/kengetallen
 
 
 
 Tabel 6.1 Indicatoren
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doelstelling/indicator
 
 
 Basiswaarde (jaartal)
 
 
 Realisatie 2014
 
 
 Realisatie
 2015
 
 
 Streefwaarde
 (jaartal)
 
 
 Bron
 
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 Ambitieus onderwijs dat alle leerlingen en studenten uitdaagt
 
 
 
 
 
 a)
 
 
 Alle leerlingen en studenten worden uitgedaagd
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Percentage studenten dat tevreden is over uitdagend onderwijs
 
 
 (2011)
 
 
 (2014)
 
 
 (2015)1De ingezette cultuuromslag bij de instellingen, waarin uitblinken en talentontwikkeling worden gestimuleerd, lijkt in het wo effect te hebben, maar in het hbo nog niet. In het kader van de Strategische Agenda Hoger Onderwijs en Onderzoek 2015–2025 «De waarde(n) van weten», die in juli 2015 is gepresenteerd, zal met de sector in gesprek worden gegaan over de manier waarop hier verdere invulling aan kan worden gegeven, opdat studenten verbetering gaan ervaren.
 
 
 
 Studentenmonitor Hoger Onderwijs
 
 
 
 
 hbo: 59%
 
 
 hbo: 54%
 
 
 hbo: 54%
 
 
 
 
 
 wo: 69%
 
 
 wo: 65%
 
 
 wo: 66%
 
 
 
 
 
 b)
 
 
 Vergroten studiesucces
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Bachelor studiesucces (n+1) van herinschrijvers na het eerste jaar
 
 
 (2011)
 
 
 (2014)
 
 
 
 
 
 2
 Hier geen landelijk streefdoel omdat er prestatieafspraken per instelling zijn gemaakt. Zie verder de brief van 21 april 2015 over de voortgang van de prestatieafspraken.
 
 
 
 
 DUO
 
 
 
 
 hbo: 65,7%
 
 
 hbo: 60,4%
 
 
 60,5%
 
 
 
 
 wo: 60,9%
 
 
 wo: 70,4%
 
 
 72,8%
 
 
 
 
 
 2
 
 
 
 
 Scholen en instellingen werken met goed opgeleide en professionele leraren en schoolleiders die samen zorgen voor een veilig en ambitieus leerklimaat
 
 
 
 
 
 a)
 
 
 Vergroten kwaliteit leraren en schoolleiders
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel leraren met een afgeronde hbo of wo masteropleiding3Voor het hbo betreft dit het aandeel docenten met een afgeronde master- of PhD-opleiding. De indicator is gebaseerd op een enquête die maar eenmaal in de twee jaar wordt gehouden. De waarde voor de enquête van 2015 zal begin 2017 beschikbaar zijn.
 
 
 (2011)
 
 
 (2013)
 
 
 
 (2016)
 
 
 
 
 
 hbo: 66,2%
 
 
 hbo: 72,2%
 
 
 
 
 
 
 
 80%
 
 
 POMO
 
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 Scholen en instellingen maken resultaten inzichtelijk en worden aangesproken op hun prestaties
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Studenten-tevredenheid
 
 
 (2011)
 
 
 (2014)
 
 
 
 
 
 4
 Hier geen landelijk streefdoel omdat niet met alle instellingen over deze indicator prestatieafspraken zijn gemaakt en bovendien deze afspraken per instelling zijn gemaakt.
 
 
 
 
 Nationale Studenten Enquête (NSE)
 
 
 
 
 hbo: 65,6%
 
 
 hbo: 69,9%
 
 
 hbo: 73,3%
 
 
 
 
 wo: 80,1%
 
 
 wo: 81,4%
 
 
 wo: 83,9%
 
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 Aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt verbeteren
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aandeel afgestudeerden bètatechniek incl. snijvlakopleidingen
 
 
 (2012)
 
 
 (2014)
 
 
 (2015)
 
 
 (2016)
 
 
 DUO
 
 
 
 
 hbo: 18%
 
 
 hbo: 19%5Vanwege een update van diplomagegevens is het percentage met terugwerkende kracht gewijzigd.
 
 
 hbo: 18%
 
 
 hbo: 19%
 
 
 
 
 wo: 21%
 
 
 wo: 22%
 
 
 wo: 23%
 
 
 wo: 22%
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel 6.2 Kengetallen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (aantallen x 1.000)
 
 
 2010/11
 
 
 2011/12
 
 
 2012/13
 
 
 2013/14
 
 
 2014/15
 
 
 2015/16
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 Ingeschreven studenten (exclusief groen onderwijs)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 hbo voltijd bachelor
 
 
 343,9
 
 
 354,3
 
 
 358,5
 
 
 377,1
 
 
 385,6
 
 
 382,7
 
 
 
 
 
 •
 
 
 hbo voltijd master
 
 
 2,7
 
 
 2,7
 
 
 2,8
 
 
 3,1
 
 
 3,3
 
 
 3,2
 
 
 
 
 
 •
 
 
 hbo deeltijd bachelor
 
 
 53,7
 
 
 51,3
 
 
 44,6
 
 
 41,9
 
 
 38,0
 
 
 36,3
 
 
 
 
 
 •
 
 
 hbo deeltijd master
 
 
 10,8
 
 
 9,4
 
 
 8,2
 
 
 8,5
 
 
 8,6
 
 
 8,8
 
 
 
 
 
 
 Totaal hbo
 
 
 411,1
 
 
 417,7
 
 
 414,1
 
 
 430,5
 
 
 435,5
 
 
 431,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 wo voltijd bachelor
 
 
 150,1
 
 
 152,9
 
 
 147,2
 
 
 150,9
 
 
 153,5
 
 
 153,7
 
 
 
 
 
 •
 
 
 wo voltijd master
 
 
 74,4
 
 
 76,1
 
 
 79,2
 
 
 83,9
 
 
 86,5
 
 
 90,7
 
 
 
 
 
 •
 
 
 wo deeltijd bachelor
 
 
 5,2
 
 
 4,2
 
 
 2,9
 
 
 2,4
 
 
 2,0
 
 
 1,8
 
 
 
 
 
 •
 
 
 wo deeltijd master
 
 
 5,6
 
 
 4,8
 
 
 4,0
 
 
 4,0
 
 
 3,7
 
 
 3,4
 
 
 
 
 
 
 Totaal wo
 
 
 235,3
 
 
 237,9
 
 
 233,3
 
 
 241,2
 
 
 245,7
 
 
 249,7
 
 
 
 
 Bron: 1 cijferho
 
 
 
 
 2.
 
 
 Gediplomeerden (exclusief groen onderwijs)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 hbo voltijd bachelor
 
 
 50,9
 
 
 53,9
 
 
 49,9
 
 
 52,1
 
 
 55,6
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 hbo voltijd master
 
 
 1,1
 
 
 1,2
 
 
 1,1
 
 
 1,2
 
 
 1,3
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 hbo deeltijd bachelor
 
 
 9,3
 
 
 9,7
 
 
 8,0
 
 
 7,3
 
 
 6,7
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 hbo deeltijd master
 
 
 3,7
 
 
 3,4
 
 
 2,4
 
 
 2,4
 
 
 2,2
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal hbo
 
 
 64,9
 
 
 68,2
 
 
 61,4
 
 
 63,1
 
 
 65,8
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 wo voltijd bachelor
 
 
 27,3
 
 
 32,2
 
 
 30,8
 
 
 30,8
 
 
 32,6
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 wo voltijd master
 
 
 32,9
 
 
 37,0
 
 
 33,8
 
 
 35,6
 
 
 37,2
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 wo deeltijd bachelor
 
 
 0,7
 
 
 0,7
 
 
 0,5
 
 
 0,4
 
 
 0,3
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 wo deeltijd master
 
 
 1,8
 
 
 1,9
 
 
 1,4
 
 
 1,3
 
 
 1,4
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal wo
 
 
 62,7
 
 
 71,9
 
 
 66,5
 
 
 68,2
 
 
 71,4
 
 
 
 
 
 Bron: 1cijferho
 
 
 
 
 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 Onderwijsuitgaven per student
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 hbo
 
 
 
 6,4
 
 
 6,5
 
 
 6,6
 
 
 6,6
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 wo
 
 
 
 6,4
 
 
 6,8
 
 
 6,7
 
 
 6,8
 
 
 
 
 
 (bedragen x € 1)
 
 
 
 2014/15
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.
 
 
 Wettelijk collegegeld (hbo en wo voltijd)
 
 
 
 1.906
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 
 
 1.
 De cijfers kunnen iets afwijken van eerder gepubliceerde cijfers vanwege mutaties in inschrijvingsgegevens van voorgaande jaren. Daarnaast zijn bij het wo met terugwerkende kracht ook de vier levensbeschouwelijke instellingen en de transnationale Universiteit Limburg meegeteld.
 
 
 2.
 Onderwijsuitgaven per student zijn in constante prijzen 2015 (dat wil zeggen gecorrigeerd voor de uitgekeerde loon- en prijsbijstelling).
 
 
 
 
 Beleidsconclusies
 
 Het op dit artikel uitgevoerde beleid en de bijbehorende resultaten waren het afgelopen jaar conform de verwachtingen zoals opgenomen in de begroting. Zo is de Strategische Agenda hoger onderwijs en onderzoek «De waarde(n) van weten» verschenen, zijn er flinke stappen gezet in de doorontwikkeling van het accreditatiestelsel, zijn de subsidieregelingen voor de experimenten en de pilots gericht op versterking van de flexibiliteit en vraaggerichtheid van het deeltijd hoger onderwijs (die in 2016 van start gaan) gepubliceerd en zijn de inschrijvingen ontvangen, is het Holland Scholarship ter bevordering van internationale mobiliteit gelanceerd en heeft de eerste tranche van de stimuleringsregeling open en online hoger onderwijs plaatsgevonden. In het beleidsverslag wordt de stand van zaken van deze ontwikkelingen nader beschreven. Er zijn geen grote afwijkingen of een noodzaak tot bijstelling aan het licht gekomen. Wel is in tegenstelling tot de inzet, in de sector Zorg & Welzijn in 2016 geen experiment vraagfinanciering gestart. Er wordt een aanjager aangesteld gericht op uitbreiding van de experimenten naar de sector Zorg & Welzijn in 2017, en ook verdere groei van deelname in de sector Techniek & ICT (zie brief van 22 januari 2016).
 
 In het onderdeel realisatie beleidsdoorlichtingen in het beleidsverslag wordt ingegaan op de beleidsdoorlichting «Prestaties van leerlingen en studenten omhoog».
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 6.3 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 6 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 2.503.819
 
 
 
 
 2.630.999
 
 
 
 
 2.773.137
 
 
 
 
 2.961.392
 
 
 
 
 2.874.883
 
 
 
 
 2.778.940
 
 
 
 
 95.943
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 40.000
 
 
 153.459
 
 
 30.850
 
 
 26.789
 
 
 25.983
 
 
 
 25.983
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 2.509.283
 
 
 
 
 2.543.058
 
 
 
 
 2.610.870
 
 
 
 
 2.732.897
 
 
 
 
 2.811.099
 
 
 
 
 2.770.109
 
 
 
 
 40.990
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 2.466.582
 
 
 
 
 2.491.890
 
 
 
 
 2.568.770
 
 
 
 
 2.688.138
 
 
 
 
 2.756.130
 
 
 
 
 2.720.998
 
 
 
 
 35.132
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Hoofdbekostiging
 
 
 2.466.582
 
 
 2.439.659
 
 
 2.409.651
 
 
 2.518.043
 
 
 2.578.000
 
 
 2.544.885
 
 
 33.115
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Onderwijsdeel hbo
 
 
 2.384.034
 
 
 2.358.218
 
 
 2.333.833
 
 
 2.445.854
 
 
 2.507.785
 
 
 2.474.148
 
 
 33.637
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Deel ontwerp en ontwikkeling
 
 
 69.748
 
 
 68.605
 
 
 68.693
 
 
 69.201
 
 
 70.046
 
 
 69.253
 
 
 793
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Bekostiging tweede bachelor- en mastergraden in het hbo
 
 
 1.219
 
 
 1.303
 
 
 1.097
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Bekostiging experimenten open bestel
 
 
 10.705
 
 
 10.611
 
 
 5.456
 
 
 2.537
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Bekostiging postinitiële masteropleidingen hbo
 
 
 876
 
 
 922
 
 
 573
 
 
 451
 
 
 169
 
 
 1.484
 
 
 – 1.315
 
 
 
 
 •
 
 
 Prestatiebox
 
 
 0
 
 
 52.231
 
 
 159.119
 
 
 170.095
 
 
 178.130
 
 
 176.113
 
 
 2.017
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Onderwijskwaliteit en studiesucces, en profilering
 
 
 
 52.231
 
 
 159.119
 
 
 170.095
 
 
 178.130
 
 
 176.113
 
 
 2.017
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 28.186
 
 
 
 
 30.425
 
 
 
 
 23.671
 
 
 
 
 752
 
 
 
 
 3.798
 
 
 
 
 375
 
 
 
 
 3.423
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Regeling bevordering kennisfunctie hogescholen
 
 
 12.055
 
 
 22.267
 
 
 19.967
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Regeling stimulering Bèta/techniek
 
 
 
 
 
 0
 
 
 2.758
 
 
 0
 
 
 2.758
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Studiekeuze-informatie hoger onderwijs
 
 
 2.400
 
 
 2.455
 
 
 2.475
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Overig
 
 
 13.731
 
 
 5.703
 
 
 1.229
 
 
 752
 
 
 1.040
 
 
 375
 
 
 665
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 559
 
 
 
 
 353
 
 
 
 
 91
 
 
 
 
 242
 
 
 
 
 271
 
 
 
 
 100
 
 
 
 
 171
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Uitbesteding
 
 
 559
 
 
 353
 
 
 91
 
 
 242
 
 
 271
 
 
 100
 
 
 171
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan agentschappen
 
 
 
 
 13.956
 
 
 
 
 20.390
 
 
 
 
 18.338
 
 
 
 
 17.851
 
 
 
 
 17.613
 
 
 
 
 16.916
 
 
 
 
 697
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Dienst Uitvoering Onderwijs
 
 
 13.956
 
 
 20.390
 
 
 18.338
 
 
 17.851
 
 
 17.613
 
 
 16.916
 
 
 697
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 23.616
 
 
 
 
 31.096
 
 
 
 
 29.529
 
 
 
 
 1.567
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 NWO (Praktijkgericht onderzoek hbo)
 
 
 
 
 
 23.616
 
 
 28.696
 
 
 27.154
 
 
 1.542
 
 
 
 
 
 –
 
 
 NWO (Promotiebeurs voor leraren)
 
 
 
 
 
 
 2.400
 
 
 2.375
 
 
 25
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 2.298
 
 
 
 
 2.191
 
 
 
 
 2.191
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Stichting Studiekeuze 123
 
 
 
 
 
 2.298
 
 
 2.191
 
 
 2.191
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 3.948
 
 
 
 
 8.646
 
 
 
 
 6.447
 
 
 
 
 2.615
 
 
 
 
 1.288
 
 
 
 
 1.213
 
 
 
 
 75
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel 6.4 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 7 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 3.946.917
 
 
 
 
 4.028.132
 
 
 
 
 4.180.059
 
 
 
 
 4.293.686
 
 
 
 
 4.235.203
 
 
 
 
 4.126.980
 
 
 
 
 108.223
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 35.000
 
 
 104.400
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 3.954.885
 
 
 
 
 3.984.999
 
 
 
 
 4.065.742
 
 
 
 
 4.152.113
 
 
 
 
 4.210.383
 
 
 
 
 4.139.632
 
 
 
 
 70.751
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 3.888.292
 
 
 
 
 3.930.849
 
 
 
 
 4.015.082
 
 
 
 
 4.115.685
 
 
 
 
 4.178.621
 
 
 
 
 4.108.307
 
 
 
 
 70.314
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Hoofdbekostiging
 
 
 3.888.292
 
 
 3.904.174
 
 
 3.895.816
 
 
 3.986.790
 
 
 4.042.961
 
 
 3.974.053
 
 
 68.908
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Onderwijsdeel wo
 
 
 1.592.895
 
 
 1.611.971
 
 
 1.588.295
 
 
 1.641.970
 
 
 1.675.277
 
 
 1.628.730
 
 
 46.547
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Onderzoeksdeel wo
 
 
 1.705.386
 
 
 1.706.967
 
 
 1.707.703
 
 
 1.730.563
 
 
 1.750.117
 
 
 1.728.754
 
 
 21.363
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Deel ondersteuning geneeskundig onderwijs en onderzoek
 
 
 585.754
 
 
 581.042
 
 
 595.447
 
 
 614.257
 
 
 617.567
 
 
 616.569
 
 
 998
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Bekostiging tweede mastergraden in het wo
 
 
 4.257
 
 
 4.194
 
 
 4.371
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Prestatiebox
 
 
 0
 
 
 26.675
 
 
 119.266
 
 
 128.895
 
 
 135.660
 
 
 134.254
 
 
 1.406
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Onderwijskaliteit en studiesucces, en profilering
 
 
 
 26.675
 
 
 119.266
 
 
 128.895
 
 
 135.660
 
 
 134.254
 
 
 1.406
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 39.721
 
 
 
 
 26.218
 
 
 
 
 22.684
 
 
 
 
 10.067
 
 
 
 
 4.709
 
 
 
 
 4.954
 
 
 
 
 – 245
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Subsidieregeling Sirius programma
 
 
 10.929
 
 
 11.543
 
 
 10.302
 
 
 5.443
 
 
 1.726
 
 
 2.407
 
 
 – 681
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Subsidieregeling Huygens Scholarship Programme
 
 
 10.351
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Subsidieregeling Libertas Noodfonds
 
 
 1.000
 
 
 765
 
 
 745
 
 
 605
 
 
 265
 
 
 265
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 3TU’s samenwerking
 
 
 6.066
 
 
 6.000
 
 
 3.500
 
 
 1.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Subsidieregeling Programma Akademie assistenten
 
 
 954
 
 
 957
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Toetsing en Toetsgestuurd leren
 
 
 2.426
 
 
 2.426
 
 
 2.260
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Overig
 
 
 7.995
 
 
 4.527
 
 
 5.877
 
 
 2.519
 
 
 2.718
 
 
 2.282
 
 
 436
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 1.625
 
 
 
 
 1.630
 
 
 
 
 1.584
 
 
 
 
 1.240
 
 
 
 
 1.374
 
 
 
 
 1.362
 
 
 
 
 12
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Uitbesteding
 
 
 1.625
 
 
 1.630
 
 
 1.584
 
 
 1.240
 
 
 1.374
 
 
 1.362
 
 
 12
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 3.270
 
 
 
 
 3.986
 
 
 
 
 3.878
 
 
 
 
 3.769
 
 
 
 
 4.032
 
 
 
 
 3.673
 
 
 
 
 359
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Nederlands-Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO)
 
 
 3.270
 
 
 3.986
 
 
 3.878
 
 
 3.769
 
 
 4.032
 
 
 3.673
 
 
 359
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 21.977
 
 
 
 
 22.316
 
 
 
 
 22.514
 
 
 
 
 21.352
 
 
 
 
 21.647
 
 
 
 
 21.336
 
 
 
 
 311
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Organisaties excl. NVAO, SKI 123, PBT en SURF
 
 
 21.977
 
 
 22.316
 
 
 22.514
 
 
 21.352
 
 
 21.647
 
 
 21.336
 
 
 311
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 25.117
 
 
 
 
 114
 
 
 
 
 963
 
 
 
 
 10.426
 
 
 
 
 592
 
 
 
 
 16
 
 
 
 
 576
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de financiële instrumenten
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 De bekostiging van het hoger onderwijs en onderzoek bestaat uit de hoofdbekostiging en de middelen voor onderwijskwaliteit en studiesucces en profilering (prestatiebox). De bekostiging is voor het hbo met € 35,1 miljoen en voor het wo met € 70,3 miljoen verhoogd. Dit betreft:
 
 
 – 
 Aanpassing op basis van de nieuwe raming van studentenaantallen (hbo + € 18,9 miljoen en wo + € 30,4 miljoen);
 
 
 – 
 De loon- (werkgeverslasten) en prijsbijstelling 2015 en de toevoeging van de kabinetsbijdrage voor 2015 voor de Loonruimte-overeenkomst publieke sector (in totaal voor het hbo + € 31,2 miljoen en voor het wo + € 37,5 miljoen);
 
 
 – 
 Een intertemporele compensatie (hbo – € 9,4 miljoen en wo – € 1,0 miljoen) om de beschikbare budgetten voor Flexibel hoger onderwijs voor volwassenen in overeenstemming te brengen met de beoogde uitgaven;
 
 
 – 
 Diverse kleinere mutaties voor onder andere onderzoek en lerarenbeleid (hbo – € 5,6 miljoen en wo + € 3,4 miljoen).
 
 
 
 Hoofdbekostiging
 Universiteiten (wo) en hogescholen (hbo) ontvangen bekostiging voor onderwijs en onderzoek. De rijksbijdrage wordt jaarlijks aan de universiteiten en hogescholen toegekend als een lumpsum. De rijksbijdrage is gebaseerd op de WHW. In het Uitvoeringsbesluit WHW 2008 en de Regeling financiën hoger onderwijs zijn de bepalingen, bedragen en percentages opgenomen op basis waarvan de rijksbijdrage wordt berekend.
 Onderwijsdeel hbo en wo
 Universiteiten en hogescholen ontvangen een rijksbijdrage vanwege onderwijs. De rijksbijdrage is gebaseerd op de nominale studieduur van de opleiding en het volgen en succesvol afronden van één bachelor- en één masteropleiding. Het onderwijsdeel bestaat uit:
 
 
 a.
 een studentgebonden deel: gebaseerd op het aantal ingeschreven bekostigde studenten en graden (diploma’s), er zijn drie bekostigingsniveaus (laag, hoog en top),
 
 
 b.
 een onderwijsopslag in bedragen: bedragen op basis van afspraken voor kwaliteit, kwetsbare opleidingen en bijzondere voorzieningen, en
 
 
 c.
 een onderwijsopslag als percentage.
 
 
 Deel Ontwerp en ontwikkeling hbo en Onderzoeksdeel wo
 Hogescholen ontvangen een rijksbijdrage vanwege ontwerp en ontwikkeling (praktijkgericht onderzoek). Universiteiten ontvangen een rijksbijdrage vanwege het verrichten van wetenschappelijk onderzoek. Het onderzoeksdeel wo is gebaseerd op:
 
 
 a.
 een studentgebonden deel: gebaseerd op het aantal bekostigde graden,
 
 
 b.
 een deel promoties: gebaseerd op het aantal promoties leidend tot een proefschrift en het aantal ontwerpcertificaten,
 
 
 c.
 een voorziening onderzoek in bedragen: bedragen op basis van afspraken over onder andere sectorplannen en zwaartekracht, en
 
 
 d.
 een voorziening onderzoek in percentages.
 
 
 Deel ondersteuning geneeskundig onderwijs en onderzoek
 De bekostiging van het onderwijs en onderzoek bij de acht academische ziekenhuizen loopt via de universiteiten. Hier kunnen studenten geneeskunde onderwijs volgen en praktijkervaring opdoen. De rijksbijdrage bestaat uit een deel dat is gebaseerd op het aantal ingeschreven studenten en graden, een procentueel deel en een bedrag vanwege rente en afschrijving (voor huisvesting).
 Bekostiging experimenten open bestel hbo
 De experimenten open bestel zijn in 2014 afgerond. De eindevaluatie is op 16 januari 2015 aan de Tweede Kamer aangeboden. Bij de experimenten open bestel kwamen niet-bekostigde opleidingen tijdelijk in aanmerking voor bekostiging. Zoals in de brief aan de Tweede Kamer aangegeven, leiden de experimenten open bestel vanwege de beperkte uitkomsten niet tot aanpassingen in de wetgeving. Wel is er aanleiding om verder te experimenteren, met als doel de vraaggerichtheid van het aanbod van met name deeltijdonderwijs verder te versterken. Dit zal gebeuren in de experimenten met vraagfinanciering en de pilots gericht op flexibilisering, die in 2016 van start gaan. Hierbij zullen de lessen uit de experimenten open bestel worden benut.
 Bekostiging postinitiële masteropleidingen hbo
 De middelen zijn ingezet voor de afwikkeling van de tijdelijke financiering van (eerder goedgekeurde) arbeidsmarktrelevante hbo-masters in prioritaire gebieden.
 Prestatiebox
 Onderwijskwaliteit en studiesucces, en profilering hbo en wo
 Voor de periode 2013–2016 ontvangen hogescholen en universiteiten prestatiebekostiging op basis van individuele prestatieafspraken (zie ook de Strategische Agenda Hoger Onderwijs, Onderzoek en Wetenschap «Kwaliteit in verscheidenheid» en de Hoofdlijnenakkoorden OCW-Vereniging Hogescholen en OCW-VSNU). In het Besluit Experiment prestatiebekostiging hoger onderwijs is bepaald hoe de omvang van de prestatiebekostiging per instelling wordt vastgesteld. De afspraken zijn gemaakt op basis van concrete indicatoren.
 Subsidies
 Subsidieregeling stimulering Bèta/techniek (hbo)
 Hiermee wordt de ontwikkeling van drie Centres of Expertise (CoE’s) hbo gefinancierd, naast de zeventien CoE’s waarvan de ontwikkeling gefinancierd wordt uit de middelen voor profilering. De CoE’s, die met cofinanciering van bedrijven en instellingen tot stand komen, zijn gericht op toponderwijs, toponderzoek en innovaties. Uitgangpunt hierbij is 25% financiering uit het werkveld, 25% van onderwijsinstellingen en 50% profileringsbekostiging. Het budget is per saldo met € 2,8 miljoen verhoogd. Dit betreft een naar beleidsartikel 6 (hbo) overgeboekte aandeel van beleidsartikel 4 (mbo) voor de Centra voor innovatief vakmanschap (€ 1,1 miljoen), een intertemporele compensatie binnen beleidsartikel 6 (hbo) gepleegd om de beschikbare budgetten voor het Sectorplan mbo-hbo techniek in overeenstemming te brengen met de beoogde uitgaven (voor 2015 + € 1,6 miljoen) en de loon- (werkgeverslasten) en prijsbijstelling 2015 (+ € 0,1 miljoen).
 Subsidieregeling Sirius programma (hbo en wo)
 Om meer inzicht te krijgen in de wijze waarop excellentie in het hoger onderwijs gerealiseerd kan worden is tot en met 2011 aan verschillende meerjarige projecten een subsidie toegekend voor de bachelorfase. Daarnaast is in 2010 een subsidie toegekend aan zes universiteiten voor projecten in de masterfase. De projecten werden uitgevoerd in de periode 2008–2014, in 2015 zijn de resultaten beschikbaar gekomen in het overall auditrapport. Uit de eindrapportage van het excellentieprogramma Sirius blijkt dat er een cultuuromslag teweeg is gebracht, naar meer uitdagend en intensief onderwijs, en het draagvlak bij studenten en docenten groot is.
 Subsidieregeling Libertas Noodfonds (hbo en wo)
 Het Libertas Noodfonds is er voor studenten die niet in hun land van herkomst kunnen (blijven) studeren, omdat vanwege politieke redenen hen het studeren onmogelijk wordt gemaakt of zij daarin ernstig worden belemmerd. In 2015 waren er geen landen aangewezen waarvan ingezetenen een beroep konden doen op het Libertas Noodfonds. De middelen hebben betrekking op de afwikkeling van eerder toegekende financiële steun aan studenten uit Zimbabwe en Wit-Rusland (deze landen waren eerder aangewezen).
 Overig (hbo en wo)
 Bij dit financiële instrument zijn afzonderlijk voor de sectoren hbo en wo overige toekenningen opgenomen die gelijk dan wel kleiner zijn dan € 1 miljoen.
 Opdrachten
 Uitbesteding (hbo en wo)
 Voor de beleidsontwikkeling worden opdrachten verstrekt voor het uitvoeren van diensten. Het gaat hierbij met name om opdrachten voor beleidsgericht onderzoek.
 Bijdrage aan agentschappen
 DUO
 De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorganisatie van het Ministerie van OCW en levert producten en diensten op het terrein van bekostiging van instellingen, financiering van studenten en informatievoorziening. Het betreft het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO voor deze begrotingsartikelen.
 Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s
 Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO)
 De NVAO is als onafhankelijke, binationale accreditatieorganisatie opgericht door de Nederlandse en Vlaamse overheid en geeft een deskundig en objectief oordeel over de kwaliteit van het hoger onderwijs in Nederland en Vlaanderen. Het betreft hier de bijdrage die de Nederlandse overheid rechtstreeks aan de NVAO heeft vergoed voor de uitvoering van haar taken.
 NWO
 Praktijkgericht onderzoek hbo: Van hogescholen wordt verwacht dat zij een centrale rol in de Nederlandse en internationale kennisinfrastructuur vervullen. Voor praktijkgericht onderzoek hebben hogescholen direct toegang tot de competitieve onderzoekgeldstroom voor het hbo: het RAAK-programma (voormalige Regeling bevordering kennisfunctie hogescholen). De middelen voor het RAAK-programma zijn vanaf 2014 ingebed bij NWO. Het budget voor 2015 is met € 1,5 miljoen verhoogd, vanwege bijdragen van de Ministeries van Economische Zaken en Infrastructuur en Milieu aan het Nationaal Regieorgaan Praktijkgericht Onderzoek SIA voor het uitvoeren van onderzoek (+ € 1,3 miljoen) en loon- en prijsbijstelling 2015 (+ € 0,2 miljoen).
 Promotiebeurs voor leraren: Leraren in het po, vo, mbo en hbo worden in staat gesteld om onderzoek te verrichten dat uitmondt in een proefschrift. De leraren krijgen, met behoud van salaris, vijf jaar lang twee dagen per week vrij om te werken aan onderzoek. Het verstrekken van de beurzen geschiedt via de bekostiging van NWO.
 Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
 Het betreft hier de (structurele) bekostiging van organisaties die beleidsmatig prioritaire taken uitvoeren, ofwel activiteiten uitvoeren die betrekking hebben op de belangenbehartiging van studenten, ofwel taken uitvoeren die voortkomen uit verdragsrechtelijke verplichtingen.
 Ontvangsten
 De ontvangsten betreffen met name terugvorderingen bij instellingen en andere subsidieontvangers als gevolg van eindafrekeningen van toegekende subsidies.
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 8)
 
 
 Artikel
 
 
 8.
 INTERNATIONAAL BELEID
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 Bevorderen van internationale samenwerking en uitwisseling ter ondersteuning en versterking van de kwaliteit van onderwijs, cultuur en wetenschap en ter verdere ontwikkeling van internationale competenties van lerenden, docenten, kunstenaars en wetenschappers.
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 
 Stimuleren: Bij het uitvoeren van de algemene doelstelling ligt de nadruk op het zoveel mogelijk stimuleren en ondersteunen van instellingen en burgers om zich op een internationale omgeving te oriënteren. Daartoe zorgt de Minister vanuit haar stelselverantwoordelijkheid voor de benodigde internationaal-bestuurlijke randvoorwaarden, bijvoorbeeld door afspraken te maken over wederzijdse beroepserkenning, kwaliteitszorg en grensverkeer en door de uitwisseling van best practices. De Minister opereert hierbij binnen multilaterale kaders als de Europese Unie, OESO en de Unesco en andere – vaak daarbij aangesloten – organisaties, alsmede via bilaterale contacten, verdragen, Memorandums of Understanding, etc. Daarnaast wordt gebruik gemaakt van stimuleringsmaatregelen in de vorm van fondsen en beurzen en worden faciliterende en uitvoerende instanties gefinancierd, zoals EP-Nuffic, Neth-ER en het Duitsland Instituut Amsterdam. De bevordering van internationale samenwerking is ondersteunend aan de beleidsdoelstellingen van OCW. De voorgenomen activiteiten zijn dan ook voor een belangrijk deel opgenomen in de betreffende beleidsartikelen.
 
 De internationale activiteiten van OCW geven tenslotte mede-ondersteuning aan de doelstellingen en ambities van het bredere buitenlandse beleid, specifiek op de terreinen van OCW.
 
 
 Indicatoren/kengetallen
 
 Internationale – ondersteunende – maatregelen laten zich moeilijk vangen in «harde» cijfers en beleidsconclusies. In gevallen waar dit wel mogelijk is, bijvoorbeeld bij de bevordering van in- en uitgaande studiemobiliteit of bij de bevordering van culturele activiteiten in het buitenland, zijn relevante cijfers te volgen op Trends in Beeld en Onderwijs in Cijfers. Uit deze cijfers blijkt bijvoorbeeld dat in het hoger beroepsonderwijs (hbo) en het wetenschappelijk onderwijs (wo) het aantal Nederlandse studenten dat naar het buitenland gaat om een volledige studie te behalen is toegenomen. Ook is te zien dat in het primair onderwijs (po) zowel het aantal deelnemende scholen als deelnemende leerlingen dat deelneemt aan vroeg vreemdetalenonderwijs de afgelopen jaren is toegenomen.
 
 
 
 Beleidsconclusies
 
 Bij de ten uitvoerlegging van de in de begroting opgenomen voornemens zijn er geen bijzondere ontwikkelingen opgetreden die een aanpassing of afwijking van die voornemens noodzakelijk maakten. Zoals voorgenomen zijn het Europees Platform en Nuffic in 2015 gefuseerd en de nieuwe organisatie heet nu EP-Nuffic.
 
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 8.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 8 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 HGIS realisatie
 
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 12.591
 
 
 
 
 7.312
 
 
 
 
 8.673
 
 
 
 
 13.973
 
 
 
 
 14.645
 
 
 
 
 6.582
 
 
 
 
 8.063
 
 
 
 
 865
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 16.543
 
 
 
 
 16.215
 
 
 
 
 15.704
 
 
 
 
 12.330
 
 
 
 
 12.669
 
 
 
 
 11.235
 
 
 
 
 1.434
 
 
 
 
 810
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 1.641
 
 
 
 
 1.345
 
 
 
 
 1.422
 
 
 
 
 1.297
 
 
 
 
 1.559
 
 
 
 
 1.739
 
 
 
 
 – 180
 
 
 
 
 135
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Duitsland Instituut Amsterdam (DIA)
 
 
 800
 
 
 732
 
 
 842
 
 
 773
 
 
 724
 
 
 725
 
 
 – 1
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Netherlands house for Education and Research (Neth-ER)
 
 
 500
 
 
 450
 
 
 450
 
 
 450
 
 
 600
 
 
 600
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Frans-Nederlandse academie (FNA)
 
 
 194
 
 
 114
 
 
 
 20
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Incidentele subsidies voor het uitwisselen van cultuur
 
 
 147
 
 
 49
 
 
 130
 
 
 24
 
 
 135
 
 
 364
 
 
 – 229
 
 
 135
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Overige incidentele subsidies
 
 
 
 
 
 30
 
 
 100
 
 
 50
 
 
 50
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 140
 
 
 
 
 283
 
 
 
 
 262
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 359
 
 
 
 
 205
 
 
 
 
 154
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Beleidsonderzoek en benchmarking
 
 
 18
 
 
 143
 
 
 153
 
 
 6
 
 
 33
 
 
 100
 
 
 – 67
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Incidentele Internationale activiteiten
 
 
 122
 
 
 140
 
 
 109
 
 
 
 22
 
 
 105
 
 
 – 83
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 EU-Voorzitterschap
 
 
 
 
 
 
 304
 
 
 0
 
 
 304
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 14.262
 
 
 
 
 14.087
 
 
 
 
 13.520
 
 
 
 
 10.577
 
 
 
 
 10.301
 
 
 
 
 8.841
 
 
 
 
 1.460
 
 
 
 
 225
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 OCW-vertegenwoordiging in het buitenland
 
 
 1.549
 
 
 1.777
 
 
 1.631
 
 
 141
 
 
 135
 
 
 135
 
 
 0
 
 
 135
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Europees Platform (EP Nuffic)
 
 
 5.677
 
 
 5.410
 
 
 5.455
 
 
 4.690
 
 
 3.505
 
 
 3.485
 
 
 20
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Nederlandse Taalunie
 
 
 3.287
 
 
 3.124
 
 
 3.179
 
 
 3.224
 
 
 4.140
 
 
 2.640
 
 
 1.500
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Europa College Brugge
 
 
 30
 
 
 30
 
 
 30
 
 
 30
 
 
 30
 
 
 30
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Unesco
 
 
 20
 
 
 40
 
 
 8
 
 
 
 0
 
 
 20
 
 
 – 20
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 OESO CERI
 
 
 74
 
 
 73
 
 
 70
 
 
 67
 
 
 69
 
 
 76
 
 
 – 7
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Fulbright Center
 
 
 408
 
 
 408
 
 
 408
 
 
 388
 
 
 368
 
 
 368
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 DCICC
 
 
 90
 
 
 90
 
 
 90
 
 
 90
 
 
 90
 
 
 90
 
 
 0
 
 
 90
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Stichting Ons Erfdeel
 
 
 205
 
 
 205
 
 
 185
 
 
 185
 
 
 185
 
 
 185
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Nationaal Agentschap Erasmus + Onderwijs & Training
 
 
 1.731
 
 
 1.748
 
 
 1.748
 
 
 1.762
 
 
 1.779
 
 
 1.762
 
 
 17
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Programma's Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
 
 
 1.161
 
 
 1.162
 
 
 716
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Incidentele EU-programma's en activiteiten
 
 
 30
 
 
 20
 
 
 
 
 0
 
 
 50
 
 
 – 50
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan andere begrotingshoofdstukken
 
 
 
 
 500
 
 
 
 
 500
 
 
 
 
 500
 
 
 
 
 450
 
 
 
 
 450
 
 
 
 
 450
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 450
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Vlaams-Nederlands huis DeBuren (Hoofdstuk V BuZa)
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 450
 
 
 450
 
 
 450
 
 
 0
 
 
 450
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 16
 
 
 
 
 41
 
 
 
 
 754
 
 
 
 
 310
 
 
 
 
 113
 
 
 
 
 99
 
 
 
 
 14
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de instrumenten
 
 De realisatie van de uitgaven in 2015 ligt € 1,4 miljoen hoger dan oorspronkelijk begroot. De belangrijkste verhoging is een eenmalige ophoging van het budget van de Nederlandse Taalunie ter bekostiging van de reorganisatiekosten van de Nederlandse Taalunie, Erasmus Taalcentrum en het Instituut voor Nederlandse Lexicologie om zo een omvangrijke bezuiniging te kunnen realiseren. De verplichtingen zijn met € 8,1 miljoen verhoogd. De belangrijkste verhoging van de verplichtingen is ontstaan door de bovengenoemde verhoging van de uitgaven, door het toevoegen van de post EU-Voorzitterschap en door meerjarige verplichtingen, zoals aan Neth-ER en EP-Nuffic, met kasgevolgen in 2016, 2017 en 2018. Bij de toelichting op de financiële instrumenten worden de grootste verschillen nader beschreven.
 
 Subsidies
 Duitsland Instituut Amsterdam
 Het Duitsland Instituut Amsterdam (DIA) genereert en verspreidt kennis in Nederland over de ontwikkelingen in Duitsland op het raakvlak van onderwijs, wetenschap en maatschappij. Het instituut doet dat onder meer met behulp van wetenschappelijk onderzoek, onderwijsprojecten en voorlichtingsactiviteiten (cofinanciering met Universiteit van Amsterdam en Deutsche Akademische Austausch Dienst (DAAD)). Daarnaast voert het DIA een pilotprogramma studiemobiliteit uit, dat de samenwerking moet stimuleren tussen Nederlandse en Duitse instellingen van hoger onderwijs, alsook de mobiliteit van Nederlandse studenten naar Duitsland moet vergroten. Hier is sprake van cofinanciering van Duitse zijde (50/50). In totaal is er voor de jaren 2013 t/m 2015 € 0,4 miljoen toegekend voor het actieprogramma Bevordering Onderwijsmobiliteit naar Duitsland. In 2015 heeft een evaluatie plaatsgevonden van het DIA. Het evaluatierapport is positief en adviseert OCW om het DIA in de lucht te houden met een gelijk budget bij gelijkblijvende doelstellingen. OCW herkent zich in de conclusies.
 Frans-Nederlandse Academie
 De financiering van de Frans-Nederlandse Academie is, conform de subsidietaakstelling, stopgezet.
 Neth-ER
 Neth-ER is opgericht in 2006 door acht Nederlandse veldorganisaties werkzaam op de gebieden onderzoek, onderwijs en innovatie (onder andere TNO, KNAW, VSNU, MBO-Raad, NWO, Europees Platform). Hun gezamenlijke doel is om de Nederlandse participatie aan de Europese programma’s te vergroten.
 Incidentele subsidies voor het uitwisselen van cultuur
 Dit betreft middelen gereserveerd voor incidentele activiteiten ter bevordering van de samenwerking op het gebied van cultuur. Er zijn subsidies verstrekt aan de Speciaal Gezant Geletterdheid voor UNESCO en aan het Dutch Centre for International Cultural Cooperation.
 Overige incidentele subsidies
 Dit betreft middelen gereserveerd voor overige incidentele internationale subsidies. Er zijn subsidies verstrekt aan het Fulbright Center, Stichting News en de Unesco.
 Opdrachten
 Beleidsonderzoek en benchmarking
 Dit betreft middelen ten behoeve van beleidsonderzoek, onder meer naar de effectiviteit van internationalisering en ten behoeve van benchmarking in het kader van de relevante internationale organisaties. In 2015 is beperkt gebruik gemaakt van deze middelen: er is een evaluatie uitgevoerd naar de effectiviteit en efficiëntie van het Duitsland Instituut Amsterdam.
 Incidentele internationale activiteiten
 Dit betreft middelen gereserveerd voor incidentele activiteiten ter bevordering van de samenwerking welke bij het opstellen van de begroting niet zijn te voorzien. Het betreft in 2015 bijdragen in het kader van de viering van de betrekkingen tussen Nederland en Canada en in het kader van de betrekkingen tussen Nederland en Duitsland.
 EU-Voorzitterschap
 Van januari t/m juni 2016 is Nederland Voorzitter van de Raad van de EU. In 2015 zijn de voorbereidingen van het EU-voorzitterschap gestart en in december 2015 is de eerste OCW bijeenkomst georganiseerd.
 Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
 OCW-vertegenwoordiging
 In 2015 betreft het de kosten voor de Permanente Vertegenwoordiging bij de Unesco.
 Europees Platform (EP-Nuffic)
 Het Europees Platform is in 2015 gefuseerd met Nuffic en heet voortaan EP-Nuffic. EP-Nuffic ondersteunt de internationalisering in het onderwijs. In het primair en voortgezet onderwijs doet EP-Nuffic dit met kennis en kleine financiële bijdrages voor onder meer expertiseontwikkeling en mobiliteit van leerlingen, onderwijzend personeel, voor vroegtijdig vreemdetalenonderwijs, tweetalig onderwijs en internationale uitwisseling.
 Nederlandse Taalunie
 De Nederlandse Taalunie is de verdragsorganisatie waarin Nederland, Vlaanderen en Suriname samenwerken op het gebied van het Nederlands. De Taalunie is de organisatie die namens de overheden van Nederland en Vlaanderen het taalbeleid vormgeeft. Zij doet daartoe voorstellen aan het Comité van Ministers van de Taalunie. De Taalunie stimuleert ook de uitwerking van door het Comité van Ministers vastgesteld beleid door organisaties te steunen die op veel taalgebonden terreinen werkzaam zijn. Het jaar 2015 heeft sterk in het teken gestaan van de verwerking van een omvangrijke bezuiniging op de Taalunie. Dat heeft geleid tot een reorganisatie van het algemeen secretariaat van de Taalunie en tot bezuinigingen op organisaties die onder de Taalunie ressorteren.
 Europa College Brugge
 Het Europa College te Brugge is een postuniversitaire opleiding voor onderzoek naar Europese eenwording, gefinancierd door EU en EU-Lidstaten.
 Unesco
 Dit betreft de deelname aan diverse projecten in het kader van de Unesco.
 OESO CERI
 OESO CERI betreft de deelname aan diverse onderwijsprojecten en -onderzoeken in het kader van het Centre for Educational Research and Innovation (CERI), onderdeel van de OESO.
 Fulbright Center
 Het Fulbright Center verzorgt mobiliteitsprogramma’s voor het hoger onderwijs via beurzen voor uitwisseling met de Verenigde Staten (met bijdragen van de Amerikaanse regering).
 Cultural Contact Point
 Het Cultural Contact Point geeft advies over de subsidieregelingen van het EU-cultuurprogramma en biedt begeleiding bij het doen van een aanvraag. Het is een uitvoerend orgaan ten behoeve van het EU-Cultuurprogramma en ondergebracht bij het Dutch Centre for International Cultural Cooperation (DCICC).
 Stichting Ons Erfdeel
 De Vlaams-Nederlandse vereniging Ons Erfdeel wil de cultuur van Vlaanderen en Nederland in het buitenland bekend maken en de culturele samenwerking tussen de Nederlandssprekenden bevorderen, onder meer met behulp van het tijdschrift Ons Erfdeel en het Jaarboek The Low Countries.
 Nationaal Agentschap Erasmus+
 Het Nationaal Agentschap Erasmus+ Onderwijs en Training is belast met het beheer en de uitvoering in Nederland van het EU programma Erasmus+. Het Agentschap is de opvolger van het voormalige Agentschap Leven Lang Leren.
 Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
 In het jaar 2015 zijn er vanwege een subsidietaakstelling uit 2013 geen nieuwe activiteiten gestart.
 Incidentele EU-programma’s en activiteiten
 Dit betreft middelen gereserveerd voor incidentele activiteiten en verplichtingen in het kader van de EU en deelname aan EU-programma’s, welke bij het opstellen van de begroting niet zijn te voorzien. In het jaar 2015 zijn geen uitgaven op dit artikelonderdeel gedaan.
 Bijdragen aan andere begrotingshoofdstukken
 Vlaams-Nederlands Huis De Buren
 Het Vlaams-Nederlands Huis De Buren is in 2004 opgericht door de Nederlandse en Vlaamse regering als een culturele organisatie en als ruimte voor debat en reflectie (subsidiëring vindt plaats via begrotingshoofdstuk V (Buitenlandse Zaken).
 Ontvangsten
 De ontvangsten zijn afkomstig van een eindafrekening van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland.
 Internationale uitgaven OCW-breed
 Het vergroten van internationale mobiliteit en grensoverschrijdende samenwerking tussen instellingen is een inzet die niet alleen plaatsvindt op dit artikel. Veel internationaliseringsbeleid is elders ondergebracht binnen de OCW-begroting. Hieronder is een overzicht opgenomen van de totale internationale uitgaven van OCW per beleidsartikel en daaraan gekoppeld, welk deel daarvan deel uitmaakt van de Homogene groep internationale samenwerking (HGIS), die wordt gecoördineerd door het Ministerie van Buitenlandse Zaken.
 
 Tabel 8.2 Internationale uitgaven OCW (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 HGIS realisatie
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Primair onderwijs (artikel 1)
 
 
 20.291
 
 
 20.992
 
 
 22.015
 
 
 16.854
 
 
 15.889
 
 
 15.962
 
 
 – 73
 
 
 
 
 
 Voortgezet onderwijs (artikel 3)
 
 
 4.660
 
 
 4.631
 
 
 4.179
 
 
 4.083
 
 
 4.174
 
 
 2.947
 
 
 1.227
 
 
 
 
 
 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie (artikel 4)
 
 
 830
 
 
 1.217
 
 
 1.181
 
 
 820
 
 
 1.457
 
 
 340
 
 
 1.117
 
 
 
 
 
 Hoger beroepsonderwijs (artikel 6)
 
 
 3.453
 
 
 3.453
 
 
 3.453
 
 
 3.155
 
 
 3.155
 
 
 3.155
 
 
 
 3.155
 
 
 
 
 Wetenschappelijk onderwijs (artikel 7)
 
 
 87.582
 
 
 74.813
 
 
 72.759
 
 
 67.727
 
 
 69.410
 
 
 65.787
 
 
 3.623
 
 
 51.688
 
 
 
 
 Internationaal beleid (artikel 8)
 
 
 16.543
 
 
 16.215
 
 
 15.704
 
 
 12.171
 
 
 12.669
 
 
 11.235
 
 
 1.434
 
 
 810
 
 
 
 
 Studiefinanciering (artikel 11)
 
 
 55.165
 
 
 63.775
 
 
 68.783
 
 
 73.524
 
 
 83.373
 
 
 70.000
 
 
 13.373
 
 
 
 
 
 Kunsten (artikel 14)
 
 
 19.211
 
 
 18.017
 
 
 12.847
 
 
 12.174
 
 
 
 
 
 
 
 
 Cultureel erfgoed (artikel 14)
 
 
 2.129
 
 
 2.578
 
 
 2.336
 
 
 2.399
 
 
 
 
 
 
 
 
 Media (artikel 14 en 15)
 
 
 50.306
 
 
 49.891
 
 
 2.140
 
 
 1.849
 
 
 
 
 
 
 
 
 Cultuur (artikel 14)
 
 
 
 
 
 
 14.121
 
 
 13.622
 
 
 499
 
 
 5.393
 
 
 
 
 Media (artikel 15)
 
 
 
 
 
 
 152
 
 
 147
 
 
 5
 
 
 0
 
 
 
 
 Onderzoek en wetenschappen (artikel 16)
 
 
 91.964
 
 
 99.359
 
 
 91.438
 
 
 92.848
 
 
 92.335
 
 
 90.826
 
 
 1.509
 
 
 454
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 352.134
 
 
 
 
 354.941
 
 
 
 
 296.835
 
 
 
 
 287.604
 
 
 
 
 296.735
 
 
 
 
 274.021
 
 
 
 
 22.714
 
 
 
 
 61.500
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 
 De internationale culturele uitgaven van OCW (Kunsten, Cultureel erfgoed en Media) zijn vanaf 2015 conform de begrotingsartikelen ingedeeld in twee posten van Cultuur(artikel 14) en Media (artikel 15).
 De uitgaven op de Homogene groep internationale samenwerking (HGIS) zijn begrepen in de totale realisaties in het jaar 2015.
 De beleidsprestaties zijn – waar nodig en relevant – toegelicht bij de betreffende beleidsartikelen.
 Voor artikel 11 (Studiefinanciering) geldt dat de bedragen indicaties zijn van de omvang van uitgaven aan internationale studiefinanciering (diplomamobiliteit). Het betreft zowel de relevante als niet-relevante uitgaven voor meeneembare studiefinanciering (dit is uitgaande studentenmobiliteit) en voor inkomende mobiliteit (EU-studenten die een vorm van collegegeldvergoeding krijgen).
 
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 9)
 
 
 Artikel
 
 
 9.
 ARBEIDSMARKT- EN PERSONEELSBELEID
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 De kwaliteit van het onderwijs wordt gewaarborgd door de beschikbaarheid van voldoende personeel van voldoende kwaliteit voor alle onderwijsdeelnemers.
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 De Minister is verantwoordelijk voor een onderwijsstelsel dat zodanig functioneert dat het onderwijs aansluit bij de talenten en ambities van individuele leerlingen/studenten en bij de behoefte van de maatschappij. De leraar en de schoolleider zijn daarbij cruciaal.
 
 
 Financieren: De Minister draagt bij aan het lerarenbeleid op scholen door het financieren van de onderwijssectoren voor een betere beloning van docenten en van projecten op het gebied van arbeidsmarkt- en personeelsbeleid. Dit via aanvullende bekostiging, subsidies en opdrachten.
 
 Stimuleren: De Minister is verantwoordelijk voor de uitvoering van directe stimuleringsmaatregelen ten behoeve van de ontwikkeling van de kwaliteit en professionaliteit van docenten en het bijdragen aan een aantrekkelijk beroep. Dit door middel van het in 2007 uitgebrachte actieplan «LeerKracht van Nederland», het in mei 2011 uitgebrachte actieplan «Leraar 2020, een krachtig beroep»! en de in oktober 2013 opgestelde «Lerarenagenda 2013–2020: de leraar maakt het verschil» en de op basis daarvan met belanghebbenden afgesloten convenanten en bestuursakkoorden.
 
 Regisseren: De Minister draagt verantwoordelijkheid voor het borgen van de onderwijskwaliteit van scholen. Om deze verantwoordelijkheid waar te maken, levert zij een bijdrage aan het zorgen voor voldoende docenten van voldoende kwaliteit. Zij doet dat door wetten en regels uit te vaardigen voor goed bestuur, door een dialoog te voeren met en toezicht te houden op belanghebbenden, en zo nodig actief regie te voeren.
 
 
 Indicatoren/kengetallen
 
 De indicatoren voor het arbeidsmarkt- en personeelsbeleid worden beschreven in de beleidsagenda en in Trends in Beeld.
 
 
 
 Beleidsconclusies
 
 Het beleid, zoals voorgenomen in de begroting 2015 voor het arbeidsmarkt- en personeelsbeleid, is overeenkomstig uitgevoerd. Zo zijn de maatregelen (lerarenbeurs, innovaties, registers, kwaliteit lerarenopleidingen etc.) voor het stimuleren van de professionele ontwikkeling van leraren en het op peil houden van de omvang en kwaliteit van de lerarenpopulatie voortgezet en op onderdelen geïntensiveerd via de impuls leraren tekortvakken vo en de versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen. In het beleidsverslag wordt een en ander nader toegelicht. In het onderdeel realisatie beleidsdoorlichtingen van het beleidsverslag wordt ingegaan op de beleidsdoorlichting «Prestaties van leerlingen en studenten omhoog».
 
 Het afgelopen jaar is hard gewerkt aan de implementatie van de bestuurlijke afspraken en het realiseren van de doelen van de Lerarenagenda. Het wetsvoorstel over het lerarenregister is in 2015 aan de Raad van State voorgelegd ter advisering. Er zijn verder positieve ontwikkelingen te zien, zoals de verbetering van de kwaliteit van pabo’s, de begeleiding van starters in het voortgezet onderwijs en het HRM-beleid in het mbo. Er zijn ook onderwerpen waar het beter kan. Voorbeelden zijn: de aandacht voor het beroepsonderwijs in de lerarenopleidingen, de begeleiding van startende leraren in het po en het HRM-beleid in het po en vo. Zie voor verdere informatie over de resultaten en de oorzaken, de voortgangsrapportage van de Lerarenagenda, zoals die in november 2015 aan de Tweede Kamer is aangeboden. Daar wordt ook ingegaan op de intensivering van de samenwerking tussen de onderwijssectoren om de ambities van de Lerarenagenda dichterbij te brengen. Een overzicht is ook te vinden op Trends In Beeld. Voor de kwantitatieve ontwikkeling van vraag en aanbod op de onderwijsarbeidsmarkt voor po, vo en mbo op de lange termijn, is er de arbeidsmarktbrief van november 2015. Andere indicatoren voor het arbeidsmarkt- en personeelsbeleid worden beschreven in Trends in beeld.
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 9.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 9 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 
 20111Door de nieuwe indeling conform verantwoord begroten zijn de uitgaven op het niveau van bekostiging, subsidies en opdrachten voor de jaren 2010 en 2011 niet te reconstrueren.
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 312.184
 
 
 
 
 328.100
 
 
 
 
 366.525
 
 
 
 
 153.898
 
 
 
 
 168.537
 
 
 
 
 257.146
 
 
 
 
 – 88.609
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 273.113
 
 
 
 
 257.651
 
 
 
 
 343.509
 
 
 
 
 339.016
 
 
 
 
 209.749
 
 
 
 
 249.541
 
 
 
 
 – 39.792
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 
 128.385
 
 
 
 
 156.953
 
 
 
 
 157.130
 
 
 
 
 18.720
 
 
 
 
 24.168
 
 
 
 
 – 5.448
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Hoofdbekostiging
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Beloning LeerKracht lumpsum po/vo/bve
 
 
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Prestatiebox
 
 
 
 21.640
 
 
 33.700
 
 
 33.700
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Professionalisering po/vo/bve
 
 
 
 21.640
 
 
 33.700
 
 
 33.700
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Aanvullende bekostiging
 
 
 
 106.745
 
 
 123.253
 
 
 123.430
 
 
 18.720
 
 
 24.168
 
 
 – 5.448
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Functiemix VO Randstadregio's
 
 
 
 52.339
 
 
 61.089
 
 
 61.075
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Salarismix MBO Randstadregio's
 
 
 
 34.888
 
 
 40.906
 
 
 41.001
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Tegemoetkoming kosten opleidingsscholen
 
 
 
 14.030
 
 
 15.760
 
 
 16.120
 
 
 18.720
 
 
 24.168
 
 
 – 5.448
 
 
 
 
 
 –
 
 
 G.O.- en vakbondsfaciliteiten po
 
 
 
 5.488
 
 
 5.498
 
 
 5.234
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 
 110.228
 
 
 
 
 161.865
 
 
 
 
 156.984
 
 
 
 
 177.228
 
 
 
 
 198.125
 
 
 
 
 – 20.897
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Lerarenbeurs/zij-instroom
 
 
 
 74.980
 
 
 85.810
 
 
 81.474
 
 
 111.722
 
 
 123.200
 
 
 – 11.478
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Impuls lerarentekorten vo en wetenschap en techniek pabo
 
 
 
 0
 
 
 7.366
 
 
 16.103
 
 
 20.366
 
 
 27.300
 
 
 – 6.934
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen
 
 
 
 0
 
 
 15.510
 
 
 17.942
 
 
 16.779
 
 
 17.100
 
 
 – 321
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Verankering academische opleidingsschool
 
 
 
 2.450
 
 
 2.530
 
 
 2.665
 
 
 2.383
 
 
 2.640
 
 
 – 257
 
 
 
 
 
 –
 
 
 InnovatieImpuls Onderwijs
 
 
 
 4.885
 
 
 4.883
 
 
 2.726
 
 
 385
 
 
 1.000
 
 
 – 615
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Arbeidsmarkt-/kennisactiviteiten po
 
 
 
 2.230
 
 
 2.230
 
 
 2.230
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Onderwijscoöperatie
 
 
 
 2.900
 
 
 2.900
 
 
 2.900
 
 
 2.908
 
 
 2.945
 
 
 – 37
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Open Universiteit (LOOK)
 
 
 
 6.370
 
 
 14.412
 
 
 1.937
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Promotiebeurs voor leraren
 
 
 
 2.282
 
 
 6.803
 
 
 7.874
 
 
 7.610
 
 
 7.625
 
 
 – 15
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Projecten professionalisering
 
 
 
 1.269
 
 
 1.079
 
 
 959
 
 
 1.327
 
 
 2.000
 
 
 – 673
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Projecten regionale arbeidsmarktproblematiek
 
 
 
 571
 
 
 5.356
 
 
 7.335
 
 
 4.733
 
 
 5.000
 
 
 – 267
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Caribisch Nederland
 
 
 
 2.097
 
 
 2.097
 
 
 2.097
 
 
 2.308
 
 
 2.097
 
 
 211
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Overige projecten
 
 
 
 10.194
 
 
 10.889
 
 
 10.742
 
 
 6.707
 
 
 7.218
 
 
 – 511
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 
 3.520
 
 
 
 
 9.571
 
 
 
 
 9.168
 
 
 
 
 7.302
 
 
 
 
 21.092
 
 
 
 
 – 13.790
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Onderzoek, ramingen en communicatie
 
 
 
 3.520
 
 
 9.571
 
 
 9.168
 
 
 7.302
 
 
 21.092
 
 
 – 13.790
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 3.072
 
 
 
 
 7.585
 
 
 
 
 7.173
 
 
 
 
 7.770
 
 
 
 
 6.499
 
 
 
 
 6.156
 
 
 
 
 343
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Dienst Uitvoering Onderwijs
 
 
 3.072
 
 
 7.585
 
 
 7.173
 
 
 7.770
 
 
 6.499
 
 
 6.156
 
 
 343
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 7.852
 
 
 
 
 7.933
 
 
 
 
 7.947
 
 
 
 
 7.964
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Stichting Vervangingsfonds Bedrijfsgezondheid
 
 
 7.852
 
 
 7.933
 
 
 7.947
 
 
 7.964
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 5.216
 
 
 
 
 7.335
 
 
 
 
 8.576
 
 
 
 
 6.544
 
 
 
 
 7.596
 
 
 
 
 6.000
 
 
 
 
 1.596
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de instrumenten
 
 De realisatie van de uitgaven van het arbeidsmarkt en personeelsbeleid is circa € 39,8 miljoen lager dan oorspronkelijk geraamd. De realisatie van de ontvangsten is € 1,6 miljoen hoger dan geraamd. De verschillen worden bij de toelichting op de instrumenten verduidelijkt.
 
 Verplichtingen
 De verplichtingen worden met € 88,6 miljoen verlaagd. Het verschil tussen de verplichtingen- en uitgavenmutaties (€ 48,8 miljoen) wordt veroorzaakt doordat in 2014 en eerder verplichtingen zijn aangegaan, met name voor de regeling versterking samenwerking lerarenopleidingen in scholen en promotiebeurs, waarvan in de oorspronkelijke begroting was geraamd dat deze verplichtingen (deels) in 2015 zouden worden aangegaan. Dit heeft dus wel geleid tot uitgaven in 2015, terwijl de verplichting is geboekt in 2014 of eerder.
 Hoofdbekostiging
 Aanvullende bekostiging
 Tegemoetkoming kosten opleidingsscholen
 Om de samenwerking tussen lerarenopleidingen en het afnemend veld te verbeteren zijn 55 opleidingsscholen (samenwerkingsverbanden van één of meer lerarenopleidingen met één of meer scholen voor po, vo en mbo) erkend en 7 aspirant opleidingsscholen. Zij hebben in 2015 € 18,7 miljoen aan bekostiging ontvangen om gezamenlijk leraren op de werkplek op te leiden. Dit blijft € 5,5 miljoen achter bij de begrote bedragen omdat het aantal studenten (bepalend voor het niveau van de bekostiging) op de betreffende scholen nog niet het maximum heeft bereikt dat in de aanvullende bekostigingsregeling is opgenomen.
 Subsidies
 Lerarenbeurs/zij-instroom
 In totaal is er op de lerarenbeurs € 103,7 miljoen en op de regeling zij-instroom € 8,0 miljoen gerealiseerd.
 De lerarenbeurs bestaat uit een tegemoetkoming in de studiekosten voor een bachelor- en masteropleiding voor leraren po, vo, mbo en hbo en een subsidie voor het verlenen van studieverlof voor werkgevers. De beurs is een middel om verdere professionalisering van leraren door verhoging van het kwalificatieniveau te bewerkstelligen. Bij de voorjaarsnota is er € 20,7 miljoen toegevoegd aan de lerarenbeurs vanuit de sectorakkoorden en daarmee was het totaal beschikbare budget voor de lerarenbeurs € 135,9 miljoen. Uiteindelijk is er in 2015 € 103,7 miljoen op de lerarenbeurs gerealiseerd. Dit is ruim € 28 miljoen meer dan in 2014, maar nog steeds € 32 miljoen minder dan dat er budget beschikbaar was.
 De subsidie zij-instroom kan worden aangevraagd door bevoegde gezagen voor het opleiden en begeleiden van personen met een ho achtergrond uit andere beroepssectoren om hen in te laten stromen in het onderwijs (po, vo en mbo) en hun bevoegdheid te halen. Zij staan voor de klas en halen binnen twee jaar hun bevoegdheid. Het budget van € 8,0 miljoen is volledig uitgeput.
 Impuls leraren tekortvakken vo en wetenschap en techniek pabo
 Het betreft de inzet van maatregelen ten aanzien van de middelen van € 100 miljoen voor de periode 2013 tot en met 2016 uit het Regeerakkoord. Een deel van de voor 2015 voorziene uitgaven is niet besteed, voornamelijk doordat het aantal op scholen geplaatste trainees achterbleef bij de prognoses. Daarnaast hebben enkele bestedingen via de lumpsum ho plaatsgehad, waardoor de realisatie in totaal € 6,9 miljoen lager is dan begroot.
 Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen
 Het betreft een impulssubsidie 2013–2016 om de samenwerking te versterken tussen lerarenopleidingen en scholen in het po, vo en mbo. Met de toekenning van € 16,8 miljoen is het budget vrijwel geheel uitgeput.
 Promotiebeurs voor leraren
 Leraren in het po, vo, mbo, speciaal onderwijs en hbo worden in staat gesteld om onderzoek te verrichten dat uitmondt in een proefschrift. Zij worden voor maximaal de helft van hun contractomvang als leraar (tot maximaal 0,4 fte) vrijgesteld om het onderzoek te doen. Zij kunnen voor een periode van vijf jaar een beurs krijgen. Sinds de start van het programma Promotiebeurzen in 2011 tot en met 2015 zijn 228 beurzen toegekend. In 2015 is € 7,6 miljoen gerealiseerd.
 Opdrachten
 Ter ondersteuning, monitoring en evaluatie van het beleid wordt expertise op het terrein van communicatie, onderzoek en het maken van ramingen aangewend.
 Het budget voor het lerarenregister is bij najaarsnota per saldo met € 11,7 miljoen verlaagd. Deze middelen zijn verschoven naar 2016 en verder. Het ontwikkelen van de onderwijsregisters is een dynamisch proces en daardoor is er enige vertraging opgelopen. De besteding is € 1,2 miljoen lager uitgevallen.
 Bijdrage aan agentschappen
 Dienst Uitvoering Onderwijs
 De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorganisatie van het Ministerie van OCW en levert producten en diensten op het terrein van bekostiging van instellingen, financiering van studenten en informatievoorziening. Het betreft het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO voor dit begrotingsartikel.
 Ontvangsten
 Hierop is € 6,0 miljoen geboekt doordat leraren die hun opleiding niet of niet voldoende hebben afgerond hun in voorgaande jaren ontvangen lerarenbeurs hebben terugbetaald. Het resterende bedrag van € 1,6 miljoen is binnengekomen door het afrekenen van in voorgaande jaren verstrekte (project-) subsidies.
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 11)
 
 
 Artikel
 
 
 11.
 STUDIEFINANCIERING
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 Het stelsel van studiefinanciering biedt studenten in het hoger onderwijs en deelnemers in de beroepsopleidende leerweg (vanaf 18 jaar) de financiële mogelijkheden om in Nederland en daarbuiten onderwijs te kunnen volgen.
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 De Minister is verantwoordelijk voor de doeltreffende en doelmatige werking van het stelsel van studiefinanciering, zoals geregeld in de Wet studiefinanciering 2000.
 
 
 Financieren: De Minister financiert het stelsel waarbij de financiële toegankelijkheid is gewaarborgd: er zijn geen onoverkomelijke financiële belemmeringen om te gaan studeren. Tegelijkertijd wordt recht gedaan aan het principe dat studeren ook een investering door de student zelf is. Tevens wordt recht gedaan aan de bijdrage die ouders daaraan kunnen leveren.
 
 
 Indicatoren/kengetallen
 
 Voor indicatoren over studiefinanciering wordt verwezen naar Trends in Beeld.
 
 
 
 Beleidsconclusies
 
 Zie ook het beleidsverslag 2015.
 
 In januari 2015 is de Wet studievoorschot hoger onderwijs aangenomen door de Eerste Kamer; deze trad vervolgens per 1 september 2015 in werking. Vanaf dat moment hebben nieuwe studenten in het hoger onderwijs niet langer recht op een basisbeurs, maar kunnen zij gebruik maken van het studievoorschot: een lening bij de overheid onder sociale voorwaarden en een lage rente. Terugbetalen mag in 35 jaar, en oud-studenten hoeven slechts 4% van hun inkomen boven het minimumloon in te zetten voor aflossing. Bij een inkomen onder het wettelijk minimumloon, hoeft de oud-student niet af te lossen.
 Het studentenreisproduct, de eenoudertoeslag en de aanvullende beurs voor studenten van minder draagkrachtige ouders blijven wel bestaan. De aanvullende beurs wordt daarbij verhoogd met € 130 maximaal per maand. Zo is verzekerd dat iedereen die wil studeren, ook in staat is om te studeren.
 Door deze maatregelen komt er geld vrij op de begroting om te investeren in de toegankelijkheid en kwaliteit van het hoger onderwijs en aan hoger onderwijs gerelateerd onderzoek.
 Afgesproken is dat vanaf 1 januari 2017 ook minderjarige deelnemers aan het mbo recht krijgen op de OV-studentenreisvoorziening.
 Het Programma Vernieuwing Studiefinanciering (PVS) omvat de integrale vernieuwing van de uitvoering van de studiefinanciering bij de Dienst Uitvoering Onderwijs en zorgt voor een toekomstvaste en efficiëntere uitvoering. PVS is begin 2015, vanwege de invoering van de Wet studievoorschot hoger onderwijs, herijkt zodat het programma ook kan voorzien in de structurele uitvoering van deze wet. De kosten en looptijd van PVS zijn hierdoor gewijzigd en PVS is naar verwachting eind 2016/begin 2017 afgerond. In 2015 heeft PVS belangrijke mijlpalen bereikt, inclusief de livegang van een aantal nieuwe ICT-systemen.
 In lijn met de rijksbrede aanpak van fraude zijn voor enkele specifieke onderdelen van de studiefinanciering aanvullende maatregelen getroffen om fraude en misbruik krachtig tegen te gaan. De handhaving is met name versterkt ten aanzien van buitenlandse studenten die in Nederland komen studeren en Nederlandse (ex-)studenten die naar het buitenland vertrekken en studenten met een eenoudertoeslag. Het betreft verbetering van de voorlichting, een investering in fraudedetectie en uitbreiding van al bestaande maatregelen (controles en invordering).
 
 Op grond van de Wet studiefinanciering 2000 komen studerenden in aanmerking voor een extra beurs in geval ze uitwonend zijn. Met de invoering van het studievoorschot geldt dit vanaf 1 september 2015 niet meer voor nieuwe ingeschrevenen in het hoger onderwijs.
 Om misbruik met de uitwonendenbeurs te voorkómen en straffer aan te pakken, worden sinds 2012 extra preventieve en repressieve maatregelen genomen. In 2015 zijn circa 3.000 uitwonende studenten met een hoog misbruikrisico op het BRP-adres gecontroleerd. In bijna de helft van de geselecteerde gevallen – 48%, ongeveer gelijk aan de bevindingen uit 2014 – is vastgesteld (voor bezwaar en beroep) dat de studerende niet op het in de BRP geregistreerde adres woonachtig was. Het resterende misbruikrisico uitwonendenbeurs wordt geschat op een jaarlijks bedrag tussen de € 12 en € 22 miljoen (in 2010 nog tussen de € 40 en € 55 miljoen). Het gevoerde beleid is daarmee zeer succesvol. De verwachting is dat het risico de komende jaren nog verder zal afnemen als gevolg van de voortzetting van de controles en mede door het vervallen van het onderscheid tussen uit- en thuiswonenden onder het studievoorschot.
 In 2015 is de integrale controle afgerond op de studerenden, die in 2014 een toekenning eenoudertoeslag hebben gehad. Het beleid is succesvol geweest: de onterechte toekenningen zijn inmiddels stopgezet en zoveel als mogelijk met terugwerkende kracht gecorrigeerd. In totaal is voor € 7,3 miljoen aan toekenningen teruggevorderd en ontvangen, waarvan € 5 miljoen in 2015.
 
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 11.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 11 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 4.131.887
 
 
 
 
 3.807.055
 
 
 
 
 4.150.351
 
 
 
 
 4.846.345
 
 
 
 
 4.367.687
 
 
 
 
 4.246.402
 
 
 
 
 121.285
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 4.131.887
 
 
 
 
 3.807.055
 
 
 
 
 4.150.351
 
 
 
 
 4.846.345
 
 
 
 
 4.367.687
 
 
 
 
 4.246.402
 
 
 
 
 121.285
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Inkomensoverdracht
 
 
 
 
 2.688.924
 
 
 
 
 2.270.346
 
 
 
 
 2.446.647
 
 
 
 
 3.011.892
 
 
 
 
 2.261.813
 
 
 
 
 2.214.066
 
 
 
 
 47.747
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Basisbeurs
 
 
 1.041.952
 
 
 1.176.404
 
 
 1.226.945
 
 
 1.363.422
 
 
 1.307.103
 
 
 1.224.947
 
 
 82.156
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Gift (R)
 
 
 873.052
 
 
 915.853
 
 
 1.001.245
 
 
 989.938
 
 
 1.045.073
 
 
 1.053.070
 
 
 – 7.997
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Prestatiebeurs (NR)
 
 
 168.900
 
 
 260.551
 
 
 225.700
 
 
 373.484
 
 
 262.030
 
 
 171.877
 
 
 90.153
 
 
 
 
 •
 
 
 Aanvullende beurs
 
 
 583.500
 
 
 612.222
 
 
 616.913
 
 
 683.797
 
 
 736.390
 
 
 690.044
 
 
 46.346
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Gift (R)
 
 
 489.800
 
 
 499.865
 
 
 528.140
 
 
 537.091
 
 
 579.340
 
 
 579.416
 
 
 – 76
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Prestatiebeurs (NR)
 
 
 93.700
 
 
 112.357
 
 
 88.774
 
 
 146.706
 
 
 157.051
 
 
 110.628
 
 
 46.423
 
 
 
 
 •
 
 
 Reisvoorziening
 
 
 
 803.237
 
 
 292.937
 
 
 450.303
 
 
 819.053
 
 
 167.521
 
 
 135.506
 
 
 32.015
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Bijdrage aan vervoersbedrijven (R)
 
 
 996.331
 
 
 539.319
 
 
 681.165
 
 
 1.124.222
 
 
 384.717
 
 
 414.922
 
 
 – 30.205
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Gift (R)
 
 
 463.234
 
 
 497.253
 
 
 541.148
 
 
 521.861
 
 
 594.044
 
 
 577.661
 
 
 16.383
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Prestatiebeurs (R)
 
 
 – 656.328
 
 
 – 743.635
 
 
 – 772.010
 
 
 – 827.030
 
 
 – 811.239
 
 
 – 857.077
 
 
 45.838
 
 
 
 
 •
 
 
 Overige uitgaven
 
 
 260.235
 
 
 188.783
 
 
 152.485
 
 
 145.620
 
 
 50.798
 
 
 163.569
 
 
 – 112.771
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Overige uitgaven relevant (R)
 
 
 69.108
 
 
 96.589
 
 
 100.891
 
 
 170.521
 
 
 97.552
 
 
 115.113
 
 
 – 17.561
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Caribisch Nederland (R)
 
 
 1.340
 
 
 1.868
 
 
 2.809
 
 
 2.129
 
 
 3.013
 
 
 2.129
 
 
 884
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Overige uitgaven niet-relevant (NR)
 
 
 189.787
 
 
 90.326
 
 
 48.785
 
 
 – 27.030
 
 
 – 49.767
 
 
 46.327
 
 
 – 96.094
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 1.354.449
 
 
 
 
 1.423.416
 
 
 
 
 1.576.661
 
 
 
 
 1.713.785
 
 
 
 
 1.974.217
 
 
 
 
 1.913.040
 
 
 
 
 61.176
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Rentedragende lening (NR)
 
 
 1.252.579
 
 
 1.300.675
 
 
 1.434.492
 
 
 1.551.003
 
 
 1.771.421
 
 
 1.723.876
 
 
 47.545
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Collegegeldkrediet (NR)
 
 
 101.870
 
 
 122.741
 
 
 142.169
 
 
 162.782
 
 
 202.796
 
 
 189.164
 
 
 13.632
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 88.514
 
 
 
 
 113.293
 
 
 
 
 127.043
 
 
 
 
 120.668
 
 
 
 
 131.657
 
 
 
 
 119.296
 
 
 
 
 12.361
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Dienst Uitvoering Onderwijs (R)
 
 
 88.514
 
 
 113.293
 
 
 127.043
 
 
 120.668
 
 
 131.657
 
 
 119.296
 
 
 12.361
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 662.979
 
 
 
 
 694.980
 
 
 
 
 737.384
 
 
 
 
 751.400
 
 
 
 
 764.976
 
 
 
 
 804.481
 
 
 
 
 – 39.505
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Ontvangen rente en relevante hoofdsom (R)
 
 
 240.832
 
 
 234.426
 
 
 213.912
 
 
 186.151
 
 
 154.920
 
 
 236.592
 
 
 – 81.672
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Kortlopende vorderingen (R)
 
 
 61.536
 
 
 76.206
 
 
 105.077
 
 
 96.423
 
 
 92.801
 
 
 88.329
 
 
 4.472
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Terugontvangen hoofdsom (NR)
 
 
 360.611
 
 
 384.348
 
 
 418.395
 
 
 468.826
 
 
 517.254
 
 
 479.560
 
 
 37.694
 
 
 
 
 
 
 N.B.: Verschillen in de optellingen van (sub)totalen worden veroorzaakt door afrondingsverschillen.
 
 Tabel 11.2 Indeling Budgettaire gevolgen van beleid naar Relevant en Niet-relevant (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal programma-uitgaven
 
 
 
 
 4.131.887
 
 
 
 
 3.807.055
 
 
 
 
 4.150.351
 
 
 
 
 4.846.345
 
 
 
 
 4.367.687
 
 
 
 
 4.246.402
 
 
 
 
 121.285
 
 
 
 
 
 Relevante uitgaven:
 
 
 2.325.051
 
 
 1.920.405
 
 
 2.210.431
 
 
 2.639.400
 
 
 2.024.156
 
 
 2.004.530
 
 
 19.626
 
 
 
 
 Niet-relevante uitgaven:
 
 
 1.806.836
 
 
 1.886.650
 
 
 1.939.920
 
 
 2.206.945
 
 
 2.343.531
 
 
 2.241.872
 
 
 101.659
 
 
 
 
 
 Totaal ontvangsten
 
 
 
 
 662.979
 
 
 
 
 694.980
 
 
 
 
 737.384
 
 
 
 
 751.400
 
 
 
 
 764.976
 
 
 
 
 804.481
 
 
 
 
 – 39.506
 
 
 
 
 
 Relevante ontvangsten:
 
 
 302.368
 
 
 310.632
 
 
 318.989
 
 
 282.574
 
 
 247.722
 
 
 324.921
 
 
 – 77.199
 
 
 
 
 Niet-relevante ontvangsten:
 
 
 360.611
 
 
 384.348
 
 
 418.395
 
 
 468.826
 
 
 517.254
 
 
 479.560
 
 
 37.694
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de financiële instrumenten
 
 
 Zowel voor de uitgaven als de ontvangsten wordt een onderscheid gemaakt tussen relevant en niet-relevant. Relevant betekent: relevant voor het EMU-saldo en daarmee relevant voor het uitgavenkader. De relevante uitgaven worden hoofdzakelijk gevormd door de studiefinanciering die meteen als gift wordt toegekend en uitgekeerde prestatiebeurs die wordt omgezet in een gift (na behalen diploma binnen tien jaar). Onder de niet-relevante uitgaven vallen vooral de prestatiebeurs (zolang die nog niet is omgezet in een gift) en de rentedragende leningen. Deze uitgaven zijn niet-relevant voor het uitgavenkader, maar worden wel meegerekend in de EMU-schuld.
 De relevante ontvangsten worden vooral gevormd door de ontvangen rente op leningen. De niet-relevante ontvangsten betreffen hoofdzakelijk aflossingen op de hoofdsom van de rentedragende leningen.
 Het verschil tussen de oorspronkelijke begroting en de uitgavenrealisatie in 2015 is € 121,3 miljoen, waarvan € 19,6 miljoen relevant en € 101,7 miljoen niet-relevant.
 Het verschil tussen de oorspronkelijke begroting en de ontvangstenrealisatie in 2015 is – € 39,5 miljoen, waarvan – € 77,2 miljoen relevant en € 37,7 miljoen niet-relevant.
 De verschillen tussen de begrotingsramingen en de realisaties 2015 worden hierna bij de instrumenten toegelicht.
 
 
 Inkomensoverdrachten
 Basisbeurs
 Een basisbeurs is een algemene voorziening die er toe bijdraagt dat studenten in het hoger onderwijs (ho) en deelnemers van 18 jaar en ouder in de beroepsopleidende leerweg (bol) financieel in staat worden gesteld om onderwijs te volgen in Nederland en daarbuiten.
 
 Tabel 11.3 Totaal aantal studerenden met studiefinanciering
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Studerenden met een basisbeurs
 
 
 
 
 618.730
 
 
 
 
 629.184
 
 
 
 
 645.065
 
 
 
 
 665.088
 
 
 
 
 630.872
 
 
 
 
 647.900
 
 
 
 
 – 17.028
 
 
 
 
 
 bol
 
 
 220.271
 
 
 223.172
 
 
 229.484
 
 
 237.993
 
 
 238.947
 
 
 247.000
 
 
 – 8.053
 
 
 
 
 hbo
 
 
 266.876
 
 
 271.003
 
 
 277.294
 
 
 283.878
 
 
 265.655
 
 
 274.000
 
 
 – 8.345
 
 
 
 
 wo
 
 
 131.583
 
 
 135.009
 
 
 138.287
 
 
 143.217
 
 
 126.270
 
 
 126.900
 
 
 – 630
 
 
 
 
 
 Alleen (nul)lening
 
 
 
 
 99.020
 
 
 
 
 101.745
 
 
 
 
 104.322
 
 
 
 
 109.981
 
 
 
 
 153.663
 
 
 
 
 140.900
 
 
 
 
 12.763
 
 
 
 
 
 bol
 
 
 2.146
 
 
 4.632
 
 
 5.409
 
 
 6.235
 
 
 6.975
 
 
 5.800
 
 
 1.175
 
 
 
 
 hbo
 
 
 43.151
 
 
 44.706
 
 
 48.277
 
 
 52.994
 
 
 75.663
 
 
 69.300
 
 
 6.363
 
 
 
 
 wo
 
 
 53.723
 
 
 52.407
 
 
 50.636
 
 
 50.752
 
 
 71.025
 
 
 65.800
 
 
 5.225
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 717.750
 
 
 
 
 730.929
 
 
 
 
 749.387
 
 
 
 
 775.069
 
 
 
 
 784.535
 
 
 
 
 788.800
 
 
 
 
 – 4.265
 
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 Toelichting:
 Uit de realisatiecijfers blijkt dat het totaal aantal studerenden met studiefinanciering in 2015 iets lager is dan geraamd, namelijk 4.265 studenten. In de tabel zijn studenten die te maken hebben met het studievoorschot opgenomen in de categorie «alleen (nul)lening», omdat zij geen basisbeurs ontvangen. Deze categorie bevat ook studerenden die hun recht op basisbeurs reeds hebben verbruikt. Het totaal aantal studenten bij de bol is lager dan was geraamd. Bij het hbo is in de realisatie ten opzichte van de raming vooral een schuif zichtbaar van aantallen met basisbeurs naar aantallen met alleen een (nul)lening en is het totale aantal iets lager. Bij het wo is het totaal aantal studerenden wat hoger, wat zich vooral uit in het aantal met (nul)lening.
 
 Tabel 11.4 Uitgaven basisbeurs gift (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 bol direct gift (bol 1/2 en 3/4 met diploma)
 
 
 112,5
 
 
 107,0
 
 
 110,6
 
 
 115,6
 
 
 103,2
 
 
 129,3
 
 
 – 26,1
 
 
 
 
 bol omzettingen prestatiebeurs in gift
 
 
 159,2
 
 
 173,8
 
 
 187,2
 
 
 201,3
 
 
 209,5
 
 
 207,4
 
 
 2,1
 
 
 
 
 ho direct gift (ho met diploma)
 
 
 3,5
 
 
 4,9
 
 
 2,9
 
 
 2,7
 
 
 2,4
 
 
 5,0
 
 
 – 2,6
 
 
 
 
 ho omzettingen prestatiebeurs in gift
 
 
 597,8
 
 
 630,1
 
 
 700,5
 
 
 670,3
 
 
 730,0
 
 
 711,4
 
 
 18,6
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 873,1
 
 
 
 
 915,9
 
 
 
 
 1.001,2
 
 
 
 
 989,9
 
 
 
 
 1.045,1
 
 
 
 
 1.053,1
 
 
 
 
 – 8,0
 
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 
 Tabel 11.5 Uitgaven basisbeurs prestatiebeurs (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 bol toekenningen
 
 
 222,0
 
 
 222,5
 
 
 234,2
 
 
 251,8
 
 
 256,7
 
 
 261,0
 
 
 – 4,3
 
 
 
 
 bol omzettingen
 
 
 – 158,5
 
 
 – 173,0
 
 
 – 187,2
 
 
 – 200,1
 
 
 – 208,0
 
 
 – 226,9
 
 
 18,9
 
 
 
 
 ho toekenningen
 
 
 873,0
 
 
 884,5
 
 
 925,6
 
 
 977,9
 
 
 933,7
 
 
 932,1
 
 
 1,6
 
 
 
 
 ho omzettingen
 
 
 – 767,7
 
 
 – 673,5
 
 
 – 746,9
 
 
 – 656,1
 
 
 – 720,4
 
 
 – 794,3
 
 
 73,9
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 168,9
 
 
 
 
 260,6
 
 
 
 
 225,7
 
 
 
 
 373,5
 
 
 
 
 262,0
 
 
 
 
 171,9
 
 
 
 
 90,1
 
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 Toelichting:
 
 In de beroepsopleidende leerweg (bol) is in 2015 per saldo € 30,4 miljoen (€ 26,1 miljoen en € 4,3 miljoen) minder aan basisbeurs uitbetaald dan geraamd. De € 26,1 miljoen lagere uitgaven worden voornamelijk veroorzaakt door het lagere studentenaantal bol niveau 1/2. Ook is het aantal eenoudertoeslagen, die qua bedrag ook onder basisbeursbedragen vallen, voor deze groep wat lager dan geraamd. Er is € 4,3 miljoen minder aan basisbeurs als prestatiebeurs in de bol toegekend dan geraamd.
 In 2015 is per saldo € 2,1 miljoen meer basisbeurs prestatiebeurs bol in gift of definitieve lening omgezet dan geraamd.
 In het ho is ten opzichte van de raming € 18,6 miljoen meer basisbeurs omgezet in gift, waarvan € 14,6 miljoen bij het hbo.
 De toekenningen als gift van basisbeurzen aan ho-studenten die al een diploma hebben zijn € 2,6 miljoen lager dan geraamd.
 In 2014 is DUO een andere boekingsmethode gaan hanteren bij het registreren van omzettingen van prestatiebeurs naar gift en rentedragende leningen. Deze andere boekingsmethode resulteert op deze post, namelijk de omzettingen prestatiebeurs ho, in hogere niet-relevante uitgaven van € 73,9 miljoen. Deze gewijzigde boekingsmethode was nog niet verwerkt in de begrotingsraming 2015. Dit boekhoudkundige effect treedt ook elders op, zie de tabellen 11.8 en 11.11.
 
 Aanvullende beurs
 In de studiefinanciering wordt recht gedaan aan de bijdrage die ouders kunnen leveren aan de investering in hun kinderen. Daarom wordt rekening gehouden met een zogenoemde veronderstelde ouderlijke bijdrage. In het geval dat ouders onvoldoende inkomen hebben om die bijdrage te leveren, hebben studerenden een extra financiële belemmering te overwinnen. Om deze belemmering weg te nemen wordt aan hen een aanvullende beurs verstrekt die afhankelijk is van het ouderlijk inkomen.
 
 Tabel 11.6 Totaal aantal studerenden met aanvullende beurs
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 bol
 
 
 102.301
 
 
 103.469
 
 
 106.760
 
 
 112.519
 
 
 115.390
 
 
 114.500
 
 
 890
 
 
 
 
 hbo
 
 
 81.252
 
 
 81.821
 
 
 82.873
 
 
 85.600
 
 
 88.881
 
 
 87.400
 
 
 1.481
 
 
 
 
 wo
 
 
 25.785
 
 
 26.133
 
 
 26.765
 
 
 28.077
 
 
 29.202
 
 
 27.300
 
 
 1.902
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 209.338
 
 
 
 
 211.423
 
 
 
 
 216.398
 
 
 
 
 226.196
 
 
 
 
 233.473
 
 
 
 
 229.200
 
 
 
 
 4.273
 
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 Toelichting:
 Het aantal verstrekte aanvullende beurzen is in 2015, met name bij het hoger onderwijs, wat hoger uitgekomen dan geraamd.
 
 Tabel 11.7 Uitgaven aanvullende beurs gift (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 bol direct gift
 
 
 113,6
 
 
 117,0
 
 
 219,1
 
 
 232,4
 
 
 239,8
 
 
 247,6
 
 
 – 7,8
 
 
 
 
 bol omzettingen prestatiebeurs in gift
 
 
 198,7
 
 
 209,2
 
 
 121,2
 
 
 130,9
 
 
 135,4
 
 
 130,6
 
 
 4,8
 
 
 
 
 ho direct gift
 
 
 36,8
 
 
 35,0
 
 
 34,7
 
 
 36,5
 
 
 48,1
 
 
 52,3
 
 
 – 4,2
 
 
 
 
 ho omzettingen prestatiebeurs in gift
 
 
 140,7
 
 
 138,6
 
 
 153,1
 
 
 137,3
 
 
 156,0
 
 
 149,0
 
 
 7,1
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 489,8
 
 
 
 
 499,9
 
 
 
 
 528,1
 
 
 
 
 537,1
 
 
 
 
 579,3
 
 
 
 
 579,4
 
 
 
 
 – 0,1
 
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 
 Tabel 11.8 Uitgaven aanvullende beurs prestatiebeurs (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 bol toekenningen
 
 
 137,7
 
 
 145,5
 
 
 146,7
 
 
 158,2
 
 
 167,7
 
 
 163,7
 
 
 4,0
 
 
 
 
 bol omzettingen
 
 
 – 103,2
 
 
 – 110,9
 
 
 – 121,2
 
 
 – 128,2
 
 
 – 132,8
 
 
 – 141,0
 
 
 8,2
 
 
 
 
 ho toekenningen
 
 
 217,4
 
 
 233,1
 
 
 234,3
 
 
 250,3
 
 
 275,7
 
 
 257,0
 
 
 18,7
 
 
 
 
 ho omzettingen
 
 
 – 158,2
 
 
 – 155,3
 
 
 – 171,0
 
 
 – 133,6
 
 
 – 153,6
 
 
 – 169,1
 
 
 15,5
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 93,7
 
 
 
 
 112,4
 
 
 
 
 88,8
 
 
 
 
 146,7
 
 
 
 
 157,0
 
 
 
 
 110,6
 
 
 
 
 46,4
 
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 Toelichting:
 
 De toekenningen van aanvullende beurzen in de bol zijn in 2015 per saldo € 3,8 miljoen lager uitgekomen. Dit betreft voor – € 7,8 miljoen direct gift, wat voornamelijk veroorzaakt wordt door een lager aantal studenten bol niveau 1/2. Daarnaast is € 4,0 miljoen meer toegekend aan prestatiebeurs aanvullende beurs bol dan begroot.
 De omzettingen van prestatiebeurs bol naar gift zijn € 4,8 miljoen hoger dan geraamd.
 De toekenningen als gift van aanvullende beurzen aan ho-studenten zijn € 4,2 miljoen lager dan geraamd. Dit komt voornamelijk door een lagere instroom in het ho. Bij de toekenningen aanvullende beurs als prestatiebeurs in het ho is het verschil ten opzichte van de raming € 18,7 miljoen. Bij de uitgaven omzettingen van aanvullende beurzen in gift bij het ho is het verschil € 7,1 miljoen. Zie voor de wijzigingen van boekingen van omzettingen ook de toelichting bij tabel 11.5.
 
 Reisvoorziening
 Als onderdeel van het stelsel van studiefinanciering, draagt een reisvoorziening bij aan de toegankelijkheid van het onderwijs. Meer in het bijzonder is het doel van de reisvoorziening om studenten te faciliteren in het reizen van huis naar de onderwijsinstelling en van huis naar de stageplaatsen.
 
 Tabel 11.9 Aantal studenten met een reisvoorziening
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Aantal gebruikers van het reisrecht
 
 
 
 
 644.700
 
 
 
 
 656.510
 
 
 
 
 642.618
 
 
 
 
 657.972
 
 
 
 
 668.303
 
 
 
 
 670.300
 
 
 
 
 – 1.997
 
 
 
 
 
 bol
 
 
 192.548
 
 
 194.599
 
 
 204.514
 
 
 210.984
 
 
 215.151
 
 
 217.200
 
 
 – 2.049
 
 
 
 
 ho
 
 
 452.152
 
 
 461.911
 
 
 438.104
 
 
 446.988
 
 
 453.152
 
 
 453.100
 
 
 52
 
 
 
 
 
 Aantal RBS
 
 
 
 
 17.828
 
 
 
 
 18.964
 
 
 
 
 17.688
 
 
 
 
 19.345
 
 
 
 
 20.614
 
 
 
 
 18.400
 
 
 
 
 2.214
 
 
 
 
 
 bol
 
 
 2.418
 
 
 2.609
 
 
 2.553
 
 
 2.809
 
 
 2.978
 
 
 2.700
 
 
 278
 
 
 
 
 ho
 
 
 15.410
 
 
 16.355
 
 
 15.135
 
 
 16.536
 
 
 17.636
 
 
 15.700
 
 
 1.936
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 662.528
 
 
 
 
 675.474
 
 
 
 
 660.306
 
 
 
 
 677.317
 
 
 
 
 688.917
 
 
 
 
 688.700
 
 
 
 
 217
 
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 Toelichting:
 
 Het aantal studenten dat gebruik maakt van de reisvoorziening is in 2015 per saldo iets hoger (totaal 217) dan begroot.
 In de bol zijn ten opzichte van de raming 2.049 minder OV-kaarthouders, in het ho ligt het aantal OV-kaarthouders ten opzichte van de raming 52 hoger.
 Het aantal studenten dat in 2015 een financiële vergoeding voor studeren in het buitenland ontving is 2.214 hoger dan geraamd, voornamelijk bij het ho.
 
 
 Tabel 11.10 Uitgaven reisvoorziening (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Betaling aan vervoersbedrijven
 
 
 996,3
 
 
 539,3
 
 
 681,2
 
 
 1.124,2
 
 
 384,7
 
 
 414,9
 
 
 – 30,2
 
 
 
 
 bol prestatiebeurs
 
 
 – 174,3
 
 
 – 200,4
 
 
 – 222,7
 
 
 – 242,2
 
 
 – 238,9
 
 
 – 252,3
 
 
 13,3
 
 
 
 
 bol omzettingen
 
 
 118,0
 
 
 129,7
 
 
 145,0
 
 
 159,4
 
 
 181,5
 
 
 171,2
 
 
 10,3
 
 
 
 
 ho prestatiebeurs
 
 
 – 482,0
 
 
 – 543,3
 
 
 – 549,3
 
 
 – 584,8
 
 
 – 572,3
 
 
 – 604,8
 
 
 32,5
 
 
 
 
 ho omzettingen
 
 
 325,7
 
 
 343,9
 
 
 370,3
 
 
 335,6
 
 
 385,7
 
 
 378,3
 
 
 7,4
 
 
 
 
 RBS en overig
 
 
 19,5
 
 
 23,7
 
 
 25,9
 
 
 26,9
 
 
 26,9
 
 
 28,1
 
 
 – 1,3
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 803,2
 
 
 
 
 292,9
 
 
 
 
 450,3
 
 
 
 
 819,1
 
 
 
 
 167,5
 
 
 
 
 135,5
 
 
 
 
 32,0
 
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 Toelichting:
 
 De realisatie 2015 van de uitgaven reisvoorziening is totaal € 32,0 miljoen hoger dan geraamd.
 Bij de betaling aan vervoersbedrijven is het verschil tussen begroting en realisatie in 2015 per saldo – € 30,2 miljoen. De vergoeding aan de vervoersbedrijven is in 2015 € 19,9 miljoen lager uitgevallen dan geraamd. Daarnaast was de afrekening met de vervoersbedrijven over 2014 € 10,3 miljoen lager dan geraamd. Beide verlagingen worden veroorzaakt door een lagere gemiddelde kaartprijs dan waar aanvankelijk mee was gerekend.
 De reisvoorziening is voor de meeste studerenden onderdeel van de prestatiebeurs. Deze prestatiebeurzen worden relevant negatief geboekt als tegenhanger van de betaling aan de vervoersbedrijven. De verlaging van de gemiddelde prijs zorgt hier voor een lager negatief bedrag, waardoor het een stijgend effect op de uitgaven heeft. Het gaat om € 45,8 miljoen hogere uitgaven reisvoorziening als prestatiebeurs (bol € 13,3 miljoen, ho € 32,5 miljoen).
 De omzettingen van prestatiebeurs naar gift in 2015 zijn € 17,7 miljoen hoger dan de raming voor 2015 (bol € 10,3 miljoen, ho € 7,4 miljoen).
 Het verschil tussen begroting en realisatie 2015 bij de reisvergoeding aan studerenden in het buitenland is – € 1,3 miljoen. De realisatie van dit aantal studerenden is hoger dan geraamd. In 2015 zijn de gemiddelde maandvergoedingen aan studerenden in het buitenland lager uitgevallen.
 
 Overige uitgaven
 De overige uitgaven omvatten voornamelijk technische boekingen, waaronder achterstallige rechten, omzettingen van prestatiebeurzen in gift of naar rentedragende lening en overige technische correcties tussen relevante- en niet-relevante uitgaven. Daarnaast komen ten laste van dit artikelonderdeel ook uitgaven gedaan aan Caribisch Nederland, EG-studerenden, voorschotten en handbetalingen. Tot slot worden ook niet-relevante uitgaven aan de reisvoorziening hieronder geschaard. Het totale verschil tussen raming en realisatie 2015 bij overige uitgaven bedraagt – € 112,8 miljoen, waar van – € 17,6 miljoen relevant en – € 96,1 miljoen niet-relevant.
 Leningen
 De leenmogelijkheden in de studiefinanciering stellen studerenden in staat om hun eigen bijdrage tegen relatief gunstige voorwaarden via de rijksoverheid te financieren.
 Naast een rentedragende lening voor levensonderhoud kunnen studenten in het hoger onderwijs gebruik maken van het collegegeldkrediet.
 
 Tabel 11.11 Niet-relevante uitgaven leenfaciliteit (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 rentedragende lening
 
 
 1.169,1
 
 
 1.212,8
 
 
 1.343,5
 
 
 1.567,1
 
 
 1.780,9
 
 
 1.580,2
 
 
 200,7
 
 
 
 
 omzettingen prestatiebeurs naar rentedragende lening
 
 
 83,4
 
 
 87,9
 
 
 91,0
 
 
 – 16,1
 
 
 – 9,5
 
 
 143,7
 
 
 – 153,2
 
 
 
 
 collegegeldkrediet
 
 
 101,9
 
 
 122,7
 
 
 142,2
 
 
 162,8
 
 
 202,8
 
 
 189,2
 
 
 13,6
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 1.354,4
 
 
 
 
 1.423,4
 
 
 
 
 1.576,7
 
 
 
 
 1.713,8
 
 
 
 
 1.974,2
 
 
 
 
 1.913,0
 
 
 
 
 61,2
 
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 Toelichting:
 
 Per saldo zijn in 2015 de niet-relevante uitgaven aan de leenfaciliteit € 61,2 miljoen hoger dan geraamd. De uitgaven aan de rentedragende lening zijn in 2015 per saldo € 200,7 miljoen hoger dan geraamd. Dit bedrag bestaat voor € 139,4 miljoen uit werkelijk hogere uitgaven aan de lening en voor € 61,3 miljoen uit meer technische bijstellingen, zoals prestatiebeursuitgaven die verschuiven naar een lening en omzettingen van achterstallig lagere rechten in langlopende vorderingen. In heel 2015 zijn meer studenten gaan lenen dan aanvankelijk was geraamd. Vanaf 1 september 2015 is het leenvolume ook gestegen als gevolg van de invoering van het studievoorschot.
 De omzettingen van prestatiebeurzen in een rentedragende lening zijn in 2015 € 153,2 miljoen minder dan geraamd. Dit houdt verband met de gewijzigde boekingssystematiek door DUO in 2014. Zie ook de toelichting onder tabel 11.5.
 Er is in 2015 € 13,6 miljoen meer aan collegegeldkrediet verstrekt dan geraamd.
 
 Bijdrage aan agentschappen
 De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorganisatie van het Ministerie van OCW en levert producten en diensten op het terrein van bekostiging van instellingen, financiering van studenten en informatievoorziening. Het betreft het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO voor dit begrotingsartikel.
 Het verschil tussen raming en realisatie 2015 bedraagt € 12,4 miljoen. Dit is onder meer het gevolg van een overboeking van € 3,0 miljoen van 2014 naar 2015 en voor € 7,7 miljoen extra kosten voor het Programma Vernieuwing Studiefinanciering (PVS). Het resterend verschil tussen raming en realisatie ontstaat voornamelijk door de terugboeking van een niet doorgegaan dereguleringsvoorstel, een compensatie voor de ondernemingsraad van DUO en kosten van de bovensectorale loonruimteafspraak.
 Ontvangsten
 Het terugbetalingssysteem van leningen is naar draagkracht. Wie gelet op zijn of haar inkomen niet kan terugbetalen, hoeft niet terug te betalen. Voor wie bewust leent, is de studielening hiermee een veilig instrument voor de financiering van onderwijs.
 
 Tabel 11.12 Terugbetaling studieleningen (langlopende vorderingen) (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Hoofdsom (NR)
 
 
 360,6
 
 
 384,3
 
 
 418,4
 
 
 468,8
 
 
 517,3
 
 
 479,6
 
 
 37,7
 
 
 
 
 relevante rentedragende lening
 
 
 8,5
 
 
 5,5
 
 
 3,7
 
 
 2,4
 
 
 2,2
 
 
 2,3
 
 
 – 0,1
 
 
 
 
 rente-ontvangsten
 
 
 227,5
 
 
 223,8
 
 
 204,9
 
 
 177,7
 
 
 146,5
 
 
 229,1
 
 
 – 82,6
 
 
 
 
 renteloos voorschot
 
 
 4,9
 
 
 5,1
 
 
 5,3
 
 
 6,1
 
 
 6,2
 
 
 5,2
 
 
 1,0
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 601,4
 
 
 
 
 618,8
 
 
 
 
 632,3
 
 
 
 
 655,0
 
 
 
 
 672,2
 
 
 
 
 716,2
 
 
 
 
 – 44,0
 
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 Toelichting:
 In vergelijking met de raming terugbetaling studieleningen is er in 2015 per saldo € 44,0 miljoen minder terugbetaald. Dit saldo wordt voornamelijk gevormd door € 37,7 miljoen meer niet-relevante ontvangsten hoofdsom studielening en € 82,6 miljoen minder relevante rente-ontvangsten als gevolg van een lagere gemiddelde rente dan waarmee in de raming rekening werd gehouden.
 
 Tabel 11.13 Bedrag aan uitstaande leningen (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 renteloze voorschotten t/m 1986
 
 
 28,2
 
 
 27,5
 
 
 27,3
 
 
 28,8
 
 
 25,5
 
 
 
 
 rentedragende leningen verstrekt voor 1992
 
 
 33,1
 
 
 25,7
 
 
 21,2
 
 
 15,5
 
 
 13,1
 
 
 
 
 rentedragende leningen verstrekt na 1992
 
 
 10.645,4
 
 
 11.598,0
 
 
 12.637,1
 
 
 13.759,0
 
 
 15.044,4
 
 
 
 
 collegegeldkrediet
 
 
 296,7
 
 
 397,7
 
 
 488,1
 
 
 583,3
 
 
 699,9
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 11.003,4
 
 
 
 
 12.048,9
 
 
 
 
 13.173,7
 
 
 
 
 14.386,6
 
 
 
 
 15.782,9
 
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 Toelichting:
 Tabel 11.13 geeft de vorderingstanden aan het einde van het jaar. Het betreft de vorderingen op oud-studenten en op actieve studenten, exclusief de uitgaven aan prestatiebeursleningen.
 
 Tabel 11.14 Ontvangsten op kortlopende vorderingen (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 achterstallig lager recht (ALR)
 
 
 45,2
 
 
 48,1
 
 
 48,7
 
 
 50,8
 
 
 47,6
 
 
 48,7
 
 
 – 1,1
 
 
 
 
 reisvoorziening
 
 
 16,1
 
 
 16,9
 
 
 46,7
 
 
 35,1
 
 
 35,2
 
 
 30,9
 
 
 4,3
 
 
 
 
 overig
 
 
 0,2
 
 
 11,2
 
 
 9,7
 
 
 10,5
 
 
 10,0
 
 
 8,8
 
 
 1,2
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 61,5
 
 
 
 
 76,2
 
 
 
 
 105,1
 
 
 
 
 96,4
 
 
 
 
 92,8
 
 
 
 
 88,3
 
 
 
 
 4,5
 
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 Toelichting:
 Het verschil tussen realisatie en raming 2015 bij de ontvangsten op kortlopende vorderingen bedraagt totaal € 4,5 miljoen, voornamelijk meer-ontvangsten reisvoorziening door opbrengsten incasso OV-kaart.
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 12)
 
 
 Artikel
 
 
 12.
 TEGEMOETKOMING ONDERWIJSBIJDRAGE EN SCHOOLKOSTEN
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 De tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten zorgt ervoor dat (ouders van) leerlingen in het voortgezet onderwijs (vo), deelnemers in de beroepsopleidende leerweg (bol) en studenten aan een lerarenopleiding de financiële mogelijkheden hebben om onderwijs te volgen.
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 De Minister is verantwoordelijk voor de toegankelijkheid van het onderwijs in Nederland.
 
 
 Financieren: De Minister financiert het stelsel waarbij de financiële toegankelijkheid is gewaarborgd. Ouders zijn ervoor verantwoordelijk dat hun minderjarige kind onderwijs volgt. De overheid financiert een tegemoetkoming indien ouders, gezien hun inkomen, niet draagkrachtig genoeg zijn om de kosten van hun schoolgaande minderjarige kinderen (middelbaar beroepsonderwijs) alleen te dragen. Hiermee borgt de overheid de toegankelijkheid van het onderwijs. Vanaf 18 jaar ligt de verantwoordelijkheid voor het volgen van onderwijs primair bij de leerling (voortgezet onderwijs) of student (lerarenopleiding) zelf. Hij/zij kan dan zelf in aanmerking komen voor een tegemoetkoming bestaande uit een maandelijkse basistoelage en een eventuele bijdrage in de schoolkosten.
 
 
 Indicatoren/kengetallen
 
 Voor indicatoren over onderwijsbijdrage en schoolkosten wordt verwezen naar Trends in Beeld.
 
 
 
 Beleidsconclusies
 
 Op dit artikel hebben zich qua uitvoering en resultaten in 2015 geen bijzonderheden voorgedaan.
 
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 12.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 12 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 111.158
 
 
 
 
 107.389
 
 
 
 
 105.925
 
 
 
 
 102.472
 
 
 
 
 93.696
 
 
 
 
 89.214
 
 
 
 
 4.482
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 111.158
 
 
 
 
 107.389
 
 
 
 
 105.925
 
 
 
 
 102.472
 
 
 
 
 93.696
 
 
 
 
 89.214
 
 
 
 
 4.482
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Inkomensoverdracht
 
 
 
 
 97.029
 
 
 
 
 93.325
 
 
 
 
 88.242
 
 
 
 
 85.476
 
 
 
 
 75.881
 
 
 
 
 71.644
 
 
 
 
 4.237
 
 
 
 
 
 •
 
 
 TS 17-
 
 
 23.142
 
 
 20.866
 
 
 16.476
 
 
 15.888
 
 
 6.661
 
 
 0
 
 
 6.661
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Minderjarige deelnemers bol (R)
 
 
 23.142
 
 
 20.866
 
 
 16.476
 
 
 15.888
 
 
 6.661
 
 
 0
 
 
 6.661
 
 
 
 
 •
 
 
 TS 18+
 
 
 6.752
 
 
 6.248
 
 
 6.063
 
 
 5.900
 
 
 5.506
 
 
 6.064
 
 
 – 558
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Tegemoetkoming lerarenopleiding (tlo) (R)
 
 
 6.097
 
 
 4.833
 
 
 4.575
 
 
 3.955
 
 
 3.634
 
 
 4.576
 
 
 – 942
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Deeltijd vo (R)
 
 
 655
 
 
 1.415
 
 
 1.488
 
 
 1.945
 
 
 1.872
 
 
 1.488
 
 
 384
 
 
 
 
 •
 
 
 VO 18+
 
 
 67.134
 
 
 66.210
 
 
 65.703
 
 
 63.688
 
 
 63.713
 
 
 65.580
 
 
 – 1.867
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Volwassenenonderwijs (vavo) (R)
 
 
 6.480
 
 
 6.729
 
 
 5.983
 
 
 5.882
 
 
 6.295
 
 
 6.031
 
 
 264
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Meerderjarige scholieren vo (R)
 
 
 54.989
 
 
 52.947
 
 
 53.058
 
 
 51.245
 
 
 51.019
 
 
 53.342
 
 
 – 2.323
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Meerderjarige scholieren vso (R)
 
 
 3.807
 
 
 5.224
 
 
 5.408
 
 
 5.613
 
 
 5.519
 
 
 4.954
 
 
 565
 
 
 
 
 
 –
 
 
 STOEB/ALR (NR)
 
 
 1.859
 
 
 1.310
 
 
 1.253
 
 
 948
 
 
 880
 
 
 1.253
 
 
 – 373
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 14.129
 
 
 
 
 14.065
 
 
 
 
 17.683
 
 
 
 
 16.996
 
 
 
 
 17.815
 
 
 
 
 17.570
 
 
 
 
 245
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Dienst Uitvoering Onderwijs (R)
 
 
 14.129
 
 
 14.065
 
 
 17.683
 
 
 16.996
 
 
 17.815
 
 
 17.570
 
 
 245
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 16.273
 
 
 
 
 4.644
 
 
 
 
 4.709
 
 
 
 
 3.645
 
 
 
 
 3.444
 
 
 
 
 3.709
 
 
 
 
 – 265
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 TS 17- (R)
 
 
 2.539
 
 
 1.110
 
 
 941
 
 
 693
 
 
 542
 
 
 269
 
 
 273
 
 
 
 
 
 –
 
 
 TS 18+ (R)
 
 
 935
 
 
 574
 
 
 703
 
 
 96
 
 
 75
 
 
 703
 
 
 – 628
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 VO 18 + (R)
 
 
 12.799
 
 
 2.960
 
 
 3.065
 
 
 2.856
 
 
 2.827
 
 
 2.737
 
 
 90
 
 
 
 
 
 N.B.: Verschillen in de optellingen van (sub)totalen worden veroorzaakt door afrondingsverschillen.
 
 
 
 
 
 Toelichting op de financiële instrumenten
 
 Inkomensoverdrachten
 
 
 De uitgaven bij de diverse WTOS-regelingen zijn in 2015 per saldo € 4,2 miljoen hoger dan begroot.
 Deze overschrijding ligt voornamelijk bij de betalingen WTOS 17-. In de raming werd er nog van uitgegaan dat deze WTOS-regeling per begin 2015 onderdeel van de kindregelingen van het Ministerie van SZW zou worden. Dit is pas met ingang van schooljaar 2015–2016 geëffectueerd. In 2015 drukten nog 1.859 gebruikers van de WTOS 17- regeling op de onderwijsbegroting, voor een totaal bedrag van € 6,7 miljoen. Bij de vermelding van de aantallen werd in de begroting 2015 ten onrechte nog geen rekening gehouden met de overgang van de regeling naar SZW. (tabel 12.2).
 Bij de TS18+ -regeling is het verschil tussen begroting en realisatie 2015 – € 0,6 miljoen. Bij de VO18+ -regeling is dit verschil – € 1,9 miljoen. Dit laatste vooral door minder uitgaven dan begroot bij de meerderjarige scholieren in het voortgezet onderwijs.
 Deze lagere uitgaven bij zowel de regeling TS18+ als VO18+ liggen in lijn met het lager aantal gebruikers in 2015 dan was begroot.
 
 
 Tabel 12.2 Aantal gebruikers per regeling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Aantal gebruikers TS 17-
 
 
 42.294
 
 
 36.032
 
 
 27.721
 
 
 26.800
 
 
 1.859
 
 
 29.700
 
 
 – 27.841
 
 
 
 
 Aantal gebruikers TS 18+
 
 
 6.585
 
 
 6.331
 
 
 6.037
 
 
 6.676
 
 
 5.470
 
 
 6.000
 
 
 – 530
 
 
 
 
 Aantal gebruikers VO 18+
 
 
 35.943
 
 
 35.758
 
 
 35.596
 
 
 34.328
 
 
 33.261
 
 
 34.000
 
 
 – 739
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorganisatie van het Ministerie van OCW en levert producten en diensten op het terrein van bekostiging van instellingen, financiering van studenten en informatievoorziening. Het betreft het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO voor dit begrotingsartikel.
 Ontvangsten
 De ontvangsten hebben betrekking op terugbetalingen van teveel of onterecht verstrekte WTOS-uitkeringen. Het verschil hier tussen de raming en realisatie 2015 bij de diverse onderdelen van de WTOS is totaal – € 0,3 miljoen.
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 13)
 
 
 Artikel
 
 
 13.
 LESGELD
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 Het genereren van inkomsten voor de financiering van het onderwijs.
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 
 Financieren: De Minister financiert een groot deel van de kosten voor het volgen van kwalitatief goed onderwijs, omdat de maatschappij baat heeft bij geschoolde burgers. Het individu heeft echter ook profijt van scholing en betaalt daarom lesgeld.
 
 
 
 Indicatoren/kengetallen
 
 Voor indicatoren over onderwijsbijdrage en schoolkosten wordt verwezen naar Trends in Beeld.
 
 
 
 Beleidsconclusies
 
 Op dit artikel hebben zich qua uitvoering en resultaten in 2015 geen bijzonderheden voorgedaan.
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 13.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 13 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 5.708
 
 
 
 
 5.670
 
 
 
 
 7.005
 
 
 
 
 7.116
 
 
 
 
 7.626
 
 
 
 
 7.515
 
 
 
 
 111
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 5.708
 
 
 
 
 5.670
 
 
 
 
 7.005
 
 
 
 
 7.116
 
 
 
 
 7.626
 
 
 
 
 7.515
 
 
 
 
 111
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 5.708
 
 
 
 
 5.670
 
 
 
 
 7.005
 
 
 
 
 7.116
 
 
 
 
 7.626
 
 
 
 
 7.515
 
 
 
 
 111
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Dienst Uitvoering Onderwijs
 
 
 5.708
 
 
 5.670
 
 
 7.005
 
 
 7.116
 
 
 7.626
 
 
 7.515
 
 
 111
 
 
 
 
 
 Ontvangsten lesgeld
 
 
 
 
 207.146
 
 
 
 
 221.726
 
 
 
 
 205.687
 
 
 
 
 224.407
 
 
 
 
 259.160
 
 
 
 
 246.227
 
 
 
 
 12.933
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de financiële instrumenten
 
 Bijdragen aan agentschappen
 
 De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorganisatie van het Ministerie van OCW en levert producten en diensten op het terrein van bekostiging van instellingen, financiering van studenten en informatievoorziening. De uitgaven betreffen het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO voor dit begrotingsartikel.
 Ontvangsten
 Met het vragen van lesgeld wordt door deelnemers en leerlingen van 18 jaar en ouder een bijdrage geleverd aan de kosten van het onderwijs. In de les- en cursusgeldwet is vastgelegd voor wie, wanneer en op welke wijze het lesgeld wordt vastgesteld.
 De lesgeldontvangsten zijn in 2015 € 12,9 miljoen hoger dan begroot. Medio 2015 is gebleken dat achterstallige betalingen uit 2014, als gevolg van wijzigingen in de betalingssystematiek, alsnog van de lesgeldplichtigen zijn ontvangen.
 
 Tabel 13.2 Aantal lesgeldplichtigen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Bol/vo
 
 
 209.473
 
 
 215.376
 
 
 225.378
 
 
 230.916
 
 
 229.109
 
 
 242.000
 
 
 – 12.891
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 Het aantal lesgeldplichtigen in 2015 is lager dan begroot. Het aantal lesgeldplichtigen is een afgeleide van demografische ontwikkelingen en van de opleidingskeuze van studerenden/leerlingen. Er zijn geen basis- en streefwaarden vastgesteld.
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 14)
 
 
 Artikel
 
 
 14.
 CULTUUR
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 Het bevorderen van een sterke, pluriforme, toegankelijke en kwalitatief hoogwaardige cultuursector en het zorgen voor het erfgoed.
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 De verantwoordelijkheid van de Minister is in de wet verankerd. De Minister is verantwoordelijk voor het scheppen van voorwaarden voor het instandhouden, ontwikkelen en sociaal en geografisch spreiden van cultuuruitingen. Overwegingen van kwaliteit en verscheidenheid zijn daarbij leidend. Dit is aanvullend op het cultuuraanbod dat zonder betrokkenheid van de overheid tot stand komt.
 
 
 Financieren: De Minister heeft een financierende rol door het bekostigen van de culturele basisinfrastructuur en de subsidiëring van specifieke (wettelijke) programma's en regelingen op de terreinen erfgoed, kunsten, letteren en bibliotheken.
 
 Stimuleren: De Minister heeft een stimulerende rol bij het versterken van de cultuursector door programma’s als ondernemerschap en internationaal cultuurbeleid.
 
 Regisseren: De Minister heeft een regisserende rol bij de uitvoering van en het toezicht op het behoud en beheer van het erfgoed, op grond van de Monumentenwet, de Archeologiewet en de Archiefwet. Toezicht op naleving van deze wetten ligt bij de Erfgoedinspectie. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed is onder andere belast met de uitvoering van de Monumentenwet. Het Nationaal Archief geeft uitvoering aan de Archiefwet.
 
 
 Indicatoren/kengetallen
 
 
 
 Tabel Indicatoren
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doelstelling/indicator
 
 
 Basiswaarde (jaartal)
 
 
 Realisatie 2014
 
 
 Realisatie 2015
 
 
 Streefwaarde (jaartal)
 
 
 Bron
 
 
 
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 Een sterke cultuursector, die ondernemend en innovatief is en goed zorgt voor ons erfgoed
 
 
 
 
 
 
 a
 
 
 Eigen inkomsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Percentage cultuurproducerende instellingen in de BIS (musea en presentatie-instellingen beeldende kunst) dat voldoet aan de eigen inkomstennorm van minimaal 21,5%
 
 
 76% (2010–2011)
 
 
 100%
 
 
 Realisatie 2015 nog niet bekend
 
 
 100% (2016)
 
 
 Opgave van gesubsidieerde instelingen aan OCW
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Percentage podiumkunstinstelling en filmfestivals in de BIS dat voldoet aan de eigen inkomstennorm van minimaal 25,5%
 
 
 69% (2010–2011)
 
 
 90%
 
 
 Realisatie 2015 nog niet bekend
 
 
 100% (2016)
 
 
 Opgave van gesubsidieerde instelingen aan OCW
 
 
 
 
 b
 
 
 Aantal bezoeken
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aantal bezoeken gesubsidieerde podiumkunsten (inclusief buitenland) voor 2014
 
 
 2,6 miljoen (2009)
 
 
 2,4 miljoen
 
 
 Realisatie 2015 nog niet bekend
 
 
 2,2 miljoen (2016)
 
 
 Opgave van gesubsidieerde instelingen aan OCW
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Aantal bezoekers gesubsidieerde musea
 
 
 5,7 miljoen (2009)
 
 
 9 miljoen
 
 
 Realisatie 2015 nog niet bekend
 
 
 7,5 miljoen (2016)
 
 
 Opgave van gesubsidieerde instelingen aan OCW
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 Eigen inkomsten
 
 
 Basiswaarde: 76% of 69% van de BIS instellingen met een eigen inkomstennorm behaalde een gemiddelde eigen inkomstenpercentage in 2010 en 2011 van 21,5% of 25,5% of meer.
 
 Realisatie 2014: in 2014 behaalden alle musea en presentatie-instellingen (100%) in de BIS een eigen inkomstenpercentage van 21,5% of hoger. Van alle podiumkunstinstellingen (exclusief de jeugdtheatergezelschappen) behaalde 90% een eigen inkomstenpercentage van 25,5% of hoger.
 
 Streefwaarde 2015: De instapnorm voor de subsidieperiode 2013–2016 bedroeg 17,5%. Er wordt uitgegaan van 1% groei per jaar. De instapnorm voor de volgende subsidieperiode (2017–2020) is 21,5% voor alle cultuurproducerende instellingen en 25,5% voor podiumkunstinstellingen en filmfestivals. Rekening houdend met deze groei en fluctuaties per jaar, was de streefwaarde voor 2015 dat minimaal 87,5% van de instellingen minimaal 21,5% of 25,5% eigen inkomsten behaalt ten opzichte van de totale structurele overheidssubsidies.
 
 Realisatie 2015: Realisatiecijfers over 2015 zijn nog niet bekend omdat de culturele instellingen in april 2016 realisatiecijfers over het jaar 2015 verantwoorden bij het Ministerie. In Cultuur in Beeld 2016 zullen de realisatiecijfers 2015 over het eigen inkomstenpercentage worden gepubliceerd.
 
 Aantal bezoeken:
 
 
 Basiswaarde: in 2009 trokken de podiumkunstinstellingen opgenomen in de BIS in de periode 2009–2012 circa 2,6 miljoen bezoeken. De musea trokken dat jaar 5,7 miljoen bezoeken.
 
 Realisatie 2014: in 2014 trokken de podiumkunstinstellingen opgenomen in de BIS-periode 2013–2016 in totaal 2,4 miljoen bezoeken en musea 9 miljoen.
 
 Streefwaarde 2015: het verwachte aantal bezoeken voor 2015 is gebaseerd op de realisatie op het eerste jaar van de subsidieperiode 2013–2016. Hierbij is rekening gehouden met uitschieters in 2013.
 
 Realisatie 2015: Realisatiecijfers over 2015 zijn nog niet bekend omdat de culturele instellingen in april 2016 realisatiecijfers over het jaar 2015 verantwoorden bij het Ministerie. In Cultuur in Beeld 2016 zullen de realisatiecijfers 2015 over het aantal bezoeken worden gepubliceerd.
 
 In het rapport Cultuur in Beeld 2015 en op de website OCW in Cijfers worden het bereik, de resultaten en ontwikkelingen van het cultuurstelsel in woord, beeld en cijfers gepresenteerd.
 
 
 Beleidsconclusies
 
 De uitvoering van het beleid op dit artikel in het afgelopen jaar verliep conform de in de begroting vermelde verwachting. Dit geldt ook voor de geboekte resultaten. Er zijn geen opvallende, grote afwijkingen, evenmin is een noodzaak tot bijstelling aan het licht gekomen. In de aanbiedingsbrief Cultuur in Beeld 2015 en de beleidsdoorlichting Cultuur 2009–2014 zijn de beleidsresultaten nader toegelicht. Het aanbod in de totale cultuursector is tussen 2009 en 2014 toegenomen. Ook het aantal bezoeken in de cultuursector is in de meeste sectoren toegenomen, alleen binnen de sector podiumkunsten is het bezoek per voorstelling afgenomen. Nagenoeg alle cultuurproducerende instellingen in de BIS voldeden aan de eigen inkomstennorm. De bijdragen uit private middelen en de sponsorinkomsten groeiden, maar blijven als aandeel in de totale financieringsmix bescheiden. De Erfgoedwet is op 16 juni 2015 unaniem door de Tweede Kamer aangenomen en vervolgens op 8 december 2015 door de Eerste Kamer goedgekeurd. Verder wordt verwezen naar het beleidsverslag.
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 14.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 14 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 
 20111De uitgaven betreffen de realisatie bedragen van de jaarverslagen 2011 en 2012 exclusief de apparaatsuitgaven van de Rijksdienst Cultureel Erfgoed en bestuursdepartement.
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 846.543
 
 
 
 
 2.945.919
 
 
 
 
 819.023
 
 
 
 
 766.072
 
 
 
 
 599.736
 
 
 
 
 892.898
 
 
 
 
 – 293.162
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 513.001
 
 
 608.000
 
 
 621.806
 
 
 473.197
 
 
 432.037
 
 
 629.000
 
 
 – 196.963
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 866.972
 
 
 
 
 890.988
 
 
 
 
 704.732
 
 
 
 
 709.466
 
 
 
 
 713.445
 
 
 
 
 733.744
 
 
 
 
 – 20.299
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 738.672
 
 
 
 
 699.062
 
 
 
 
 582.720
 
 
 
 
 608.412
 
 
 
 
 616.810
 
 
 
 
 614.211
 
 
 
 
 2.599
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Culturele basisinfrastructuur
 
 
 573.119
 
 
 561.851
 
 
 465.339
 
 
 487.566
 
 
 478.041
 
 
 480.811
 
 
 – 2.770
 
 
 
 
 
 
 Vierjaarlijkse instellingen
 
 
 403.749
 
 
 395.482
 
 
 330.253
 
 
 333.074
 
 
 322.949
 
 
 327.558
 
 
 – 4.609
 
 
 
 
 
 
 Vierjaarlijkse fondsen
 
 
 169.370
 
 
 166.369
 
 
 135.086
 
 
 154.492
 
 
 155.092
 
 
 153.253
 
 
 1.839
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Monumentenzorg
 
 
 111.353
 
 
 94.243
 
 
 82.392
 
 
 79.792
 
 
 75.266
 
 
 82.691
 
 
 – 7.425
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Archieven incl. Regionale Historische Centra
 
 
 27.649
 
 
 23.216
 
 
 23.580
 
 
 25.577
 
 
 25.384
 
 
 24.905
 
 
 479
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Investeringen huisvesting rijksgesubsidieerde musea
 
 
 26.376
 
 
 19.473
 
 
 1.362
 
 
 4.189
 
 
 28.104
 
 
 14.242
 
 
 13.862
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Cultuureducatie met Kwaliteit
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 10.000
 
 
 10.000
 
 
 10.000
 
 
 10.000
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Archeologie
 
 
 175
 
 
 279
 
 
 47
 
 
 1.288
 
 
 15
 
 
 1.562
 
 
 – 1.547
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 106.819
 
 
 
 
 163.064
 
 
 
 
 87.592
 
 
 
 
 58.127
 
 
 
 
 37.155
 
 
 
 
 72.516
 
 
 
 
 – 35.361
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Verbreden inzet cultuur
 
 
 21.481
 
 
 15.216
 
 
 4.859
 
 
 7.670
 
 
 8.519
 
 
 8.687
 
 
 – 168
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Internationaal cultuurbeleid (incl. HGIS)
 
 
 8.373
 
 
 8.585
 
 
 6.282
 
 
 6.715
 
 
 6.471
 
 
 7.323
 
 
 – 852
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Programma bibliotheekvernieuwing
 
 
 16.094
 
 
 18.147
 
 
 17.963
 
 
 17.963
 
 
 0
 
 
 25.942
 
 
 – 25.942
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Programma leesbevordering
 
 
 2.950
 
 
 2.930
 
 
 2.850
 
 
 2.900
 
 
 2.900
 
 
 2.850
 
 
 50
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Programma CRISP
 
 
 0
 
 
 2.445
 
 
 2.375
 
 
 2.940
 
 
 1.609
 
 
 0
 
 
 1.609
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Programma erfgoed en ruimte
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2.016
 
 
 0
 
 
 8.000
 
 
 – 8.000
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Programma ondernemerschap
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2.692
 
 
 1.475
 
 
 1.575
 
 
 1.737
 
 
 – 162
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Specifiek cultuurbeleid
 
 
 57.921
 
 
 58.045
 
 
 21.319
 
 
 16.448
 
 
 16.081
 
 
 17.977
 
 
 – 1.896
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Regeling frictie- en transitiekosten culturele basisinfrastructuur 2009–2012
 
 
 0
 
 
 57.696
 
 
 29.252
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.708
 
 
 
 
 4.411
 
 
 
 
 14.568
 
 
 
 
 4.062
 
 
 
 
 10.506
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Beleidsonderzoek, evaluaties en kennisbasis
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1.708
 
 
 4.411
 
 
 14.568
 
 
 4.062
 
 
 10.506
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 21.481
 
 
 
 
 28.862
 
 
 
 
 29.527
 
 
 
 
 34.793
 
 
 
 
 42.101
 
 
 
 
 39.710
 
 
 
 
 2.391
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Nationaal Archief
 
 
 21.481
 
 
 28.862
 
 
 29.527
 
 
 34.793
 
 
 42.101
 
 
 39.710
 
 
 2.391
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 3.185
 
 
 
 
 3.723
 
 
 
 
 2.811
 
 
 
 
 3.245
 
 
 
 
 – 434
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Uitvoering internationale verdragen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1.737
 
 
 1.384
 
 
 1.163
 
 
 2.310
 
 
 – 1.147
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Uitvoering internationale contributies
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1.405
 
 
 2.285
 
 
 1.648
 
 
 875
 
 
 773
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Europese samenwerking
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 43
 
 
 54
 
 
 0
 
 
 60
 
 
 – 60
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 34.961
 
 
 
 
 17.072
 
 
 
 
 9.613
 
 
 
 
 13.380
 
 
 
 
 32.322
 
 
 
 
 780
 
 
 
 
 31.542
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de financiële instrumenten
 
 
 Verplichtingen
 
 
 De realisatie van de verplichtingen is € 293,2 miljoen lager dan geraamd. Het verschil met de begroting wordt veroorzaakt door:
 
 
 •
 Ten eerste door de verlaging van de garantieverplichtingen met per saldo € 197 miljoen. Deze verlaging bestaat uit de lagere toekenning op garanties voor de indemniteitsregeling bruikleen collecties (€ 219 miljoen) en de hogere toekenning voor overige garanties waaronder garanties voor de achterborgovereenkomst (€ 22 miljoen).
 
 
 •
 Ten tweede door de verlaging van de feitelijke realisatie van de verplichtingen op de overige financiële instrumenten met € 96,2 miljoen. Deze verlaging wordt onder meer veroorzaakt door:
 
 
 –
 een overboeking naar beleidsartikel 16 (Onderzoek en Wetenschapsbeleid) voor de uitvoering van taken door de Koninklijke Bibliotheek als gevolg van de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) voor € 43,1 miljoen,
 
 
 –
 minder aangegane verplichtingen monumentenzorg voor € 28,5 miljoen,
 
 
 –
 een verlaging van de raming met € 18,1 miljoen voor verplichtingen die vóór 2015 zijn aangegaan (concessieovereenkomst Cultuurkaart, werkprogramma Cultuur-Ondernemen, culturele basisinfrastructuur),
 
 
 –
 een verlaging van het verplichtingenbudget met € 6 miljoen ten behoeve van de basisinfrastructuur 2017–2020.
 
 
 
 
 Uitgaven
 De realisatie van de uitgaven in 2015 ligt € 20,3 miljoen lager dan oorspronkelijk begroot. De verschillen worden verder verduidelijkt bij de toelichting op de instrumenten.
 Bekostiging
 Culturele basisinfrastructuur
 De culturele basisinfrastructuur wordt voor een periode van vier jaar bekostigd. Het cultuurstelsel voor de periode 2013–2016 is beschreven in de brief Besluiten culturele basisinfrastructuur van 18 september 2012. De culturele basisinfrastructuur bestaat uit instellingen op het gebied van de podiumkunsten (toneel, dans, opera en orkesten), de beeldende kunsten, film, musea, letteren en bibliotheken, architectuur, vormgeving, nieuwe media, cultuureducatie en een aantal bovensectorale instellingen. Daarnaast spelen de zes cultuurfondsen een belangrijke rol in het cultuurstelsel. Door middel van flexibele en kortlopende subsidieregelingen kunnen zij de dynamiek en vernieuwing in de cultuur op de voet volgen en zijn zij in staat snel op sectorale ontwikkelingen te reageren.
 Monumentenzorg
 
 
 De brief van 16 september 2011 geeft informatie over de wijze waarop subsidie voor instandhouding en restauratie van rijksmonumenten vanaf 2012 ingezet wordt. Voor de verdeling van de reguliere restauratiemiddelen zijn de provincies verantwoordelijk, zoals vastgelegd in het convenant met het Interprovinciaal Overleg (IPO). Verdere ondersteuning van instandhouding van monumenten vindt plaats langs de weg van de fiscale aftrek, het vernieuwde Besluit Rijkssubsidiëring Instandhouding Monumenten (BRIM), de herbestemmingsregelingen, het Revolving Fund voor woonhuismonumenten en de Restauratiefonds-hypotheek-plus. In juli 2015 is het Wetsvoorstel Omgevingswet door de Tweede Kamer aangenomen. De positie van en omgang met monumenten en andere cultuurhistorische waarden zijn hierin goed geborgd. De intrinsieke waarde van monumenten is in de nieuwe Erfgoedwet vastgelegd, die in december 2015 is goedgekeurd door de Eerste Kamer. Daarnaast is in 2015 gestart met een programma duurzame monumenten, zijn alle BRIM aanvragen dit jaar gehonoreerd en is aan de Tweede Kamer een tussentijdse stand van zaken BRIM gepresenteerd.
 Het budget voor monumentenzorg is met € 7,4 miljoen verlaagd in verband met het verantwoorden van deze uitgaven onder de juiste financiële instrumenten.
 
 Archieven inclusief Regionaal Historische Centra
 OCW draagt bij aan de kosten van bewaring en presentatie van de rijksarchieven uit de provincie door de Regionaal Historische Centra die in elke provinciehoofdstad, behalve in Zuid-Holland, zijn gevestigd. In 2015 is in samenwerking met vertegenwoordigers uit de archiefsector uitvoering gegeven aan het Archiefconvenant 2012–2016. Het accent is dit jaar gelegd op het ontwikkelen van voorwaarden voor digitale duurzaamheid van overheidsinformatie en op digitale toegankelijkheid en open toegang van archiefcollecties. Het uitvoeringsprogramma wordt gecoördineerd door het Nationaal Archief.
 Investeringen huisvesting rijksgesubsidieerde musea
 
 Deze middelen zijn besteed om de huisvesting van collecties van rijksgesubsidieerde musea geschikt en toegankelijk te maken voor het publiek. Te denken valt hierbij aan de zorg voor binnenklimaat, daarbij vereiste kwaliteit van de aanwezige installaties en investeringen in veiligheid.
 Het budget is per saldo verhoogd met € 13,8 miljoen. Het betreft een verhoging in verband met intertemporele compensaties van in totaal € 20,4 miljoen voor de garantstelling in het kader van de regeling schatkistbankieren. Daarnaast een verlaging in verband met een overboeking van de huisvestingslasten van de Stichting het Rijksmuseum Amsterdam naar het instrument Culturele basisinfrastructuur voor € 7,2 miljoen. Tot slot zijn er voor € 0,6 miljoen meer uitgaven gedaan voor onderhoudsplannen in verband met het nieuwe huisvestingsstelsel per 1 januari 2017.
 
 Cultuureducatie met kwaliteit
 In 2015 is de uitvoering van het programma Cultuureducatie met Kwaliteit voortgezet. In het programma werken scholen, de culturele instellingen en gemeenten en provincies samen om de kwaliteit van het cultuuronderwijs in het primair onderwijs te bevorderen. Binnen het programma wordt er vanaf 2015 extra geïnvesteerd in een publiek-private samenwerking ter versterking van het muziekonderwijs.
 Archeologie
 Binnen het programma Verbeterprogramma Archeologie, dat loopt tot en met 2016, is ook in 2015 ingezet op het verbeteren van archeologische kaarten, zodat accuratere voorspellingen ten aanzien van te verwachten archeologische waarden gedaan kunnen worden. Verder is gewerkt aan het moderniseren van het centrale digitale informatiesysteem, is geïnvesteerd in de kennis en ondersteuning van gemeenten en is onderzoek gedaan naar de conservering van belangrijke top sites. Ook heeft het beheer van Nederlandse wrakken overzee een impuls gekregen. Tot slot zijn er middelen besteed aan het beheer en onderhoud van de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie.
 Subsidies
 Verbreden inzet cultuur
 In de visiebrief Cultuur beweegt is met ingang van het schooljaar 2013–2014, voor een periode van 10 jaar, € 4,9 miljoen per jaar opgenomen ten behoeve van de Cultuurkaart. Daarnaast zijn middelen beschikbaar voor digitaliseringprojecten in de cultuursector en monitoring van educatiebeleid.
 Internationaal Cultuurbeleid
 In 2012 hebben de bewindspersonen van OCW en BZ in een gezamenlijke brief de doelen voor de periode 2013–2016 uiteengezet. Deze doelen zijn: het bijdragen aan het internationaal niveau van Nederlandse topinstellingen, het bevorderen van een vooraanstaande internationale marktpositie van kunstenaars, cultuur als bijdrage aan de versterking van het Nederlands economisch belang en van de culturele diplomatie. Voor de creatieve industrie, één van de negen topsectoren, is de internationale marktpositie prioriteit. De Ministeries van OCW en BZ financieren samen een internationaliseringsprogramma voor de creatieve industrie voor de periode 2013–2016.
 Programma bibliotheekvernieuwing
 Per 1 januari 2015 is de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) van kracht. Deze wet definieert de maatschappelijke functies van de openbare bibliotheek en verbindt de lokale openbare bibliotheken en de Koninklijke Bibliotheek (KB) in een netwerk. Binnen het netwerk heeft de KB als nationale bibliotheek een aantal landelijke taken: het bewaken van de samenhang en het stimuleren van innovatie (stelseltaken), het beheer en de doorontwikkeling van de landelijke digitale bibliotheek en het organiseren van de bibliotheekvoorziening voor personen met een leeshandicap. Deze taken werden tot 2015 door verschillende bibliotheekorganisaties uitgevoerd. Het budget van € 25,9 miljoen is overgeboekt naar artikel 16 (Onderzoek- en Wetenschapsbeleid), omdat hierop alle uitgaven ten behoeve van KB worden verantwoord. Dit bedrag betreft de middelen voor de digitale bibliotheek (17,9 miljoen) en de inkoop van e-content (€ 8 miljoen). Daarnaast ontvangt de KB circa € 15 miljoen voor de overige Wsob-taken.
 Programma leesbevordering
 Het Actieplan Kunst van Lezen 2012–2015 heeft een sterke samenhang met het Actieplan Laaggeletterdheid 2012–2015, doordat leesbevordering bij kinderen samenhangt met de preventie van laaggeletterdheid. Kunst van Lezen is een programmatische aanvulling op de reguliere activiteiten van Stichting Lezen en de Koninklijke Bibliotheek. Via een model van cofinanciering kunnen culturele instellingen, kinderopvanginstellingen en scholen een infrastructuur voor leesbevordering realiseren. Tevens versterkt het programma de maatschappelijke functie van openbare bibliotheken en ondersteunt daarmee de bibliotheekvernieuwing. De belangrijkste activiteiten binnen het programma zijn: taalstimulering door leesbevordering en onderzoek, uitbreiding BoekStart naar de kinderopvang, uitbreiding Bibliotheek op school naar het voortgezet onderwijs en versteviging van strategische leesbevorderingsnetwerken.
 Programma CRISP
 Het programma Creative Industry Scientific Programme (CRISP) was een meerjarig onderzoeksprogramma voor de creatieve industrie. Het bevorderde de samenwerking (binnen Nederland) tussen bedrijfsleven, ontwerpers en onderzoekers. Binnen het programma zijn product-dienst-systemen voor de maakindustrie én oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken zoals de vergrijzing en de toenemende behoefte aan zorg ontwikkeld. CRISP heeft geleid tot kennis, instrumenten en methodes die de kennisinfrastructuur van de design sector en de creatieve industrie versterken. In de zomer van 2015 is het programma afgerond en heeft de slotbetaling van € 0,5 miljoen plaatsgevonden. Daarnaast is € 1,1 miljoen bekostigd voor enkele projecten op het gebied van creatieve industrie, waarvoor het budget oorspronkelijk op het instrument Specifiek Cultuurbeleid was begroot.
 Programma Visie Erfgoed en Ruimte
 
 Deze middelen zijn besteed aan de uitvoering van het programma Visie Erfgoed en Ruimte. Hierin geeft de rijksoverheid aan welke cultuurhistorische gebieden en opgaven van (inter)nationaal belang zijn en waar zij een rol voor zichzelf ziet in het gebiedsgerichte erfgoedmanagement. Het programma bestaat uit projecten die in samenwerking en via cofinanciering met andere partijen worden uitgevoerd.
 Het budget van € 8 miljoen is met € 1,8 miljoen verlaagd in verband met het aangepaste plafond financiële middelen. Daarnaast is € 0,3 miljoen overgeheveld naar het Gemeente- en Provinciefonds voor projecten die samen met gemeenten en provincies worden uitgevoerd. Een bedrag van € 0,2 miljoen is overboekt naar het Ministerie van EZ voor de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Een bedrag van € 5,7 miljoen is overgeboekt in verband met het verantwoorden van de uitgaven onder de juiste financiële instrumenten.
 
 Programma ondernemerschap
 Het programma Ondernemerschap Cultuur (2013–2016) heeft als doel het versterken van ondernemerschap in de culturele sector zowel bij instellingen als bij makers. Het programma bestaat uit vier onderdelen: het programma Leiderschap in Cultuur, de communicatiestrategie Cultuur, daar geef je om, het programma Wijzer Werven en als laatste onderdeel ondersteuning van individuele makers bij het opbouwen van de beroepspraktijk. De branche is betrokken bij ondersteuning van ondernemerschap.
 Specifiek Cultuurbeleid
 Onder specifiek cultuurbeleid zijn verschillende kleinere subsidiebudgetten opgenomen. De Actieagenda architectuur en ruimtelijk ontwerp 2013–2016 is een interdepartementaal werkprogramma. De middelen voor architectuur en ruimtelijk ontwerp worden gebruikt om de positie van het ontwerp en de ontwerpers te versterken. Daarnaast vallen onder dit instrument: het budget voor de Adviescommissie Restitutieverzoeken Cultuurgoederen Tweede Wereldoorlog, de bijdrage aan het Jheronimus Boschjaar, de bijdragen aan de cultuurfondsen voor talentontwikkeling en de middelen die in de Museumbrief beschikbaar zijn gesteld voor het stimuleren van samenwerkingsinitiatieven, digitalisering, bescherming en zichtbaarheid van de collecties.
 Regeling frictie- en transitiekosten culturele basisinfrastructuur
 De Regeling frictie- en transitiekosten was bestemd voor instellingen waarvan de subsidie vanaf 2013 werd beëindigd of substantieel verlaagd werd. Deze instellingen hebben, onder voorwaarden, aanspraak kunnen maken op compensatie van het rijk voor frictie- en transitiekosten. Er kan geen aanspraak meer gemaakt worden op deze regeling.
 Opdrachten
 Beleidsonderzoek, evaluaties en kennisbasis
 Dit budget is besteed voor opdrachten die bestaan uit het inhuren van bureaus voor beleidsonderzoek, evaluaties, visitatie/monitoring en versterking van de kennisbasis in de cultuursector.
 Het budget is per saldo verhoogd met € 10,5 miljoen. Het betreft een aanpassing van € 11,1 miljoen in verband met het verantwoorden van de uitgaven voor monumentenzorg, archeologie en het programma Visie Erfgoed en Ruimte onder het juiste financiële instrument. Daarnaast heeft er op het opdrachtenbudget een onderbesteding plaatsgevonden van € 0,6 miljoen in verband met vertraging in de afwikkeling van onderzoek.
 Bijdragen aan agentschappen
 Nationaal Archief
 Deze middelen betreffen de rijksbijdrage aan het Nationaal Archief. De baten en lasten van deze dienst worden apart in het jaarverslag opgenomen. In het budget is ook begrepen het project Digitale Taken Rijksarchieven (DTR).
 Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
 Uitvoering internationale verdragen en contributies en Europese samenwerking
 Naast de prioriteiten die onder internationaal cultuurbeleid zijn genoemd, is Nederland aan een aantal verplichtingen gebonden en draagt het bij aan de uitvoering van internationale verdragen. Dit geldt voor de UNESCO erfgoedverdragen voor werelderfgoed, immaterieel erfgoed, de bescherming van cultureel erfgoed bij gewapend conflict en de bestrijding van illegale handel in cultuurgoederen. Ook wordt bijgedragen aan het Europees filmprogramma (Eurimages) en de Nederlandse Taal Unie.
 Ontvangsten
 De realisatie van de ontvangsten is € 31,5 miljoen hoger dan oorspronkelijk begroot. De meerontvangsten worden veroorzaakt door de onttrekking van € 30 miljoen uit het Nationaal Aankoopfonds om de aankoop van een van de huwelijksportretten van Rembrandt mogelijk te maken. De aanschaf van het huwelijksportret van Maerten Soolmans heeft uiteindelijk begin 2016 plaatsgevonden (zie brief van 1 februari 2016 van Minister Bussemaker aan de Eerste en Tweede Kamer). Hiernaast is dit artikel verhoogd met € 1,5 miljoen uit subsidieafrekeningen en rente Nationaal Aankoopfonds.
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 15)
 
 
 Artikel
 
 
 15.
 MEDIA
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 Het waarborgen van een onafhankelijk, gevarieerd en kwalitatief hoogwaardig media-aanbod, dat toegankelijk blijft voor alle lagen van de bevolking.
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 Media hebben een prominente rol in onze democratie en cultuur. Wat we zien, horen en lezen, beïnvloedt ons beeld van de wereld en onze opvattingen. Daarom borgt de Minister vier publieke belangen in het mediabeleid, waar zij verantwoordelijk voor is: onafhankelijkheid, verscheidenheid, kwaliteit en toegankelijkheid. De Minister heeft specifieke zorg voor het stelsel van landelijke, regionale en lokale publieke omroepen en de daarvoor relevante wet- en regelgeving. De Minister heeft naast een financierende rol, vooral ook een regisserende rol.
 
 
 Financieren: De Minister financiert de landelijke en regionale publieke omroep, en enkele andere aan de omroep verbonden instellingen. De taakopdracht is wettelijk bepaald en het budget van de publieke omroep is vastgesteld met behoud van afstand tot de uitvoering en inhoud. Op basis van het concessiebeleidsplan sluit de Minister elke vijf jaar een prestatieovereenkomst met de publieke omroep. Verder is de Minister verantwoordelijk voor instrumenten ter bevordering van culturele producties, documentaires, drama, kunst- en kinderprogramma’s, het steunen en stimuleren van een onafhankelijke en kwalitatief goede journalistieke infrastructuur (Stichting Stimuleringsfonds voor de Journalistiek) en voor het bevorderen van mediawijsheid (NICAM en Mediawijzer.net).
 
 Regisseren: Als regisseur is de Minister verantwoordelijk voor de wetgeving ten aanzien van de taak en organisatie van de publieke omroep en voor wetgeving voor commerciële media. De regels voor commerciële omroepen vloeien voornamelijk voort uit Europese richtlijnen over audiovisuele mediadiensten. Verder is de Minister als regisseur verantwoordelijk voor wetgeving met betrekking tot omroepdistributie. Het doel daarvan is de toegang tot een gevarieerd media-aanbod te bevorderen en te verzekeren.
 De OCW-begroting wordt in het najaar nader uitgewerkt in de mediabegrotingsbrief, die als basis dient voor de begrotingsbehandeling van dit artikel 15 door de Tweede Kamer. Deze brief geeft een gedetailleerde vooruitblik op het nieuwe jaar, een uitwerking van de maatregelen op het gebied van media alsmede een terugblik op de realisatie van voorgaand jaar.
 Op basis van het vijfjaarlijkse concessiebeleidsplan heeft de Minister voor de erkenningperiode die loopt tot en met 2015, een prestatieovereenkomst afgesloten met de landelijke publieke omroep. Over de uitvoering van deze prestatieovereenkomst rapporteert de landelijke publieke omroep jaarlijks aan de Minister. Deze verantwoording wordt gevalideerd door het Commissariaat voor de Media. Het Commissariaat voor de Media kan ook een boete opleggen als de publieke omroep de prestatieovereenkomst niet naleeft. Zowel de verantwoording als de validatie wordt als bijlage bij de mediabegrotingsbrief aan de Tweede Kamer verzonden.
 
 
 Indicatoren/kengetallen
 
 
 De indicator «de uitzendingen van de publieke omroep onderscheiden zich van die van de commerciële omroepen door een blijvend hogere kwalitatieve waardering door de Nederlandse bevolking» komt in het jaarverslag 2015 niet meer terug. Naar aanleiding van de beleidsdoorlichting Media (2014) worden de indicatoren voor artikel 15 herzien. Hierbij wordt aangesloten op de prestatieafspraken met de NPO voor de periode 2016–2020, die in 2016 worden afgesloten. Met ingang van de rijksbegroting 2016 worden de indicatoren geactualiseerd.
 Met de mediamonitor rapporteert het Commissariaat voor de Media jaarlijks over de trends en ontwikkelingen op de gebruikersmarkten voor dagbladen, tijdschriften, radio, televisie en internet. Daarnaast worden pluriformiteit, onafhankelijkheid en gebruik van nieuwstitels gemonitord.
 Tenslotte wordt voor indicatoren over media verwezen naar de website ocwincijfers.nl.
 
 
 
 
 Beleidsconclusies
 
 Het uitgevoerde beleid en de bijbehorende resultaten waren het afgelopen jaar grotendeels conform de verwachtingen zoals vermeld in de begroting. In het beleidsverslag worden de belangrijkste beleidsontwikkelingen beschreven, zoals de nieuwe erkenningsperiode 2016–2020, het Concessiebeleidsplan 2016–2020 en het wetsvoorstel tot wijziging van de Mediawet met als doel het toekomstbestendig maken van het publieke mediabestel.
 
 Vanaf 2015 zijn de structurele ombuigingen op het mediabudget van € 200 miljoen uit het Regeerakkoord Rutte I volledig ingevuld.
 Op het mediabudget zal vanaf 2017 een structurele bezuiniging van € 50 miljoen worden doorgevoerd, conform uitwerking van de gemaakte begrotingsafspraken 2014. De invulling van deze bezuiniging zal in 2016 en 2017 plaatsvinden, zoals is opgenomen in de begroting 2015.
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 15.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 15 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 937.643
 
 
 
 
 886.809
 
 
 
 
 886.504
 
 
 
 
 1.180.980
 
 
 
 
 1.020.726
 
 
 
 
 996.075
 
 
 
 
 24.651
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 912.434
 
 
 
 
 951.461
 
 
 
 
 892.936
 
 
 
 
 1.149.484
 
 
 
 
 864.629
 
 
 
 
 996.406
 
 
 
 
 – 131.777
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 907.042
 
 
 
 
 946.279
 
 
 
 
 887.916
 
 
 
 
 1.143.398
 
 
 
 
 859.804
 
 
 
 
 991.549
 
 
 
 
 – 131.745
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Publieke Omroep (omroepinstellingen)
 
 
 797.671
 
 
 795.607
 
 
 759.673
 
 
 1.012.687
 
 
 776.518
 
 
 905.086
 
 
 – 128.568
 
 
 
 
 
 
 Landelijke publieke omroep
 
 
 747.448
 
 
 745.573
 
 
 758.373
 
 
 836.974
 
 
 648.767
 
 
 751.216
 
 
 – 102.449
 
 
 
 
 
 
 Wereldomroep
 
 
 46.178
 
 
 46.289
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Regionale omroep
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 174.413
 
 
 127.751
 
 
 153.870
 
 
 – 26.119
 
 
 
 
 
 
 Minderhedenprogrammering
 
 
 4.045
 
 
 3.745
 
 
 1.300
 
 
 1.300
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Bezuinigingen Publieke Omroep
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Beheertaken landelijke publieke omroep
 
 
 75.498
 
 
 74.384
 
 
 59.955
 
 
 72.858
 
 
 49.924
 
 
 60.130
 
 
 – 10.206
 
 
 
 
 
 
 Stichting Omroep Muziek
 
 
 31.926
 
 
 29.904
 
 
 14.568
 
 
 18.097
 
 
 12.358
 
 
 14.885
 
 
 – 2.527
 
 
 
 
 
 
 Uitzenden en uitzend gereedmaken
 
 
 23.974
 
 
 23.974
 
 
 24.463
 
 
 29.713
 
 
 20.725
 
 
 24.962
 
 
 – 4.237
 
 
 
 
 
 
 Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid (NIBG)
 
 
 19.598
 
 
 20.506
 
 
 20.924
 
 
 25.048
 
 
 16.841
 
 
 20.283
 
 
 – 3.442
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Dotaties, bijdragen publieke omroep
 
 
 32.814
 
 
 30.532
 
 
 31.231
 
 
 32.542
 
 
 28.614
 
 
 30.360
 
 
 – 1.746
 
 
 
 
 
 
 Stimuleringsfonds Nederlandse Culturele Mediaproducties
 
 
 17.922
 
 
 17.922
 
 
 18.280
 
 
 18.646
 
 
 17.202
 
 
 17.047
 
 
 155
 
 
 
 
 
 
 Stimuleringsfonds voor de Journalistiek
 
 
 4.300
 
 
 2.300
 
 
 2.300
 
 
 2.101
 
 
 2.185
 
 
 2.185
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Filmfonds van de omroep en Telefilm (COBO)
 
 
 7.416
 
 
 7.416
 
 
 7.568
 
 
 9.156
 
 
 6.534
 
 
 7.722
 
 
 – 1.188
 
 
 
 
 
 
 Mediawijsheid Expertisecentrum (Bewust mediagebruik)
 
 
 2.280
 
 
 2.000
 
 
 1.900
 
 
 1.859
 
 
 1.446
 
 
 1.900
 
 
 – 454
 
 
 
 
 
 
 Organisatie van Lokale Omroepen in Nederland (OLON)
 
 
 508
 
 
 506
 
 
 794
 
 
 780
 
 
 1.247
 
 
 1.506
 
 
 – 259
 
 
 
 
 
 
 Kabelraden
 
 
 388
 
 
 388
 
 
 389
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Dotatie/onttrekking Algemene Mediareserve (AMR)
 
 
 – 513
 
 
 44.931
 
 
 36.811
 
 
 24.736
 
 
 4.258
 
 
 – 4.853
 
 
 9.111
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Overige bekostiging media (uit rente AMR)
 
 
 1.164
 
 
 448
 
 
 – 97
 
 
 250
 
 
 165
 
 
 500
 
 
 – 335
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Basisinfrastructuur Cultuur 2013–2016
 
 
 408
 
 
 377
 
 
 343
 
 
 325
 
 
 325
 
 
 326
 
 
 – 1
 
 
 
 
 
 
 Vierjaarlijkse instellingen
 
 
 408
 
 
 377
 
 
 343
 
 
 325
 
 
 325
 
 
 326
 
 
 – 1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 991
 
 
 
 
 639
 
 
 
 
 323
 
 
 
 
 498
 
 
 
 
 463
 
 
 
 
 920
 
 
 
 
 – 457
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Subsidies
 
 
 991
 
 
 639
 
 
 323
 
 
 498
 
 
 463
 
 
 920
 
 
 – 457
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 552
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 552
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Opdrachten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 7
 
 
 552
 
 
 0
 
 
 552
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan ZBO's en RWT's
 
 
 
 
 4.366
 
 
 
 
 4.508
 
 
 
 
 4.662
 
 
 
 
 5.519
 
 
 
 
 3.750
 
 
 
 
 3.902
 
 
 
 
 – 152
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Commissariaat voor de Media
 
 
 4.366
 
 
 4.508
 
 
 4.662
 
 
 5.519
 
 
 3.750
 
 
 3.902
 
 
 – 152
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 62
 
 
 
 
 60
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 25
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Uitvoering internationale verdragen en contributies
 
 
 35
 
 
 35
 
 
 35
 
 
 62
 
 
 60
 
 
 35
 
 
 25
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 190.959
 
 
 
 
 215.510
 
 
 
 
 193.542
 
 
 
 
 196.571
 
 
 
 
 191.501
 
 
 
 
 190.500
 
 
 
 
 1.001
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de instrumenten
 
 Verplichtingen
 
 
 De hogere verplichtingenrealisatie van € 24,7 miljoen heeft deels betrekking op de ontvangen prijsindex 2015 en deels op mutaties, die zijn toegelicht bij de 1e en 2e suppletoire begroting. Hieronder volgt nog een samenvatting van de verschillen:
 
 
 •
 bijstelling van de verplichtingenraming als gevolg van eind 2015 aan te gane verplichtingen ten behoeve van 2016 (€ 18,4 miljoen). Het betreft de verplichtingen aan de landelijke publieke omroep en de regionale omroepen. In de beschikkingen is al rekening gehouden met de wettelijke prijsindex 2015 (doorwerking in 2016) en 2016;
 
 
 •
 bijstelling van de verplichtingenraming als gevolg van ontvangen prijsindex 2015 (€ 10,1 miljoen);
 
 
 •
 bijstelling van de verplichtingenraming als gevolg van hogere reclameopbrengsten (€ 1 miljoen);
 
 
 •
 verlaging van de verplichtingraming door het pas in 2016 aangaan van een verplichting aan het Commissariaat voor de Media (-/- € 3,7 miljoen);
 
 
 •
 verlaging van de verplichtingenraming als gevolg van lager aangegane verplichtingen dan geraamd (-/- € 1,1 miljoen).
 
 
 
 Uitgaven
 
 Abusievelijk is een totale voorschotbetaling van € 142,8 miljoen, die gepland stond voor 1 januari 2015, vlak voor de jaarwisseling al in 2014 betaald. Hierdoor zijn de uitgaven in 2015 op het instrument Bekostiging € 142 miljoen en op het instrument Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s € 0,8 miljoen lager uitgekomen dan geraamd. Met de brief van 3 februari 2015 «technische mutatie jaarafsluiting 2014» is de Tweede Kamer over deze mutatie geïnformeerd.
 Daarnaast zijn de uitgaven € 10,1 miljoen hoger als gevolg van de uitgekeerde prijsindex 2015 en € 1 miljoen hoger als gevolg van hogere reclameopbrengsten.
 
 Bekostiging
 Landelijke publieke omroep
 
 De publieke omroep waarborgt een hoogwaardig en pluriform media-aanbod, dat toegankelijk en betaalbaar is voor alle lagen van de bevolking. Daarom bekostigt de Minister van OCW de landelijke publieke omroep. Mede vanwege Europese regels op het gebied van staatssteun, houdt de overheid greep op de aard en omvang van het takenpakket van de landelijke publieke omroep en bepaalt de overheid het budget van de publieke omroep.
 Naast de bevoorschotting 2015 van € 100,8 miljoen, die in 2014 heeft plaatsgevonden, zijn de uitgaven € 0,5 miljoen lager doordat een bijdrage aan naburige rechten nu rechtstreeks naar de Stichting Omroep Muziek wordt overgemaakt en een lager dan geraamde prijsindex van € 1,1 miljoen.
 
 Regionale omroepen
 Vanaf 2014 worden de regionale omroepen bekostigd door het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Hiertoe is de Mediawet aangepast.
 Tegenover de bevoorschotting 2015 van € 28,0 miljoen, die in 2014 heeft plaatsgevonden, staat een hogere betaling van € 1,9 miljoen voor de prijsindex 2015.
 Stichting Omroep Muziek (SOM)
 Vanaf 30 juli 2013 is de bekostiging aan het Muziekcentrum voor de Omroep (MCO) overgegaan naar de Stichting Omroep Muziek (SOM). Dit is de instelling die door de Minister is aangewezen voor het in stand houden en exploiteren van omroeporkesten en omroepkoren.
 Tegenover de bevoorschotting 2015 van € 3,2 miljoen, die in 2014 heeft plaatsgevonden, staan een hogere betaling van € 0,2 miljoen voor de prijsindex 2015 en de uitgave voor naburige rechten van € 0,5 miljoen.
 Uitzenden en uitzend gereedmaken
 Deze beheertaken bestaan uit het gereedmaken van programma’s voor uitzending en het uitzenden van programma’s van de landelijke publieke omroep.
 Tegenover de bevoorschotting 2015 van € 4,5 miljoen, die in 2014 heeft plaatsgevonden, staat een hogere betaling van € 0,3 miljoen voor de prijsindex 2015.
 Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid (NIBG)
 Het Nederlands Instituut voor Beeld en geluid is door de Minister aangewezen als instelling voor het in stand houden en exploiteren van een media-archief.
 Tegenover de bevoorschotting 2015 van € 3,7 miljoen, die in 2014 heeft plaatsgevonden, staat een hogere betaling van € 0,3 miljoen voor de prijsindex 2015.
 Stimuleringsfonds Nederlandse Culturele Mediaproducties (Mediafonds)
 Het Stimuleringsfonds Nederlandse Culturele Mediaproducties (Mediafonds) is het instrument binnen het mediabeleid om de vervaardiging van hoogwaardige culturele producties binnen het media-aanbod te stimuleren. De bijdrage is gebruikt voor het verstrekken van financiële bijdragen voor de ontwikkeling en productie van media-aanbod van bijzondere Nederlandse culturele aard ten behoeve van de landelijke en regionale publieke media-instellingen.
 Stimuleringsfonds voor de Journalistiek
 Het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek stimuleert de kwaliteit, diversiteit en onafhankelijkheid van de journalistiek door met geld, kennis en onderzoek de vernieuwing van de journalistieke infrastructuur te bevorderen. De bijdrage is gebruikt voor tijdelijke steun aan noodlijdende persorganen, het stimuleren van onderzoek dat de persbedrijfstak ten goede komt en het steun bieden aan journalistieke producten die via internet worden aangeboden.
 Filmfonds van de Omroep en Telefilm (CoBO)
 
 Het CoBO-fonds ondersteunt de documentairesector en participeert in audiovisuele coproductieprojecten waarin wordt deelgenomen door een of meer van de publieke instellingen die zendtijd hebben verkregen voor landelijke omroep en de Vlaamse publieke omroep (VRT) en/of Duitse publieke omroepen en/of onafhankelijke filmproducenten en/of instellingen werkzaam op het gebied van de podiumkunsten.
 Tegenover de bevoorschotting 2015 van € 1,4 miljoen, die in 2014 heeft plaatsgevonden, staan een hogere betaling van € 0,1 miljoen voor de prijsindex 2015 en een verhoging van de reguliere uitgaven met € 0,1 miljoen.
 
 Mediawijsheid Expertisecentrum (Bewust mediagebruik)
 Het Mediawijsheid Expertisecentrum (Mediawijzer.net) bevordert een bewuste, kritische en actieve houding van burgers en instellingen in de samenleving waar media alom zijn. Bij het huidige programma zijn het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken, ECP-EPN, de publieke omroep (NTR), Kennisnet en het NIBG betrokken.
 Dotatie Algemene Mediareserve
 De Algemene Mediareserve (hierna: AMR) dient voor het opvangen van schommelingen bij zowel de uitgaven als de ontvangsten op het mediabudget. Hierdoor wordt in het ene jaar geld gedoteerd en in een ander jaar geld onttrokken aan de AMR.
 De hogere uitgaven bestaan uit een hogere betaling voor prijsindex 2015 van € 8,1 miljoen en een hogere dotatie aan de AMR als gevolg van een hoger beschikbaar mediabudget van € 1 miljoen.
 Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s
 
 De kerntaak van het Commissariaat voor de Media (hierna: CvdM) bestaat uit het uitoefenen van onafhankelijk toezicht op het handelen van de media-instellingen in Nederland en uit handhavend optreden ingeval de toepasselijke regelgeving niet in acht wordt genomen. De bevoegdheid om toezicht en handhaving uit te oefenen heeft betrekking op alle media-instellingen: publieke media-instellingen op landelijk, regionaal en lokaal niveau en commerciële media-instellingen op landelijk en niet-landelijk niveau. Het CvdM is tevens verantwoordelijk voor het metatoezicht op het Nederlands Instituut voor Classificatie van Audiovisuele Media (NICAM). Daarnaast heeft het CvdM tot taak erop toe te zien dat kabelexploitanten hun wettelijke verplichtingen nakomen tot doorgifte van de must carry-zenders en het opvolgen van adviezen van programmaraden.
 Tegenover de bevoorschotting 2015 van € 0,8 miljoen, die in 2014 heeft plaatsgevonden, staat een hogere betaling van € 0,6 miljoen. De verhoging vloeit voort uit een wijziging in de Mediawet 2008, waarin het toezicht op de regionale omroepen als aanvullende taak is belegd bij het Commissariaat voor de Media.
 
 Ontvangsten
 De ontvangsten bestaan uit de reclame-inkomsten van de Stichting Ether Reclame (STER) en de rente op de Algemene Mediareserve (AMR). De ontvangsten zijn € 1 miljoen hoger door een hogere reclameopbrengst.
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 16)
 
 
 Artikel
 
 
 16.
 ONDERZOEK EN WETENSCHAPSBELEID
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 De algemene doelstelling is het scheppen van een internationaal concurrerende onderzoeksomgeving die onderzoekers uitdaagt tot optimale wetenschappelijke prestaties en die goed aansluit op maatschappelijke behoeften.
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 De Minister is verantwoordelijk voor het stelsel van onderzoek en wetenschap.
 
 
 Financieren: De Minister bekostigt het onderzoeks- en wetenschapsbestel.
 
 
 Stimuleren: De Minister stimuleert in het wetenschappelijk onderzoek:
 
 
 •
 kwaliteit en excellentie;
 
 
 •
 zwaartepuntvorming en profilering. De afspraken die hierover gemaakt zijn met de universiteiten staan vermeld in het hoofdlijnenakkoord;
 
 
 •
 samenwerking in de gouden driehoek van bedrijven, kennisinstellingen en overheid. In het topsectorenbeleid zijn hiervoor innovatiecontracten ontwikkeld;
 
 
 •
 aansluiting op het maatschappelijk belang.
 
 
 
 
 
 Regisseren: De Minister schept voorwaarden voor:
 
 
 •
 een klimaat voor universiteiten en kennisinstellingen voor het doen van excellent onderzoek;
 
 
 •
 borging van het vernieuwend vermogen en de kwaliteit van het Nederlandse onderzoek;
 
 
 •
 het doelmatig functioneren van wetenschappelijke instellingen die, zowel zelfstandig als in relatie tot universiteiten en bedrijven, een belangrijke plaats innemen;
 
 
 •
 de Nederlandse onderzoeksfaciliteiten;
 
 
 •
 de coördinatie en positionering van het wetenschapsbeleid op nationaal en internationaal niveau.
 
 
 De Minister is verantwoordelijk voor het toezicht op een efficiënte besteding van publieke middelen en op voldoende verspreiding van kennis naar de maatschappij.
 
 
 
 Indicatoren/kengetallen
 
 Indicatoren en overige informatie over de toerusting en de prestaties voor het onderzoekstelsel worden beschreven in Trends in Beeld.
 
 De kwaliteit van het wetenschappelijk onderzoek in Nederland en op basis hiervan de kwaliteit van het wetenschapssysteem kan bezien worden op basis van citaties naar wetenschappelijke publicaties. Wanneer het aantal citaties wordt genormeerd op een mondiaal gemiddelde dan geeft dat de positie van Nederland in de wereld aan. Nederland kende in de periode 2010–2013 een citatiescore 1,53 dat wil zeggen een citatiescore die 53 procent boven het mondiale gemiddelde lag. Nederland neemt op basis hiervan mondiaal een vooraanstaande (tweede) positie in wat betreft de wetenschappelijke kwaliteit van het onderzoek.
 
 Tabel 16.1 Indicatoren
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doelstelling/Indicator
 
 
 Basiswaarde
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 Streefwaarde
 
 
 Bron
 
 
 
 
 
 
 
 5
 
 
 
 
 Behoud van kwaliteit wetenschap en wetenschappelijk talent en versterken impact wetenschap
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Mondiale top-5 positie op basis van citatiescores
 
 
 2e (2008–2011) 1,52
 
 
 2e (2009–2012) 1,52
 
 
 2e (2010–2013) 1,53
 
 
 ≤5
 
 
 WTI2 (Thomson Reuters/CWTS Web of Science. Bewerking CWTS/NIFU)
 
 
 
 
 
 Kengetallen voor het terrein van onderzoek en wetenschapsbeleid zijn te vinden in Trends in Beeld.
 
 Tabel 16.2 Kengetallen R&D: R&D-uitgaven in miljoenen euro
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 Bedrijven
 
 
 5.263
 
 
 4.900
 
 
 5.218
 
 
 6.922
 
 
 7.077
 
 
 7.095
 
 
 7.355
 
 
 
 
 Onderzoeksinstituten
 
 
 1.259
 
 
 1.327
 
 
 1.279
 
 
 1.319
 
 
 1.483
 
 
 1.559
 
 
 1.495
 
 
 
 
 Hoger onderwijs
 
 
 3.489
 
 
 3.711
 
 
 3.691
 
 
 3.994
 
 
 3.953
 
 
 4.089
 
 
 4.225
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 10.011
 
 
 
 
 9.938
 
 
 
 
 10.188
 
 
 
 
 12.235
 
 
 
 
 12.513
 
 
 
 
 12.743
 
 
 
 
 13.075
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsconclusies
 
 De wetenschap staat er goed voor. De kwaliteit van onderzoekers en wetenschapsgebieden is hoog. Het beleid heeft hier mede aan bijgedragen. Dit hebben eerder het Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) en de AWTI aangetoond. In het beleidsverslag worden de belangrijkste beleidsontwikkelingen beschreven zoals de «Wetenschapsvisie 2025: keuzes voor de toekomst», en de (kabinetsreactie op de) Nationale Wetenschapsagenda.
 
 
 Nederlandse onderzoekers en bedrijven hebben in 2015 volop voorstellen ingediend voor onderzoeksfinanciering vanuit Horizon 2020. Uit de voorlopige cijfers over het eerste jaar van Horizon 2020 blijkt dat Nederland de goede score van het Zevende Kaderprogramma (KP7) overtreft. Terwijl de slagingspercentages onder Horizon 2020 in het algemeen lager liggen, stijgt het retourpercentage van Nederland van 7,4% onder KP7 naar 8,1% onder Horizon 2020.
 Om de deelname aan Horizon 2020 te stimuleren is in juli 2015 de regeling Stimulering Europees Onderzoek (SEO-regeling) van kracht geworden. Vanaf 2015 is jaarlijks € 50 miljoen beschikbaar, die tegemoetkomt in de extra kosten die instellingen maken voor een EU-gefinancierd project in het kader van Horizon 2020.
 
 Om de relatie tussen wetenschap en samenleving te stimuleren vond in 2015 wederom het Weekend van de Wetenschap plaats. Het gaat om een landelijk publieksevenement dat wetenschap en technologie op een laagdrempelige manier toegankelijk maakt voor de samenleving. Door heel Nederland openden ruim 185 kennisinstellingen, onderzoeksinstituten, musea, bedrijven en innovatieve organisaties hun deuren voor het publiek. Ruim 130.000 mensen bezochten in het eerste weekend van oktober op die manier de wetenschap.
 In algemene zin kan gesteld worden dat het op dit artikel uitgevoerde beleid en de bijbehorende resultaten het afgelopen jaar conform de verwachtingen zoals opgenomen in de begroting waren.
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 16.3 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 16 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 830.254
 
 
 
 
 904.499
 
 
 
 
 859.762
 
 
 
 
 1.342.276
 
 
 
 
 1.038.163
 
 
 
 
 951.909
 
 
 
 
 86.254
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 906.831
 
 
 
 
 934.143
 
 
 
 
 891.076
 
 
 
 
 926.503
 
 
 
 
 1.034.719
 
 
 
 
 973.046
 
 
 
 
 61.673
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 655.234
 
 
 
 
 715.313
 
 
 
 
 701.889
 
 
 
 
 756.167
 
 
 
 
 913.370
 
 
 
 
 846.796
 
 
 
 
 66.574
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Hoofdbekostiging
 
 
 465.774
 
 
 474.882
 
 
 460.876
 
 
 504.082
 
 
 661.764
 
 
 609.364
 
 
 52.400
 
 
 
 
 
 
 NWO-wet en WHW
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 NWO
 
 
 325.458
 
 
 326.975
 
 
 320.900
 
 
 365.891
 
 
 483.207
 
 
 475.371
 
 
 7.836
 
 
 
 
 
 –
 
 
 KNAW
 
 
 93.779
 
 
 94.316
 
 
 93.379
 
 
 91.331
 
 
 88.880
 
 
 87.744
 
 
 1.136
 
 
 
 
 
 –
 
 
 KB
 
 
 46.537
 
 
 53.591
 
 
 46.597
 
 
 46.860
 
 
 89.677
 
 
 46.249
 
 
 43.428
 
 
 
 
 •
 
 
 Aanvullende bekostiging
 
 
 189.460
 
 
 240.431
 
 
 241.013
 
 
 252.085
 
 
 251.606
 
 
 237.432
 
 
 14.174
 
 
 
 
 
 –
 
 
 NWO Talentenontwikkeling
 
 
 169.460
 
 
 168.481
 
 
 169.063
 
 
 165.865
 
 
 162.318
 
 
 162.318
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 NWO STW
 
 
 0
 
 
 10.000
 
 
 10.000
 
 
 8.000
 
 
 8.000
 
 
 8.000
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 NWO Grootschalige researchinfrastructuur
 
 
 20.000
 
 
 61.950
 
 
 61.950
 
 
 61.963
 
 
 54.243
 
 
 54.243
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 NWO Nationaal Regieorgaan onderwijsonderzoek
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 16.257
 
 
 21.603
 
 
 12.871
 
 
 8.732
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Poolonderzoek
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2.942
 
 
 0
 
 
 2.942
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Caribisch Nederland
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2.500
 
 
 0
 
 
 2.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 165.566
 
 
 
 
 126.771
 
 
 
 
 104.148
 
 
 
 
 83.131
 
 
 
 
 25.759
 
 
 
 
 40.470
 
 
 
 
 – 14.711
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Kaderregeling exploitatiesubsudies onderzoek en wetenschap
 
 
 40.103
 
 
 42.708
 
 
 42.210
 
 
 26.494
 
 
 18.206
 
 
 24.273
 
 
 – 6.067
 
 
 
 
 
 –
 
 
 LF TUD bibliotheek
 
 
 7.654
 
 
 7.734
 
 
 7.742
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Stichting SURF
 
 
 7.545
 
 
 7.622
 
 
 7.630
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 CPG
 
 
 518
 
 
 520
 
 
 521
 
 
 261
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Montesquieu Instituut
 
 
 1.071
 
 
 1.082
 
 
 1.083
 
 
 559
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Max Planck Instituut
 
 
 0
 
 
 1.622
 
 
 1.624
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 NCB/Nationaal Herbarium
 
 
 6.418
 
 
 6.484
 
 
 6.490
 
 
 10.235
 
 
 6.262
 
 
 9.896
 
 
 – 3.634
 
 
 
 
 
 –
 
 
 BPRC
 
 
 8.645
 
 
 9.395
 
 
 8.919
 
 
 8.635
 
 
 8.359
 
 
 8.271
 
 
 88
 
 
 
 
 
 –
 
 
 NEMO
 
 
 3.488
 
 
 3.626
 
 
 3.636
 
 
 3.520
 
 
 3.366
 
 
 3.327
 
 
 39
 
 
 
 
 
 –
 
 
 STT
 
 
 234
 
 
 236
 
 
 237
 
 
 231
 
 
 219
 
 
 218
 
 
 1
 
 
 
 
 
 –
 
 
 NTU/INL
 
 
 3.228
 
 
 3.071
 
 
 3.011
 
 
 3.053
 
 
 0
 
 
 2.561
 
 
 – 2.561
 
 
 
 
 
 –
 
 
 EIB
 
 
 1.302
 
 
 1.316
 
 
 1.317
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Subsidieregeling St. AAP
 
 
 1.008
 
 
 1.015
 
 
 1.016
 
 
 1.027
 
 
 1.032
 
 
 1.026
 
 
 6
 
 
 
 
 •
 
 
 Kaderregeling subsidiëring projecten t.b.v. onderzoek en wetenschap
 
 
 124.455
 
 
 83.048
 
 
 60.922
 
 
 55.610
 
 
 6.521
 
 
 15.171
 
 
 – 8.650
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Caribisch Nederland
 
 
 2.534
 
 
 2.500
 
 
 2.500
 
 
 2.500
 
 
 0
 
 
 2.500
 
 
 – 2.500
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Gezondheidsonderzoek
 
 
 1.500
 
 
 1.500
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Poolonderzoek
 
 
 2.992
 
 
 2.992
 
 
 2.942
 
 
 2.942
 
 
 0
 
 
 2.942
 
 
 – 2.942
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Genomics
 
 
 44.000
 
 
 44.000
 
 
 40.500
 
 
 40.500
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Nationale coördinatie
 
 
 8.435
 
 
 6.285
 
 
 4.759
 
 
 6.098
 
 
 2.885
 
 
 6.979
 
 
 – 4.094
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Bilaterale samenwerking
 
 
 4.070
 
 
 4.505
 
 
 3.711
 
 
 3.570
 
 
 3.636
 
 
 2.750
 
 
 886
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Weerstandsverhoging onderzoeksinstellingen (CBRN)
 
 
 1.968
 
 
 1.433
 
 
 410
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 BSIK
 
 
 33.405
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 GATE
 
 
 1.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Grootschalige researchfaciliteit
 
 
 1.830
 
 
 1.830
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 SURFnet
 
 
 6.300
 
 
 7.200
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 NCB biodiversiteit
 
 
 8.400
 
 
 6.900
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 ITER-2
 
 
 4.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Hersenen en Cognitie
 
 
 4.000
 
 
 3.900
 
 
 6.100
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Nader te verdelen
 
 
 21
 
 
 3
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 676
 
 
 
 
 691
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 691
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 opdrachten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 676
 
 
 691
 
 
 0
 
 
 691
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 294
 
 
 
 
 297
 
 
 
 
 297
 
 
 
 
 303
 
 
 
 
 303
 
 
 
 
 303
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Dienst Uitvoering Onderwijs
 
 
 294
 
 
 297
 
 
 297
 
 
 303
 
 
 303
 
 
 303
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan internationale organisaties
 
 
 
 
 84.366
 
 
 
 
 91.328
 
 
 
 
 84.262
 
 
 
 
 85.746
 
 
 
 
 93.946
 
 
 
 
 84.990
 
 
 
 
 8.956
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 EMBC
 
 
 740
 
 
 751
 
 
 758
 
 
 775
 
 
 812
 
 
 800
 
 
 12
 
 
 
 
 
 –
 
 
 EMBL
 
 
 4.377
 
 
 4.476
 
 
 4.593
 
 
 4.732
 
 
 4.846
 
 
 4.795
 
 
 51
 
 
 
 
 
 –
 
 
 ESA
 
 
 35.027
 
 
 29.393
 
 
 29.792
 
 
 30.362
 
 
 30.950
 
 
 30.950
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 CERN
 
 
 38.017
 
 
 41.303
 
 
 40.721
 
 
 41.363
 
 
 47.832
 
 
 39.945
 
 
 7.887
 
 
 
 
 
 –
 
 
 ESO
 
 
 6.205
 
 
 15.405
 
 
 8.398
 
 
 8.514
 
 
 7.032
 
 
 8.500
 
 
 – 1.468
 
 
 
 
 
 –
 
 
 NTU/INL
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2.474
 
 
 0
 
 
 2.474
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan medeoverheden
 
 
 
 
 1.371
 
 
 
 
 434
 
 
 
 
 480
 
 
 
 
 480
 
 
 
 
 650
 
 
 
 
 487
 
 
 
 
 163
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Nationaal contactpunt Kaderprogramma
 
 
 440
 
 
 434
 
 
 480
 
 
 480
 
 
 650
 
 
 487
 
 
 163
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Kenniswerkers
 
 
 931
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 1.520
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 4.334
 
 
 
 
 117
 
 
 
 
 441
 
 
 
 
 101
 
 
 
 
 340
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de instrumenten
 
 De realisatie van de uitgaven in 2015 ligt € 61,7 miljoen hoger dan oorspronkelijk begroot. De verplichtingen zijn met 86,3 miljoen verhoogd.
 
 Verplichtingen
 
 Gesaldeerd is er sprake van een verhoging van 86,3 miljoen. De belangrijkste oorzaken van deze verhoging zijn:
 
 
 •
 In 2012 hebben NWO en OCW een afspraak gemaakt over de toepassing van de Regeling Jaarverslaglegging Onderwijs (RJ 660) voor de inrichting van de jaarverslaggeving 2012. Daarbij is afgesproken dat deze stelselwijziging in 2013 geëvalueerd zou worden aangezien er na een jaar meer ervaring zou zijn opgebouwd. Het nieuwe stelsel biedt grote voordelen in termen van transparantie en sturingsinformatie, maar betekent in de praktijk ook dat alle reeds aangegane subsidieverplichtingen direct en volledig als last worden opgenomen en als schuldpositie op de balans zichtbaar worden. Tegenover deze schuldpositie staat de vordering op OCW ter dekking van een deel van de verplichtingen. In 2015 is deze vordering verhoogd met € 25,7 miljoen en komt daarmee op € 357,0 miljoen.
 
 
 •
 Een verhoging van de rijksbijdrage van de Koninklijke Bibliotheek met € 41,9 miljoen als gevolg van de Wet Stelsel Openbare Bibliotheekvoorziening (WSOB).
 
 
 •
 Een verhoging van de verplichtingen van per saldo € 18,7 miljoen als gevolg van in 2015 aangegane verplichtingen waarvan de uitgaven in 2016 plaatsvinden.
 
 
 
 Uitgaven
 Bekostiging
 Het Ministerie van OCW bekostigt de nationale onderzoeksinstellingen NWO, KNAW en KB. Hiermede stelt de Minister deze organisatie in staat om binnen de wettelijke kaders en in lijn met de vierjaarlijkse strategische agenda en strategische plannen van de instellingen hun missies en doelstellingen te realiseren. Deze missies en doelstellingen zijn gericht op het bevorderen van de kwaliteit van het wetenschappelijk onderzoek in Nederland en het initiëren en stimuleren van nieuwe ontwikkelingen daarin.
 
 OCW draagt met een structureel karakter bij aan:
 
 
 •
 NWO voor grote infrastructurele onderzoeksvoorzieningen voor de uitvoering van projecten die geselecteerd zijn op grond van de resultaten van de nationale roadmap commissie grootschalige researchinfrastructuur. Met de inzet van deze middelen worden onze onderzoekers in de gelegenheid gesteld om te kunnen werken met onderzoeksfaciliteiten van wereldniveau;
 
 
 •
 NWO voor het uitvoeren van een integraal persoonsgebonden talentprogramma waarin naast de «vernieuwingsimpuls» ook de voormalige middelen voor de specifieke doelgroepen zijn opgegaan. Doelen zijn om via competitie op basis van wetenschappelijke kwaliteit voldoende ruimte te geven aan (jonge) veelbelovende onderzoekers, excellentie in het onderzoek te bevorderen en te zorgen voor een adequate in- en doorstroom van onderzoekers zodat er verbetering optreedt in hun loopbaanperspectieven;
 
 
 •
 Vanaf 2014 is er een aanvullende bekostiging voor NWO bijgekomen voor Nationaal Regieorgaan Onderwijs Onderzoek.
 
 
 
 
 De budget is met € 66,6 miljoen verhoogd. Belangrijkste oorzaken van deze verhoging zijn:
 
 
 •
 Een interne overboeking van € 43,1 miljoen van artikel 14 met betrekking tot de wet Stelsel Openbare Bibliotheekvoorzieningen (WSOB). De taken, die zijn vastgelegd in artikel 9 van de WSOB, worden uitgevoerd door de Koninklijke Bibliotheek.
 
 
 •
 De loon- (werkgeverslasten) en prijsbijstelling en de toevoeging van de kabinetsbijdrage voor 2015 voor de loonruimteovereenkomst publieke sector (totaal 9,0 miljoen).
 
 
 •
 Diverse externe en interne overboekingen € 14,1 miljoen ten behoeve van onder meer het nationaal Regieorgaan Onderwijs Onderzoek.
 
 
 
 Subsidies
 Voor het stimuleren en realiseren van de centrale doelstelling van het OWB beleid zijn subsidies verstrekt.
 
 Diverse subsidies voor stichtingen en centra met een specifieke rol in de kennisinfrastructuur, het gaat hier o.a. om bijdragen aan:
 
 
 •
 Naturalis Biodiversity Center voor onderzoek naar biodiversiteit en instandhouding van de (onder de titel Nederlands Centrum voor Biodiversiteit gevormde) nationale infrastructuur voor biodiversiteitsonderzoek.
 
 
 •
 Het Biomedical Primate Research Centre (BPRC) voor het primatenonderzoek en de huisvesting van primaten en subsidie aan de stichting AAP voor het verzorgen van de opvang van de BPRC chimpansees;
 
 
 •
 Stichting Nationaal Centrum voor Wetenschap en Technologie (NCWT) voor het ontwikkelen van Science Museum NEMO, het organiseren van het Weekend van de Wetenschap, het faciliteren van andere regionale science centra en wetenschapsmusea en overige gerelateerde landelijke wetenschaps- en techniekcommunicatieactiviteiten.
 
 
 
 Het budget is met € 14,7 miljoen verlaagd als gevolg van verlagingen/ verhogingen in verband met naar/van andere instrumenten/directies/ministeries overgeboekte bedragen.
 Opdrachten
 Voor beleidsontwikkeling worden opdrachten verstrekt voor het uitvoeren van diensten. Het gaat hierbij met name om opdrachten beleidsgericht onderzoek.
 Bijdrage aan agentschappen
 DUO
 De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorganisatie van het Ministerie van OCW en levert producten en diensten op het terrein van bekostiging en subsidiering van instellingen, financiering van studenten en informatievoorziening. Het betreft het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO van dit begrotingsartikel.
 Bijdrage (inter)nationale organisaties
 Contributies aan de grote internationale onderzoeksorganisaties EMBC, EMBL, ESA, CERN en ESO. Door deelname van Nederland aan deze intergouvernementele organisaties krijgen onze wetenschappelijke onderzoekers toegang tot unieke grootschalige onderzoeksfaciliteiten en internationale netwerken van toponderzoekers. Deze deelname is mede van groot belang voor het functioneren van ons nationale onderzoeksbestel.
 Het budget is met € 9,0 miljoen verhoogd, dit wordt met name veroorzaakt door de toename van de bijdrage aan CERN als gevolg van de koersstijging van de Zwitserse Franc.
 Bijdrage aan medeoverheden
 Opdracht aan het Expertisecentrum Internationaal Onderzoek en Innovatie (EIOI, voorheen EG-Liaison) voor het ondersteunen en stimuleren van een zo groot mogelijke Nederlandse participatie in het EU-kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling en het programma voor onderzoek en innovatie «Horizon 2020».
 Ontvangsten
 De ontvangsten betreffen met name terugvorderingen bij instellingen en andere subsidieontvangers als gevolg van eindafrekeningen van toegekende subsidies.
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 25)
 
 
 Artikel
 
 
 25.
 EMANCIPATIE
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 
 Het bevorderen van emancipatie
 Het kabinet wil emancipatie bevorderen: de emancipatie van meisjes en vrouwen en de emancipatie van lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuelen en transgenders (LHBT). Doel is de veiligheid van vrouwen en LHBT’s te vergroten en de participatie van vrouwen in alle lagen en sectoren van de arbeidsmarkt te bevorderen. Een positieve houding en beeldvorming over homoseksuele relaties en vrouwen met ambitie dienen vanzelfsprekend te worden.
 
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 
 Verantwoordelijkheid van de Minister
 De Minister is verantwoordelijk voor het bevorderen van de emancipatie van meisjes en vrouwen en voor de emancipatie van lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuelen en transgenders (LHBT).
 
 
 
 Stimuleren: Het instrument, dat de Minister ter beschikking heeft, is wet- en regelgeving, zoals de Subsidieregeling emancipatie 2011. Deze regeling voorziet in het verstrekken van subsidies aan instellingen voor vrouwenemancipatie en emancipatie van LHBT en projectsubsidies aan het maatschappelijk middenveld. Tevens maakt de Minister gebruik van communicatie naar het beleidsveld onder andere naar belangenorganisaties.
 
 Regisseren: Gemeenten ontvangen via decentralisatie-uitkeringen een bijdrage voor de uitvoering van de samenwerkingsafspraken over versterking en uitvoering van het lokale emancipatiebeleid.
 
 
 Indicatoren/kengetallen
 
 
 
 Tabel 1 Indicatoren
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 
 
 Basiswaarde
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 Streefwaarde
 
 
 Bron
 
 
 
 
 
 
 
 8
 
 
 
 
 Het bevorderen van emancipatie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Sociale acceptatie homoseksualiteit onder de bevolking
 
 
 90%(2010)
 
 
 n.v.t.
 
 
 92%
 
 
 ≥90%
 
 
 Onderzoek SCP, 11 mei 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsconclusies
 
 
 Het op dit artikel uitgevoerde beleid en de bijbehorende resultaten waren het afgelopen jaar conform de verwachtingen zoals opgenomen in de begroting. Voor het merendeel van het beleidsdoelstellingen zijn er geen grote afwijkingen in de realisatie en is noodzaak tot bijstelling niet nodig.
 In het beleidsverslag worden de belangrijkste beleidsontwikkelingen beschreven, zoals over «Kracht on Tour» of «Coming in voor bi-culturele LHBT’s».
 De «We Can Young»- campagne, gericht op het vergroten van seksuele weerbaarheid van jongeren en preventie van seksueel grensoverschrijdend gedrag, heeft in de periode 2012 – 2014 een groot bereik gehad. Uit de resultaatmeting blijkt o.a. een bereik van 1.800 changemakers, 11.000 jongeren «live» met activiteiten en ongeveer 90.000 jongeren via social media. De «We Can Young»- campagne is daarom in 2015 voortgezet.
 In november vond de Wereldconferentie Vrouwenopvang plaats en was een groot succes met deelnemers uit 115 landen en een gevarieerd programma met circa 150 workshops.
 
 
 Bijstelling op het beleid voor topvrouwen is wel nodig gebleken. De doorstroom van vrouwen naar topposities gaat, vergeleken met die in veel andere landen, te langzaam. Om vrouwen voor topfuncties beter zichtbaar te maken is in 2015 de topvrouwendatabank gestart, waarmee 1.000 talentvolle vrouwen zichtbaar worden gemaakt. Uit de bedrijvenmonitor, is in november gebleken dat het aandeel vrouwen in RvB’s en RvC’s is gestegen, maar dat het streefcijfer van 30% niet is gehaald. De wet Bestuur en Toezicht (wbt), die moest leiden tot 30% vrouwen in de top, is eind 2015 verstreken. Om bedrijven nog een kans te geven wordt deze wet voortgezet van 2016 tot 2020.
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 25.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 25 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 16.585
 
 
 
 
 17.847
 
 
 
 
 8.875
 
 
 
 
 15.444
 
 
 
 
 7.145
 
 
 
 
 7.605
 
 
 
 
 – 460
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 14.063
 
 
 
 
 14.846
 
 
 
 
 13.408
 
 
 
 
 13.124
 
 
 
 
 12.968
 
 
 
 
 15.172
 
 
 
 
 – 2.204
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 6.756
 
 
 
 
 4.148
 
 
 
 
 4.148
 
 
 
 
 4.148
 
 
 
 
 4.148
 
 
 
 
 4.148
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Kennisinfrastructuur
 
 
 6.756
 
 
 4.148
 
 
 4.148
 
 
 4.148
 
 
 4.148
 
 
 4.148
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Vrouwenemancipatie
 
 
 5.556
 
 
 2.948
 
 
 2.948
 
 
 2.948
 
 
 2.948
 
 
 2.948
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 LHBT
 
 
 1.200
 
 
 1.200
 
 
 1.200
 
 
 1.200
 
 
 1.200
 
 
 1.200
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 6.293
 
 
 
 
 9.259
 
 
 
 
 6.995
 
 
 
 
 7.370
 
 
 
 
 6.814
 
 
 
 
 7.199
 
 
 
 
 – 385
 
 
 
 
 
 
 Subsidieregeling emancipatieprojecten
 
 
 163
 
 
 15
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Vrouwenemancipatie
 
 
 163
 
 
 15
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Wet Overige OCW-subsidie
 
 
 1.412
 
 
 655
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Vrouwenemancipatie
 
 
 867
 
 
 357
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 LHBT
 
 
 545
 
 
 298
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Subsidieregeling emancipatie
 
 
 2.891
 
 
 2.180
 
 
 2.332
 
 
 2.590
 
 
 291
 
 
 1.446
 
 
 – 1.155
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Vrouwenemancipatie
 
 
 1.335
 
 
 1.304
 
 
 2.135
 
 
 2.590
 
 
 267
 
 
 1.446
 
 
 – 1.179
 
 
 
 
 
 –
 
 
 LHBT
 
 
 1.556
 
 
 876
 
 
 197
 
 
 
 24
 
 
 
 24
 
 
 
 
 
 Subsidieregeling emancipatie 2011
 
 
 1.827
 
 
 5.811
 
 
 4.031
 
 
 4.780
 
 
 6.523
 
 
 5.753
 
 
 770
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Vrouwenemancipatie
 
 
 1.268
 
 
 3.686
 
 
 1.363
 
 
 2.568
 
 
 3.687
 
 
 3.601
 
 
 86
 
 
 
 
 
 –
 
 
 LHBT
 
 
 559
 
 
 2.125
 
 
 2.668
 
 
 2.212
 
 
 2.836
 
 
 2.152
 
 
 684
 
 
 
 
 
 Regeling sociale veiligheid LHBT jongeren op school
 
 
 0
 
 
 598
 
 
 632
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 LHBT
 
 
 
 598
 
 
 632
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 864
 
 
 
 
 1.044
 
 
 
 
 1.495
 
 
 
 
 1.455
 
 
 
 
 1.730
 
 
 
 
 1.084
 
 
 
 
 646
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Vrouwenemancipatie
 
 
 419
 
 
 541
 
 
 724
 
 
 852
 
 
 1.297
 
 
 585
 
 
 712
 
 
 
 
 
 –
 
 
 LHBT
 
 
 445
 
 
 503
 
 
 771
 
 
 603
 
 
 433
 
 
 499
 
 
 – 66
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 150
 
 
 
 
 195
 
 
 
 
 151
 
 
 
 
 151
 
 
 
 
 151
 
 
 
 
 151
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Dienst Uitvoering Onderwijs
 
 
 150
 
 
 195
 
 
 151
 
 
 151
 
 
 151
 
 
 151
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan medeoverheden
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 2.590
 
 
 
 
 – 2.590
 
 
 
 
 
 
 Gemeentefonds BZK
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2.190
 
 
 – 2.190
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Vrouwenemancipatie
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 1.290
 
 
 – 1.290
 
 
 
 
 
 –
 
 
 LHBT
 
 
 
 
 
 
 
 900
 
 
 – 900
 
 
 
 
 
 EZ Talent naar de Top
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 400
 
 
 – 400
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Vrouwenemancipatie
 
 
 
 
 
 
 
 400
 
 
 – 400
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 200
 
 
 
 
 619
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 125
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 125
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 LHBT
 
 
 0
 
 
 200
 
 
 619
 
 
 0
 
 
 125
 
 
 
 125
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 27
 
 
 
 
 14
 
 
 
 
 21
 
 
 
 
 89
 
 
 
 
 58
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 58
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de instrumenten
 
 De realisatie van de uitgaven in 2015 ligt € 2,2 miljoen lager dan oorspronkelijk begroot. De realisatie van de ontvangsten is € 0,1 miljoen hoger dan oorspronkelijk begroot. De verplichtingen zijn met € 0,5 miljoen verlaagd.
 
 Verplichtingen
 De realisatie van de verplichtingen is € 0,5 miljoen lager ten opzichte van de begroting 2015. De reden is dat er in 2015 voor € 1,7 miljoen verplichtingen zijn aangegaan voor subsidies, die in de periode 2016 t/m 2018 tot uitgaven leiden.
 Uitgaven
 Er is voor een bedrag van € 2,2 miljoen minder gerealiseerd. Zie hiervoor ook de toelichting bij het instrument «Subsidies» en «Bijdrage aan medeoverheden».
 Bekostiging
 Met deze middelen zijn zes instituten (thans Atria, COC, IHLIA, NVR,TNN en Women Inc) voor de Kennisinfrastructuur bekostigd.
 Subsidies
 Voor het uitvoeren van de Hoofdlijnenbrief Emancipatiebeleid 2013–2016 zijn subsidies verleend voor activiteiten die passen bij het beoogde emancipatiebeleid. De instrumenten die zijn ingezet voor het uitvoeren van de Hoofdlijnenbrief emancipatiebeleid 2013–2016 zijn de «Subsidieregeling emancipatie» en de «Subsidieregeling emancipatie 2011». De realisatie op het instrument subsidies is € 0,4 miljoen lager dan oorspronkelijk begroot. De lagere realisatie betreft onder meer een herschikking van middelen van € 0,2 miljoen t.l.v. het instrument «Bijdrage aan medeoverheden».
 Opdrachten
 De middelen voor opdrachten zijn besteed aan onderzoeken en symposia. De realisatie op dit instrument is € 0,6 miljoen hoger dan oorspronkelijk begroot. Zie hiervoor de toelichting bij het instrument «Bijdrage aan medeoverheden».
 Bijdrage aan agentschappen
 Het betreft het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO voor dit begrotingsartikel.
 Bijdrage aan medeoverheden
 Voor actieve gemeenten op het gebied van vrouwen- en LHBT- emancipatiebeleid wordt via een decentralisatie-uitkering budget overgeheveld naar het gemeentefonds. De verantwoordelijkheid voor deze middelen is belegd bij de gemeenten zelf. Voor «Eigen Kracht» is een bijdrage van € 0,4 miljoen aan 13 gemeenten overgeboekt voor vrouwen met afstand tot de arbeidsmarkt. Vervolgens is aan de resterende 6 gemeenten en de 4 grote steden die het «Regenboogsteden (LHBT beleid)» uitvoeren een bedrag van € 0,2 miljoen overgeboekt voor het bevorderen van sociale veiligheid, weerbaarheid en sociale acceptatie van LHBT’s. Aan de 15 gemeenten, die zich willen inzetten voor de gezamenlijke doelstelling de relationele en seksuele weerbaarheid van jongeren te vergroten en daarmee een bijdrage leveren aan de preventie van geweld tegen vrouwen is een bedrag van € 0,2 overgeboekt. Voor 35 gemeenten was geld gereserveerd voor de uitrol «Kracht on Tour» voor de periode september 2015 t/m december 2016. Er zijn voor 2015 geen aanvragen binnengekomen. Een bedrag van € 0,9 miljoen is hierdoor niet gerealiseerd.
 Het budget op het instrument «Bijdrage aan medeoverheden» is verlaagd met een bedrag € 0,9 miljoen ten gunste van het instrument «Subsidies» € 0,2 miljoen, het instrument «Opdrachten» € 0,6 miljoen en het instrument «Bijdrage aan (inter)nationale organisaties € 0,1 miljoen.
 
 
 
 De niet-beleidsartikelen (artikel 91)
 
 DE NIET-BELEIDSARTIKELEN
 
 
 
 
 Artikel
 
 
 91.
 NOMINAAL EN ONVOORZIEN
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 91.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 91 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.355
 
 
 
 
 – 1.355
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.355
 
 
 
 
 – 1.355
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Loonbijstelling
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Prijsbijstelling
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Onvoorzien
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1.355
 
 
 – 1.355
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 NB. De post «Onvoorzien» was voorheen «Nader te verdelen».
 
 
 
 
 
 Toelichting op de instrumenten
 
 Het doel van dit artikel is het tijdelijk boeken van sector overstijgende middelen of taakstellingen. Zodra een exacte verdeling over de betrokken begrotingsartikelen bekend is, worden de middelen of taakstellingen naar de desbetreffende artikelen overgeboekt. Op dit artikel worden dus geen feitelijke uitgaven verantwoord. Dat is ook de reden dat de realisatie in bovenstaande tabel volledig op nul eindigt. Hieronder worden de artikelonderdelen nader toegelicht. Daarmee wordt inzicht gegeven in de mutaties die via dit artikel gelopen zijn.
 
 Loonbijstelling
 De loonbijstelling tranche 2015 (€ 103,5 miljoen) is in de 1e suppletoire begroting 2015 toegevoegd aan de OCW-begroting en in de begroting 2016 doorverdeeld naar de verschillende begrotingsartikelen. Daarnaast is bij 2e suppletoire begroting de kabinetsbijdrage voor OCW voor 2015 uit de loonruimte-overeenkomst publieke sector 2015 – 2016 toegevoegd en doorverdeeld (€ 228,3 miljoen voor de sector Onderwijs en € 3,1 miljoen voor de sector Rijk). De verdeling van het totaal van deze middelen is als volgt:
 
 Tabel 91.2 Loonbijstelling (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel
 
 
 Omschrijving
 
 
 Toegevoegd
 
 
 Uitgedeeld naar
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 91
 
 
 Loonbijstelling tranche 2015
 
 
 103.445
 
 
 
 
 
 
 91
 
 
 Loonruimte-overeenkomst, sector Onderwijs
 
 
 228.301
 
 
 
 
 
 
 91
 
 
 Loonruimte-overeenkomst, sector Rijk
 
 
 3.065
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 Primair onderwijs
 
 
 
 – 124.320
 
 
 
 
 
 3
 
 
 Voortgezet onderwijs
 
 
 
 – 90.783
 
 
 
 
 
 4
 
 
 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
 
 
 
 – 40.982
 
 
 
 
 
 6
 
 
 Hoger beroepsonderwijs
 
 
 
 – 29.617
 
 
 
 
 
 7
 
 
 Wetenschappelijk onderwijs
 
 
 
 – 33.048
 
 
 
 
 
 9
 
 
 Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid
 
 
 
 – 3.068
 
 
 
 
 
 16
 
 
 Onderzoek en wetenschapsbeleid
 
 
 
 – 8.457
 
 
 
 
 
 95
 
 
 Apparaatsuitgaven
 
 
 
 – 3.300
 
 
 
 
 
 8, 11, 12, 13, 14, 25
 
 
 Overig
 
 
 
 – 1.236
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 334.811
 
 
 
 
 – 334.811
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Prijsbijstelling
 De prijsbijstelling tranche 2015 (€ 33,0 miljoen) is in de 1e suppletoire begroting 2015 toegevoegd aan de OCW-begroting. In de begroting 2016 zijn deze middelen als volgt doorverdeeld naar de verschillende begrotingsartikelen:
 
 Tabel 91.3 Prijsbijstelling (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel
 
 
 Omschrijving
 
 
 Toegevoegd
 
 
 Uitgedeeld naar
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 91
 
 
 Prijsbijstelling tranche 2015
 
 
 33.004
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 Primair onderwijs
 
 
 
 – 3.848
 
 
 
 
 
 3
 
 
 Voortgezet onderwijs
 
 
 
 – 3.368
 
 
 
 
 
 4
 
 
 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
 
 
 
 – 3.846
 
 
 
 
 
 6
 
 
 Hoger beroepsonderwijs
 
 
 
 – 2.009
 
 
 
 
 
 7
 
 
 Wetenschappelijk onderwijs
 
 
 
 – 4.101
 
 
 
 
 
 11, 12
 
 
 Studiefinanciering, WTOS
 
 
 
 – 9.399
 
 
 
 
 
 14
 
 
 Cultuur
 
 
 
 – 1.081
 
 
 
 
 
 15
 
 
 Media
 
 
 
 – 3.299
 
 
 
 
 
 16
 
 
 Onderzoek en wetenschapsbeleid
 
 
 
 – 1.108
 
 
 
 
 
 8, 9, 25,95
 
 
 Overig
 
 
 
 – 945
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 33.004
 
 
 
 
 – 33.004
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Onvoorzien
 De post «Onvoorzien» is per saldo verlaagd met € 1,4 miljoen. Bij de 1e suppletoire begroting 2015 is de eindejaarsmarge aan dit artikel toegevoegd en deze is vervolgens ingezet ter dekking van overlopende verplichtingen uit 2014. Bij de 2e suppletoire begroting 2015 is het restant van de eindejaarsmarge, samen de middelen die nog op dit artikel stonden (€ 1,4 miljoen), ingezet ter dekking van OCW-brede problematiek.
 
 Tabel 91.4 Onvoorzien (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toegevoegd
 
 
 Uitgedeeld
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 Eindejaarsmarge 2014/2015
 
 
 183.951
 
 
 
 
 
 
 Dekking overlopende verplichtingen
 
 
 
 – 120.831
 
 
 
 
 
 Dekking OCW-brede problematiek
 
 
 
 – 64.475
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 183.951
 
 
 
 
 – 185.306
 
 
 
 
 – 1.355
 
 
 
 
 
 
 
 
 De niet-beleidsartikelen (artikel 95)
 
 
 Artikel
 
 
 95.
 APPARAATSKOSTEN
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 95.1 Budgettaire gevolgen van artikel 95 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 20111De apparaatsuitgaven van de beleidsdirecties, die tot 2012 op de beleidsartikelen werden verantwoord zijn vanaf 2009 toegevoegd aan artikel U95. Dit geldt ook voor de ontvangsten, met uitzondering van de ontvangsten van RCE tot en met 2012, die zijn niet opgenomen, omdat deze niet zijn te reconstrueren vanuit artikel 14.
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 295.497
 
 
 
 
 275.467
 
 
 
 
 260.103
 
 
 
 
 256.178
 
 
 
 
 249.788
 
 
 
 
 247.052
 
 
 
 
 2.736
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 295.497
 
 
 
 
 275.467
 
 
 
 
 260.103
 
 
 
 
 256.178
 
 
 
 
 249.788
 
 
 
 
 247.052
 
 
 
 
 2.736
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Personele uitgaven
 
 
 
 
 
 
 173.603
 
 
 
 
 176.907
 
 
 
 
 179.076
 
 
 
 
 159.386
 
 
 
 
 19.690
 
 
 
 
 
 
 Waarvan
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 eigen personeel
 
 
 
 
 
 161.046
 
 
 164.778
 
 
 170.675
 
 
 143.343
 
 
 27.332
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 externe inhuur
 
 
 
 
 
 7.522
 
 
 8.612
 
 
 4.809
 
 
 6.081
 
 
 – 1.272
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 overige personele uitgaven
 
 
 
 
 
 5.035
 
 
 3.517
 
 
 3.592
 
 
 9.962
 
 
 – 6.370
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Materiële uitgaven
 
 
 
 
 
 
 86.500
 
 
 
 
 79.271
 
 
 
 
 70.712
 
 
 
 
 87.666
 
 
 
 
 – 16.954
 
 
 
 
 
 
 Waarvan
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 ICT
 
 
 
 
 
 29.071
 
 
 30.133
 
 
 27.032
 
 
 21.136
 
 
 5.896
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 bijdrage aan SSO's
 
 
 
 
 
 27.875
 
 
 31.330
 
 
 31.021
 
 
 29.454
 
 
 1.567
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 overige materiële uitgaven
 
 
 
 
 
 27.155
 
 
 17.808
 
 
 11.509
 
 
 37.076
 
 
 – 25.567
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 Begrotingsreserve schatkistbankieren
 
 
 
 
 
 2.399
 
 
 0
 
 
 1.150
 
 
 0
 
 
 1.150
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 1.386
 
 
 
 
 3.038
 
 
 
 
 5.101
 
 
 
 
 10.194
 
 
 
 
 2.973
 
 
 
 
 567
 
 
 
 
 2.406
 
 
 
 
 
 
 
 Als gevolg van Verantwoord Begroten en de invoering van de Rijksbrede kostensoortentabel heeft OCW vanaf de begroting 2013 de apparaatskosten technisch verdeeld naar instrumenten (Personeel en Materieel) op basis van de realisatiecijfers van voorgaande jaren. De verklaring van de verschillen die nu zichtbaar zijn tussen de instrumenten onderling, wordt onder andere verklaard doordat op basis van de realisatiecijfers 2013 en 2014 de reeks vanaf 2015 structureel is herverdeeld. OCW stuurt op het totaal toegewezen budget aan de organisatieonderdelen en niet per instrument.
 Uitgaven
 De uitgaven voor de Apparaatskosten OCW zijn in 2015 € 2,7 miljoen hoger dan de vastgestelde begroting. Vanuit de eindejaarsmarge 2014 is € 12,4 miljoen ingezet ter dekking van de problematiek op de apparaatskosten. Hiervan is onder andere € 5,0 beschikbaar gekomen voor het Programma Dienstverlening Instellingen bij DUO, waarbij, in lijn met het kabinetsbeleid «Digitaal 2017», wordt gewerkt aan inrichting van een online zelfbedieningsplatform voor onderwijsinstellingen. Voor de loon- en prijsbijstelling is € 4,1 miljoen toegevoegd. Daarnaast heeft een aantal vertragingen in de uitvoering in 2015 ertoe geleid dat er per saldo € 9,7 miljoen minder is uitgegeven. Het budget hiervoor is doorgeschoven naar 2016:
 
 
 •
 de vertraging in de oplevering van de nieuwe ICT-werkplek ad € 5,9 miljoen;
 
 
 •
 vertraagde interdepartementale besluitvorming heeft ertoe geleid dat in 2015 niet is gestart met de voorziene herinrichting van de Hoftoren. De projectkosten (€ 1,2 miljoen) verschuiven daarmee naar 2016.
 
 
 •
 als gevolg van een vertraging in de realisatie van het project «Rijk aan informatie» en het project «OCW naar 3F» zal € 1,1 miljoen pas in 2016 uitgegeven worden.
 
 
 OCW staat garant voor onderwijsinstellingen die bij de Staat lenen (schatkistbankieren). Voor het risico dat OCW hierdoor loopt, ontvangt OCW een vergoeding (risicopremie). De risicopremie voor 2014 is ontvangen in 2015 en deze bedraagt € 1,2 miljoen. Deze premie wordt (via een desaldering) toegevoegd aan de begrotingsreserve schatkistbankieren.
 Ontvangsten
 De realisatie van de ontvangsten is in 2015 € 2,4 miljoen hoger dan geraamd. Dit wordt veroorzaakt door:
 
 
 •
 OCW staat garant voor onderwijsinstellingen die bij de Staat lenen (schatkistbankieren). Voor het risico dat OCW hierdoor loopt, ontvangt OCW een vergoeding (risicopremie). De risicopremie voor 2014 is ontvangen in 2015 en bedraagt € 1,2 miljoen.
 
 
 •
 Ontvangsten als gevolg van uitgaande detacheringen in 2014 welke pas in 2015 zijn ontvangen en een ontvangst als gevolg van de verdeling van koerswinsten van de Rijksdienst Caribisch Nederland over de departementen.
 
 
 
 Tabel 95.2 Totaaloverzicht apparaatsuitgaven/kosten inclusief agentschappen en Zelfstandige Bestuursorganen/Rechtspersonen met een wettelijke taak (bedragen x € 1 miljoen)1De cijfers in bovenstaande tabel zijn niet met elkaar te consolideren aangezien het zowel uitgaven als kosten betreft.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal apparaatsuitgaven Ministerie
 
 
 
 
 295,5
 
 
 
 
 275,5
 
 
 
 
 260,1
 
 
 
 
 256,2
 
 
 
 
 249,7
 
 
 
 
 247
 
 
 
 
 2,7
 
 
 
 
 
 Kerndepartement
 
 
 171,0
 
 
 154,5
 
 
 135,1
 
 
 132,5
 
 
 136,7
 
 
 137,3
 
 
 – 0,6
 
 
 
 
 Rijksdienst Cultureel Erfgoed
 
 
 55,3
 
 
 52,2
 
 
 52,9
 
 
 47,8
 
 
 38
 
 
 36
 
 
 2
 
 
 
 
 Inspectie van het Onderwijs
 
 
 60,0
 
 
 59,5
 
 
 62,8
 
 
 67,3
 
 
 66,8
 
 
 65,6
 
 
 1,2
 
 
 
 
 Erfgoedinspectie
 
 
 2,7
 
 
 2,7
 
 
 2,5
 
 
 2,4
 
 
 2,3
 
 
 2,4
 
 
 – 0,1
 
 
 
 
 Onderwijsraad
 
 
 2,4
 
 
 2,4
 
 
 2,4
 
 
 2,4
 
 
 2,2
 
 
 2,4
 
 
 – 0,2
 
 
 
 
 Raad voor Cultuur
 
 
 2,8
 
 
 2,8
 
 
 2,9
 
 
 2,4
 
 
 2,3
 
 
 2,6
 
 
 – 0,3
 
 
 
 
 Adviesraad voor Wetenschaps- en Technologiebeleid
 
 
 1,3
 
 
 1,4
 
 
 1,5
 
 
 1,4
 
 
 1,4
 
 
 0,7
 
 
 0,7
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal apparaatskosten Agentschappen
 
 
 
 
 283,5
 
 
 
 
 296,9
 
 
 
 
 301,7
 
 
 
 
 307,2
 
 
 
 
 336,6
 
 
 
 
 298,7
 
 
 
 
 37,9
 
 
 
 
 
 Dienst Uitvoering Onderwijs
 
 
 257,8
 
 
 273,8
 
 
 277,5
 
 
 278,9
 
 
 303,4
 
 
 257,9
 
 
 45,5
 
 
 
 
 Nationaal Archief
 
 
 25,7
 
 
 23,1
 
 
 24,2
 
 
 28,3
 
 
 33,2
 
 
 40,8
 
 
 – 7,6
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal apparaatskosten ZBO’s en RWT's
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stichting Fonds Podiumkunsten
 
 
 5,0
 
 
 6,1
 
 
 4,5
 
 
 4,6
 
 
 n.n.b.
 
 
 4,4
 
 
 0
 
 
 
 
 Stichting Fonds voor Cultuurparticipatie
 
 
 2,4
 
 
 2,3
 
 
 2,2
 
 
 2,2
 
 
 n.n.b.
 
 
 1,9
 
 
 0
 
 
 
 
 Stichting Mondriaanfonds
 
 
 3,5
 
 
 3,7
 
 
 2,0
 
 
 2,0
 
 
 n.n.b.
 
 
 2,2
 
 
 0
 
 
 
 
 Stichting Nederlands Filmfonds
 
 
 2,9
 
 
 2,8
 
 
 2,5
 
 
 3,0
 
 
 1,7
 
 
 2,6
 
 
 – 0,9
 
 
 
 
 Stichting Stimuleringsfonds voor de Creatieve Industrie
 
 
 1,4
 
 
 1,4
 
 
 1,6
 
 
 1,4
 
 
 n.n.b.
 
 
 1,1
 
 
 0
 
 
 
 
 Stichting Nederlands Letterenfonds
 
 
 1,8
 
 
 1,6
 
 
 2,0
 
 
 2,0
 
 
 n.n.b.
 
 
 1,1
 
 
 0
 
 
 
 
 Stichting stimuleringsfonds Nederlandse Culturele Mediaproducties (Mediafonds)
 
 
 1,6
 
 
 1,5
 
 
 1,5
 
 
 1,6
 
 
 n.n.b.
 
 
 1,7
 
 
 0
 
 
 
 
 Commissariaat voor de Media (CvdM)
 
 
 4,4
 
 
 5,1
 
 
 4,2
 
 
 4,7
 
 
 n.n.b.
 
 
 3,9
 
 
 0
 
 
 
 
 Nederlandse Publieke Omroep (NPO)
 
 
 3,0
 
 
 2,8
 
 
 2,4
 
 
 2,3
 
 
 n.n.b.
 
 
 2,6
 
 
 0
 
 
 
 
 Nederlands Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO)
 
 
 3,3
 
 
 4,0
 
 
 3,9
 
 
 3,8
 
 
 4,0
 
 
 3,7
 
 
 0,3
 
 
 
 
 Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen (KNAW)
 
 
 77,7
 
 
 30,3
 
 
 13,3
 
 
 15,0
 
 
 15,0
 
 
 13,0
 
 
 2,0
 
 
 
 
 Koninklijke Bibliotheek (KB)
 
 
 15,3
 
 
 10,7
 
 
 15,3
 
 
 15,3
 
 
 15,3
 
 
 15,3
 
 
 0
 
 
 
 
 Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO)
 
 
 114,5
 
 
 16,0
 
 
 31,1
 
 
 32,3
 
 
 32,3
 
 
 31,1
 
 
 1,2
 
 
 
 
 Stichting Participatiefonds
 
 
 3,0
 
 
 3,0
 
 
 2,8
 
 
 2,6
 
 
 2,5
 
 
 2,5
 
 
 0
 
 
 
 
 Stichting Vervangingsfonds
 
 
 3,8
 
 
 3,7
 
 
 3,6
 
 
 3,4
 
 
 3,2
 
 
 3,2
 
 
 0
 
 
 
 
 Stimuleringsfonds voor de Journalistiek
 
 
 0,7
 
 
 0,7
 
 
 0,6
 
 
 0,6
 
 
 n.n.b.
 
 
 0,6
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bedrijfsvoeringsparagraaf
 
 BEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAF 2015
 
 
 
 1.
 Inleiding
 
 De bedrijfsvoering, inclusief het financieel beheer binnen het Ministerie van OCW is op orde. De Algemene Rekenkamer had over 2014 een vijftal onvolkomenheden in het beheer onderkend. Het Ministerie van OCW streeft naar een excellent beheer van de eigen processen, om zodoende maximaal effectief te kunnen zijn in het bereiken van haar doelstellingen. Dit alles gegeven de efficiencyvereisten die aan de Rijksdienst worden gesteld. De Auditdienst Rijk en de Algemene Rekenkamer hebben over afgelopen jaren kritische opmerkingen gemaakt over voor het Ministerie belangrijke processen. Het Ministerie van OCW heeft in 2015 de bevindingen van de Auditdienst Rijk uit 2014 vrijwel opgelost. Het Ministerie ziet met vertrouwen het oordeel van de Algemene Rekenkamer over 2015 tegemoet. In paragraaf 4 Financieel en materieel beheer wordt hierop nader ingegaan. De financiële overzichten geven een getrouw beeld van de uitkomsten van de begrotingsuitvoering. Wat betreft de financiële rechtmatigheid en getrouwheid kan worden geconstateerd dat zowel de fouten als de onzekerheden gedurende het jaar 2015 binnen de gestelde rapporteringstoleranties zijn gebleven met uitzondering van de tolerantie ten aanzien van de uitgaven en ontvangsten van begrotingsartikel 95 Apparaatskosten en bij de samenvattende verantwoordingsstaat inzake baten-lastenagentschappen. Beiden worden veroorzaakt door onzekerheid bij inkoopuitgaven. Hieronder is de nadere toelichting opgenomen.
 
 
 
 2.
 Rechtmatigheid
 
 De verantwoording in het departementale jaarverslag is in overeenstemming met de begrotingswetten, de Europese regelgeving, Nederlandse wetten, algemene maatregelen van bestuur en in ministeriële regelingen opgenomen bepalingen. Voor de bepaling van fouten en onzekerheden is de rijksbrede normering toegepast.
 Onzekerheid inkoopuitgaven door interpretatie aanbestedingswet met betrekking tot motivering leverancierskeuze
 
 Artikel 1.4 van de Aanbestedingswet (AW) stelt dat aanbestedende diensten bij meervoudig en enkelvoudig onderhandse aanbestedingen (onder de Europese drempel) de ondernemers die zij uitnodigen op basis van objectieve criteria kiezen. Bovendien moeten zij op verzoek van een ondernemer de motivering van die keuze verstrekken. Voor het verantwoordingsjaar 2015 bestond onduidelijkheid over de vraag of en zo ja welke documentatievereisten werden gesteld aan deze keuze.
 Voor het verantwoordingsjaar 2015 heeft de Algemene Rekenkamer aangekondigd dat in afwachting van nadere kaders voor het controlejaar 2015 de motivering van de objectieve leverancierskeuze voor alle inkopen tussen de nul en € 33.000,- niet in het rechtmatigheidsoordeel wordt betrokken. Bevindingen op dit punt bij inkopen boven deze grens kunnen leiden tot onzekerheden in de inkoopstroom.
 Voor 2016 en volgende jaren wordt een nader kader opgesteld dat kan rekenen op draagvlak bij alle betrokken partijen (regelgevers, kaderstellers, uitvoerders en controleurs).
 
 
 De motiveringsplicht ten aanzien van de objectieve leverancierskeuze bij onderhandse aanbestedingen heeft geleid tot onzekerheden met betrekking tot de rechtmatigheid, die de rapporteringstolerantie overschrijden op artikel 95 en de samenvattende verantwoordingsstaat inzake baten-lastenagentschappen.
 De uitgaven op artikel 95 bedragen € 249,8 miljoen. Voor een bedrag van € 15,5 miljoen kan de rechtmatigheid van de uitgaven op artikel 95 niet met zekerheid worden aangetoond. De rapporteringstolerantie bedraagt € 15 miljoen. Hiermee wordt de tolerantiegrens op dit artikel met 3,3% overschreden. Van de € 15,5 miljoen heeft € 15,3 miljoen betrekking op objectieve leverancierskeuze. De resterende € 0,2 miljoen betreffen diverse kleine onzekerheden.
 De in de samenvattende verantwoordingsstaat inzake baten-lastenagentschappen totale verantwoorde baten bedragen € 348 miljoen (voor DUO en Nationaal Archief gezamenlijk). Hier kan voor een bedrag van € 40,9 miljoen de rechtmatigheid van de uitgaven van DUO (€ 39 miljoen) en Nationaal Archief (€ 1,9 miljoen) gezamenlijk niet met zekerheid worden aangetoond. Daarmee wordt de rapporteringstolerantie van € 15 miljoen overschreden met € 25,9 miljoen (172,7%).
 
 
 
 
 3.
 Totstandkoming beleidsinformatie
 
 De beleidsinformatie is op deugdelijke wijze tot stand gekomen. In het jaarverslag zijn de indicatoren en kengetallen voorzien van een bronvermelding en voorts wordt in kwaliteitsdocumenten beschreven hoe de niet-financiële informatie tot stand is gekomen. Daarnaast publiceert OCW jaarlijks de belangrijkste indicatoren en kengetallen digitaal op Trends in Beeld en OCW in Cijfers. Niet alleen de cijfers, maar ook de totstandkoming hiervan wordt hier gepubliceerd. De informatie op deze websites sluit aan op de in het departementaal jaarverslag opgenomen beleidsinformatie.
 
 
 
 4.
 Financieel- en materieel beheer
 
 A. Onvolkomenheden in het financieel- en materieel beheer
 Hieronder wordt op de afwikkeling van de onvolkomenheden van de Algemene Rekenkamer ingegaan, waarmee tevens wordt voldaan aan het verzoek van de Vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (brief d.d. 3 september 2015) om te worden geïnformeerd over het behalen van de gestelde doelen bij de onvolkomenheden zoals geconstateerd door de Algemene Rekenkamer.
 Subsidiebeheer
 Over het jaar 2014 en 2013 constateerde de Algemene Rekenkamer dat er sprake was van een tekortkoming op het beheer van de subsidies die door DUO worden verstrekt. Over 2015 kan worden gesteld dat het Ministerie van OCW het subsidieproces voldoende heeft beheerst.
 In het voorjaar van 2015 is een verbeterplan opgesteld waarover de Tweede Kamer in juni 2015 is geïnformeerd (Kamerstuk 34 200 VIII, nr. 2). De inspanningen zoals die in het plan van aanpak zijn beschreven, hebben in 2015 tot de gewenste resultaten geleid. De verbeterde procesinrichting is halverwege 2015 geïmplementeerd en digitaal ondersteund met het nieuwe work-flow-managementsysteem, waardoor onder meer termijnbewaking beter mogelijk is. De regie over het subsidieproces is eenduidig bij DUO neergelegd, waardoor er beter en gerichter gestuurd wordt op het proces en duidelijker gerapporteerd wordt over de werking van het proces. Over de resultaten is op verzoek van het Ministerie van OCW gedurende 2015 door de Auditdienst Rijk gerapporteerd. Vanaf halverwege het jaar zijn er geen onrechtmatigheden in de beschikkingen geconstateerd en voldoet het financieel beheer aan de normen.
 Per 1 februari 2016 is de uitvoering van het subsidieproces onderdeel geworden van de Dienst Uitvoering Subsidies voor Instellingen (DUS-I), een samenwerking van de Ministeries van OCW, SZW en VWS. Daardoor kan het proces nog meer geoptimaliseerd worden.
 Verder heeft de Vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap bij brief d.d. 3 september 2015 de Minister gevraagd een inschatting te geven van de kosten van onrechtmatige subsidies die niet teruggevorderd konden worden. In 2015 is geen sprake van een (nieuwe) constatering van een onrechtmatigheid waarbij de subsidie niet teruggevorderd kon worden.
 Informatiebeveiliging Dienst Uitvoering Onderwijs en bestuursdepartement
 De Algemene Rekenkamer onderkende in haar rapport over 2014 twee onvolkomenheden op het terrein van informatiebeveiliging. Bij Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) was de informatiebeveiliging nog niet op orde, bij het bestuursdepartement moest de informatiebeveiliging zich nog in praktijk bewijzen. Voor zowel DUO als het bestuursdepartement kan over 2015 worden gesteld dat de informatiebeveiliging vrijwel op orde is. DUO heeft in 2015 de aanbevelingen uitgevoerd en tussentijds geëvalueerd. In 2016 dient DUO het behaalde niveau vast te houden en de werking blijvend aan te tonen.
 Het bestuursdepartement van het Ministerie heeft in 2015 de kaders zoveel mogelijk aantoonbaar geïmplementeerd. Middels vraaggerichte audits heeft de Auditdienst Rijk hierop tussentijds getoetst en heeft het Ministerie vervolgens bijgestuurd. De uitkomsten van deze audits geven aan dat OCW informatiebeveiliging in voldoende mate beheerst. In 2016 zal de werking zich volledig gaan bewijzen. Dit vraagt nog wel aandacht en inspanning in 2016 bij de kleinere dienstonderdelen.
 Verder stuurt het Ministerie van OCW via de interne planning en controlcyclus op de diverse aspecten van integrale beveiliging. Het management maakt daarbij gebruik van onder meer de jaarlijkse zelfevaluaties van de directeuren en baseert zich mede op de periodieke risicoanalyses, uit te voeren op de bedrijfskritische processen en systemen. Ook wordt in 2016 invulling gegeven aan de gevolgen van de meldplicht datalekken. Verder staan vergroting van het veiligheidsbewustzijn en integriteit nadrukkelijk op de agenda. Ook wordt in 2016, mede door de komst van een nieuwe versie van de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst (BIR), de aandacht voor het risicomanagement verder vergroot.
 Inkoopbeheer Nationaal Archief
 De inspanningen van het Nationaal Archief hebben tot het gewenste resultaat geleid; de opzet van de processen voldoen en zijn in 2015 op beheerste wijze verlopen. Gedurende 2015 heeft het Nationaal Archief de aanbevolen beheersmaatregelen en overige aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer en Auditdienst Rijk opgevolgd, onder meer door de inhoudelijke voortgangsrapportages op gebied van projecten en prestaties te koppelen aan de tussentijdse financiële verantwoordingen. Voor 2015 is verder het doel gerealiseerd om de spendanalyse, het contractregister en de aanbestedingskalender te borgen en een samenhangend geheel te laten vormen.
 Financieel beheer Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
 De Algemene Rekenkamer constateerde in haar rapport over 2014 dat de samenwerking met betrekking tot inkoopbeheer tussen het Inkoop Uitvoeringscentrum Noord (IUC-N) en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed nog niet optimaal was. Verder constateerde de Algemene Rekenkamer dat er nog een achterstand was bij het vaststellen van subsidies bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed heeft de gewenste verbeteringen doorgevoerd zodat over 2015 gesteld kan worden dat het inkoopproces nu wordt beheerst. De achterstanden in het vaststellen van subsidies heeft de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed grotendeels weggewerkt en is daarmee ook bijna op orde. De laatste vaststellingen vinden plaats in de eerste helft van 2016.
 B. Beleid ten aanzien van misbruik en oneigenlijk gebruik van regelingen en overige onderkende frauderisico’s
 De Nederlandse burger moet in het contact met de overheid uit kunnen gaan van een betrouwbare overheid waarbij alle toevertrouwde gegevens veilig worden verwerkt en bewaard. Maar ook de overheid zelf moet erop kunnen vertrouwen dat de gegevens in de eigen systemen voldoen aan de betrouwbaarheidseisen (beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid) en dat de van derden verkregen gegevens juist en volledig zijn. De invulling van de betrouwbaarheidseisen is mede vastgelegd in de hierboven genoemde rijksbrede beveiligingskaders, aangevuld met handleidingen voor het tegengaan van misbruik en oneigenlijk gebruik van regelingen. Het Ministerie van OCW sluit bij deze kaders aan. Dit helpt bij de aanpak om de kans op interne en externe fraude en misbruik en oneigenlijk gebruik zo beperkt mogelijk te houden. Het Ministerie van OCW heeft zicht op zowel externe als interne risico’s op fraude die de organisatie bedreigen.
 Interne risico’s op fraude
 Voor de interne organisatie gaat het Ministerie van OCW uit van het principe dat iedere medewerker, van Secretaris-Generaal tot medewerker van de facilitaire dienst, een eigen verantwoordelijkheid heeft ten aanzien van beveiliging met inbegrip van het verstandig omgaan met risico’s op bijvoorbeeld fraude. Alle medewerkers overleggen bij hun aantreden een verklaring omtrent gedrag (VOG) en medewerkers in vertrouwensfuncties ondergaan een veiligheidsonderzoek door de AIVD. Het Ministerie van OCW is een veilige organisatie met regelmatig aandacht door uiteenlopende bewustwordingsactiviteiten voor het tegengaan van fraude en misbruik. Voor de lijnmanagers is een speciale «toolbox (informatie)beveiliging en privacy» ontwikkeld. Deze toolbox bevat ook een richtlijn incidentenregistratie. Incidenten, waaronder fraude, worden daardoor snel en zorgvuldig gemeld, waardoor indien nodig direct corrigerend kan worden opgetreden. Periodiek legt de lijnmanager daarnaast verantwoording af aan de Secretaris-Generaal hoe hij binnen zijn dienstonderdeel omgaat met de (dreiging op) onderdelen van integrale beveiliging. Net als bij iedere organisatie kan er af en toe toch sprake zijn van «opzettelijke misleiding om een onrechtmatig of onwettig voordeel te verkrijgen». Kwader trouw bij medewerkers is mogelijk bij bijvoorbeeld financiële zaken (subsidies, aanbestedingen, vergelijkende offertes), voor informatie (bewerken van brieven, antwoorden op Kamervragen, memo's aan bewindslieden), voor ICT (manipulatie van systemen, onklaar maken van systemen), voor personele zaken (collega's bewerken, manipuleren, chanteren, van verkeerde informatie voorzien). Over 2015 zijn er geen meldingen dat het Ministerie van OCW hiermee te maken heeft gehad.
 Externe risico’s op misbruik, oneigenlijk gebruik en fraude
 Het is het uitgangspunt dat het Ministerie van OCW regelgeving tot stand brengt die zo min mogelijk gevoelig is voor fraude, misbruik of oneigenlijk gebruik. Jaarlijks worden de risico’s op misbruik en oneigenlijk gebruik geïnventariseerd. Waar nodig wordt het voorlichtings-, controle-, sanctie- of evaluatiebeleid aangescherpt, daarbij de wenselijkheid en doelmatigheid van deze middelen in ogenschouw nemend.
 Het Ministerie van OCW neemt actief deel aan de ministeriële commissie Aanpak Fraude, met name met het oog op de studiefinanciering. Het Ministerie van OCW heeft het project «Terughalen en terugvorderen in het buitenland» gecoördineerd. Daarin hebben verschillende overheden, waaronder CJIB, Belastingdienst, Openbaar Ministerie, Inspectie SZW en DUO, onderling expertise uitgewisseld en zijn meerdere maatregelen geïdentificeerd om met meer kracht te kunnen invorderen in het buitenland. Het project is inmiddels afgerond en de afzonderlijke uitvoeringsorganisaties pakken de invordering in het buitenland versterkt op.
 Restrisico’s op misbruik en oneigenlijk gebruik
 In sommige gevallen zijn de getroffen beheersmaatregelen niet voldoende om misbruik en oneigenlijk gebruik geheel uit te sluiten, bijvoorbeeld wanneer de kosten van controles hoger zijn dan de baten of de wettelijke mogelijkheden begrensd zijn. Er is dan sprake van restrisico of «restant M&O». Dit is de gevoeligheid voor misbruik en oneigenlijk gebruik die (bewust) overblijft nadat alle adequate maatregelen ten aanzien van voorlichting, controle, sanctie en evaluatie zijn getroffen. Aan de volgende geldstromen met een restrisico groter dan € 1 miljoen kleven na inzet van deze instrumenten toch nog risico’s:
 1. Gewichtenregeling Primair Onderwijs
 Scholen met veel achterstandsleerlingen krijgen via de gewichtenregeling extra geld voor personeel en materieel. De bepaling van het leerlingengewicht is gebaseerd op de ouderverklaring over het opleidingsniveau van de ouder(s). Het leerlingengewicht werkt ook door in de uitkering van de impulsgebieden. Met de gewichtenregeling, waaronder de regeling impulsgebieden, is een bedrag gemoeid van € 326,0 miljoen.
 Het gewicht kan worden gecontroleerd aan de hand van de door de ouders ingevulde ouderverklaring. Hierdoor neemt het risico van foutieve opgaaf (afwijkend van ingevulde formulieren) door de school af. Omdat het aantal fouten dat scholen de laatste jaren maken bij de – op basis van bedoelde ouderverklaring – gewichttoekenning toeneemt, vindt een aanvullende controle plaats om deze onrechtmatigheid terug te brengen. In een eerste ronde hebben de scholen die gezamenlijk 80% van de gewichtenmiddelen krijgen hulp gekregen om de gewichtenadministratie op orde te krijgen en fouten te corrigeren. Dit leverde echter veel gevallen op waarbij de verantwoordingsinformatie niet volledig was en die daardoor een onzekerheid over de rechtmatigheid opleverden. Scholen hebben daarna de gelegenheid gekregen om de ontbrekende informatie aan te vullen en in een vervolgcontrole worden deze gewichten opnieuw beoordeeld. Onzekerheid wordt in deze vervolgcontrole niet meer geaccepteerd. Het is de verwachting dat de onrechtmatigheid hiermee in de toekomst aanzienlijk afneemt. Hiermee wordt echter niet het risico ondervangen dat ouders een verkeerde opgaaf doen. Het risico blijft bestaan dat scholen een onjuist gewicht toekennen op basis van weliswaar volledig ingevulde, maar niet op waarheid berustende ouderverklaringen. De opleidingsgegevens van ouders zouden slechts getoetst kunnen worden aan documenten (diploma’s etc.) die hun opleidingsniveau bevestigen. Een dergelijke toets mag een school niet uitvoeren. Daarom wordt gezocht naar mogelijkheden om in de toekomst via andere manieren buiten de scholen om het gewicht toe te kennen. Het CBS onderzoekt alternatieven om dit via koppeling van gegevensbestanden te bereiken en is daar vooralsnog positief over. De Tweede Kamer wordt hierover binnenkort nader geïnformeerd.
 Het is lastig om in te schatten wat het restrisico is. Daarom wordt het totale bedrag aan gewichtenmiddelen van € 326,0 miljoen als restrisico aangemerkt.
 2. Leerlingen met een niet-Nederlandse culturele achtergrond
 Scholen met leerlingen met een niet-Nederlandse culturele achtergrond komen in aanmerking voor een aanvullende vergoeding. De uitgaven voor leerlingen met een niet-Nederlandse culturele achtergrond bedragen in 2015 € 17,6 miljoen.
 De opgaven van de scholen worden gecontroleerd aan de hand van de door ouders of verzorgers getekende verklaringen of inschrijfformulieren. De inhoud van de verklaringen kan niet sluitend worden gecontroleerd. Voor 2015 is het restrisico bij leerlingen met een niet-Nederlandse culturele achtergrond € 17,6 miljoen.
 3. Nederlands Onderwijs aan Anderstaligen
 Voor kinderen met een niet-Nederlandse achtergrond, en niet afkomstig uit Suriname, de Nederlandse Antillen of Aruba, wordt in de materiële instandhouding een NOAT-bekostiging gegeven voor Nederlands Onderwijs aan Anderstaligen. De uitgaven voor leerlingen met een dergelijke achtergrond bedragen in 2015 € 4,2 miljoen. De opgave van de school wordt steekproefsgewijs gecontroleerd aan de hand van de door de ouders ingevulde ouderverklaringen. De ouderverklaringen kunnen niet op juistheid worden gecontroleerd. Voor 2015 is het restrisico van de uitgaven aan Nederlands onderwijs aan anderstaligen € 4,2 miljoen.
 4. Studiefinanciering uitwonenden
 Op grond van de Wet studiefinanciering 2000 (WSF 2000) en de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten (WTOS) komen studerenden in aanmerking voor extra beurs wanneer ze uitwonend zijn. Het levert een studerende dus financieel voordeel op om zich als uitwonende te laten registreren in de Basisregistratie Personen (BRP). De extra basisbeurs voor een uitwonende student is circa € 2.000 per jaar. De totale uitgaven bedroegen in 2015 ruim € 500 miljoen (WSF 2000). De bijdrage die op grond van de WTOS (regeling TS18+) aan uitwonenden is verstrekt, bedroeg in 2015 € 4,5 miljoen. In 2015 is voor de WTOS de omvang van het restant M&O maximaal gelijk aan het hiervoor genoemde bedrag van € 4,5 miljoen.
 In de studiefinanciering wordt nu uitgegaan van het adres in de BRP, maar niet alle studerenden wonen daadwerkelijk op het geregistreerde adres. Daarom worden fysieke controles op het opgegeven woonadres uitgevoerd, zodat het risico op misbruik van de uitwonendenbeurs wordt beperkt. Er zijn in 2015 ongeveer 3.000 controles uitgevoerd op basis van een risicoprofiel. In bijna de helft van de geselecteerde gevallen is vastgesteld (voor bezwaar en beroep) dat de studerende niet op het in de BRP geregistreerde adres woonachtig was. Dit aantal is ongeveer gelijk aan de bevindingen uit 2014. Studenten moeten de onterecht ontvangen studiefinanciering terugbetalen en krijgen een boete opgelegd.
 Het bovenstaande betreft studerenden die in Nederland wonen. Bij studerenden in het buitenland wordt anders gecontroleerd. Er wordt gecontroleerd of de student aan de instelling in het buitenland is ingeschreven. Er wordt aangenomen dat hij in het buitenland woonachtig is. Omdat er geen adrescontrole plaatsvindt, is er voor studerenden in het buitenland een restrisico.
 In 2010 is gestart met fysieke controles op het adres in de BRP. Als gevolg van de maatregelen van de afgelopen vier jaar om misbruik met de uitwonendenbeurs aan te pakken, is dit misbruik substantieel afgenomen. Het restrisico wordt veroorzaakt door onjuiste inschrijving in het BRP en wordt niet aan het Ministerie van OCW toegerekend. Er is dus sprake van geïmporteerd risico.
 In het tweede kwartaal van 2014 is een a-selecte steekproef uitgevoerd om het restrisico voor studerenden met een binnenlands woonadres vast te stellen. Het huidige restrisico voor de WSF wordt ingeschat op een bedrag tussen € 12 miljoen en € 22 miljoen. Ten opzichte van begin 2011 betekent dit een daling van het risico op misbruik van ongeveer € 30 miljoen. De verwachting is dat het risico de komende jaren verder zal afnemen als gevolg van de voortzetting van de controles en het vervallen van het onderscheid tussen uit- en thuiswonenden onder het studievoorschot.
 5. Aanvullende beurs
 Van ouders wordt verwacht dat zij bijdragen aan de studie van hun kind. Kunnen ze dat niet of onvoldoende, dan kan de studerende een aanvullende beurs krijgen. De hoogte van de beurs hangt mede af van het ouderlijk inkomen. Het ouderlijk inkomen kan niet in alle gevallen juist en volledig worden vastgesteld. In 2015 is in totaal circa € 730 miljoen aan aanvullende beurs verstrekt. Daarvan is circa € 30,0 miljoen aan studenten met ouders in het buitenland verstrekt.
 Wanneer ouders in Nederland wonen, is het risico op misbruik beperkt. Op grond van artikel 8, eerste lid Awir beheert de Belastingdienst het inkomensgegeven uit het basisregister inkomen. DUO is bevoegd deze inkomensgegevens van de Belastingdienst te gebruiken en is ook afhankelijk van deze gegevens. Er zijn circa 12.000 studenten met ouders in het buitenland en in deze gevallen vraagt DUO bewijsstukken van het buitenlands inkomen op. Gegevensuitwisseling met buitenlandse Belastingdiensten komt in beperkte mate tot stand.
 DUO vraagt de bewijsstukken op, maar de juistheid en volledigheid van het opgegeven buitenlands inkomen is niet volledig met zekerheid vast te stellen door DUO noch door de Belastingdienst. Hierdoor is er sprake van restrisico bij studenten met een aanvullende beurs met ouders in het buitenland van circa € 22,4 miljoen.
 6. Terugbetalen studieschulden
 Van oud-studenten met een studieschuld is niet altijd een adres bekend, met name wanneer zij in het buitenland verblijven. Bij betalingsachterstanden zijn zij dan niet bereikbaar voor inningsactiviteiten. Daarnaast kunnen oud-studenten dan niet worden geïnformeerd over de draagkrachtregeling en worden zij geconfronteerd met extra invorderingskosten. Aanpalend risico is dat in het buitenland het inkomen van de debiteur en van een eventuele partner (voor zover relevant) niet in alle gevallen juist en volledig kan worden geverifieerd en moet worden volstaan met de klantopgave (incl. bewijsstukken). Gegevensuitwisseling met het buitenland komt immers in beperkte mate tot stand. Ultimo 2015 ontbrak nog van circa 4 procent van debiteuren een betrouwbaar adres (circa 30.000 van de circa 715.000 debiteuren).
 DUO slaagt er in om steeds meer debiteuren op te sporen en tot betaling aan te zetten (zie ook Kamerstukken 24 724, nr. 122 en 17 050, nr. 450). Het adres van in totaal circa 25.000 oud-studenten is inmiddels sinds 2013 achterhaald. Door een actievere strategie en extra inspanningen is ten opzichte van 2012 in 2013 € 3,2 miljoen extra ontvangen, in 2014 € 8,2 miljoen extra en in 2015 was dat al € 19,0 miljoen.
 5. Overige aspecten van de bedrijfsvoering
 A. Grote, lopende ICT-projecten
 Het Ministerie van OCW kent 7 ICT-projecten groter dan € 5 miljoen: Doorontwikkelen BRON, Programma Erfgoed Digitaal, Programma Krachtig Leraarschap en Lerarenregister, Studievoorschot in WSF-systemen, Vervangen Gefis, Programma Vernieuwing Studiefinanciering en Digitale Taken Rijksarchieven. Jaarlijks rapporteert het ministerie over deze projecten conform het daarvoor afgesproken rapportagemodel. Van alle projecten wordt de stand van zaken openbaar gemaakt via het Rijks ICT-dashboard www.rijksictdashboard.nl. Het gaat om informatie over onder andere het doel van het project, de geraamde kosten, de doorlooptijd en de uitgebrachte kwaliteitstoetsen. Raadpleging van het dashboard maakt het mogelijk in een oogopslag het verloop van kosten en doorlooptijd te zien. Ook maakt een grafiek de ramingen en de feitelijk gemaakte kosten zichtbaar. Verder is aangegeven aan welk beleidsterrein het project bijdraagt.
 Voor alle projecten geldt dat door CIO- en privacyfunctionarissen van de betreffende organisatie(onderdelen) wordt geadviseerd over de risico’s voor de privacy en uitvoering. Door de advisering door CIO- en privacyfunctionarissen, maar ook door de inzet van instrumenten als «Gateway», BIT-toetsen en de OCW risicorapportage worden dergelijke risico’s tijdig in kaart gebracht en zijn deze continu onder de aandacht. Daartoe worden in de projecten zelf ook waarborgen ingebracht om risico’s voor de uitvoering te onderkennen. De Functionarissen gegevensbescherming van het Ministerie van OCW en DUO zien toe op navolging van de wet Bescherming Persoonsgegevens. Verder is binnen het Ministerie van OCW eind 2013 een procedure geïmplementeerd voor het opstellen van Privacy Impact Assessments (PIA’s) bij nieuwe wetgeving en grote ICT projecten. Hierdoor is advisering door de CIO aan de voorkant geoptimaliseerd.
 B. Audit Committee
 Het Audit Committee (AC) heeft in 2015 viermaal vergaderd. Het AC heeft tot taak het adviseren van het departementale management op ten minste de volgende drie onderdelen:
 
 
 •
 Het borgen van de kwaliteit van de bedrijfsvoering, inclusief de financiële verslaglegging;
 
 
 •
 De regie op het auditbeleid;
 
 
 •
 Het risicomanagementbeleid en de uitkomsten daarvan.
 
 
 De Secretaris-Generaal is voorzitter van het AC. De MT-OCW leden, vier niet-ambtelijke leden, directeur FEZ en directeur Auditdienst Rijk vormen samen het AC. Er is een open stoel voor de Algemene Rekenkamer en FEZ voert het secretariaat.
 Vaste agendapunten zijn:
 
 
 •
 Vergadering maart: Departementaal jaarverslag OCW, Samenvattend auditrapport Auditdienst Rijk;
 
 
 •
 Vergadering mei: Verantwoordingsonderzoek Algemene Rekenkamer, Risicomanagementbeleid, reviewplan OCW;
 
 
 •
 Vergadering oktober: Interim-rapportage Auditdienst Rijk, bevindingen gespreksronde externe leden;
 
 
 •
 Vergadering december: Auditplan Auditdienst Rijk, Jaarwerkplan Inspectie van het Onderwijs, Onderwijsverslag en meerjarenplanning Inspectie van het Onderwijs.
 
 
 
 
 
 
 
 Jaarrekening
 
 
 C.
 JAARREKENING
 
 
 
 
 1. Departementale verantwoordingsstaat 2015 van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (1)
 
 
 (2)
 
 
 (3) = (2) – (1)
 
 
 
 
 Art.
 
 
 Omschrijving
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 
 
 Verschil realisatie en vastgestelde begroting
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 Uitgaven
 
 
 Ontvangsten
 
 
 Verplichtingen
 
 
 Uitgaven
 
 
 Ontvangsten
 
 
 Verplichtingen
 
 
 Uitgaven
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 TOTAAL
 
 
 
 
 36.139.589
 
 
 
 
 36.032.123
 
 
 
 
 1.256.715
 
 
 
 
 37.009.651
 
 
 
 
 36.349.739
 
 
 
 
 1.301.664
 
 
 
 
 870.062
 
 
 
 
 317.616
 
 
 
 
 44.949
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsartikelen
 
 
 
 
 35.891.182
 
 
 
 
 35.783.716
 
 
 
 
 1.256.148
 
 
 
 
 36.759.863
 
 
 
 
 36.099.951
 
 
 
 
 1.298.691
 
 
 
 
 868.681
 
 
 
 
 316.235
 
 
 
 
 42.543
 
 
 
 
 
 01
 
 
 Primair onderwijs
 
 
 9.963.954
 
 
 9.963.954
 
 
 1.661
 
 
 10.342.863
 
 
 10.032.762
 
 
 17.530
 
 
 378.909
 
 
 68.808
 
 
 15.869
 
 
 
 
 03
 
 
 Voortgezet onderwijs
 
 
 7.502.074
 
 
 7.480.508
 
 
 1.361
 
 
 8.024.207
 
 
 7.662.616
 
 
 8.795
 
 
 522.133
 
 
 182.108
 
 
 7.434
 
 
 
 
 04
 
 
 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
 
 
 4.063.888
 
 
 4.107.238
 
 
 0
 
 
 3.964.746
 
 
 4.065.903
 
 
 10.875
 
 
 – 99.142
 
 
 – 41.335
 
 
 10.875
 
 
 
 
 06
 
 
 Hoger beroepsonderwijs
 
 
 2.778.940
 
 
 2.770.109
 
 
 1.213
 
 
 2.874.883
 
 
 2.811.099
 
 
 1.288
 
 
 95.943
 
 
 40.990
 
 
 75
 
 
 
 
 07
 
 
 Wetenschappelijk onderwijs
 
 
 4.126.980
 
 
 4.139.632
 
 
 16
 
 
 4.235.203
 
 
 4.210.383
 
 
 592
 
 
 108.223
 
 
 70.751
 
 
 576
 
 
 
 
 08
 
 
 Internationaal beleid
 
 
 6.582
 
 
 11.235
 
 
 99
 
 
 14.645
 
 
 12.669
 
 
 113
 
 
 8.063
 
 
 1.434
 
 
 14
 
 
 
 
 09
 
 
 Arbeidsmarkt en personeelsbeleid
 
 
 257.146
 
 
 249.541
 
 
 6.000
 
 
 168.537
 
 
 209.749
 
 
 7.596
 
 
 – 88.609
 
 
 – 39.792
 
 
 1.596
 
 
 
 
 11
 
 
 Studiefinanciering
 
 
 4.246.402
 
 
 4.246.402
 
 
 804.481
 
 
 4.367.687
 
 
 4.367.687
 
 
 764.976
 
 
 121.285
 
 
 121.285
 
 
 – 39.505
 
 
 
 
 12
 
 
 Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten
 
 
 89.214
 
 
 89.214
 
 
 3.709
 
 
 93.696
 
 
 93.696
 
 
 3.444
 
 
 4.482
 
 
 4.482
 
 
 – 265
 
 
 
 
 13
 
 
 Lesgelden
 
 
 7.515
 
 
 7.515
 
 
 246.227
 
 
 7.626
 
 
 7.626
 
 
 259.160
 
 
 111
 
 
 111
 
 
 12.933
 
 
 
 
 14
 
 
 Cultuur
 
 
 892.898
 
 
 733.744
 
 
 780
 
 
 599.736
 
 
 713.445
 
 
 32.322
 
 
 – 293.162
 
 
 – 20.299
 
 
 31.542
 
 
 
 
 15
 
 
 Media
 
 
 996.075
 
 
 996.406
 
 
 190.500
 
 
 1.020.726
 
 
 864.629
 
 
 191.501
 
 
 24.651
 
 
 – 131.777
 
 
 1.001
 
 
 
 
 16
 
 
 Onderzoek en wetenschapsbeleid
 
 
 951.909
 
 
 973.046
 
 
 101
 
 
 1.038.163
 
 
 1.034.719
 
 
 441
 
 
 86.254
 
 
 61.673
 
 
 340
 
 
 
 
 25
 
 
 Emancipatie
 
 
 7.605
 
 
 15.172
 
 
 0
 
 
 7.145
 
 
 12.968
 
 
 58
 
 
 – 460
 
 
 – 2.204
 
 
 58
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-beleidsartikelen
 
 
 
 
 248.407
 
 
 
 
 248.407
 
 
 
 
 567
 
 
 
 
 249.788
 
 
 
 
 249.788
 
 
 
 
 2.973
 
 
 
 
 1.381
 
 
 
 
 1.381
 
 
 
 
 2.406
 
 
 
 
 
 91
 
 
 Nominaal en onvoorzien
 
 
 1.355
 
 
 1.355
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 – 1.355
 
 
 – 1.355
 
 
 0
 
 
 
 
 95
 
 
 Apparaatskosten
 
 
 247.052
 
 
 247.052
 
 
 567
 
 
 249.788
 
 
 249.788
 
 
 2.973
 
 
 2.736
 
 
 2.736
 
 
 2.406
 
 
 
 
 
 
 2. Samenvattende verantwoordingsstaat 2015 inzake baten-lastenagentschappen van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (1)
 
 
 (2)
 
 
 (3)
 
 
 (4)
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 
 
 Verschil realisatie en vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 t-1
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 Baten-lastenagentschap DUO
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale baten
 
 
 263.983
 
 
 313.222
 
 
 49.239
 
 
 289.525
 
 
 
 
 
 Totale lasten
 
 
 263.983
 
 
 313.024
 
 
 49.041
 
 
 289.014
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 198
 
 
 
 
 198
 
 
 
 
 511
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale kapitaalontvangsten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 64
 
 
 
 
 
 
 
 Totale kapitaaluitgaven
 
 
 – 6.314
 
 
 – 11.867
 
 
 – 5.553
 
 
 5.333
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (1)
 
 
 (2)
 
 
 (3)
 
 
 (4)
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 
 
 Verschil realisatie en vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 t-1
 
 
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 
 
 Baten-lastenagentschap NA
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale baten
 
 
 43.238
 
 
 34.785
 
 
 – 8.453
 
 
 30.027
 
 
 
 
 
 Totale lasten
 
 
 43.238
 
 
 34.726
 
 
 – 8.512
 
 
 29.445
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 59
 
 
 
 
 59
 
 
 
 
 582
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale kapitaalontvangsten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 Totale kapitaaluitgaven
 
 
 – 3.410
 
 
 – 1.913
 
 
 1.497
 
 
 1.713
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.
 JAARVERANTWOORDING VAN HET BATEN-LASTENAGENTSCHAP DIENST UITVOERING ONDERWIJS (DUO) PER 31 DECEMBER 2015
 
 
 
 Inleiding
 
 De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorganisatie van de Rijksoverheid voor het onderwijs. DUO levert producten en diensten op het terrein van bekostiging van instellingen, financiering van studenten, informatievoorziening alsmede diensten gericht op de verbetering van de verbinding tussen beleid en uitvoering. Daarnaast verricht DUO werkzaamheden voor overige departementen en derden. Onderdeel van DUO is de Shared Service Organisatie Noord waarbinnen het inkoopcentrum en het Overheidsdatacenter zijn ondergebracht, welke dienstverlening verricht onder meer voor het concern OCW en haar buitendiensten, het CJIB en andere overheidsorganen.
 
 
 Tabel 1 Staat van baten-lastenagentschap DUO (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 
 
 Verschil realisatie en vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie t-1
 
 
 
 
 
 
 
 Baten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omzet moederdepartement
 
 
 236.953
 
 
 273.502
 
 
 36.549
 
 
 257.007
 
 
 
 
 Omzet overige departementen
 
 
 18.980
 
 
 26.730
 
 
 7.750
 
 
 21.304
 
 
 
 
 Omzet derden
 
 
 8.050
 
 
 12.988
 
 
 4.938
 
 
 11.137
 
 
 
 
 Rentebaten
 
 
 0
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 77
 
 
 
 
 Vrijval voorzieningen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Bijzondere baten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totaal baten
 
 
 
 
 263.983
 
 
 
 
 313.222
 
 
 
 
 49.239
 
 
 
 
 289.525
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Apparaatskosten
 
 
 257.938
 
 
 303.432
 
 
 45.494
 
 
 278.896
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Personele kosten
 
 
 147.173
 
 
 155.261
 
 
 8.088
 
 
 152.745
 
 
 
 
 
 
 
 Waarvan eigen personeel
 
 
 
 131.092
 
 
 121.465
 
 
 – 9.627
 
 
 122.833
 
 
 
 
 
 
 
 Waarvan externe inhuur
 
 
 
 16.081
 
 
 24.898
 
 
 8.817
 
 
 23.116
 
 
 
 
 
 
 
 Waarvan overige personele kosten
 
 
 
 0
 
 
 8.899
 
 
 8.899
 
 
 6.796
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Materiele kosten
 
 
 110.765
 
 
 148.171
 
 
 37.406
 
 
 126.151
 
 
 
 
 
 
 
 Waarvan apparaat ICT
 
 
 
 18.000
 
 
 20.586
 
 
 2.586
 
 
 19.787
 
 
 
 
 
 
 
 Waarvan bijdrage aan SSO’s
 
 
 
 0
 
 
 12.218
 
 
 12.218
 
 
 12.554
 
 
 
 
 
 
 
 Waarvan overige materiële kosten
 
 
 
 92.765
 
 
 115.367
 
 
 22.602
 
 
 93.810
 
 
 
 
 •
 
 
 Rentelasten
 
 
 45
 
 
 24
 
 
 – 21
 
 
 36
 
 
 
 
 •
 
 
 Afschrijvingskosten
 
 
 6.000
 
 
 7.768
 
 
 1.768
 
 
 7.008
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Materieel
 
 
 6.000
 
 
 7.138
 
 
 1.138
 
 
 7.008
 
 
 
 
 
 
 
 Waarvan apparaat ICT
 
 
 
 5.000
 
 
 6.223
 
 
 1.223
 
 
 5.414
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Immaterieel
 
 
 0
 
 
 630
 
 
 630
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Overige kosten
 
 
 0
 
 
 1.800
 
 
 1.800
 
 
 3.074
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Dotaties voorzieningen
 
 
 0
 
 
 1.800
 
 
 1.800
 
 
 3.074
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Bijzondere lasten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totaal lasten
 
 
 
 
 263.983
 
 
 
 
 313.024
 
 
 
 
 49.041
 
 
 
 
 289.014
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 198
 
 
 
 
 198
 
 
 
 
 511
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 DUO heeft een licht positief resultaat van € 0,2 miljoen gerealiseerd mede als gevolg van de vrijval van de reservering vakantie-uren van € 0,9 miljoen. Dit resultaat wordt toegevoegd aan het eigen vermogen. Onderstaand wordt dit resultaat nader toegelicht.
 Baten
 Omzet moederdepartement
 De omzet moederdepartement 2015 is € 36,5 miljoen hoger dan de oorspronkelijk vastgestelde begroting. Oorzaak hiervan is enerzijds de financiering van werkzaamheden op projectenbasis welke geen onderdeel vormden van de begroting en anderzijds uitbreiding van de (basis)dienstverlening die nog niet in de begroting is verwerkt. Het betreft onder andere de werkzaamheden voor onder andere de uitvoering van het Programma Vernieuwing Studiefinanciering (€ 13,6 miljoen), projecten voor instandhouding systemen (onderhoud) en compacte rijksdienst trajecten (€ 5,8 miljoen) en uitvoering beleidsopdrachten ad € 1,4 miljoen. Daarnaast betreft het bijstellingen in de (basis)dienstverlening (€ 10,1 miljoen), zoals uitvoering onvindbare debiteuren, werkzaamheden ten behoeve van Maatwerk Uitvoering Onderwijs, uitvoering digitalisering examens (FACET) en dienstverlening vanuit de Shared Service Organisatie Noord (€ 5,6 miljoen).
 Omzet overige departementen
 
 Onder de omzet overige departementen vallen onder meer de werkzaamheden in het kader van de inburgeringstaak (€ 8,8 miljoen), het Landelijk Register Kinderopvang (€ 6,2 miljoen) en het programma Directe Financiering Kinderopvang (€ 1,1 miljoen), allen voor het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, de activiteiten voor de Wft-examens (€ 4,1 miljoen) ten behoeve van het Ministerie van Financiën, de print en couverteerwerkzaamheden die DUO uitvoert voor het Centraal Justitieel Incasso Bureau (€ 1,2 miljoen) ten behoeve van het Ministerie van Veiligheid en Justitie, dienstverlening vanuit de Shared Service Organisatie Noord voor diverse ministeries (€ 3,9 miljoen), detacheringen binnen de Rijksoverheid (€ 0,6 miljoen) en een aantal taken ten behoeve van andere departementen (€ 0,8 miljoen).
 De omzet overige departementen stijgt met € 7,6 miljoen ten opzichte van de oorspronkelijke begroting. Het betreft hier uitbreiding van werkzaamheden ten behoeve van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in het kader van de Inburgeringstaak en beheer Landelijk Register Kinderopvang € 0,2 miljoen, projectmatige werkzaamheden ten behoeve van Bekostiging Kinderopvang € 1,1 miljoen, dienstverlening vanuit de Shared Service Organisatie Noord € 3,9 miljoen ten behoeve van meerdere opdrachtgevers, extra werkzaamheden voor examens Wet Financieel Toezicht (Wft) ten behoeve van het Ministerie van Financiën € 2,0 miljoen en overige bijstellingen optellend tot € 0,6 miljoen.
 
 Omzet derden
 De omzet derden betreffen de ontvangen examengelden inburgeringkandidaten (€ 6,7 miljoen), kandidaten NT2- en staatsexamen VO (€ 2,1 miljoen), werkzaamheden ten behoeve van het Participatiefonds (€ 1,2 miljoen), vergoedingen voor detacheringen (€ 0,6 miljoen) inkoop- en housingsactiviteiten binnen de Shared Service Organisatie Noord (€ 1,3 miljoen) en overige werkzaamheden voor derden binnen het domein onderwijs voortkomend uit OCW beleidsmaatregelen en bedrijfsvoering DUO (€ 1,1 miljoen). De stijging ten opzichte van de oorspronkelijke begroting hangt samen met toegenomen leges (€ 1,8 miljoen), niet begrote opbrengsten detachering (€ 0,6 miljoen), werkzaamheden Shared Service Organisatie Noord (€ 1,3 miljoen), en overige bijstellingen (€ 1,3 miljoen).
 Rentebaten
 De rentevergoeding 2015 bestaat uit vergoeding over de middelen op de aangehouden rekening-courant bij de RHB.
 Lasten
 De realisatie personele kosten is € 8,1 miljoen hoger dan budget. Dit wordt veroorzaakt doordat een deel van de projectbezetting en inzet op aanvullende taken OCW en overige opdrachtgevers geen deel uit maakt van de begrote reguliere personeelslasten. Deze lasten worden gedekt door middel van project- en aanvullende financiering (incidenteel). In de begroting waren de overige personele kosten nog niet separaat opgenomen.
 De realisatie van materiële kosten is € 39,0 miljoen hoger door onder andere de kosten van uitbesteed werk samenhangend met de eerder genoemde additionele werkzaamheden op projectenbasis en aanvullende taken OCW. De overschrijding op de automatiseringskosten (€ 2,6 miljoen) is eveneens het gevolg van projectmatige meerkosten. Onder de bijdrage SSO’s zijn inbegrepen de huisvestingskosten ad € 12,2 miljoen (2014 € 11,0 miljoen) welke in de oorspronkelijke begroting niet als zodanig waren gespecificeerd. Deze post verklaart eveneens de toename ten opzichte van de oorspronkelijk vastgestelde begroting. De hogere afschrijvingskosten hangt samen met de eerder genoemde aanvullende taken. Op de totale kosten 2015 is een taakstelling gerealiseerd van € 5,2 miljoen als gevolg van doorgevoerde efficiency maatregelen.
 Rentelasten
 De rentelasten zijn nagenoeg nihil.
 Dotaties voorzieningen
 De dotatie van € 1,8 miljoen (2014 € 3,1 miljoen) zorgt dat de voorziening overeenkomt met de actuele waarde van de onderliggende lopende verplichtingen en de in 2015 aangegane verplichtingen. Het betreft hier met name verplichtingen voortvloeiend uit regelingen vallend onder Sociaal Beleid Rijk en maatwerkafspraken binnen DUO. Deze voorziening is in 2014 gevormd en hangt samen met de opgelegde taakstellingen en de gewenste mobiliteit binnen DUO voor de komende jaren.
 
 Tabel 2 Balans per 31 december 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 2015
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Activa
 
 
 
 
 
 
 
 Immateriële vaste activa
 
 
 1.563
 
 
 1.540
 
 
 
 
 Materiële vaste activa
 
 
 18.138
 
 
 14.774
 
 
 
 
 –
 
 
 Grond en gebouwen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 –
 
 
 Installaties en inventarissen
 
 
 18.138
 
 
 14.774
 
 
 
 
 –
 
 
 Overige materiële vaste activa
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Voorraden
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Debiteuren
 
 
 4.617
 
 
 4.007
 
 
 
 
 Nog te ontvangen
 
 
 5.567
 
 
 4.506
 
 
 
 
 Liquide middelen
 
 
 45.515
 
 
 49.556
 
 
 
 
 
 Totaal activa
 
 
 
 
 75.400
 
 
 
 
 74.383
 
 
 
 
 
 
 Passiva
 
 
 
 
 
 
 
 Eigen Vermogen
 
 
 6.596
 
 
 6.398
 
 
 
 
 –
 
 
 Exploitatiereserve
 
 
 6.398
 
 
 5.887
 
 
 
 
 –
 
 
 Onverdeeld resultaat
 
 
 198
 
 
 511
 
 
 
 
 Voorzieningen
 
 
 4.614
 
 
 4.798
 
 
 
 
 Leningen bij het MvF
 
 
 314
 
 
 629
 
 
 
 
 Crediteuren
 
 
 18.562
 
 
 17.746
 
 
 
 
 Nog te betalen
 
 
 45.314
 
 
 44.812
 
 
 
 
 
 Totaal passiva
 
 
 
 
 75.400
 
 
 
 
 74.383
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 Activa
 Materiële vaste activa
 De boekwaarde van het materieel vast actief is in 2015 met € 3,4 miljoen toegenomen als gevolg van investeringen in het rekencentrum.
 Debiteuren
 De stand debiteuren is met € 0,6 miljoen toegenomen. Onder de debiteuren zijn voor € 1,2 miljoen aan vorderingen op andere ministeries opgenomen: Ministerie van Veiligheid en Justitie (inzake couverteerwerkzaamheden die DUO uitvoert voor het Centraal Justitieel Incasso Bureau en dienstverlening Shared Service Organisatie) € 0,4 miljoen, Ministerie van Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties (dienstverlening Shared Service Organisatie) € 0,3 miljoen, Ministerie van Economische Zaken (eveneens dienstverlening Shared Service Organisatie) € 0,3 miljoen en Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (RIVM) € 0,2 miljoen.
 Nog te ontvangen
 Bij de post nog te ontvangen gaat het om werkzaamheden verricht in 2015 waarvoor nog geen middelen zijn verstrekt door OCW (€ 0,5 miljoen) en om bedragen, voor het merendeel ten behoeve van softwarelicenties en onderhoudscontracten, die in 2015 voor een geheel jaar vooruit zijn betaald (€ 5,0 miljoen). Daarnaast is onder de post Nog te ontvangen een vordering van € 0,1 miljoen op het Ministerie van Veiligheid en Justitie opgenomen.
 Liquide middelen
 De stand liquide middelen is in 2015 met € 4,0 miljoen afgenomen. Dit als gevolg van de positieve operationele kasstroom van € 7,4 miljoen, minus de gepleegde investeringen van € 11,1 miljoen en aflossing op lening van € 0,3 miljoen. Zie ook verklaring bij het kasstroomoverzicht.
 Passiva
 Eigen vermogen
 Het eigen vermogen DUO bedraagt na toevoeging van het exploitatieresultaat 2015 € 6,6 miljoen. Het eigen vermogen bedraagt 2% van de gemiddelde omzet in de laatste drie jaar. Dit is onder het plafond van 5% van de gemiddelde omzet in de afgelopen drie jaar (€ 14,8 miljoen).
 Voorzieningen
 De voorzieningen bestaan uit voorzieningen in het kader van personeel (FPU en wachtgelden) € 1,6 miljoen en overige € 3,0 miljoen. Onder de overige voorzieningen zijn opgenomen de verplichtingen voortvloeiend uit afspraken in het kader van Sociaal Beleid Rijk en maatwerkafspraken binnen DUO. Uit de voorzieningen is € 2,0 miljoen onttrokken ten behoeve van de uitkeringen in 2015. Aan de voorziening is € 1,8 miljoen gedoteerd met name als gevolg van de eerder genoemde taakstelling en gewenste mobiliteit.
 
 Voorzieningen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (x € 1.000)
 
 
 
 
 
 31-12-2014
 
 
 Onttrekkingen
 
 
 Dotaties
 
 
 Vrijval
 
 
 31-12-2015
 
 
 
 
 
 
 Wachtgeld
 
 
 1.878
 
 
 – 351
 
 
 47
 
 
 –
 
 
 1.574
 
 
 
 
 FPU
 
 
 1
 
 
 – 1
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 Overige
 
 
 2.919
 
 
 – 1.631
 
 
 1.753
 
 
 –
 
 
 3.041
 
 
 
 
 Totaal voorzieningen
 
 
 
 4.798
 
 
 
 
 – 1.983
 
 
 
 
 1.800
 
 
 
 
 – 
 
 
 
 
 4.615
 
 
 
 
 
 
 Leningen bij het MvF
 DUO heeft in 2015 geen leenaanvraag ingediend bij het Ministerie van Financiën. Er is € 0,3 miljoen afgelost op bestaande leningen.
 Crediteuren
 De crediteuren ultimo 2015 bestaan uit openstaande facturen bij leveranciers en nog te ontvangen facturen. Onder de crediteuren is € 0,7 miljoen aan schulden opgenomen aan het Ministerie van Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties.
 Nog te betalen
 De balanspost Nog te betalen van € 45,3 miljoen bevat voor € 33,5 miljoen aan vooruit ontvangen middelen van OCW. Het betreft middelen die DUO in het boekjaar 2015 en voorgaande jaren al heeft ontvangen, maar waarvoor in het boekjaar nog geen prestatie is verricht. Op het moment dat de prestatie is geleverd, worden de ontvangsten geboekt als baten. Het betreft hier doorlopende werkzaamheden welke in 2016 zullen worden uitgevoerd. Hiervan heeft € 27,2 miljoen betrekking op diverse (doorlopende) projectwerkzaamheden waaronder Programma Vernieuwing Studiefinanciering en Programma Dienstverlening Instellingen, € 4,2 miljoen op werkzaamheden basisdienstverlening en € 2,1 miljoen op middelen Sociaal Flankerend Beleid.
 Daarnaast gaat het om de opgebouwde rechten aan vakantiegeld, eindejaarsuitkering en verlofrechten ultimo 2015 van het personeel in loondienst (€ 7,2 miljoen) en schulden met afdrachtverplichtingen (€ 0,3 miljoen), overige te betalen bedragen (€ 0,9 miljoen). Tenslotte zijn onder deze post de investeringsspecifieke financiële bijdragen van de ministeries verantwoord. Het betreft bijdragen die de financiering van uitbreidingsinvesteringen mogelijk maken. De onttrekking volgt het afschrijvingspatroon van de betrokken vaste activa en komt ten gunste van de afschrijvingskosten. De ultimo stand bedraagt € 0,9 miljoen waarvan € 0,8 miljoen een looptijd heeft van langer dan één jaar.
 Onder de post Nog te betalen is € 0,8 miljoen vooruit ontvangen middelen van een ander ministerie opgenomen te weten; Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (werkzaamheden Inburgering en Bekostiging Kinderopvang).
 
 Tabel 3 Kasstroomoverzicht over 2015 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 
 
 Verschil realisatie en vastgestelde begroting
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 Rekening courant RHB 1 januari 2015 + depositorekeningen
 
 
 
 
 47.069
 
 
 
 
 49.441
 
 
 
 
 2.372
 
 
 
 
 
 
 Totaal ontvangsten operationele kasstroom (+)
 
 
 6.000
 
 
 322.332
 
 
 316.332
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven operationele kasstroom (-/-)
 
 
 0
 
 
 – 314.480
 
 
 – 314.480
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 
 
 Totaal operationele kasstroom
 
 
 
 
 6.000
 
 
 
 
 7.852
 
 
 
 
 1.852
 
 
 
 
 
 
 Totaal investeringen (-/-)
 
 
 – 6.000
 
 
 – 11.672
 
 
 – 5.672
 
 
 
 
 
 Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)
 
 
 0
 
 
 119
 
 
 119
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 
 
 Totaal investeringskasstroom
 
 
 
 
 – 6.000
 
 
 
 
 – 11.553
 
 
 
 
 – 5.553
 
 
 
 
 
 
 Eenmalige uitkering aan moederdepartement (-/-)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Eenmalig storting door het moederdepartement (+)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Aflossingen op leningen (-/-)
 
 
 – 314
 
 
 – 314
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Beroep op leenfaciliteit (+)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 4.
 
 
 
 
 Totaal financieringskasstroom
 
 
 
 
 – 314
 
 
 
 
 – 314
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 5.
 
 
 
 
 Rekening courant RHB 31 december 2015 + stand depositorekeningen (1+2+3+4), de maximale roodstand is € 0,5 miljoen.
 
 
 
 
 46.755
 
 
 
 
 45.426
 
 
 
 
 – 1.329
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 Naast de rekening-courant bij de RHB heeft DUO ook liquide middelen die buiten het schatkistbankieren blijven. Het betreft hier rekeningen ten behoeve van Europass, Regeling Surinaamse Studenten en Examendiensten waarop in totaal een saldo van € 0,089 miljoen staat (op 31 december 2014 was dit € 0,114 miljoen). De mutatie van deze middelen wordt als onderdeel van de operationele kasstroom gepresenteerd.
 De operationele kasstroom (€ 7,8 miljoen) is het saldo ontvangsten moederdepartement (€ 267,0 miljoen), overige departementen (€ 28,0 miljoen), Derden (€ 27,3 miljoen) waar aan uitgaven tegen overstaan aan crediteuren en personeel (€ 314,5 miljoen). De investeringen betreffen voornamelijk investeringen in het rekencentrum.
 Doelmatigheid
 Basisindicatoren zijn de kostprijs en kwaliteit per product of dienst. Doelmatigheid kan meerjarig worden bereikt door een lagere kostprijs (bij gelijke kwaliteit) of een hogere kwaliteit (bij gelijke kostprijs). Deze kengetallen geven inzicht in de ontwikkeling van de doelmatigheid uitgedrukt in financiële en kwaliteitskengetallen. Inmiddels is vanuit Financiën een richtlijn opgesteld aangaande de verantwoording over doelmatigheid. Voor het generieke deel kan DUO zich verantwoorden conform deze richtlijn. Aan het specifieke gedeelte, waarin de uitvoeringskosten per behandelde aanvraag moet worden weergegeven, kan DUO, gelet op de diversiteit in de dienstverlening, niet voldoen.
 
 Tabel 4 Doelmatigheidsindicatoren per 31 december 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Generiek Deel
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kostprijzen per product (groep)
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 Tarieven/uur
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ICT gerelateerd
 
 
 100
 
 
 102
 
 
 104
 
 
 104
 
 
 104
 
 
 
 
 Overige uren
 
 
 72
 
 
 73
 
 
 74
 
 
 74
 
 
 74
 
 
 
 
 Omzet per produktgroep (pxq)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omzet Bekostiging Instellingen
 
 
 34
 
 
 34
 
 
 32
 
 
 38
 
 
 36
 
 
 
 
 Omzet Studiefinanciering
 
 
 99
 
 
 99
 
 
 98
 
 
 91
 
 
 86
 
 
 
 
 Omzet Examendiensten
 
 
 21
 
 
 21
 
 
 19
 
 
 25
 
 
 23
 
 
 
 
 Omzet Basisregister
 
 
 19
 
 
 29
 
 
 28
 
 
 26
 
 
 25
 
 
 
 
 Omzet Informatiediensten
 
 
 4
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 7
 
 
 6
 
 
 
 
 Totaal omzet basiscontract OCW
 
 
 176
 
 
 187
 
 
 182
 
 
 186
 
 
 176
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 FTE-totaal (excl. externe inhuur)
 
 
 1.732
 
 
 1.770
 
 
 1.773
 
 
 1.783
 
 
 1.805
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten (%)
 
 
 101
 
 
 101
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 
 
 Kwaliteitsindicatoren
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Klantcontact digitaal
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 6
 
 
 6
 
 
 6
 
 
 
 
 Klantcontact traditioneel
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 7
 
 
 7
 
 
 7
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 
 
 Kostprijs per product (groep): Binnen het basiscontract met OCW wordt niet over kostprijzen gerapporteerd. Mutaties op het basiscontract worden gebaseerd op uren maal tarief.
 
 Omzet per product: DUO aggregeert haar werkzaamheden in de going concern (basiscontract) naar 5 producten. De realisatie 2015 ligt € 4,0 miljoen hoger dan 2014, enerzijds is € 5,5 miljoen taakstelling ingevuld waar € 9,5 miljoen uitbreiding van de (basis)dienstverlening en incidentele werkzaamheden tegen over staat.
 
 FTE totaal: De bezetting van ARAR is licht gestegen ten opzichte van 2014. Invulling taakstelling heeft niet geleid tot een netto uitstroom van ARAR personeel. Vrijgekomen personeel is zoveel mogelijk ingezet op nieuwe taken.
 
 Projecttarief per uur: Het projecttarief is € 104 per uur en onveranderd ten opzichte van 2014.
 
 Meerwerktarief per uur: Het meerwerktarief is € 74 per uur en onveranderd ten opzichte van 2014.
 
 Saldo baten en lasten: DUO begroot met een exploitatiesaldo van nul. Het positieve saldo van baten en lasten 2015 van € 0,2 miljoen bedraagt 0,1% van de baten.
 
 Indicatoren: Er is per 2014 een nieuwe set van indicatoren afgesproken met het Ministerie van OCW te weten: Klanttevredenheid klantcontact digitaal en Klanttevredenheid klantcontact traditioneel.
 
 Klanttevredenheid klantcontact digitaal: Over 2015 heeft deze indicator, gelijk aan 2014, een score van 6 op een schaal van 0 tot 10.
 
 Klanttevredenheid klantcontact traditioneel: Over 2015 heeft deze indicator, gelijk aan 2014, een score van 7 op een schaal van 0 tot 10.
 
 
 
 
 4.
 JAARVERANTWOORDING VAN HET BATEN-LASTENAGENTSCHAP NATIONAAL ARCHIEF PER 31 DECEMBER 2015
 
 Algemeen
 Onze opdracht is om uitvoering te geven aan de missie van het Nationaal Archief: het dienen van ieders recht op informatie en geven van inzicht in het verleden van ons land door ons in te zetten voor een sterk archiefbestel en door de nationale archiefcollectie in Den Haag te beheren en on site en online te presenteren.
 De collectie van het Nationaal Archief bestaat uit archieven van nationale betekenis met het accent op archieven van de rijksoverheid.
 In 2015 heeft het Nationaal Archief het bouwen van de digitale infrastructuur voor zowel interne- als externe gebruikers, voor belangrijk deel afgerond.
 Nationaal Archief en Regionale Historische Centra
 Op basis van de Archiefwet 1995 heeft de Minister een specifieke verantwoordelijkheid voor alle rijksarchieven, zijnde het Nationaal Archief in Den Haag en de rijksarchiefbewaarplaatsen in de provinciehoofdsteden. Deze bewaarplaatsen in de provinciehoofdsteden maken deel uit van Regionale Historische Centra (RHC’s). Deze centra zijn zelfstandige openbare lichamen, die vanuit het Rijk en andere partners een bijdrage ontvangen.
 Deze jaarrekening handelt alleen om de baten en lasten van het Nationaal Archief. De rijksbijdragen aan de afzonderlijke RHC’s worden elders verantwoord op artikel 14 van de Rijksbegroting.
 
 Tabel 1 Staat van baten-lastenagentschap NA per 31 december 2015 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 
 
 Verschil realisatie en vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie t-1
 
 
 
 
 
 
 
 Baten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omzet moederdepartement
 
 
 39.355
 
 
 42.045
 
 
 2.690
 
 
 34.966
 
 
 
 
 Omzet overige departementen
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 0
 
 
 400
 
 
 
 
 Omzet derden
 
 
 1.300
 
 
 1.191
 
 
 – 109
 
 
 1.851
 
 
 
 
 Rentebaten
 
 
 15
 
 
 5
 
 
 – 10
 
 
 66
 
 
 
 
 Mutatie projectgelden
 
 
 2.168
 
 
 – 8.870
 
 
 – 11.038
 
 
 – 7.336
 
 
 
 
 Vrijval voorzieningen
 
 
 0
 
 
 14
 
 
 14
 
 
 80
 
 
 
 
 Bijzondere baten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totaal baten
 
 
 
 
 43.238
 
 
 
 
 34.785
 
 
 
 
 – 8.453
 
 
 
 
 30.027
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Apparaatskosten
 
 
 40.753
 
 
 33.227
 
 
 – 7.526
 
 
 28.274
 
 
 
 
 
 –
 
 
 personele kosten
 
 
 17.400
 
 
 16.556
 
 
 – 844
 
 
 14.118
 
 
 
 
 
 
 
 Waarvan eigen personeel
 
 
 
 12.609
 
 
 12.601
 
 
 – 8
 
 
 11.009
 
 
 
 
 
 
 
 Waarvan externe inhuur
 
 
 
 4.000
 
 
 3.216
 
 
 – 784
 
 
 2.526
 
 
 
 
 
 
 
 Waarvan overige personele kosten
 
 
 
 791
 
 
 739
 
 
 – 52
 
 
 583
 
 
 
 
 
 –
 
 
 materiele kosten
 
 
 23.353
 
 
 16.671
 
 
 – 6.682
 
 
 14.156
 
 
 
 
 
 
 
 Waarvan apparaat ICT
 
 
 
 591
 
 
 668
 
 
 77
 
 
 624
 
 
 
 
 
 
 
 Waarvan bijdrage aan SSO’s
 
 
 
 200
 
 
 672
 
 
 472
 
 
 55
 
 
 
 
 
 
 
 Waarvan overige materiële kosten
 
 
 
 21.771
 
 
 15.331
 
 
 – 6.440
 
 
 13.477
 
 
 
 
 •
 
 
 Afschrijvingskosten
 
 
 2.460
 
 
 1.235
 
 
 – 1.225
 
 
 945
 
 
 
 
 
 –
 
 
 immaterieel
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 materieel
 
 
 2.460
 
 
 1.235
 
 
 – 1.225
 
 
 945
 
 
 
 
 •
 
 
 Overige lasten
 
 
 25
 
 
 264
 
 
 239
 
 
 226
 
 
 
 
 
 –
 
 
 dotaties voorzieningen
 
 
 0
 
 
 244
 
 
 244
 
 
 200
 
 
 
 
 
 –
 
 
 rentelasten
 
 
 25
 
 
 21
 
 
 – 4
 
 
 26
 
 
 
 
 
 –
 
 
 bijzondere lasten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totaal lasten
 
 
 
 
 43.238
 
 
 
 
 34.726
 
 
 
 
 – 8.512
 
 
 
 
 29.445
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 59
 
 
 
 
 59
 
 
 
 
 582
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 Baten
 De omzet van het moederdepartement over 2015 bedraagt € 42,0 miljoen. In de omzet moederdepartement zijn de 2e geldstroom projecten van totaal € 24,0 miljoen opgenomen. De ontvangen budgetten voor 2e geldstroom projecten in 2015 betreffen hoofdzakelijk de programma’s Digitale Taken Rijksarchieven (DTR), Masterplan Archiefdepots, Archief 2020 en Gemeenschappelijk Cultureel erfgoed.
 Het verschil tussen de begroting en de realisatie is voornamelijk veroorzaakt door een kasschuif voor het programma Digitale Taken Rijksarchieven (DTR). De kasschuif is vanwege een gewijzigde fasering in het programma.
 De bijdrage van de provincie Zuid Holland (€ 400.000) is voor het beheer van de archieven Zuid Holland.
 De omzet derden betreft de subsidies afkomstig van derde partijen (onder andere EU) zoals het Europese project Apex en digitaliseringsprojecten zoals Metamorfoze. Daarnaast zijn in deze omzet ook de opbrengsten van de overige dienstverlening verantwoord.
 De mutatie in de projectgelden betreft het bedrag aan projectgelden dat per saldo wordt overgeheveld naar het volgende boekjaar. Dit wordt met name veroorzaakt door vertragingen in het programma DTR en het project Masterplan Archiefdepots.
 Lasten
 De apparaatskosten bedragen € 33,2 miljoen en liggen circa € 7,5 miljoen onder de begroting. Dit is het resultaat van vertragingen in het programma DTR en het project Masterplan Archiefdepots. De vertraging in het programma DTR is ontstaan door problemen met de werving van personeel, vertraagde aanbesteding van scanners en op onderdelen een andere fasering van het programma DTR.
 Het project Masterplan Archiefdepots is voor de voortgang afhankelijk van het Rijksvastgoedbedrijf. Door de vertragingen is minder personeel in dienst genomen en minder personeel ingehuurd dan gepland. Ook de materiële kosten zijn door de vertragingen achtergebleven op de begroting.
 Er zijn geen afschrijvingen van immateriële vaste activa, omdat in 2013 de immateriële vaste activa volledig zijn afgeboekt.
 De afschrijving van de materiele vaste activa bedraagt € 1,2 miljoen en is € 1,2 miljoen lager dan begroot. De oorzaken van dit verschil zijn investeringen die samenhangen met het programma DTR (scanners) en het project Masterplan Archiefdepots (archiefstellingen).
 In 2015 hebben als gevolg van afspraken over afvloeiingsregelingen dotaties aan de voorziening plaatsgevonden van € 0,25 miljoen. Daartegenover zijn onttrekkingen aan de voorziening van € 0,18 miljoen verwerkt onder de personele kosten.
 
 Tabel 2 Balans per 31 december 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 2015
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Activa
 
 
 
 
 
 
 
 Immateriële vaste activa
 
 
 
 
 
 
 Materiële vaste activa
 
 
 6.705
 
 
 6.389
 
 
 
 
 –
 
 
 Grond en gebouwen
 
 
 377
 
 
 437
 
 
 
 
 –
 
 
 Installaties en inventarissen
 
 
 6.328
 
 
 5.952
 
 
 
 
 –
 
 
 Overige materiële vaste activa
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Voorraden
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Debiteuren
 
 
 120
 
 
 84
 
 
 
 
 Nog te ontvangen
 
 
 1.906
 
 
 1.550
 
 
 
 
 Liquide middelen
 
 
 31.973
 
 
 23.052
 
 
 
 
 
 Totaal activa
 
 
 
 
 40.704
 
 
 
 
 31.075
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Passiva
 
 
 
 
 
 
 
 Eigen Vermogen
 
 
 1.660
 
 
 3.508
 
 
 
 
 –
 
 
 Exploitatiereserve
 
 
 1.601
 
 
 2.926
 
 
 
 
 –
 
 
 Onverdeeld resultaat
 
 
 59
 
 
 582
 
 
 
 
 Voorzieningen
 
 
 464
 
 
 409
 
 
 
 
 Leningen bij het MvF
 
 
 860
 
 
 1.220
 
 
 
 
 Investeringsbijdrage
 
 
 3.098
 
 
 2.193
 
 
 
 
 Projectgelden
 
 
 29.064
 
 
 19.364
 
 
 
 
 Crediteuren
 
 
 2.240
 
 
 1.101
 
 
 
 
 Nog te betalen
 
 
 3.318
 
 
 3.280
 
 
 
 
 
 Totaal passiva
 
 
 
 
 40.704
 
 
 
 
 31.075
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 Activa
 De balans van het Nationaal Archief vertoont een stijging van de totale activa en passiva vanwege toevoegingen van projectgelden die nog niet zijn uitgegeven.
 De debiteuren en nog te ontvangen bedragen zijn als volgt te specificeren:
 
 Tabel 2a debiteuren (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Balans 2015
 
 
 Balans 2014
 
 
 
 
 
 
 Vorderingen op het moederdepartement
 
 
 15
 
 
 4
 
 
 
 
 Vorderingen op overige departementen
 
 
 83
 
 
 8
 
 
 
 
 Vorderingen op overige debiteuren
 
 
 22
 
 
 72
 
 
 
 
 Stand per 31 december
 
 
 120
 
 
 84
 
 
 
 
 
 
 Tabel 2b Nog te ontvangen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Balans 2015
 
 
 Balans 2014
 
 
 
 
 
 
 Nog te ontvangen van moederdepartement
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Nog te ontvangen op overige departementen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Nog te ontvangen van overige organisaties
 
 
 1.916
 
 
 1.550
 
 
 
 
 Stand per 31 december
 
 
 1.916
 
 
 1.550
 
 
 
 
 
 De liquide middelen zijn per saldo gestegen als gevolg van minder uitgaven aan projecten.
 Passiva
 Het eigen vermogen bedraagt ultimo 2015 € 1,6 miljoen. Hiermee blijft het eigen vermogen binnen de maximumomvang van 5% van de gemiddelde jaaromzet, berekend over de laatste drie jaar. Het verloop van het vermogen ziet er als volgt uit:
 
 Tabel 2c Overzicht vermogensontwikkeling over de jaren 2013 – 2015 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2014
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 Exploitatiereserve
 
 
 
 
 
 
 
 
 Saldo per 1 januari
 
 
 3.508
 
 
 2.926
 
 
 2.919
 
 
 
 
 Onverdeeld resultaat
 
 
 35
 
 
 582
 
 
 7
 
 
 
 
 Overige directe mutaties
 
 
 – 1.907
 
 
 773
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Directe vermogensmutatie
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage door moederdepartement
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Overige directe mutaties
 
 
 0
 
 
 – 773
 
 
 0
 
 
 
 
 Saldo per 31 december
 
 
 1.636
 
 
 3.508
 
 
 2.926
 
 
 
 
 
 De verdeling van het onverdeeld resultaat over 2015 komt tot uitdrukking in de jaarrekening 2016.
 De post «overige directe mutaties» in 2015 heeft betrekking op de afroming vanwege het surplus van het eigen vermogen ultimo 2014 boven de 5% norm kwam. Het afgeroomde bedrag van € 1,9 miljoen is opgenomen als schuld onder de Projectgelden.
 De voorzieningen zijn per saldo gestegen met € 0,1 miljoen als gevolg van de toename van de voorziening voor wachtgeldverplichtingen en de afname van een reorganisatievoorziening. De vrijval van de voorziening voor wachtgeldverplichtingen betreft een medewerker die geen recht meer heeft op een uitkering. Het verloop van de voorzieningen is als volgt weer te geven:
 
 Tabel 2d Voorzieningen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Wachtgeld
 
 
 Reorganisatie
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 
 
 Stand 1/1/2015
 
 
 299
 
 
 110
 
 
 409
 
 
 
 
 Dotatie
 
 
 198
 
 
 46
 
 
 244
 
 
 
 
 Onttrekking
 
 
 65
 
 
 110
 
 
 175
 
 
 
 
 Vrijval
 
 
 14
 
 
 0
 
 
 14
 
 
 
 
 Stand 31/12/2015
 
 
 418
 
 
 46
 
 
 464
 
 
 
 
 
 In de post «investeringsbijdrage» staan bedragen waartegenover investeringen staan. De belangrijkste mutaties in de investeringsbijdrage betreffen de dotatie vanwege investeringen in activa voor het project DTR en het project Masterplan Archiefdepots.
 De vooruit ontvangen projectgelden zijn gestegen met bijna € 9,7 miljoen. De belangrijkste mutaties in de projectgelden betreffen onderbestedingen aan DTR (€ 7,8 miljoen), Masterplan Archiefdepots (€ 1,7 miljoen) en de toevoeging uit het Eigen Vermogen voor de projecten renovatie van de hal van het Nationaal Archief (€ 1,2 miljoen) en migratie van de kantoorautomatisering van ATOS naar SSO-Noord (€ 0,7 miljoen). Daartegenover staan onttrekkingen voor Archief 2020, DWR-Archief, Teruggave Archief Suriname, GCE Landen en Apex (totaal bijna € 2 miljoen).
 De crediteuren en nog te betalen bedragen zijn als volgt te specificeren:
 
 Tabel 2e crediteuren (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Balans 2015
 
 
 Balans 2014
 
 
 
 
 
 
 Schulden op het moederdepartement
 
 
 111
 
 
 71
 
 
 
 
 Schulden op overige departementen
 
 
 233
 
 
 89
 
 
 
 
 Schulden op overige crediteuren
 
 
 1.896
 
 
 941
 
 
 
 
 Stand per 31 december
 
 
 2.240
 
 
 1.101
 
 
 
 
 
 
 Tabel 2f Nog te betalen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Balans 2015
 
 
 Balans 2014
 
 
 
 
 
 
 Nog te betalen aan moederdepartement
 
 
 103
 
 
 17
 
 
 
 
 Nog te betalen aan overige departementen
 
 
 520
 
 
 190
 
 
 
 
 Nog te betalen aan overige organisaties
 
 
 2.695
 
 
 3.073
 
 
 
 
 Stand per 31 december
 
 
 3.318
 
 
 3.280
 
 
 
 
 
 Het kasstroomoverzicht over 2015 ziet er als volgt uit:
 
 Tabel 3 Kasstroomoverzicht over 2015 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 
 
 Verschil realisatie en vastgestelde begroting
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 Rekening courant RHB 1 januari 2015 + depositorekeningen
 
 
 
 
 7.464
 
 
 
 
 23.052
 
 
 
 
 15.588
 
 
 
 
 
 
 Totaal ontvangsten operationele kasstroom (+)
 
 
 0
 
 
 43.075
 
 
 43.075
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven operationele kasstroom (-/-)
 
 
 0
 
 
 – 32.241
 
 
 – 32.241
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 
 
 Totaal operationele kasstroom
 
 
 
 
 292
 
 
 
 
 10.834
 
 
 
 
 10.542
 
 
 
 
 
 
 Totaal investeringen (-/-)
 
 
 – 3.000
 
 
 – 1.553
 
 
 – 1.447
 
 
 
 
 
 Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 
 
 Totaal investeringskasstroom
 
 
 
 
 – 3.000
 
 
 
 
 – 1.553
 
 
 
 
 1.447
 
 
 
 
 
 
 Eenmalige uitkering aan moederdepartement (-/-)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Eenmalig storting door het moederdepartement (+)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Aflossingen op leningen (-/-)
 
 
 – 410
 
 
 – 360
 
 
 – 50
 
 
 
 
 
 Beroep op leenfaciliteit (+)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 4.
 
 
 
 
 Totaal financieringskasstroom
 
 
 
 
 – 410
 
 
 
 
 – 360
 
 
 
 
 – 50
 
 
 
 
 
 
 5.
 
 
 
 
 Rekening courant RHB 31 december 2015 + stand depositorekeningen (1+2+3+4), de maximale roodstand is € 0,5 miljoen.
 
 
 
 
 4.346
 
 
 
 
 31.973
 
 
 
 
 27.627
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 Vanaf 2015 wordt conform de Rijksbegrotingsvoorschriften 2016 in het kasstroomoverzicht voor de operationele kasstroom een uitsplitsing gemaakt naar ontvangsten en uitgaven. Hiermee wordt het inzicht in de operationele kasstroom vergroot. De ontvangsten hebben betrekking op bijdrage van het moederdepartement, andere departementen en projectgelden. De uitgaven betreffen betalingen aan personeel en leveranciers. De vastgestelde begroting is niet aangepast, omdat de aanpassing geen consequenties heeft voor de totale operationele kasstroom.
 De liquide middelen van het Nationaal Archief zijn in 2015 met circa € 8,9 miljoen toegenomen. De oorzaak van deze toename is dat de operationele kasstroom hoger zijn dan begroot door fors lagere uitgaven op projecten dan in de oorspronkelijke begroting vastgesteld.
 De investeringskasstroom betreft met name verbouwingen van het depot in het kader van het project Masterplan Archiefdepots en investeringen in ICT ten behoeve van het programma DTR.
 De financieringskasstroom is negatief vanwege de aflossing van leningen bij het Ministerie van Financiën voor investeringen in de publieksruimte van het NA.
 Doelmatigheid
 
 Tabel 4 Doelmatigheidsindicatoren per 31 december 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Generiek Deel
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Gemiddeld gewogen kostprijs per productgroep
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 de (gem) prijs per km fysiek archief (capaciteit)
 
 
 15.670
 
 
 15.670
 
 
 14.350
 
 
 14.350
 
 
 
 
 –
 
 
 de (gem) prijs per Terabyte digitaal archief
 
 
 
 
 
 
 
 
 zie toelichting
 
 
 
 
 
 
 
 
 Gemiddeld gewogen uurtarief intern personeel 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 primaire taken – activiteiten
 
 
 zie toelichting
 
 
 51
 
 
 47,92
 
 
 51
 
 
 
 
 – 
 
 
 programma's en projecten 2e en 3e geldstromen
 
 
 zie toelichting
 
 
 58
 
 
 47,93
 
 
 58
 
 
 
 
 
 Aantal fte 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 formatie op lumpsum en projecten
 
 
 142,3
 
 
 141,5
 
 
 151,5
 
 
 151,5
 
 
 
 
 –
 
 
 formatie Programma Digitale Taken rijksarchieven
 
 
 0,5
 
 
 42,7
 
 
 45,3
 
 
 45,3
 
 
 
 
 
 Saldo baten en lasten
 
 
 
 7.259
 
 
 581.642
 
 
 59.149
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Ontwikkeling aantallen bezoekers
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 bezoekers
 
 
 1.678
 
 
 20.000
 
 
 19.430
 
 
 22.500
 
 
 
 
 –
 
 
 onderwijs
 
 
 545
 
 
 5.000
 
 
 3.310
 
 
 7.500
 
 
 
 
 
 Cijfer bezoeker tevredenheid 
 
 
 
 7,0
 
 
 7,0
 
 
 7,0
 
 
 7,2
 
 
 
 
 
 Voldoen aan webrichtlijnen Rijk 
 
 
 
 
 
 1
 Webrichtijnen: Het Waarmerk drempelvrij.nl is het Nederlandse kwaliteitsmerk voor toegankelijke websites. Als een website toegankelijk is, kan deze door alle bezoekers goed worden gebruikt. Ook is de website dan beter vindbaar in zoekmachines. De toekenning geschiedt op basis van een jaarlijks onderzoek en wordt toegekend in de vorm van een certificaat. De score wordt toegekend in aantal sterren (*) met als maximaal toe te kennen score drie sterren (***).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beschikbaarheid – bereikbaarheid organisatie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 fysieke dienstverlening; geopend:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 informatiecentrum en studiezaal
 
 
 di t/m vr
 
 
 di t/m vr
 
 
 di t/m vr
 
 
 di t/m vr
 
 
 
 
 
 –
 
 
 tentoonstelling
 
 
 di t/m zo
 
 
 di t/m zo
 
 
 di t/m zo
 
 
 di t/m zo
 
 
 
 
 –
 
 
 Digitale dienstverlening eDepot (basisdienstverlening)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 beschikbaarheid (%)
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 
 –
 
 
 helpdesk openingstijden op werkdagen
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 De gemiddeld gewogen kostprijs per km fysiek archief wordt geactualiseerd in april 2016. Over de gemiddeld gewogen kostprijs per Terabyte digitaal archief start de rapportageplicht over 2016. De dienstverlening is nog niet (volledig) in productie (project Digitalisering Rijk bevindt zich nog in de projectfase).
 De gemiddeld gewogen uurtarieven worden vanaf 2014 vastgesteld. In 2015 komt het uurtarief lager uit als begroot vanwege het feit dat relatief veel medewerkers van het Nationaal Archief meer direct productieve uren maken dan de norm in de Handleiding Overheidstarieven 2015.
 
 
 
 5.
 SALDIBALANS per 31-12-2015
 
 
 Tabel 1 Saldibalans per 31 december 2015 van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Activa
 
 
 Passiva
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2014
 
 
 
 2015
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven ten laste van de begroting
 
 
 36.349.734
 
 
 35.994.887
 
 
 Ontvangsten ten gunste van de begroting
 
 
 1.301.665
 
 
 1.254.494
 
 
 
 
 Liquide middelen
 
 
 336
 
 
 336
 
 
 
 
 
 
 
 Rekening-courant RHB
 
 
 
 
 Rekening courant RHB
 
 
 35.047.536
 
 
 34.739.984
 
 
 
 
 Te verrekenen extern museaal aankoopfonds
 
 
 4.643
 
 
 34.409
 
 
 Begrotingsreserve museaal aankoopfonds
 
 
 4.643
 
 
 34.409
 
 
 
 
 Rekening-courant risicopremie garantstelling
 
 
 7.026
 
 
 5.876
 
 
 Reserve risicopremie garantstelling
 
 
 7.026
 
 
 5.876
 
 
 
 
 Uitgaven buiten begrotingsverband (= intra-comptabele vorderingen)
 
 
 3.775
 
 
 3.787
 
 
 Ontvangsten buiten begrotingsverband (= intracomptabele schulden)
 
 
 4.644
 
 
 4.532
 
 
 
 
 
 Subtotaal
 
 
 
 36.365.514
 
 
 36.039.295
 
 
 
 Subtotaal
 
 
 
 36.365.514
 
 
 36.039.295
 
 
 
 
 Openstaande rechten
 
 
 205.092
 
 
 208.994
 
 
 Tegenrekening openstaande rechten
 
 
 205.092
 
 
 208.994
 
 
 
 
 Extra comptabele vorderingen
 
 
 24.728.977
 
 
 23.010.522
 
 
 Tegenrekening extra comptabele vorderingen
 
 
 24.728.977
 
 
 23.010.522
 
 
 
 
 Tegenrekening extra comptabele schulden
 
 
 
 
 Extra comptabele schulden
 
 
 
 
 
 
 Voorschotten
 
 
 6.944.431
 
 
 6.961.025
 
 
 Tegenrekening voorschotten
 
 
 6.944.431
 
 
 6.961.025
 
 
 
 
 Tegenrekening garantieverplichtingen
 
 
 2.572.585
 
 
 2.639.134
 
 
 Garantieverplichtingen
 
 
 2.572.585
 
 
 2.639.134
 
 
 
 
 Tegenrekening openstaande verplichtingen
 
 
 26.217.528
 
 
 26.074.954
 
 
 Openstaande verplichtingen
 
 
 26.217.528
 
 
 26.074.954
 
 
 
 
 Deelnemingen
 
 
 
 
 Tegenrekening deelnemingen
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 97.034.127
 
 
 
 
 94.933.924
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 97.034.127
 
 
 
 
 94.933.924
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 Uitgaven/ontvangsten 2015
 De uitgaven over 2015 zijn uitgekomen op € 36.349.734.164,09 en de ontvangsten op € 1.301.665.403,66. In de departementale jaarrekening komen de uitgaven uit op € 36.349.739.000,00 en de ontvangsten op € 1.301.664.000,00.
 Het verschil tussen de werkelijke uitgaven en de realisatie volgens de departementale jaarrekening 2015 wordt veroorzaakt door de in deze rekening gehanteerde afrondingsregels.
 Liquide middelen
 De post Liquide middelen is opgebouwd uit het saldo bij de banken (gebaseerd op het laatste dagafschrift) en de contante gelden aanwezig in de kluis van de kasbeheerders. De samenstelling is als volgt:
 
 Tabel 2 Liquide middelen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Openstaand per 31-12-2015
 
 
 Openstaand per 31-12-2014
 
 
 
 
 
 
 Cultuurinstellingen
 
 
 336
 
 
 336
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 336
 
 
 
 
 336
 
 
 
 
 
 
 Rekening-Courant RHB
 Op de rekening-courant wordt de financiële verhouding met het Ministerie van Financiën geadministreerd. Tevens worden door middel van deze administratie de begrotingsuitgaven en ontvangsten met het Ministerie van Financiën afgewikkeld.
 Begrotingsreserve museaal aankoopfonds
 In 1998 is het museaal aankoopfonds opgericht. Dit is een intra-comptabel fonds met het karakter van een interne reserverekening. Op deze rekening wordt bijgehouden hoeveel geld er voor kunstaankopen voor latere jaren beschikbaar is.
 In 2015 is er in het kader van Wet Behoud Cultuurbezit een bijdrage van € 30.000.000 geleverd aan de aankoop Rembrandts.
 
 Tabel 3 Rekening-courant museaal aankoopfonds (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 Saldo 1 januari 2015
 
 
 34.409
 
 
 
 
 
 
 Rentebijschrijving 2015
 
 
 234
 
 
 
 
 Bijdrage aankoop 2015
 
 
 30.000
 
 
 
 
 
 Saldo per 31 december 2015
 
 
 
 
 4.643
 
 
 
 
 
 
 Rekening-Courant museaal aankoopfonds
 Voor de begrotingsreserve museaal aankoopfonds wordt een rekening-courant aangehouden bij het Ministerie van Financiën.
 Reserve risicopremie garantstelling onderwijsinstellingen
 
 In 2004 is de regeling Schatkistbankieren van kracht geworden. Instellingen kunnen bij het Ministerie van Financiën een schatkistlening aanvragen op basis van een strikte hypothecaire zekerheid of garantiestelling van de gemeenten. Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) staat garant voor deze leningen. Hiervoor ontvangt het Ministerie van OCW een risicopremie van 0,1%-punt per jaar gedurende de gehele looptijd van de schatkistlening. In verband met een herziening van de afspraken tussen de Ministeries van Financiën en OCW staat OCW vanaf 2012 tevens garant voor de rekening courantlimieten die instellingen aanhouden bij het Ministerie van Financiën. Hiervoor ontvangt het Ministerie van OCW een risicopremie van 0,25%-punt van het uitstaande saldo. Beide risicopremies worden gestort op een begrotingsreserve.
 Op deze rekening wordt bijgehouden hoeveel geld er voor eventuele tegenvallers voor latere jaren beschikbaar is. Dit is een intra-comptabele rekening met het karakter van een interne reserverekening.
 
 Rekening courant risicopremie garantstelling onderwijsinstellingen
 Voor de begrotingsreserve risicopremie garantstelling onderwijsinstellingen en rekening courantlimieten die instellingen aanhouden bij het Ministerie van Financiën wordt een rekening-courant aangehouden bij het Ministerie van Financiën.
 Uitgaven buiten begrotingsverband (= intra-comptabele vorderingen)
 
 Tabel 4 Uitgaven buiten begrotingsverband (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 Openstaand per 31-12-2015
 
 
 
 
 
 
 Te verrekenen personeel en voormalig personeel
 
 
 115
 
 
 
 
 Dienst Uitvoering Onderwijs
 
 
 3.212
 
 
 
 
 Overig
 
 
 448
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 3.775
 
 
 
 
 
 
 De post uitgaven buiten begrotingsverband DUO bestaat voor € 3,2 miljoen uit deurwaarderskosten. Voor het overige gaat het om diverse andere posten als excasso’s OV-kaart, ten onrechte betaalde, nog te ontvangen middelen en dergelijke. Deze moeten nog verrekend worden met andere administraties of derden.
 Ontvangsten buiten begrotingsverband (= intra-comptabele schulden)
 
 Tabel 5 Ontvangsten buiten begrotingsverband (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 Openstaand per 31-12-2015
 
 
 
 
 
 
 Codart
 
 
 3.531
 
 
 
 
 Overig
 
 
 1.113
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 4.644
 
 
 
 
 
 
 De post Codart betreft een door het Waarborgfonds gestort bedrag als zekerheid voor de aan Codarts verstrekte lening. Bij de post overig gaat het om diverse posten als EU projecten (0,3 miljoen), legaten, fondsen (0,4 miljoen) en overige derden (0,4 miljoen).
 Openstaande rechten
 
 Tabel 6 Openstaande rechten (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 Openstaand per 31-12-2015
 
 
 
 
 
 
 Lesgelden
 
 
 205.092
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 205.092
 
 
 
 
 
 
 Het betreft hier de lesgeldvorderingen DUO Groningen.
 
 
 Extra comptabele vorderingen
 De stand van de debiteuren per 31-12-2015 wordt als volgt gespecificeerd naar beleidsartikel en overige onderdelen:
 
 Tabel 7 Stand debiteuren (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Openstaand per 31-12-2015
 
 
 Openstaand per 31-12-2014
 
 
 
 
 
 
 01
 
 
 Primair onderwijs
 
 
 1.213
 
 
 610
 
 
 
 
 03
 
 
 Voortgezet onderwijs
 
 
 244
 
 
 410
 
 
 
 
 04
 
 
 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
 
 
 2.314
 
 
 2.651
 
 
 
 
 06
 
 
 Hoger beroepsonderwijs
 
 
 55
 
 
 55
 
 
 
 
 07
 
 
 Wetenschappelijk onderwijs
 
 
 972
 
 
 0
 
 
 
 
 08
 
 
 Internationaal beleid
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 09
 
 
 Arbeidsmarkt en personeelsbeleid
 
 
 2.429
 
 
 1.576
 
 
 
 
 11
 
 
 Studiefinanciering
 
 
 24.676.648
 
 
 22.977.401
 
 
 
 
 12
 
 
 Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten
 
 
 5.633
 
 
 5.939
 
 
 
 
 13
 
 
 Lesgelden
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 14
 
 
 Cultuur
 
 
 38.449
 
 
 19.535
 
 
 
 
 15
 
 
 Media
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 16
 
 
 Onderzoek en wetenschapsbeleid
 
 
 0
 
 
 58
 
 
 
 
 25
 
 
 Emancipatie
 
 
 305
 
 
 374
 
 
 
 
 95
 
 
 Bestuursdepartement
 
 
 715
 
 
 1.178
 
 
 
 
 Lening Bonaire
 
 
 0
 
 
 735
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 24.728.977
 
 
 
 
 23.010.522
 
 
 
 
 
 
 
 De openstaande vorderingen studiefinanciering (beleidsartikel 11) betreffen de door de productgroep Studiefinanciering van de Dienst Uitvoering Onderwijs verstrekte leningen en voorschotten aan studenten ingevolge de oude regeling studiefinanciering en de nieuwe Wet studiefinanciering.
 De verstrekte leningen en voorschotten aan studenten kunnen als volgt worden gespecificeerd:
 
 
 Tabel 8 Verstrekte leningen en voorschotten (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Openstaand per 31-12-2015
 
 
 Openstaand per 31-12-2014
 
 
 
 
 
 
 Rentedragende leningen
 
 
 24.515.365
 
 
 22.808.702
 
 
 
 
 Renteloze voorschotten
 
 
 25.455
 
 
 28.774
 
 
 
 
 Overige vorderingen
 
 
 135.828
 
 
 139.925
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 24.676.648
 
 
 
 
 22.977.401
 
 
 
 
 
 
 De specificatie van het verloop van de posten rentedragende leningen en renteloze voorschotten is als volgt:
 
 Tabel 9 Verloop van de posten rentedragende leningen en renteloze voorschotten (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rentedragende
 Leningen
 
 
 Openstaande Voorschotten
 
 
 
 
 
 
 Openstaande bedragen per 01-01-2015
 
 
 22.808.702
 
 
 28.774
 
 
 
 
 Nieuw verstrekt, waaronder omzettingen
 
 
 2.579.509
 
 
 2.139
 
 
 
 
 Afgelost
 
 
 – 657.524
 
 
 – 6.206
 
 
 
 
 Overige mutaties, w.o. buiten invordering en kwijtschelding
 
 
 – 206.883
 
 
 763
 
 
 
 
 Verrekeningen
 
 
 – 8.439
 
 
 – 15
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 24.515.365
 
 
 
 
 25.455
 
 
 
 
 
 
 Voor de bedragen voor rentedragende leningen en renteloze voorschotten geldt de nominale waarde. De werkelijke waarde (uiteindelijk inbaar) hiervan wordt grotendeels beïnvloed door:
 
 
 •
 de mate waarin de als voorlopige rentedragende leningen uitgekeerde studiefinanciering (prestatiebeurs) zullen worden omgezet in beurzen, vanwege het voldoen aan de eerstejaars prestatienorm en /of diploma norm;
 
 
 •
 het sociaal risico bij (aflosbaar gestelde) langlopende leningen en renteloze voorschotten in verband met de wettelijk beperkte aflossingstermijnen;
 
 
 •
 de mate waarin de achterstallige vorderingen studiefinanciering (achterstallig lager recht en aflosbaar gestelde leningen en voorschotten) uit het deurwaarderstraject geïnd kunnen worden.
 
 
 De overige openstaande vorderingen (€ 52.329) hebben onder meer betrekking op de afrekeningen van voorschotten. Deze vorderingen worden beschouwd als direct opeisbaar.
 Voorschotten
 De stand van de voorschotten per 31-12-2015 wordt als volgt naar beleidsartikel gespecificeerd:
 
 Tabel 10 Voorschotten naar beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Openstaand per 31-12-2015
 
 
 Openstaand per 31-12-2014
 
 
 
 
 
 
 01
 
 
 Primair onderwijs
 
 
 1.931.193
 
 
 1.608.599
 
 
 
 
 03
 
 
 Voortgezet onderwijs
 
 
 228.562
 
 
 257.374
 
 
 
 
 04
 
 
 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
 
 
 999.398
 
 
 1.095.533
 
 
 
 
 06
 
 
 Hoger beroepsonderwijs
 
 
 17.349
 
 
 65.201
 
 
 
 
 07
 
 
 Wetenschappelijk onderwijs
 
 
 47.217
 
 
 134.421
 
 
 
 
 08
 
 
 Internationaal beleid
 
 
 13.466
 
 
 8.893
 
 
 
 
 09
 
 
 Arbeidsmarkt en personeelsbeleid
 
 
 430.743
 
 
 475.878
 
 
 
 
 11
 
 
 Studiefinanciering
 
 
 818.400
 
 
 1.225.200
 
 
 
 
 12
 
 
 Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten
 
 
 
 
 
 
 13
 
 
 Lesgelden
 
 
 
 
 
 
 14
 
 
 Cultuur
 
 
 1.296.005
 
 
 897.617
 
 
 
 
 15
 
 
 Media
 
 
 304.377
 
 
 277.045
 
 
 
 
 16
 
 
 Onderzoek en wetenschapsbeleid
 
 
 812.691
 
 
 844.403
 
 
 
 
 25
 
 
 Emancipatie
 
 
 16.868
 
 
 24.088
 
 
 
 
 95
 
 
 Bestuursdepartement
 
 
 28.162
 
 
 46.773
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Permanente voorschotten
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 6.944.431
 
 
 
 
 6.961.025
 
 
 
 
 
 
 Het bedrag openstaande voorschotten bij Studiefinanciering betreft de voorlopige vergoeding 2015 aan de OV-bedrijven.
 De stand van de voorschotten per 31-12-2015 wordt als volgt gespecificeerd naar vergoedingsjaar:
 
 Tabel 11 Voorschotten naar vergoedingsjaar (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand per 01-01-2015
 
 
 Verstrekt 2015
 
 
 Afgerekend 2015
 
 
 Stand per 31-12-2015
 
 
 
 
 
 
 2001
 
 
 
 
 
 
 
 
 2002
 
 
 
 
 
 
 
 
 2003
 
 
 1.340
 
 
 
 
 1.340
 
 
 
 
 2004
 
 
 8.442
 
 
 
 106
 
 
 8.336
 
 
 
 
 2005
 
 
 16.445
 
 
 
 287
 
 
 16.158
 
 
 
 
 2006
 
 
 66.847
 
 
 
 12.025
 
 
 54.822
 
 
 
 
 2007
 
 
 177.260
 
 
 
 38.754
 
 
 138.506
 
 
 
 
 2008
 
 
 145.119
 
 
 
 40.626
 
 
 104.493
 
 
 
 
 2009
 
 
 221.459
 
 
 
 76.913
 
 
 144.546
 
 
 
 
 2010
 
 
 300.006
 
 
 
 107.369
 
 
 192.637
 
 
 
 
 2011
 
 
 575.861
 
 
 
 112.338
 
 
 463.523
 
 
 
 
 2012
 
 
 944.607
 
 
 
 303.166
 
 
 641.441
 
 
 
 
 2013
 
 
 1.586.177
 
 
 
 290.282
 
 
 1.295.895
 
 
 
 
 2014
 
 
 2.917.462
 
 
 
 1.043.258
 
 
 1.874.204
 
 
 
 
 2015
 
 
 0
 
 
 2.008.530
 
 
 
 2.008.530
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 6.961.025
 
 
 
 
 2.008.530
 
 
 
 
 2.025.124
 
 
 
 
 6.944.431
 
 
 
 
 
 
 Van een achterstand in de afrekening van de oude jaargangen voorschotten is geen sprake, omdat deze vooral betrekking hebben op langlopende projecten op de verschillende beleidsterreinen. In 2015 is een gerichte actie uitgevoerd om openstaande voorschotten af te wikkelen.
 Garantieverplichtingen
 In het verleden zijn instellingen zelfstandig op de kapitaalmarkt leningen aangegaan ter financiering van bouwinvesteringen, onder garantiestelling van het Rijk jegens de geldverschaffers voor de rente en aflossingsverplichtingen. De destijds vigerende garantieregelingen zijn inmiddels niet meer van kracht. Vanaf 2014 kunnen onderwijsinstellingen leningen afsluiten bij het Ministerie van Financiën in het kader van schatkistbankieren voor her- en nieuwbouw. Het bedrag van de garantie verplichtingen (nog openstaande rente en aflossingsverplichtingen op lopende leningen) is het theoretisch maximale risico dat het ministerie ultimo 2015 nog loopt in verband met garantiestellingen op bouwleningen en overige garantieleningen. In onderstaand overzicht zijn de openstaande garanties gespecificeerd opgenomen in vergelijking met ultimo 2014:
 
 Tabel 12 Garantieverplichtingen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Openstaand per 31-12-2015
 
 
 Openstaand per 31-12-2014
 
 
 
 
 
 
 Bouwleningen aan academische ziekenhuizen
 
 
 202.049
 
 
 239.716
 
 
 
 
 Bouwleningen aan scholen en instellingen vo
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Garanties Cultuur
 
 
 559.268
 
 
 602.398
 
 
 
 
 Garantie Vervangingsfonds
 
 
 23.000
 
 
 23.000
 
 
 
 
 Garantie Participatiefonds
 
 
 7.000
 
 
 7.000
 
 
 
 
 Garanties Onderzoek en wetenschapsbeleid
 
 
 25.998
 
 
 26.803
 
 
 
 
 Garanties Wetenschappelijk Onderwijs
 
 
 253.305
 
 
 263.579
 
 
 
 
 Garanties Hoger beroepsonderwijs
 
 
 620.160
 
 
 614.510
 
 
 
 
 Garanties Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
 
 
 547.331
 
 
 544.355
 
 
 
 
 Garanties Voortgezet onderwijs
 
 
 256.917
 
 
 242.422
 
 
 
 
 Garanties Primair onderwijs
 
 
 77.557
 
 
 75.351
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 2.572.585
 
 
 
 
 2.639.134
 
 
 
 
 
 
 
 Voor de academische ziekenhuizen is sinds 1991 de garantieregeling niet meer van kracht, met uitzondering van enkele op dat moment in gang gezette bouwprojecten. Sinds 1996 zijn geen garanties meer verstrekt. Deze leningen hebben gemiddeld een looptijd van 40 jaar. Expiratie van deze leningen zal omstreeks het jaar 2035 volledig hebben plaatsgevonden.
 De uitstaande garanties bij Cultuur bedragen € 559,3 miljoen. Hiervan is € 278,7 miljoen verstrekt door het Nationaal Restauratiefonds en € 277,0 miljoen betreft een garantie onder de indemniteitsregeling. Voorts is er een kredietgarantie verleend ad € 3,5 miljoen aan de Stichting Nederlands Letterenfonds.
 De uitstaande garanties participatie- en vervangingsfonds zijn het gevolg van het bestuurlijk akkoord dat in 2003 met de fondsen is gesloten en houden verband met garantstelling in verband met het schatkistbankieren.
 De uitstaande garantie bij Onderzoek en Wetenschapsbeleid bedraagt € 26,0 miljoen. Dit betreft de garantie voor een lening van Stichting Biomedical Primate Research Center (BPRC) bij de Bank Nederlandse Gemeenten.
 
 De uitstaande garanties bij Beroepsonderwijs en Volwasseneneducatie (€ 547,3 miljoen), het Hoger beroepsonderwijs (€ 620,2 miljoen), het Voortgezet onderwijs (€ 256,9 miljoen) het Wetenschappelijk Onderwijs (€ 253,3) en het Primair Onderwijs (€ 77,6 miljoen) hebben betrekking op de door het Ministerie van Financiën onder hypothecaire zekerheid of garantiestelling van de gemeenten verstrekte geldleningen aan onderwijsinstellingen en garantstellingen rekening courantlimieten.
 De opbouw van de stand van de garantieverplichtingen kan als volgt worden weergegeven:
 
 Tabel 13 Openstaande Garantieverplichtingen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 Stand 1 januari 2015
 
 
 2.639.134
 
 
 
 
 
 
 Bij: Aangegane verplichtingen 2015
 
 
 517.337
 
 
 
 
 
 
 
 
 Af: Afgelopen garantie 2015
 
 
 583.886
 
 
 
 
 Af: Verrichte betalingen 2015
 
 
 0
 
 
 
 
 Af: Negatieve bijstellingen van aangegane garantieverplichtingen voor 2015
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Stand 31 december 2015
 
 
 
 
 2.572.585
 
 
 
 
 
 
 Openstaande verplichtingen
 De opbouw van de stand van de aangegane verplichtingen kan als volgt worden weergegeven:
 
 Tabel 14 Openstaande verplichtingen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 Stand 1 januari 2015
 
 
 26.074.954
 
 
 
 
 
 
 Bij: correcties op de beginstand
 
 
 
 
 
 Gecorrigeerde stand 1 januari 2015
 
 
 26.074.954
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bij: aangegaan in 2015
 
 
 37.009.645
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 517.337
 
 
 
 
 Totaal aangegaan in 2015
 
 
 36.492.308
 
 
 
 
 
 
 
 
 Af: Tot betaling gekomen in 2015
 
 
 36.349.734
 
 
 
 
 
 Stand 31 december 2015
 
 
 
 
 26.217.528
 
 
 
 
 
 
 De specificatie van de openstaande verplichtingen per beleidsartikel ultimo 2015 is hieronder opgenomen.
 
 Tabel 15 Openstaande verplichtingen naar beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 01
 
 
 Primair onderwijs
 
 
 5.729.678
 
 
 
 
 03
 
 
 Voortgezet onderwijs
 
 
 7.080.695
 
 
 
 
 04
 
 
 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
 
 
 3.350.889
 
 
 
 
 06
 
 
 Hoger beroepsonderwijs
 
 
 2.769.004
 
 
 
 
 07
 
 
 Wetenschappelijk onderwijs
 
 
 4.198.337
 
 
 
 
 08
 
 
 Internationaal beleid
 
 
 7.703
 
 
 
 
 09
 
 
 Arbeidsmarkt en personeelsbeleid
 
 
 52.064
 
 
 
 
 11
 
 
 Studiefinanciering
 
 
 0
 
 
 
 
 12
 
 
 Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten
 
 
 0
 
 
 
 
 13
 
 
 Lesgelden
 
 
 
 
 
 14
 
 
 Cultuur
 
 
 785.421
 
 
 
 
 15
 
 
 Media
 
 
 972.881
 
 
 
 
 16
 
 
 Onderzoek en wetenschapsbeleid
 
 
 1.263.388
 
 
 
 
 25
 
 
 Emancipatie
 
 
 7.468
 
 
 
 
 95
 
 
 Bestuursdepartement
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 26.217.528
 
 
 
 
 
 
 Niet uit de saldibalans blijkende bestuurlijke verplichtingen
 Op 13 mei 2013 is het Techniekpact 2020 afgesloten met bestuurders uit het onderwijs en het bedrijfsleven. Onderdeel van het techniekpact is het regionale investeringsfonds mbo. Hiermee is totaal een bedrag beschikbaar van € 100 miljoen voor de jaren 2014 t/m 2017. Van dit bedrag is ultimo 2015 voor de jaren 2014 en 2015 al een bedrag van € 42 miljoen juridisch verplicht, voor de jaren 2016 en 2017 moet nog een bedrag van € 58 miljoen juridisch verplicht worden.
 Op 11 juli 2014 is het Bestuursakkoord MBO 2015–2019 afgesloten met bestuurders uit het onderwijs. Dit bestuursakkoord bouwt voort op verschillende akkoorden namelijk het Regeerakkoord «Bruggen Slaan», het Actieplan mbo «Focus op Vakmanschap 2011–2015», het Nationale Onderwijsakkoord, bestuursakkoord Professionalisering mbo (2011) en addendum (2012), Lerarenagenda 2013–2020 en het Nationaal Techniekpact 2020. Onderdeel van het Bestuursakkoord MBO is de regeling kwaliteitsafspraken. Hiermee is een bedrag van in totaal € 1.336 miljard bestuurlijk verplicht over de periode 2015 t/m 2018. Van dit bedrag is ultimo 2015 voor het jaar 2015 al een bedrag van € 214 miljoen juridisch verplicht. Het resterende bedrag van € 1,122 miljard is in de jaren 2016 t/m 2018 bestuurlijk verplicht.
 Op 17 april 2014 is het Sectorakkoord VO 2014–2017 met de VO-Raad afgesloten. Met dit akkoord komt er voor 2016 een bedrag van € 275 miljoen voor het voortgezet onderwijs beschikbaar, oplopend tot structureel € 369 miljoen in 2018 en volgende jaren. Deze bedragen waren ultimo 2015 nog niet juridisch verplicht, en zijn daarmee niet in de saldibalans opgenomen.
 Op 26 november is het Bestuursakkoord PO 2014–2020 met de PO-Raad afgesloten. Met dit akkoord komt er voor 2016 een bedrag van € 59 miljoen voor het primair onderwijs beschikbaar, oplopend tot structureel € 444 miljoen in 2020. Deze bedragen waren ultimo 2015 nog niet juridisch verplicht, en zijn daarmee niet in de saldibalans opgenomen.
 
 
 
 Topinkomens
 
 6.
 TOPINKOMENS
 
 De Wet normering topinkomens (WNT) bepaalt dat de bezoldiging en eventuele ontslaguitkeringen van topfunctionarissen en gewezen topfunctionarissen in de publieke en semi-publieke sector op naamsniveau vermeld moeten worden in het financieel jaarverslag. Deze publicatieplicht geldt tevens voor topfunctionarissen die bij een WNT-instelling geen – al dan niet fictieve – dienstbetrekking hebben of hadden. Daarnaast moeten van niet-topfunctionarissen de bezoldiging en/of eventuele ontslaguitkeringen (zonder naamsvermelding) gepubliceerd worden indien deze het wettelijk maximum te boven gaan. Niet-topfunctionarissen zonder dienstbetrekking echter vallen buiten de reikwijdte van de wet. Voor dit departement heeft de publicatieplicht betrekking op onderstaande functionarissen. De bezoldigingsgegevens van de leden van de Top Management Groep zijn opgenomen in het jaarverslag van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Het wettelijk bezoldigingsmaximum bedraagt in 2015 € 178.000. Voor topfunctionarissen zonder dienstbetrekking geldt de norm uit 2014, namelijk € 230.474.
 Uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan niet-topfunctionarissen voortvloeiend uit contractovername door een mobiliteitsbureau
 In artikel 10b van de Beleidsregels WNT 2016 (Staatscourant 2016, nr. 13373) is bepaald dat er geen toezicht of handhaving zal plaatsvinden op de naleving van de publicatieplicht van uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan niet-topfunctionarissen voortvloeiend uit contractovername door een mobiliteitsbureau. In 2016 is namelijk gebleken dat voor deze categorie de volledige uitvoering van de wettelijke bepalingen bij een aantal instellingen op korte termijn niet mogelijk is. Accountants hoeven in dat geval op dit onderdeel van de financiële verslagen ook geen controle uit te voeren (niet op volledigheid en niet op juistheid). Het inventariseren van de contractovernames en de daarmee gemoeide uitkeringen aan niet-topfunctionarissen in 2015 is om die reden achterwege gelaten.
 
 Tabel 1 Bezoldiging van (gewezen) topfunctionarissen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam instelling
 
 
 Naam (gewezen topfunctionaris)
 
 
 Functie
 
 
 Datum aanvang dienstverband
 
 
 Datum einde dienstverband
 
 
 Omvang dienstverband (in fte)
 
 
 Op externe inhuurbasis (nee; <= 6; > 6 mnd)
 
 
 Beloning
 
 
 Onkostenvergoedingen (belast)
 
 
 Voorzieningen ten behoeve van beloningen betaalbaar op termijn
 
 
 Totale bezoldiging in 2015
 
 
 Persoonlijk WNT- maximum
 
 
 Motivering (indien overschrijding)
 
 
 
 
 
 
 College voor toetsen en examens
 
 
 P. Hendrikse
 
 
 Voorzitter
 
 
 1-1-2015
 
 
 31-12-2015
 
 
 0,2
 
 
 n.v.t.
 
 
 € 20.500
 
 
 € 1.246
 
 
 n.v.t.
 
 
 € 21.746
 
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 College voor toetsen en examens
 
 
 H.M. Claessen
 
 
 Lid
 
 
 1-1-2015
 
 
 31-12-2015
 
 
 0,014
 
 
 n.v.t.
 
 
 € 1.097
 
 
 € 484
 
 
 n.v.t.
 
 
 € 1.581
 
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 College voor toetsen en examens
 
 
 M.C.E. Dam-Mieras
 
 
 Lid
 
 
 1-1-2015
 
 
 31-12-2015
 
 
 0,003
 
 
 n.v.t.
 
 
 € 219
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 € 219
 
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 College voor toetsen en examens
 
 
 L.S.J.M. Henkens
 
 
 Lid
 
 
 1-1-2015
 
 
 31-12-2015
 
 
 0,019
 
 
 n.v.t.
 
 
 € 1.535
 
 
 € 117
 
 
 n.v.t.
 
 
 € 1.652
 
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 College voor toetsen en examens
 
 
 W.A.M. Kok
 
 
 Lid
 
 
 1-1-2015
 
 
 31-12-2015
 
 
 0,014
 
 
 n.v.t.
 
 
 € 1.097
 
 
 € 125
 
 
 n.v.t.
 
 
 € 1.222
 
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 College voor toetsen en examens
 
 
 Y. Moerman-v. Heel
 
 
 Lid
 
 
 1-1-2015
 
 
 31-12-2015
 
 
 0,014
 
 
 n.v.t.
 
 
 € 1.097
 
 
 € 223
 
 
 n.v.t.
 
 
 € 1.320
 
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 College voor toetsen en examens
 
 
 J.G. Uijterwijk
 
 
 Lid
 
 
 1-1-2015
 
 
 31-12-2015
 
 
 0,019
 
 
 n.v.t.
 
 
 € 1.535
 
 
 € 448
 
 
 n.v.t.
 
 
 € 1.983
 
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 College voor toetsen en examens
 
 
 G.P. Oud
 
 
 Lid
 
 
 1-1-2015
 
 
 31-12-2015
 
 
 0,014
 
 
 n.v.t.
 
 
 € 1.097
 
 
 € 305
 
 
 n.v.t.
 
 
 € 1.402
 
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 College voor toetsen en examens
 
 
 A. Broek
 
 
 Plv. lid
 
 
 1-1-2015
 
 
 31-12-2015
 
 
 0,003
 
 
 n.v.t.
 
 
 € 219
 
 
 € 89
 
 
 n.v.t.
 
 
 € 308
 
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 College voor toetsen en examens
 
 
 M.J.A.M. v. Gils
 
 
 Plv. lid
 
 
 1-1-2015
 
 
 31-12-2015
 
 
 0,003
 
 
 n.v.t.
 
 
 € 219
 
 
 € 56
 
 
 n.v.t.
 
 
 € 275
 
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 College voor toetsen en examens
 
 
 I.R. Kist
 
 
 Plv. lid
 
 
 1-1-2015
 
 
 31-12-2015
 
 
 0,008
 
 
 n.v.t.
 
 
 € 658
 
 
 € 105
 
 
 n.v.t.
 
 
 € 763
 
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 College voor toetsen en examens
 
 
 L.F.P. Niessen
 
 
 Plv. lid
 
 
 1-1-2015
 
 
 31-12-2015
 
 
 0,011
 
 
 n.v.t.
 
 
 € 910
 
 
 € 93
 
 
 n.v.t.
 
 
 € 1.003
 
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 College voor toetsen en examens
 
 
 J.G.J. Rinkes
 
 
 Plv. lid
 
 
 1-1-2015
 
 
 31-12-2015
 
 
 0,005
 
 
 n.v.t.
 
 
 € 439
 
 
 € 225
 
 
 n.v.t.
 
 
 € 664
 
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 College voor toetsen en examens
 
 
 F.H.M. v. Rooij
 
 
 Plv. lid
 
 
 1-1-2015
 
 
 31-12-2015
 
 
 0,003
 
 
 n.v.t.
 
 
 € 219
 
 
 € 46
 
 
 n.v.t.
 
 
 € 265
 
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 College voor toetsen en examens
 
 
 G.J. Zomer
 
 
 Plv. lid
 
 
 1-1-2015
 
 
 31-12-2015
 
 
 0,005
 
 
 n.v.t.
 
 
 € 439
 
 
 € 34
 
 
 n.v.t.
 
 
 € 473
 
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 
 
 Bezoldiging van niet-topfunctionarissen boven het WNT-maximum
 Tabel 2 Bezoldiging van niet-topfunctionaris boven het WNT-maximum
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam instelling
 
 
 Functie
 
 
 Datum aanvang dienstverband
 
 
 Datum einde dienstverband
 
 
 Omvang dienstverband (in fte)
 
 
 Beloning
 
 
 Onkostenvergoedingen (belast)
 
 
 Voorzieningen ten behoeve van beloningen betaalbaar op termijn
 
 
 Totale bezoldiging in 2015
 
 
 Persoonlijk WNT-maximum
 
 
 Motivering
 
 
 
 
 
 
 Ministerie van OCW
 
 
 Senior inspecteur
 
 
 1-3-2007
 
 
 11-1-15
 
 
 n.v.t.
 
 
 € 6.215
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 € 6.215
 
 
 € 4.470
 
 
 Maximale beloning in geringe mate overschreden, a.g.v. uitbetalen verlofuren.
 
 
 
 
 Ministerie van OCW
 
 
 Voorzitter van de Reviewcommissie hoger onderwijs en onderzoek
 
 
 1-1-2012
 
 
 1-11-2015
 
 
 1,11
 
 
 € 148.619
 
 
 € 0
 
 
 € 12.477,48
 
 
 € 161.096,77
 
 
 € 148.252,05
 
 
 Door verlaging van het WNT-maximum is de bezoldiging boven de norm gekomen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijlagen
 
 D.
 BIJLAGEN
 
 
 
 
 Bijlage
 1.
 Zelfstandige Bestuursorganen en Rechtspersonen met een Wettelijke Taak (ZBO’s/RWT’s)
 
 
 Tabel 1 Overzicht Rechtspersonen met een Wettelijke Taak en Zelfstandige Bestuursorganen (vallend onder Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)(bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam organisatie
 
 
 RWT
 
 
 ZBO
 
 
 Artikel
 
 
 Programma ZBO/RWT1Het betreft hier de gerealiseerde uitgaven in 2014 van het Ministerie van OCW aan genoemde organisatie
 
 
 Apparaat ZBO/RWT
 
 
 Financiering realisatiecijfers
 
 
 Verwijzing
 (URL-link)
 naar toezichtvisies/ -arrangementen
 
 
 Het bestuur en/of accountant verklaart dat de rechtmatigheid op orde is
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 begroting
 
 
 premies
 
 
 tarieven
 
 
 OCW visie: toezicht in vertrouwen, vertrouwen in toezicht
 
 
 
 
 
 
 
 
 ZBO’s
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stichting Fonds Podiumkunsten
 
 
 
 X
 
 
 14
 
 
 41,7
 
 
 4,6
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Stichting Fonds voor cultuurparticipatie
 
 
 
 X
 
 
 14
 
 
 20,4
 
 
 2,2
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Stichting Nederlands Filmfonds
 
 
 
 X
 
 
 14
 
 
 49,4
 
 
 1,7
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Stichting Stimuleringsfonds voor de Creatieve Industrie
 
 
 
 X
 
 
 14
 
 
 13,1
 
 
 1,4
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Stichting Mondriaan Fonds
 
 
 
 X
 
 
 14
 
 
 47,8
 
 
 3,0
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Stichting Nederlands Letteren Fonds
 
 
 
 X
 
 
 14
 
 
 8,6
 
 
 2,0
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Stichting Stimuleringsfonds Nederlandse Culturele Mediaproducties (Mediafonds)
 
 
 
 X
 
 
 15
 
 
 15,6
 
 
 1,6
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Commissariaat voor de Media
 
 
 
 X
 
 
 15
 
 
 4,6
 
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Nederlands Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO)
 
 
 
 X
 
 
 7
 
 
 
 4,0
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Koninklijke Bibliotheek (KB)
 
 
 
 X
 
 
 162Realisatiecijfers 2014, realisatiecijfers 2015 zijn nog niet beschikbaar.
 
 
 29,7
 
 
 15,3
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO)
 
 
 
 X
 
 
 6, 16
 
 
 734,5
 
 
 32,3
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Stichting Participatiefonds
 
 
 
 X
 
 
 1
 
 
 2,5
 
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √3Realisatiecijfers 2013, realisatiecijfers 2014 zijn nog niet beschikbaar.
 
 
 
 
 Stichting Vervangingsfonds
 
 
 
 X
 
 
 1
 
 
 11,2
 
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 
 
 
 Stimuleringsfonds voor de Journalistiek
 
 
 
 X
 
 
 15
 
 
 1,6
 
 
 0,6
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 College voor Toetsen en Examens
 
 
 
 X
 
 
 3
 
 
 11,1
 
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Nederlandse Publieke Omroep (NPO)
 
 
 
 X4Kaderwet ZBO’s niet van toepassing
 
 
 15
 
 
 82,6
 
 
 2,3
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen (KNAW)
 
 
 
 X
 
 
 16
 
 
 133,3
 
 
 15,0
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Stichting samenwerking beroepsonderwijs en bedrijfsleven (SBB)5Vanaf 1 augustus 2015
 
 
 
 X
 
 
 4
 
 
 20,8
 
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 RWT’s
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Landelijk Omroepbestel
 
 
 X
 
 
 
 15
 
 
 705,1
 
 
 n.b.
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Regionale Omroepen
 
 
 X
 
 
 
 15
 
 
 155,8
 
 
 n.b.
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 
 
 
 Rijksmusea
 
 
 X
 
 
 
 15
 
 
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Bevoegde gezagsorganen primair onderwijs
 
 
 X
 
 
 
 1
 
 
 9.508,2
 
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Bevoegde gezagsorganen voortgezet onderwijs
 
 
 X
 
 
 
 3
 
 
 7.503,2
 
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Regionale Opleidingscentra (Roc’s) en vakinstellingen
 
 
 X
 
 
 
 4
 
 
 3.268,7
 
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Instellingsbesturen hogescholen
 
 
 X
 
 
 
 6
 
 
 2.756,1
 
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Instellingsbesturen universiteiten
 
 
 X
 
 
 
 7
 
 
 3.561,0
 
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Academische Ziekenhuizen
 
 
 X
 
 
 
 7
 
 
 617,6
 
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Kenniscentra voor beroepsonderwijs en bedrijfsleven6Tot 1 augustus 2015
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 4
 
 
 46,0
 
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 
 
 
 Cito
 
 
 X
 
 
 
 1, 3, 4
 
 
 38,2
 
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 SLO
 
 
 X
 
 
 
 1, 3
 
 
 16,2
 
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 
 Ter bevordering van de leesbaarheid van de tabel zijn de kolommen met verwijzing naar de website van de ZBO/RWT en met de beschrijving van de functie niet in de tabel opgenomen. Deze zijn conform voorgaande jaren vermeld in de toelichting op de in de tabel opgenomen ZBO’s en RWT’s.
 
 
 Toelichting op de in de tabel opgenoemde ZBO’s en RWT’s:
 
 Algemeen
 OCW hanteert het volgende model om zicht te houden op de instellingen rond het kerndepartement en de bestuurlijke relaties die daarmee worden onderhouden.
 
 
 
 
 De schillen representeren de bestuurlijke verhouding tot de bestuurskern: hoe dichter bij de bestuurskern hoe groter de politieke verantwoordelijkheid, hoe nauwer de sturingsrelaties en hoe beter verantwoording moet worden afgelegd over de financieringsstromen. De volgorde van presentatie van ZBO’s en RWT’s in de tabel is aangepast op dit model.
 ZBO’s:
 Cultuurfondsen
 In 2015 werden bijdragen verstrekt aan de volgende fondsen:
 
 
 
 Stichting Fonds Podiumkunsten
 
 
 Het fonds ondersteunt alle vormen van professionele podiumkunsten in Nederland: muziek, theater, muziektheater en dans. Het stimuleren van innovatie in de keten van scheppen, productie, distributie en afname is een speciale taak van het fonds.
 
 
 
 
 Stichting Fonds voor Cultuurparticipatie
 
 
 Het fonds stimuleert de actieve deelname aan het culturele leven van inwoners van Nederland, in al hun diversiteit, ongeacht leeftijd, herkomst, opleiding en woonplaats op het gebied van amateurkunst, cultuureducatie en volkscultuur.
 
 
 
 
 Stichting Nederlands Filmfonds
 
 
 Het fonds stimuleert de filmproductie in Nederland, met de nadruk op kwaliteit en diversiteit en bevordert een goed klimaat voor de Nederlandse filmcultuur.
 
 
 
 
 
 Stichting Stimuleringsfonds Creatieve Industrie 
 
 
 Het fonds voert verschillende subsidieregelingen uit die zijn gericht op kennisontwikkeling en kennisuitwisseling van de ontwerpende disciplines en het vergroten van de belangstelling voor architectuur, vormgeving en e-culture.
 
 
 
 
 Stichting Mondriaanfonds
 
 
 Het fonds bevordert bijzondere en vernieuwende projecten en activiteiten van beeldend kunstenaars, bemiddelaars en instellingen die van belang zijn voor de beeldende kunst en cultureel erfgoed in Nederland. Het doel is hiermee de betekenisvolle ontwikkeling en zichtbaarheid van beeldende kunst en cultureel erfgoed in Nederland te stimuleren daar waar de markt dit niet of nog niet mogelijk maakt.
 
 
 
 
 Stichting Nederlands Letterenfonds
 
 
 Het fonds bevordert de kwaliteit, diversiteit, productie en de vertaling van de Nederlands- en Friestalige literatuur. Ook verzorgt het Letterenfonds de promotie en zichtbaarheid van de Nederlandse en Friese literatuur in het buitenland.
 
 
 
 
 Stichting Stimuleringsfonds Nederlandse Culturele Mediaproducties
 
 
 Het Mediafonds bevordert de ontwikkeling en productie van culturele dramaproducties, documentaires, kunst- en kinderprogramma’s en cultuurprojecten van de publieke landelijke en regionale omroep.
 
 
 
 
 Commissariaat voor de Media
 
 
 Het Commissariaat ziet toe op de naleving van de Mediawet en de daarop gebaseerde regels. Het garandeert daarmee een eerlijke toegang tot de media en bewaakt de kwaliteit, de diversiteit en de onafhankelijkheid van de informatievoorziening.
 
 
 
 
 Nederlands- Vlaamse Accreditatieorganisatie 
 
 (NVAO)
 
 De NVAO borgt de kwaliteit van het hoger onderwijs in Nederland en Vlaanderen. Zij beoordeelt op onafhankelijke wijze de kwaliteit van de opleidingen, verleent accreditatie, toetst nieuwe opleidingen en voert de instellingstoets kwaliteitszorg uit. Daarnaast levert de NVAO een bijdrage aan het vergroten van het kwaliteitsbewustzijn en bevordert zij de internationale samenwerking om tot afstemming en samenhang binnen de Europese hoger onderwijsruimte te komen.
 
 
 
 
 Koninklijke Bibliotheek
 
 (KB)
 
 De KB brengt als de nationale bibliotheek van Nederland mensen en informatie samen. De KB speelt voorts een centrale rol in de Nederlandse (wetenschappelijke) informatie-structuur en bevordert de duurzame toegang tot digitale informatie in (inter)nationaal verband.
 
 
 
 
 Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek
 
 (NWO)
 
 De NWO heeft als taak het bevorderen van de kwaliteit van wetenschappelijk en praktijkgericht onderzoek.
 
 
 
 
 Stichting Participatiefonds (PF)
 
 
 Het PF is verantwoordelijk voor het beheren en terugdringen van de werkloosheidsuitgaven in het primair onderwijs. Het PF ondersteunt scholen bij het opzetten van hun personeels- en mobiliteitsbeleid en individuele medewerkers die werkloos zijn met trainingen en cursussen.
 
 
 
 
 
 Stichting Vervangingsfonds (VF)
 
 
 Het VF betaalt de kosten voor vervangers die scholen moeten inzetten bij ziekte of afwezigheid van personeel en levert een belangrijke bijdrage aan het terugdringen van ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid van onderwijspersoneel in het primair onderwijs door de kwaliteit van de arbeidsomstandigheden en het personeelsbeleid te verbeteren.
 
 
 
 
 Stimuleringsfonds voor de Journalistiek
 
 
 Het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek stimuleert de kwaliteit, diversiteit en onafhankelijkheid van de journalistiek door met geld, kennis en onderzoek de vernieuwing van de journalistieke infrastructuur te bevorderen.
 
 
 
 
 College voor Toetsen en Examens 
 
 (CvTE)
 
 Het College voor Toetsen en Examens (CvTE) bestaat sinds 1 oktober 2009. Het is ontstaan uit een samenvoeging van de Centrale Examencommissie Vaststelling Opgaven (CEVO), de Staatsexamencommissie VO en de Staatsexamencommissie Nederlands als Tweede taal (NT2).
 Het College is verantwoordelijk voor de centrale examens en staatsexamens in het voortgezet onderwijs, de examens rekenen en taal in het (middelbaar) beroepsonderwijs en staatsexamens Nederlands als tweede taal.
 
 
 
 
 Nederlandse Publieke Omroep 
 
 (NPO)
 
 De NPO is het samenwerkings- en coördinatieorgaan van de landelijke publieke omroep. Deze taak is per 1 januari 2010 overgegaan van de NOS naar een nieuwe stichting, de NPO.
 
 
 
 
 Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen
 
 (KNAW)
 
 De KNAW bevordert als forum, geweten en stem van de wetenschap de kwaliteit en de belangen van de wetenschap en zet zich in voor een optimale bijdrage van de Nederlandse wetenschap aan de culturele, sociale en economische ontwikkeling van de samenleving.
 
 
 
 Stichting samenwerking beroepsonderwijs en bedrijfsleven (SBB)
 
 Het betreft een organisatie (exclusief groen onderwijs) die de schakel vormt tussen het onderwijs en het georganiseerde bedrijfsleven. Ze ontwikkelen kwalificaties voor het middelbaar beroepsonderwijs, werven leerbedrijven en bewaken de kwaliteit van deze leerbedrijven.
 
 RWT’S:
 
 
 Landelijk Omroepbestel
 
 Het betreft middelen die aan de landelijke publieke omroepen beschikbaar zijn gesteld.
 
 
 
 Regionale Omroepen
 
 Het betreft middelen die aan de regionale publieke omroepen beschikbaar zijn gesteld.
 
 
 
 Rijksmusea
 
 Het betreft 17 musea die vallen onder de Wet verzelfstandiging rijksmuseale diensten.
 
 
 
 
 Bevoegde gezagsorganen primair onderwijs
 
 Het betreft circa 1.117 bevoegde gezagsorganen van circa 7.168 instellingen. Voor zover het onderwijsinstellingen betreft waar de gemeente het bevoegd gezag is, zijn deze instellingen niet aan te merken als RWT.
 
 
 
 Bevoegde gezagsorganen voortgezet onderwijs
 
 Het betreft 350 bevoegde gezagsorganen van 640 onderwijsinstellingen. Voor zover het onderwijsinstellingen betreft waar de gemeente het bevoegd gezag is, zijn deze instellingen niet aan te merken als RWT.
 
 
 
 Regionale Opleidingscentra (roc's) en vakinstellingen
 
 Het betreft ruim 43 roc’s. Een ROC is een samenwerkingsverband van onderwijsinstituten in het middelbaar beroepsonderwijs (MBO) en de Volwasseneducatie in Nederland. Daarnaast zijn er circa 24 andere mbo-scholen, zoals vakinstellingen en agrarische opleidingscentra.
 
 
 
 Instellingsbesturen hogescholen
 
 Het betreft middelen die rechtstreeks aan 35 bekostigde hogescholen beschikbaar zijn gesteld.
 
 
 
 Instellingsbesturen universiteiten
 
 Het betreft middelen die rechtstreeks aan 18 bekostigde universiteiten beschikbaar zijn gesteld.
 
 
 
 Academische Ziekenhuizen
 
 Het betreft middelen voor de 8 ziekenhuizen die verbonden zijn aan een universiteit ten behoeve van de opleiding van artsen en ten behoeve van onderzoek.
 
 
 
 
 Stichting Cito
 
 
 Op 1 januari 2014 is de wet SLOA 2013 (Stb. 2013, 438) in werking getreden. De wet biedt de wettelijke grondslag voor subsidiering van de wettelijke taken van stichting Cito en SLO.
 Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling heeft tot taak:
 
 
 •
 het ontwikkelen van de centrale eindtoets in het primair onderwijs;
 
 
 •
 het ontwikkelen van de diagnostische tussentijdse toets en de rekentoets in het voortgezet onderwijs;
 
 
 •
 het ontwikkelen van de centrale examens/ en rekentoetsen in het voortgezet onderwijs en in het middelbaar beroepsonderwijs.
 
 
 
 
 
 
 Stichting SLO
 
 
 Op 1 januari 2014 is de wet SLOA 2013 (Stb. 2013, 438) in werking getreden. De wet biedt de wettelijke grondslag voor subsidiering van de wettelijke taken van stichting Cito en SLO.
 Stichting leerplanontwikkeling heeft tot taak het ontwikkelen en onderhouden van landelijke leerplankaders en het ondersteunen en adviseren van Onze Minister met betrekking tot leerplanontwikkeling.
 
 
 Tabel 2 Overzicht Rechtspersonen met een Wettelijke Taak en Zelfstandige Bestuursorganen (vallend onder andere ministeries) (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam organisatie
 
 
 Ministerie
 
 
 RWT
 
 
 ZBO
 
 
 Artikel
 
 
 Programma ZBO/RWT
 
 
 Apparaat ZBO/RWT
 
 
 Financiering realisatiecijfers
 
 
 Verwijzing
 (URL-link)
 naar toezichtvisies/ -arrangementen
 
 
 Het bestuur
 en/of accountant
 verklaart dat de
 rechtmatigheid
 op orde is
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 begroting
 
 
 premies
 
 
 tarieven
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV)
 
 
 SZW
 
 
 
 X
 
 
 1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1
 De Inspectie SZW is op 1 januari 2012 van start gegaan. De toezichtvisie is op 4 maart 2009 aan de Tweede Kamer kenbaar gemaakt.
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 
 Toelichting op de in de tabel opgenoemde ZBO:
 
 
 
 Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (UWV)
 
 
 Het UWV voert de regeling onderwijsvoorziening jonggehandicapten uit voor OCW.
 
 
 
 
 Bijlage
 2.
 Evaluatie- en overig onderzoek
 
 
 Artikel 1 (Primair onderwijs)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Titel/onderwerp
 
 
 Jaar van afronding
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 Ex-post onderzoek doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 1a.
 
 
 Beleidsdoorlichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Prestaties van leerlingen en studenten omhoog
 
 1
 De overkoepelende doorlichting Prestaties leerlingen en studenten omhoog is uitgevoerd met daarin duidelijk herkenbaar de door te lichten beleidsdoelstellingen doelmatigheid en focus op het onderwijs en Goed opgeleide en professionele leraren, docenten en schoolleiders.
 
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Doelmatigheid en focus op onderwijs
 
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ambitieus leerklimaat
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Scholen maken resultaten inzichtelijk
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 1b.
 
 
 Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Competenties van leerkrachten i.v.m. Passend onderwijs (NRO)
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 Samenstelling van de klas en cognitieve en sociaal–emotionele uitkomsten
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie Passend Onderwijs (NRO)
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie 5-gelijkeschooldagen
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie flexibilisering onderwijstijden
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indeling schooltijden
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie Wet OKE (NRO)
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 Experimenten excellentie (O’wijsbewijs)
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 Experimenten VVE (O’wijsbewijs)
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 Trends prestaties en schoolloopbanen doelgroepen OAB (NWO-BOPO)
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Passend onderwijs: stelseleffecten (NWO-BOPO)
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Passend onderwijs: schooleffecten (NWO-BOPO)
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Professionaliteit en kwaliteit scholen (NWO-BOPO)
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie OAB (NWO-BOPO)
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie Klachtenregeling (Panteia)
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doelgroepen OAB (ITS/KI)
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 Passend Onderwijs (Cool-speciaal-cohort)
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pilot 15% onderwijs voor vreemde taal (RUG/UU)
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pilots segregatie
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 Retentieonderzoek schakelklassen (ITS)
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 Peiling prestaties leerlingen (Cito)*
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 
 Effecten taal- en rekenverbeterprojecten
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 Passend onderwijs: stelseleffecten (NWO-BOPO)
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 Passend onderwijs: schooleffecten (NWO-BOPO)
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 Passend onderwijs: leerling-effecten (NWO-BOPO)
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 Effecten wijziging gewichtenregeling (NWO-BOPO)
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 Retentieonderzoek schakelklassen
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 
 
 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 2a.
 
 
 MKBA's
 
 
 
 
 
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 
 2b.
 
 
 Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 
 
 Overig onderzoek
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vraag naar en aanbod van post-initiële (PO) opleidingen leerkrachten
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Ontwikkeling naar excellente scholen (NRO)
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbrengstgericht werken basisscholen (NRO)
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Opbrengstgericht besturen (NRO)
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 Professionalisering passend onderwijs (NRO)
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 Selectie en indicering doelgroep VVE (NRO)
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verkenning gedifferentieerd onderwijsbeleid (NRO)
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Voortgang code Goed Bestuur (NRO)
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 Analyse leerlingprestaties (NRO)
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kwaliteit kleine scholen (NRO)
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor ouderbetrokkenheid
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onderwijspositie autochtone achterstandsleerlingen
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor Bestuursafspraken G37 (Inspectie van het Onderwijs)
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naar succesvolle implementatie digitale adaptieve centrale eindtoets PO
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Coöperatie van kleine scholen
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Positie van de doventolk in het onderwijsdomein
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verbetermogelijkheden onderwijs in JJI’s en GJI’s
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Diabetes en primair onderwijs
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leerlingverzuim in beeld
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor voorbereiding passend onderwijs; meting 1
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor voorbereiding passend onderwijs; meting 2
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leerlingenvervoer in Nederland
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie pilots toegevoegde waarde (GION/UTwente)
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 Excellente leerlingen (SLO/ECN/UTwente)
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Review kwaliteit kleine scholen (NWO)
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Autochtone achterstandsleerlingen (NWO)
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vooronderzoek Tweetalig PO (RUU/RUG)
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor ouderbetrokkenheid (Ecorys)
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor experiment Flexibilisering onderwijstijd (Regioplan) tussenrapportage 2012)
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Functioneren schoolbesturen (NWO-BOPO)
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor «Goed worden door goed te blijven»(PO-Raad)
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor Flexibilisering onderwijstijden (Regioplan)
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Draagvlakmeting Actieplan PO/Bestuursakkoord PO/Prestatiebox PO (Kohnstamm Instituut/CED Groep)
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor Sociale Veiligheid (ITS/Regioplan)
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Schoolbezoeken groepsgrootte (Regioplan)
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor kwaliteit onderwijshuisvesting PO en VO (Oberon)
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie Regeling energiezuinigheid en binnenklimaat PO en VO (Panteia)
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Gemeentelijke apparaatskosten buitenonderhoud en aanpassingen scholen PO (Regioplan)
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nulmeting bewegingsonderwijs PO (Mullier Instituut)
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Gewichtenregeling en effectieve interventies OAB (Sardes/CED Groep)
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie impulsgebieden (intern onderzoek)
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie Onderwijsnummer (Regioplan)
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie WMS (Research voor beleid)
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 Functioneren schoolbesturen (NWO-BOPO)
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 Lokale Educatieve Agenda (NWO-BOPO)
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor Leergang bewegingsonderwijs (Mulier Instituut)
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor Ouderbetrokkenheid (Ecorys)
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor Sociale Veiligheid (ITS/Regioplan)
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor Reboundvoorziening (NJi)
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 Monitoring Regeling excellentie (SLO)
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onderwijsinspanningen referentieniveaus in PO, VO en MBO (Regioplan)
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 Prestaties taal en rekenen basisonderwijs (Cito)
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rol gemeenten en schoolbesturen in VVE (NO-BOPO)
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onderwijsinspanningen taal en rekenen
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 Monitor jaarrekeningen PO
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 Relatie personeelsbeleid en onderwijskwaliteit (NWO-BOPO)
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 Demografische krimp en effecten op bekostiging
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie WMS
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie materiële bekostiging
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 Draagvlak Kwaliteitsagenda PO onder besturen, directies en leerkrachten
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 Verbeteren professionaliteit opbrengstgericht werken, samenwerken en leren van elkaar (NWO-BOPO)
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rol gemeenten en schoolbesturen bij VVE (NWO-BOPO)
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor VVE
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie impulsgebieden
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor combinatiefuncties
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 Artikel 3 (Voortgezet onderwijs)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Titel/onderwerp
 
 
 Jaar van afronding
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 Ex-post onderzoek doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 1a.
 
 
 Beleidsdoorlichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ambitieus leerklimaat
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Scholen maken resultaten inzichtelijk
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Prestaties van leerlingen en studenten omhoog
 
 1
 De overkoepelende doorlichting Prestaties leerlingen en studenten omhoog is uitgevoerd met daarin duidelijk herkenbaar de door te lichten beleidsdoelstellingen doelmatigheid en focus op het onderwijs en Goed opgeleide en professionele leraren, docenten en schoolleiders.
 
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doelmatigheid en focus op onderwijs
 
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 1b.
 
 
 Ander ex-post onderzoek doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie materiële bekostiging
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie effect leerplusarrangement
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie onderbouw VO
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie wet schoolboeken
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie 2e fase HAVO/VWO
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vreemde talensurvey EU
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor bestuursakkoord
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie experimenten VM2
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie wet voorzieningenplanning
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie energiebesparing investering schoolgebouwen
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie regeling energiezuinigheid/binnenmilieu PO en VO
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Maatwerktrajecten VMBO
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie toezicht leerplichtwet
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie Regeling Vaststelling schoolvakanties
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 
 
 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 2a.
 
 
 MKBA's
 
 
 
 
 
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 
 2b.
 
 
 Ander ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Meer ruimte voor nieuwe scholen
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 
 
 Overig onderzoek
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek naar aantal profielen havo/vwo
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 Schoolsucces jongens en meisjes in havo en vwo
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek naar invoering maatschappelijke stage
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leerplankundige analyse van PISA trends
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek naar beheersing referentiecriteria rekenen en taal, 2e meting
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie en assessment in Nederland
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 Extra vakken vmbo 2011–2012
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doorstroomrelevantie van tien vakken in het vmbo
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 Succesvol onderwijs aanpakken jongens
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 Praktijkonderzoek Jongens aan de slag
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 Internationaal vergelijkende analyse Tweede Fase VO
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 Excellente leerlingen en schoolloopbanen
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor ouderbetrokkenheid
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 LAKS monitor tevredenheid scholieren
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 Eerste doorstroomatlas VMBO
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Analyse verklarende factoren zwakke en sterke scholen
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vermindering Profielen
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leerlingvolgsystemen in VO
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onderwijsinspanningen taal en rekenen
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 Verkenning modulaire opbouw curriculum
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 Functioneren leerplichtambtenaren
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 Ouderbetrokkenheid bij onderwijs kinderen PO VO MBO
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 PISA 2012 internationaal onderzoek wiskunde, science, lezen
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Schoolkostenmonitor 2012–2013
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ruimte in curriculum bovenbouw HAVO en VWO
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 Laks monitor scholieren
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 Pilot tussentijdse toets Limburgse scholen
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Laks monitor scholieren
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 ICT Literacy internationale vergelijking
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 Pilot tussentijdse toets Limburg
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verklaring betere examenresultaten
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 Opbrengstgericht werken in VO
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor ouderbetrokkenheid
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Criteria en duur LWOO en PrO, licenties voor LWOO
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 Laks monitor scholieren
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Rapport monitor pilot diagnostische tussentijdse toets, pilotjaar 1
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor cultuuronderwijs voortgezet onderwijs 2015
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Artikel 4 (MBO)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Titel/onderwerp
 
 
 Jaar van afronding
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 Ex-post onderzoek doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 1a.
 
 
 Beleidsdoorlichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Prestaties van leerlingen en studenten omhoog
 
 1
 De overkoepelende doorlichting Prestaties leerlingen en studenten omhoog is uitgevoerd met daarin duidelijk herkenbaar de door te lichten beleidsdoelstellingen Doelmatigheid en focus op het onderwijs en Goed opgeleide en professionele leraren, docenten en schoolleiders.
 
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doelmatigheid en focus op onderwijs
 
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ambitieus leerklimaat
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Scholen maken resultaten inzichtelijk
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leren & Werken
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 1b.
 
 
 Ander ex-post onderzoek doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Analyse effectrapportage RMC
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Regionale aanpak voortijdig schoolverlaten. Analyse RMC-effectrapportages 2012–2013
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Schoolverlaters tussen onderwijs en arbeidsmarkt 2013
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Arbeidsmarktbarometer po, vo en mbo 2012–2013
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Job-monitor (2-jaarlijks)
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 Rekenniveaus op het mbo
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Laaggeletterdheid in kaart
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 Project Onderwijs-Arbeidsmarkt (POA) Div. technische en methodische studies t.b.v.
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 De arbeidsmarkt naar opleiding en beroep tot 2020 (2015)
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 Regionale arbeidsmarktprognoses 2013–2018, methodiek en resultaten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Analyse effectrapportage RMC 2011–2012
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie 20plusvoorziening
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Analyse effectrapportage RMC
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 Ex ante evaluatie entry levels alfabetiseringRapportage 2012–2013 invoering centrale toetsing en examinering referentieniveaus Nederlandse taal en rekenen
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 
 
 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 2a.
 
 
 MKBA's
 
 
 
 
 
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 
 2b.
 
 
 Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 
 
 Overig onderzoek
 
 
 
 
 
 
 
 
 De Netwerkschool Onderzoek naar werkzame bestanddelen voor vernieuwing van het middelbaar beroepsonderwijs
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 De arbeidsmarkt naar opleiding en beroep tot 2020
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 Schoolverlaters tussen onderwijs en arbeidsmarkt 2014
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 Arbeidsmarktbarometer po, vo n mbo 2014–2015
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie laaggeletterdheid 2012–2015
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwikkeling/ monitoring toetsen taal en rekenen
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 vsv evaluatieonderzoek
 (Panteia)
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 School-Ex 2.0: De implementatie van ombuiggesprekken
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 De arbeidsmarkt naar opleiding en beroep tot 2018: ROA 2013 -11
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Schoolkostenmonitor 2012–2013
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Schoolverlaters tussen onderwijs en arbeidsmarkt 2012 ROA 2013 -7
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 Plus technisch methodologische studies
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 Doelmatigheid mbo in de regio
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 Responsanalyse schoolverlatersonderzoeken
 
 
 
 
 
 
 
 
 Arbeidsbarometer leraren BVE ITS: Arbeidsmarktbarometer 2012–2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kernvaardigheden in Nederland: Rapportage van de Adult Literacy and Life Skills Survey
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 Ontwikkeling/monitoring toetsen taal en rekenen CITO bijlage 3 in Kamerbrief 19-12-2012 over voortgang implementatie referentiekader taal en rekenen 2012.
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 PIAAC: Kernvaardigheden voor Werk en Leven: ECBO en OESO: OECD Skills Outlook 2013. Eerste resultaten van de survey
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 I 952 Onderzoek evaluatie medezeggenschap bve
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 I 960-Onderbouwing indicatoren zorgplicht arbeidsmarktperspectief. Macrodoelmatigheid mbo: Inkadering arbeidsmarktperspectief.
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 I 960- voor doelmatigheid:De plicht tot verantwoordelijkheid. Nadere inkadering van de zorgplicht doelmatigheid
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onderwijsinspanningen taal en rekenen
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 Monitor experimenten Associate Degree op MBO-locatie
 
 
 
 
 
 
 
 Analyse effectrapportage RMC
 
 
 
 
 
 
 
 Project Onderwijs-Arbeidsmarkt 2012 (POA) Div. technische en methodische studies
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 methodiek arbeidsmarktprognoses en -indicatoren 2011–2016
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Methoden en voorbereiding t.b.v.
 Hoofdstuk 4. Spreiding en breedte van opleidingen op de arbeidsmarkt Hoofdstuk 5. Doelmatigheid van het MBO in de regio in De arbeidsmarkt naar opleiding en beroep tot 2018(2013)
 
 
 
 
 
 
 
 Registratie en bestemming uitstroom schoolverlaters (SIS)
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Schoolverlaters tussen onderwijs en arbeidsmarkt 2011
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 School-leavers between education and the labour market 2014. Facts and figures
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 Schoolverlaters tussen onderwijs en arbeidsmarkt 2014. Feiten en cijfers
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Diverse technische en methodologische studie.
 
 Veranderingen in de omvang en samenstelling van de beroepsbevolking als gevolg van de overstap op de ILO-definitie van de beroepsbevolking
 Beroepenindeling ROA-CBS 2014 (BRC 2014)
 
 
 
 Responsanalyse schoolverlatersonderzoeken
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Arbeidsmarktbarometer leraren BVE
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 Monitor Alfabetisering 2012 (niet (apart) doorgegaan (1e jaar actieplan 2012–2015) blijkens literatuurlijst Evaluatie Actieplan 2012–2015)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Jobmonitor 2012
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 ECBO-subsidie (diverse producten)
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor experimenten Associate Degree op MBO-locatie
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 
 ROA ROA-R-2011/8 De arbeidsmarkt naar opleiding en beroep tot 2016 (POA)
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 
 ROA ROA-R-2011/7 Schoolverlaters tussen onderwijs en arbeidsmarkt 2010
 (SIS)
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 Quickscan SIS-School ROA MBO-Diploma 2010: Doorleren of werk zoeken?
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 Monitor Sociale Veiligheid ECBO
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 Monitor Sociale Veiligheid in de mbo-sector 2011, deel 1: Studenten
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 Monitor Sociale Veiligheid in de mbo-sector 2011, deel 2: Personeel
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 Monitor Sociale Veiligheid in de mbo-sector 2011, deel 3: Beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Arbeidsbarometer leraren BVE Regioplan
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor alfabetisering
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 JOB-Monitor 2012 (Research Ned, 2-jaarlijks)
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 Ontwikkeling/ monitoring toetsen taal en rekenen
 
 
 CITO Bijlage bij Kamerbrief voortgang implementatie referentiekader taal en rekenen (2 2010–2011 31 332 nr. 16
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 Kwaliteitsgedrag alfabetisering www.cinop.nl
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 Monitor kwaliteitseffecten BPV Protocol BPV-monitor:
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 Gezamenlijk persbericht «Kwaliteit stages mbo verbetert'
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 Aanbiedingsbrief bpv-monitor
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 Bpv-monitor 2011: Landelijke eindrapportage
 
 
 
 
 
 
 
 
 NLQF-EQF (div. producten)
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 Diverse producten: PIAAC en OECD
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 Waardering bedrijfsleven. BPV-monitor van 17 jan. 2012: (pg 52)
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 Overige opmerkingen:
 
 
 •
 Experimenteel VSV onderzoek CPB 2: het onderzoek is nog niet afgerond.
 
 
 •
 Monitor alfabetisering (2014): Is niet doorgegaan. In 2013 zijn de PIAAC cijfers uitgekomen over de laaggeletterdheid in Nederland (en andere Europese landen). Daarnaast is het Actieplan Laaggeletterdheid in 2014 geëvalueerd en zijn de pilots Taal voor het Leven doorlopend geëvalueerd.
 
 
 •
 Evaluatie wet doelmatige leerwegen: Onderzoek loopt nog (01/04/2015 tot 30/11/2020; titel onderzoeksproject: Evaluatie van twee beleidsinterventies in het mbo: inwerkingtreding wet «Doelmatige Leerwegen» en herziening kwalificatiestructuur).
 
 
 
 Artikel 6 en 7 (Hoger onderwijs)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Titel/onderwerp
 
 
 Jaar van afronding
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 Ex-post onderzoek doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 1a.
 
 
 Beleidsdoorlichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ambitieus leerklimaat
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Scholen maken resultaten inzichtelijk
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Prestaties van leerlingen en studenten omhoog
 
 1
 De overkoepelende doorlichting Prestaties leerlingen en studenten omhoog is uitgevoerd met daarin duidelijk herkenbaar de door te lichten beleidsdoelstellingen Doelmatigheid en focus op het onderwijs en Goed opgeleide en professionele leraren, docenten en schoolleiders.
 
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doelmatigheid en focus op onderwijs
 
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 1b.
 
 
 Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Studiesucces en kwaliteit hoger onderwijs
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 
 
 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 2a.
 
 
 MKBA’s
 
 
 
 
 
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 
 2b.
 
 
 Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 
 
 Overig onderzoek
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Project onderwijs-Arbeidsmarkt(POA): De arbeidsmarkt naar opleiding en beroep tot 2016
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 CBS-toegankelijkheid hoger onderwijs
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor beleidsmaatregelen de relatie tussen beleidsmaatregelen studiekeuze en studiegedrag
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor beleidsmaatregelen 2014
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie van de rechtsgang voor studenten
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek studenten met een handicap
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie wet versterking besturing
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overkoepelende rapportage van de evaluatie van het nieuwe accreditatiestelsel
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 CHEPS- Internationale ervaringen met studiefinanciering en collegegeld
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Intomart/GfK-bekendheid van plannen voor het hoger onderwijs
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Studentenmonitor
 (jaarlijks)
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Eindevaluatie experimenten open bestel in het hoger onderwijs
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 Artikel 8 (Internationaal beleid)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Titel/onderwerp
 
 
 Jaar van afronding
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 Ex-post onderzoek doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 1a.
 
 
 Beleidsdoorlichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 
 1b.
 
 
 Ander ex-post onderzoek doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie Subsidiebeschikking (WOOS) Duitsland Instituut Amsterdam
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 
 
 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 2a.
 
 
 MKBA's
 
 
 
 
 
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 
 2b.
 
 
 Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 Verkennend onderzoek en impactstudie voor de implementatie van het nieuwe Erasmus for All programma in NL.
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 
 
 Overig onderzoek
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De juridische gevolgen van ratificatie door Nederland van het Facultatief Protocol bij het Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten.
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 Effectstudie Frankfurter Buchmesse 2016, gastlandschap NL, i.h.k.v. bekendheid Nederlandse boeken.
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 Verkennend onderzoek Erasmus Master garantiefaciliteit in de NLse context.
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek naar mensenrechteneducatie i.s.m. directies VO/PO.
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 Inventarisatie connecties LGBT in bestaande EU wet- en regelgeving en richtlijnen.
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 Artikel 9 (Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Titel/onderwerp
 
 
 Jaar van afronding
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 Ex-post onderzoek doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 1a.
 
 
 Beleidsdoorlichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Goed opgeleide en professionele leraren, docenten en schoolleiders
 
 1
 De overkoepelende doorlichting Prestaties leerlingen en studenten omhoog is uitgevoerd met daarin duidelijk herkenbaar de door te lichten beleidsdoelstellingen Doelmatigheid en focus op het onderwijs en Goed opgeleide en professionele leraren, docenten en schoolleiders.
 
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 Actieplan LeerKracht
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 1b.
 
 
 Ander ex-post onderzoek doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 
 
 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 2a.
 
 
 MKBA's
 
 
 
 
 
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 
 2b.
 
 
 Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Effect- en procesevaluatie masteropgeleide leraren (po, vo en mbo), 1e fase
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Monitoring en evaluatie beleidsmaatregelen ter verbetering opleidingen leraren beroepsonderwijs (mbo en vmbo)
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 
 Effect- en procesevaluatie masteropgeleide leraren (po, vo en mbo)
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 Effect- en procesevaluatie Lerarenbeurs 2008 – 2013
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 Effect- en procesevaluatie experimenten Innovatie Impuls Onderwijs (po, vo)
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Effect- en procesevaluatie experimenten Innovatie Impuls Onderwijs (po, vo)
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 Effect- en procesevaluatie Impuls leraren tekortvakken VO
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 
 Monitoring van Lerarenagenda en bestuursakkoorden po vo. Eindrapport onderwijs werkt Regioplan
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Functie- en salarismix in beeld. Tussenmeting 2012
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tegemoetkoming Lerarenopleidingen
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 «Leraar 2020» (rapport n.a.v. enquête onderwijspersoneel po, vo en mbo)
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 
 
 Overig onderzoek
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Monitoring van Lerarenagenda
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 Integrale Personeelstelling VO (IPTO), aandeel bevoegd gegeven lessen in vo en opleidingsniveau leraren vo
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 IPTO 2011, Bevoegdheid in het voortgezet onderwijs
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 Loopbaanmonitor 2015, begeleiding van beginnende leraren
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Loopbaanmonitor 2013, begeleiding van beginnende leraren
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Loopbaanmonitor onderwijs
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Loopbaanmonitor 2012
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 Loopbaanmonitor 2011
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 
 Arbeidsmarktbarometer po, vo en mbo (2015)
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 Arbeidsmarktbarometer po, vo en mbo (2014)
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Arbeidsmarktbarometers primair onderwijs, voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Arbeidsmarktbarometer 2011–2012
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Effect- en procesevaluatie masteropgeleide leraren
 (po, vo en mbo), 1e fase
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Teaching and Learning International Survey (Talis) 2013
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Teaching and Learning International Survey (Talis), Nationaal rapport. Talis rapport 2013
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verkenning opleiding en onderzoek in de school. Rapport verkenning Samenwerking DUO-NRO
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verkenning naar de wenselijkheid en mogelijkheid van selectie op geschiktheid voor het beroep van leraar en van verzwaring van vakinhoudelijke eisen voor de tweedegraads lerarenopleidingen. Eindrapportage Geschiktheid Leraar
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie aanpak risicoregio’s
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Arbeidsmarkt leraren: aanpassingsmechanismen en aangrijpingspunten voor beleid
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vraag en aanbod onderwijspersoneel mbo
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Docenten Omgangskunde en Pedagogiek in het mbo: aanbod, vraag en inzet
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleefde bureaucratie en professionaliteit onder leraren
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 Eindrapportage evaluatie educatieve minor
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie experimenten prestatiebeloning
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 Artikel 11 (Studiefinanciering)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Titel/onderwerp
 
 
 Jaar van afronding
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 Ex-post onderzoek doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 1a.
 
 
 Beleidsdoorlichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 
 1b.
 
 
 Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 
 
 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 2a.
 
 
 MKBA’s
 
 
 
 
 
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 
 2b.
 
 
 Ander Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Inkomens van afgestudeerden, 2007–2009 (CBS)
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 
 SCP-onderzoek, De studie waard
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 CPB – deelname-effecten sociaal leenstelsel
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 CPB – aflossing studieschuld bij leenstelsel
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Meeneembare studiefinanciering internationaal
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 
 
 Overig onderzoek
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verruiming leenfaciliteit collegegeldkrediet: Kamerstuk 31 288, nr. 285
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 Studentenmonitor (periodiek)
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor beleidsmaatregelenho (periodiek)
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 Studentenmonitor (periodiek)
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 Artikel 12 (Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Titel/onderwerp
 
 
 Jaar van afronding
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 Ex-post onderzoek doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 1a.
 
 
 Beleidsdoorlichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 
 1b.
 
 
 Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 
 
 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 2a.
 
 
 MKBA’s
 
 
 
 
 
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 
 2b.
 
 
 Ander Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tegemoetkoming lerarenopleiding
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 
 
 Overig onderzoek
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Schoolkostenmonitor 2012–2013
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 Artikel 13 (Lesgeld)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Titel/onderwerp
 
 
 Jaar van afronding
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 Ex-post onderzoek doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 1a.
 
 
 Beleidsdoorlichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 
 1b.
 
 
 Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 
 
 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 2a.
 
 
 MKBA's
 
 
 
 
 
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 
 2b.
 
 
 Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 
 
 Overig onderzoek
 
 
 
 
 
 
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel 14 (Cultuur)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Titel/onderwerp
 
 
 Jaar van afronding
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 Ex-post onderzoek doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 1a.
 
 
 Beleidsdoorlichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 Kunstenbeleid: waarborgen aanbod en participatie
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsdoorlichting Cultuur 2009–2014
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 1b.
 
 
 Ander ex-post onderzoek doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie wet archeologische monumentenzorg
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie regeling materieelbeheer museale voorwerpen
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie BRIM
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 Eindevaluatie DutchDFA
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie Steunpunten monumentenzorg en archeologie
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie Wet tot behoud Cultuurbezit
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie bestuurlijks samenwerking Regionale Historische Centra
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Zelfevaluatie Beelden voor de Toekomst
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie programma Kunst van Lezen
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 
 
 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 2a.
 
 
 MKBA's
 
 
 
 
 
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 
 2b.
 
 
 Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 
 
 Overig onderzoek
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Monitoring en evaluatie Cultureel Ondernemerschap & effecten van de Crisis
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging en aansturing culturele instellingen in internationaal perspectief
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 Cultuur naar Vermogen
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 Inventarisatie initiatieven geschiedenis en staatsinrichting
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor diversiteit culturele instellingen
 
 
 
 2011–2015
 
 
 
 
 
 
 
 Het Culturele Draagvlak (SCP)
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 Meta-analyse ondernemerschap
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Economische ontwikkelingen in de cultuursector 2005–2012
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven cultuur door de G35 en de provincies 2011–2013
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek bezoldiging topbestuurders fondsen
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 Impactanalyse / toekomstscenario's digitale archiefvorming
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 Balansonderzoek Cultuurinstellingen
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor Amateurkunst 2013 (LKCA)
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 Het culturele draagvlak – Culturele activiteiten in 2012: bezoek, beoefening en steun
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 Baten overheidsinvesteringen in monumentenzorg
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 CBS Monitor Kunstenaars kunstvakonderwijs, arbeidsmarkt
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor Cultuureducatie Primair Onderwijs 2013–2014
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie Wet vaste boekenprijs
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Verkenning regelingen toegankelijk maken gedigitaliseerd erfgoed
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Vooronderzoek satellietrekening cultuur en creatieve industrie
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Extended collective licensing: panacea voor massadigitalisering?
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Economische ontwikkelingen in de cultuursector 2009–2013
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Het culturele draagvlak – Gisteren vandaag
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Economisch onderzoek 2009–2014
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Contra expertise Meerjarenbegroting programma Erfgoedzorg
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Nulmeting campagne cultuur en toerisme. NBTC 2015–2018
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Een toekomstgericht restitutiebeleid
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Notitie Mattheüseffect
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor Amateurkunst 2015 (LKCA)
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Cultuureducatie in rijks- en fondsgefinancierde instellingen
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor cultuuronderwijs voortgezet onderwijs 2015
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Benchmarkonderzoek duurzaamheid rijksmonumentale woonhuizen
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek Toezichthouders Culturele Sector
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Artikel 15 (Media)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Titel/onderwerp
 
 
 Jaar van afronding
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 Ex-post onderzoek doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 1a.
 
 
 Beleidsdoorlichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsdoorlichting mediabeleid 2010–2013
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 1b.
 
 
 Ander ex-post onderzoek doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie van het Stimuleringsfonds voor de Pers 2006–2010
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie Commissariaat voor de Media 2007–2011
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie Innovatieregeling Pers
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie Regeling Jonge Journalisten
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie beleid mediawijsheid / Media Expertisecentrum
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 
 
 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 2a.
 
 
 MKBA's
 
 
 
 
 
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 
 2b.
 
 
 Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Efficiëncyonderzoek Landelijke Publieke Omroep
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 
 
 Overig onderzoek
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De positie van Nederlandse persbureaus in de nieuwsketen
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 
 Inventarisatie van problemen bij de regionale omroepen van de vier kleine provincies
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek naar mogelijkheden voor verhogen inkomsten publieke omroep
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatieonderzoek naar financiering lokale omroepen (door CvdM)
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek distributie digitale televisiediensten
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Commissariaat van de Media – Mediamonitor
 
 
 
 Jaarlijks
 
 
 
 
 
 
 
 Tevredenheid met het aanbod in televisiepakketten 2014 (mediamonitor)
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 Diversiteit van televisiepakketen 2014 (mediamonitor)
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Tevredenheid met het aanbod in televisiepakketten 2015 (mediamonitor)
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 Diversiteit van televisiepakketen 2015 (mediamonitor)
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 SCP: Het culturele draagvlak – Media: tijd in Beeld – Dagelijkse tijdbesteding aan media en communicatie
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 Landenvergelijking goedkeuringsprocedure nieuwe aanbodkanalen publieke omroep
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek takenpakket en bekostiging van het Commissariaat voor de Media
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Artikel 16 (Onderzoek en wetenschapsbeleid)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Titel/onderwerp
 
 
 Jaar van afronding
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 Ex-post onderzoek doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 1a.
 
 
 Beleidsdoorlichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 Het Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) wetenschap
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 1b.
 
 
 Ander ex-post onderzoek doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 
 
 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 2a.
 
 
 MKBA's
 
 
 
 
 
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 
 2b.
 
 
 Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 
 
 Overig onderzoek
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie Mozaïk
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Programma Evaluatie NCWT
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 Artikel 25 (Emancipatie)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Titel/onderwerp
 
 
 Jaar van afronding
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 Ex-post onderzoek doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 1a.
 
 
 Beleidsdoorlichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 beleidsdoorlichting emancipatie 2011–2014
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 1b.
 
 
 Ander ex-post onderzoek doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 Open up
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek onveiligheidsgevoel van vrouwen meetbaar maken
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie-ontwerpen vooractielijnen Sociale Media en GSA's
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Soc onveiligheid van lhb schoolpersoneel en lhb leerlingen
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Nederland in groep gidslanden LHBT-beleid
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie pilots Sociale veiligheid LHBT, anders in de klas
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie LHBT-koplopergemeenten
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie GSA’s. Meer gewicht in de schaal
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Eindmeting project Eigen Kracht
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie hulpverlening levensbeschouwelijke en etnische LHBT’s
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Resultaatmeting «we can young champagne»
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 
 
 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 2a.
 
 
 MKBA's
 
 
 
 
 
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 
 2b.
 
 
 Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 
 
 Overig onderzoek
 
 
 
 
 
 
 
 
 Hoe veilig is de werkplek voor LHBT gewoon aan de slag
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 Internationale vergelijking Acceptatie van homoseksualiteit in Nederland
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 Transseksuelen in Nederland
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 Motivatie en communicatie laag opgeleide vrouwen
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 Je weet wat je hebt, maar niet wat je krijgt
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 Nulmeting wettelijke streefcijfers vrouwen in de top
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 Vooronderzoek emancipatiebenchmark bedrijven
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 Gemeente homo-emancipatiemonitor
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 Emancipatiemonitor 2010
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 Worden wie je bent Transgendermonitor
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Emancipatiemonitor 2012
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Steeds gewoner, nooit gewoon
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Niet te ver uit de kast
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Genderscan aanpak huiselijk geweld
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 Position_paper_de_facto_ongelijkheid
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 Seksuele oriëntatie en werk
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 Kwaliteit Economische zelfstandigheid
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Emancipatiemonitor 2014
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Leven met intersekse/DSD
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Dieptestudie cases LHBT veiligheid wijken
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Homoseksualiteit etnische en levensbeschouwelijke groepen
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Economische zelfstandigheid van jongeren
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 Verschillen in studiesucces jongens en meisjes jongens tegen meisjes
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Internationale voorbeelden beleid topvrouwen
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek database topvrouwen
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Vrouwen vier keer minder verdacht dan mannen
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Cyberpesten
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Wel werk, maar niet economisch zelfstandig
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Topvrouwen in de wachtkamer. Bedrijvenmonitor 2012–2015
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijlage
 3.
 Overzicht niet-financiële informatie over inschakeling van externe adviseurs en tijdelijk personeel (externe inhuur)
 
 
 Tabel 1 Externe inhuur
 Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Verslagjaar 2015 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 Programma- en apparaatskosten:
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 Interim-management
 
 
 615
 
 
 
 
 2
 
 
 Organisatie- en Formatieadvies
 
 
 114
 
 
 
 
 3
 
 
 Beleidsadvies
 
 
 868
 
 
 
 
 4
 
 
 Communicatieadvisering
 
 
 1.022
 
 
 
 
 
 Beleidsgevoelig (som 1 t/m 4)
 
 
 
 
 2.619
 
 
 
 
 
 5
 
 
 Juridisch Advies
 
 
 265
 
 
 
 
 6
 
 
 Advisering opdrachtgevers automatisering
 
 
 3.305
 
 
 
 
 7
 
 
 Accountancy, financiën en administratieve organisatie
 
 
 491
 
 
 
 
 
 (Beleids)ondersteunend (som 5 t/m 7)
 
 
 
 
 4.061
 
 
 
 
 
 8
 
 
 Uitzendkrachten (formatie & piek)
 
 
 26.347
 
 
 
 
 
 Ondersteuning bedrijfsvoering (som 8)
 
 
 
 
 26.347
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven inhuur externen
 
 
 
 
 33.027
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie externe inhuur
 
 
 33.027
 
 
 
 
 Personele uitgaven
 
 
 295.478
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 328.505
 
 
 
 
 
 Percentage externe inhuur
 
 
 10,05%
 
 
 
 
 
 
 Tabel 2 Inhuur externen buiten mantelcontracten
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Aantal overschrijdingen maximumuurtarief
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 De realisatie 2015 is 10,05%. Ten opzichte van de inhuur in 2014 (10,45%) betekent dit een daling. De inhuur is nu net boven de norm van 10%. De Dienst Uitvoering Onderwijs houdt vanwege grote systeemvernieuwing een flexibele schil aan (die geleidelijk zal worden afgebouwd) en het Nationaal Archief maakt voor digitalisering veel gebruik van inhuur. Dit wordt echter gecompenseerd door een afnemend gebruik van inhuur binnen de overige organisatieonderdelen van OCW.