Miljoenennota 2006 (Nota over de toestand van 's Rijks Financiën); Advies en nader rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30300, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

30-09-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

30300 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30300Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 49 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 300Nota over de toestand van 's Rijks Financiënnr. 3ADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORTHieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 12 september
2005 en het nader rapport d.d. 15 september 2005 over de Miljoenennota
2006, aangeboden aan de Koningin door de minister van Financiën. Het
advies van de Raad van State is cursief afgedrukt.Bij Kabinetsmissive van 2 september 2005, no. 05.003223, heeft
Uwe Majesteit, op voordracht van de Minister van Financiën, bij de Raad
van State ter overweging aanhangig gemaakt de ontwerp-Miljoenennota 2006,
met bijlagen.De Raad van State heeft op 12 september 2005 zijn advies over de
ontwerp Miljoenennota 2006 uitgebracht.De regering wil om te beginnen haar welgemeende waardering uitspreken
voor het Raadsadvies. Het advies is geschreven met een diepgang en relativeringsvermogen
die zo passend zijn voor de Raad. De regering deelt de conclusies van de Raad
in belangrijke mate. Het raadsadvies wordt, zoals gebruikelijk, bij de begrotingsstukken
gevoegd. Dit advies kan daarmee een nuttige bijdrage leveren aan de parlementaire
debatten over de beleidsvoorstellen van de regering.De adviezen en suggesties van de Raad geven de regering aanleiding tot
het volgende commentaar, waarbij de indeling van het advies is gevolgd.1. InleidingEerste tekenen van conjunctureel herstel dienen zich thans aan, zo blijkt
uit de Miljoenennota 2006.1 Daarmee zou een conjunctuurcyclus
worden afgesloten die voor Nederland ongewoon was in hoogte, in de periode
1996–2000, en in duur van de neergang daarna, bijna 5 jaar.2De conjunctuurcyclus was ook ongewoon wat betreft de gemoedsgesteldheid
waarmee Nederlandse burgers deze periode hebben ondergaan: van euforie aan
het eind van de vorige eeuw tot gevoelens van onzekerheid en gebrek aan vertrouwen;
soms was er zelfs sprake van een zeker doemdenken. Niet alleen de conjunctuur
is volatiel gebleken; de stemming onder Nederlandse burgers blijkt dat evenzeer
te zijn. Het lijkt erop dat niet alleen de financieel-economische stabilisatoren
aan kracht hebben ingeboet, maar dat ook het institutionele en maatschappelijke
evenwicht is verstoord terwijl de dempende invloed van sociale voorzieningen
is verminderd. Van het overheidsbeleid zijn zowel in de opgaande als in de
neergaande fase pro-cyclische effecten uitgegaan, die mede van invloed zijn
geweest op de wijze waarop de bevolking de voor- en tegenspoed van de afgelopen
jaren heeft ervaren en daarop heeft gereageerd. Nu we, naar verwacht mag worden, aan het begin staan van een nieuwe opgaande
lijn in de conjunctuurcyclus, bepleit de Raad van State na te gaan, welke
lessen kunnen worden geleerd uit de ervaringen van de afgelopen periode. De
Raad wil zijn advies over de Miljoenennota 2006 hierop toespitsen, gegeven
ook het karakter van de begroting die thans voorligt: 2006 zal, zo blijkt
uit de Miljoenennota, een jaar worden waarin de nadruk niet meer valt op weer
nieuwe beleidsveranderingen, maar op het uitvoeren van wat in de eerste jaren
van deze kabinetsperiode aan beleidsveranderingen in gang is gezet. De vraag
is echter of daarmee voldoende wordt ingespeeld op wat op ons afkomt. De Miljoenennota
doet immers in hoofdstuk 2 verslag van verder reikende uitdagingen voor het
overheidsbeleid en overheidsbudget als antwoord op ingrijpende veranderingen
in onze samenleving (waaronder vergrijzing en immigratie, ook in onderlinge
samenhang) en op economische veranderingen op wereldschaal: globalisering,
nieuwe economische groeicentra en prijsontwikkeling van grondstoffen, waaronder
aardolie. Daaraan kunnen worden toegevoegd de (welhaast permanente) dreiging
van terroristische aanslagen en sterke aanwijzingen van grote veranderingen
in het klimaat en het milieu, veroorzaakt door menselijk handelen. Daarover
maakt de bevolking zich zorgen. Daarmee heeft de overheid te rekenen.Deze samenhang in aandachtspunten – lessen die geleerd kunnen worden
uit de afgelopen ongewone periode én het aanpassen van omvang en samenstelling
van de rijksbegroting aan gewijzigde omstandigheden – brengt de Raad
tot het advies over de begroting 2006, dat zich als volgt laat samenvatten:I. Houdt er rekening mee dat de structurele economische groei op de middellange
termijn lager zal zijn dan waaraan ons land de laatste decennia gewend is
geraakt. Er zijn wereldwijd, binnen Europa alsook binnenlands gewijzigde omstandigheden
die remmend kunnen uitwerken op de mogelijkheden voor economische groei.II. Laat in tijden van economische opgang geleidelijk een overschot op
het overheidsbudget ontstaan, dat in economisch mindere jaren kan worden aangesproken,
waardoor extra ombuigingen of lastenverzwaringen vermeden kunnen worden op
een moment dat werkgelegenheid en koopkracht toch al onder druk staan en de
onzekerheid toeneemt. Aldus kan vanuit het overheidsbudget een effect van
rust uitgaan. De structurele ontwikkeling van de staatsschuld ondergaat dan
geen invloed van conjunctuurschommelingen. Zo kan het budgettaire beleid bijdragen
aan het vertrouwen van bedrijven, instellingen en burgers.III. Mede op grond van deze beide aanbevelingen is op de langere termijn
een aanpassing in omvang en samenstelling van collectieve uitgaven nodig die
verder gaat dan nu door het kabinet in gang is gezet. Als in een (beperkt)
overheidsbudget ruimte moet worden vrijgemaakt voor extra investeringen in
kennis, leefklimaat, fysieke infrastructuur en veiligheid (en dat moet), dan
is niet te ontkomen aan ombuigingen in de groei van collectieve uitgaven in
sociale voorzieningen (inclusief zorg) en volkshuisvesting. Een goed zicht
voor de burger op de relatie tussen het beperken van bestaande voorzieningen
en het scheppen van ruimte voor noodzakelijk nieuw beleid is van grote betekenis
voor de legitimiteit van het beleid.Ter toelichting merkt de Raad het volgende op.2. Perspectieven voor economische groeiIn het regeerakkoord is voor de periode 2004–2007 uitgegaan van
structureel gemiddeld 2% economische groei per jaar. De economische
groei over de periode 2001–2005 kwam uit op gemiddeld 0,7% per
jaar, zo laat de Miljoenennota zien.De OESO1 schetst voor de economische groei
een neergaande trend in het Euro-gebied: van 2% gemiddeld per jaar
tussen 1995 en 2005, 1,9% tussen 2005 en 2010, 1,3% tussen 2010
en 2020 en 0,9% na 2020. Het CPB heeft eind 20042 vier scenario's geschetst voor de vooruitzichten van de Nederlandse
economie tot 2040. Wat betreft de jaarlijkse economische groei, varieert de
uitkomst van 0,7% in het zogenaamde Regional Communities scenario,
1,6% in Strong Europe, 1,9% in Transatlantic Market en 2,6%
in Global Economy scenario. De scenario's variëren naar twee sleutelvariabelen:
de mate waarin ons land bereid en in staat is om internationaal samen te werken
en de matewaarin bij de hervorming van de collectieve sector publieke
verantwoordelijkheden worden vervangen door private. Meer internationale samenwerking
en minder publieke verantwoordelijkheden leiden in dit model tot hogere economische
groei. Het is echter de vraag tegen welke prijs en of we die prijs bereid
zijn te betalen.Dergelijke vergezichten lenen zich niet voor exacte prognoses. Het CPB
wijst er terecht op dat er politieke keuzen ten grondslag liggen aan de onderscheiden
scenario's: bijvoorbeeld de mate van acceptatie van inkomensverschillen
tussen hoger en lager opgeleiden en tussen werkenden en niet werkenden; de
wens eigen zeggenschap en eigen identiteit te behouden als lidstaat van de
Europese Unie; de noodzaak van een krachtdadige aanpak van milieuvraagstukken.
Deze keuzen leiden in Europa veelal tot een gemiddeld lagere economische groei
dan wanneer men het volle accent geeft aan internationale samenwerking en
marktwerking. Uit deze studies komt naar voren dat de Nederlandse en meeste
West-Europese economieën in een fase van ontwikkeling verkeren waarin
niet zonder meer kan worden uitgegaan van voortzetting van de economische
groeicijfers van de afgelopen decennia. Er zijn aanwijzingen dat deze economieën
zich moeten instellen op een structureel lagere economische groei vanwege
bijzondere omstandigheden die hier wel en in andere, opkomende regio's
in de wereld niet of veel minder gelden:– een verhoudingsgewijs afnemende beroepsbevolking en beperkte mogelijkheden
tot vergroting van de participatie van niet (meer) actieven;– het niet aansluiten van de kwalificaties van grote groepen van
de beroepsbevolking op wat de arbeidsmarkt vraagt: er zijn te veel laag opgeleiden;
te weinig middelbaar en hoger geschoolden; deze aansluitingsproblemen houden
ook verband met de voortgaande verschuiving van landbouw en industrie naar
commerciële en niet commerciële dienstverlening (vooral gezondheids-
en welzijnszorg);– de druk op de fysieke leefomgeving; de ruimte is schaars; er is
behoefte aan een duurzaam houdbare economische groei, waarin niet ingeleverd
wordt op een gezond leefklimaat maar juist op een aantal punten verbeteringen
nodig zijn: onder meer CO2 uitstoot en fijnstof.– de gehechtheid aan collectieve voorzieningen en de onzekerheid
over de mate waarin en de snelheid waarmee daarin veranderingen doorgevoerd
kunnen worden;– onzekere grondstoffenprijzen.De bijzondere omstandigheden in de West-Europese regio zoals hiervoor
aangeduid, behoeven niet op voorhand tot pessimisme te stemmen. Schaarste
aan goed geschoolde arbeidskrachten en aan goedkope grondstoffen kan stimuleren
tot inventiviteit en creativiteit. Waar het naar het oordeel van de Raad om
gaat, is economische groei als zodanig niet te verabsoluteren of te isoleren
van andere nastrevenswaardige aspecten waar Nederlandse (en Europese) burgers
aan hechten.De zogenaamde Lissabon-agenda wil een nieuwe impuls geven aan de economieën
van de lidstaten. De uitvoering van deze agenda in het beleid van de lidstaten
verloopt niet voorspoedig. De Europese commissie heeft, geconfronteerd met
deze stagnatie, onlangs extra nadruk gelegd op de economische aspecten van
die agenda. De Raad betwijfelt sterk of de oorzaken waardoor deze agenda niet
tot uitvoering komt, met deze aanscherping worden weggenomen. Europa hecht
waarde aan de onderlinge samenhang tussen economische, sociale en ecologische
ambities. Deze samenhang is de kracht van Europa in vergelijking tot meer
eenzijdige ontwikkelingen in andere regio's van de wereld. Er gaat daarom
niet automatisch wervingskracht uit van de ambitie om Europa in 2010 economisch
het meest competitieve werelddeel te laten zijn. Door deze eenzijdigheid dreigen
belangrijke aanbevelingen in de Lissabon-agenda inzake innovatie, kennisontwikkeling,
verbeteren leefklimaat en sociale modernisering onvoldoende aandacht te krijgen.
Het perspectief waarin deze worden geplaatst wordt onvoldoende herkend. Dit
kan een terugslag hebben op de voortgang van de Europese integratie als zodanig,
waarvan de betekenis voor Nederland overtuigend wordt geschetst in hoofdstuk
6 van de MEV. Nederland is onlosmakelijk verbonden met Europa, zeker in economisch
opzicht, maar ook in andere opzichten. Het is de Raad opgevallen dat in de
Miljoenennota 2006, in het bijzonder in paragraaf 3.11, deze
betekenis onvoldoende tot uitdrukking komt. De Raad adviseert hierin alsnog
te voorzien.De Raad beveelt aan, met inachtneming van het voorgaande, om ten behoeve
van de uitgangspositie van een nieuw kabinet onderzoek te doen naar een realistische
aanname voor omvang en kwaliteit van de economische groei voor de komende
jaren. Tevens dient daarbij te worden aangegeven welke politieke keuzen nodig
zijn voor het kunnen realiseren van een dergelijke economische groei.Perspectieven voor economische groeiDe Raad wijst er op dat de structurele economische groei op de middellange
termijn lager zal zijn dan waaraan ons land de laatste decennia gewend is
geraakt. Tegelijkertijd geeft de Raad ook aan dat economische groei niet is
te verabsoluteren of te isoleren van andere nastrevenswaardige aspecten waar
de Nederlandse (en Europese) burgers aan hechten. Met beide punten is de regering
het grotendeels eens.Hoge (of lage) structurele economische groei is geen gegevenHoge structurele economische groei is niet vanzelfsprekend. Economische
groei is altijd het gevolg van de inzet van extra productiefactoren (arbeid,
kapitaal) of door meer te halen uit gegeven productiefactoren (technologische
vooruitgang via onderwijs, innovatie, of meer algemeen versterking van de
economische structuur). De Raad heeft gelijk wanneer hij stelt dat er aanwijzingen
zijn dat Nederland zich moet instellen op een structureel lagere economische
groei, als gevolg van omstandigheden die hier wel en in andere regio's
niet of veel minder gelden. Als gevolg van de vergrijzing, zal de beroepsbevolking
de komende decennia niet meer stijgen, maar juist licht dalen (zoals beschreven
in Hoofdstuk 2 van de Miljoenennota). Omdat Nederland al geruime tijd tot
de meest productieve landen ter wereld behoort, is «gemakkelijke»
groei als gevolg van een technologische inhaalslag ook niet meer mogelijk.Structurele groei is geen gegeven. Dat geldt ook voor de notie dat de
toekomstige groei wel eens lager zou kunnen zijn. De regering ziet verhoging
van de toekomstige groei als een van zijn grootste uitdagingen. Het regeringsbeleid
vindt plaats tegen deze achtergrond, zoals terecht door de Raad wordt benadrukt.
Ten eerste wordt met de hervormingsagenda van de regering de arbeidsparticipatie
verder verhoogd. Zoals beschreven in Hoofdstukken 1 en 2, vindt in de sociale
zekerheid een omslag plaats. Waar vroeger de sociale zekerheid grotendeels
een herverdelende functie had, is deze nu in brede zin steeds meer activerend
geworden. Dat geldt voor de WW, voor de WWB en voor de nieuwe arbeidsongeschikheidsregeling.
Bovendien wordt het fiscale regime voor VUT en prepensioen aangepakt, om langer
doorwerken te stimuleren. Ook trekt de regering extra geld uit voor kinderopvang,
zodat ouders werken en kinderen beter kunnen combineren. Al deze maatregelen
dragen bij aan een verhoging van de arbeidsparticipatie en zo aan de economische
groei.Om ook op lange termijn een duurzame welvaartsgroei te kunnen realiseren,
is het nodig te zorgen voor een slimme, vaardige en creatieve bevolking. Daarom
is goed onderwijs van groot belang. De Raad stelt dat de kwalificaties van
grote groepen van de beroepsbevolking (met name laaggeschoolden) niet aansluiten
bij wat de arbeidsmarkt vraagt. De regering erkent dat hier een uitdaging
ligt en dit is ook een van de redenen om extra te investeren in praktijkonderwijs,
zoals beschreven in o.a. Hoofdstuk 1.Ter versterking van het groeivermogen van de Nederlandse economie blijft
de regering investeren in versterking van de economische structuur. Op vele
internationale vergelijkingen scoren we relatief goed, tegelijkertijd wijst
onderzoek uit dat we de aanwezige kennis onvoldoende weten om te zetten in
verkoopsucces. Daarom investeert de regering bijvoorbeeld in samenwerkingsverbanden
tussen bedrijven en kennisinstellingen om zo de kennisintensiteit van de Nederlandse
economie verder te versterken. Groei niet absoluteren of isolerenEconomische groei is geen doel op zich, zo merkt de Raad terecht op. Zoals
beschreven in Hoofdstuk 2 maakt Nederland zijn eigen keuzes. Daarom ook wordt
soms gekozen voor wezenlijk andere oplossingen dan in de VS (het nieuwe zorgstelsel
is een goed voorbeeld). Juist dankzij de ingezette hervormingen kan Nederland
ook in de toekomst zijn eigen keuzes blijven maken.De Raad benadrukt ook het belang van de duurzaamheid van de economische
groei. De regering is het hier volledig mee eens. Daarom wordt met de begroting
2006 ook extra geïnvesteerd in de verbetering van de luchtkwaliteit en
in duurzame energie, zoals in Hoofdstuk 1 aangegeven. De ambities van de regering
op het milieuterrein komen terug in de Hoofdlijnennotitie die dit najaar met
de Kamer wordt besproken en die de basis legt voor de Toekomstagenda Milieu.In het Raadsadvies wordt benadrukt dat vergelijkbare overwegingen evengoed
voor de rest van Europa gelden. De Raad plaats echter kanttekeningen bij de
aanscherping van de Lissabonstrategie Het advies stelt dat dankzij de «eenzijdigheid»
(door de focus op economische groei), andere belangrijke aanbevelingen in
de Lissabonstrategie onvoldoende aandacht krijgen. Volgens de regering is
de grotere focus op groei en werkgelegenheid echter noodzakelijk. De Lissabonstrategie
was verworden tot een ware kerstboom vol «targets», «streefwaarden»
en onderwerpen en daarmee tot een onduidelijk proces. De Lissabonstrategie
blijft gestoeld op de drie pijlers: economie, milieu en sociaal beleid. Verdere
focus moet bínnen de pijlers worden aangebracht. De nieuwe insteek,
met meer nadruk op de rol van lidstaten zelf in het hervormingsproces, moet
bovendien bijdragen aan een groter nationaal «ownership» van de
Lissabonstrategie (en zo tot een meer voorspoedige uitvoering van de strategie).Meer in het algemeen merkt de Raad op dat het belang van Europa en de
Europese integratie onvoldoende tot uitdrukking komt. Opgemerkt moet worden
dat het belang van Europa door de hele Miljoennenota heen verweven zit. Als
in Hoofdstuk 2 bijvoorbeeld wordt ingegaan op het belang van handel en globalisering,
betreft dit uiteraard ook het grote belang van onze Europese handelspartners.
Naar aanleiding van de opmerkingen van de Raad is deze notie wel nadrukkelijker
opgenomen in Hoofdstuk 3.Ten slotte beveelt de Raad aan om onderzoek te laten doen naar een realistische
aanname voor omvang en kwaliteit van de economische groei voor de komende
jaren. Zoals te doen gebruikelijk zal het CPB voor de volgende kabinetsperiode
een middellange-termijn-verkenning opstellen. Hiermee wordt, naar de menig
van de regering, tegemoetgekomen aan de aanbeveling van de Raad.3. De functie van het overheidsbudget in een beweeglijke conjunctuurHet effect van het overheidsoptreden op het verloop van de conjunctuur
is de afgelopen conjunctuurcyclus niet neutraal geweest. Van het overheidsbeleid
is in de opgaande fase van de conjunctuur in combinatie met autonome factoren
een bestedingsimpuls uitgegaan, terwijl er in de daaropvolgende fase van economische
neergang extra ombuigingen en lastenverzwaringen nodig waren. Daardoor werden
de maatschappelijke en bestuurlijke onrust, gevolg van opkomende werkloosheid
en afnemende koopkracht, extra versterkt.1 De
Raad is eerder ingegaan op deze effecten van het gevoerde beleid.2 Om te voorkomen dat in economisch mindere tijden het
overheidsbeleid ook zelf nog aan de (maatschappelijke) onzekerheid bijdraagt,
dienen daarvoor in gunstige financieel-economische omstandigheden de mogelijkheden
te worden gecreëerd. De zo beweeglijke (internationale) conjunctuur dwingt
daar ook toe. Om deze stabiliserende functie te versterken adviseert de Raad
gedurende de komende periode van conjunctuurherstel een overschot te laten
ontstaan op het overheidsbudget. In een trendmatig begrotingsbeleid dient
dit overschot dan niet voor beleidsintensiveringen te worden aangesproken
maar volledig in het begrotingssaldo te lopen.De afspraken in het kader van het Stabiliteits- en Groeipact zijn gericht
op deze functie van het overheidsbudget. Mede op aandringen van Nederland
is de afspraak gemaakt dat de inspanningen groter moeten zijn
in economisch goede tijden. Het laten ontstaan van een overschot in een opgaande
conjunctuur dient een zodanige omvang te hebben dat wordt voldaan aan de noodzaak
van een tenminste structureel evenwicht in de overheidsfinanciën over
de gehele conjunctuurcyclus bezien.1 Daarmee kan
ons land gevrijwaard blijven van de noodzaak om in de jaren na een periode
van opgang van de conjunctuur bij conjuncturele neergang de publieke uitgaven
terug te brengen, waardoor de effecten van de conjunctuur versterkt worden.
De beleidsrichting van overschotten op het overheidsbudget van enige Scandinavische
landen, waarvan de Miljoenennota melding maakt, is in dit verband een voor
ons land interessant voorbeeld.In het licht van het voorgaande is het de Raad opgevallen dat het feitelijk
financieringstekort van 2005 op 2006 niet afneemt terwijl de economische groei
volgend jaar, naar verwachting, een duidelijk herstel vertoont: van 0,5%
in 2005 naar 2,5% in 2006. De berekeningen over het onderliggende structurele
tekort tonen aan dat dit zelfs toeneemt van -0,6% dit jaar naar -0,9%
volgend jaar. Het kabinet heeft een evenwicht willen aanbrengen tussen begrotingsconsolidatie,
versterking van de economische structuur en conjunctuurherstel, zo schetst
paragraaf 1.2 van de Miljoenennota. Het is weliswaar niet geheel onbegrijpelijk
dat koopkrachtherstel in deze afweging een krachtige impuls krijgt na de moeilijke
jaren die achter ons liggen, en het onzekere jaar dat voor ons ligt. Niettemin
is volgens de Raad het gevaar niet denkbeeldig dat thans een richting wordt
ingeslagen waarin conjunctureel herstel op de overheidsbegroting onvoldoende
wordt aangewend voor verbetering van het begrotingssaldo. Dit gevaar lijkt
zich gelijk al in het eerste jaar van voorzichtig conjunctureel herstel voor
te doen, zo blijkt uit de Miljoenennota 2006. De MEV typeert het beleid als «licht
expansief».2Een opgaande conjunctuur leent zich bovendien beter dan een neergaande
voor het doorvoeren van structuurhervormingen. De Raad gaat daar in deel III
van dit advies nader op in. Wat betreft de maatvoering van de budgettaire
intensivering voor 2006 voor enerzijds koopkrachtondersteuning en anderzijds
structuurversterking is het de Raad opgevallen dat structureel 2,6 miljard
euro wordt uitgetrokken voor koopkrachtondersteuning terwijl de 2,3 miljard
euro die is voorzien voor structuurversterking zijn bedoeld als incidentele
uitgaven die bovendien geleidelijk over een reeks van jaren beschikbaar komen.
De Raad adviseert aan te geven welk deel van deze 2,3 miljard euro in 2006
beschikbaar komt.De Raad beveelt aan dat de regering nader toelicht hoe de stabilisatie
van het feitelijk tekort en de oploop in het structurele tekort van 2005 naar
2006 zich verhouden tot het belang van het jaar op jaar verbeteren van het
saldo van de overheidsfinanciën in tijden van economische opleving. Daarenboven
adviseert de Raad, op basis van recente inzichten in omvang en duur van de
conjunctuurschommelingen, te onderzoeken welke omvang het overschot op het
overheidsbudget zal dienen te hebben om de komende jaren rust te creëren
in de overheidsfinanciën door tegenwicht te bieden tegen de conjunctuurschommelingen.De functie van het overheidsbudget in een beweeglijke conjunctuurDe Raad van State beveelt aan in economische goede tijden geleidelijk
een overschot te creëren. De Raad vraagt zich daarbij af hoe de stabilisatie
van het feitelijke EMU-tekort in 2005 en 2006 en de lichte oploop in het structurele
saldo in 2006 past bij het verwachte conjuncturele herstel.De regering onderschrijft de noodzaak van het geleidelijk streven naar
een begrotingsoverschot op de middellange termijn, al biedt het bereiken van
zelfs een ruim begrotingsoverschot in economisch goede tijden nog geen garantie
voor het vermijden van ingrepen in economische slechte tijden, zoals de ervaring
van de afgelopen jaren heeft geleerd. De doelstelling voor het structurele
tekort van 0,5% BBP aan het eind van de kabinetsperiode is afgeleid
van het structurele saldo dat op middellange termijn nodig is om de houdbaarheid
van de overheidsfinanciën te waarborgen. Hiernaar wordt nu ook expliciet
verwezen in de tekst van de Miljoenennota. Deze doelstelling impliceert
dat het feitelijk saldo een overschot moet vertonen in economisch goede tijden.Bij het interpreteren van het structurele saldo dient evenwel rekening
te worden gehouden met het volatiele karakter van deze maatstaf. Daarbij moet
worden gewaakt voor «fine-tuning»
van het begrotingsbeleid. De ervaring leert immers dat de verwachtingen ten
aanzien van de economische groei vaak niet uitkomen, zoals ook in box 4.5.1 «Trendmatig
begrotingsbeleid en conjunctuur» en in hoofdstuk 2 beschreven. Voorgaande
impliceert dat niet zozeer het beloop van het structurele tekort van jaar
op jaar dient te worden bezien als wel het beloop op middellange termijn.Daarbij valt op dat het structurele tekort volgens de huidige door de
Europese Commissie gehanteerde methode daalt met gemiddeld ruim 0,5%
BBP per jaar gedurende de kabinetsperiode tot dusverre, zoals beschreven in
hoofdstukken 1 en 4 van de Miljoenennota. Dat is in lijn met de Europese regels
uit het nieuwe Stabiliteits- en groeipact. Het niveau van het structurele
tekort voldoet in 2006 ook al (bijna) aan de middellange-termijn-doelstelling
die de Ecofin Raad naar verwachting voor Nederland zal hanteren, te weten
een structureel tekort van 0,5% à 1% BBP.De lichte oploop die in de huidige Commissie-methode nog te zien is in
het structurele tekort van 2005 op 2006, verandert in een verdere daling van
het structurele tekort in 2006 als rekening wordt gehouden met de vertraagde
doorwerking van de conjunctuur op de overheidsfinanciën en daarmee op
het feitelijke en structurele saldo. Zoals in paragraaf 4.4 van de Miljoenennota
is beschreven, stelt de OESO dat het economisch meer zinvol is hier expliciet
rekening mee te houden en overweegt de Europese Commissie deze methode –
die het CPB eerder al hanteerde – over te nemen.De Raad geeft aan dat het begrijpelijk is dat de regering heeft gezocht
naar een evenwicht tussen begrotingsconsolidatie, versterking van de economische
structuur en conjunctuurherstel. Daarbij kan wat de regering betreft worden
aangetekend dat het voorspelde conjuncturele herstel voor 2006 nog niet betekent
dat de economisch goede tijden zijn aangebroken met betrekking tot de overheidsfinanciën.
De conjunctuur heeft nog steeds een negatief effect op het saldo in 2006.Dat neemt niet weg dat de regering de zorg deelt van de Raad van State
ten aanzien van de noodzaak voor verdere begrotingsdiscipline. In paragraaf 4.5
van de Miljoenennota wordt hier ook expliciet aan gerefereerd.De regering is voornemens om conform het advies van de Raad de Studiegroep
Begrotingsruimte te vragen om aan te geven welke afwegingen een volgende regering
kan maken bij het bepalen van een begrotingssaldo voor de periode 2007–2011.
Vertrekpunt van de analyse is de houdbaarheid van de overheidsfinanciën
op de lange termijn, waarbij de Studiegroep gebruik kan maken van de lange
termijn sommen van het Centraal Planbureau (CPB). De conjunctuurgevoeligheid
van de begroting zal daarbij ook expliciet aan de orde moeten worden gesteld.
Zoals de Raad suggereert, is de ervaring van enige Scandinavische landen in
dit verband een interessant voorbeeld ten aanzien van de beleidsrichting van
overschotten op het overheidsbudget.In lijn met het advies van de Raad zal in hoofdstukken 1 en 4 worden aangegeven
welk deel van de 2,3 miljard euro die via het FES additioneel beschikbaar
komt, in 2006 wordt besteed (te weten 0,6 miljard euro).4. Omvang en samenstelling van de collectieve uitgavenBeide adviezen, zoals hierboven uiteengezet – ga op de middellange
termijn uit van een realistische inschatting van de (vermoedelijk beperktere)
economische groei en maak een begin met het verbeteren van het begrotingssaldo
in een periode van conjunctureel herstel – dwingen tot het kritisch
afwegen van bestaande collectieve uitgaven tegenover de prioriteiten die voor
de komende jaren moeten worden gesteld. Deze noodzaak klemt temeer gelet op het overtuigende en indringende beeld
dat in hoofdstuk 2 van de Miljoenennota 2006 wordt geschetst van de nieuwe
uitdagingen waarvoor onze samenleving staat: vergrijzing, globalisering, immigratie,
gewijzigde patronen in arbeidsparticipatie, bij een gemiddeld aanzienlijk
verbeterde welvaartssituatie. Concreet heeft het kabinet in de begroting 2006
besloten tot intensiveren van de uitgaven voor kennis/onderwijs/innovatie/milieu
(waaronder duurzame energie) en arbeidsmarkt (waaronder kinderopvang). Deze
intensiveringen laten zich goed verstaan tegen de achtergrond van de analyse
van de toekomstige uitdagingen. De Raad meent dat voor een goed beeld deze
intensiveringen ook moeten worden afgezet tegen de trendmatige ontwikkeling
van uitgaven voor onderwijs en infrastructuur in de afgelopen 35 jaar, die
als percentage van het BBP terugliepen, terwijl die voor de zorg en voor sociale
zekerheid zijn gestegen.1a. De Raad onderkent dat reeds aanzienlijke aanpassingen zijn doorgevoerd
(en deels nog in uitvoering zijn) op het terrein van de sociale zekerheid
en zorg. Het is de Raad in dit verband opgevallen dat de Miljoenennota met
enig enthousiasme aandacht vraagt voor, wat wordt genoemd, een nieuw Europees
model waarin, samengevat, collectieve voorzieningen niet meer de functie van «bezemwagen»
hebben voor iedereen, maar meer toegespitst moeten worden; uniformiteit dient
plaats te maken voor flexibiliteit; betuttelen via regels voor meer nadruk
op eigen verantwoordelijkheid en beschermen voor activeren (paragraaf 2.4).In de thans voorliggende Miljoenennota 2006 krijgt dit nieuwe Europese
model onvoldoende uitwerking, terwijl er wel analyses in zijn opgenomen die
daartoe aanleiding geven. Het is de Raad in dit verband niet ontgaan dat de
Miljoenennota aandacht vraagt voor de welvaartsontwikkeling in ons land: een,
ruwweg aangeduid, gemiddeld een verviervoudiging van de reële welvaart
per persoon sinds 1950. Gewezen wordt in het bijzonder op de positie van steeds
grotere groepen ouderen met een aanvullend pensioen. Er is een zekere spanning
tussen deze welvaartsontwikkeling enerzijds en anderzijds het omvangrijke,
en op onderdelen nog steeds toenemende beslag op collectieve middelen uit
hoofde van collectieve zorg, sociale zekerheid en volkshuisvesting en het
achterblijven van collectieve uitgaven aan onderwijs, infrastructuur, milieu
en cultuur.Het is de Raad opgevallen dat de Miljoenennota op mogelijke consequenties
van het beschreven nieuwe Europese model niet ingaat. In het licht van de
noodzaak tot aanpassing van de collectieve uitgaven en de analyses die in
de Miljoenennota worden gegeven van de welvaartsontwikkeling van verschillende
groepen, kan bijvoorbeeld de vraag worden gesteld of in de toekomst wettelijke
waarborgen voor inkomensafhankelijke sociale zekerheidsregelingen nog wel
passen in het streven naar het vergroten van de eigen verantwoordelijkheid
van burgers en hun organisaties. Zou een wettelijk gegarandeerde voorziening
op minimumniveau hier niet kunnen volstaan voor die risico's waarvoor
men zich net zo goed in CAO-verband kan verzekeren? Gegeven de beschreven
welvaartsontwikkeling kan bovendien bezien worden waar het profijtbeginsel
op een verantwoorde wijze meer dan thans toegepast kan worden. Meer in het
algemeen vraagt de Raad, evenals vorig jaar, naar de balans in de lastenverdeling
tussen de verschillende groepen (zoals jonge en oudere werknemers en gepensioneerden;
werkenden en niet-werkenden). In de sfeer van de collectieve zorg komt, in
lijn met het nieuwe Europese model, de vraag op, op welke wijze bestaande
collectieve voorzieningen die voor een ieder gelden, meer toegespitst dienen
te worden op diegenen die daar niet zelf in kunnen voorzien. De Raad adviseert
de consequenties aan te geven van het bepleite nieuwe Europese model voor
aanpassingen in de collectieve zorg en de sociale zekerheid.b. Omvang en samenstelling van de overheidsbegroting zijn in hoge mate
afhankelijk van ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. De CPB studie «Vier
vergezichten» toont aan dat de potentiële economische groei hiervan
eveneens sterk afhankelijk is.In dit verband vraagt de Raad aandacht voor de arbeidsparticipatie voor
in het bijzonder lager opgeleiden, van wie op dit moment een groot deel van
allochtone afkomst is. Dikwijls staat een ontoereikende scholing toetreding
tot de arbeidsmarkt in de weg: de productiviteit is dan te gering om te kunnen
voldoen aan de kosten van ten minste het wettelijk minimumloon. De Raad heeft in zijn advies over de Miljoenennota 2005 het kabinet in overweging
gegeven de wettelijke garantie inzake het minimumloonniveau te vervangen door
een inkomenstoeslag tot het geldende wettelijk minimuminkomen, waardoor het
mogelijk wordt gemaakt werk aan te bieden en te aanvaarden tegen een lager
loon dan het huidige wettelijk minimum.1 Zo mogelijk
dient aan die toeslag een plicht tot (bij)scholing te worden gekoppeld. De
Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft in de nota Nieuwe Accenten
voor Werk en Inkomen zijn zorg geuit over een dreigende onderklasse van 30%
van de beroepsbevolking, die tot de onderkant van de arbeidsmarkt moet worden
gerekend vanwege een beperkte scholing.2 De Raad
beveelt aan de gedachte van een andere, meer activerende, minimumloonbescherming
opnieuw te overwegen, gegeven de nieuwe recente analyses van de problematiek
van grote groepen werknemers aan de onderkant van de arbeidsmarkt.c. De verhouding van vraag en aanbod in de sector van de volkshuisvesting
is kwantitatief noch kwalitatief in balans. Enerzijds is de sector huurwoningen
nog steeds in sterke mate gereguleerd, anderzijds heeft in de sector koopwoningen
de fiscale aftrek van hypotheekrente een sterk verhogend effect op de prijs
van koopwoningen. Deze bijzondere fiscale behandeling van koopwoningen wijkt
bovendien sterk af van hetgeen in het buitenland geldt. Een en ander heeft
tot gevolg dat er onvoldoende doorstroming plaatsvindt. De hoge prijs van
koopwoningen maakt het voor woningzoekenden die nieuwkomers zijn op de woningmarkt
(«starters») dikwijls moeilijk zo niet onmogelijk zich te voorzien
van een geschikte woonruimte.Waar op andere terreinen de afgelopen jaren ingrijpende en dikwijls niet
populaire beleidsaanpassingen zijn doorgevoerd, is dat in de sector van de
volkshuisvesting tot nu toe onvoldoende gebeurd. De sector vertoont voor wat
betreft het huurbeleid en de financiering van eigen woningen nog volop de
trekken van een afgeschermde sector.In de huursector is een voorzichtig begin gemaakt met het liberaliseren
van het huurbeleid, onder voorwaarde van voldoende nieuwbouw. Het beleid inzake
de fiscale aftrekbaarheid van hypotheeklasten kenmerkt zich nog steeds door
onvoldoende aanpassing; dit gemis wordt steeds klemmender gelet op de verstorende
effecten ervan op de woningmarkt, de belasting voor het overheidsbudget die
bij een mogelijke rentestijging fors verder zal toenemen, alsmede de niet
vol te houden afwijking ten opzichte van andere Europese landen. Naarmate
langer wordt gewacht met de onvermijdelijke aanpassing, waarvan de noodzaak
inmiddels breder wordt onderkend, zullen de (tijdelijk) negatieve effecten
van die aanpassing groter worden.Wanneer evenwel op korte termijn gekozen wordt voor een geleidelijk door
te voeren substantiële aanpassing van dit beleid, waartoe de Raad adviseert,
dan mag verwacht worden dat de effecten daarvan op het ontluikende economische
herstel gering zullen zijn. Bovendien leent een periode van opgaande conjunctuur
zich bij uitstek voor een onvermijdelijke beleidsaanpassing op een zo gevoelig
terrein als de fiscale hypotheekrenteaftrek.Omvang en samenstelling van de collectieve uitgavenDe Raad roept op tot een kritische afweging van de collectieve uitgaven
tegenover de prioriteiten die voor komende jaren moeten worden gesteld. De
Raad constateert terecht dat de uitgaven aan onderwijs en infrastructuur als
percentage van het BBP momenteel lager zijn dan 35 jaar geleden, terwijl die
voor zorg en sociale zekerheid juist hoger zijn. Het lijkt echter niet terecht
om hier te spreken van een «trendmatige ontwikkeling». In procenten
BBP waren de uitgaven aan sociale zekerheid het hoogst in het begin van de
jaren '90 (ongeveer 16 procent van het BBP). Sindsdien is er een duidelijke
daling zichtbaar (naar ongeveer 12 procent BBP). Voor infrastructuur geldt
een omgekeerde beweging: juist in het begin van de jaren '90 waren de
collectieve uitgaven het laagst (in procenten BBP), maar sindsdien is een
stijging waarneembaar. De uitgaven aan onderwijs zijn al lange tijd relatief
stabiel (in procenten BBP) en laten recent juist een lichte stijging zien.
De uitgaven aan zorg, ten slotte, vertonen wél een trendmatige stijging.
Dit is een van de redenen voor de ingrijpende hervormingen in de zorg die
de regering heeft geïnitieerd. Hogere uitgaven aan zorg zijn overigens
niet per definitie slecht, in zoverre als ze een veranderende demografie en
veranderende preferenties van burgers reflecteren. De recente veranderingen in uitgaven in procenten BBP hebben plaatsgevonden
tegen de achtergrond van een dalende collectieve uitgavenquote: in 1993 bedroegen
de bruto (netto) collectieve uitgaven nog 58 (48) procent van het BBP, tegen
46 (41) procent in 2005. Het aandeel van de uitgaven aan zorg, onderwijs,
infrastructuur en veiligheid (de terreinen die maatschappelijk en politiek
prioriteit hebben) in de totale uitgaven is sterk gestegen. Hier past meteen
een belangrijke kanttekening. Uitgavenquotes zijn inputindicatoren. Het gaat
uiteindelijk om de geleverde prestaties.Nieuw Europees modelDe Raad adviseert verdere consequenties te trekken uit het «bepleite»
nieuwe Europese model voor aanpassingen in de collectieve zorg en de sociale
zekerheid. Allereerst past hier de kanttekening dat het «nieuwe Europese
model» een karakterisering is die volgt uit de in de Miljoenennota aangehaalde
studie van professor Aigigner. In deze analyse worden de ingezette hervormingen
door de auteur gekarakteriseerd als een «nieuw model». Dit model
moet dus allereerst worden gezien als een beschrijving van de in gang gezette
hervormingen, in plaats van een ideaalbeeld.De ingezette hervormingsagenda is aanzienlijk. Hervormingen in de Ziektewet,
WWB, WW, WAO, VUT, prepensioen en het zorgstelsel zijn onlangs van kracht
geworden of worden komend jaar doorgevoerd. Met veel (maar niet alle) van
deze maatregelen loopt Nederland binnen Europa voorop. De vruchten van de
hervormingen zullen in de komende jaren geplukt kunnen worden. Waar de Raad
oproept tot het trekken van verdere consequenties, zou de regering dit allereerst
willen opvatten als ondersteuning van het ingezette beleid. De overwegingen
van de Raad over verdere toepassing van het profijtbeginsel zijn zonder meer
uitdagend en inspirerend. Zoals gemeld in de Miljoenennota ziet de regering
2006 bovenal als het jaar van de implementatie. De hervormingsagenda is zeer
omvangrijk en dit wordt door de burger ook zo ervaren zoals de Raad in zijn
advies benadrukt. De Miljoenennota 2006 is daarom volgens de regering ook
niet de juiste plek voor hypothetische bespiegelingen over de toekomstige
rol van de overheid. Wel dient de overheid zijn eigen taak en rol continu
kritisch te bezien. Bij dit proces kunnen de overweging van de Raad zeer behulpzaam
zijn.Net als vorig jaar gaat de Raad in op de lastenverdeling tussen verschillende
groepen. De regering is van mening dat met de voorliggende begroting een evenwichtige
verdeling tussen de verschillende groepen wordt bereikt. Bijzonder aandachtspunt
is de lastenverdeling tussen verschillende generaties. Voor de regering is
het niet acceptabel om de rekening van de vergrijzing door te schuiven naar
de toekomst. De lastenverdeling tussen verschillende groepen door de tijd
heen zal nadrukkelijk aan de orde komen in de actualisering van de vergrijzingsstudie
uit 2000 (Ageing in the Netherlands) van het CPB, die rond de jaarwisseling
gereed zal komen. De berekeningen van het CPB vormen een belangrijke input
voor de beraadslagingen van de Studiegroep Begrotingsruimte.MinimumloonDe Raad beveelt aan de gedachte van een andere, meer activerende minimumloonbescherming
opnieuw te overwegen, gegeven de nieuwe recente analyse van de problematiek
van grote groepen werknemers aan de onderkant van de arbeidsmarkt. De regering
deelt de opvatting dat de positie van laaggekwalificeerde werknemers bijzonder
veel aandacht vraagt. De door de Raad genoemde beleidsoptie (het vervangen
van het minimumloon door een inkomenstoeslag tot het minimumloonniveau, eventueel
gecombineerd met een plicht tot bijscholing) is interessant. De Raad gaat
wel voorbij aan de armoedevaleffecten die het voorstel met zich brengt. Op
dit moment is de algemene beleidslijn van de regering dat werken onder het
minimumloon niet mogelijk is. In specifieke gevallen (bij grote afstand tot
de arbeidsmarkt) kan van deze beleidslijn worden afgeweken, bijvoorbeeld bij
werk met behoud van (bijstand-)uitkering.De regering deelt het door de Raad beoogde doel (meer activerend beleid
gericht op de onderkant van de arbeidsmarkt). De hervormingen in de WW en
de WWB (waar overigens onder andere ook loonkostensubsidies tot de mogelijkheden
behoren) en de investeringen ten behoeve van het beter praktijkgerichte onderwijs
in het VMBO dragen daar ook aan bij.HypotheekrenteaftrekDe Raad adviseert op korte termijn te kiezen voor een geleidelijk door
te voeren substantiële aanpassing van het beleid inzake de fiscale aftrekbaarheid
van hypotheeklasten. De regering merkt op dat de afgelopen jaren al diverse
aanpassingen van dit beleid zijn doorgevoerd. Zo zijn rentebetalingen van
hypotheekschulden ter bekostiging van consumptieve uitgaven in het geheel
niet meer aftrekbaar. Bovendien is de maximale duur van de aftrekbaarheid
van hypotheekrente beperkt tot een periode van 30 jaar. Ook is de hypotheekrenteaftrek
enkel nog mogelijk voor de eerste eigen woning. De tweede woning is ondergebracht
in box 3. In 2004 is een bijleenregeling geïntroduceerd die beoogt te
bewerkstelligen dat de opbrengst van een eigen woning na aflossing van de
op die woning betrekking hebbende schuld wordt aangewend ter verwerving van
de volgende eigen woning. Met deze maatregelen wordt oneigenlijk gebruik tegengegaan
en wordt de hypotheekrenteaftrek beter toegespitst op de financiering van
de eigen woning als middel ter bevordering van het eigenwoningbezit. De regering
ziet in de recente ontwikkelingen geen aanleiding om de uitgangspunten en
het gevoerde beleid ten aanzien van de hypotheekrenteaftrek te heroverwegen.5. Ten slotteDe Miljoenennota geeft de budgettaire afwegingen weer van wat de regering
economisch noodzakelijk, politiek wenselijk en maatschappelijk haalbaar acht.
Het uiteindelijke succes van dit voorgestelde beleid is niet alleen afhankelijk
van de uitkomst van deze politieke afwegingen, maar ook van de kwaliteit en
effectiviteit van de uitvoering van publieke voorzieningen, voor de financiering
waarvan de Miljoenennota tal van voorstellen bevat. Dit bepaalt in belangrijke
mate het vertrouwen van de burgers in de overheid. In de politieke afweging
zal ook hiervoor aandacht moeten zijn. De Miljoenennota gaat amper in op dit
belang van een vertrouwenwekkende uitvoering van wat wordt voorgesteld. De
Raad adviseert hierin alsnog te voorzien.Ten slotteIn de Miljoenennota wordt op verschillende plekken stilgestaan bij het
belang van 2006 als «jaar van implementatie». De Raad adviseert
de regering om in de Miljoenennota alsnog in te gaan op het belang van een
vertrouwenwekkende uitvoering van wat wordt voorgesteld. De regering is echter
van mening dat vertrouwen niet wordt gewonnen door erover te schrijven. Vertrouwen
moet verdiend worden. De regering zet zich tot het uiterste in voor een zorgvuldige
uitvoering van de geplande hervormingen.De Raad van State geeft U in overweging het hierbij gaande ontwerp van
de Miljoenennota 2006 te zenden aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal, nadat
aan het vorenstaande aandacht zal zijn geschonken.De Vice-President van de Raad van State,H. D. Tjeenk WillinkIn gevolge de door Uwe majesteit bij besluit van 6 maart 1992, no. 92.002038,
verleende machtiging zal ondergetekende de begrotingstukken voor het dienstjaar
2006 op dinsdag 20 september 2005 aanbieden aan de Tweede Kamer de Staten-Generaal.De Minister van Financiën,G. ZalmXNoot1Overigens blijft behoedzaamheid geboden: zo gaat de begroting 2006 uit
van een olieprijs van 50 dollar per vat; een hoger prijspeil van 65 dollar
per vat impliceert, zo blijkt uit de in de Macro Economische Verkenning 2006
(MEV) van het Centraal Planbureau (CPB) opgenomen onzekerheidsvariant, een
0,6% lagere groei Bruto Binnenlands Product (BBP) ten opzichte van
de 2½% waar thans van wordt uitgegaan.XNoot2Miljoenennota 2006, hoofdstuk 2, box 2.2.1.XNoot1Organisation for Economic Co-operation and Development, Economic Survey
of the Euro area, juli 2005.XNoot2CPB, Vier vergezichten op Nederland -Productie, arbeid en sectorstructuur
in vier scenario's tot 2040, november 2004.XNoot1De Miljoenennota 2006 verantwoordt in box 4.5.1. het gevoerde beleid vanaf 2003: «Vanuit
conjunctureel oogpunt was de timing niet ideaal. Het was echter op dat moment
wel de meest verantwoorde keuze. Uitstel van beleid zou onzekerheid hebben
gecreëerd».XNoot2Adviezen Raad van State op Miljoenennota's 2004 en 2005.XNoot1De Raad neemt aan dat, gelet op gewijzigde omstandigheden, het CPB t.b.v.
een volgende kabinetsperiode met actuele berekeningen komt omtrent structureel
houdbare overheidsfinanciën, mede gelet op demografische ontwikkelingen. XNoot2CPB, Macro Economische Verkenning 2006, blz. 26.XNoot1Het CPB Memorandum nr. 74, De nieuwe CPB-tabellen over de collectieve
sector, september 2003; dit memorandum geeft een overzicht over de uitgaven
in de periode 1970–2004. Voor onderwijs liepen de uitgaven uitgedrukt
in procentpunten BBP terug van 6% naar 5,2% (een en ander nog
afgezien van de verschuiving in aanwending van de middelen van directe naar
indirecte bestedingen, zoals het onderzoek van de Onderwijsraad (Bureaucratisering
in het onderwijs, suggesties voor de beleidsagenda, april 2004) heeft aangetoond);
over dezelfde periode liepen de uitgaven voor infrastructuur terug van 2.8%
naar 2%. Daartegenover staat de ontwikkeling van enkele andere categorieën
collectieve uitgaven sinds 1970: de collectieve uitgaven voor zorg zijn toegenomen
van 2.8% tot 7.6% BBP in 2004 terwijl de kosten van de vergrijzing
nog moeten komen. De collectieve uitgaven voor sociale zekerheid zijn van
11.5% in 1970 opgelopen via 17,3% in l985 naar 12,3%
in 2004.XNoot1Kamerstukken II 2004/05, 29 800, nr. 28, blz. 7–8.XNoot2Kamerstukken II 2004/05, 29 804, nr. 1. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30300-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl