Landenbeleid structurele bilaterale hulp; Brief minister over positie van Zambia, Rwanda, Ethiopië en Eritrea
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26433, nr. 26

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

14-09-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26433 nr. 26

11-09-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamZAMBIASamenvatting en conclusieAchtergrond en overwegingenConsultatieve GroepZCCMPoverty Reduction and Growth FacilityGoed BestuurRol in de regioRWANDASamenvatting en conclusieAchtergrond en overwegingenNederlandse steun aan RwandaBinnenlands bestuurEconomische ontwikkelingenRegionale ontwikkelingenETHIOPIË EN ERITREASamenvatting en conclusieAchtergrondEthiopiëEritreaPlan van aanpakOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26433Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 40 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 433Landenbeleid structurele bilaterale hulpnr. 26BRIEF VAN DE MINISTER VOOR ONTWIKKELINGSSAMENWERKING A.I.Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 11 september 2000Op 26 februari 1999 heb ik uw Kamer geïnformeerd over de voorstellen
van het Kabinet om de structurele bilaterale betrekkingen op het gebied van
ontwikkelingssamenwerking te concentreren op een beperkt aantal landen. Tijdens
het overleg met uw Kamer op 28 juni 1999 over de landenkeuze voor de bilaterale
hulp is onder meer afgesproken om na een jaar de situatie met betrekking tot
Zambia en Rwanda te heroverwegen. De regering neemt, na zorgvuldige afweging,
thans een positief standpunt in ten aanzien van de onvoorwaardelijke plaatsing
van Zambia op de landenlijst en het toevoegen van Rwanda (vooralsnog niet
op deze lijst geplaatst) aan deze lijst, waarover ik u middels deze brief
uitvoerig zal informeren. Tevens zal ik u in deze brief informeren over het
standpunt van de regering ten aanzien van de positie van Ethiopië en
Eritrea op deze lijst, zoals was toegezegd in de brief aan uw Kamer van 10
november 1999.ZAMBIASamenvatting en conclusieNa ampele overwegingen is de regering van mening dat het voorbehoud ten
aanzien van Zambia ingetrokken moet worden en dat dit land volwaardig op de
17+4 landenlijst kan worden geplaatst. Dit op grond van de positieve politieke
en economische ontwikkelingen die zich het afgelopen jaar in Zambia hebben
voorgedaan. De stabiliserende rol die Zambia in de Zuidelijk Afrikaanse regio
speelt heeft bij de besluitvorming mede een belangrijke rol gespeeld.Achtergrond en overwegingenZambia werd in 1999 onder voorbehoud op de lijst geplaatst van de 17+4
landen waarmee Nederland een bilaterale structurele ontwikkelingssamenwerkingsrelatie
onderhoudt. Mede na overleg met uw Kamer werd besloten het land
een jaar lang intensief te monitoren op een aantal criteria, te weten:– de privatisering van de staatskopermijnen ZCCM.– het on track blijven met het structurele
aanpassingsprogramma van het IMF.– voortgang op het gebied van goed bestuur, met name op het vlak
van corruptiebestrijding, verbetering van de situatie in de gevangenissen
en het politie-optreden (law enforcement).Op 9 juni jl. heb ik de Kamer een brief gestuurd waarin ik reeds aangaf
een positieve trend waar te nemen in Zambia, maar een aantal ontwikkelingen
te willen afwachten. Inmiddels is meer duidelijkheid verkregen over de punten
die ik in deze brief vermeldde: de Consultatieve Groep heeft plaatsgevonden
en is positief verlopen, de discussie in de IMF-Board over de Poverty Reduction
and Growth Facility en het (ook in de Wereldbank-Board besproken) Interim
Poverty Reduction Strategy Paper is met positief resultaat afgerond. Tevens
is ten aanzien van goed bestuur een aantal stappen in de goede richting gezet.Hieronder volgt een overzicht van de meest recente ontwikkelingen alsmede
van de overwegingen die meespelen in het besluitvormingsproces ten aanzien
van Zambia.Consultatieve GroepDe 12e vergadering van de Consultatieve Groep (CG) vond in juli jl., voor
de eerste keer in Zambia zelf, plaats. Ondanks Zambia's magere economische
prestaties in 1999 was de sfeer betrekkelijk optimistisch door de verkoop
van de ZCCM, uitzicht op HIPC, de lancering van het Good Governance programma
en een dialoog met de civil society. Opmerkelijk was de zeer open discussie
tussen afgevaardigden van de civil society, NGO's, parlementariërs en
de donorgemeenschap, waarbij behalve voor armoedebestrijding, macro-economisch
beleid en goed bestuur nadrukkelijk aandacht was voor de rol van de private
sector als motor van toekomstige economische ontwikkeling. De noodzaak van
onmiddellijke actie ter bestrijding van HIV/AIDS is tijdens deze CG uitgebreid
besproken.De donoren benadrukten het belang van actieve uitvoering van de op tafel
liggende beleidsplannen.ZCCMEind maart 2000 zijn de staatskopermijnen ZCCM definitief overgedragen
aan het Zuid Afrikaanse bedrijf Anglo American Corporation. Dit is voor de
Zambiaanse economie een zeer belangrijk winstpunt, omdat fondsen die voorheen
aan de grote verliezen van de ZCCM werden besteed nu vrijkomen voor besteding
ten behoeve van de ontwikkeling van de economie en aan armoedebestrijdingsprogramma's.
Daarnaast betekent de privatisering van de ZCCM mogelijk een belangrijke investeringsimpuls.Poverty Reduction and Growth FacilityOp 26 juli jl. heeft de Executive Board van het IMF de eerste review van
Zambia onder de Poverty Reduction and Growth Facility (PRGF, voorheen ESAF)
met positief resultaat afgerond. Het totale goedgekeurde programma omvat een
bedrag van 336,3 miljoen. USD. Tijdens deze Board, alsmede tijdens de Board
van de Wereldbank ruim een week later, werd tevens het concept-interim PRSP
(Poverty Reduction Strategy Paper) besproken. Het duidelijke commitment
van de regering aan armoedebestrijding werd verwelkomd.Zambia heeft de intentie om medio 2001 een volledig PRSP in te dienen.
Tijdens de Consultatieve Groep is een goede basis gelegd voor verdere samenwerking
met de civil society ter voorbereiding van het PRSP.Het IMF en de Wereldbank schatten in dat Zambia versneld zal kwalificeren
voor het «Highly Indebted Poor Countries«initiatief («HIPC
early case»). Dit zou een aanzienlijke verlichting betekenen van de –
toch nog zeer hoge – schuldendienst van Zambia.Goed BestuurMet de goedkeuring in maart jl. door het Zambiaanse Kabinet van het Goed
Bestuursprogramma is een aanzet gegeven tot daadwerkelijke voortgang op dit
terrein. In mei werd een eerste gesprek gevoerd met een groep donoren, waaronder
Nederland, over mogelijkheden tot ondersteuning.Een aantal, ook door Nederland en gelijkgezinde donoren, gewenste elementen
van dit programma is reeds in uitvoering genomen en daarom vermeldenswaard:– genderbeleid– AIDS/HIV beleid– voorbereiding van een nieuw mediabeleidTevens maak ik melding van twee positieve recente ontwikkelingen:– de foltercommissie (die beschuldigingen natrekt van personen die
na de couppoging van 1997 gevangen werden gezet) heeft inmiddels gerapporteerd
aan de President. Binnenkort zal het rapport samen met de reactie van de regering
bekend worden gemaakt.– de «money laundering bill» (belangrijk in het kader
van corruptiebestrijding) is op 17 juli aan het parlement ter bespreking voorgelegd,
voorafgegaan door een workshop voor parlementariërs waar het belang,
de consequenties en de werking van de wet werden toegelicht.In Zambia is sprake van een actieve NGO-wereld die ook in de komende jaren
de Zambiaanse regering zal aanspreken op haar, nu officiële en tastbare,
Goed Bestuurbeleid. De recente Consultatieve Groep heeft in dit opzicht zeker
een stimulerende werking gehad. Ook de verkiezingen in 2001 zullen voor Nederland
een ijkpunt vormen om de uitvoering van goed bestuur te beoordelen.In Zambia valt de ontwikkeling op het gebied van goed bestuur mede af
te lezen aan de samenwerking met en het functioneren van de vakministeries
in het kader van de sectorale benadering (SB). Met de SB is in Zambia sinds
enkele jaren de nodige ervaring opgedaan. Met name in de sectoren gezondheid
en onderwijs is er sprake van een grote mate van partnership tussen Zambia en haar ontwikkelingspartners. Nederland speelt daarin
een actieve rol. Op het gebied van rurale ontwikkeling is een sectorale benadering
in opbouw. Dit jaar zal een sectoranalyse door het Zambiaanse ministerie voor
Landbouw plaatsvinden. De donorcoördinatie in Zambia is sterk verbeterd,
en gelijkgezinde partners (o.a. in Utstein verband) ontplooien regelmatig
gezamenlijke initiatieven, bijvoorbeeld op het terrein van corruptiebestrijding.Rol in de regioDoorslaggevend voor veel partnerlanden om Zambia te blijven ondersteunen
is de stabiliserende rol die het land speelt in de Zuidelijk Afrikaanse
regio. Dit werd tijdens de Consultatieve Groep benadrukt. Omgeven door conflicten
en politieke onrust speelt Zambia waar mogelijk een constructieve rol (vredesproces
DRC Congo, bijdrage VN-vredesmissie in Sierra Leone). Het is zelf geen partij
bij deze conflicten. Ook binnenslands kent Zambia geen conflicten of noemenswaardige
onrust. Voor Nederland is dit in het kader van het Afrikabeleid, waarbinnen
aan conflictpreventie en stabiliteit veel belang wordt gehecht, een belangrijke
politieke reden om Zambia te blijven steunen.RWANDASamenvatting en conclusieNa zorgvuldige beraadslaging is de regering van mening dat Rwanda een
plaats dient te krijgen op de lijst van landen waarmee Nederland een bilaterale
structurele OS-relatie onderhoudt. De besluitvorming ten aanzien van Rwanda
is niettemin complex: enerzijds rechtvaardigen zowel de richting als het momentum
van het ontwikkelingsproces in Rwanda intensieve ondersteuning en plaatsing
op de 17+4 lijst, anderzijds baart de betrokkenheid van Rwanda bij het conflict
in de DR Congo zorgen.Rwanda heeft evenwel aangegeven volledig te willen meewerken aan de uitvoering
van het tussen betrokken partijen gesloten Lusaka-accoord.Achtergrond en overwegingenNederlandse steun aan RwandaNederland verleent sedert 1994 substantiële steun aan Rwanda, met
als doel bij te dragen aan een proces van stabilisering in het land en de
regio, teneinde de kans op een herhaling van de gebeurtenissen in 1994 te
minimaliseren. Na de genocide in 1994 heeft Nederland een bedrag van 110 miljoen
USD toegekend aan Rwanda. Tot eind 1999 bestond de Nederlandse betrokkenheid
uit een programma gefinancierd uit noodhulpfondsen, waarbij de nadruk lag
op reintegratie en rehabilitatie, justitie, onderwijs, demobilisatie en later
ook decentralisatie.In de zomer van 1999 is Rwanda op de zogenaamde DMV-lijst (Democratisering,
Mensenrechten en Vredesopbouw) geplaatst. Tevens werd het land op de zogenaamde
invoegstrook van de 17+4 Landenlijst gevoegd, met als doel de situatie na
een jaar opnieuw te bezien. Het jaarbudget voor Rwanda is voor 2000 vastgesteld
op 50 miljoen NLG met als centrale thema's decentralisatie, justitie en mensenrechten.
De Nederlandse steun zal zich ook in de nabije toekomst op deze sectoren richten.Binnenlands bestuurRwanda heeft in de jaren na de genocide ontegenzeggelijk grote vooruitgang
geboekt op een aantal terreinen. De binnenlandse veiligheidssituatie kan inmiddels
als relatief stabiel worden gekenmerkt. De democratie komt stapsgewijs van
de grond, waarbij de (non-partij) verkiezingen op de twee laagste bestuurlijke
niveaus in maart 1999 als bemoedigend kunnen worden gekenmerkt. De regering
heeft een decentralisatieproces in gang gezet.Er resten Rwanda nog grote uitdagingen. Het land behoort tot de armste
in de wereld, terwijl de bevolking explosief groeit. De gevangenissen zitten
nog steeds overvol (waaronder 120 000 van betrokkenheid bij de genocide
verdachte gevangenen) en het gebrek aan kader en faciliteiten van het juridische
apparaat is schrijnend. Onder deze omstandigheden kan men zeggen dat Rwanda
een prestatie heeft geleverd door in een 1500-tal gevallen tot
afwikkeling van de rechtsgang te komen van acceptabele kwaliteit. De invoering
van het Gacaca-systeem (gebaseerd op traditionele volksrechtspraak) voor lichtere
categorieën verdachten van de genocide zal dit proces versnellen. Hoewel
er risico's aan dit systeem van lokale rechtspraak zitten, is onder de huidige
omstandigheden geen alternatief denkbaar. Behalve rechtspraak dient Gacaca
ook een bijdrage te leveren aan het proces van verzoening op lokaal niveau.
De mensenrechtensituatie binnen Rwanda is nog onvoldoende. Wel zijn er signalen
dat de overheid klachten op dit terrein serieus neemt.Economische ontwikkelingenDe economie van Rwanda is gebaseerd op kleinschalige landbouw, die het
niveau van zelfvoorziening nauwelijks ontstijgt. De stap naar agro-industrie
en grootschaliger, moderne landbouw zal zeer veel investeringen vereisen gezien
het lage opleidingsniveau, de fysieke gesteldheid van het landschap en de
traditioneel verspreide bewoning op het platteland. Rwanda beschikt verder
nauwelijks over natuurlijke hulpbronnen en human resource
development staat nog in de kinderschoenen. Met betrekking tot het
macro-economisch beleid kan worden opgemerkt dat volgens het IMF en de Wereldbank
Rwanda momenteel on track is. Hoewel enkele bijstellingen
en extra maatregelen op het gebied van o.a. economische groei, de begroting
en de militaire uitgaven noodzakelijk zijn, is het bereiken van het HIPC-decisionpoint
in november volgens het IMF en de Wereldbank haalbaar. De Rwandese regering
is intussen bezig met het opstellen van een interim Poverty Reduction Strategy
Paper.Regionale ontwikkelingenNederland erkent dat Rwanda legitieme veiligheidsproblemen heeft als gevolg
van de aanwezigheid van genocidaires in de DRC. Dit rechtvaardigt echter niet
de militaire betrokkenheid tot diep in de DRC. Het is moeilijk zicht te krijgen
op het aantal Rwandese troepen in de DRC, de kosten van deze militaire aanwezigheid
en de mensenrechtenschendingen in de door het Rwandese leger bezette gebieden
in Oost-Congo.Recent heb ik een brief gestuurd aan President Kagame van Rwanda, waarin
is gesteld dat een eventuele plaatsing van Rwanda op de lijst van 17 mede
afhankelijk zou zijn van de committering van Rwanda aan de uitvoering van
het Lusaka-akkoord. Ik heb President Kagame in deze brief persoonlijk aangesproken
een bijdrage te leveren aan vrede en stabiliteit in de regio. Daarnaast heb
ik benadrukt dat, hoewel Nederland begrip heeft voor de legitieme veiligheidseisen
van Rwanda, de betrokkenheid van Rwanda in de DRC niet buiten beschouwing
kan worden gelaten bij het nemen van een beslissing over de ontwikkelingssamenwerkingsrelatie
tussen Nederland en Rwanda op de lange termijn. President Kagame heeft hierop
teruggeschreven dat ook hij zeer veel belang hecht aan de uitvoering van het
Lusaka-akkoord en dat Rwanda haar verplichtingen in dit verband zal nakomen.
Essentieel voor Rwanda blijft echter de oplossing van de problematiek van
de genocidaires. De brief van President Kagame biedt mijns inziens voldoende
houvast voor een positieve beslissing voor wat betreft de plaatsing van Rwanda
op de landenlijst. Daarbij zal de militaire betrokkenheid van Rwanda in de
DR Congo uiteraard een ijkpunt blijven. Dat zal ook van invloed kunnen zijn
op de wijze waarop de ontwikkelingssamenwerkingsrelatie op langere termijn
wordt vormgegeven. Daarnaast ben ik van plan nog dit jaar naar Rwanda te reizen
om daar de dialoog met President Kagame voort te zetten.Tijdens de recente regionale Top op 14 en 15 augustus jl. in Lusaka werden
overigens met name van de kant van de DR Congo bezwaren ingebracht
tegen enkele onderdelen van het vorig jaar tussen partijen gesloten Lusaka-vredesaccoord.ETHIOPIË EN ERITREASamenvatting en conclusieDe regering is van oordeel dat, vanwege de thans bemoedigende voortgang
in het vredesproces, beide landen op de lijst van 17+4 samenwerkingslanden
kunnen worden gehandhaafd. Gezien de grote onzekerheden, zowel op het gebied
van de definitieve beëindiging van het conflict als ook op het gebied
van economisch en algemeen bestuur in beide landen, is het echter prematuur
om nu de grotendeels bevroren hulp geheel te hervatten. Een stapsgewijze benadering
lijkt op zijn plaats. De bevriezing blijft in eerste instantie gehandhaafd.
Bij positieve ontwikkelingen zal de hulp geleidelijk verder hervat worden
aan de hand van een pad van benchmarks en daarbij behorende beleidsmaatregelen.
Naar verwachting zal in de loop van volgend jaar duidelijk worden of de hulprelatie
geheel zal kunnen worden hersteld (ijkmoment september 2001).Mochten vijandelijkheden hervat worden, dan zal de ontwikkelingsrelatie
nader worden bezien. Ook indien in september 2001 mocht blijken dat de trends
op het gebied van goed beleid en goed bestuur onvoldoende positief zijn, zal
dit gevolgen hebben voor de hulprelatie.Binnen de kring van gelijkgezinde landen vindt zowel in Brussel als in
Addis Abeba overleg plaats om zoveel mogelijk gezamenlijk op te treden, dezelfde
benchmarks aan te houden en daar, zo mogelijk, dezelfde consequenties aan
te koppelen.AchtergrondIn februari 1999 zijn beide landen op de lijst van samenwerkingslanden
gezet vanwege de grote armoede, het relatief goede economisch beleid en een
situatie op het gebied van goed bestuur/democratisering, die weliswaar te
wensen over liet, doch waar voldoende voortgang in aan was te treffen. Wel
werd het open grensconflict tussen beide landen als extra aandachtspunt genoemd.
Indien de oorlogshandelingen niet op korte termijn zouden worden gestaakt,
zou ik tijdelijk, en eventueel gedeeltelijk, de bevriezing van de hulpgelden
aan beide landen overwegen. Vanwege het voortduren van dit conflict werd in
juni 1999 de hulp aan beide landen gedeeltelijk bevroren, hetgeen betekende
dat geen nieuwe committeringen aan de beide overheden werden gedaan. Nieuwe
toezeggingen konden uitsluitend aan NGO's worden gedaan. Aan uw Kamer heb
ik op 10 november 1999 per brief meegedeeld dat de dialoog met de overheid
in zowel Ethiopië als Eritrea over de sectorkeuze was stilgelegd. Indien
rond de zomer 2000 geen wezenlijke veranderingen in de politieke situatie
zouden optreden, zou ik de hulprelatie met beide landen heroverwegen.In het afgelopen jaar heeft het conflict lange tijd voortgesluimerd, waarbij
weinig tot geen vooruitgang werd geboekt in de vredesonderhandelingen. Dit
was te wijten aan een onverzoenlijke houding van beide landen, die versterkt
werd door de propaganda die zij tegen elkaar voerden. Omdat beide landen op
verschillende momenten te verwijten viel weinig te doen om tot een oplossing
te komen en zij zich weinig gelegen lieten liggen aan externe beïnvloeding,
is gedurende het hele jaar voor een evenwichtige opstelling naar beide landen
toe gekozen. Dit gold eveneens toen Ethiopië op 12 mei van dit jaar besloot
de betwiste gebieden terug te veroveren: alhoewel deze actie disproportioneel
genoemd kan worden, was het tegelijkertijd Eritrea geweest dat in 1998 een
offensief was begonnen. Door de hulp aan beide landen te bevriezen heb ik
een signaal gegeven dat het militair oplossen van het geschil
niet acceptabel is. Daarnaast heeft Nederland de bemiddelingsactiviteiten
van de Organisatie van Afrikaanse Eenheid (OAE) gesteund, dit gebeurde onder
meer via de betrokkenheid van EU Speciaal Vertegenwoordiger Serri. Ook heeft
Nederland in de persoon van de Permanent Vertegenwoordiger bij de Verenigde
Naties in New York deelgenomen aan een missie van de Veiligheidsraad naar
Ethiopië en Eritrea.Tijdens het Ethiopisch offensief van mei 2000 heeft Ethiopië binnen
enkele weken de betwiste gebieden op Eritrea heroverd. Op 18 juni jl. is een
staakt-het-vuren overeenkomst getekend. Deze overeenkomst betekent evenwel
nog niet dat er nu een allesomvattende vrede is. Er zijn nog enkele cruciale
kwesties die opgelost dienen te worden en de onderhandelingen over een vredesakkoord
verlopen moeizaam. Er is nog geen overeenstemming over de afbakening van de
grens tussen beide landen. Een deel van Eritrea is thans nog door Ethiopië
bezet. Het is daarom van belang dat er zo snel mogelijk een VN-Vredesmacht
wordt gestationeerd. De Veiligheidsraad heeft, ter voorbereiding op het voornemen
een VN-Vredesmissie naar Ethiopië en Eritrea te zenden, waarnemers naar
de regio gezonden. Op verzoek van de VN heeft Nederland een liaison officer beschikbaar gesteld, die als hoofd van het Military
Liaison Team in Asmara de taak heeft bij te dragen aan de voorbereiding van
een VN-Vredesmissie.De vraag is nu of een hervatting van de hulp, gezien de huidige politieke
ontwikkelingen, verantwoord is. Hieronder volgt een korte uiteenzetting van
de situatie in beide landen ten aanzien van de drie criteria die Nederland
hanteert om in aanmerking te komen voor een structurele bilaterale ontwikkelingsrelatie.EthiopiëEthiopië behoort tot de armste landen van de wereld. Na jaren van
hoge economische groeicijfers komen schattingen voor 1999/2000 uit op een
0-groei van het BNP, veroorzaakt door de oorlogsinspanningen, dalende koffieprijzen
en de droogte. Met 60 miljoen inwoners is Ethiopië het derde land in
Afrika qua bevolkingsgrootte: een factor die bij dit criterium niet uit het
oog mag worden verloren.Het economisch beleid van Ethiopië, dat goed te noemen was voor het
conflict, is na het uitbreken van de oorlog grotendeels ten dienste gesteld
van het conflict. De defensieuitgaven besloegen aan het einde van het conflict
ongeveer 30% van de begroting, hetgeen neerkomt op 8% van het BNP. De invloed
van de oorlog was economisch gezien kleiner dan in Eritrea; Ethiopië
heeft echter een veel kleinere gemeenschap in diaspora dan Eritrea, waardoor
het in grote problemen kwam om aan buitenlandse valuta te komen. Door een
dalende koffieprijs op de wereldmarkt werd deze situtatie verder verslechterd.
Verschillende protectionistische maatregelen waren hiervan het gevolg. Gezien
de goede reputatie van Ethiopië op het vlak van economisch beleid voor
het uitbreken van het conflict, is er toch reden voor positieve verwachtingen
indien het conflict daadwerkelijk wordt bijgelegd.Op het gebied van goed bestuur en democratisering is de situatie in Ethiopië
lastig. De centrale overheid heeft een geheel eigen visie op ownership, waarin niet partnership centraal
staat, maar meer een houding van «we laten ons niets gezeggen».
Ethiopië kent een grote etnische diversiteit, hetgeen spanningen met
zich brengt. In enkele regio's is sprake van gewapende oppositie. Ethiopië
leek voor het conflict op de goede weg: het decentralisatieproces kwam op
gang, wetgeving was grotendeels op orde en er was sprake van enige
politieke vrijheid. Het probleem zat – en zit – echter in de uitvoering:
wetten worden niet altijd nageleefd of uitgevoerd, de regering wordt teveel
door Tigrayers (de bevolkingsgroep die het Derg-regime verdreef) gedomineerd
met alle gevolgen van dien en de nieuwe lokale overheden hebben capaciteitsproblemen.
Daarbij is het maatschappelijk middenveld weinig ontwikkeld. Het conflict
heeft geleid tot ernstige schendingen van de mensenrechten, waaronder de deportatie
van vermoedelijk bijna 70 000 Eritreërs. Tegelijkertijd is echter
in de periode van het conflict ook sprake geweest van verbetering en kwam
er meer ruimte voor NGO's (ook NGO's op het gebied van mensenrechten), de
persvrijheid is vergroot en de laatste verkiezingen waren meer open dan in
1995, alhoewel nog lang niet perfect en zonder de mogelijkheid van officiële
georganiseerde buitenlandse verkiezingswaarneming. De oppositie erkent dat
ze zich gedurende deze verkiezingen op de kaart heeft kunnen zetten. Uiteraard
heeft de oorlog meegewerkt aan een grotere eensgezindheid in het land.EritreaOok Eritrea behoort tot één van de armste landen van de
wereld. Twee jaar van conflict hebben het land economisch zeer geschaad. De
meest realistische schatting komt uit op een 0-groei van het BNP voor 1999/2000.Het economisch beleid, dat vóór het conflict relatief goed
was, werd vrijwel volledig ten dienste gesteld van het conflict. Volgens cijfers
van het IMF (Artikel IV consultatie 1999) bedroegen de uitgaven voor defensie
in 1998 en 1999 23,5 respectievelijk 24,7% van het BNP. Dit is niet verwonderlijk,
met een leger van ongeveer 300 000 man op een bevolking van ongeveer
3,5 miljoen. Daarnaast zijn de indirecte economische kosten van een leger
van dergelijke grootte, alleen al vanwege de mankracht die aan andere sectoren
wordt onttrokken, aanzienlijk. Eritrea is in dit conflict op de been gebleven
door een bijdrage van ongeveer 300 miljoen USD per jaar dat is opgebracht
door de Eritreese gemeenschap in diaspora. Gezien het goede trackrecord dat
de Eritrese regering had op het gebied van economisch bestuur, zijn de verwachtingen
positief over het toekomstig economisch beleid in Eritrea, indien het conflict
daadwerkelijk beëindigd wordt en de regering zich weer zal concentreren
op ontwikkeling.Op het gebied van goed bestuur en democratisering valt ten opzichte van
begin 1999 weinig vooruitgang waar te nemen. De situatie op dat gebied was
reeds voor het conflict voor verbetering vatbaar. Eritrea, dat in 1993 officieel
onafhankelijk werd, is een tamelijk gesloten maatschappij met een centralistische
overheid, die wordt gedomineerd door ex-strijders uit de onafhankelijkheidsoorlog.
Het maatschappelijk middenveld is weinig ontwikkeld. Vlak voor het conflict
uitbrak, was er sprake van een opening, in de vorm van een voornemen om verkiezingen
te houden en een nieuwe grondwet in werking te doen treden. Deze grondwet
zou voorzien in grote verbeteringen op het vlak van burgerlijke en politieke
rechten. Dit proces kwam echter tot stilstand door het conflict met Ethiopië.
Naar verwachting zal dit proces weer op gang kunnen komen.Plan van aanpakHet is duidelijk dat beide landen op dit moment niet zonder meer kwalificeren
voor een plaats op de lijst van samenwerkingslanden. Het is echter naar mijn
mening een verkeerd politiek signaal om, na vorig jaar aan beide regeringen
te hebben gemeld dat de hulp aan overheden vanwege het conflict werd bevroren,
op dit moment de samenwerkingsrelatie te beëindigen terwijl de directe
aanleiding tot de bevriezing met het staakt-het-vuren voorlopig uit de weg
is geruimd. Bedacht moet worden dat het economisch beleid van
beide landen relatief goed was voor het conflict en dat de situatie op het
gebied van goed bestuur/democratisering in beweging was. Het is te verwachten
dat, indien het conflict inderdaad beëindigd is, het economisch beleid
weer zal verbeteren. Beide landen zullen dan wel hun defensieuitgaven naar
beneden moeten brengen. Gezien hun reputatie van voor het conflict mag verwacht
worden dat zij spoedig hun relatie met de Bretton Woods instellingen willen
herstellen. Op het gebied van goed bestuur/democratisering is het beeld minder
positief, maar enig optimisme is op zijn plaats. Voor Eritrea geldt dat door
het einde van het conflict het proces van opening weer hervat zal kunnen worden
en wellicht versneld, gezien het verlies van gezag bij de overheid na de nederlaag
tegen Ethiopië. Voor Ethiopië geldt dat de situatie daar, gezien
haar grootte, geschiedenis en de diversiteit van haar bevolking, moeilijk
zal blijven op het gebied van mensenrechten/democratisering, maar het is zeer
wel mogelijk dat het proces van geleidelijke verbetering van de mensenrechtensituatie
en van politieke openheid zoals dat het afgelopen jaar heeft plaatsgevonden,
zich zal voortzetten.Voorgesteld wordt dan ook dat beide landen op de lijst van 17+4 samenwerkingslanden
worden gehandhaafd. Gezien de grote onzekerheden, zowel op het gebied van
de definitieve beëindiging van het conflict als ook op het gebied van
economisch en algemeen bestuur in beide landen, is het echter prematuur om
nu de hulp geheel te hervatten. Een stapsgewijze benadering lijkt op zijn
plaats. De bevriezing blijft in eerste instantie gehandhaafd. Bij positieve
ontwikkelingen zal de hulp geleidelijk hervat worden. Als positieve ijkpunten
op conflict-gebied zullen worden gehanteerd: het respect voor het huidige
staakt-het-vuren; de aankomst van waarnemers gevolgd door een vredesmacht;
de terugtrekking uit bezette gebieden; het tekenen en uitvoeren van een vredesakkoord
of anderszins het ontstaan van een situatie van duurzame vrede. Positieve
ijkpunten op het gebied van goed economisch en algemeen bestuur zullen zijn:
een sterke daling van de defensieuitgaven; een herstelde relatie met de Bretton
Woods instellingen; verbeteringen op democratiserings- en bestuursgebied,
zoals bijvoorbeeld verkiezingen en instelling van de grondwet in Eritrea of
verbeteringen in de juridische sector en instelling van een mensenrechtencommissie
in Ethiopië. Het ligt voor de hand dat, naarmate beide landen het conflict
verder achter zich laten, de sociaal-economische benchmarks in belang toenemen
ten opzichte van de conflict-gerelateerde benchmarks. De beleidsinstrumenten
die ik tot mijn beschikking heb zijn dan ondermeer: budgetneutrale verlengingen
van projecten; hervatting van diverse vormen van economische samenwerking;
co-financiering met de Wereldbank van projecten op het gebied van demobilisatie
en rehabilitatie; hervatting van samenwerking met de overheid op het gebied
van goed bestuur; het hervatten van de dialoog over steun aan de sectorprogramma's.
Van macro-economische steun zal voorlopig nog geen sprake zijn, omdat dit
kan leiden tot het achteraf mee-financieren van de omvangrijke oorlogsinspanning
van beide landen.Gezien het politieke belang van het continueren van de «even-handed»
benadering is het zaak de benchmarks voor beide landen zoveel mogelijk gelijk
te laten zijn. Voor de benchmarks met betrekking tot het conflict is dit per
definitie zo. Voor de economische benchmarks ligt dit anders: de Public Expenditure
Review (PER) 2001 voor Ethiopië wordt naar verwachting in februari 2001
gehouden, terwijl het nog onduidelijk is of en wanneer een PER in Eritrea
kan worden gehouden. Op dit punt wordt zoveel mogelijk aangesloten bij Wereldbank-programma's,
omdat de Wereldbank in principe in beide landen weer aan de slag zal gaan
met vergelijkbare programma's.Volgend jaar zal opnieuw een ijkmoment (september 2001) worden ingebouwd,
om te kijken of een definitief herstel van de hulprelatie op zijn plaats
is. Met deze opstelling bevindt Nederland zich in goed gezelschap van vele
andere donoren. Er vindt overleg plaats in de kring van gelijkgezinde landen
om zoveel mogelijk gezamenlijk op te treden, dezelfde benchmarks aan te houden
en daar, zo mogelijk, dezelfde consequenties aan te koppelen.De Minister voor Ontwikkelingssamenwerking a.i.,J. J. van Aartsen 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26433-26.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl