Wet Kinderombudsman; Memorie van Toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31831, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

06-01-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

31831 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31831Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 51 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 831Voorstel van wet van het lid Arib tot wijziging van de Wet Nationale
ombudsman in verband met de instelling van de Kinderombudsman (Wet Kinderombudsman)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGInleidingDe Tweede Kamer heeft met ruime meerderheid de motie Arib/Ravestein1 aangenomen, waarin de regering gevraagd werd te komen
tot instelling van een Kinderombudsman.De regering heeft aangegeven in een reactie op de motie2, dat de in de motie genoemde taken in Nederland reeds worden uitgevoerd.De indiener van dit wetsvoorstel deelt de analyse van de regering niet
en heeft het initiatief genomen zelf opnieuw met een voorstel te komen. Daarbij
is gekozen voor het laten aanhaken van de Kinderombudsman bij het bureau van
de Nationale ombudsman in plaats van het oprichten van een zelfstandig instituut
voor de Kinderombudsman zoals voorgenomen in het eerdere voorstel van wet
tot instelling van een Kinderombudsman3.1. De Aanleiding1.1. InleidingVoor de indiener speelt een aantal ontwikkelingen een rol, die aanleiding
zijn om in Nederland te komen tot de instelling van een onafhankelijke Kinderombudsman.Deze ontwikkelingen zijn de verplichtingen die Nederland op zich heeft
genomen met de ondertekening van het VN-Verdrag inzake de Rechten van het
Kind en de aanbevelingen van het VN-Comité naar aanleiding van de rapportage
van Nederland over de voortgang van de implementatie van het kinderrechtenverdrag4, de internationale ontwikkeling op het gebied van de
Kinderombudsman en ervaringen in Nederland met kinderombudswerk. Bovenstaande
ontwikkelingen worden hieronder nader toegelicht.Ook de wijze waarop in Nederland het klachtrecht in de jeugdzorg is georganiseerd
en wordt uitgevoerd is een belangrijke aanleiding. Hier wordt in een apart
hoofdstuk dieper op ingegaan.1.2. De Internationale Rechten van KinderenHet Verdrag inzake de Rechten van het Kind (hierna: kinderrechtenverdrag)
werd in november 1989 aangenomen in de Algemene Vergadering van
de Verenigde Naties. De bekrachtigende staten verbinden zich om de beginselen
en bepalingen van het kinderrechtenverdrag bekend te maken en uit te voeren,
en om verslag uit te brengen aan een speciaal VN-Comité over de uitvoering
van het kinderrechtenverdrag en over de voortgang die hiermee wordt gemaakt.
Het kinderrechtenverdrag is op 2 september 1990 in werking getreden.
Kinderen – dat wil zeggen: personen tot 18 jaar – hebben daarmee
een eigen Mensenrechtenstatuut verworven. In het kinderrechtenverdrag zijn
de volgende rechten opgenomen:– de algemeen geldende mensenrechten (universele Verklaring van
de Rechten van de Mens, 1948) en de specifiek voor Europa geformuleerde mensenrechten
(Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens);– de fundamentele vrijheden (godsdienst, identiteit e.a.);– de uit VN-verdragen voortkomende rechten op het terrein van economische,
sociale, publieke en culturele zaken, alsmede burgerrechten;– de specifiek voor kinderen geldende rechten, zoals vastgelegd
in de Verklaring van de Rechten van het Kind (VN, 1959);– participatierechten (meningsvorming en meningsuiting; hoor en
wederhoor).Met het bekrachtigen van het kinderrechtenverdrag is een staat verplicht
de kinderrechten zoals geformuleerd in het verdrag te realiseren. Zij verplicht
zich gevolg te geven aan de aanbevelingen van het Comité en haar richtinggevende General Comments.In General Comment No. 21 dringt het Comité erop aan dat Staten een onafhankelijk instituut
instellen dat toezicht houdt op de implementatie van het kinderrechtenverdrag
en kinderrechten promoot. Nederland ratificeerde het kinderrechtenverdrag
op 6 februari 1995 en op 8 maart 1995 werd het van kracht. Een van
de middelen om aan bovengenoemde taken uitvoering te geven is de instelling
van een Kinderombudsman in Nederland.Het belang van de instelling van een onafhankelijke Kinderombudsman wordt
in een publicatie2 van UNICEF (2001) nog eens
onderstreept: «indeed, the finding reflected in this Digest is that,
without independent institutions focusing entirely on the rights of childeren,
these rights will not receive the priority they deserve».Ook in het recente jaarbericht Kinderrechten 2008 van Unicef en Defence
for Children wordt aangedrongen op de aanstelling van een Kinderombudsman
die als toezichthouder op kinderrechten kan optreden.1.3. Aanbevelingen van het Comité inzake het
Nederlandse jeugdbeleidHet VN-Comité heeft met zijn aanbevelingen in 19993  en in 20044 de Nederlandse overheid
aanbevolen om een Kinderombudsman aan te stellen.In 1999 raadde het Comité Nederland nog aan, om onderzoek te doen
naar de instelling van een volledig onafhankelijke Kinderombudsman om toe
te zien op de naleving en implementatie van het kinderrechtenverdrag. Uit
dit onderzoek is gebleken dat er in Nederland ruimte en behoefte is aan een
Kinderombudsman.5In 2004 is Nederland voor de tweede maal verschenen met een delegatie
voor het Comité om te rapporteren over de tenuitvoerlegging van het
kinderrechtenverdrag. Op dat moment is de boodschap van het Comité
duidelijk scherper van toon. Het Comité betreurt dat er geen gevolg
is gegeven aan het onderzoek en ziet het als een punt van zorg dat een Kinderombudsman
in Nederland nog altijd ontbreekt. Het Comité dringt erop aan dat een
Kinderombudsman wordt aangesteld die de toepassing van het kinderrechtenverdrag
kan controleren, klachten van kinderen voortvarend in behandeling
kan nemen, daarbij rekening houdend met de belangen van het kind, en rechtsmiddelen
kan bieden voor schendingen van de rechten van kinderen. Ook zou een Kinderombudsman
voldoende personele en financiële middelen toegewezen moeten krijgen
en gemakkelijk toegankelijk moeten zijn voor kinderen.In juli 2007 heeft Nederland haar derde rapportage over de tenuitvoerlegging
van het Kinderrechtenverdrag gestuurd naar het VN Comité. De Nederlandse
overheid praat in januari 2009 met het Comité. Hierna zal het Comité
met haar aanbevelingen komen. Naar alle waarschijnlijkheid zal hierin wederom
worden aangedrongen op het instellen van een Kinderombudsman in Nederland.
Ondanks alle voorzieningen die voor de jeugd in Nederland beschikbaar zijn,
ontbreekt het nog steeds aan een landelijk onafhankelijk toezichthoudend orgaan
dat toegankelijk, laagdrempelig en herkenbaar is voor kinderen.1.4. Internationale ontwikkelingen rond de KinderombudsmanInmiddels zijn er wereldwijd meer dan 40 landen die een Kinderombudsman
hebben. Dit zijn voornamelijk Westerse en Latijns-Amerikaanse landen. In Europa
zijn er 33 Kinderombudsman-instituten in 26 landen.1De Europese Kinderombudsmannen zijn verenigd in de organisatie «European
Network for Ombudsmen for Children» (ENOC)2.Een rapport van het ENOC, waarin een overzicht wordt gegeven van het kinderombudswerk
in verschillende landen, leert dat het kinderombudswerk niet eenduidig wordt
ingevuld. Een vergelijking van de verschillende functies onder kinderombudsmannen
die in het buitenland actief zijn, leert dat onder kinderombudswerk verschillende
inhoudelijke functies kunnen worden begrepen, variërend van monitoring
(bijvoorbeeld toezicht op de implementatie van het VN-verdrag inzake Rechten
van het Kind) en algemene belangenbehartiging, tot bemiddeling en individuele
klachtenbehandeling. Deze verschillende functies kunnen organisatorisch op
uiteenlopende wijze worden vormgegeven, voor verschillende doelgroepen en
op verschillende niveaus.Zo worden in de Noorse Wet op de Kinderombudsman de taken van een Kinderombudsman
als volgt beschreven: de Kinderombudsman heeft tot taak de belangen van kinderen
te behartigen ten opzichte van publieke en private organisaties, en de ontwikkeling
van omstandigheden waaronder kinderen opgroeien te volgen. Kort gezegd geeft
hij hier op de volgende manier vorm aan:• het in ontvangst nemen en op eigen initiatief verspreiden van informatie,
voorstellen, verwijzingen naar en van lokale dienstverlenende instanties en
lokale organisaties;  het in ontvangst nemen en verspreiden van informatie naar en van
overheden op lokaal, provinciaal en landelijk niveau;• het beïnvloeden van politici op lokaal en landelijk niveau
en het doen van voorstellen voor wijziging van procedures, beslissingen, regels
en wetgeving;• het in de gaten houden van nieuwe wetgeving die in het belang is
van het kind.De Noorse ombudsman handelt op eigen initiatief of op verzoek van anderen.
De ombudsman bepaalt zelf of een verzoek voldoende grond voor actie biedt.Overigens had de Noorse wetgever de Kinderombudsman in eerste instantie
ook de individuele behandeling van klachten als taak meegegeven, maar is daar
na een aantal jaren op teruggekomen, omdat er te vaak sprake was van overlap
en interferentie met andere klachtenbehandelende instanties en met kinderrechters.
In de huidige taakomschrijving van de Noorse Kinderombudsman is deze taak
dan ook komen te vervallen. De Noorse ombudsman kan echter wel, daar waar
dat zijns inziens nodig is, een klacht in behandeling nemen. De
Noorse Kinderombudsman benadrukt dat het nu juist die vrijheid is die de Kinderombudsman
de juiste armslag geeft om misstanden te signaleren. In een expertmeeting
benadrukt hij nogmaals het belang van de mogelijkheid om klachten in behandeling
te nemen: «Het bevordert de betrokkenheid van kinderen. Als jij hen
serieus neemt, dan nemen zij jou ook serieus. Tevens verschaft het de legitimiteit
om ook invloed uit te kunnen oefenen.»1In Zweden heeft de Kinderombudsman een andere invulling van functies gekregen.
De Zweedse Kinderombudsman heeft wettelijke bevoegdheden, die gekoppeld zijn
aan het VN-Verdrag inzake de Rechten van het Kind.In de Zweedse discussie over de Kinderombudsman stond de vraag centraal
of de ombudsman algemene of specifieke bevoegdheden moest hebben, in het bijzonder
of de ombudsman wettelijke mogelijkheden moest hebben om in te grijpen in
afzonderlijke gevallen, of dat de bevoegdheden van de ombudsman meer algemeen
moesten zijn, gericht op de belangenbehartiging van kinderen. Uiteindelijk
is in Zweden gekozen voor een algemene taakopdracht voor de Kinderombudsman,
gericht op de belangenbehartiging van kinderen. Dit vanuit het argument dat
in Zweden al instanties belast zijn met de behandeling van individuele klachten.
Ook het argument van de werklast, die een dergelijke taakomschrijving met
zich mee zou brengen, telde zwaar in de discussie.De Zweedse Kinderombudsman heeft de taak om jaarlijks aan het parlement
te rapporteren over onder meer de wijze waarop Zweden het VN-Verdrag inzake
de Rechten van het Kind uitvoert. Daarnaast worden er in het rapport aanbevelingen
gedaan.Ook in België is sinds 1999 een kinderrechtencommissariaat2 ingesteld.De taken zijn:– Het toezien op de naleving van het kinderrechtenverdrag;– Het instaan voor de opvolging, de analyse, de evaluatie en de
bekendmaking van de levensomstandigheden van het kind;– Het optreden als vertolker van de rechten, de belangen en de noden
van het kind;– Het in behandeling nemen van individuele klachten en meldingen.In Griekenland valt de Kinderombudsman wettelijk onder het bureau van
de Nationale ombudsman, deze heeft de status van een substituut-ombudsman.
Voor de bescherming van de rechten van kinderen strekken de bevoegdheden van
de Griekse Kinderombudsman zich zowel uit over publieke en private organisaties
als over privé-personen die kinderrechten schenden.De Griekse Kinderombudsman heeft een geheel eigen gezicht naar buiten
toe, de zogenaamde front-office. De Kinderombudsman kan echter een beroep
doen op het back-office en de expertise van het bureau van de Griekse Nationale
ombudsman.1.5. Kinderombudswerk in NederlandVan begin 1998 tot eind 2000 is het proefproject «Kom op! Jeugdombudswerk»
in een zestal regio’s uitgevoerd en geëvalueerd.3 De doelstellingen van jeugdombudswerk zijn meer mogelijkheden te scheppen
voor jongeren om gehoord te worden, het bevorderen van jeugdparticipatie,
meer zicht te krijgen op de signalen van de jeugd, verbetering van de toegang
tot jeugdvoorzieningen en belangenbehartiging. Deze doelstellingen zijn aanvullend
op de reeds bestaande voorzieningen als de kindertelefoon, Kinder- en Jongerenrechtswinkels
en JIP’s.Uit de evaluatie is gebleken dat er behoefte bestaat aan voortzetting
van het jeugdombudswerk omdat duidelijk in een behoefte werd voorzien.Aanbevolen wordt om te komen tot een netwerk van jeugdombudswerkers, met
een landelijk coördinatiepunt, ten einde eenvormigheid en herkenbaarheid
van het jeugdombudswerk te bevorderen.Ook vanuit ouders, kinderen en organisaties die zich inzetten voor de
belangenbehartiging van kinderen, zoals Defence for Children, kinderrechtswinkels,
de kindertelefoon en Stichting De Ombudsman, wordt de roep om een Kinderombudsman
luider. Deze organisaties worden ondersteund door een aantal hooggeleerden
in de kinderbescherming en rechten van het kind.1In de praktijk blijkt dat zich op een aantal terreinen situaties voordoen
waar belangen van kinderen in het geding komen en kinderen of ouders behoefte
hebben aan een (onafhankelijk) aanspreekpunt.Een goed voorbeeld hiervan is het gebrek aan effectieve samenwerking tussen
de bij de jeugdhulpverlening betrokken instanties en het gebrek aan resultaatgerichte
aanpak bij Bureau Jeugdzorg zo blijkt uit het rapport van de Nationale ombudsman
over de 16-jarige Pascal Keijzer die om het leven is gebracht. Effectieve
begeleiding van jeugdigen is afhankelijk van vele instanties, die als schakels
in een keten werken. In deze complexe keten is geen regiefunctie te herkennen.
Effectieve op elkaar afgestemde begeleiding blijft uit. Hier is gebleken dat
de Nationale ombudsman als aanspreekpunt van waarde kan zijn voor wat betreft
instanties voor zover deze zijn aan te merken als een bestuursorgaan. Wat
echter nog ontbreekt is een spreekbuis gericht op kinderen om de toegankelijkheid
en laagdrempeligheid van zo’n onafhankelijk aanspreekpunt te kunnen
garanderen.Vanuit het onderwijs komen er steeds meer geluiden die voor een Kinderombudsman
pleiten. Deze zou bijvoorbeeld onderwerpen waar kinderen binnen het onderwijs
mee te maken hebben, op eigen initiatief aan de orde kunnen stellen. Al met
al blijkt er een groot maatschappelijk draagvlak te zijn voor de instelling
van een Kinderombudsman, die als een onafhankelijk en objectief orgaan, vanuit
de belangen van kinderen, gevraagd en ongevraagd een aantal zaken aan de orde
stelt.1.6. ConclusieUit bovenstaande kan men concluderen dat het instellen van een Kinderombudsman
in een grote behoefte in Nederland zal voorzien.Daarvoor pleit dat het instellen van een Kinderombudsman een van de belangrijkste
aanbevelingen is in het kader van het Verdrag van de Rechten van het Kind
en dat bijna alle landen die een zelfde voorzieningenniveau hebben als Nederland
een Kinderombudsman kennen. Ook blijkt er uit de praktijk een groot maatschappelijk
draagvlak aanwezig te zijn voor de Kinderombudsman.Ondanks het feit dat er verschillende instanties zijn die zich op enigerlei
wijze bezig houden met de positie van kinderen, blijkt er in de praktijk vraag
naar een landelijk functionerende instantie, die op afstand en op onafhankelijke
wijze de positie van kinderen aan de orde stelt. De belangen van kinderen
en het Verdrag van de Rechten van het Kind staan daarbij centraal.2. Het functioneren van het klachtrecht in de jeugdzorg2.1. InleidingOp verschillende terreinen waar over kinderen of met kinderen beslissingen
worden genomen, functioneren klachtenregelingen. Zoals in de jeugdhulpverlening
en het onderwijs.Deze regelingen dienen ertoe zorg te dragen dat afhandeling van klachten
zorgvuldig gebeurt (hoor en wederhoor, onafhankelijkheid) en dragen bij aan
het verbeteren van de door instellingen verleende zorg.Echter, in de praktijk blijkt dat, ondanks deze regelingen, de positie
van de belanghebbenden in deze regelingen zwak is, bijvoorbeeld bij ondertoezichtstellingen.12.2. De Inspectie jeugdzorgDe Inspectie jeugdzorgDe Inspectie jeugdzorg is verantwoordelijk voor het uitvoeren van onafhankelijk
toezicht op de jeugdzorg. Zij werkt onder het ministerie van Jeugd en Gezin
en zijn dus verantwoording verschuldigd aan de minister.Uit het jaarverslag 2007 van de Inspectie jeugdzorg blijkt dat er tekortkomingen
blijven in de kwaliteit van de jeugdzorg. Jongeren maken te weinig gebruik
van de klachtenprocedure waardoor hun stem te weinig wordt gehoord.Niet in elke instelling is een onafhankelijke vertrouwenspersoon beschikbaar
en een aantal instellingen maakt te weinig gebruik van informele (interne)
klachten van cliënten om de eigen werkwijze te verbeteren. Bovendien
komt de medezeggenschap van ouders nog onvoldoende uit de verf.Hoewel de Inspectie jeugdzorg geen individuele klachten behandelt, komen
er regelmatig klachten binnen over jeugdzorginstellingen, zowel telefonisch
als schriftelijk. In 2007 zijn er in totaal 145 klachten geregistreerd. Net
als in vorige jaren is de meest voorkomende klacht dat men het oneens is met
de invulling of aanpak van zorg. De Inspectie verwijst de klager door naar
de onafhankelijke klachtencommissie van de instelling en attendeert op de
provinciale vertrouwenspersoon jeugdzorg die kan helpen bij bemiddeling of
het formuleren van een officiële klacht.In 2007 werd de Inspectie 40 keer benaderd met uiteenlopende zorgen van
professionals binnen en buiten de jeugdzorg. Aanleiding vormden bijvoorbeeld
gebrekkige kwaliteit van zorg/samenwerking (14), gebrek aan passend (vervolg)aanbod
(12) en dilemma’s in individuele situaties (14).Uit de praktijk blijkt dat de Inspectie echter niet zoveel met deze klachten
kan.2.3. Een overzicht van de huidige klachtenregelingVerschillende instanties houden zich bezig met zorg aan jeugdigen, en
soms met zorg aan hun ouders en/of pleegouders, zoals Bureau Jeugdzorg en
Zorgaanbieders. Onder Bureau Jeugdzorg vallen o.a de gezinsvoogdij-instellingen,
jeugdreclassering, AMK, Vrijwillig Ambulant. Onder Zorgaanbieders vallen o.a.
Medisch Kleuterdagverblijf, Boddaert, pleegzorg, residentiële voorzieningen
(o.a. leefgroepen, Kamertrainingscentra) en intensieve gezinsbegeleiding.Op 1 januari 2005 is de Wet op de jeugdzorg in werking getreden.De Bureaus Jeugdzorg zijn, net als de Zorgaanbieders verplicht een klachtenregeling
met een klachtencommissie te hebben. Cliënten die vinden dat ze onjuist
bejegend zijn of het niet eens zijn met de inhoudelijke beoordeling, kunnen
klagen bij de commissie. Ook moeten het bureau jeugdzorg en de zorgaanbieder
een onafhankelijke vertrouwenspersoon hebben. Deze staat een cliënt met
advies en bijstand bij. De Wet op de jeugdzorg regelt dat zowel provincies
als het Rijk hun beleid met cliëntenorganisaties moeten afstemmen.De bureaus jeugdzorg en de zorgaanbieders dienen een cliëntenraad
te hebben. Eén per instelling is voldoende, een zorgaanbieder hoeft
niet voor elk afzonderlijk onderdeel van zijn instelling een aparte cliëntenraad
te hebben. De cliëntenraden bewaken het algemene cliëntenbelang.
Ze kunnen advies geven over de gang van zaken bij zorgaanbieders en de bureaus
jeugdzorg.Binnen het klachtrecht spelen dus een aantal actoren een rol:De instellingen:Verantwoordelijk voor het eerste traject van de klacht: de cliënten
kunnen een klacht indienen binnen de instelling. De klachten worden in eerste
instantie intern besproken met de hulpverlener in kwestie. Komt men er samen
met de hulpverlener niet uit dan kan men een gesprek over de klachten aanvragen
met de leidinggevende van de hulpverlener.De externe klachtencommissie:Als de cliënt niet tevreden is met de afhandeling of de uitkomst
van de interne klachtafhandeling, kan deze naar de externe klachtencommissie
gaan.De beslissingen van de klachtencommissie in deze klachtzaken zijn niet
bindend, maar betreft een advies richting de instelling. De commissie heeft
geen zicht op de wijze van afhandeling van het advies.De Nationale ombudsman:In een beperkt aantal gevallen kan men met een klacht naar de Nationale
ombudsman, namelijk in die gevallen waar men klaagt over een instelling, voor
zover deze als een bestuursorgaan is aan te merken.2.4. Evaluatie van de huidige klachtenregelingDe kritiek op de bestaande klachtenvoorzieningen luidt dat deze onvoldoende
onafhankelijkheid waarborgen. Op grond van de Wet op de jeugdzorg dienen de
daar bedoelde instellingen zelf een regeling te
treffen over de behandeling van klachten, waarin onder meer de samenstelling
en werkwijze van de klachtencommissie worden geregeld in lijn met de in de
wet opgenomen eisen.Uit de jaarverslagen van verschillende klachtencommissies blijkt dat de
termijn van 6 weken tussen ontvangst van een klacht en een uitspraak daarover
stelselmatig niet wordt gehaald. Inhoudelijk loopt als een rode draad door
de klachten en de hoorzittingen gebrek aan informatie, miscommunicatie en
verwarring met betrekking tot verantwoordelijkheden.Er zijn dus op dit moment allerlei klachtregelingen, maar uit de praktijk
blijkt dat de te volgen procedure bij een klacht niet voldoende bekend is
bij de meeste medewerkers van jeugdzorginstellingen.De ondoorzichtigheid van klachtenprocedures, zoals bijvoorbeeld klachtafhandeling
bij bureau jeugdzorg, waar zelfs een gevestigde instantie als Postbus 51 een
al drie jaar verouderde procedure vermeldt, laten zien dat «de weg te
bewandelen bij een klacht» voor belanghebbenden alles behalve uniform,
actueel en consistent is.3. Toegevoegde waarde klachtenbehandeling door KinderombudsmanDe bevoegdheid van de Kinderombudsman om klachten in behandeling te nemen
strekt zich uit tot een voorziening als «last resort». De bevoegdheden
strekken zich uit over zowel bestuursorganen als organisaties op het terrein
van het onderwijs, de jeugdzorg, de kinderopvang, de gezondheidszorg of (andere)
private organisaties voor zover die een bij of krachtens de wet geregelde
taak ten aanzien van jeugdigen uitoefenen.De Kinderombudsman kan, naar eigen inzicht, een belangrijke rol vervullen
in het bestuderen van individuele klachtendossiers en hier aanbevelingen over
doen.Een Kinderombudsman kan zeker bijdragen aan een betere toegankelijkheid
van bestaande organisaties en voorzieningen.In de praktijk blijkt dat er een hoge drempel is bij kinderen en ouders/verzorgers
als het gaat om het indienen van een klacht bij de instelling waar hulp/zorg
wordt verleend.Bovenal is het voor de jeugdigen zelf lastig te klagen over de instelling
waarin zij verblijven. Men weet nooit of een klacht over de bejegening door
een groepsleider geen repercussies heeft vanwege de afhankelijkheidspositie
waarin de jeugdige verkeert. Dit leidt vaak tot situaties waarbij ouders/verzorgers
en kinderen zich machteloos en radeloos voelen.Gezien de machtsongelijkheid tussen instanties en burgers zijn het vaak
de kinderen (en hun ouders) die aan het kortste eind trekken. Er is geen onafhankelijk
orgaan of persoon waar kinderen en hun ouders terechtkunnen.Bij de wetsevaluatie OTS1 is één
van de aanbevelingen van de onderzoekers het instellen van een Kinderombudsman
om, naast ondersteuning, ook structurele tekortkomingen in de klachtenregelingen
aan het licht te brengen.Het gaat hier niet om het structureel behandelen van individuele klachten
van kinderen, hiervoor moeten de bestaande procedures worden doorlopen.Maar het gaat om die situaties waarin de jongere en/of hun ouders het
gevoel hebben dat hun klacht niet correct of niet (tijdig) is afgehandeld.
In die gevallen moet het mogelijk zijn een beroep te doen op een Kinderombudsman.Aan de hand van dit soort dossiers kan de Kinderombudsman al die ervaringen
die tot nog toe binnen de instellingen blijven, inventariseren en in concrete
adviezen en maatregelen vertalen.De Kinderombudsman kan aan de hand van individuele dossiers ook eventuele
trends signaleren of structurele problemen, die nu individueel worden afgedaan,
aan de orde stellen.Vanuit een sociaal maatschappelijk oogpunt is het dus van belang om de
Kinderombudsman de discretionaire bevoegdheid van klachtenbehandeling te geven
opdat de belangen van kinderen te allen tijde gewaarborgd kunnen zijn. Doordat
het geen verplichting maar slechts een bevoegdheid is kan men klachten selecteren
op schrijnende en dus dringende gevallen opdat de werklast niet ondraaglijk
wordt. Het houden van toezicht op de wijze waarop klachten van jeugdigen of
hun wettelijke vertegenwoordigers door de daartoe bevoegde instanties worden
behandeld is onvoldoende om een goed beeld te krijgen van de problemen die
spelen bij de klachtenafhandeling. Oorzaak hiervan mede is de versnippering
van instanties die jeugdbeleid uitvoeren waardoor een transparant beeld over
het functioneren van het klachtrecht moeilijk is te destilleren. Door het
beleggen van de mogelijkheid van klachtbehandeling ten aanzien van jeugdigen,
voor wat betreft zowel publieke als private organisaties bij één
onafhankelijke instantie wordt daar eenduidigheid en uniformiteit in de afhandeling
bereikt.Het grote belang van de Kinderombudsman als klachtinstantie is dat deze
een beleid voert dat zich specifiek richt op het belang van een kind in een
zaak. Kinderen moeten ergens heen kunnen met hun problemen waar ze integraal
worden geholpen. Grotendeels zal dit in de praktijk betekenen dat binnenkomende
klachten door middel van interventie en doorverwijzen worden afgedaan. In
een aantal gevallen zal dit betekenen dat de Kinderombudsman kan beslissen,
dat daar waar dat zijns inziens nodig is, een klacht door hem wordt afgehandeld.4. Positionering van de KinderombudsmanDe Nationale ombudsman is nu al bevoegd de Tweede Kamer te verzoeken een
substituut-ombudsman te benoemen. In dit wetsvoorstel is een verplichting
opgenomen tot benoeming van de substituut-ombudsman die de functie van Kinderombudsman
heeft. Dit om de functionele autonomie van de Kinderombudsman zo goed mogelijk
te waarborgen. Dat aan de Kinderombudsman een eigen takenpakket
toekomt, doet overigens geen afbreuk aan artikel 9, vijfde lid, van de Wet
Nationale ombudsman.De Kinderombudsman zal zich specifiek richten op en tot kinderen. In verband
met de specifieke taken van de Kinderombudsman strekken zijn bevoegdheden
zich uit over zowel bestuursorganen als organisaties op het terrein van het
onderwijs, de jeugdzorg, de kinderopvang, de gezondheidszorg of (andere) private
organisaties voor zover die een bij of krachtens de wet geregelde taak ten
aanzien van jeugdigen uitoefenen.De Kinderombudsman zal zich naar buiten toe met een eigen gezicht profileren
om zo de toegankelijkheid en laagdrempeligheid te kunnen garanderen. Door
het onderbrengen van de Kinderombudsman bij de Nationale ombudsman kan de
Kinderombudsman bij de interne afhandeling van zaken gebruik maken van de
reeds bestaande expertise bij het bureau van de Nationale ombudsman. Ressorterend
onder de Wet Nationale ombudsman kan de Kinderombudsman meeprofiteren ten
aanzien van de reeds bestaande onafhankelijke positie van de Nationale ombudsman
en het gezag dat hij in de samenleving heeft.5. Het takenpakket van de Nederlandse Kinderombudsman5.1. InleidingZoals reeds aangegeven, wordt in de ons omringende landen – toegespitst
op de lokale omgevingsfactoren – verschillend invulling gegeven aan
het begrip Kinderombudsman.De functie van de Kinderombudsman in Nederland zou die van «watch
dog», moeten zijn: het in de gaten houden of zowel bestuursorganen als
private organisaties (gezinsvoogdij-instellingen, Raad voor de Kinderbescherming,
Bureau Jeugdzorg etc.) zich voldoende houden aan het kinderrechtenverdrag.
Zij of hij zou zich gevraagd en ongevraagd moeten bemoeien met zaken die kinderen
aangaan, signalen uit de samenleving oppakken en hierover een advies uitbrengen
en voorstellen doen aan de regering.De Kinderombudsman dient optimaal toegankelijk te zijn voor kinderen en
ouders.Het gaat om het totale en brede veld van toezicht op en implementatie
van het Verdrag inzake de Rechten van het Kind.Kortom: een algemene rol van een permanente «luis in de pels»,
die zowel de overheid, als de private organisaties «scherp» houdt,
en die toeziet op de naleving van de rechten van het kind. Dus een versterking
van de aandacht voor de rechten van kinderen. Van belang is dat de Kinderombudsman
zorgvuldig te werk gaat, gevraagd en ongevraagd advies kan uitbrengen en bovenal
onafhankelijk is en boven alle partijen staat.Tevens dient de Kinderombudsman als een onafhankelijk orgaan het jeugdbeleid,
in de breedste zin van het woord, te monitoren. Het brede jeugdbeleid omvat
onderwijs, jeugdzorg, Justitiële Jeugdinrichtingen, Jeugd Geestelijke
Gezondheidszorg, de verstandelijke gehandicaptensector, kinderarbeid, kinderopvang,
scouting etc. Over dit jeugdbeleid kan de Kinderombudsman gevraagd en ongevraagd
advies uitbrengen. Tevens draagt hij bij aan de implementatie en uitvoering
van het Verdrag van de Rechten van het Kind en kan tenslotte fungeren als
klachtbehandelende instantie, wanneer voor bepaalde klachten geen voorziening
is of reeds is doorlopen.De indiener is daarom van mening dat de Kinderombudsman onafhankelijk
en gezaghebbend moet zijn. Die onafhankelijkheid geldt in ieder geval ten
opzichte van alle ministeries.Unicef heeft aangegeven welke kenmerken essentieel zijn in het profiel
van de Kinderombudsman (UNICEF, 2001):1. Onafhankelijkheid. Het instituut handelt onafhankelijk van regering
en overheid. Het kent meestal een wettelijke basis en een doelstelling die
is vastgelegd in relatie tot het VN-Verdrag (de Scandinavische landen, België
en Guatemala). Er is sprake van tenminste functionele autonomie, onder meer
tot uitdrukking komend in eigen (kern)staf en een eigen benoemingsbeleid.
Er is eveneens sprake van financiële autonomie. Slechts een enkele Kinderombudsman
is voor zijn werkzaamheden gedeeltelijk afhankelijk van schenkingen.2. Duidelijke, omvattende en toereikende bevoegdheden. Deze bevinden zich
in de meeste gevallen op het terrein van adviesrecht, onderzoeksmogelijkheden
en (ondersteuning van) juridische acties.3. Toegankelijkheid, met name ook voor de directe doelgroep van kinderen
en jongeren.4. Samenwerkingsverbanden, met name met NGO’s die dezelfde doelgroep
hebben.5. Accountability, meestal in de vorm van de publicatie van een jaarverslag.Uit bovenstaande komt de indiener tot één overkoepelende
taak die de Kinderombudsman zal uitvoeren, namelijk het bevorderen dat de
rechten van jeugdigen zullen worden geëerbiedigd door bestuursorganen
en door private organisaties.Voor het naar behoren uitvoeren van deze taak staan hem een aantal middelen
ter beschikking die verderop zullen worden toegelicht.De Tweede Kamer heeft zich toentertijd reeds in grote meerderheid uitgesproken
over de wenselijkheid van een dergelijk takenpakket1 en de indiener heeft zich daarbij willen aansluiten. Hieronder zal
worden ingegaan op de achtergronden en overwegingen bij de overkoepelende
taak en bijbehorende activiteiten.5.2. Het bevorderen dat de rechten van jeugdigen
zullen worden geëerbiedigd door bestuursorganen en door private organisaties.Gezien de versnippering van het jeugdbeleid in Nederland over de verschillende
organisaties, departementen en bestuurslagen, is het wenselijk een instantie
in het leven te roepen, die de voortgang en samenhang van de implementatie
van het kinderrechtenverdrag in de gaten houdt.Het informeren van de jeugd en volwassenen over kinderrechten is een overheidstaak
(art. 42 kinderrechtenverdrag). De overheid kan bij deze taak anderen inschakelen.
De indiener ziet hier een taak voor de Kinderombudsman.Uit hoofde van deze functie kan de Kinderombudsman door zijn expertise,
in samenwerking met NGO’s en instellingen als de kindertelefoon en kinderrechtswinkels
bijdragen aan de bekendheid van het kinderrechtenverdrag. Dit natuurlijk onder
de jeugd, maar ook onder beleidsmakers, lokale overheden, Rijksoverheden en
instellingen op het gebied van onderwijs en (jeugd)zorg.In Nederland is de verslaglegging over het kinderrechtenverdrag niet structureel
geregeld, ondanks het feit dat de Staten verplicht zijn om op adequate wijze
te rapporteren over de stand van zaken en voortgang van de implementatie van
het verdrag. De Kinderombudsman zal jaarlijks een verslag van zijn werkzaamheden
sturen aan beide Kamers der Staten-Generaal en aan Onze Ministers. Dit jaarverslag
kan dienen als leidraad voor de rapportage van Nederland aan het Comité.De Kinderombudsman zal gevraagd en ongevraagd advies geven aan regering
en de Tweede Kamer over de wetgeving die en het beleid dat de rechten van
jeugdigen raakt. Het adviseren, gevraagd en ongevraagd, kan zijn aan kinderen,
overheden en organisaties, ouders, belangenverenigingen etc.
Het adviseren kan alle beleidsterreinen omvatten waar kinderen direct of indirect
mee te maken hebben, zoals onderwijs, jeugdzorg, arbeid, veiligheid, kinderopvang,
openbare ruimte, Raad voor de Kinderbescherming, gehandicaptensector, Jeugd-GGZ,
Jeugd-LVG, Welzijnsbeleid, sociaal beleid, defensie, etc.Het advies kan op ad-hocbasis worden gegeven, bijvoorbeeld naar aanleiding
van een breed onderzoek naar een aantal individuele klachten.Het gaat er om dat de Kinderombudsman in staat is vast te stellen of en
in hoeverre (voorgenomen) wet- en regelgeving voldoende is afgestemd op het
beschermen en bevorderen van de rechten en belangen van kinderen.De Kinderombudsman krijgt onderzoeksbevoegdheden om zijn taken goed uit
te kunnen voeren. Bijzonderheid is hierbij dat de Kinderombudsman dezelfde
bevoegdheden zal hebben ten aanzien van private organisaties in het veld als
de Nationale ombudsman heeft ten aanzien van bestuursorganen, zoals het verlangen
van de benodigde inlichtingen, het oproepen van deskundigen en een onderzoek
ter plaatse instellen.Ook houdt de Kinderombudsman toezicht op de wijze waarop klachten van
jeugdigen of hun wettelijke vertegenwoordigers door de daartoe bevoegde instanties
worden behandeld en kan hij onderzoek instellen naar de eerbiediging van de
rechten van jeugdigen naar aanleiding van klachten of uit eigen beweging.Vanuit sociaal maatschappelijk oogpunt is het van belang om de Kinderombudsman
de mogelijkheid te geven om toezicht te houden op de wijze waarop het klachtrecht
betreffende jeugdigen functioneert. De onder 5.2 genoemde taak kan hij of
zij namelijk slechts naar behoren uitvoeren door zich een reëel beeld
te vormen van misstanden rondom jeugdigen die zich afspelen in de samenleving.
In het verlengde daarvan heeft de Kinderombudsman dan ook de bevoegdheid om
klachten in behandeling te nemen en daarover een rapport uit te brengen met
haar bevindingen. Het rapport wordt ter beschikking gesteld aan de overheid
of aan de private organisatie op welke de klacht betrekking heeft en aan de
degene die de klacht heeft ingediend. De Kinderombudsman kan zelf beslissen
een klacht niet in behandeling te nemen omdat naar zijn oordeel een verdere
behandeling niet is vereist. Dit is mede om de werklast van een Kinderombudsman
niet onnodig te vergroten.Hij kan de klacht doorzenden aan de tot behandeling bevoegde instanties
om op die wijze kinderen, wettelijke vertegenwoordigers en maatschappij te
ondersteunen bij het vinden van de juiste schakel in de keten van het jeugdbeleid.
Waar nodig zal hij interveniëren om te bevorderen dat de rechten van
jeugdigen beter worden geëerbiedigd. Jeugdigen en hun ouders zullen op
deze wijze minder snel met lege handen komen te staan. En juist de bereidwilligheid
van betrokkenen is wat de Kinderombudsman mede tot een groot succes kan maken.Bovenal is het van belang dat de Kinderombudsman bij de uitvoering van
zijn taken zoveel mogelijk rekening houdt met de mening van jeugdigen zelf
overeenkomstig artikel 12 van het kinderrechtenverdrag, met de belangen van
jeugdigen en met hun belevingswereld.6. De naamgevingVan verscheidene kanten is er bij de indiener op aangedrongen af te zien
van het gebruik van de naam Kinderombudsman. De wildgroei in het gebruik van
het woord «ombuds» zou verwarring opleveren.De indiener deelt deze mening niet. Sedert jaren fungeren naast elkaar
Stichting De Ombudsman en de Nationale ombudsman, waarvan de eerstgenoemde
de «oudste rechten» op het gebruik van deze naam heeft.Hoewel de indiener begrip heeft voor de problematiek rond de naamgeving,
is zij van mening dat de toevoeging «Kinder» onderscheidend genoeg
is. Verwacht kan worden dat deze instantie in het spraakgebruik niet zonder
deze toevoeging zal geschieden. De (overigens onzijdige en Scandinavische)
term «ombudsman» heeft in het maatschappelijke verkeer een onafhankelijke
en betrouwbare lading. De indiener is van mening dat dit uitdrukking geeft
aan de onafhankelijke positie van de Kinderombudsman. De naam is zeer herkenbaar
en heeft een optimale laagdrempeligheid in combinatie met een hoge mate van
gezag. Dit wordt in het bijzonder van belang geacht voor de toegankelijkheid
voor kinderen.Ook bleek uit het onderzoek van het SCO-Kohnstamm dat er een sterke voorkeur
bestaat voor de benaming Kinderombudsman.17. FinanciënDe Kinderombudsman werkt volgens dit voorstel aanvullend op bestaande
klachteninstanties. Het institutionele model waar indiener voor heeft gekozen
is een synthese tussen het Griekse en het Noorse model. Een globale financiële
inschatting is gemaakt op basis van de beschikbare budgetten van Noorwegen
en Vlaanderen gemeten naar het aantal jeugdigen onder de bevolking. Op basis
hiervan zou in Nederland naar schatting een budget van 4.5 miljoen euro nodig
zijn. Deze landen hebben ervoor gekozen een zelfstandig instituut op te richten
voor de Kinderombudsman.Indiener kiest er echter voor de Kinderombudsman te laten aanhaken bij
het bureau van de Nationale ombudsman omdat er onder andere bespaard kan worden
op zowel personele als operationele kosten.De Nationale ombudsman is namelijk al belast met de taak verzoekschriften
van en betreffende jeugdigen ten aanzien van bestuursorganen te behandelen.
In zoverre is dus geen sprake van meerkosten. Daar staat tegenover dat naar
verwachting het aantal verzoekschriften bij het bureau van de Nationale ombudsman
omhoog zal gaan door het actief manifesteren van de Kinderombudsman. Hierdoor
zullen de apparaatskosten van de Nationale ombudsman stijgen. Ook de taak
van specifieke klachtenbehandeling zal een zeker opwaarts effect geven aan
de apparaatskosten van de Nationale ombudsman. Het bureau van de Nationale
ombudsman zal worden geconfronteerd met een aantal tot nog toe relatief onbekende
taken: te denken valt hierbij aan de promotie van kinderrechten en het toezicht
houden op de voortgang en samenhang van de implementatie van het kinderrechtenverdrag.
Voorts zal er rekening gehouden moeten worden met opstartkosten, zoals onder
andere het opzetten en uitvoeren van een voorlichtingscampagne, indien het
wetsvoorstel tot wet wordt verheven. De Kinderombudsman zal blijvend aan promotie
moeten doen, educatiemateriaal ontwikkelen, etc. Omdat de Kinderombudsman
zich met een eigen gezicht naar buiten toe zal manifesteren ligt het voor
de hand hem te ondersteunen met een eigen front-office en telefoonnummer.Initieel moet er daarom rekening worden gehouden met kosten tussen de
3 en 3.5 miljoen euro. Op termijn zal dit bedrag naar verwachting kunnen dalen.
Indiener stelt voor de benodigde gelden voor rekening te brengen van het Ministerie
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en het Programmaministerie voor
Jeugd & Gezin, ieder voor de helft.8. Artikelsgewijze toelichtingAMet dit onderdeel wordt de definitie van Kinderombudsman aan de wet toegevoegd.
Zoals uiteengezet in onderdeel 4 van het algemeen gedeelte van de toelichting
is gekozen voor een substituut-ombudsman als Kinderombudsman. In de definitiebepaling
wordt dan ook verwezen naar artikel 9 van de Wet Nationale ombudsman (WNo)
waarin de benoeming van substituut-ombudsmannen is geregeld.BDe Kinderombudsman heeft eigen taken en bevoegdheden, vastgelegd in het
nieuwe hoofdstuk IIa. Dit brengt mee dat een aantal bepalingen van hoofdstuk
I van de WNo niet van toepassing zijn op de Kinderombudsman.Artikel 1a bepaalt het toepassingsbereik van de WNo. In het artikel wordt
aangegeven op welke bestuursorganen de wet van toepassing is. Het werkterrein
van de Kinderombudsman is echter ruimer dan in dit artikel is opgenomen en
strekt zich onder meer ook uit tot private organisaties. Die bevoegdheid is
vastgelegd in de artikelen die specifiek betrekking hebben op de Kinderombudsman.
Artikel 1a van de WNo dient dan ook buiten toepassing te blijven voor de Kinderombudsman.
In het verlengde hiervan geldt hetzelfde voor de artikelen 1b en 1c van de
WNo. Deze artikelen bevatten een regeling van de procedure indien decentrale
overheden kiezen voor een eigen ombudsvoorziening (artikel 1a, eerste lid
onder b van de WNo bevat die keuzemogelijkheid) en de vergoeding die de decentrale
overheden verschuldigd zijn voor de behandeling van verzoekschriften door
de Nationale ombudsman. Die bepalingen zijn niet van belang voor de Kinderombudsman,
aangezien er geen keuze bestaat voor decentrale overheden om zich al dan niet
aan te sluiten bij de Kinderombudsman (de bevoegdheden van de Kinderombudsman
in dit wetsvoorstel strekken zich automatisch daartoe uit) en bovendien is
geen sprake is van behandeling van verzoekschriften door de Kinderombudsman,
waarvoor een vergoeding moet worden betaald.CVoor de functie van Kinderombudsman is gekozen voor de vorm van een substituut-ombudsman.
De keuze voor een substituut-ombudsman brengt mee dat de Kinderombudsman deel
uitmaakt van de organisatie van de Nationale ombudsman en dat de regels die
voor substituut-ombudsmannen in het algemeen gelden, in beginsel ook op hem
van toepassing zijn. De Kinderombudsman heeft echter wel een eigen gezicht
naar buiten toe en eigen taken en bevoegdheden die in de wet zijn toegekend.
Daarom is het nodig dat er altijd één substituut-ombudsman is
die specifiek de functie van Kinderombudsman heeft. De wijzigingen van artikel
9 van de WNo voorzien daarin. Zo wordt in het eerste lid de vermelding dat «zo
nodig» een of meer personen tot substituut-ombudsman worden benoemd
geschrapt. Het is immers altijd nodig dat een substituut-ombudsman wordt benoemd
die de functie van Kinderombudsman heeft. Daarbij is het uitdrukkelijk aan
de Tweede Kamer om bij de benoeming van de substituut-ombudsman(nen) aan te
wijzen wie de functie van Kinderombudsman heeft. Ten slotte is geregeld dat
als er geen Kinderombudsman is, de Nationale ombudsman zo snel mogelijk een
verzoek aan de Tweede Kamer tot benoeming van een substituut-ombudsman dient
te doen.De Kinderombudsman is overigens gewoon substituut-ombudsman. Dit betekent
onder meer dat de Nationale ombudsman zijn werkzaamheden regelt en dat hij
ook belast kan worden met de behandeling van verzoekschriften die zijn gericht
aan de Nationale ombudsman. Bij zijn bevoegdheid de werkzaamheden van een
substituut-ombudsman te regelen dient de Nationale ombudsman uiteraard wel
de wet te respecteren, die een groot aantal taken rechtstreeks aan de Kinderombudsman
opdraagt.DDe wijziging van artikel 10 van de WNo voorziet in een speciale regeling
voor vervanging en waarneming van de Kinderombudsman. Normaal gesproken is
een dergelijke regeling ten aanzien van substituut-ombudsmannen
niet nodig. Alle taken zijn in de wet opgedragen aan de Nationale ombudsman
en die kan regelen dat bepaalde werkzaamheden worden uitgevoerd door een substituut-ombudsman.
Mocht een substituut-ombudsman tijdelijk of blijvend zijn ambt niet kunnen
vervullen, dan liggen de taken automatisch weer bij de Nationale ombudsman.
Voor de taken die bij de wet aan de Kinderombudsman zijn opgedragen ligt dat
anders; deze berusten op grond van de wet immers bij de Kinderombudsman en
niet bij de Nationale ombudsman. Daarom is een regeling nodig voor het geval
de Kinderombudsman tijdelijk of blijvend zijn functie niet kan uitoefenen.
In artikel 10 wordt voorzien in een regeling parallel aan die geldt voor de
Nationale ombudsman. Dit betekent dat de Kinderombudsman in beginsel wordt
vervangen door een andere substituut-ombudsman als hij tijdelijk niet in staat
is zijn functie te vervullen en ook wordt waargenomen door een andere substituut-ombudsman
als hij overlijdt of wordt ontslagen. Als geen andere substituut-ombudsman
aanwezig of beschikbaar is voorziet de Tweede Kamer in de vervanging of waarneming.EHet nieuwe hoofdstuk IIa bevat de specifieke bepalingen over de Kinderombudsman.
Daarin worden onder meer de taken van de Kinderombudsman en de reikwijdte
van zijn bevoegdheden vastgelegd. Hieronder zal op de afzonderlijke artikelen
worden ingegaan.Artikel 11aIn dit artikel zijn de definities opgenomen die alleen voor de Kinderombudsman
van belang zijn. Wat betreft de definitie van het begrip «jeugdige»
is aangesloten bij de formulering in de Wet op de jeugdzorg. Daarbij gaat
het ook om een categorie meerderjarigen. Het betreft daders van strafbare
feiten tussen de 18 en 21 jaar ten aanzien van wie de jeugdsancties uit het
Wetboek van Strafrecht worden toegepast. De definitie is daarmee ruimer dan
de definitie van het begrip «kind» in artikel 1 van het kinderrechtenverdrag,
waarbij wordt uitgegaan van een mens jonger dan achttien jaar (tenzij volgens
het op het kind toepasselijke recht de meerderjarigheid eerder wordt bereikt).Artikel 11bIn artikel 11b zijn de taken van de Kinderombudsman vastgelegd. Het eerste
lid bevat een algemene taakomschrijving, namelijk het bevorderen dat de rechten
van jeugdigen, opgenomen in het kinderrechtenverdrag, worden geëerbiedigd
door de overheid en door private organisaties. Het werkterrein van de Kinderombudsman
betreft dus niet alleen bestuursorganen, maar ook private organisaties.In het tweede lid zijn concrete activiteiten opgenomen waarmee de Kinderombudsman
uitvoering kan geven aan deze taak. Het betreft ten eerste de meer algemene
taak voorlichting en informatie te geven over de rechten van jeugdigen. Deze
taak kan worden gezien in het licht van het kinderrechtenverdrag. Artikel
42 van het kinderrechtenverdrag verplicht de staten die partij zijn de beginselen
en bepalingen van het kinderrechtenverdrag op passende en doeltreffende wijze
algemeen bekend te maken, zowel aan volwassenen als aan kinderen. Voorts kan
de Kinderombudsman een onderzoek doen naar de eerbiediging van de rechten
van jeugdigen naar aanleiding van klachten of uit eigen beweging. De mogelijkheid
een klacht in te dienen bij de Kinderombudsman is uitgewerkt in artikel 11c.
Naast deze mogelijkheid tot individuele klachtbehandeling heeft de Kinderombudsman
ook een toezichthoudende taak ten aanzien van de klachtbehandeling door andere
bevoegde instanties. De Kinderombudsman kan zich op deze manier
met het «systeem» van klachtbehandeling ten aanzien van jeugdigen
bezighouden, hiaten daarin signaleren en zo nodig zich inspannen om de klachtbehandeling
(bij bepaalde organisaties) te verbeteren. Op de taken van de Kinderombudsman
wordt ook al ingegaan in onderdeel 5 van het algemeen deel van de toelichting.
Voor een toelichting op de verschillende taken wordt dan ook verder daarnaar
verwezen.Het derde lid van artikel 11b bevat een handreiking over hoe de Kinderombudsman
zijn taken ten aanzien van jeugdigen moet uitvoeren. Juist bij de specifieke
doelgroep waarvoor de Kinderombudsman in het leven wordt geroepen (jeugdigen)
bestaat het gevaar dat zij onvoldoende worden betrokken bij de taakuitvoering
of dat zij onvoldoende kunnen deelnemen door gebrek aan begrijpelijke informatie.
Jeugdigen dienen uiteraard op een speciale manier te worden aangesproken die
past bij hun leeftijd. Het derde lid van dit artikel legt daarom expliciet
vast dat de Kinderombudsman bij de uitvoering van zijn taken zoveel mogelijk
rekening houdt met de mening en de belangen van jeugdigen en met hun belevingswereld.Artikel 11cDit artikel regelt de mogelijkheid om een klacht in te dienen bij de Kinderombudsman.
Er moet een duidelijk onderscheid worden gemaakt tussen de behandeling van
verzoekschriften door de Nationale ombudsman (waar de Kinderombudsman als «gewone»
substituut-ombudsman ook mee kan worden belast) en de behandeling van de hier
bedoelde klachten door de Kinderombudsman. Verzoekschriften moeten door de
Nationale ombudsman verplicht in behandeling worden genomen en afgehandeld
overeenkomstig de bepalingen van titel 9.2 van de Algemene wet bestuursrecht.
Voor de behandeling van klachten door de Kinderombudsman is een bijzondere
regeling getroffen. Het behandelen van de hier bedoelde klachten door de Kinderombudsman
is een discretionaire bevoegdheid; hij hoeft daar dus niet toe over te gaan.
Daarnaast heeft de Kinderombudsman een grotere vrijheid bij de wijze van afhandeling
van de klachten. De Kinderombudsman kan naar eigen inzicht kiezen uit de in
het tweede lid genoemde afdoeningswijzen. Kortom, het gaat om een minder formele
procedure dan de afhandeling van verzoekschriften door de Nationale ombudsman.
De bevoegdheid van de Kinderombudsman om klachten in behandeling te nemen,
strekt zich bovendien uit tot een ruim bereik van instanties. Hieronder vallen
bestuursorganen, organisaties op het terrein van het onderwijs, de jeugdzorg,
de kinderopvang of de gezondheidszorg, of (andere) private organisaties voor
zover die een bij of krachtens de wet geregelde taak ten aanzien van jeugdigen
uitoefenen. Deze categorieën kunnen elkaar overigens overlappen.In het derde lid is de afbakening van de bevoegdheid van de Kinderombudsman
ten opzichte van de rechterlijke macht geregeld. Hierbij is aangesloten bij
de regeling van artikel 9:22 van de Algemene wet bestuursrecht. De afbakening
ten opzichte van de bevoegdheid van andere ombudsmannen of wettelijk geregelde
klachtinstanties (alsmede ten aanzien van gedragingen waarop artikel 9:22,
onder f, van de Algemene wet bestuursrecht ziet) is niet in de wet vastgelegd.
Omdat de klachtbehandeling een discretionaire bevoegdheid van de Kinderombudsman
betreft, is dit niet nodig. Het ligt voor de hand dat de Kinderombudsman een
klacht niet in behandeling zal nemen indien nog een andere weg openstaat om
de klacht in te dienen, tenzij het onredelijk is van de betrokkene te verlangen
dat hij die andere voorziening eerst heeft doorlopen.Artikel 11dOm zijn taken goed te kunnen uitvoeren, worden aan de Kinderombudsman
een aantal bevoegdheden toegekend. Deze bevoegdheden komen overeen
met die in de artikelen 9:31 tot en met 9:34 van de Algemene wet bestuursrecht.
Verschil is dat de bevoegdheden naast bestuursorganen ook ten aanzien van
de andere organisaties genoemd in artikel 11c, eerste lid, van dit wetsvoorstel
kunnen worden uitgeoefend. Daarnaast wordt in het voorgestelde tweede lid
bepaald dat, in de gevallen waarin een vergoeding moet worden toegekend aan
door de Kinderombudsman opgeroepen personen, deze niet ten laste van de organisaties
als bedoeld in artikel 11c, eerste lid, onder b en c, kan plaatsvinden. Indien
het onderzoek betrekking heeft op een organisatie van een van deze categorieën,
dan komt de vergoeding ten laste van de begroting van de Nationale ombudsman.Artikel 11eHet gaat hier om een apart jaarverslag, los van het jaarverslag van de
Nationale ombudsman (van welke organisatie de Kinderombudsman natuurlijk ook
deel uitmaakt). De bepaling is wel grotendeels gelijk aan de bepaling zoals
die geldt ten aanzien van de Nationale ombudsman (artikel 16 WNo). Een verschil
is dat de Kinderombudsman zelf kan bepalen aan wie hij het jaarverslag zendt
naast beide Kamers der Staten-Generaal en de ministers.AribXNoot1Kamerstukken II 1999/00, 26 816, nr. 7.XNoot2Kamerstukken II, 2000/01, 26 816, nr. 32.XNoot3Kamerstukken II, 2001/02, 28 102.XNoot4«Concluding Observations of the Committee on the Rights of the Child:
the Netherlands», CRC/C/15/add.227, 30-12-2004.XNoot1«General Comment of the Committee on the Rights of the Child»,
CRC/GC/2002/2, 15-11-2002.XNoot2UNICEF, «Independent Institutions Protecting Children’s Rights»,
Innocenti Digest Series no. 8, juni 2001, Florence: UNICEF Innocenti Research
Centre.XNoot3«Concluding Observations of the Committee on the Rights of the Child:
the Netherlands», CRC/C/15/add.114, 8-10-1999, observation No. 12.XNoot4«Concluding Observations of the Committee on the Rights of the Child:
the Netherlands», CRC/C/15/add.227, 30-12-2004, observations No. 20
and No. 21.XNoot5A.J. Nijssen en G.E. Schmidt, Modellen voor een «Instituut Kinderombudsman»,
Amsterdam: SCO Kohnstamm Instituut, 2001.XNoot1Dit zijn o.a. Noorwegen (reeds sinds 1981), Finland, Zweden, België,
Luxemburg, Oostenrijk, Denemarken, Frankrijk, Hongarije, IJsland, Griekenland,
Macedonië, Portugal, Russische Federatie, Ierland, Noord-Ierland, Groot-Brittannië,
Georgië, Spanje, Kroatië. (Bron: ENOC)XNoot2Zie: www.ombudsnet.org.XNoot1NIZW, «Deelnemerslijst expertmeeting Ombudsman for Children»,
15 november 2002, Utrecht: NIZW International Centre, 2A: Klachten en
rechtenschending.XNoot2Voor informatie over het Belgische Kinderrechtencommissiariaat en een
indruk van de werkwijze, zie: www.kinderrechten.be.XNoot3«Jeugdombudswerk: een toegevoegde functie», Instituut Jeugd
en Welzijn, Vrije Universiteit, Amsterdam, juli 2000.XNoot1Zoals onder andere de heer prof. mr. J. E. Doek. Emeritus hoogleraar
Jeugd- en Familierecht aan de Vrije Universiteit van Amsterdam.XNoot1J. de Savornin Lohman c.s. Met Recht onder Toezicht gesteld-evaluatie
herziene OTS-wetgeving, Utrecht: Verwey-Jonker Instituut, 2000.XNoot1J. de Savornin Lohman c.s., Met Recht onder toezicht gesteld-evaluatie
herziene OTS-wetgeving, Utrecht: Verwey-Jonker Instituut, 2000.XNoot1Handelingen II 1999/00, nr. 78, pag. 5040–5040.XNoot1A.J. Nijssen en G.E. Schmidt, Modellen voor een «Instituut Kinderombudsman»,
Amsterdam: SCO Kohnstamm Instituut, 2001. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31831-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl