Integratiebeleid 1999-2002; Brief minister met een beschouwing over godsdienst en levensovertuiging i.v.m. integratiebeleid etnische minderheden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26333, nr. 13

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

17-12-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26333 nr. 13

10-12-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Het Integratiebeleid etnische minderheden als raamwerk2. De betekenis van godsdienst en levensovertuiging in
het integratiebeleid3. De aanwezigheid van levensbeschouwelijke groeperingen
in ons land4. Mogelijke belemmeringen voor het integratiebeleid5. Terughoudendheid van overheden bij aangelegenheden
van levensbeschouwelijke aard6. Kanttekeningen bij mogelijke belemmeringen voor het
integratiebeleid7. Uitvoering nota Geestelijke bedienaren8. Nota «Kansen krijgen, kansen pakken»: Discriminatie
en Communicatie9. Positieve impuls voor het integratiebeleidOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26333Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 43 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 333Integratiebeleid 1999–2002nr. 13BRIEF VAN DE MINISTER VOOR GROTE STEDEN- EN INTEGRATIEBELEIDAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 10 december 1999Hierbij bied ik u een beschouwing over godsdienst en levensovertuiging
in het licht van het Integratiebeleid etnische minderheden aan, welke ik Uw
Kamer tijdens het Algemeen Overleg met de Vaste Commissie voor Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties op 23 juni 1999 in het vooruitzicht heb gesteld.
Zij biedt een nadere toelichting op hetgeen in de nota «Kansen krijgen,
kansen pakken» d.d. 30 november 19981 en
in het op 6 april 1999 daarop gevolgde uitvoeringsplan terzake werd aangekondigd.
In dit verband moge ik ook verwijzen naar de nota «Het integratiebeleid
betreffende etnische minderheden in relatie tot hun geestelijke bedienaren»,
u bij brief d.d. 28 februari 19982 aangeboden
door de minister van Binnenlandse Zaken en de staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen. Mijn hoofdlijn is dat bij de verdere ontwikkeling
en vooral bij de tenuitvoerlegging van overheidsbeleid, in het bijzonder integratiebeleid,
zeer consequent en meer dan voorheen rekening gehouden moet worden met invloeden
van levensbeschouwelijke aard, zowel bij de leden van de autochtone meerderheid
als bij die van de onderscheiden etnische minderheidsgroepen.1. Het Integratiebeleid etnische minderheden als raamwerkIn het integratiebeleid etnische minderheden gaat het om actief en volwaardig
burgerschap. Met het met goed gevolg doorlopen van het Nederlandse onderwijssysteem
en deelname aan de arbeidsmarkt worden noodzakelijke voorwaarden vervuld om
te kunnen participeren. Daarom legt de regering in het integratiebeleid etnische
minderheden grote nadruk op een effectief onderwijs voor leden van etnische
minderheden, met inbegrip van doorstroom naar de hogere vormen van opleiding,
en op hun werkgelegenheid. In de nota «Kansen krijgen, kansen pakken»
zijn daartoe actieprogramma's ontwikkeld.Wil er uitzicht zijn op een succesvol integratiebeleid, dan zullen met
name bij de startpositie van jongeren, de bestrijding van werkloosheid en
bij het voorkomen en bestrijden van vooroordelen, discriminatie
en racisme substantiële vorderingen gemaakt moeten worden.Door deze acties en door heel het integratiebeleid wil de rijksoverheid
bevorderen dat iedereen in ons land, autochtonen even goed als leden van etnische
minderheden, de kansen grijpen die voor de hand liggen: kansen voor positieverbetering,
maar ook voor een samenleving waarin iedereen zichzelf kan zijn en tot zijn
recht kan komen. En het vraagt van de bestaande instituties van ons land dat
zij zichzelf structureel en cultureel omvormen tot instituties die het pluriforme
karakter van onze samenleving weerspiegelen.2. De betekenis van godsdienst en levensovertuiging in
het integratiebeleidHoe belangrijk onderwijs, scholing en werk ook zijn binnen het integratieproces,
zij zijn uiteindelijk niet alleen bepalend voor de mate waarin nieuwe landgenoten
en autochtonen elkaar als burgers waarderen en waarin zij tezamen een democratische
samenleving willen vormen. Geen mens is «waardevrij». De wijze
waarop burgers elkaar beoordelen en de samenleving waarin zij leven, waarderen,
wordt in niet geringe mate bepaald door de grondwaarden van ieder individueel,
dan wel in gemeenschap met anderen beleefd. Hetzelfde geldt voor de appreciatie
van scholing en vorming, van arbeid en inkomensverwerving en van het gebruik
van de voorzieningen die onze samenleving haar burgers biedt.Het is daarom vanzelfsprekend dat bij de discussies over de kansen van
een verdere ontwikkeling van onze multicultureel samengestelde samenleving
in het algemeen, en over de effectiviteit van het integratiebeleid in het
bijzonder de feitelijke variëteit van waardesystemen en hun onderlinge
verhouding betrokken worden. Het kabinet herinnert in dit verband graag aan
de rapportage van de minister van Binnenlandse Zaken d.d. 15 september 1992
over het Maatschappelijk debat Integratie en aan mijn nota «Kansen pakken,
kansen krijgen» en aan de uitkomsten van de ronde-tafelgesprekken die,
mede met godsdienst en levensovertuiging als thema, op initiatief van de minister
van Binnenlandse Zaken werden belegd en waarover de Tweede Kamer werd geïnformeerd
bij brief van 3 december 19961.Een belangrijke rol binnen waardesystemen spelen godsdienst en levensovertuiging
en meer in het bijzonder kerkgenootschappen en genootschappen van levensbeschouwelijke
aard. Dat geldt voor de daaraan ontleende principiële stellingnames,
als ook en in niet mindere mate is dat van toepassing op de min of meer gefundeerde
interpretaties en beoordelingen ervan van individuele aard. Wat iemand goed
of afkeurenswaardig acht, wordt meestal teruggevoerd op levensbeschouwelijke
beginselen. Dat biedt velen de inspiratie om zijn of haar plaats in de samenleving
te bepalen.Hier ligt trouwens ook een niet te verwaarlozen bron van discriminatie,
zowel aan de zijde van de autochtone meerderheid als ook bij etnische minderheidsgroepen.3. De aanwezigheid van levensbeschouwelijke groeperingen
in ons landIn de reeds eerder vermelde nota over geestelijke bedienaren (par. 4)
werd een overzicht gegeven van godsdienstige stromingen. Dat Nederland een
immigratieland is geworden, moge ook hieruit blijken dat alle wereldgodsdiensten
in de hun eigen variëteit aan stromingen inmiddels in ons land vertegenwoordigd
zijn. Het boeddhisme en de Chinese
levensbeschouwing kennen enkele centra met een eigen oriëntatie
(Cambodja, China, Japan, Tibet, Viëtnam) voor hun eredienst.Het christendom omvat, naast de vanouds bekende
reformatorische en katholieke richtingen, ook vele vormen van evangelische
bewegingen en oosters-orthodoxe kerken. De opkomst van talrijke opwekkingsbewegingen
van Afrikaanse en Noord-Amerikaanse origine is daarbij opmerkelijk te noemen.
Ook de Molukse kerken verdienen aparte vermelding.Vooral door de immigratie vanuit Suriname heeft het hindoeïsme zich in ons land genesteld; naast de vernieuwingsbeweging
Arya Samaj betreft dat de meer traditioneel ingestelde «Sanatan Dharm»,
waarbinnen zich recent een eigen, zich karmavadisch noemende tendentie heeft
gepresenteerd. Daarnaast zijn er hindoes uit India en Sri Lanka, voor zo ver
bekend zonder eigen organisatievormen, en hindoes met een Oegandese achtergrond
die zich georganiseerd hebben in de vereniging «Hindoes uit Oeganda».De islam telt een groot aantal richtingen,
vooral soennitisch van aard, welke zich vooral naargelang het land van herkomst
onderscheiden. Met de in aantal grootste gemeenschappen van Marokkaanse en
van Turkse origine en de Surinaamse en Molukse moslimgroepen heeft de recente
immigratie vanuit vooral Afghanistan, Bosnië-Herzegovina, Eritrea, Irak,
Kosovo, Pakistan en Somalië tot de pluriformiteit van islam bijgedragen.Van de sjiïtische richting zijn enkele organisaties van geringere
omvang bekend, oorspronkelijk van Irak, Iran en Turkije. Een bijzondere vorm
vertegenwoordigt het steeds meer op de voorgrond tredende Turkse alevitisme.Een afzonderlijke positie nemen de aanhangers van de Ahmadiyya en van de Baha'i Wereldreligie
in.Het beeld van het jodendom is, afgezien van
individuele migranten, stabiel gebleven met zijn beide, de liberale en de
orthodoxe, hoofdstromingen.Anders dan wel eens wordt verondersteld, organiseren de meeste levensbeschouwelijke
groepen, ook die van hindoeïsme en islam, nu reeds de opleiding van geestelijke
bedienaren in eigen kring. Hindoe-organisaties leiden veel van hun pandiets
op, tezamen met zuster-organisaties in Groot-Brittannië en India. Bij
de moslims hebben verschillende stromingen van Turkse origine ook reeds hun
voorzieningen in ons land en in Duitsland getroffen, naast hun relaties met
opleidingsvormen in het herkomstland, terwijl islamitische organisaties van
Surinaamse achtergrond zowel hier als in Groot-Brittannië opleidingsinstituten
onderhouden.Van toelevering vanuit het buitenland zijn vooral de moslims van Marokkaansen
huize en de moslims, voorzover verbonden met het Turkse Presidium voor godsdienstaangelegenheden,
afhankelijk.Er bestaat in het algemeen onvoldoende gefundeerd inzicht in de werkelijke
ledentallen van hun vele levensbeschouwelijke organisaties en gemeenschappen
en in de mate van actief lidmaatschap van hun leden. Ook is niet veel bekend
over de eigen ontwikkeling van deze godsdienstige en levensbeschouwelijke
organisaties in hun nieuwe, Nederlandse omgeving. Met de nodige voorzichtigheid
zijn wel enkele trends te onderscheiden die voor de implementatie van het
integratiebeleid van belang kunnen zijn. Ik noem er drie: Een eerste betreft de ontwikkeling van het organisatiepatroon van etnische
minderheidsgroepen, waarbij een verschuiving in zwaartepunt valt waar te nemen
van belangenbehartiging op basis van politieke oriëntatie op het herkomstland –
in de jaren zeventig het overheersende karakter van de zelforganisaties –,
naar die op titel van godsdienst of levensovertuiging. Daarbij wordt de band
met het herkomstland weliswaar niet losgelaten: de vele vormen van de islam
in Nederland blijven voorlopig nog in belangrijke mate ingekleurd door de
islam van het land van herkomst, eventueel met inbegrip van de onderscheiden
tendenties ervan.Een tweede trend is de omslag tussen de leeftijdsgeneraties. Nog steeds
worden veel levensbeschouwelijke instituties beheerst door personen vanuit
de oudere generatie. Vanzelfsprekend vooral bij die organisaties die reeds
langer in Nederland present zijn, streeft de jongere generatie naar vernieuwing,
waarbij zij haar eigen accenten zet. Dat zij daarbij intern op problemen stuit,
behoeft geen betoog.Ten derde, en dat is een veel voorkomend verschijnsel bij geloofsgemeenschappen
met een migratoire achtergrond, valt bij deelgroepen een meer geaccentueerd
in acht nemen van leer- en leefregels in vergelijking met die in het land
van herkomst op. Wie daarvoor kiest is strenger in de leer en wenst de eigen
boodschap actief uit te dragen in de nieuwe omgeving. Dat draagt bij tot de
diversificatie binnen minderheidsgroepen.Voor de beleidsimplementatie is het derhalve van belang dat beleidsmakers
en degenen die voor de tenuitvoerlegging ervan goed geïnformeerd zijn
over de culturele en levensbeschouwelijke achtergronden van de doelgroepen
waarop zij zich richten en bij hun planning voor zo ver mogelijk letten op
de wijze van communicatie en op een methodische aanpak die inspeelt op die
leefwereld. Tegelijk dient daarin een uitdaging vervat te zijn aan het adres
van die doelgroepen om zich open te stellen met hun omgeving en daarmee in
dialoog te treden. Het belang van de samenleving als geheel, dat gelegen is
in samenhang en wederzijdse acceptatie over groepsbelangen heen moet daarbij
het leidend beginsel zijn.4. Mogelijke belemmeringen voor het integratiebeleidBij haar inspanningen om een bijdrage te leveren aan de totstandkoming
van een samenleving waarin ook de leden van etnische groepen hun burgerrechten
voluit kunnen beleven en hun maatschappelijke verantwoordelijkheden kunnen
waarmaken, is zeker ook de positie van levensbeschouwelijke instituties relevant.
Een actief lidmaatschap van zo'n institutie kan een effectieve steun betekenen
om zich in Nederland een goede toekomst te verzekeren.Tevens zullen overheden zich terdege bewust moeten zijn van mogelijke
belemmeringen die – reëel of vermeend – vanuit opvattingen
van levensbeschouwelijke aard worden opgeworpen. Dat kan op verschillende
terreinen het geval zijn.Er kan een tegenstrijdigheid blijken tussen basiswaarden van fundamentele
aard, zoals die binnen de Nederlandse samenleving vanouds worden erkend, en
die van nieuw zich manifesterende groepen. Daarbij kan men denken aan verschil
van opvattingen inzake de interpretatie van burgerrechten of inzake de verhouding
tussen kerk en staat. Dat kan zich uiten in afwijkende waardering van ieders
recht op een ongestoord gebruik van de burgerlijke vrijheden, van de verantwoordelijkheid
voor de opvoeding van kinderen, van de zingeving van onderwijs, scholing en
vorming en van zelfstandige inkomensverwerving.Godsdiensten plegen een bijzonder accent te leggen op de «rites
de passage»: geboorte, volwassenheid, huwelijk, sterven. De meeste godsdiensten hebben dienaangaande specifieke gebruiken die diep verankerd
zijn in de belevingswereld en de cultuur van de desbetreffende gemeenschap.Belemmeringen kunnen zich ook voordoen op het terrein van aanvaarde maatschappelijke
gewoonten en gedragingen. Daarbij kan gedacht worden aan andere leefgewoonten,
aan voeding, kleding en wijzen van begroeting, publieke contacten tussen de
geslachten en het vieren van hoogtijdagen.Ook in de doeleinden die organisaties in ons land, van autochtonen en
van leden van etnische minderheden, zich stellen, of in hun feitelijke activiteiten
kan een bron van belemmeringen gelegen zijn.Het is niet uit te sluiten dat instituties van godsdienstige en levensbeschouwelijke
aard met wortels in een ander land, zich vooral concentreren op het (starre)
behoud van oorspronkelijke waarden en normen van het herkomstland zonder in
dialoog te treden met hun omgeving, of zelfs misbruikt worden voor politieke
strevingen in het herkomstland. Dat kan er toe leiden dat structuren en voorzieningen
binnen etnische groepen niet corresponderen met de aard van onze multi-etnische
samenleving en zich keren tegen de doelstellingen van het overheidsbeleid
dienaangaande.Vanzelfsprekend is discriminatie wegens godsdienst en levensovertuiging
in hoge mate een inbreuk op het recht op gelijke behandeling in gelijke gevallen,
en richt daardoor grote schade aan aan de goede verhoudingen binnen onze samenleving
die de basis vormen van een voorspoedig integratieproces.Tenslotte kunnen belemmeringen optreden door communicatieproblemen. Deze
kunnen door verschillen in beheersing van de Nederlandse taal voortvloeien,
maar ook door onbekendheid met de verschillende culturele en levensbeschouwelijke
achtergronden.5. Terughoudendheid van overheden bij aangelegenheden
van levensbeschouwelijke aardBij het beoordelen van zulke belemmeringen dienen de Nederlandse overheden
een grote terughoudendheid te betrachten. De vrijheid van godsdienst en levensovertuiging
en het in ons land geldende uitgangspunt van de scheiding van kerk en staat
nopen daartoe. Derhalve, alvorens enkele kanttekeningen daarbij te plaatsen,
roep ik nog gaarne het een en ander in herinnering over de opstelling van
de overheden bij aangelegenheden van levensbeschouwelijke aard.De Universele verklaring van de rechten van de mens (1948) bepaalt: «Een
ieder heeft recht op vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst; dit recht
omvat tevens de vrijheid om van godsdienst of overtuiging te veranderen alsmede
de vrijheid hetzij alleen, hetzij met anderen zowel in het openbaar als in
zijn particuliere leven zijn godsdienst of overtuiging te belijden door het
onderwijzen ervan, door de praktische toepassing door eredienst en het onderhouden
van de geboden en voorschriften» (art. 18). In nagenoeg dezelfde bewoordingen
is de vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst ook vastgelegd in het Europese
Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en van de fundamentele
vrijheden (1950, art. 9, eerste lid) waaraan een lid werd toegevoegd, houdende
dat deze vrijheid alleen beperkt kan worden door de wet voorgeschreven noodzakelijke
maatregelen van openbare orde en veiligheid, volksgezondheid, openbare zeden
en ter bescherming van de rechten en vrijheden van anderen (id. tweede lid).De Nederlandse Grondwet bepaalt: «Ieder heeft het recht zijn godsdienst
of levensovertuiging, individueel of in gemeenschap met anderen, vrij te belijden, behoudens ieders verantwoordelijkheid voor de wet.»
«De wet kan ter zake van de uitoefening van dit recht buiten gebouwen
en besloten plaatsen regels stellen ter bescherming van de gezondheid, in
het belang van het verkeer en ter bestrijding of voorkoming van wanordelijkheden»
(art. 6). Daarnaast bepaalt het eerste Grondwetsartikel dat gelijke gevallen
gelijk behandeld dienen te worden en dat discriminatie wegens godsdienst,
levensovertuiging of op welke grond dan ook niet is toegestaan.Tenslotte bepaalt artikel 23 de positie van het openbaar onderwijs en
de vrijheid van richting en inrichting van bijzonder onderwijs. Ook andere
grondwettelijke burgerrechten, als de vrijheid van vergadering, van vereniging
en van drukpers, hebben echter hun betekenis met betrekking tot godsdienst
en levensovertuiging.Het beginsel van de scheiding van Kerk en Staat vloeit voort uit deze
Grondwetsartikelen. Dit houdt in dat de staat:a. de zelfstandigheid van richtingen respecteert en zich dient te onthouden
van elke bemoeienis met de belijdenis of inhoud van de godsdienst of levensovertuiging;b. geen bemoeienis heeft met de interne organisatie van de richting; daartoe
behoort ook de opleiding en aanstelling van geestelijke bedienaren;c. op grond van art. 1 van de Grondwet alle kerkgenootschappen en genootschappen
op geestelijke grondslag op gelijke voet dient te behandelen;d. geen partij mag kiezen voor één bepaalde richting.Dit houdt in dat overheden een grote terughoudendheid moeten betrachten
in aangelegenheden van godsdienst en levensovertuiging en in zaken die de
interne orde van kerkgenootschappen en genootschappen op geestelijke grondslag
betreffen. De overheid is zich daarbij terdege bewust van, en heeft waardering
voor hun maatschappelijke betekenis. In de eerder uitgebrachte nota over geestelijke
bedienaren is met redenen van algemeen belang omkleed een aantal voornemens
met betrekking tot de toerusting van geestelijke bedienaren voor de vervulling
van algemeen-sociale aspecten van hun functie aangekondigd.6. Kanttekeningen bij mogelijke belemmeringen voor het
integratiebeleidHet is al meermalen betoogd: omtrent leerstellige aspecten van godsdienst
en levensovertuiging en ook bij zaken van interne ordening van levensbeschouwelijke
organisaties onthouden de burgerlijke overheden zich van een oordeel. Zij
beschouwen deze aangelegenheden als behorend tot het private terrein van hun
burgers.De overheden hebben wel een directe verantwoordelijkheid voor het publieke
domein en voor de waarborging van de burgerrechten. Dat geldt eveneens voor
de vrijheid van godsdienst en levensovertuiging, met betrekking waartoe de
Grondwet (art. 6, eerste en tweede lid) ieders verantwoordelijkheid volgens
de wet stipuleert en voorts bepaalt dat de wet ter zake van de uitoefening
van dit recht buiten gebouwen en besloten plaatsen regels kan stellen ter
bescherming van de gezondheid, in het belang van het verkeer en ter bestrijding
of voorkoming van wanordelijkheden. De Wet openbare manifestaties verschaft
de wettelijke bepalingen, o.m. betreffende de uitoefening van het recht tot
vrije belijdenis van godsdienst en levensovertuiging.In par. 4. Van deze brief is een zestal categorieën van mogelijke
belemmeringen die – reëel of vermeend – vanuit opvattingen
van levensbeschouwelijke aard worden opgeworpen met betrekking
tot de doelstellingen van het integratiebeleid etnische minderheden. Ik heb
er behoefte aan, bij elk daarvan enkele kanttekeningen te plaatsen, zonder
daarbij naar volledigheid te streven. Ik beschouw deze vooral als aanzetten
tot verdergaande gedachtevorming.Bij tegenstrijdigheden van zeer fundamentele aard zullen de overheden
de discussie niet uit de weg gaan. Daarbij gelden, omwille van de instandhouding
van de samenhang van onze samenleving, de Nederlandse waarden als verankerd
in de Grondwet of vastgelegd in internationale verdragen als vaststaande uitgangspunten.
Zo is bij voorbeeld wraakneming ter instandhouding van de familie-eer geen
reden tot verontschuldiging bij een misdrijf of overtreding.De staat zal geen bewegingen dulden die zich richten tegen de fundamenten
van de democratische rechtsorde. De Binnenlandse Veiligheidsdienst, die overigens
bij herhaling, recent in zijn Jaarverslag 1998 (blz. 20), constateerde dat
slechts kleine aantallen moslims in Nederland radicale opvattingen huldigen
en bereid zijn hun idealen met betrekking tot een islamitische staat of wereldorde
met (steun aan) geweld dichterbij te brengen, blijft te dien aanzien zeer
alert. Wereldwijd is gewelddadig fundamentalisme een verontrustend verschijnsel
binnen diverse wereldgodsdiensten en dat kan via de moderne informatietechnieken
ook op ons land invloed hebben. – In overgrote meerderheid waarderen
leden van etnische minderheden overigens de rechten die zij als burgers van
ons land in gelijke mate met anderen delen. Zo bieden scholen naar eigen richting,
overeenkomstig art. 23 Gw, ook nieuwe mogelijkheden tot kaderopbouw en bestuurlijke
participatie. Het kan geen kwaad, hier op te merken dat bij de stichting van
bijzondere scholen het recht op gelijke behandeling ook geldt voor scholen
op islamitische of hindoe-grondslag in vergelijking met die van andere levensbeschouwingen.In dit verband wees ik ook op andere verschillen in opvatting inzake burgerrechten
en -plichten. Vooral wanneer belangen van derden gemoeid zijn met iemands
opstelling in dat soort aangelegenheden, is er een overheidstaak om hun belang
te beschermen. Dan kan het gaan om de vrije uitoefening van burgerrechten
door gezinsleden, om het garanderen van toekomstperspectief voor minderjarige
kinderen. – Zulke verschillen in opvatting dwingen anderzijds ook het
autochtone deel van onze samenleving, zich van die rechten en plichten bewust
te zijn en nauwkeurig onder woorden te brengen wat de kern van de zaak is.
Onze instituties dienen rekening te houden met dit soort verschillen in opvatting:
hun interculturalisering is niet alleen een zaak van personeelssamenstelling
overeenkomstig het multi-etnische karakter van onze hedendaagse samenleving,
maar ook een zaak van kennis over, en manier van omgaan met culturele en levensbeschouwelijke
verschillen in opvattingen binnen onze gemêleerde samenleving.Met «rites de passages» zal de overheid zich niet bemoeien,
tenzij fundamentele waarden in het spel zijn: zo heeft de regering zich expliciet
tegen vrouwenbesnijdenis uitgesproken. Waar Nederlandse wetgeving niet correspondeert
met (elementen van) deze rites, zal waar mogelijk tegemoetkomendheid getoond
worden: de in de wetgeving rond de lijkbezorging aangebrachte aanpassingen
zijn daarvan een voorbeeld. Een voorbeeld van het tegendeel is de vrouwenbesnijdenis,
die in ons land in welke vorm dan ook niet is toegestaan.Er kunnen zich ook belemmeringen voordoen op het terrein van maatschappelijke
gewoonten en gedragingen. Gewoonten en gedragingen zijn uiteraard zelf, ook
zonder invloed van internationale migratie, aan voortdurende ontwikkeling
onderhevig. Basis bij de beoordeling van dit soort situaties is het recht
op gelijke behandeling voor eenieder die zich in ons land bevindt. Een plurale
samenleving kenmerkt zich ook door een verscheidenheid in gewoonten en gebruiken.
Verdraagzaamheid ishier het sleutelwoord, vanzelfsprekend behalve
bij schade aan de eigenwaarde of aan bezittingen van medebewoners of bij vermindering
van kansen voor de desbetreffende persoon. In de meeste gevallen zal goed
overleg tussen betrokkenen oplossingen gevonden worden. Zo zijn zowel in het
rijksambtenarenreglement als in menige CAO afspraken overeengekomen over de
viering van religieuze feestdagen. Interventies van overheidswege zijn pas
in uiterste instantie geboden.Met betrekking tot organisaties, waaronder die op levensbeschouwelijke
grondslag, opgericht door autochtonen en/of leden van etnische minderheden
gelden de in de Grondwet verankerde burgerrechten, die ruimte bieden, binnen
de grenzen van wet- en regelgeving, naar eigen goeddunken eigen structuren
en voorzieningen in te richten. Een voorbeeld is de vrijheid van richting
en inrichting van de scholen van bijzonder onderwijs. Ook kan gewezen worden
op de vele stichtingen en verenigingen van levensbeschouwelijke of culturele
aard die ons land telt. Onze Grondwet garandeert elke burger vrijheid van
vergadering en vereniging binnen de grenzen die de wet stelt. Dat neemt niet
weg dat, indien zulke organisaties volgens hun doelstelling of in hun feitelijke
handelen niet blijken bij te dragen tot verwezenlijking van de doelstellingen
van het integratiebeleid, overheidsondersteuning aan zulk een organisatie
en/of aan activiteiten ervan onthouden dient te worden. Dit is evenzeer op
«witte» als op minderhedenorganisaties in ons land toepasselijk.De Grondwet staat geen discriminatie wegens godsdienst en levensovertuiging
toe. Het Wetboek van Strafrecht (art. 137, c t/m f) voorziet dan ook in de
nodige sancties. Maar ook in het sociale verkeer dient zorgvuldigheid in de
beoordeling van godsdiensten en levensovertuigingen en van de belijders daarvan
leidraad te zijn. Vanzelfsprekend geldt voor overheden, maar evenzeer voor
maatschappelijke organisaties, waaronder die op levensbeschouwelijke grondslag
en die van etnische minderheden zelf, en voor de media dat elk daarvan zich
niet overgeeft aan vooroordelen en deze waar mogelijk ontkrachten en elke
vorm van discriminatie wegens godsdienst en levensovertuiging afwijzen.Tenslotte is gewezen op communicatieproblemen die het integratieproces
belemmeren. Met de invoering van intercultureel onderwijs wordt een bijdrage
geleverd om bij de jeugd de basis te leggen voor wederzijds begrip. Brede
invoering van reeds ontwikkelde methoden en materialen voor intercultureel
onderwijs wordt de komende jaren verder gestimuleerd. Bij informatie- en voorlichtingsactiviteiten
is in het bijzonder op de vervulling van de nodige voorwaarden voor een goede
communicatie acht te slaan. Omwille van de effectiviteit van maatregelen en
activiteiten is het zaak, steeds terdege besef te hebben van de wijze waarop
signalen overkomen bij de ontvanger.Dit zijn geen zaken die alleen de overheden betreffen. Alle maatschappelijke
voorzieningen, instellingen en organisaties moeten zich steeds bewust zijn
van de culturele en levensbeschouwelijke achtergronden van waaruit autochtonen
en leden van etnische minderheden tegen hun activiteiten plegen aan te kijken.
Dat geldt vanzelfsprekend ook voor organisaties van etnische minderheidsgroepen
in hun houding ten opzichte van de Nederlandse samenleving. Zoals reeds in
de nota «Kansen krijgen, kansen pakken» werd onderstreept, is
nauwe samenwerking van alle, zowel publieke als private, actoren absoluut
noodzakelijk om de ambitie waar te maken, dat er een zichtbaar resultaat moet
worden bereikt in de totstandkoming van een samenleving met kansen voor iedereen.Ter verhoging van de effectiviteit van het beleid van overheden is ook
de medewerking in te roepen van geestelijke bedienaren. In dit kader moge
het beroep in herinnering worden geroepen dat de regering in haar nota «Het
integratiebeleid betreffende etnische minderheden in relatie tot hun geestelijke bedienaren» zonder onderscheid heeft gedaan op alle
kerkgenootschappen en genootschappen op geestelijke grondslag, «om er
het hunne toe bij te dragen dat hun leden hun verantwoordelijkheid voor onze
plurale samenleving ten volle zullen nemen.» Dit beroep was uitdrukkelijk
gericht op alle levensbeschouwelijke instituties van ons land, ongeacht de
duur van hun vaderlandse geschiedenis of hun ledental. Naar het oordeel van
de regering is de richtinggeving vanuit het leiderschap van zulke genootschappen
van grote betekenis voor de mate van acceptatie van onze ook in geestelijk
opzicht pluriforme samenleving.7. Uitvoering nota Geestelijke bedienarenGaarne informeer ik Uw Kamer over de tenuitvoerlegging van de in de nota
«Het integratiebeleid betreffende etnische minderheden in relatie tot
hun geestelijke bedienaren» opgenomen voornemens (par. 27).Binnenkort zal Uw Kamer een voorstel tot wijziging van de Wet inburgering
nieuwkomers bereiken, welke er toe strekt, de mogelijkheid te scheppen dat
beroepsgroepen waarvan de leden thans nog geen gebruik kunnen maken van de
faciliteiten die deze wet biedt, omwille van groot maatschappelijk belang
onder de werking ervan gebracht worden. Overeenkomstig het in genoemde nota
gestelde (par. 21) kan dat van toepassing worden verklaard op geestelijke
bedienaren.Om deze geestelijken in het eerste jaar van hun verblijf een aangepast
inburgeringsprogramma te kunnen aanbieden, is inmiddels Cinop te 's-Hertogenbosch
opdracht gegeven daartoe de nodige aanvullende eindtermen en lesmaterialen
en -methoden te ontwikkelen. Delen van die leermiddelen kunnen ook gebruikt
worden voor de aangekondigde experimentele voorbereidingscursussen in het
land van herkomst. Ingewonnen informatie heeft er toe geleid dat er geen praktische
mogelijkheid bestaat om zulk een (experimentele) cursus in Marokko te organiseren.
In Turkije doet zich in beginsel die mogelijkheid wel voor; overleg dienaangaande
met de desbetreffende instanties aldaar zal binnenkort worden geopend.Integratie en inburgering van geestelijke bedienaren houden onder bepaalde
omstandigheden niet op bij een algemeen inburgeringprogramma. Met de groei
van het aantal islamitische gedetineerden is de laatste jaren ook de vraag
naar islamitische geestelijke verzorging in justitiële inrichtingen gegroeid.
Gesignaleerd werd echter dat de toerusting en beschikbaarheid van de islamitische
geestelijke verzorgers onvoldoende bleek om in de specifieke context van een
justitiële inrichting te functioneren. Dit werd ondermeer veroorzaakt
door het ontbreken van een zendende instantie, waardoor er geen imams vast
aan de inrichtingen verbonden konden zijn.Een en ander heeft ertoe geleid dat de Dienst Justitiële Inrichtingen
van het Ministerie van Justitie het project «Geestelijke verzorging
voor moslimgedetineerden» heeft opgezet. Het project heeft twee componenten.
De eerste component is het ontwikkelen en toepassen van een opleiding voor
imams die werkzaam zijn in justitiële inrichtingen die met name gericht
is op communicatietechnieken en Nederlandse taal. De tweede component betreft
een experiment met een (regionaal) zendende islamitische instantie in Zuid-Holland.
De rol van zendende instantie, alsmede de rol van werkgever, is door de Stichting
Platform Islamitische Organisaties Rijnmond (SPIOR) op zich genomen. Gedurende
het project draagt SPIOR zorg voor zowel de inhoudelijke begeleiding als de
eventuele vervanging van imams.Op dit moment voert genoemde Dienst een tussenevaluatie van het project
uit. Vooralsnog kan geconcludeerd worden dat de opleiding voor imams succesvol
is gebleken. In hoofdlijnen geven de imams aan dat ze de opleiding als nuttig
hebben ervaren. Met name in individuele gesprekken blijken ze
aangereikte technieken goed te kunnen gebruiken. Wat betreft het experiment
met SPIOR als regionaal zendende instantie kan lopende de tussenevaluatie
worden gesteld dat SPIOR haar rol als zendende instantie goed heeft opgepakt
en ingevuld. Het blijft echter onzeker in hoeverre SPIOR deze rol moet en
kan blijven vervullen na afloop van het project.Dit zal mede afhangen van de eventuele komst van een landelijke zendende
islamitische instantie. Op dit moment worden hierover, mede onder invloed
van het project, gesprekken gevoerd tussen verschillende islamitische organisaties.
Over de uitkomsten van deze gesprekken kan echter nog niets worden gezegd,
maar het spreekt voor zichzelf dat de ontwikkelingen nauwgezet en met belangstelling
worden gevolgd.Het project «Multiculturele geestelijke verzorging» van het
Universitair medisch centrum te Utrecht was gericht op het ontwikkelen, op
experimentele schaal invoeren en evalueren van een integratie model voor multiculturele
geestelijke verzorging in ziekenhuizen. Dit project is inmiddels afgerond
met een in het voorjaar van 1999 gehouden congres, waarop de resultaten zijn
gepresenteerd.Over de vorming van een «helpdesk» voor de zorgsector, en
over applicatiecursussen voor allochtone geestelijke verzorgers vinden thans,
onder andere met de Vereniging van geestelijke verzorgers in zorginstellingen,
oriënterende gesprekken plaats.Omtrent mogelijke toepassing van art. 75b WVO teneinde medewerking te
verlenen aan de totstandkoming van een cursus imam-opleiding onder het bevoegd
gezag van een schoolbestuur van openbaar of bijzonder onderwijs heeft het
ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen geen verzoeken bereikt.Met betrekking tot internaten heeft Uw Kamer inmiddels een standpuntbepaling
ontvangen bij brief van 14 juli 19991.Bij deze activiteiten is regelmatig contact met de organisaties op geestelijke
grondslag van etnische minderheidsgroepen van belang. Inmiddels is via verschillende
kanalen informatie verschaft aan islamitische en hindoeïstische organisaties;
hetzelfde was het geval met de in de stichting «Samen kerk in Nederland»
samenwerkende allochtone christelijke kerkgemeenschappen en met de alevitische
gemeenschap.De opleiding tot een geestelijk ambt is, zoals uitvoerig betoogd in de
eerder genoemde nota over het integratiebeleid in relatie tot geestelijke
bedienaren, geen overheidstaak. Zulk een opleiding behoort tot de intrinsieke
verantwoordelijkheden van levensbeschouwelijke genootschappen. In de sfeer
van randvoorwaarden kunnen de beschikbare onderwijsvoorzieningen nochtans
een goede bijdrage leveren.Met betrekking tot de opleiding tot pandit is reeds gemeld dat verschillende
hindoe-organisaties reeds in eigen kring voorzieningen hebben getroffen. De
recent tot stand gekomen Hindoeraad – waarover hieronder meer –
heeft reeds aangekondigd, dienaangaande met mij over een verdere uitbouw ervan
overleg te willen plegen. Ook de eerder genoemde federatieve organisatie SKIN
van christelijke migrantenkerken en de alevitische organisatie HAK.DER lieten
weten, hierover overleg op prijs te stellen.Bij enkele soennitisch-islamitische organisaties zijn ten aanzien van
de imam-opleiding voorzieningen in eigen kring getroffen. Daarnaast zijn er
enkele particuliere initiatieven bekend, waarvan het vooralsnog niet duidelijk
is in welke mate deze door moskee-organisaties als imam-opleiding worden aanvaard. Tot slot in aansluiting op het in de reeds genoemde eerdere nota vermelde
(par.18) een enkel woord over de totstandkoming van representatieve samenwerkingsverbanden
op godsdienstige grondslag. Met betrekking tot de totstandkoming van een gemeenschappelijke
raad van moslims hebben zich geen ontwikkelingen voorgedaan: in feite lijkt
er geen initiatief genomen te zijn om de patstelling tussen met name de Nederlandse
Islamitische Raad, de Nederlandse Moslimraad en de Raad van Moskeeën
te doorbreken. Met betrekking tot een hindoe-samenwerkingsverband heeft eind
1998 een initiatief van enkele organisaties tot de oprichting van een Hindoeraad
geleid. Dit feit heeft veel discussie tussen wel en niet daarbij betrokken
organisaties opgeroepen, welke inmiddels tot een door de meeste daarbij betrokken
organisaties tot een eensluidende opvatting heeft geleid. Ik heb het bestuur
van de Hindoeraad inmiddels medegedeeld, onder voorwaarden beschikbaar te
zijn voor overleg over aangelegenheden, het hindoeïsme in Nederland betreffende,
voorzover deze niet behoren tot het werkveld van de organisaties, ressorterend
onder de Wet overleg minderhedenbeleid.8. Nota «Kansen krijgen, kansen pakken»: Discriminatie
en CommunicatieIn het uitvoeringsplan van de nota «Kansen krijgen, kansen pakken»
is een van de actieprogramma's getiteld «Participatie: mensen met elkaar»
(par. 4). Daarin is een aantal plannen uitgewerkt ter verbetering van communicatie
en ter bestrijding van vooroordeel en racisme op lokaal, en ook op Europees
en internationaal niveau.In dit kader is een aantal acties voorzien. Voor zo ver deze een directe
relatie hebben met het in deze brief aan de orde gestelde onderwerp, licht
ik hen nog kort toe:Genoemd is de totstandkoming van een ideeëncentrale, waarin goede
praktijkvoorbeelden op het vlak van communicatie gebundeld zullen worden.
Daartoe behoren ook praktijkvoorbeelden van interreligieuze dialoog tussen
levensbeschouwelijke gemeenschappen en van wijzen van informatieverschaffing
over in ons land voorkomende godsdienstige en levensbeschouwelijke stromingen.Aangekondigd werd de ontwikkeling van een monitor «beeldvorming
integratie». Zoals ook tijdens de reeds vermelde ronde-tafelgesprekken
bleek, is misvormde beeldvorming over – zowel recent als reeds langer
aanwezige – levensbeschouwelijke richtingen een belangrijke reden voor
ongelijke behandeling van burgers ten opzichte van elkaar. De nu in ontwikkeling
zijnde monitor zal ook inzake beeldvorming inzake levensbeschouwing rapporteren.
De media kunnen in hun berichtgeving van feiten en achtergronden een belangrijke
bijdrage leveren aan een evenwichtige beeldvorming met betrekking tot de positie
en de maatschappelijke bijdrage van de verschillende bevolkingsgroepen die
ons land rijk is.Bij een op 25 november jl. gehouden eerste ronde-tafelgesprek over de
mogelijkheden om het culturele erfgoed van etnische minderheden in stand te
houden en toegankelijk te maken voor de omringende samenleving en de tweede-
en derde-generatie van migranten, werden levensbeschouwelijke aspecten expliciet
betrokken. Een vervolggesprek over dit thema is in voorbereiding.Op 7 februari 2000 beleg ik een intensief ronde-tafelgesprek over een
aantal wezenlijke aspecten van het integratiebeleid. Daarbij zal ik expliciet
aandacht vragen voor godsdienst en levensovertuiging.9. Positieve impuls voor het integratiebeleidDe overheid zal ten aanzien van de eigen aangelegenheden van levensbeschouwelijke
genootschappen de grootst mogelijke terughoudendheid betrachten. De scheiding
van kerk en staat is een aloude verworvenheid van ons land en
verdient respect. Dat houdt ook in dat de staat niet afzijdig blijft bij de
betekenis die die genootschappen voor onze samenleving in het algemeen en
voor zovele landgenoten in het bijzonder hebben. Door terdege rekening te
houden met de levensbeschouwelijke achtergronden van degenen op wie het integratiebeleid
zich richt, zal de effectiviteit ervan een positieve impuls krijgen.Niet voor niets heeft de regering elk van die genootschappen, welke hun
achtergrond ook is, opgeroepen, hun leden omwille van het algemeen maatschappelijk
belang te doordringen van de noodzaak de burgerrechten van ieder lid van onze
samenleving te accepteren en te bevorderen en iedere medeburger ruimte te
geven om tot onze samenleving in heel haar verscheidenheid bij te dragen.De regering wil ook de medewerking verkrijgen van de levensbeschouwelijke
gemeenschappen om, met respect voor ieders eigenheid, maatschappelijke vraagstukken
tot een oplossing te brengen. Onze scholen, ook de bijzondere scholen, hebben
tot taak de jeugd voor te bereiden op het leven in een multiculturele samenleving,
die haar identiteit mede ontleent aan een verscheidenheid van opvattingen
binnen onze democratische rechtsorde. Bij het voorkomen en verminderen van
maatschappelijke tegenstellingen, het bevorderen van een vreedzaam samenleven
op wijk- en buurtniveau en het tegengaan van marginalisering van bevolkingsgroepen
kunnen gemeenschappen op geestelijke grondslag, in het bijzonder op plaatselijk
vlak, een belangrijke positieve rol spelen. Zoals in het verleden ook meermalen
gebleken is, kunnen levensbeschouwelijke genootschappen en hun geestelijke
bedienaren een doorslaggevende bijdrage leveren bij het beheersen van conflicten
en de opheffing van maatschappelijke spanningen.De uitvoering van het integratiebeleid vraagt in toenemende mate om maatwerk.
De diversiteit tussen en binnen de doelgroepen ervan vraagt om een opzet die
steeds meer rekening houdt, ook met culturele en met levensbeschouwelijke
achtergronden van degenen om wie het gaat. In de ontwikkeling van onderwijsmateriaal,
bij de opzet van arbeidsdeelname bevorderende activiteiten, anti-discriminatieprojecten,
de pilot-projecten Criminaliteit en etnische minderheden (CRIEM) en activiteiten
inzake opvoedingsondersteuning, en niet alleen daarbij, hebben cultuur en
levensbeschouwing een niet te veronachtzamen betekenis, die in het verleden
wel eens over het hoofd werd gezien. Bij de evaluatie van zulke maatregelen
zal daaraan evenzeer de nodige aandacht gegeven moeten worden. Het kabinet
vindt de medewerking van levensbeschouwelijke instellingen bij projecten,
zowel van het rijk als van gemeenten, een goede zaak. In de nieuwe opzet van
(tweejaarlijkse) beleidsrapportages aan Uw Kamer over het integratiebeleid
etnische minderheden zal ik aan sociaal-culturele factoren dan ook de nodige
aandacht geven.De Minister voor Grote Steden- en Integratiebeleid,R. H. L. M. van BoxtelXNoot1Kamerstukken II 1998–1999, 26 333, nr. 2.XNoot2Kamerstukken II 1997–1998, 25 919, nr. 2.XNoot1Kamerstukken II 1996–1997, 25 001, nr. 4.XNoot1Kamerstukken II 1998–1999, 26 210, nr. 21. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26333-13.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl