Veiligheid bij wegwerkzaamheden
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief
Datum: 2014-07-01 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2011-2012
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 29 398
 
 Maatregelen verkeersveiligheid
 
 
 Nr. 313
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU
 
 
 
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 Den Haag, 12 december 2011
 Aanleiding voor deze brief is het verzoek van de heer De Rouwe,
				zoals verwoord in uw brief van 30 november 2011. Dit naar aanleiding van het
				in de Telegraaf van 30 november 2011 verschenen bericht1Werk aan weg dans met dood (Telegraaf, 30 november 2011). betreffende het gedrag van automobilisten en de
				onveiligheid voor wegwerkers bij wegwerkzaamheden. Met deze brief, wil ik
				aangeven wat de Rijksoverheid doet om de veiligheid bij wegwerkzaamheden te
				borgen en te verbeteren. Ik stuur deze brief mede namens de minister van
				Veiligheid en Justitie en de staatssecretaris van Sociale Zaken en
				Werkgelegenheid.
 Uit cijfers van het ministerie van Sociale Zaken en
				Werkgelegenheid kan worden afgeleid dat zich in de periode 2000 tot en met 2011
				in totaal 52 ongevallen in de wegenbouw hebben voorgedaan. Daarbij waren zes
				dodelijke slachtoffers, veelal door aanrijding door eigen materieel. Voor het
				hoofdwegennet lag het aantal afgelopen jaren op nul of één dodelijk
				slachtoffer per jaar (totaal 3 vanaf 2005). Voor 2011 is de ontwikkeling op het
				hoofdwegennet tot nu toe vergelijkbaar aan 2010. De conclusie dat elk uur
				twintig bijna ongelukken gebeuren is ontleend aan een in 2008 verschenen
				artikel «veiligheid van wegwerkers» 2TNO Kwaliteit van Leven, Consument en Veiligheid en Van den Berg Infrastructuren. op basis van een observatieonderzoek.
 Het in het artikel genoemde aantal slachtoffers van 25 heb ik
				niet kunnen achterhalen, maar lijkt vooral te gaan over slachtoffers onder
				automobilisten. De SWOV heeft ten aanzien daarvan in de factsheet
				«verkeersveiligheid bij werk in uitvoering»3http://www.swov.nl/rapport/Factsheets/NL/Factsheet_Werk_in_Uitvoering.pdf geconcludeerd dat in Nederland in de periode
				2000–2009 gemiddeld 18 dodelijke verkeersongevallen plaatsvinden op locaties,
				waar aan de weg wordt gewerkt (totaal voor alle wegen). Het gaat daarbij vooral
				om automobilisten die verongelukken bijvoorbeeld als gevolg van een kopstaart
				botsing of botsing met een afzetting
 Elk slachtoffer is er één teveel. Dit Kabinet heeft veiligheid
				hoog in het vaandel. Dat geldt zowel voor verkeersveiligheid in het algemeen
				als ook voor veiligheid van de wegwerkers. Ook bij lagere maximumsnelheden
				zoals bij wegwerkzaamheden (op het hoofdwegennet 70 km/h of 90 km/h) streven
				wij continu naar verbetering van de veiligheid. De overheid doet samen met de
				gecontracteerde aannemers en dienstverleners een steeds grotere inspanning om
				snel maar vooral veilig te werken.
 In de overheidscommunicatie is veel aandacht voor de veiligheid
				van weggebruikers en wegwerkers. De inspectiediensten en de politie zien toe op
				naleving van de voorschriften. Overheidsdiensten hebben
				veiligheidsmanagementsystemen en werkgevers in de bouw zijn via certificeringen
				goed aangehaakt bij de inspanningen. Dit alles heeft aantoonbaar effect.
				Tegelijkertijd blijft het gevoel bestaan dat de veiligheid nog steeds niet
				voldoende is geborgd.
 Dit komt niet alleen door de toename van het verkeer maar
				bijvoorbeeld ook door onbegrip en ongeduld van veel weggebruikers. Te hard
				rijden bij wegwerkzaamheden staat in de ergernis top tien die door
				weggebruikers zelf is samengesteld. Dit wordt met communicatie en handhaving
				gericht aangepakt. Ik kom daar later in deze brief op terug.
 Kader en toezicht op
				veiligheidsmaatregelen bij wegwerkzaamheden
 Bij het waarborgen en verbeteren van de veiligheid van de
				wegwerkers is sprake van een gedeelde verantwoordelijkheid:
 
 
 –
 Weggebruikers zijn verantwoordelijk voor veilig gedrag;
 
 
 –
 Aannemers en hun personeel zijn verantwoordelijk voor veilige
					 en doelmatige wegafzettingen; ook de koepelorganisaties van werkgevers en
					 werknemers spelen hierin een rol;
 
 
 –
 Wegbeheerders zijn verantwoordelijk voor het borgen van de
					 veiligheid in het kader van hun opdrachtgeverschap; het gaat dan om Rijk,
					 provincies, Gemeenten en Waterschappen;
 
 
 –
 De Rijksoverheid zorgt voor regelgeving, kaders, toezicht en
					 handhaving
 
 
 Aannemers en opdrachtgevers hebben beide een belangrijke
				verantwoordelijkheid bij het bepalen van de gewenste veiligheidsmaatregelen.
				Afgesproken veiligheidsmaatregelen moeten wel worden nageleefd. Het in het
				artikel in de Telegraaf genoemde rapport van de Arbeidsinspectie betreft het
				rapport «risico’s bij werken aan de weg: inspectierapport 2010». De
				bevindingen uit dit rapport zijn voornamelijk gebaseerd op inspecties bij
				provinciale en gemeentelijke wegen.
 Rijkswaterstaat is als beheerder van het hoofdwegennet onderdeel
				van I&M. In bijlage 1 heb ik daarom beschreven wat Rijkswaterstaat als
				één van de opdrachtgevers doet om de veiligheid van de wegwerker te
				waarborgen en verder te verbeteren.
 De arbeidsinspectie tenslotte is verantwoordelijk voor inspectie
				van de arbeidsomstandigheden in de wegenbouw. Belangrijke referentie bij de
				inspecties zijn de richtlijnen in de CROW-publicaties «Werk in uitvoering 96a
				en 96b». Daarin staat beschreven hoe wegafzettingen op autosnelwegen,
				niet-autosnelwegen en wegen binnen de bebouwde kom moeten worden geplaatst op
				een wijze die voor iedereen veilig en duidelijk is.
 Handhaving en communicatie
 Naast de maatregelen die opdrachtgevers en aannemers kunnen
				treffen om het werken aan de weg veiliger te maken voor werknemers, is het
				belangrijk om streng op te treden tegen bestuurders die hun snelheid niet
				aanpassen of andere overtredingen begaan. Dit past ook in de vaste systematiek
				van het beboeten van verkeersovertredingen, waarbij de boetes zijn vastgesteld
				volgens het motto: hoe gevaarlijker, hoe duurder.
 Een boete valt daarom fors hoger uit als een snelheidsovertreding
				is begaan op een plek waar op dat moment aan de weg gewerkt wordt. Na
				aanpassing van de boetes van 1 januari 2012 bedraagt de boete voor 10 km/u te
				hard rijden binnen de bebouwde bijvoorbeeld € 97,– in geval van
				wegwerkzaamheden, tegenover € 65,– wanneer er niet aan de weg gewerkt
				wordt. In 2010 werden in totaal 58 606 boetes uitgedeeld voor te hard rijden
				bij wegwerkzaamheden. Daarbij werden nagenoeg evenveel boetes binnen de
				bebouwde kom (36%), buiten de bebouwde kom (33%) en op de autosnelwegen (31%)
				opgelegd.
 Het OM en het Korps Landelijke Politiediensten (KLPD) hebben het
				controleren op snelheid bij wegwerkzaamheden begin dit jaar als speerpunt
				benoemd, juist vanwege de veiligheidsbeleving bij wegwerkers en de veiligheid
				voor de weggebruiker. Het aantal controles bij wegwerkzaamheden in 2011
				bedraagt inmiddels meer dan 100. Ook in het Jaarplan 2012 van het KLPD is de
				handhaving bij wegwerkzaamheden opnieuw als speerpunt benoemd.
 De handhaving op snelheid bij wegwerkzaamheden vindt in de regel
				plaats door middel van mobiele controles. De Verkeerspolitie van het KLPD
				kondigt een deel van haar controles vooraf aan, zodat weggebruikers hierop
				kunnen anticiperen. Door niet alle controles van tevoren aan te kondigen, is er
				sprake van een onvoorspelbaar karakter waar een preventieve werking van
				verwacht wordt.
 Het KLPD heeft begin 2011 afspraken gemaakt met
				Rijkswaterstaat om geïnformeerd te worden over de actuele situatie op de
				weg. Het KLPD ontvangt dagelijks een overzicht van de werkzaamheden die in de
				daarop volgende week plaatsvinden. Op basis daarvan worden snelheidscontroles
				gepland zowel overdag als 's nachts. Overigens wordt er naast snelheid ook
				gericht gecontroleerd op inhaalverboden en het negeren van rode kruizen.
 Naast handhaving wordt ook versterkt op communicatie ingezet. Zo
				roept Rijkswaterstaat weggebruikers op bij wegwerkzaamheden het hoofd koel te
				houden, zich te houden aan de maximumsnelheid, voldoende afstand te houden,
				medeweggebruikers de ruimte te geven en tijdig te ritsen. Dit wordt
				gecombineerd met een duidelijke en tijdige voorlichting over geplande
				wegwerkzaamheden.
 Tenslotte
 Bij het borgen en verbeteren van de veiligheid van de wegwerkers
				zijn verschillende verantwoordelijken betrokken. Met deze brief wil ik
				benadrukken dat het Rijk zowel vanuit haar rol als opdrachtgever, vanuit haar
				rol als toezichthouder en vanuit haar rol als handhaver de veiligheid van de
				wegwerker serieus neemt en ernaar streeft die verder te verbeteren.
 
 
 
 
 De minister van
			 Infrastructuur en Milieu,
 
 M. H.
 Schultz van Haegen-Maas Geesteranus
 
 
 
 
 
 BIJLAGE
 1
 VEILIGHEID WEGWERKERS OP HET HOOFDWEGENNET
 
 Rijkswaterstaat heeft veiligheid hoog in het vaandel staan. Er is
			 een Beleidsverklaring Veiligheidsmanagement en de uitgangspunten, organisatie
			 en werkwijze zijn vastgelegd in een Kader Veiligheids-management. Hoewel er een
			 belangrijke verantwoordelijkheid ligt bij de aannemers houdt RWS hier dus
			 nadrukkelijk vinger aan de pols.
 De systematiek en instrumenten die hiervoor nodig zijn worden
			 ontwikkeld in nauwe samenwerking met de markt. RWS organiseert jaarlijks twee
			 workshops over Veiligheid in de GWW-sector, waarin met de grote aannemers, het
			 ministerie van SZW, de Arbeidsinspectie, en brancheorganisaties zoals Bouwend
			 Nederland en Stichting Arbouw actuele ontwikkelingen en problemen worden
			 besproken. Dit past in de eerder genoemde aanbevelingen uit het rapport van de
			 arbeidsinspectie.
 Het aantal dodelijke ongevallen bij wegwerkers of weginspecteurs op
			 het hoofdwegennet is al jaren 0 of 1 per jaar. RWS onderwerpt sinds 2009 alle
			 ernstige arbeidsongevallen en ongevallen aan een ongevallenonderzoek. Bij deze
			 onderzoeken kijkt RWS vooral naar de achterliggende oorzaken van het ongeval.
			 De ongevalonderzoeken worden samen met betrokken marktpartijen uitgevoerd.
 De ontwikkelingen staan niet stil. Er wordt momenteel gewerkt aan
			 een kwantitatieve methode voor het meten van de veiligheidsprestaties van
			 opdrachtnemers. Deze zal het komend jaar in een aantal pilots worden getest en
			 bij een positieve evaluatie RWS- en mogelijk sectorbreed worden ingevoerd. Ook
			 aan deze pilots leveren de betrokken marktpartijen een actieve bijdrage.
 Verder worden binnen RWS projectteams gericht gecoacht bij het
			 borgen van veiligheid in de contacten met de Opdrachtnemers (ON). Dit betreft
			 zowel het aanbestedingsproces als de ontwerp- en realisatiefase. Daarbij wordt
			 de vinger aan de pols gehouden op de werkplek. Medewerkers maken daarbij actief
			 melding van geconstateerde onveilige situaties die dan onmiddellijk met het
			 betreffende projectteam worden opgenomen. In de verhouding tussen opdrachtgever
			 en opdrachtnemer wordt de veiligheid bevorderd door een adequate risicoanalyse,
			 door het voorschrijven van maatregelen en het opnemen van boetebepalingen, door
			 handhaving via Systeem Gerichte Contractbeheersing en door indirecte handhaving
			 van de veiligheid via Past Performance
 In de laatste alinea van het artikel wordt gewezen op de forse
			 concurrentie en het belang van doorstroming. RWS haalt heel bewust veiligheid
			 uit de concurrentie, door veiligheid niet te hanteren als een gunningcriterium.
			 Dat laat onverlet dat in de totale keten mogelijk flink op de prijs wordt
			 gedrukt, mede als gevolg van de economische conjunctuur.