Financiële verantwoordingen over het jaar 2000; Verslag algemeen overleg op 14 juni 2001, over de financiële verantwoording 2000 van het ministerie van Buitenlandse Zaken
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27700, nr. 84

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

26-06-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27700 nr. 84

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningStenografisch verslag van een algemeen overleg van de vaste commissie
voor Buitenlandse Zaken
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27700Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 78 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 700Financiële verantwoordingen over het jaar 2000nr. 84VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 21 juni 2001De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1
heeft op 14 juni 2001 overleg gevoerd met minister Van Aartsen van Buitenlandse
Zaken en minister Herfkens voor Ontwikkelingssamenwerking over de Financiële verantwoording 2000 van het ministerie van Buitenlandse
Zaken.Van het overleg brengt de commissie bijgaand stenografisch verslag uit.De voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,De BoerDe griffier van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,Hommes Stenografisch verslag van een algemeen overleg van de vaste commissie
voor Buitenlandse ZakenDonderdag 14 juni 2001 14.00 uurDe voorzitter: Van BaalenAanwezig zijn 7 leden der Kamer, te weten:Van 't Riet, Hessing, Van Ardenne-van der Hoeven, Koenders, Dijksma, Karimi
en Van Baalen,alsmede de heer Van Aartsen, minister van Buitenlandse Zaken, en mevrouw
Herfkens, minister voor Ontwikkelingssamenwerking.Aan de orde zijn:de Financiële verantwoording
van het ministerie van Buitenlandse Zaken (V) over het jaar 2000 (27700, nr.
9);het rapport van de Algemene Rekenkamer bij de Financiële
verantwoording 2000 van het ministerie van Buitenlandse Zaken (27700, nr.
10);het jaarverslag 2000 over de Homogene Groep Internationale
Samenwerking (HGIS) (27700, nr. 43).De voorzitter:Ik heet de bewindslieden van harte welkom. Ik wijs erop dat de minister
van Buitenlandse Zaken uiterlijk 15.30 uur dient te vertrekken; tevens wijs
ik erop dat de minister voor Ontwikkelingssamenwerking last van haar stem
heeft. Wij moeten dus proberen, haar niet te overbelasten met vragen die de
heer Van Aartsen zou hebben laten liggen; ik denk overigens dat hij geen vragen
zal laten liggen.MevrouwVan 't Riet(D66)Voorzitter. Dit is de derde jaarrekening die ik behandel. Als ik cijfers
moet uitdelen, zit deze jaarrekening in de middenmoot. Het oordeel van de
Algemene Rekenkamer is dat er een lichte verbetering heeft plaatsgevonden
van het financieel beheer; het gaat om een bedrag van 12,2 mld gulden, waarvan
6,6 mld voor ontwikkelingssamenwerking. Er zijn gelukkig geen ernstige tekortkomingen,
maar er zijn wel een aantal serieuze tekortkomingen; daarbij gaat het om de
voorschotten, de visumverlening en het financieel beheer van het agentschap
CBI. De voorliggende financiële verantwoording voldoet nog niet aan de
VBTB-normen. Er zijn prestatiegegevens gevraagd, maar daar zijn geen streefwaarden
aan toegekend. Die kritiek wordt ook door de Algemene Rekenkamer geuit: er
is geen sprake van een volledige cyclus en van het controleren of gemaakte
afspraken zijn nagekomen. Beleidsmatig mankeert er dus wel iets aan de jaarrekening.Vorig jaar was de vaste commissie positief over de financiële verantwoording
over 1999, omdat die zo overzichtelijk was. Waarom is die opzet veranderd?
Het is nu gewoon zoeken geblazen. Een eenvoudig Kamerlid moet heen en weer
bladeren; het algemene deel loopt bijvoorbeeld niet gelijk op met de hoofdbeleidsterreinen.
Wij zouden dus graag terugkeren naar de opzet van 1999.Wat meteen opvalt, is de onderuitputting van 1,1 mld gulden bij de post
"het vierde eigen middel". Bij de artikelsgewijze toelichting staat dat de
EU-begroting lager is vastgesteld dan verwacht. Dat kunnen wij zien, maar
de vraag is natuurlijk waarom dat het geval is.Ik kom nu bij de drie serieuze tekortkomingen, allereerst op het punt
van de voorschotten. Het oordeel van de Algemene Rekenkamer is dat er sprake
is van een matige uitvoering en dat het voorschottenbeheer een zwakke schakel
in het financieel beheer is: er is een totaal van 115 mln gulden aan fouten
en onzekerheden en het is zorgelijk dat er sprake is van een stijgende lijn.
In 1997 en 1998 ging het om 3,7 mld gulden en in 2000 ging het om 6,1 mld
gulden; dat is dus bijna een verdubbeling. Kunnen de ministers deze matige
kwaliteit verbeteren en zullen in 2001 maatregelen worden genomen zoals die
zijn voorgesteld door de Rekenkamer? Wanneer zal de boel op orde zijn?Dan de visumverlening. Het ministerie beschikt niet over een afdoend systeem
om in een vroegtijdig stadium knelpunten in het proces van visumverlening
te signaleren. De controle op het proces is onvoldoende. Ook op dit punt vraag
ik daarom hoe en op welke termijn de bewindslieden dit willen verbeteren.Dan het Centrum tot bevordering van import uit ontwikkelingslanden. Hebben
de activiteiten van dit centrum geleid tot meer import uit ontwikkelingslanden?
Die vraag wordt nergens beantwoord en daar is geen inzicht in. Er is wel veel
energie gestoken in de bedrijfsvoering; het lijkt erop dat men alleen daarop
gefocust is. Zal de bedrijfsvoering eind 2001 op orde zijn? Hoe wil de minister
in de toekomst inzichtelijk maken hoe het CBI heeft gefunctioneerd en wat
de meerwaarde is van een agentschap? Of speelt dit punt niet alleen bij dit
ministerie, maar ook bij het ministerie van Defensie? Je kunt wel een agentschap
hebben, maar dat moet wel werken. Wordt de import uit ontwikkelingslanden
bevorderd, in lijn met de doelstelling van dit agentschap?Ook op verzoek van de Kamer is gekozen voor een afzonderlijk jaarverslag
voor de HGIS, maar wat is de meerwaarde daarvan? Is het geen doublure van
de financiële verantwoording? De Kamer heeft wel gevraagd om een aparte
HGIS-nota, maar dit heeft zij volgens mij niet bedoeld. Het gaat om de verantwoording
van de besteding van HGIS-gelden – ODA en non-ODA – maar die staat
niet in het jaarverslag, terwijl zij juist wel in de financiële verantwoording
staat. Waarom spoort dat niet? Het beleidsmatig karakter van het departementsoverstijgende
jaarverslag van de HGIS is juist goed bruikbaar als rode lijn, zodat een horizontale
afweging kan worden gemaakt. Waarom is dat niet gebeurd? Zal dat voor het
jaar 2001 wel gebeuren?Een van de beleidsprioriteiten is de hulp aan Indonesië. De overzichten
van gelden die in Indonesië zijn besteed, laten geen consistent beeld
zien. De vergelijking van de financiële verantwoording met het jaarverslag
van de HGIS leert dat de totalen niet overeenkomen. Dat is heel verwarrend.
Is het niet beter om het HGIS-jaarverslag te integreren in de financiële
verantwoording als daarmee het inzicht in de meetbare doelstellingen en de
afspraken wordt vergroot? Het is bijvoorbeeld onbekend waar de middelen voor
het mensenrechtenbeleid, het onderwijsbeleid en het milieubeleid aan zijn
besteed.Er is nog geen gevolg gegeven aan het verzoek om een overzicht van de
besteding van de EU-structuurfondsen in Nederland. Wanneer zal dat gebeuren?
De regering merkt op dat de staatssecretaris van EZ en niet de staatssecretaris
van Buitenlandse Zaken als coördinerend bewindspersoon verantwoordelijk
is. Dat wekt bij mij de indruk dat de zaak tussen de wal en het schip valt
en dat niemand verantwoordelijk is voor dit beleid. Wie gaat de gegevens over
de besteding van de fondsen nu leveren?Tot slot: wanneer komt de notitie over de voortgang van de multilaterale
hulp? Er was toegezegd dat de Kamer die notitie, waar ook het gevraagde beoordelingskader
in zou staan, rond de zomer zou ontvangen.De heerHessing(VVD)Voorzitter. Ik complimenteer de drie bewindslieden voor deze financiële
verantwoording. Ik ervaar haar als inzichtelijk en als een stap in de goede
richting. Ik vind het, ook in inhoudelijke zin, een heel eerlijke verantwoording.
Het door mevrouw Van 't Riet gesignaleerde probleem inzake de aansluiting
tussen de artikelen begrijp ik wel; daar moet maar even op worden gereageerd.
Ik heb echter het gevoel dat dit probleem tijdelijk is, dat wij nu in een
interbellum zitten en dat wij uiteindelijk de koers willen inslaan die nu
is aangegeven. Het jaarverslag, de financiële verantwoording, het VBTB-proces
en de nieuwe begroting spelen echter allemaal een rol. Naar mijn gevoel is
dit een stap in de beoogde richting, maar als dat niet zo is, hoor ik dat
graag en dan heeft mevrouw Van 't Riet misschien toch gelijk.Ook de keuze van onderwerpen in de verantwoording en de openheid vind
ik positief. Tegen die achtergrond van de goede wil en het feit dat dit een
eerste proef is, is het mij misschien verschoond om toch enige constructief-kritische
opmerkingen te maken om te bezien of wij een stapje verder kunnen zetten.
Het is een open deur om te zeggen dat er nog niet wordt voldaan aan de VBTB-normen,
maar dat is natuurlijk zo: er wordt nog veel te weinig ingegaan op prestaties,
doelen en resultaten. Dat kan echter ook niet bij een eerste proef, zoals
wij met elkaar hebben afgesproken.Ik heb twaalf korte, specifieke vragen: drie over de beleidsprioriteiten,
drie over de inhoudelijke aandachtspunten, drie technische vragen en tot slot
drie vragen naar aanleiding van de schriftelijke vragen.Als proef hebben wij in 2000 drie beleidsprioriteiten afgesproken: de
hulp aan Indonesië, de effectiviteit van de multilaterale hulp en de
besteding van de Europese subsidies in Nederland. Op die drie punten is vreemd
genoeg geen verantwoording afgelegd in de financiële verantwoording.
Dat vind ik heel vreemd. Ik heb gezien dat daarover met de Algemene Rekenkamer
van gedachten is gewisseld en uit het antwoord op vraag 16 blijkt dat er alsnog
een beoordelingskader voor periodieke appreciaties in ontwikkeling is. Dat
is prima; het had eerder gemogen, maar laten wij dat in het kader van de proef
dan maar pikken. Laten wij echter wel afspreken dat het beoordelingskader
er voor 1 september is, want anders komen wij in een nieuwe cyclus terecht.
De vraag blijft echter waarom de drie genoemde punten niet gewoon in de financiële
verantwoording zijn opgenomen.Met betrekking tot de effectiviteit van de multilaterale hulp hebben wij
inmiddels de nota "Samenwerken voor effect" gekregen. Wij hebben zelfs een
proefrapportage van het UNDP gekregen, waarvoor dank. Dat voorbeeld zou reeds
in de financiële verantwoording voor 2001 gevolgd kunnen worden. Voor
mijn fractie is het een harde eis dat bij de financiële verantwoording
over het lopende jaar, 2001, heel serieus op die wijze verantwoording wordt
afgelegd in termen van doelen, prestaties en resultaten, ook over de multilaterale
organisaties; ik zou haast zeggen: à la UNDP.Er is toegezegd dat de notitie van de staatssecretaris van EZ over de
Europese structuurgelden en cofinanciering ons medio 2001 zal bereiken; dat
is dus aan het eind van deze maand. Er is nogal wat heen en weer geschoven
binnen het kabinet, maar die notitie komt er dus aan. Ik vind echter dat de
staatssecretaris van Buitenlandse Zaken op dit punt een specifieke verantwoordelijkheid
heeft, omdat het hierbij in belangrijke mate gaat over de doelmatigheid van
de aanwending van die Europese middelen. Vanuit EZ gezien gaat het om de vraag
hoe die middelen neerslaan in Nederland, maar ik hoop dat ook staatssecretaris
Benschop een oordeel geeft over de doelmatigheid daarvan. Het is immers zeer
de vraag of de doelen van de structuurfondsen worden behaald en of deze gelden
ook in de optiek van de EU verstandig geïnvesteerd worden.Als dit allemaal wordt gedaan, wordt voldaan aan de aanbeveling van de
Algemene Rekenkamer om het achterstallige werk op het punt van de drie genoemde
onderwerpen alsnog voor de zomer van dit jaar aan de Kamer te doen toekomen.Ik heb ook drie inhoudelijke aandachtspunten. In hoofdstuk 3, op pagina
24, wordt ingegaan op de economie, de werkgelegenheid en de ruimtelijke ordening.
In 2000 is daar 261 mln gulden minder aan uitgegeven dan wij hadden gedacht;
dat is 20% minder. De minister voor Ontwikkelingssamenwerking kent mijn standpunt
hierover. Voor mij is het aan het werk helpen van mensen de kern
van ontwikkelingssamenwerking. Het is beleidsmatig heel ernstig dat wij die
middelen niet voor dat doel hebben kunnen inzetten, juist omdat de ontwikkelingslanden
grote behoefte hebben aan versterking van de lokale economie en de werkgelegenheid
en aan "pro poor growth". In de verantwoording stelt de minister dat Nederland
al veel doet via multilaterale kanalen. Dat is prima, maar dat is geen excuus
om bilateraal 20% minder uit te geven. Inmiddels heeft de notitie"Ondernemen
tegen armoede " ons bereikt, met de toezegging om nog voor de zomer met een
actieplan te komen voor de implementatie van die notitie. Ik verwacht alsnog
forse verhogingen van de allocaties op dit terrein, zodat de lokale economie
en het ondernemerschap in ontwikkelingslanden beter kunnen worden bevorderd.MevrouwDijksma(PvdA)Kunt u expliciet aangeven wat u met "forse allocaties" bedoelt?De heerHessing(VVD)Wij moeten constateren dat er in 2000 20% minder voor dit goede doel is
uitgegeven dan de Kamer eerder had gedacht. Daar waren allerlei redenen voor:
de landenprogramma's waren nog niet opgestart, de sectorprogramma's waren
nog niet ingedeeld, enzovoort. Die hobbel is nu genomen. Ik neem daarom aan
dat er in de nieuwe begroting wel substantiële allocaties plaatsvinden
ten behoeve van dat majeure ontwikkelingsonderdeel. Die onderuitputting van
20% moet natuurlijk verdwijnen. Ik ga natuurlijk niet zeggen hoe snel dat
moet gebeuren, want ik zit niet op de stoel van de minister; het is haar beleid
en ik zie de begroting voor 2003 met belangstelling tegemoet.MevrouwDijksma(PvdA)U zou dus graag willen dat het geld dat er tot nu toe voor bestemd was
en dat niet is opgemaakt, in de komende tijd alsnog daaraan zal worden besteed.
Dat is iets anders dan een verhoging van het budget op dit punt.De heerHessing(VVD)Er zijn op het terrein van de ontwikkelingssamenwerking twee beleidsonderdelen,
namelijk dit onderwerp en onderwijs, waar naar onze mening niet genoeg geld
naartoe kan. Nu neem ik echter een heel groot voorschot op de begrotingsbehandeling;
laat ik daar dus maar niet verder op ingaan. Dit zal voor u echter geen nieuws
zijn.Op het terrein van het onderwijs gaat het de goede kant op. Ik dank de
minister overigens voor de recente brief naar aanleiding van de motie-Hessing,
die breed is gesteund door de Kamer. Ook op dat punt verwacht ik dat de resultaten
in de begroting voor 2003 in financiële zin zichtbaar zullen worden.
Voor de verantwoording over het lopende jaar, 2001, moeten wij volgens mij
afspreken dat daar veel meer VBTB-elementen in zitten, zoals doelen, prestaties
en resultaten met betrekking tot het aan het onderwijs in ontwikkelingslanden
uitgegeven geld. Daar kijk ik de minister indringend op aan.Ik heb een probleempje met de opmerking in hoofdstuk 7 over het veiligheidsbeleid,
in het bijzonder over het Europees veiligheidsbeleid. Ik vind dat een heel
verwarrende term. Ik ken de EVDI binnen de NAVO en het EVDB binnen de EU.
Ik weet niet of met het hanteren van de term "Europese veiligheid" opzettelijk
verwarring wordt gecreëerd, maar in ieder geval heeft Nederland een primaire
verantwoordelijkheid jegens de NAVO; dat betreft de EVDI. In plaats daarvan
staat op bladzijde 38 een verhaal over het EVDB. Daar staat zelfs dat in 2000
grote voortgang is gemaakt. Dan denk ik: wat is die grote voortgang dan? Dat
wordt gelukkig niet vermeld, want er is geen grote voortgang gemaakt. Het
enige wat ik mij kan voorstellen, is: voornemens, veel papier en bureaucratie;
bij mijn weten is er geen enkel resultaat geboekt. Nederland heeft zich in
dat traject als enige gecommitteerd voor 200 mln gulden. Dat kan ik geen voortgang
noemen, want ik had liever gezien dat de andere landen zich voor een vergelijkbaar
bedrag hadden gecommitteerd. De onbeantwoorde kernvraag is echter: welke voortgang
is er in 2000 geboekt met de EVDI en het DCI? Daarover staat in de financiële
verantwoording geen woord; daar ben ik zeer verbaasd en bezorgd over, want
dat is een primaire verplichting van Nederland. Binnenkort gaan wij roepen
dat in Macedonië moet worden opgetreden door de NAVO; dan gaan wij weer
een beroep doen op de NAVO, maar in hoeverre is de EVDI en het DCI daarbinnen
versterkt? Ik kan dat niet zien. Kan de minister aangeven welke resultaten
in 2000 zijn bereikt met de EVDI binnen de NAVO?MevrouwVan 't Riet(D66)Het voordeel van een kleine fractie is dat je meer jaarrekeningen behandelt.
In de jaarrekening van Defensie wordt dit wel uitgebreid vermeld. Ik weet
niet of u nu alles wilt overdoen, want in de jaarrekening van Defensie staat
precies wat er allemaal gebeurd en verantwoord is. Overigens is er inderdaad
niets uitgegeven van die 200 mln gulden, maar de verklaring daarvan staat
in de toelichting bij die jaarrekening.De heerHessing(VVD)Het zou heel vreemd zijn als de minister van Buitenlandse Zaken niet meer
over de NAVO rapporteert.Ik heb nog enkele technische vragen. Op bladzijde 47 staat dat aan de
post "speciale multilaterale activiteiten" 132 mln gulden meer is uitgegeven,
maar ik kan van een bedrag van 74 mln gulden niet vinden waaraan dat is besteed.
Dat blijkt ook niet uit de artikelsgewijze toelichting op de bladzijden 109
en 110.Over drie van de schriftelijke antwoorden was ik niet meteen enthousiast;
misschien kan dat nog worden verholpen. Vraag 4 was of de regering kon ingaan
op de geconstateerde moeite met het ontwikkelen van kengetallen voor goede
prestaties. Ik vind het antwoord teleurstellend. Ik herken het antwoord wel,
want ik heb het vaker gehoord. Ik ben er echter nog steeds niet blij mee.
In het eerste deel van het antwoord staat namelijk weer dat het vanwege de
internationale criteria zo moeilijk is en dat de Nederlandse beleidsinspanningen
niet één op één kunnen worden gerelateerd aan
de ingezette middelen en aan wat in de organisaties wordt gebruikt. Toch moet
dat gebeuren. Wij moeten hierover doorpraten. De aan ons voorgelegde beoordeling
van het UNDP is een stap in de goede richting. Wij hebben zowel jegens onszelf –
denk aan het belastinggeld – als jegens de mensen in de ontwikkelingslanden
de plicht om te verantwoorden waarvoor de middelen worden ingezet, hoe zij
worden besteed en welke resultaten ermee worden behaald. Er is ook gevraagd welke enthousiasmerende maatregelen inmiddels zijn
genomen om die indicatoren of gegevens wel boven tafel te krijgen. Die vraag
is gewoon niet beantwoord. Dat vind ik niet sympathiek. Als wij die vraag
stellen, willen wij gewoon weten hoe daaraan wordt gewerkt.In het jaarverslag is een bijlage opgenomen met de uitgaven, waarbij netjes
is uitgesplitst wat per land en per sector wordt uitgegeven. Daar zijn wij
heel blij mee, want die bijlage hoort in het jaarverslag. De vraag is alleen
of die bijlage formeel niet ook in de financiële verantwoording moet
staan. Ik heb daar geen groot probleem mee, maar er is natuurlijk wel een
probleem als dingen wel in het jaarverslag en niet in de formele financiële
verantwoording staan. Wij moeten ook even bezien hoe dit volgend jaar loopt.Ik heb een brief van 8 juni gekregen over de rapportage inzake programmahulp.
Daarin wordt, om overlapping te voorkomen, voorgesteld om vanaf volgend jaar
af te zien van separate rapportage over programmahulp en om de verslaglegging
te integreren in de financiële verantwoording van het ministerie van
Buitenlandse Zaken en het jaarverslag van de HGIS. Dat vind ik geen goede
suggestie. De brief is op het punt van dat specifieke onderdeel heel overzichtelijk.
Ik kan mij daarom voorstellen dat die verantwoording in de financiële
verantwoording alleen op hoofdlijnen wordt afgelegd en dat in een aparte brief
de nadere informatie verstrekt blijft worden. Ik vind de bestaande procedure
dus beter dan de voorgestelde procedure.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Voorzitter. Er is al zoveel gevraagd dat wij nu eigenlijk eerst zouden
moeten luisteren naar de reacties. Ik zal mijn inbreng daarom beperken, want
er zijn al veel belangrijke vragen gesteld. Ook ik begin met een compliment.
Het is immers een zeer moeilijk proces om aan de hand van concrete, af te
spreken doelen vast te stellen wat je wilt bereiken en om vast te leggen wat
je vervolgens gedaan hebt; dat moet bovendien zodanig gebeuren dat iedereen
tevreden is. De beide stukken die wij hebben ontvangen – het uitstekende,
goed geïllustreerde en voor alle geïnteresseerden duidelijke jaarverslag
2000 en de financiële verantwoording zelf – zijn een compliment
waard. Het ministerie is absoluut op de goede weg. Ik vind dat die lijn moet
worden vastgehouden omdat wij er nog niet zijn: de kengetallen en prestatiemetingen
moeten er natuurlijk in. Bij de consulaire dienstverlening is een poging gedaan,
maar waar is dat makkelijker dan bij de consulaire dienstverlening? Je schrijft
op hoeveel paspoorten je uitgeeft enzovoort en je geeft daar een aantal kengetallen
bij, maar je ziet daar dat er nogal veel manco's zijn. Die manco's hebben
blijkbaar te maken met het ontbreken van een goed managementsysteem, van goede
bedrijfsvoering en van automatisering. Dat zijn voorwaarden voor het VBTB-proces.
Je kunt niet met elkaar afspreken wat wij gaan doen als dat niet in een heel
efficiënt systeem kan worden georganiseerd. De meetbare doelstellingen
moeten er dus in. Ontwijking daarvan is niet mogelijk, ook al zou dat in antwoorden
op vragen gepoogd worden. Voor de Kamer is het van belang om een betere controle
uit te voeren, beter te weten wat er gebeurt en, als dat nodig is, te kunnen
bijsturen. Dat is des te belangrijker omdat het publieke debat over de besteding
van de belastingcenten almaar voortduurt; hier en daar wordt dat debat zelfs
aangewakkerd door ambassadeurs. Het is dus belangrijk om een goede verantwoording
te kunnen afleggen en om de Kamer zo aan de zijde van de regering te krijgen.Het rapport van de Rekenkamer trekt een aantal opmerkelijke conclusies,
bijvoorbeeld dat er als gevolg van de sectorale benadering en het nieuwe landenbeleid
nog geen sprake is van een optimaal financieel beheer. Houdt dat in dat de
sectorale benadering nog niet optimaal is ingevoerd? Houdt de onderuitputting
van gelden die bestemd waren voor de sectorale benadering, daarmee verband?
Ik zie dat de uitgaven op nogal wat fronten achtergebleven zijn bij de ramingen.
Ik wil weten waar dat precies aan ligt.De Rekenkamer constateert een lichte vooruitgang in het financiële
beheer; die vooruitgang moet natuurlijk worden voortgezet. Er zijn nog wel
problemen op het punt van het voorschottenbeheer. Kan de minister daar nader
op ingaan? Er blijken ook integriteitproblemen te zijn. De aard daarvan kan
ik niet goed overzien, maar de Rekenkamer constateert het bestaan van die
problemen, evenals een gebrek aan informatie. Ik neem aan dat dat laatste
met de automatisering te maken heeft.Ten aanzien van de bewaking van het hele proces constateert de Rekenkamer
dat FEZ als concern controller een stevigere positie zou moeten hebben. Zijn
daar al maatregelen voor genomen en, zo ja, welke? Als die maatregelen niet
worden genomen, blijven de structurele knelpunten bestaan.Uit de verantwoording en het rapport van de Rekenkamer blijkt dat het
personeelsbeleid niet gladjes verloopt. Zijn er problemen met de werving en,
zo ja, wat is dan de oorzaak van die problemen? Ik heb de automatisering en
het management al genoemd.Er is een stijging van 75 mln gulden bij de compensatie van loon-, koers-
en prijseffecten. Dat lijkt ons hoog. Kan daar een nadere toelichting op worden
gegeven?Wij zien niet in waarom over de bestedingen in Indonesië geen goede
verantwoording kan worden gegeven, temeer omdat de Kamer Indonesië al
eerder als beleidsprioriteit heeft gekozen. Dat geldt ook voor de Europese
structuurfondsen, maar op dat punt is er een verklaring voor het nog ontbreken
van een goede verantwoording.Ook in de economische paragraaf is inhoudelijk iets aan de hand: er is
al vele jaren sprake van een onderuitputting. Ik vind dat percentage te hoog:
meer dan eenvijfde wordt niet benut. Dan hebben wij het niet alleen over het
sectorbeleid en de economische ontwikkeling in de landen zelf, maar ook over
de bevordering van investeringen door het Nederlandse bedrijfsleven. Waar
ligt die onderuitputting precies aan en wat doet de minister om ervoor te
zorgen dat de begrote bedragen ook gebruikt worden en dat volop wordt ingezet
op economische ontwikkelingen in de desbetreffende landen?Er is al op gewezen dat er 1,1 mld gulden minder aan de EU is afgedragen.
Ik neem aan dat daar een verklaring voor is; de gegeven verklaring lijkt mij
tot nu toe onvoldoende. De minister heeft terecht aangegeven dat de EU een
veelheid van doelstellingen heeft en zeer versnipperd omgaat met het ontwikkelingsbeleid.
Daarom wordt er minder afgedragen. Dat is een eigen keuze. Dat
is prima, maar wat doet de minister om het Europese ontwikkelingsbeleid beter
te stroomlijnen en te optimaliseren, zodat wij daar een beter effect mee scoren?De paragraaf "vrouwen en ontwikkeling" valt mij tegen. Ik had gedacht
dat de minister daar meer van zou maken. Het zijn welgeteld misschien 20 regels.
Misschien komt dit onderwerp op andere plaatsen tussendoor wel aan de orde,
maar ik vind het mager. Bovendien is het project "Engendering peace in the
Middle East" stopgezet en is een vergelijkbaar project in Soedan niet uitgebreid.
Er zijn meer landen waar dat vredesproces loopt en waar vrouwen een belangrijke
rol vervullen. Ik vraag de minister om veel meer aandacht aan dit punt te
besteden en om subsidies te verstrekken om een belangrijke rol van vrouwen
in het vredesproces mogelijk te maken.Het onderwijs is al genoemd. Ik loof de inzet van de minister, omdat zij
op dat punt met de "Utstein-groep" inderdaad vooroploopt. Ik heb ook gezien
dat zij zich ervoor inspant om ook andere vormen van onderwijs en het voortgezet
onderwijs op de agenda van het Development Committee te zetten. Zij blijft
dus niet alleen steken in het basisonderwijs, want alle andere vormen van
opleiding zijn van minstens even groot belang.De cultuurparagraaf kan onze goedkeuring wegdragen. Ik wijs erop dat het
misschien zo langzamerhand belangrijk wordt om op cultureel terrein iets met
Suriname te gaan ondernemen. Ik hoop dat dat idee ook bij de bewindslieden
leeft.Over het vredesfonds hebben wij verschillende gegevens gekregen. Aan de
ene kant is het vredesfonds van 15 mln gulden niet benut, maar aan de andere
kant zijn 9 projecten betaald in verband met Unmee, die betrekking hebben
op transportmiddelen en waterzuiveringsinstallaties voor het Nigeriaanse bataljon.
Dat zijn juist de middelen die Nederland nodig had. Ik weet dus niet wat er
precies met die 15 mln gulden is gebeurd. Wat is nou echt de bedoeling van
de besteding van het vredesfonds? Ik heb het gevoel dat het een beetje ad
hoc gebeurt.Macro-economische steun is een grote post, 422 mln gulden; bij schuldverlichting
gaat het ongeveer om hetzelfde bedrag. Daar zou de volgende keer een nadere
specificatie van moeten komen, want dit zijn instrumenten om beleidsdoelen
te verwezenlijken.Met betrekking tot de capaciteitsopbouw en technische assistentie hadden
wij begrepen dat de minister de wens van de Kamer zou uitvoeren om technische
assistentie te verlenen zolang dat nodig is. Uit de verantwoording maak ik
echter op dat de oude stijl niet wordt gehandhaafd en dat de ambassades de
technische assistentie nu zelf moeten inkopen. Ik kan mij voorstellen dat
dat een bepaalde werkwijze is, maar ik neem aan dat de Nederlandse expertise
daarbij niet is uitgesloten.Dan het draagvlak. Het maandblad Internationale Samenwerking is geëvalueerd
en blijkt alleen gelezen te worden door ouderen en beter opgeleiden. Soms
zijn dat dezelfde personen; soms zijn het onderscheiden groepen. Wij moeten
het draagvlak echter verbreden. Welke voorstellen komen er om ook andere groepen
te bereiken? Het zou dienstig zijn om de "pledgers" beter in beeld te brengen
en om ook te kijken naar de kwantitatieve doelstelling. Waar vind ik bijvoorbeeld
de 50% voor Afrika, de 4% voor reproductieve rechten en de 50 mln gulden voor
tropische regenwouden? Dat was in de vorige verantwoording beter te vinden.Het onderwerp "vredesoperaties" lijkt ook mij een uitwerking waard. Daarbij
gaat het niet alleen om "waar waren wij ook alweer?", maar ook om de vraag
waaraan de gelden worden besteed.Dan het PSO versus SNV. De uitzending van mensen kost uiteraard geld.
SNV krijgt al jarenlang meer geld aan de hand van de inflatie, maar het PSO
zit nog steeds op hetzelfde bedrag van 36 mln gulden. Dat lijkt mij onwenselijk,
want daardoor moet het PSO interen op de eigen middelen. Daar heb ik al eerder
iets over gezegd. Ik verzoek de minister om, ongeacht welke evaluatie dan
ook, beide organisaties op dezelfde manier te benaderen.Met betrekking tot het UNFPA werd een besteding van 78 mln gulden voorgesteld,
maar is 225 mln gulden gerealiseerd. Waaraan ligt dat verschil?Volgens mij zouden wij het voedselprogramma stopzetten, maar het staat
toch nog voor 30 mln gulden in de verantwoording. Dat lijkt mij niet aan de
orde. Afrondend: het lijkt mij dat wij op de goede weg zijn. Ik vraag mij echter
af of wij moeten doorgaan met twee documenten. Wij hebben een uitstekend integraal
jaarverslag, met de HGIS en al. Ik weet dat ik indertijd heb gevraagd om een
aparte HGIS-nota. Nu hebben wij twee documenten. Is het niet het overwegen
waard om die documenten te comprimeren tot één document? Mijn
aanbeveling is dan om de populaire versie van het jaarverslag 2000 met alles
erop en eraan verder uit te werken, met meer prestaties en meer prestatiedoelen.
Dan houden wij het budget voor ontwikkelingssamenwerking overeind en houden
wij ook draagvlak daarvoor.De heerKoenders(PvdA)Voorzitter. Mijn collega Dijksma zal het grootste gedeelte van de bijdrage
van de PvdA-fractie leveren. Wij zien een aantal positieve punten en stappen
in de goede richting op het gebied van de verantwoording. Met de VBTB zijn
we er inderdaad nog niet, maar de Algemene Rekenkamer heeft er een aantal
positieve opmerkingen over gemaakt. Wij moeten dat kunnen waarderen, want
er is veel werk aan verricht.Ten aanzien van de veiligheidspolitiek, het klassieke buitenlands beleid,
is prestatiemeting een van de moeilijkste dingen die er zijn. Hoe kijkt de
minister van Buitenlandse Zaken daar tegenaan? De targetbenadering is bij
de veiligheidspolitiek niet eenvoudig. Met de politieke inhoud van de opmerkingen
van de heer Hessing hieromtrent was ik het niet eens, maar wel met zijn nadruk
op het proberen om de targets met betrekking tot de EVDB zo helder mogelijk
te maken. Dat is niet makkelijk. Een tijd geleden stond in The Economist een
artikel geheten "Missing the Point" over VBTB in Engeland. Wij zijn er dus
erg voor, het heeft dus niets te maken met kritiek op die benadering, maar
ambtenaren blijken erg handig te zijn: zo ging de target met betrekking tot
kortere wachtlijsten in de gezondheidszorg inderdaad omlaag, maar de wachtlijsten
om op die wachtlijsten te komen, gingen omhoog. Dat betekent dat ambtenaren
soms slimmer zijn dan targets. Hoe zit dat bij het buitenlands beleid? Daar
zie je bijvoorbeeld dat bepaalde doelstellingen ten koste kunnen gaan van
meetbare doelstellingen. Graag hoor ik een reactie van de minister
hierop, evenals op de mogelijkheid van een external audit op dit punt, misschien
niet voor dit of volgend jaar, maar wel voor het jaar daarop.De bedrijfsvoering vind ik essentieel. Zij krijgt wat minder de nadruk
nu wij meer aandacht aan doelstellingen geven, maar is wel een voorwaarde
voor de latere meting. De Rekenkamer heeft hierover een aantal kritische opmerkingen
gemaakt. Graag hoor ik van de minister hoe hij dit wil verbeteren.Ik sluit mij aan bij de vragen van de heer Hessing over de EU. Wij ontvangen
deze zomer meer informatie over de structuurfondsen. Ik vind dat de verantwoordelijkheid
van het ministerie van Buitenlandse Zaken gebiedt dat het tijdig over een
aantal kernvragen met betrekking tot de doelmatigheid daarvan rapporteert.
De begroting van de EU gaat omlaag, ongetwijfeld vanwege een verlaging van
de eigen middelen. Wel rijst de niet onbelangrijke vraag of die verlaging
ten koste gaat van iets. Ik sluit mij aan bij de vragen van mevrouw Van Ardenne
over het personeelsbeleid en het vredesfonds. In de motie is vrij helder omschreven
waar het vredesfonds voor is. Ook dat betekent dat de meetbaarheid van die
criteria goed moet worden bezien.Ik sluit af met de visumverlening, voor ons een zeer belangrijk onderwerp.
In het verleden vonden wij het al belangrijk dat de informatie van de Schengenpartners
beschikbaar komt; die geaggregeerde gegevens over de vreemdelingenketens zijn
herhaaldelijk in de Kamer naar voren gebracht. Hoe staat het hiermee? Wanneer
zal het managementinformatiesysteem over de doorlooptijden operationeel zijn?
De afhandeling van klachten, bezwaarschriften en beroepszaken is per 1 januari
2002 volledig operationeel, wat betekent dat die helder zou moeten zijn bij
het volgende jaarverslag. Verder staat in het schriftelijk antwoord dat het
visuminformatiesysteem pas in de tweede helft van 2003 ter beschikking komt.
Is dat echt waar?MevrouwDijksma(PvdA)Voorzitter. Het VBTB-programma, de wijze waarop wij bezig zijn met de
financiële verantwoording, schijnt in de ministeriële wandelgangen
"van borreltafel tot borreltafel" te heten; bij ons heet het "woensdag gehaktdag".
Ik prefereer natuurlijk het laatste, maar op dit moment is dat nog niet aan
de orde, omdat het proces naar financiële beleidsverantwoording nog volop
groeiende is. Het oordeel van de Algemene Rekenkamer over de financiële
verantwoording van het ministerie van Buitenlandse Zaken is gematigd positief:
soms expliciet, soms tussen de regels, geeft zij aan dat het ministerie op
de goede weg is. Niettemin constateert ze een aantal ernstige tekortkomingen,
die door verschillende collega's al zijn genoemd: het voorschottenbeheer,
de visumverlening, het CBI; allemaal zaken die eerder op de Kameragenda stonden.
In aanvulling op alle gedetailleerde vragen die hierover zijn gesteld, wil
ik de minister op het hart drukken om ervoor te zorgen dat de Rekenkamer volgend
jaar niet weer dergelijke opmerkingen hoeft te maken. Want daar gaat het natuurlijk om:
de zaken die nog niet op orde zijn en waarvoor de minister verantwoordelijk
is, moeten beter gaan lopen. Dat betekent dat de ministers wel degelijk moeten
ingaan op de kritiek. Misschien is het goed als zij vandaag wel ingaan op
de zaken waarop zij niet zijn ingegaan in hun reactie op de Algemene Rekenkamer.Verder wil ik nog een aantal aandachtspunten van de Rekenkamer aanstippen:
de automatisering, waarover al het nodige is gezegd en de directie FEZ, die
over onvoldoende informatie beschikt over ontwikkelingen op het gebied van
de administratieve organisatie en over budgethouders, waardoor in een aantal
zaken weinig inzicht mogelijk is. Hoe wil de minister de ontwikkeling van
de dienst versterken? Dit geldt ook voor de controle op de stichting Nederlandse
onderwijsorganisatie. Men stelt dat er na een aantal beloofde verbeteringen
weinig follow-up is geweest. Er is wel een controle op het verloop van de
werkelijke uitgaven, maar controle op voorschotten en dergelijke moet er ook
zijn. Het is een slechte zaak dat dit thema wederom naar voren komt.Ik vond het heel goed dat wij deze week nog de notitie van de minister
voor Ontwikkelingssamenwerking ontvingen over het UNDP. Daarin wordt een vrij
aardig beeld geschetst van de manier waarop zij wil omgaan met multilaterale
organisaties, hoe zij de doelmatigheid en effectiviteit ervan tegen het licht
wil houden en ook wat de Nederlandse rol is geweest bij de verbetering van
dit alles. Haar voorstel om de hervormingsgezindheid blijvend te steunen,
wil ik van harte ondersteunen. Wel vind ik het van belang dat zij in antwoord
op de vraag van de heer Hessing de mutatie in de multilaterale speciale projecten
verantwoordt.Ik wil met betrekking tot de HGIS consistent zijn. Vorig jaar vonden wij
een aparte HGIS een goede zaak. De financiële verantwoording ernaast
mag van mij blijven, omdat beide stukken op de derde woensdag in mei worden
aangeboden. Je kunt beide zaken natuurlijk in elkaar schuiven, maar ik vraag
mij af wat hiervan de meerwaarde is. Ik kan mij vinden in de argumentatie
van mijn collega's, namelijk dat de uitgebreide informatie in de HGIS formeel
moet worden opgenomen in de financiële verantwoording. Toch hebben wij
vorig jaar terecht tot een aparte HGIS-nota besloten. Ik zou niet willen dat
nu weer acties worden ondernomen die dat besluit ondermijnen.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Dit veronderstelt dat voor beide documenten dezelfde verantwoordingssystematiek
wordt toegepast. Dat gebeurt nu soms niet, daarmee is het allemaal zeer ingewikkeld
geworden en dat alles bracht mij tot mijn voorkeur voor één
document.MevrouwDijksma(PvdA)U heeft gelijk dat verschillende verantwoordingssystematieken lastig zijn,
maar ik geef er de voorkeur aan dat het departement zich concentreert op het
wegwerken van de verschillen. Ik denk dat het in elkaar schuiven van de documenten
extra problemen oplevert. Ik heb liever dat de controlemogelijkheden van de
Kamer, de transparantie en de begrijpelijkheid vooropstaan en dat een meer
parallelle systematiek kan worden waargenomen.MevrouwKarimi(GroenLinks)Voorzitter. Het lijkt mij goed als wij in plaats van "meetbare doelstellingen"
de formulering "verklaarbare doelstellingen" gebruiken: de relatie tussen
wat je doet en de behaalde resultaten moet inzichtelijk gemaakt kunnen worden.
Ik ben het geheel eens met collega Koenders dat niet-meetbare
doelstellingen vaak net zo belangrijk zijn als meetbare, en misschien soms
wel belangrijker. Ons oordeel over de financiële verantwoording is gekoppeld
aan de vraag of het ministerie van Buitenlandse Zaken erin slaagt om duidelijk
te maken wat het heeft gedaan om de doelstellingen te realiseren. Voor ons
hoef je het resultaat dus niet per se te kunnen meten in de cijfermatige sfeer,
ons oordeel heeft een meer beleidsmatig karakter. De Rekenkamer geeft aan
dat het ministerie op cijfermatig terrein op de goede weg is. Daarbij sluit
ik mij aan, maar aan de beleidsmatige verklaringen valt volgens mij nog het
nodige te verbeteren. Ik sluit mij aan bij alle vragen om een overzicht met
betrekking tot het CBI als agentschap. De huidige opzet is minder overzichtelijk
dan de vorige en het beleidsmatige verhaal erachter wordt node gemist. Wat
draagt het agentschap bijvoorbeeld bij aan de beleidsdoelstelling?Ik wil ingaan op twee andere concrete onderwerpen, die te maken hebben
met de rapportage inzake programmahulp in 2000. Ik denk dat dit de manier
is waarop de verantwoording zou moeten plaatsvinden: beleidsmatig inzicht
geven in welke financiële instrumenten zijn ingezet voor welke beleidsdoelstellingen.
Ik zou graag zien dat een dergelijke opzet ook bij andere thema's wordt toegepast.
Alleen vind ik dat op dit moment weinig concrete informatie wordt verschaft
over de resultaten; zo blijft men in de brief het antwoord schuldig op de
vraag hoe macrohulp bijdraagt aan armoedebestrijding en met betrekking tot
de uitvoering van sectorhulp blijft men steken in het geven van reeds bekende
informatie. Ik bedoel, dat de minister een bepaalde kijk heeft op de werking
van sectorhulp is bekend, maar ik ben geïnteresseerd in hoe die uitpakt
in de praktijk en dat wordt helaas niet duidelijk.Nog twee concrete punten. Aangaande exportkredietverzekering schrijft
de minister dat kwijtschelding wordt toegekend aan het ODA-plafond, dat in
2000 70 mln betrof. Dit betekent dat vanuit het ODA-budget 70 mln is gegeven.
In de beginfase had de minister echter helemaal niets te maken met exportkredietverzekering.
Hoe staat de minister hier politiek tegenover? Een en ander betekent namelijk
dat de minister aan het eind de rekening krijgt gepresenteerd, terwijl de
exportkredietverzekering via Economische Zaken of Financiën wordt gegeven.
Ik vind het niet terecht dat dit geld uit haar budget afkomstig is: het zou
uit een ander budget, van Economische Zaken of Financiën moeten worden
betaald. Gaat de minister hier iets tegen ondernemen? Zij heeft bijvoorbeeld
niet de ontwikkelingsrelevantie van de exportkredietverzekering kunnen bepalen.Tot slot de bilaterale kwijtschelding. Voor Jamaica dreigt een negatieve
nettostroom plaats te vinden: er gaat meer geld van Jamaica naar Nederland
dan omgekeerd. Zijn meer landen door een beleidswijziging in een dergelijke
situatie terechtgekomen? En op basis waarvan heeft bilaterale schuldenkwijtschelding
plaatsgevonden voor Egypte? Liggen hieraan politieke of andere overwegingen
ten grondslag?MinisterVan AartsenVoorzitter. Ik ben de Kamer zeer dankbaar voor de gekozen insteek bij
de vragen. De heer Hessing zei dat hij constructief-kritisch is. De Kamer
mag natuurlijk altijd kritische vragen stellen. Ik zeg de Kamer dank voor
het feit dat zij inderdaad een verbetering constateert. Alles wat aan verbeteringen
wordt geconstateerd, is voor ons vooral een aansporing om een aantal processen
te versnellen en hard door te gaan. Het is voor ons niet het teken dat het
kennelijk allemaal wel gaat. Integendeel, wij, de collega voor Ontwikkelingssamenwerking,
de staatssecretaris en ik en uiteraard de secretaris-generaal en al degenen
die hem bijstaan, hebben onze ambities hoog gesteld en weten zelf heel goed
dat een aantal zaken niet lopen zoals zij zouden moeten. Onder de actieve
leiding van de directie FEZ wordt enthousiast gewerkt om een aantal zaken
bij te trekken. Op haar rol in de bedrijfsvoering anno 2001 zal ik later apart
terugkomen.Eerst een paar algemene opmerkingen. Het is inderdaad moeilijk om concrete
targets te formuleren voor buitenlands beleid. Op dat gebied zijn wij een
eind gevorderd, al bieden jaarverslagen van directies en posten in nieuwe
stijl ook voor ons nog wel eens te weinig aanknopingspunten voor een goede
departementale verantwoording; ook hier bevinden wij ons in een groeiproces.
Sommige kreten die wij hierbij intern hanteren, zal ik nader illustreren.
Het is de bedoeling om op prinsjesdag de eerste VBTB-begroting in te dienen,
waarbij wij ook willen aangeven welke verdere stappen wij willen zetten op
het terrein van de prestatiebeoordeling. De komende verantwoordingen over
2001 willen wij zoveel mogelijk opstellen in de termen van VBTB: dat betekent
dat de indeling in de verantwoording die nu af en toe voor verwarring zorgt,
dan zal aansluiten bij de indeling in vijf hoofddoelstellingen en de vijftien
beleidsartikelen. De schets van de heer Hessing hiervan was correct. Hij sprak
van "interbellum", al hoop ik dat het niet zo erg is en dat wij niet tussen
twee oorlogen in zitten, althans op financieel gebied. Op financieel vlak
zijn in de afgelopen tien à vijftien jaar inderdaad de nodige slagen
geleverd, maar volgend jaar hopen wij de aansluiting dus beter inzichtelijk
te kunnen maken.Ik wil niet al te veel uitweiden over wat beleidsmatig in het jaar 2000
is gebeurd; dat zou te veel tijd kosten en staat allemaal in de stukken. De
Rekenkamer is, al dan niet tussen de regels door, positief. Toch heeft zij,
niet alleen tussen de regels door, een aantal duidelijke tekortkomingen gesignaleerd.
Het is goed om ook op de meer verborgen hints van de Rekenkamer te letten.
Wij hechten een grote waarde aan haar oordeel en waarderen haar betrokkenheid
bij de uitvoering van het rechtmatigheidsonderzoek. Uiteraard zijn wij blij
dat de Rekenkamer vooruitgang constateert. Natuurlijk is het altijd plezierig
als er geen nalatigheden zijn geconstateerd, maar uiteraard kan het daarbij
niet blijven. Bij voorschottenbeheer, visumverlening en het CBI spreekt de
Rekenkamer volgens mij over "tekortkomingen", terwijl zij eerder sprak van
"ernstige tekortkomingen". Dat "ernstige" is er nu dus af, maar wij zijn er
nog lang niet. Het karwei is nog niet af; daarom zal het financieel beheer
van de politieke en de ambtelijke top ook in het komende begrotingsjaar onze
speciale aandacht vergen.Vorig jaar verschenen behalve de financiële verantwoording ook nog
de afzonderlijke jaarverslagen van Buitenlandse Zaken, Ontwikkelingssamenwerking
en HGIS. Dat bleek soms verwarrend te zijn door de inhoudelijke overlap in
de stukken. Mede naar aanleiding van de opmerkingen van vorig jaar van de Kamer is er nu, naast de financiële verantwoording,één
geïntegreerd jaarverslag met betrekking tot de internationale samenwerking,
waarin het totaalbeeld van het beleid in de afgelopen periode, evenals de
ingezette HGIS-middelen, ODA en non-ODA, worden geschetst. Ik meen dat dit
stuk nu niet op de Kameragenda staat, maar het zou in dit geheel ook behandeld
kunnen worden. Overigens vroeg de heer Hessing waarom het ene later verschijnt
dan het andere. Welnu, dat heeft te maken met het feit dat de HGIS-uitgaven
op de begrotingen van diverse departementen staan, die hun financiële
verantwoordingen weer later afsluiten. Daardoor hebben wij te maken met een
zowel financieel-inhoudelijk probleem als tijdsprobleem. Het heeft onze voorkeur
om het aparte jaarverslag ook voor volgend jaar te handhaven.MevrouwVan 't Riet(D66)U pleit ervoor om het HGIS-jaarverslag te handhaven. Wij constateren een
aantal doublures en separate tekortkomingen. Als u voor uw voorkeur kiest,
dan neem ik aan dat die problemen worden opgelost.MinisterVan AartsenNiet alle problemen: een aantal van die problemen zijn gewoon niet op
te lossen, afgezien van de financieel-inhoudelijke problematiek. De minister
voor Ontwikkelingssamenwerking zal hierover ook nog iets zeggen.Er zijn vragen gesteld en kritische opmerkingen gemaakt over de administratieve
organisatie, het totaalbeeld, de bedrijfsvoering en de rol van de directie
FEZ daarin. Wij vinden nu niet meer dat FEZ binnen het departement zo'n centrale
positie zou moeten innemen dat zij de taak kan overnemen van de integrale
managers – hiervoor is ooit de "eerste oorlog" gevoerd, zou je kunnen
zeggen: er zijn twee "oorlogen" gevoerd en bij wijze van spreken bevinden
we ons nu in het "postbellum". We hebben op de departementen, en uiteraard
bij Buitenlandse Zaken, buiten en binnen, ongeveer 200 integrale managers,
die zelf primair verantwoordelijk zijn en een taak hebben, waarbij FEZ een
belangrijke adviserende, ondersteunende, faciliterende en uiteindelijk dus
een meer controlerende rol speelt. De ACD speelt hierbij trouwens ook een
belangrijke rol. De integrale manager heeft de mogelijkheid om een beschrijving
voor te leggen aan FEZ; dat is de standaardprocedure. FEZ krijgt uiteraard
een beeld door de jaarverslagen, die overigens worden gemaakt op basis van
standaardlijsten en standaardgegevens. Verder is op het departement de kwaliteitstoets
bedrijfsvoering verplicht ingevoerd. Het verplichtende element maakt dat het
beeld op dit front in de toekomst duidelijker zal worden.Tot zover de stand van zaken rond de bedrijfsvoering. De rol en taak van
de directie FEZ is een apart thema; ik zal daaraan nu niet al te veel woorden
wijden. Ik verwijs ook naar wat ik vorig jaar heb gezegd: ik vind dat een
directie FEZ, uiteraard onder directe aansturing van de (plaatsvervangende)
secretaris-generaal, in dezen een kernfunctie vervult en ook moet vervullen
en daarvoor ook de ruimte moet krijgen.De heerKoenders(PvdA)Kunt u in een iets helderder taal aangeven waar in de bedrijfsvoering
precies de problemen zitten? Er hoeft voor mij niet direct harde kritiek te
worden geleverd, maar er moet wel helderheid bestaan in uw reactie op de kritiek
op de bedrijfsvoering. De Rekenkamer heeft ook een meer algemene opmerking
gemaakt over de bedrijfsvoering van alle departementen: er is weliswaar een
papieren vooruitgang, maar in de praktijk zijn er nog problemen. Waar zitten
de problemen bij Buitenlandse Zaken en hoe probeert u die in het volgende
jaar op te lossen?MinisterVan AartsenEr zijn een paar algemene problemen, bijvoorbeeld het probleem van het
voorschottenbeheer. Dat is een van de topprioriteiten waar aandacht aan moet
worden gegeven. In het opleidingencircuit is in de afgelopen periode –
in de komende jaren moeten wij daarmee doorgaan –veel aandacht besteed
aan het opleiden van een vrij fors aantal managers die wel manager zijn, maar
die niet vanuit hun traditie of hun verleden automatisch de integrale managers
zijn; dat hangt ook samen met de veranderingen die op het departement via
de herijking tot stand zijn gebracht. Dat probleem speelt overigens niet alleen
bij het departement van Buitenlandse Zaken: het is een belangrijk aandachtspunt
bij de gehele rijksdienst. Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft het
financiële beheer iets later veranderd dan andere departementen; pas
in de tweede helft van de jaren negentig is op het ministerie van Buitenlandse
Zaken immers meer eigen verantwoordelijkheid bij de integrale manager neergelegd.
Daarom is het logisch dat wij op dit departement nog met een aantal processen
bezig zijn die op sommige andere departementen al zijn afgerond. Voor het
goed verrichten van die taak is een aanjagende functie van de directie FEZ
in dit kader echt heel belangrijk, maar dat moet er niet toe leiden dat de
directie FEZ op de stoel van de manager gaat zitten. Die gedachte bekruipt
ons wel eens, maar dat moet dus niet gebeuren, want dat is de verkeerde reflex.
Afgezien van de opleiding is er ook een systematiek van assessment ingezet
van degenen die op het departement bezig zijn met het beheer.Op het punt van de automatisering en de informatievoorziening is enige
tijd geleden, min of meer als tegenhanger van FEZ, binnen de top van het departement
de functie van hoofddirecteur informatieontwikkeling (HDIO) gecreëerd,
omdat op dat punt nog steeds een fors karwei op ons ligt te wachten: het GMIS,
de reorganisatie van de directie ICT, het voorschrift inzake de informatiebeveiliging
en sowieso de informatievoorziening en de communicatie. Het is op het departement
immers een vrij groot beleidsterrein.De heerKoenders(PvdA)Ik begrijp uw opmerking over de relatie tussen FEZ en andere onderdelen.
Ook wij voelen wel eens de gesel van Financiën; je moet immers goed afwegen
waar de prioriteiten liggen.MinisterVan AartsenIk ben dus vóór die gesel; dat geldt ook voor de minister
voor Ontwikkelingssamenwerking.De heerKoenders(PvdA)Het vraagstuk van de gesels bij Buitenlandse Zaken lost u maar op. U hebt
vier interessante kernpunten genoemd waarop Buitenlandse Zaken voortgang moet
boeken. In dat proces zitten ook een aantal logische spanningen; dat moeten
wij niet onder stoelen of banken steken. Volgend jaar komt er natuurlijk weer een nieuwe verantwoording, maar het zou voor ons wel handig zijn als
u voordien helder maakt via welk traject op die punten verbetering zal worden
aangebracht, zodat wij volgend jaar kunnen bekijken hoe dat loopt.MinisterVan AartsenDat is een goede suggestie. In dat kader zullen ook een paar dingen aan
de orde komen waarover ik nu, naar aanleiding van de jaarplancyclus, iets
wil zeggen. Dat betreft datgene wat wij "hands on" in dit kader op het departement
proberen te doen. Wij evalueren op dit moment de jaarplancyclus. Recent hebben
wij ook een seminar gehouden waarin het jaarplan nieuwe stijl van Buitenlandse
Zaken aan de orde was. Wij proberen immers verdere verbeteringen tot stand
te brengen en de mogelijkheden tot aansluiting te verbeteren. Gelet op de
beschikbare tijd in een begrotingsjaar en het parallel lopen van de cycli
voor directies en posten, zijn er overigens bepaalde begrenzingen aan die
wens. Operationalisering van de doelstellingen en prestatieverantwoording
zijn dus nodig, maar zijn gewoon niet makkelijk. Bij tijd en wijle zitten
wij er echt enorm mee te worstelen. Ik denk dat wij wel een slag hebben gemaakt
doordat wij de jaarplannen 2001 op de VBTB-systematiek baseren. Intern hebben
wij daar de zogenaamde "WWW"- en "HHH"-vragen op losgelaten. De "WWW"-vragen
zijn: wat willen wij nou eigenlijk bereiken, wat doen wij daarvoor en wat
mag het kosten? De "HHH"-vragen zijn: hebben wij bereikt wat wij ons voor
ogen hadden gesteld, hebben wij gedaan wat wij daarvoor zouden doen en heeft
het gekost wat het volgens ons zou kosten? Binnen het departement is de "WWW-HHH"-toets
inmiddels gemeengoed geworden. Dat soort methodieken helpt om dit voor degenen
die ermee moeten werken, leefbaarder en inzichtelijker te maken.Mevrouw Van 't Riet en de heer Hessing hebben gevraagd naar de structuurfondsen,
met name naar de betrokkenheid van de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken
daarbij. In de bestaande verantwoordelijkheidsverdeling is de staatssecretaris
van EZ op dit punt de coördinerend bewindsman. Hij is dus verantwoordelijk
voor het inlichten van de Kamer over de besteding van de EU-structuurfondsen.
Hij is dus ook verantwoordelijk voor de rapportage die in de zomer naar de
Kamer zal worden gezonden. Gegeven de bestaande inrichting, zou het geen goede
structuur zijn als de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken min of meer
verantwoordelijk zou zijn voor de doelmatigheid. Dat past niet in onze staatsrechtelijke
verhoudingen. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat de staatssecretaris of het
ministerie van Buitenlandse Zaken niet bij die rapportage betrokken is.MevrouwKarimi(GroenLinks)Ook vanochtend hebben wij gediscussieerd over de structuurfondsen, mede
in het licht van de uitbreiding van de EU. Vindt u niet dat enige regie door
Buitenlandse Zaken van belang is om in de Nederlandse verhoudingen het belang
van de structuurfondsen voor Nederland inzichtelijk te maken?MinisterVan AartsenZeker. Wij zitten er natuurlijk inhoudelijk bovenop, maar het gaat om
de verantwoordingslijn ten opzichte van de Tweede Kamer. Daarover is deze
afspraak gemaakt; volgens mij doen wij het al jaren zo. Het is echter waar
dat de rol van Buitenlandse Zaken op dat punt vrij belangrijk is.MevrouwKarimi(GroenLinks)Ook bij die rapportage moet een relatie worden gelegd met de doelmatigheid,
gezien met een Europese bril. De staatssecretaris van EZ kijkt met een Nederlandse
bril, maar je hebt natuurlijk iemand nodig die met een Europese bril naar
de doelmatigheid van de bestedingen kijkt.De heerHessing(VVD)Ik denk dat wij het hier allemaal over eens zijn. Het heeft overigens
een jaar geduurd voordat het kabinet eruit was wie waarover moest rapporteren.
Nu ligt het keihard vast dat de staatssecretaris van EZ financieel rapporteert
over de besteding in Nederland en over de cofinanciering. Het enige wat wij
vragen, is dat de heer Benschop over de schouder van de staatssecretaris van
EZ meekijkt of de aanwending in Nederland vanuit het EU-perspectief doelmatig
is.MinisterVan AartsenNatuurlijk gebeurt dat. Staatssecretaris Benschop zal dit zeker als een
aansporing beschouwen om wellicht nog beter mee te kijken, maar een dergelijke
aansporing heeft hij helemaal niet nodig. Het gaat echter om de uiteindelijke
verantwoordingssystematiek. Daar kan het nu eenmaal niet anders.Met betrekking tot de 1,1 mld gulden is misschien door de toelichting
een probleem ontstaan. Die verlaging heeft immers niets te maken met het schrappen
van projecten of met beleidswijzigingen waarover een Nederlands standpunt
had moeten worden geformuleerd. De kasuitgaven van de EU zijn lager uitgevallen
dan geraamd. Dat komt doordat een aantal programma's van de structuurfondsen
trager op gang zijn gekomen dan gepland, waardoor vervolgens een verschuiving
van kasuitgaven over de jaargrens heeft plaatsgevonden. In de artikelsgewijze
toelichting is echter aangegeven dat andere EU-afdrachten iets hoger zijn
uitgevallen dan geraamd.De heerKoenders(PvdA)Het lijkt mij van belang dat de toelichting helder is, zodat wij kunnen
zien of er consequenties zijn voor de prestaties die wij willen meten. Daar
is in de meeste gevallen misschien geen sprake van, maar wij moeten kunnen
zien of dat zo is.MinisterVan AartsenDaar hebt u volstrekt gelijk in. Op dit punt was de toelichting dus niet
adequaat.Er zijn enkele vragen gesteld over het consulaire complex. Hoe zit het
daar met de prestatiegegevens? Wij hebben het plan om in de verantwoording
van 2001 de gegevens op te nemen over de doorlooptijden van individuele ambtsberichten,
om in de verantwoording van 2002 termijnen voor het afhandelen van klachten,
bezwaarschriften en de beroepszaken op te nemen en om in de verantwoording
van 2003 de doorlooptijden voor visum- en MVV-aanvragen op te nemen. Wij zijn
op dit moment bezig met een inventarisatie van de eisen en wensen ten aanzien
van het systeem van doorlooptijden van het legaliseren en verifiëren
van documenten. Overigens is er ook nog de stuurgroep Keteninformatie, die
zich bezighoudt met de uitwisseling van gegevens over vreemdelingen.Mevrouw Van Ardenne is op dit punt ingegaan op de integriteitskwestie.
In de afgelopen periode is in toenemende mate naar dit hele systeem gekeken;
bovendien willen wij toe naar prestatiemeting via het vaststellen van targets.
Een positief effect daarvan is dat de controle op het systeem
toeneemt. Daardoor komen integriteitsrisico's duidelijker naar boven; ook
komen er zaken aan het licht die bij het ontbreken van die toegenomen aandacht
wellicht iets minder makkelijk naar boven zouden zijn gekomen. Het integriteitsvraagstuk
is naast het vaststellen van targets binnen het consulaire proces echt een
continu aandachtspunt. In 1997 kwamen twee gevallen bij het OM terecht; in
1998 ging het om één geval, evenals in 2000. Naast gevallen
die leiden tot vervolging, zijn er echter ook probleemgevallen; daarvan waren
er dit jaar twee. Dat is zeer te betreuren, maar het is wel een gevolg van
de verbeterde controle. Door verbetering van het systeem, bijvoorbeeld via
een visuminformatiesysteem, zal dit soort gevallen makkelijker en sneller
aan het licht treden. Dat is voor de beheersing en de integriteit in het apparaat
natuurlijk heel belangrijk.Mevrouw Van Ardenne heeft ook een vraag gesteld over de compensatie voor
de loon-prijsbijstellingen. Het desbetreffende bedrag van 75 mln gulden wordt
veroorzaakt door valutastijgingen. Met name de hoge dollarkoers speelt ons
al enige tijd – ook al bij de vorige begroting – parten. Dat geldt
met name voor de kosten van lokaal ingehuurd personeel, maar ook bepaalde
cao-effecten spelen een rol. Wij hebben uiteraard ook te maken met huurverhogingen.Met betrekking tot het vredesfonds hebben wij in de memorie van toelichting
bij de rijksbegroting dit jaar vrij duidelijk aangegeven welke criteria daarbij
worden gehanteerd op basis van de door de Kamer aangenomen motie. Daar is
helderheid over. Het fonds is medio vorig jaar tot stand gekomen. Toen duidelijk
werd dat de middelen niet tot besteding zouden komen, zijn zij niet toegevoegd
aan de middelen voor het fonds in 2001, maar zijn zij voor een belangrijk
deel gebruikt om non-ODA-uitgaven te financieren in het kader van Unmee. Die
operatie heeft financieel immers het nodige teweeg gebracht. Buitenlandse
Zaken heeft daarom in dit kader bijgesprongen. Wij hopen uiteraard in dit
jaar en in de komende jaren op de door de motie en de memorie van toelichting
aangegeven wijze met het fonds om te gaan.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Kan de minister aangeven waaraan de eerste tranche, die 15 mln, uit het
vredesfonds nu precies is besteed? Ik heb hier verschillende lezingen van
gezien en ben er niet helemaal uit. Ik ken het probleem rond de financiering
van Unmee, maar wellicht kan dit schriftelijk worden toegelicht.MinisterVan AartsenDie gegevens heb ik hier niet. Dit bedrag is naar Unmee gegaan, maar de
precieze besteding ervan zullen wij u schriftelijk mededelen.De heerKoenders(PvdA)Ik verzoek u om dan niet alleen een lijstje te geven van wat u heeft uitgegeven,
maar ook duidelijk te maken hoe dit past binnen de doelstellingen van de aangenomen
motie en het amendement. Het lijkt mij handig als daar een redengeving bijkomt.MinisterVan AartsenZeker, dat zullen wij doen. In de stukken zijn wij daarover misschien
wat lapidair geweest.De heer Hessing stelde heel kritische vragen over het EVDB. De tekst was
hierover kennelijk te snoeverig, al waren dat niet zijn woorden. Mevrouw Van
't Riet had gelijk: het gaat met name over de toevoeging. Nederland is een
van de weinige landen die de afspraken in het kader van het DCI-project, gemaakt
zowel in NAVO- als in EU-verband, zijn nagekomen. Gisteren hield de secretaris-generaal
van de NAVO, Robertson, een nogal fors betoog tegen staatshoofden, regeringsleiders
en ministers van buitenlandse zaken, herinnerend aan de afspraken en daarmee
aan de plicht die op hen rust. Met een aantal van hen heeft hij er ook individueel
over gesproken; een van hen was hierover gisteren op de Duitse televisie heel
eerlijk. Hij constateerde dus tekortkomingen, maar Nederland hoort daar niet
bij, omdat het als een van de weinige landen wel heeft geïnvesteerd.
Dit zijn inderdaad defensie-uitgaven. Met de minister van Financiën is
de afspraak gemaakt dat deze een zekere doorloop kunnen hebben. Indien in
de rijksbegroting van 2002 iets aan de begroting van Defensie zal worden toegevoegd,
dan is dat ook om een bijdrage aan het DCI te leveren. Ook levert dit een
versterking op van de capaciteiten van het Europese veiligheids- en defensiebeleid,
met name waar tekortkomingen bestaan in de transportmiddelen. Hierover pogen
wij afspraken te maken met de Duitse regering.De heerHessing(VVD)Mijn vraag ging niet zozeer over de inhoud, maar over de verantwoording.
Ik bedoel daarmee dat dit niet een financiële verantwoording in enge
zin is. Het gaat over het beleid; we zijn immers bezig met VBTB. U schrijft
dus wel een paragraaf met een verantwoording over EVDB, maar niet een paragraaf
over de NAVO, en dat terwijl u in de begroting stelde dat de NAVO voor u de
hoeksteen is en in dat kader de ESDI zal worden versterkt. Wij roepen om de
NAVO als die nodig is in de Balkan, maar als wij ons afvragen wat wij de laatste
tijd hebben gedaan om de Europese pijler binnen de NAVO te versterken, dan
staat daar in uw verantwoording niets over, helemaal niets. Het is wel wrang
dat binnenkort in Macedonië om de NAVO zal worden geroepen, maar wij
niet kunnen zien hoe wij onze verplichtingen jegens de NAVO – overigens
een substantieel bedrag – hebben waargemaakt. Zeker als de Kamer om
een financiële verantwoording vraagt, dan moet u verantwoorden wat u
aan NAVO en ESDI hebt besteed. Ik wil hieraan toevoegen dat op dat dossier
al een tijdje geen transparantie bestaat. Naar mijn gevoel worden alle woorden
niet geheel onopzettelijk door elkaar gebruikt. Ik denk dat wij er goed aan
doen om de Algemene Rekenkamer te vragen om af te dwingen dat over 2001 zuiver
wordt gerapporteerd over wat ESDI en ESDB precies zijn. De Kamer heeft hier
recht op.MinisterVan AartsenDeze woorden neem ik mij zeer ter harte. Ik zou haast zeggen dat ik de
Rekenkamer niet nodig heb om dit voor elkaar te krijgen. Het lijkt mij inderdaad
goed om hierover in de verantwoording voor 2001 helderder te zijn; op zich
is dat niet zo moeilijk. Overigens wil ik mij, voordat hierover misverstanden
ontstaan, distantiëren van uw opmerkingen over Macedonië.Mevrouw Van Ardenne en de heer Koenders informeerden naar de werving ten
departemente. Hier bestaan inderdaad een aantal problemen, maar wij beschikken
over een paar oplossingsrichtingen. Zoals aangegeven, zijn wij teruggekeerd naar de zogenaamde "groepsgewijze werving aan de voet", zowel voor
beleids- en beheersfuncties als voor secretaresses. Vooral secretaresses vormen
een moeilijke markt voor de werving. Wij zijn bezig met een versterking van
de wervingsafdeling van de personeelsdirectie van het departement. Ik denk
dat wij open moeten zijn voor de instroom van buiten, ook voor hogere rangen,
waarbij overigens wel rekening moet worden gehouden met de mogelijkheid van
een interne bezetting; dat hoort hier echt bij. Verder is interne bezetting
nodig voor herbezetting, ook om te voorkomen dat mensen tussen wal en schip
raken. Ik ben in overleg met de minister van Binnenlandse Zaken over de versterking
van de uitwisseling tussen Buitenlandse Zaken en de andere departementen van
rijksbestuur.Verder is mij gevraagd of ik voor cultuur in Suriname ben. Ik neem aan
dat dit een beleidsmatige vraag was. Het antwoord daarop is "ja". Er zijn
met de Surinaamse regering afspraken gemaakt, wat volgens mij zowel in mijn
documenten stond als in die van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking:
onder "internationaal cultuurbeleid" staat keurig dat dit op een aantal fronten
heeft geholpen. Dit loopt dus nog.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Het nadeel is dat dit in de verantwoording moeilijk is terug te vinden.
Wellicht is het pas dit jaar ingegaan.MinisterVan AartsenDie afspraken zijn vorig jaar gemaakt, dus in de stukken van dit jaar
moet het terug te vinden zijn. Wij zullen het hier nog over hebben.MinisterHerfkensIk zal beginnen met het CBI. Het is niet lastig om vast te stellen of
een land meer exporteert, maar het is wel lastig om vast te stellen of er
een relatie is met het beleid of projecten van het CBI. Gelukkig verscheen
nog maar twee jaar geleden op dit terrein een goed inspectierapport, dat aangaf
dat het CBI zijn werk prima deed. Ook de Rekenkamer vindt dat zaken waar de
inspectie over rapporteerde, weinig nadere toelichting behoeven. Mevrouw Van
't Riet vroeg naar het agentschap. Dit besluit werd genomen toen het kabinet
enthousiaster over agentschappen was dan vandaag, maar die discussie is bekend.
Toen de mogelijkheid ontstond om dit besluit terug te draaien, heb ik dat
overwogen, maar dit bleek meer ellende op te leveren dan er gewoon meer doorgaan.
De directeur-generaal zal ingaan op concrete punten van de bedrijfsvoering.Over het achterwege blijven van informatie met betrekking tot de hulp
aan Indonesië bied ik mijn excuses aan. Ook ik herinner mij dat wij dit
thema in de financiële verantwoording van dit jaar zouden meenemen, maar
ik kwam er pas bij de ontvangst van de stukken achter dat dat niet gebeurd
was, en dat was te laat om het alsnog te doen. Nogmaals mijn verontschuldigingen.
Ik vind het temeer jammer, omdat wij op dit terrein goed presteren. Ik zal
de Kamer op korte termijn een brief hieromtrent doen toekomen. Wat alle verschillende
bedragen betreft, wil ik het onderscheid maken tussen de gewone allocatie
aan Indonesië en activiteiten uit andere potten. Een ervan, die het meeste
geld opslurpt, betreft de uitkomst van de Club van Parijs, waarover de Kamer
al anderhalf jaar geleden is geïnformeerd. Daarover valt verder weinig
te verantwoorden. Als bij de Kamer onduidelijkheid leeft over wat de Club
van Parijs doet en wat daarvan de meetbare doelstellingen zijn, kan ik daarover
zeggen dat de doelstellingen heel simpel zijn: een antwoord op de vraag of
de schuld houdbaar is of niet, nadat iedere crediteur eenzelfde percentage
van de schulden heeft kwijtgescholden of geherstructureerd; als dat niet voldoende
blijkt, dan komt men een of twee jaar later terug, men krijgt alleen verlichting
als men een behoorlijk beleid voert. Zoals u weet, ga ik daar echter niet
over. Ik betaal slechts de rekening na afloop. Het beleid is dus helder: die
152 mln van dit jaar zijn het gevolg van de afspraken van twee jaar geleden.
Ik vraag mij overigens af of dit bedrag dit jaar wordt uitgegeven, want er
zijn twijfels over of men wel in de pas loopt met het IMF.Bovendien is er naast de allocatie de noodhulp voor de Molukken. Wat u
GMV noemt, is simpelweg humanitaire hulp aan de Molukken. De Kamer weet dat
ik vind dat die niet ten koste moet gaan van de allocatie aan Indonesië
en dat wij, naast de hulp aan Jakarta, in de regio's ruimhartig moeten bijspringen
als er op humanitair gebied iets moet gebeuren.Ten slotte de allocatie: waarom is aan milieu weinig besteed? Aan Indonesische
kant komt het beleid traag tot stand. Maar de programma's die wij bijvoorbeeld
financieren op het terrein van onderwijs, gaan wel heel goed: dankzij onze
hulp blijven honderdduizenden kinderen naar de lagere school gaan die dit
anders niet hadden gekund. Bij het Governance Trust Fund op afstand is de
meetbaarheid iets lastiger, maar de wijze waarop het bestuur met betrokkenheid
van civil society worden verbeterd, is zeer succesvol. Ook het economic recovery
programme, uitgevoerd door NGO's, is gemakkelijk uit te leggen: dit betreft
tienduizenden kleine projecten, die bijdragen aan het herstel van de samenleving
op gemeenschapsniveau. De Kamer zal deze informatie over Indonesië dus
nog ontvangen.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Wat is de planning?MinisterHerfkensWat mij betreft binnen een paar weken. In ieder geval voor het einde van
het Kamerreces, tenzij u de informatie zo snel wilt hebben dat u er een apart
algemeen overleg in het reces voor over heeft. Voor het breed uitmeten van
goede resultaten van hulp ben ik altijd te benaderen!Nu de multilaterale kanalen. Ik ben blij met de positieve reactie van
de Kamer op het UNDP-stuk. Ik zal deze zomer met het partnershipprogramma
aan het werk gaan. Overigens was dit een proefrapportage: het was de bedoeling
om te bekijken of dit is wat de Kamer wil. Het overleg is nu te kort, maar
concrete opmerkingen kan de commissie mij schriftelijk doen toekomen. De totale
rapportage over alle VN-instellingen zal in de zomer verschijnen, voor het
einde van het Kamerreces.MevrouwVan 't Riet(D66)Kan het zijn dat een aantal vragen over de multilaterale kanalen in het
financiële jaarverslag niet is beantwoord omdat dit een proefproces betreft
en de gevraagde informatie niet kan worden geleverd? Verder deel ik het compliment
van mijn collega's met betrekking tot het UNDP.MinisterHerfkensDank u. Ik heb de multilaterale kanalen, waarvan er overigens tientallen
zijn, als een apart traject beschouwd. Ik heb de Kamer in de afgelopen jaren
hierover een hoop informatie gestuurd. Om verwarring hieromtrent te voorkomen:
hiermee doel ik op multilaterale organisaties als kanaal voor ODA. De Rekenkamer
spreekt namelijk wel eens over multilaterale organisaties, maar dan bedoelt
zij de NAVO, de OVSE en de Raad van Europa. Daarop kan ik niet worden aangesproken.
Ik vraag mij trouwens af of ik heb toegezegd dat wij negen prestatiegegevens
per beleidsprioriteit zullen geven. Overigens, als minister Zalm hieromtrent
vragen beantwoordt en spreekt over zijn multilaterale kanalen, dan verwijs
ik u naar hoofdstuk IXB van de begroting, onderwerp "multilaterale banken".
Ik heb geen flauw idee wat hij bedoelt, maar dat is wel eens meer een probleem,
ook wat de stukken betreft. Een deel van de ODA staat in het begrotingshoofdstuk
IXB. De Kamer maakt het mij hiermee vaak lastig en ik vind dat ik erop moet
reageren, maar wellicht kan de Kamer het eens kortsluiten.De heerHessing(VVD)Uit praktische overwegingen ga ik voor de korte termijn mee met de suggestie
van de minister om die stroom te beperken tot het ODA-deel. Toch heeft de
herijking niet voor niets plaatsgevonden; de Kamer wil dus op een bepaald
moment wel weten wat er moet gebeuren met onder andere het UNDP.MinisterHerfkensHet spijt me, maar ik ga hier geen enkele toezegging doen met betrekking
tot NAVO, Raad van Europa of OVSE. Het UNDP is trouwens voor 100% ODA. Ik
ga wellicht over veel, maar niet over NAVO, Raad van Europa of OVSE; dat wilde
ik maar even gezegd hebben.Daarnaast zijn we bezig met het beoordelingskader. Dat proces gaat iets
langer duren, deels doordat wij streven naar een hoge kwaliteit en uniformiteit
in de prestatiebeoordelingen van lidstaten, ten minste in Utstein-verband,
maar liever nog breder. Wij wachten niet totdat iedere lidstaat ermee akkoord
gaat. Als grote donoren binnen de VN-instellingen op dezelfde punten afrekenen,
is dat natuurlijk oneindig veel effectiever dan in ons uppie met eigen ideeën
komen, temeer omdat in ieder geval de andere "Utstein-dames" al bezig waren
met een soortgelijk proces. Dat willen wij dus een beetje bij elkaar brengen.
Dat vergroot de effectiviteit, maar het gaat iets meer tijd kosten; de Kamer
zal hier dus nog over horen. Dingen die afhangen van internationale overeenstemming,
vergen soms twintig jaar; als het om de Utstein-groep gaat, vergen zij soms
nog altijd 20 maanden. Ik hoop hier volgend jaar echter meer over te kunnen
zeggen.Dan de allocaties ten behoeve van de economie. Voor een groot deel is
het desbetreffende artikel onderbesteed, omdat wij telkens tegen de klippen
op bedragen voor het ORET-programma blijven begroten die nooit worden uitgegeven.
Daar kunnen wij mee ophouden, maar ik geloof niet dat dat de oplossing is.
In Parijs is ontbinding van de hulp voor de minst ontwikkelde landen afgesproken.
Dat betekent dat het bedrag dat tot nu toe via het ORET-programma naar de
MOL's ging, niet meer gebonden naar de MOL's gaat. Kortom: het ORET-programma
als zodanig wordt verminderd met eenderde. In de hele discussie in de conferentie
over de MOL's komt telkens naar voren dat het niet kunnen exporteren naar
de Europese markt ook samenhangt met supply-side-problemen, met name met betrekking
tot de handelsgerelateerde infrastructuur. Ik probeer internationaal er de
handen voor op elkaar te krijgen dat alle donorlanden de als gevolg van de
ontbinding van de hulp vrijvallende middelen in één pot doen
waarmee wij handelsgerelateerde infrastructuur gaan financieren om de MOL's
te helpen. Wat is mooier dan de landen die nu in het internationaal-economische
systeem volstrekt gemarginaliseerd zijn, de kans te geven om meer te exporteren?
Dat is de lijn van onze inzet sinds Brussel tijdens de LDC-conferentie.De heerHessing(VVD)Is dat dan iets anders dan het MOL-potje dat in de vorige periode in het
kader van de WTO-onderhandelingen is ingesteld?MinisterHerfkensJa, dat potje had alleen betrekking op handelsgerelateerde technische
assistentie en institutionele capaciteitsopbouw. Daarbij gaat het natuurlijk
altijd om kleingeld. Tot dusverre kwam onvoldoende internationaal geld op
tafel voor de infrastructuur in de armste landen, dikwijls vanwege de ideologische
aberratie van de Washington-instituten dat de private sector dat geld zou
moeten opbrengen. De allerarmste landen en regio's zijn evenwel niet interessant
voor private financiering. Mijn voorkeur is ook heel erg multilateraal. Ik
hoop dat ik het internationaal red, maar ik heb hier tot nu toe de handen
nog niet voor op elkaar gekregen. Nederland denkt altijd: als er internationaal
iets is afgesproken, doen wij dat morgen of liefst gisteren. Ik ben echter
ontzettend bang dat veel donoren dit besluit alleen maar vertalen in "minder
geld naar de armste landen"; de potten voor gebonden hulp blijven dan even
groot, maar de armste landen ontvangen er niets meer uit. Een multilaterale
aanpak bevordert de transparantie; ook daarom geef ik daar de voorkeur aan.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Ik heb een vraag over de onderbesteding van gelden voor economische ontwikkeling.
Aan de ene kant gaat het inderdaad om het ORET-programma, maar aan de andere
kant blijft ook in het sectorbeleid of het regionale beleid de versterking
van het bedrijfsleven aldaar behoorlijk achter. Voor beide geldt: wat gaat
de minister doen om die gelden wel uit te geven, in lijn met de intentie van
"Ondernemen tegen armoede" om dit punt sterker aan te zetten? Ik wijs erop
dat wij in het kader van het PSOM in meer landen actief zouden zijn. In "Ondernemen
tegen armoede" staat dat het om twaalf landen gaat, maar volgens de verantwoording
is dat in het afgelopen jaar blijven steken op drie landen. Hoe hard trekt
de minister daaraan?MinisterHerfkensOm te beginnen trekken wij er de 100 mln voor uit waarover ik net sprak,
want die vallen onder ontwikkeling en economie. Bij het aanbrengen van handelsinfrastructuur –
havens, wegen – gaat het natuurlijk om keiharde economische investeringen.
Verder bestaat bij PSOM de afspraak met Economische Zaken en de Kamer dat
er een evaluatie plaatsvindt voordat daaraan nieuw geld wordt gealloceerd.
PSOM heeft echter betrekking op meer landen. Ik moet zeggen dat
wij PSOM hebben aangeboden aan heel wat landen die het domweg niet wilden;
sommige landen willen geen gebonden hulp, of willen niet voldoen aan bepaalde
voorwaarden die wij stellen. Dit is nu een typisch voorbeeld van onze afhankelijkheid
van de vraag of een ontwikkelingsland geboden hulp wel op prijs stelt.Ten slotte, wat de landenallocaties betreft: sinds het nieuwe landenbeleid
is het trage verloop op alle fronten een algemeen probleem. Op onderwijs hebben
we, omdat de Kamer hierom vroeg, met veel moeite het een en ander kunnen bijspijkeren,
maar vanwege de omvorming van de manier waarop wij hulp geven, is hier een
deuk in het bestedingstempo gekomen. Ik heb steeds gezegd dat wij het nieuwe
bilaterale beleid niet gaan ondergraven vanwege bestedingsdwang, vanwege een
push om maar uit te geven, terwijl ownership nog moet groeien en sectoren
in sommige landen nog steeds moeten worden gekozen. Dat betekent dus echt
een pas op de plaats en heeft in alle sectoren tot minder uitgaven geleid.Tot slot vraag ik de heer Hessing om in overweging te nemen dat bij een
aantal doelstellingen een één-op-éénkoppeling
tussen belang en verhoogde financiële inzet niet altijd mogelijk is.
Met name geldt dit bij ondernemen tegen armoede, de lokale enabling environment.
Ik ben al vijftien jaar een grote fan van het gedachtegoed van de Soto: je
blijkt tientallen miljarden voor ontwikkeling los te kunnen krijgen zonder
dat één donorland er een cent aan hoeft te geven. Enabling environment
is gewoon een kwestie van een goede verhouding tussen regulering en deregulering;
je krijgt gewoon geen entrepreneurschap als een ontvangend land dit soort
zaken niet heeft geregeld. Als je dergelijke zaken in een beleidsdialoog aan
de orde kunt stellen en los kunt krijgen, dan wordt het niet vertaald in boter
bij de vis of een verhoging van onze bestedingen, maar wel in een toegenomen
entrepreneurschap. Ten slotte een woord over de bilaterale mogelijkheden.
Net als de heer Hessing vind ik de financiële sector essentieel, de belangrijkste
voor entrepreneurschap. Wij hebben geen expertise in eigen huis en kunnen
dit dus alleen maar via multilaterale instrumenten doen.De heerHessing(VVD)Over VBTB gesproken: als u output of resultaten met weinig inzet van middelen
kunt rapporteren, heel graag! Maar het gaat wel om de resultaten.MinisterHerfkensDaarmee krijg je een ander debat, want dan boek je ook resultaten van
zaken die je geen cent kosten, maar een gevolg zijn van beleidsdialoog. Maar
ik denk dat wij hier inderdaad iets bewuster en niet alleen op de gevestigde
manier naar moeten kijken; vaak halen wij namelijk zaken binnen zonder dat
ze geld kosten en soms is het geld niet één op één
te verklaren. De opmerking van mevrouw Karimi, namelijk dat één
op één niet altijd mogelijk is en dat het vaststellen van relaties
het belangrijkst is, onderschrijf ik.Bij de extramultilaterale activiteiten zijn de extra bestede gelden verantwoord.
Die betroffen met name het poliobestrijdingsprogramma en de partnershipprogramma's
met WHO en ILO, maar niet de 73 mln die al in de memorie van toelichting bij
de begroting waren toegelicht. Ik heb die gegevens niet bij me en moet het
uit mijn hoofd zeggen, maar volgens mij stonden daarin de motie-Dijksma over
stedelijke ontwikkeling, IAVI en al bestaande partnershipprogramma's.De heer Hessing heeft gevraagd of de uitgaven per 17+3-land ook in de
financiële verantwoording kunnen worden opgenomen. Op dat punt is het:
"u vraagt, wij draaien". Als u dat wilt, kan dat gebeuren. Wel vraag ik de
heer Hessing waarom het jaarverslag niet gewoon door de Kamer wordt geagendeerd.
Dan is het hele probleem opgelost, want dan is het jaarverslag formeel een
Kamerstuk. Ik wens de drukker sterkte met al die mooie kleurtjes, maar daar
moet een oplossing voor zijn. Er zijn echt redenen waarom beide documenten
nodig zijn, bijvoorbeeld dat veel van "mijn" geld bij hoofdstuk IXB staat,
terwijl ik wel verantwoording wil afleggen over die ODA-uitgaven.De heerHessing(VVD)U zult als oud-parlementariër heel goed begrijpen dat wij een formele
verantwoording van u moeten vragen. Tot nu toe is het jaarverslag geen formele
verantwoording; zodra het die status heeft, is het probleem opgelost.MinisterHerfkensDe Kamer kan het jaarverslag die status geven; dat kan ik niet doen. Ik
stuur het jaarverslag, maar u besluit of u het als stuk laat drukken of agendeert.
Dat is echt uw besluit, niet het mijne.De heerHessing(VVD)Ik heb de indruk dat de financiële verantwoording het formele stuk
is waar wij in de zin van de Comptabiliteitswet naar moeten kijken.MinisterHerfkensDat moet u dan weten, maar ik zit met het probleem dat ik graag verantwoording
wil afleggen over hoofdstuk IXB; dat kan ik niet doen als u mij alleen financiële
verantwoording vraagt van de ODA-uitgaven die in hoofdstuk V staan.De heerHessing(VVD)Ik geef een praktisch voorbeeld: uw handtekening staat niet op het jaarverslag,
maar wel op de financiële verantwoording.MinisterHerfkensDat is makkelijk op te lossen: dan maken wij een begeleidend briefje dat
wij ondertekenen.De heerHessing(VVD)Ja, maar er wordt vandaag gesproken.MinisterHerfkensIk stel voor dat u daar in uw commissie een oplossing voor zoekt. Nogmaals:
"u vraagt, wij draaien", want bij de financiële verantwoording stelt
de Kamer de parameters vast. Wij hebben ons daar maar aan te houden. In alle
redelijkheid kan ik dan natuurlijk wel eens zeggen of iets onmogelijk is of
niet.Ik dank mevrouw Van Ardenne voor de aandacht voor de rapportage over programmahulp.
Het voorstel van binnenshuis om die rapportage af te schaffen, was ingegeven
door het feit dat wij op dat punt nooit een kik hoorden. Nu horen wij dat
wel; dat is op zich al reden genoeg om ermee door te gaan. De toezegging dat
wij doorgaan met de rapportage over de programmahulp, is bij dezen genoteerd.
Ik vind dat prima, want dat kan inderdaad extra informatie geven.Ik herhaal dat de langzame uitputting niet te maken heeft met de sectorale
benadering als zodanig, maar met mijn inzet om bestedingsdwang niet te laten
leiden tot het ondergraven van ownership. Als dat tijd kost, geven
wij maar een tijdje iets minder uit. Kwaliteit en tempo staan op het punt
van het nieuwe gedachtegoed van participatieve processen, ownership enzovoort
immers volstrekt haaks op elkaar.Mevrouw Van Ardenne wil het een en ander over het EU-beleid horen. Ik
wijs erop – al is het maar vanwege mijn stem – dat wij daar nog
geen twee weken geleden een uitgebreid AO over hebben gehad, waarbij de kwaliteit
van het actieprogramma en de Nederlandse aanpak een van de hoofdpunten was.
Bovendien zal ik binnenkort weer over de OS-raad rapporteren.Wat "vrouwen en ontwikkeling" betreft: als er oorlog uitbreekt in het
Midden-Oosten, kan ik er niets aan doen dat zo'n project even de ijskast in
moet omdat de betrokkenen even geen behoefte hebben om verder te praten. Daarna
gaan wij gewoon door. Het verwijt dat het thema "vrouwen en ontwikkeling"
niet zo prominent aanwezig zou zijn op mijn persoonlijke agenda, begrijp ik
helemaal niet. Kortheidshalve, om mijn stem te sparen, verwijs ik naar de
Annie Romein-Verschoor-lezing, waarin ik een uur lang het Nederlandse OS-beleid
uiteen heb gezet. Ik weet niet of de tekst van die lezing ooit naar de Kamer
is gestuurd; die tekst staat in ieder geval op het net en geeft een heel groot
overzicht van het beleid van Nederland op dit terrein, inclusief de mensenrechten
enzovoort. Misschien moeten wij die tekst naar de Kamer sturen, want het is
gewoon staand beleid.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Ik reageerde natuurlijk op de voorliggende verantwoording; het lijkt mij
goed om ons daartoe te beperken. Wat de Palestijnse vrouwen betreft: in het
kader van het UNRWA is vorig jaar voor hen een flink bedrag ter beschikking
gesteld. Ik neem aan dat de "engendering" daar in zat, maar ik heb niet kunnen
terugvinden of dat geld is uitgegeven. Later is er immers gediscussieerd over
de vraag of dat geld wel besteed kon worden.MinisterHerfkensDe bedragen van het UNRWA zijn altijd uitgegeven.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Is het volledige bedrag van 34 mln gulden uitgegeven? Kon dat dan wel
en kon dat niet voor de gelden met betrekking tot vrouwen en het vredesproces?MinisterHerfkensNatuurlijk niet: UNRWA is je reinste humanitaire hulp. Extra geld aan
UNRWA hebben we twee à drie maal gedaan, omdat er een enorm gat in
die begroting zat dat de internationale gemeenschap weigerde te dichten. Dan
is het voor ons dus heel simpel: dat geld is overgemaakt en uitgegeven. Wij
deden dat dus omdat er een gat in de bestedingen was gevallen. Het ging om
humanitaire hulp: het blijven opvangen van Palestijnen in kampen en ervoor
zorgen dat het onderwijs in de kampen kon blijven doorgaan. Het ging om bestaande
structuren. Bij "engendering peace" ben je volstrekt afhankelijk van de bereidheid
van de betreffende groepen om met elkaar te praten. Na deze escalatie in het
conflict kan ik, als ik zie wat er gebeurt, niet zeggen dat ik van ze verwacht
dat zij blijven doorpraten.Ik begreep de opmerking over de aandacht voor andere vormen van onderwijs
niet helemaal. Tot dit jaar hebben wij zeer veel meer gedaan voor andere vormen
van onderwijs dan voor basisonderwijs; ik verwijs hiervoor alleen maar naar
het gigantische bedrag dat jaar in, jaar uit naar internationaal hoger onderwijs
gaat. Novib merkte terecht op dat in het Nederlandse beleid te veel aandacht
bestaat en relatief te veel geld wordt besteed aan het hoger onderwijs. Ik
probeer evenwicht te brengen door meer aan basisonderwijs te doen.De nadere specificatie van de macrosteun staat in de brief die niet op
de agenda staat, maar waarnaar twee leden verwezen. De technische assistentie
bij de institutionele capaciteitsopbouw moet inderdaad doorgaan, maar wij
gaan het niet ongevraagd aanbieden en het hoeft niet gebonden te zijn. Als
echter een vraag hiernaar bestaat, bijvoorbeeld binnen een sectorale benadering,
dan zijn wij bereid om eraan tegemoet te komen. Wij gaan daar dus door met
technische assistentie, maar de essentie is: vraaggericht en niet gebonden
of aanbodgestuurd. Het PSO is bezig met de ontwikkeling van kader en dat kost
tijd. De SNV had dit al gedaan, dus die kon gemakkelijk doorgaan. De specifieke
problematiek van de SNV komt overigens voort uit de volstrekt hybride situatie:
deels op het departement, maar dus niet helemaal. Op dit punt de knoop doorhakken
is prealabel aan afspraken over financiële verantwoording. Het doorhakken
van die knoop moest wachten vanwege het TA-beleidskader; de volgorde in de
besluitvorming hieromtrent maakte de oplossing van dit probleem dus lastig.
Als SNV verzelfstandigd wordt, dan zullen er duidelijke regels voor de financiële
verantwoording bestaan; als het deel zal uitmaken van ons departement –
quod non – dan zullen daar weer regels voor bestaan. De knoop moet dus
worden doorgehakt, maar dat zal pas gebeuren als wij het nieuwe beleidskader
rond hebben. De toekomst van de SNV hangt dus af van de invulling hiervan.
Wij kunnen nu aan de slag met de verzelfstandiging en daarbij volgt de wijze
van financiële verantwoording.Over de 175 mln extra voor het UNFPA heb ik volgens mij uitgebreid gesproken
bij de begrotingsbehandeling, als voorbeeld van het probleem: wij hebben geld,
maar geen uitvoeringscapaciteit; zij hebben uitvoeringscapaciteit, maar geen
geld. Toen mevrouw Short en ik er vorig jaar oktober achter kwamen dat het
UNFPA kampte met onderfinanciering omdat andere donoren geen geld meer gaven
en het daardoor geen condooms meer kon betalen, besloten wij onmiddellijk
om het gat te vullen. Het zal toch niet waar zijn dat er uitvoeringscapaciteit
is, maar dat door geldgebrek ongewenste kinderen worden geboren en mensen
aids krijgen! Hoe kun je je geld beter gebruiken? Bij de vragen over de resultaatsmeting
vroeg ik me overigens net af hoe je niet-geboren kinderen moet meten en mensen
die géén aids krijgen. Maar goed, des te blijer was ik met de
opmerking van mevrouw Karimi over de noodzaak van het duidelijk maken van
de relatie tussen Nederlandse uitgaven en resultaten. Als ik het zo kort door
de bocht mag zeggen, vind ik het voldoen van die rekening voor condooms zo
ongeveer de beste uitgave van vorig jaar.Ik dank mevrouw Dijksma voor haar akkoord met de proefrapportage. Wij
gaan ermee aan de slag en ik hoor nog of de Kamer opmerkingen heeft voor de
grotere rapportage. Ik ben zeer blij met haar opmerking dat het de essentie
van ons streven is om te voorkomen dat de Rekenkamer de volgende
keer weer kritiek heeft. Toen alle ministers voor het personeelsblad van de
Algemene Rekenkamer werden gevraagd om een aantal vragen te beantwoorden en
alleen ons ministerie op politiek niveau uitgebreid bleek te hebben geantwoord
en ook had verklaard dat het de Rekenkamer als vriend ziet, was ik best wel
trots. Wij hebben de Rekenkamer nodig om ons te helpen. Zo zie ik het ook;
het zou idioot zijn als ik dat niet zo zag, terwijl ik zoiets wel van ontwikkelingslanden
zou vragen. Kortom, de Rekenkamer brengt ons bij de les en helpt ons om bij
de les te blijven.Ik vind niet dat sectorhulp op den duur in de macrobrief moet, want wij
hopen die hulp te laten indalen in de allocatie en onderdeel uit te laten
maken van het sectorbeleid. Ik wil het dus wel verantwoorden, maar als onderdeel
van het landenbeleid.De macrobrief zal de HIPC-schuldverlichting en de bedragen van de exportkredietverzekering
specifiek moeten aangeven. Ik betaal inderdaad de rekeningen van die verzekering,
die het gevolg zijn van besluiten die tien jaar geleden elders zijn genomen.
Het punt is dat het kabinet heeft afgesproken dat ODA datgene is wat volgens
OESO-DAC ODA is; you win some, you lose some. Ik heb miljarden gewonnen en
ik verlies met deze formule een paar honderd miljoen. Ik vind dat een te verdedigen
resultaat. Overigens is Nederland, deels in OESO-verband, er volop mee bezig
om ervoor te zorgen dat exportkredietverzekeringen en -garanties behoorlijke
"ontwikkelingschecks" krijgen. Nederland is trouwens al dermate "risk aversive"
dat wij onze exportfinanciering niet als exportbevordering gebruiken, maar
als terughoudend verzekeringsinstrument en dus weinig hebben uitstaan in arme
en/of zwaar verschuldigde landen. Wij maken dus niet zoveel fouten als veel
van onze OESO-partners.In de OESO is overigens net de nieuwe afspraak gemaakt om ook naar het
milieu en naar non-productieve uitgaven te kijken. Nederland doet al bijna
niets aan wapenexport aan deze groep landen. In de discussie die daarover
elders in Europa wordt gevoerd, is Nederland echt niets te verwijten. Wij
zijn zo ontzettend terughoudend met wapenexport. Ik weet dat omdat ik persoonlijk
mijn handtekening zet voor ieder pistool dat naar Afrika gaat. Als er op een
reis een bodyguard mee gaat, wordt dat aan mij voorgelegd en moet ik daar
persoonlijk voor tekenen. Ik kan na drie jaar zeggen dat ons wapenexportbeleid
dermate terughoudend is, dat wij helemaal niet bang hoeven te zijn voor dit
type non-productieve uitgaven onder de exportkredietverzekering. Ik heb veel
vertrouwen in het inmiddels gestarte proces waarmee de OESO-landen het ontwikkelingsbelang
van hun exportkredietbeleid aan het opschroeven zijn."Negatieve netto ODA" is een aparte categorie. Toen wij het landenbeleid
tot stand brachten, betekende dat dat wij zouden vertrekken uit een aantal
landen die in het verleden op grote schaal hulp van Nederland kregen en die
nu, twintig jaar later, nog betalen voor OS-leningen die zij in de jaren zeventig
kregen. Enkele van die landen zijn misschien niet "highly indebted", maar
wel "seriously indebted". Ik heb toen gezegd: als een "seriously indebted
low income country" door het verdwijnen van onze relatie in een negatieve
netto ODA-situatie terechtkomt, moeten wij tot een beetje meer bereid zijn.
De grote slachtoffers van een potentiële negatieve netto ODA zijn de
grote ontvangers uit de jaren zeventig en tachtig: India, Indonesië,
Peru en Colombia. Tot dusverre zijn die bedragen echter al vrijgescholden
in het kader van de Club van Parijs, waren de landenallocaties nog steeds
hoog genoeg voor compensatie of was de beleidsomgeving onvoldoende om tot
schuldverlichting over te gaan. Volgens mij was dat laatste de afgelopen keer
het geval bij Peru. Sommige landen waar wij in de jaren zeventig met leningen
hulp aan gaven, bloeden daarvoor echter nog steeds.De voorzitter:Ik dank u voor de beantwoording. Uw stem heeft het gehouden; volgens mij
werd uw stem steeds beter.Sluiting 16.10 uur.XNoot1Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), Weisglas (VVD), Van den Berg (SGP), Van Middelkoop
(ChristenUnie), Valk (PvdA), Apostolou (PvdA), Hillen (CDA), Verhagen (CDA),
ondervoorzitter, Hessing (VVD), Van Ardenne-van der Hoeven (CDA), Hoekema
(D66), Marijnissen (SP), M.B. Vos (GroenLinks), Dijksma (PvdA), Van 't Riet
(D66), Van den Doel (VVD), Koenders (PvdA), De Boer (PvdA), voorzitter, Verburg
(CDA), Karimi (GroenLinks), Timmermans (PvdA), Remak (VVD), Wilders (VVD),
Molenaar (PvdA) en De Pater-van der Meer (CDA). Plv. leden: Dijkstal (VVD), Van Baalen (VVD), De Graaf (D66), Rouvoet
(ChristenUnie), Zijlstra (PvdA), Belinfante (PvdA), Leers (CDA), Eurlings
(CDA), Cherribi (VVD), De Haan (CDA), Scheltema-de Nie (D66), Van Bommel (SP),
Harrewijn (GroenLinks), Gortzak (PvdA), Ter Veer (D66), Snijder-Hazelhoff
(VVD), Albayrak (PvdA), Van Oven (PvdA), Visser-van Doorn (CDA), Rosenmöller
(GroenLinks), Bussemaker (PvdA), Rijpstra (VVD), Balemans (VVD), Duivesteijn
(PvdA) en Van den Akker (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27700-84.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl