Wijziging Wmo m.b.t. o.a. wijze waarop aanspraak bestaat op individuele voorziening; Advies Raad van State en nader rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-24 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31795, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

05-12-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

31795 nr. 4

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Positie van de zorgvragera. Mogelijkheden voor de zorgvragerb. Informatieverplichtingc. Keuze voor alfahulp3. Versterking positie thuiszorgmedewerkers.a. Doelstellingb. Feitelijke ontwikkelingen.4. Gevolgen voor de arbeidsmarkt.5. Financiële gevolgen6. Overige puntena. Overlegbepaling inzake overgang personeelb. Gevolgen voor meerjarige contractenOndertekeningLichaamOndertekeningBijlage bij het advies van de Raad van State betreffende no. W13.08 0264/I
met redactionele kanttekeningen die de Raad in overweging geeft.
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31795Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 40 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 795Wijziging van de Wet maatschappelijke ondersteuning, wat betreft de
wijze waarop een aanspraak bestaat op een individuele voorziening en enige
andere wijzigingennr. 4ADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORT1Hieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 8 september
2008 en het nader rapport d.d. 24 november 2008, aangeboden aan de Koningin
door de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Het advies
van de Raad van State is cursief afgedrukt.Bij Kabinetsmissive van 11 juli 2008, no. 08.002065, heeft Uwe Majesteit,
op voordracht van de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
bij de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt het voorstel van wet
houdende wijziging van de Wet maatschappelijke ondersteuning wat betreft de
wijze waarop een aanspraak op een individuele voorziening waarmee beoogd wordt
een persoon in staat te stellen een huishouden te voeren tot gelding kan worden
gebracht en enige andere wijzigingen, met memorie van toelichting.Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw Kabinet van 11 juli
2008, no. 08.002065, machtigde Uwe Majesteit de Raad van State zijn advies
inzake het bovenvermelde voorstel van wet rechtstreeks aan mij te doen toekomen.
Dit advies, gedateerd 8 september 2008, nr. W13.08.0264/I, bied ik U
hierbij aan.Het voorstel beoogt de burger, naast de huidige mogelijkheid om voor huishoudelijke
hulp een voorziening in natura te verkrijgen dan wel een persoonsgebonden
budget(pgb), een derde mogelijkheid te bieden: een financiële bijdrage
die hem in staat stelt een medewerker in te huren op basis van art. 5 van
de Wet op de loonbelasting 1964(Wet LB 1964). In dat geval dient de gemeente
een toereikende financiële vergoeding te bieden ter dekking van ook de
wettelijke verplichtingen als werkgever. Het voorstel wil op deze wijze bereiken
dat zorgaanbieders geen alfahulpen meer kunnen aanbieden2, doch louter thuiszorgmedewerkers in loondienst. Voorts dienen gemeenten
de burger beter te informeren over de verschillende mogelijkheden die er zijn
om te voorzien in huishoudelijke hulp en over de consequenties van de verschillende
keuzemogelijkheden.De Raad van State maakt naar aanleiding van het wetsvoorstel een aantal
opmerkingen met betrekking tot de mogelijkheden voor de zorgvrager, de informatieverplichting,
de keuze voor alfahulp, de positie van thuiszorgmedewerkers, de gevolgen voor
de arbeidsmarkt en de financiële gevolgen. Hij is van oordeel dat in
verband daarmee het wetsvoorstel nader dient te worden overwogen.De Raad merkt op dat het wetsvoorstel wil bereiken dat zorgaanbieders
geen alfahulpen meer kunnen aanbieden, doch louter thuiszorgmedewerkers in
loondienst. Het wetsvoorstel ziet op de borging van de positie van de burger bij de individuele voorziening en de keuze tussen de voorziening in
natura en de voorziening anders dan in natura. Thuiszorgaanbieders zijn en
blijven vrij in de wijze waarop zij dienstverbanden met hun personeel regelen.
Naast loondienst kunnen ook uitzend- of oproepkrachten en – mits voldaan
wordt aan de wet- en regelgeving – zelfstandigen worden ingezet.1. InleidingAan het voorstel liggen, zo wordt in de toelichting uiteengezet, enkele
uiteenlopende overwegingen ten grondslag. Deze hebben betrekking op enerzijds
de zorgvrager, die zich, aldus de toelichting, onvoldoende realiseert dat
hij werkgever wordt van de alfahulp die huishoudelijke hulp aan hem verleent
en anderzijds op de medewerker die huishoudelijke hulp verleent: het voorstel
wil een verslechtering van de arbeidsvoorwaarden voorkomen. In het verlengde
van deze overwegingen maakt de toelichting tevens gewag van bezorgdheid over
de wervingskracht van de sector thuiszorg op een steeds krapper wordende arbeidsmarkt,
wanneer arbeidsvoorwaarden voor verleners van huishoudelijke hulp verslechteren.De Raad heeft tegen de achtergrond van deze probleemstellingen het wetsvoorstel
beoordeeld. De positie van de zorgvrager respectievelijk de thuiszorgmedewerker
worden in punt 2 onderscheidenlijk punt 3 van het advies belicht. De gevolgen
voor de arbeidsmarkt komen in punt 4 aan de orde.1. In de memorie van toelichting is verduidelijkt dat het voorstel
in de eerste plaats ziet op het verbeteren van de positie van de burger en
dat het hoofddoel van het wetsvoorstel niet het voorkomen van een verslechtering
van de arbeidsvoorwaarden is.2. Positie van de zorgvragera. Mogelijkheden voor de zorgvragerOp dit moment heeft de zorgvrager twee mogelijkheden om zijn behoefte
aan huishoudelijke hulp te realiseren: een voorziening in natura en een pgb.
Het wetsvoorstel boogt hier nog een derde keuze aan toe te voegen: de financiële
vergoeding voor het kunnen inhuren van een alfahulp.De toelichting maakt niet duidelijk wat de toegevoegde waarde is van deze
derde optie. Een pgb kan immers worden aangewend voor alle individuele voorzieningen
en de burger is vrij in zijn keuze daarbij.1 Dit
instrument kan dus ook worden ingezet voor een hulp in het huishouden.De Raad adviseert in de toelichting dragend te motiveren of deze derde
mogelijkheid voor de zorgvrager wel iets toevoegt aan de verschillende mogelijkheden
die hij nu reeds heeft om te voorzien in huishoudelijke hulp.b. InformatieverplichtingVoor 2007 werd onder het regiem van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten(AWBZ)
huishoudelijke hulp geleverd door thuiszorgmedewerkers A in dienst van zorgaanbieders
of door een alfahulp. Onduidelijk is of het de zorgvrager die een alfahulp
kreeg toegewezen onder het regiem van de AWBZ voldoende duidelijk was welke
consequenties dat ook toen al had wat betreft het werkgeverschap van de zorgvrager
(zoals doorbetaling en vervanging regelen bij ziekte).Sinds de introductie van de Wet maatschappelijke ondersteuning(Wmo) per
1 januari 2007 zijn gemeenten verantwoordelijk geworden voor de voorziening
in maatschappelijke ondersteuning, waaronder huishoudelijke verzorging. Uit
onderzoek dat in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport(VWS) is uitgevoerd onder zorgvragers die vóór de invoering
van de Wmo huishoudelijke verzorging uit de AWBZ ontvingen en per 1 januari
2008 voor herindicatie in aanmerking kwamen, blijkt dat er sprake is van een
verschuiving van het niveau waarop de verzorging wordt geleverd naar lichtere
vormen van huishoudelijke hulp: van HH2 naar HH1; die verhouding was vòòr
2007 26:74 % en is inmiddels in 2008 63:27%.2Met de inwerkingtreding van de Wmo ligt de taak om informatie te verschaffen
over de consequenties van hulpverlening door een alfahulp, bij gemeenten.
Nu het aantal alfahulpen onder invloed van de nieuwe wetgeving
ten opzichte van thuiszorgmedewerkers in dienst bij zorgaanbieders aanzienlijk
is toegenomen, en in het verlengde daarvan de wijze van indiceren is veranderd,
is het voorstelbaar dat deze informatie ontoereikend is geweest. De toelichting
geeft evenwel geen informatie hieromtrent.De Vereniging van Nederlandse gemeenten(VNG) wijst erop in haar brief
van 4 maart 20081 dat in veel gemeenten is
geconstateerd dat zorgvragers ongevraagd de werkgeversrol hebben opgedrongen
gekregen doordat de zorgaanbieder de huishoudelijke verzorging via een alfahulp
is gaan leveren. Volop wordt onderkend dat in de eerste ronde van aanbesteding
onvoldoende is voorzien dat thuiszorgaanbieders meer dan in het verleden op
deze wijze vorm zouden gaan geven aan hun contractuele verplichtingen. De
VNG constateert tevens dat dit in veel gemeenten een ongewenste situatie wordt
geacht en maatregelen worden getroffen om in de contacten met zorgaanbieders
in het vervolg dit soort ongewenste situaties te voorkomen, door te garanderen
dat een zorgvrager die voor een voorziening in natura kiest, niet ongevraagd
wordt belast met administratieve verplichtingen.Het is de Raad opgevallen dat de toelichting geen informatie geeft over
de omvang van het probleem dat aanleiding is voor het voorstel, noch over
de wijze waarop daarop inmiddels door gemeenten wordt gereageerd. Dit gemis
klemt temeer nu de Wmo nadrukkelijk wordt gekenmerkt door een gemeentelijke
verantwoordelijkheid en regierol, waarin wettelijk voorgeschreven gedetailleerde
normen waaraan voorzieningen in het kader van de Wmo dienen te voldoen, niet
passen.Dit geldt ook voor de verplichting tot het verstrekken van informatie
over de gevolgen van de door een burger te maken keuze. Evenmin als het verstrekken
van een pgb in het kader van de AWBZ gepaard gaat met een informatieverplichting2, bestaat de noodzaak om binnen de Wmo een verplichting
van die aard te expliciteren.Het nieuwe artikel 6a behoeft dan ook een dragende motivering. Temeer
daar er aanwijzingen zijn dat gemeenten inmiddels meer zicht krijgen op de
effecten van de eerste aanbestedingsronde en druk doende zijn in de bestekken
die voor de volgende ronde worden opgesteld, nadrukkelijk eisen op te nemen
die aan de gesignaleerde problemen kunnen tegemoetkomen.3De Raad adviseert alsnog in te gaan op het hierboven beschreven gegeven
dat gemeenten het vraagstuk van de informatievoorziening hebben onderkend
en inmiddels daadwerkelijk actie hebben ondernomen. In dat licht ware de noodzaak
van een wettelijke verplichting tot informatieverschaffing tegen deze achtergrond
opnieuw te bezien.c. Keuze voor alfahulpHet wetsvoorstel beoogt de inzet van alfahulpen te beperken. Op dit moment
is de alfahulp geregeld in artikel 5 Wet LB 1964, de zogenoemde regeling dienstverlening
aan huis.Uit de totstandkominggeschiedenis blijkt dat het belangrijkste doel van
de regeling gelegen is in het stimuleren van de markt voor persoonlijke dienstverlening
en het bevorderen van de werkgelegenheid. Daartoe zijn de administratieve
en financiële lasten van de particuliere opdrachtgevers van persoonlijke
dienstverleners verder teruggedrongen. Daar staat tegenover dat de dienstverleners
niet als werknemer verzekerd zijn. De vormgeving en maatvoering van de regeling
dienstverlening aan huis berust op een afweging van het belang van persoonlijke
dienstverleners bij inkomensbescherming met het meer algemene belang van persoonlijke
dienstverleners en hun opdrachtgevers bij bevordering van de werkgelegenheid
in de markt voor persoonlijke dienstverlening.4Hieruit blijkt dat de positie van de alfahulp weloverwogen is vormgegeven
in een afweging tussen onderscheiden belangen. De Raad wijst erop dat in de
samenleving op veel bredere schaal naar nieuwe en andere arbeidsrelaties wordt
gezocht dan de traditionele arbeidsverhouding in loondienst. Er is een groeiende
behoefte aan flexibiliteit en maatwerk hetgeen zich uit in de enorme groei
van het aantal zzp-ers5, uitzendkrachten, flexcontracten.
De Raad sluit niet uit dat deze ontwikkelingen aanleiding kunnen zijn voor
nadere regelgeving, waarbij uiteraard wel gelet moet worden op het feit dat
bestaande regelgeving veelal aanleiding was om tot deze nieuwe vormen over
te gaan.Dit is evenwel, naar het oordeel van de Raad, een veel breder vraagstuk
dat zich niet leent voor een «voorrangs» behandeling op een (beperkte)
sector zoals die van de thuiszorg. In dit verband wijst de Raad ook op de
mogelijk administratieve lasten voor de zorgvrager, waar deze thans in een
aantal gevallen zijn overgenomen door de zorgaanbieder, die daarmee de zogenoemde
kassiersfunctie1vervult. Dit probleem is eveneens
breder dan de Wmo en zou mogelijk opgelost kunnen worden op een wijze die
vergelijkbaar is met de aanpak van soortgelijke taken via een servicebureau
zoals het Servicecentrum PGB van de Sociale Verzekeringsbank.De Raad adviseert, in het licht van bovenstaande uiteenzetting over de
weloverwogen keuze om de figuur van de alfahulp mogelijk te maken, het wetsvoorstel
nader te bezien.2a. Naar aanleiding van de opmerkingen van de Raad of de financiële
vergoeding voor het inhuren van een alfahulp door de burger wel iets toevoegt,
wordt opgemerkt dat zo voor betrokkenen wordt verduidelijkt wat onder natura
valt en wat niet. Het wetsvoorstel is hierop aangepast: in plaats van de drieweg
bij de individuele voorziening, namelijk natura, financiële vergoeding
en pgb, wordt in het wetsvoorstel een tweeweg, bestaande uit de individuele
voorziening in natura en de individuele voorziening anders dan in natura voorgesteld.2b. In reactie op de vraag van de Raad of voldoende duidelijk was
welke consequenties er destijds waren bij het werkgeverschap en dat het voorstelbaar
is dat de informatie over alle wijzigingen ontoereikend is geweest, wordt
opgemerkt dat de alfahulpen altijd onder artikel 5 van de Wet op de Loonbelasting
1964 vielen en dat met de aanpassing in het Belastingplan 2007 van het dagencriterium
dit nu de regeling dienstverlening aan huis wordt genoemd. Met de inwerkingtreding
van de Wmo is een duidelijke ommezwaai in geleverde hulp waarneembaar. In
de kern omdat in de Wmo het verschil tussen geïndiceerde en geleverde
ondersteuning – dat onder de AWBZ op het terrein van de huishoudelijke
verzorging gebruikelijk was – werd opgeheven.Gemeenten laten de thuiszorgaanbieders nu de hulp leveren die ook geïndiceerd
is. Niet langer wordt de duurdere hulp – bijna automatisch – ingezet.
Er waren onder het AWBZ regiem derhalve minder alfahulpen. Alfahulpen werden
alleen ingezet bij die burgers die dit soort hulp aankonden en die tijdens
eventuele ziekte of vakantie van de alfahulp niet noodzakelijkerwijs meteen
vervangende hulp nodig hadden. Verder boden de werkgeversorganisaties de mogelijkheid
van een collectieve arbeidsongeschiktheidsverzekering voor de alfahulp. Dat
is nu niet meer het geval. Nu lijkt het of iedereen die voor de lichte vorm
van hulp bij het huishouden in aanmerking komt ongevraagd een alfahulp krijgt.
Anders dan bij een pgb wordt te vaak zonder concreet initiatief van de burger
een hem meer belastende vorm van compensatie gegeven.Hoewel sommige gemeenten de informatievoorziening aan de burger hebben
onderkend – en dat ook zeer gewaardeerd wordt, blijft het een vrijwillige
actie van gemeenten. Omdat anders dan bij de AWBZ een burger onder de Wmo
recht op compensatie heeft en de burger ook wettelijk de keuze tussen natura
en anders dan in natura, namelijk het pgb en de financiële vergoeding,
heeft, heeft de burger daar ook de juiste informatie bij nodig om die keuze
te maken. Het recht op informatie is een dermate fundamenteel recht voor de
burger dat wettelijke verankering nodig is, zodat de burger de zekerheid heeft
dat ongeacht in welke gemeente hij woont, hij geïnformeerd wordt over
de gevolgen van zijn keuze, voordat hij deze maakt. Bestuurlijke afspraken
tussen gemeenten en Rijk zijn daarvoor niet het geschikte instrument. Het
wetsvoorstel past binnen de kerngedachte van de Wmo: de burger heeft recht
op compensatie en informatie, maar de gemeente is vrij in de invulling.2c. Naar aanleiding van de opmerking van de Raad over een «voorrangs»behandeling
van de thuiszorgsector is in de memorie van toelichting benadrukt dat het
wetsvoorstel vooral ziet op de positie van de burger. Dat is ook het bijzondere
aan de alfahulpconstructie ten opzichte van een gewone werkster. In de memorie
van toelichting bij het Belastingplan 2007 (Kamerstukken II 2006/07, 30 804,
nr. 3, paragraaf 2.4) is aangegeven dat het gaat om de burger die de
keuze maakt om werkzaamheden te laten verrichten. Bij de alfahulp
maakt de burger thans die keuze om werkgever te worden te vaak niet bewust.
Daarbij is de burger onder de Wmo een burger die door de gemeente gecompenseerd
wordt voor zijn beperkingen. In een aantal gevallen kan dit betekenen dat
deze burger die een beroep doet op de Wmo door omstandigheden niet geschikt
is om de rol van werkgever te vervullen.Het wetsvoorstel doet geen afbreuk aan de behoefte aan flexibiliteit en
maatwerk bij de thuiszorgsector. Het voorstel beoogt enkel dat indien de burger
onder de voorziening anders dan in natura voor een alfahulp kiest dat ook
bewust doet, gebaseerd op de informatie over de gevolgen die met deze keuze
samenhangen.In reactie op hetgeen de Raad opmerkt over de administratieve lasten laten
beheren door een servicebureau zoals het Servicecentrum PGB van de Sociale
Verzekeringsbank, wordt opgemerkt dat het Servicecentrum PGB contracten afsluit
met gemeenten, waarbinnen verschillende vormen van assistentie mogelijk zijn.
De assistentie van het Servicecentrum PGB is alleen mogelijk bij volledige
arbeidsovereenkomsten en niet bij arbeidsovereenkomsten die vallen onder de
regeling dienstverlening aan huis.3. Versterking positie thuiszorgmedewerkers.a. DoelstellingHet voorstel beoogt voorts een gedwongen overgang van thuiszorgmedewerkers
naar de positie van alfahulp tegen te gaan, ook om, zoals in de toelichting
wordt uiteengezet, de positie van thuiszorgmedewerkers op de arbeidsmarkt
te versterken.Daartoe wordt aan artikel 6 een nieuw tweede lid toegevoegd dat de zorgvrager
de mogelijkheid biedt een alfahulp in dienst te nemen met een daarbij passende
financiële vergoeding, met het oogmerk de zorg in natura alleen open
te stellen voor thuiszorgmedewerkers in loondienst.1Het nieuwe tweede lid van artikel 6 heeft echter alleen betrekking op
de gevallen waarin een persoon een keuze heeft gemaakt voor een alfahulp,
maar bevat geen verbod voor zorgaanbieders om te bemiddelen bij het inzetten
van een alfahulp ingeval iemand gekozen heeft voor zorg in natura, bedoeld
in artikel 6, eerste lid (nieuw). Het eerste lid van artikel 6, dat beoogt
met de zorg in natura hulp in het huishouden te leveren, in welke vorm dan
ook, zonder dat op de zorgvrager de verplichtingen van een werkgever rusten,
bevat immers geen beperkingen.De beoogde doelstelling wordt dan ook niet bereikt.b. Feitelijke ontwikkelingen.Research voor Beleid heeft op verzoek van VWS onderzoek gedaan naar de
feitelijke ontwikkelingen in de arbeidsmarktpositie van de thuiszorgsector
ten gevolge van de invoering van de Wmo. Dit heeft geleid tot de volgende
bevindingen.Bij de meeste organisaties was in 2006 en 2007 niet of nauwelijks sprake
van uitstroom van medewerkers.2 Dit verloop is
vooral veroorzaakt door vrijwillig vertrek van medewerkers. Gedwongen ontslag
speelt in het verloop geen grote rol maar hiervan is wel meer sprake in 2008
dan in 2006.3Het is de Raad opgevallen dat het wetsvoorstel beoogt de rechtspositie
van de thuiszorgmedewerkers te versterken, die, zoals de toelichting vermeldt,
veelal gedwongen zijn ontslag te nemen. De toelichting geeft geen cijfers
over de feitelijke ontwikkelingen. Het onderzoek van Research voor Beleid
wijst niet in de richting waarvan de toelichting gewag maakt.Het voorstel toont, naar het oordeel van de Raad, niet aan dat recente
ontwikkelingen in de positie van thuiszorgmedewerkers aanleiding daarvoor
kunnen zijn.4Ook is niet aangetoond dat zorgvragers ontevreden zijn over de hulp die
zij thans ontvangen van alfahulpen.5 Ook om die
reden is het wetsvoorstel niet nodig.De Raad adviseert het voorstel opnieuw te bezien tegen de achtergrond
van de bovenstaande feitelijke ontwikkelingen.3a. Zoals hiervoor is opgemerkt, beoogt het wetsvoorstel –
anders dan de Raad opmerkt – niet om de hulp in natura alleen open te
stellen voor medewerkers in loondienst. De thuiszorginstelling blijft de mogelijkheid
houden om andere dienstverbanden aan te gaan, zoals oproep-, uitzend- of flexcontracten,
als ook de inschakeling van zelfstandigen.Het wetsvoorstel is aangepast naar aanleiding van de opmerking van de
Raad over de bemiddeling van thuiszorgaanbieders bij de voorziening in natura.
Bij de individuele voorziening in natura is opgenomen dat op de persoon die
de voorziening ontvangt geen werkgevers- of opdrachtgeversverplichtingen mogen
komen te rusten.3b. Naar aanleiding van de opmerking van de Raad over de recente
ontwikkelingen in de positie van de thuiszorgmedewerkers is in de memorie
van toelichting een passage opgenomen over de enquête over de inzet
van alfahulpen onder gemeenten die de regering eind 2008 heeft laten uitvoeren.
Voor gemeenten bleek er in hoge mate onduidelijkheid te zijn hoe alfahulpen
ingezet konden worden.In de memorie van toelichting is aangegeven dat signalen zijn ontvangen
van burgers die voor hen onverwacht met de gevolgen van een arbeidsovereenkomst
met een alfahulp werden geconfronteerd. De tevredenheid van de burger over
de alfahulp is niet het probleem: het gaat erom dat de burger niet weet dat
hij werkgever is en welke gevolgen dat voor hem kan meebrengen. Het aangaan
van een arbeidsovereenkomst door een burger die reeds beperkingen heeft gecombineerd
met onwetendheid over de risico’s en gevolgen staat los van hoe de burger
de hulp ervaart.4. Gevolgen voor de arbeidsmarkt.Het is de Raad bovendien opgevallen dat het voorstel geen analyse bevat
van de behoeften van de thuiszorgmarkt aan onderscheiden vormen van arbeidscontracten.
Het voorstel voorziet erin dat thuiszorgaanbieders nog uitsluitend met personeel
in loondienst kunnen gaan werken; het voorstel gaat niet in op de gevolgen
hiervan voor het aanbod van zorgaanbieders.De Raad wijst in dit verband op de zorg die de VNG heeft kenbaar gemaakt1 over de effecten van het voorstel op de positie van
alfahulpen op de arbeidsmarkt, waardoor een acuut capaciteitsprobleem in de
thuiszorg ontstaat, wanneer zorgaanbieders nog uitsluitend personeel in loondienst
kunnen aanbieden. De VNG wijst erop, dat veel alfahulpen bovendien niet geïnteresseerd
zijn in een vaste aanstelling en nadrukkelijk kiezen voor de vrijere positie
van alfahulp.De Raad adviseert in de toelichting hierop in te gaan.4. Naar aanleiding van de opmerking van de Raad om in te gaan op
de behoefte van de thuiszorgsector naar onderscheiden vormen van arbeidscontracten
wordt opgemerkt dat nu de thuiszorgaanbieder geen werkgever van de alfahulp
is, maar formeel optreedt als bemiddelaar, geen gevolgen worden verwacht.
Ook biedt het wetsvoorstel de thuiszorgaanbieders afdoende mogelijkheden om
binnen de wettelijke grenzen personeel in te schakelen. Dat hoeft niet per
se een medewerker in loondienst te zijn. De thuiszorgaanbieder kan bij de
voorziening anders dan in natura nog steeds bemiddelen tussen de alfahulp
en de burger. Het voorstel zorgt ervoor dat de thuiszorgaanbieder bij de hulp
in natura niet de risico’s van het werkgever- of opdrachtgeverschap
kan overhevelen naar de burger.Momenteel wordt onderzoek gedaan naar de basiselementen die een rol spelen
bij het bepalen van het natura-tarief voor hulp bij het huishouden. Dat onderzoek
wordt in nauwe samenwerking met de werkgeversorganisaties, de vakbonden en
de VNG uitgevoerd. Er wordt ondermeer onderzocht uit welke elementen het tarief
voor hulp bij het huishouden is opgebouwd en hoe deze elementen zich tot elkaar
verhouden. Hieruit zal geen puntschatting rollen, maar een bandbreedte voor
de richting van de mogelijke tarieven. In het onderzoek wordt ook gekeken
hoe de kostenstructuur zich gedurende 2005 tot en met 2008 in de thuiszorg
heeft ontwikkeld. In het bijzonder bij de salarisontwikkeling van de medewerkers
en het topmanagement. Eind 2008 worden de resultaten van het onderzoek
verwacht. Deze resultaten worden aan de Tweede Kamer gezonden.In de memorie van toelichting is ingegaan op de ’gedwongen’
overstap van medewerkers naar alfahulp. In dat licht bezien wordt verwacht
dat mensen die bewust hebben gekozen om als alfahulp te werken dit ook zullen
blijven doen, maar dat anderen liever terug willen naar een positie als medewerker
bij een thuiszorgaanbieder. Voor die overgang is in de subsidieregeling personele
gevolgen 2008 de mogelijkheid opgenomen om met subsidie een alfahulp (tijdelijk)
in dienst te nemen.5. Financiële gevolgenParagraaf 6 van de toelichting vermeldt dat de verschuiving van de
inzet van alfahulpen naar meer thuishulpen, in loondienst van een aanbieder,
tot gevolg kan hebben dat er voor gemeenten een kostenstijging binnen de uitgaven
voor hulp in het huishouden optreedt. De regering verwacht echter dat het
financiële effect van de wetswijziging binnen het overgehevelde beschikbare
budget past.De toelichting motiveert dit standpunt niet. Aannemelijk is dat het wetsvoorstel
ertoe zal leiden dat de totale kosten van de huishoudelijk hulp zullen stijgen,
omdat in de contracten rekening moet worden gehouden met de inzet van duurdere
medewerkers, terwijl onder de AWBZ het werken met alfahulpen de laatste 25
jaar normale praktijk was.Daarnaast kan ook de hoogte van de financiële vergoeding tot stijgende
kosten leiden. De vergoeding zal, zo stelt artikel 6, tweede lid, toereikend
moeten zijn om de wettelijke verplichtingen als werkgever op grond van Wet
minimumloon en minimumvakantiebijslag na te komen.1
Hieronder kunnen ook kosten vallen die de burger moet maken bij vervanging
van een alfahulp (tijdens afwezigheid door ziekte of vakantie) en bij aansprakelijkheid
bij ongevallen door de alfahulp opgelopen tijdens werkzaamheden.Verder is niet uitgesloten dat de zorgvrager een hogere eigen bijdrage
moet betalen. De maximale eigen bijdrage is, binnen het kader van hoofdstuk
IV van het Besluit maatschappelijke ondersteuning immers gerelateerd aan het
door gemeenten gecontracteerde tarief. Dat tarief ligt voor een medewerker
in dienst van een zorgaanbieder hoger dan voor een alfahulp.Om in de financiële effecten van het wetsvoorstel te voorzien verwijst
de toelichting naar de jaarlijkse aanpassing aan de feitelijke uitgavenontwikkeling,
het bedrag aan niet bestede middelen in 2007, en adviezen van de onafhankelijke
derde over onder meer de toereikendheid van het macrobudget voor de huishoudelijke
hulp.Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), dat als onafhankelijke derde
is aangewezen, heeft in zijn Advies over het macrobudget huishoudelijke WMO-hulp
voor 20092 er voor gepleit het overschot van
228 miljoen (over 2007) niet zonder meer te verrekenen met het budget voor
2009 omdat de markt voor huishoudelijke hulp in 2007 nog niet op orde was.
Ook is nog onvoldoende zicht op de gevolgen van de lagere uitgaven op de effectiviteit
en kwaliteit van de hulpverlening en op eventuele alternatieve bestedingen
in het kader van de Wmo. Nader onderzoek moet uitwijzen of de effectiviteit
is gestegen of gedaald en een eventueel toegenomen doelmatigheid niet ten
koste is gegaan van de kwaliteit van de dienstverlening.3De eerste resultaten van het onderzoek zullen pas eind 2008 beschikbaar
komen.Het vorenstaande leidt tot de conclusie dat op dit moment niet gesteld
kan worden dat met het overschot van 228 miljoen voorzien kan worden in de
kosten voor 2009. Nog afgezien van het feit dat het wetsvoorstel een verder
bereik heeft dan 2009, acht de Raad het risicovol vooruit te lopen op het
advies van het SCP.5. Naar aanleiding van de opmerking van de Raad over de financiële
effecten is in de memorie van toelichting in paragraaf 6 ingegaan op
de veranderingen in de soort hulp de gevolgen voor het budget.De Wmo geeft gemeenten de mogelijkheid om een eigen bijdrage te vragen
aan burger. Het besluit maatschappelijke ondersteuning geeft de bovengrens
voor de eigen bijdrage aan. De berekening van de eigen bijdrage is afhankelijk van meerdere elementen, namelijk het inkomen van de burger, wat voor
soort voorziening de burger ontvangt en de kosten daarvan. Bij de eigen bijdrage
voor de hulp bij het huishouden geldt dan het aantal uren hulp waarvoor de
burger geïndiceerd is en het tarief van de hulp bij het huishouden in
die gemeente.In beginsel verandert geen van deze elementen direct door het wetsvoorstel.
Wel kan het contracttarief hulp bij het huishouden in natura van de gemeente
bij een nieuwe aanbesteding hoger worden, waardoor als alle andere omstandigheden
hetzelfde blijven en als de burger het maximum van zijn eigen bijdrage nog
niet bereikt heeft, uiteindelijk de eigen bijdrage van de burger kan stijgen.6. Overige puntena. Overlegbepaling inzake overgang personeelMet het toevoegen van een overlegbepaling tussen «nieuwe»
en «oude» zorgaanbieders1wordt beoogd
de negatieve gevolgen van de overgang van contracten van de ene naar de andere
aanbieder voor individuele thuiszorgmedewerkers te beperken.In eerste instantie zijn de zorgaanbieders zelf verantwoordelijk voor
hun personeel. Zij dienen de mogelijkheden tot herplaatsing binnen de eigen
organisatie of tot onderbrenging bij een andere zorgaanbieder te onderzoeken
zoals dat een goed werkgever betaamt. Dit geldt ook voor de zorg voor het
tijdig beschikbaar kunnen stellen van voldoende personeel.Wel kan de gemeente bevorderen dat er overleg plaatsvindt tussen zorgaanbieders.
Zij kan dit doen door middel van de aanbestedingsdocumenten. Het opnemen van
een wettelijke verplichting gaat, naar het oordeel van de Raad, het bestek
van de Wmo te buiten en behoeft een dragende motivering waarin het voorstel
niet voorziet.b. Gevolgen voor meerjarige contractenIngevolge het eerste lid van artikel II treden de artikelen die betrekking
hebben op de expliciete keuze voor een alfahulp in werking, driekwart jaar
na de datum van uitgifte van het Staatsblad.Uit het verslag van het algemeen overleg naar aanleiding van de derde
voortgangsrapportage Wmo2 blijkt dat de staatssecretaris
ervan uit gaat dat gemeenten bij hun nieuwe aanbestedingen per 1 januari
2009 rekening zullen moeten houden met de wetswijziging. In dat verband is
echter ook opgemerkt dat 50% van de aanbestedingen per die datum vernieuwd
moet worden. Dit betekent dat er ook gemeenten zijn die werken met langere
contracten (van 3 of 4 jaar). Gemeenten hebben op basis van hun contracten
meerjarenbegrotingen gemaakt. Vooral de nadeelgemeenten proberen op deze manier
de teruggang in budget in goede banen te leiden. Het voortijdig openbreken
van contracten zou een groot aantal gemeenten in problemen brengen.Voorts zal de wetswijziging ook gevolgen kunnen hebben voor de arbeidscontracten
tussen de zorgvrager en de alfahulp, die niet meer voldoen aan de nieuwe bepalingen.De toelichting geeft geen antwoord op de vraag of de voorziene overgangsperiode
op een afdoende wijze in deze problematiek voorziet.De Raad adviseert in de toelichting de gevolgen van het tijdstip van inwerkingtreding
vollediger in beeld te brengen.6a. Naar aanleiding van de opmerking van de Raad dat het opnemen
van een wettelijke verplichting het bestek van de Wmo te buiten gaat, het
volgende: het onderwerp van «mens volgt werk» neemt sinds de eerste
behandeling van het wetsontwerp Wmo in beide Kamer der Staten-Generaal een
centrale plaats heeft gehad. Toentertijd is ervoor gekozen om dit niet in
de wet op te nemen. Sommige gemeenten bevorderen in het kader van sociaal
overwogen aanbesteden het overleg. Om dit extra te bevorderen en gemeenten
en aanbieders een wettelijke mogelijkheid te bieden, is gekozen om in de wet
een bepaling op te nemen.Indachtig de kernprincipes van de Wmo regelt deze wijziging weliswaar
dat er sprake moet zijn van overleg, maar de wijze waarop dat door gemeenten
vorm wordt gegeven is aan het lokaal bestuur; de gemeenten zijn verantwoordelijk voor de aanbesteding van de huishoudelijke verzorging. Het Rijk kan,
in overleg met de VNG, wel handreikingen en goede voorbeelden verspreiden.Een overlegbepaling is toegevoegd om te bevorderen dat er zo min mogelijk
negatieve gevolgen van de overgang van contracten van de ene aanbieder naar
de andere zijn en om de «rust» in de thuiszorg te bevorderen.
Het plaatsvinden van een overleg tussen de aanbieders is dermate belangrijk
dat dit niet over kan worden gelaten aan de wijze waarop aanbieders hun goed
werkgeverschap vormgeven en aan de bereidheid van een gemeente overleg tussen
aanbieders te bevorderen.6b. Naar aanleiding van de opmerking van de Raad over het tijdstip
van de inwerkingtreding is het wetsvoorstel aangepast: de inwerkingstredingdatum
wordt bij koninklijk besluit bepaald (met uitzondering van onderdeel E).In reactie op de opmerking van de Raad over de mogelijkheid dat de wetswijziging
ook gevolgen kan hebben voor de nu al bestaande arbeidsovereenkomst tussen
de burger en de alfahulp wordt opgemerkt dat de arbeidsovereenkomst niet per
definitie aangepast hoeft te worden. Dit speelt voor de burger die nu onder
de voorziening in natura een arbeidsovereenkomst met de alfahulp heeft gesloten
en kiest voor hulp in natura en niet voor de voorziening anders dan in natura.Uit de standaardovereenkomst van Actiz – die in het merendeel van
de gevallen gebruikt wordt – blijkt dat de overeenkomst eindigt op het
moment dat de burger geen recht meer heeft op de in zijn besluit toegewezen
voorziening. Gemeenten zijn via het implementatiebureau Wmo van VWS en VNG
gewezen op het belang om te inventariseren welke burgers nu onder de voorziening
in natura gebruik maken van een alfahulp. Indien de gemeente een nieuw besluit
neemt, kan de burger die een standaardovereenkomst heeft op die grond de arbeidsovereenkomst
beëindigen. In de voorlichting van VWS aan gemeenten zal hier nog extra
aandacht aan besteed worden.De burger die geen gebruik maakt van de standaardovereenkomst, kan in
overleg met de alfahulp de arbeidsovereenkomst beëindigen. Mochten partijen
daar gezamenlijk niet uitkomen, dan kan de burger de thuiszorgaanbieder, als
die de alfahulp heeft bemiddeld, of de gemeente verzoeken hem bij te staan
bij de beëindiging. Ook dit wordt meegenomen in de voorlichting.Indien het de alfahulp is die niet langer als alfahulp wil werken, dan
kan deze de arbeidsovereenkomst met de burger opzeggen. De burger kan zich
vervolgens tot de gemeente wenden om samen te bezien wat de nieuwe mogelijkheden
zijn.De burger die zijn alfahulp wil houden en waarvan de alfahulp ook als
alfahulp wil blijven werken, kan de arbeidsovereenkomst gewoon voortzetten
onder de voorziening anders dan in natura.7. Voor redactionele kanttekeningen verwijst de Raad naar de bij
het advies behorende bijlage.7. De redactionele kanttekeningen van de Raad zijn verwerkt.De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet niet te zenden
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal dan nadat met het vorenstaande rekening
zal zijn gehouden.De Vice-President van de Raad van State,H. D. Tjeenk WillinkIk moge U verzoeken het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van wet en
de gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal
te zenden.De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,M. BussemakerBijlage bij het advies van de Raad van State betreffende no. W13.08 0264/I
met redactionele kanttekeningen die de Raad in overweging geeft.– In artikel 6, tweede lid, de zinsnede «waarmee beoogd wordt
hem in staat te stellen» wijzigen in «op een voorziening die hem
in staat stelt om».– In artikel I, onderdeel C, de aanhef als volgt wijzigen: Artikel
7, eerste lid, komt te luiden.– In artikel I, onderdeel E, de aanhef als volgt wijzigen: Artikel
15, eerste lid, komt te luiden.XNoot1De oorspronkelijke tekst van het voorstel van wet en van de memorie van
toelichting zoals voorgelegd aan de Raad van State is ter inzage gelegd bij
het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot2Zoals blijkt uit de memorie van toelichting, Algemeen Deel, paragraaf 3,
zevende alinea.XNoot1Slot paragraaf 3 van het Algemeen Deel van de toelichting.XNoot2Kamerstukken II 2007/08, 29 538, nr. 82, blz. 13 en het bijbehorende
rapport Research voor Beleid. Eindrapport Wet maatschappelijke ondersteuning;
Het aflopen van het overgangsrecht: effecten voor cliënten, gemeenten
en thuiszorgorganisaties, onderzoek in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport, 23 april 2008. Dit rapport wijst er onder meer op dat
voor 1 januari 2007 cliënten geïndiceerd werden voor de AWBZ-functie
huishoudelijke verzorging (HV). HV was een aanspraak zonder differentiatie,
d.w.z. dat bij de indicatie geen onderscheid werd gemaakt tussen HV1 (schoonmaakwerkzaamheden)
en HV2 (schoonmaakwerkzaamheden en lichte ondersteuning in het huishouden
en een signaleringsfunctie), In de praktijk bepaalde de zorgaanbieder, in
overleg met het zorgkantoor, wat verantwoorde zorg inhield, waarbij de zorgaanbieder
niet gehouden was aan de activiteiten die door het CIZ zijn aangegeven op
de indicatie. Dit bood de zorgaanbieder ruimte om naar eigen inzicht personeel
in te zetten.XNoot1Brief van 4 maart 2008 aan de Vaste Kamercommissie van VWS Tweede
Kamer der Staten-Generaal ter voorbereiding op het ronde tafel gesprek van
5 maart 2008.XNoot2Verwezen zij naar de diensten verleend door het Servicecentrum PGB van
de Sociale Verzekeringsbank.XNoot3Research voor Beleid, blz. 61–62.XNoot4Kamerstukken II 2006/07, 30 804, nr. 8, blz. 8–9 en blz. 46–47.
De fiscale positie van de alfahulp is opgenomen in een besluit van de Staatssecretaris
van Financiën, resolutie van 4 juni 1981, zoals nadien gewijzigd.
De sector is reeds vanaf 1977 door middel van richtlijnen van het ministerie
van CRM op hun rechtspositie gewezen (Algemene richtlijnen en arbeidsvoorwaarden
voor uitvoering van Alpfahulpverlening voor een instelling voor gezinsverzorging,
goedgekeurd door het Ministerie van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk
Werk van 1 september 1977).XNoot5Zelfstandigen zonder personeel.XNoot1Rapport Uitbesteding extramurale AWBZ-zorg; Een onderzoek naar relaties
tussen zorgaanbieders en uitbestedingsconstructies in de AWBZ, rapport van
de Nza van feb. 2007, blz. 17: De zorgaanbieder houdt zich uitsluitend bezig
met bemiddeling tussen de cliënt en de alfahulpverlener.XNoot1Paragraaf 3, zevende alinea van het Algemeen Deel van de toelichting.XNoot2Research voor Beleid, blz. 55 en 60: Van de ongeveer 25 000 medewerkers
die bij de betrokken thuiszorgorganisaties werkzaam zijn, gaat het in 2007
om ongeveer 300 medewerkers en in 2008 om (naar schatting) ongeveer 350 medewerkers.
De uitstroom in 2008 betreft minder dan 2% van het totaal aantal medewerkers
in dienst bij de responderende organisaties. XNoot3Research voor Beleid, blz. 59.XNoot4In dit verband zij ook gewezen op de reeds geboden mogelijkheden van het
Mobiliteitscentrum Thuiszorg en de Subsidieregeling voor 2008 die beogen thuiszorgmedewerkers
voor de sector te behouden en nieuw te werven (Kamerstukken II 2007/08, 29 538,
nr. 70, blz. 5, en nr. 82, blz. 12).XNoot5Uit het onderzoek dat SGBO in opdracht van gemeenten in het kader van
artikel 9 Wmo heeft uitgevoerd kan worden opgemaakt dat de tevredenheid over
de hulp bij het huishouden groot is: 97% van de cliënten vindt
dat de medewerkers zich inspannen om hen zo goed mogelijk te helpen (Tevredenheid
cliënten Wmo 2007; Onderzoek naar tevredenheid individuele voorzieningen
Wmo, blz. 14). Zie ook Research voor Beleid, blz. 33.XNoot1Brief VNG van 4 maart 2008.XNoot1Toelichting op artikel I, onderdeel A.XNoot2Hat betreft een voorlopig advies van april 2008.XNoot3Advies SCP, blz. 7, en blz. 26–27.XNoot1Artikel 10a van het wetsvoorstel.XNoot2Kamerstukken II 2007/08, 29 538, nr. 82, blz. 10 en nr. 86, blz.
9. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31795-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl