Taak en positie van de commissie voor de rijksuitgaven; Taakvervulling en werkprogramma van de commissie voor de Rijksuitgaven
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24160, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

22-05-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

24160 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Samenvatting, conclusies en aanbevelingen3. Taakgebied commissie Rijksuitgaven4. Ontwikkelingen in (het beheer van) de rijksfinanciën5. Evaluatie van het instrument begrotingsonderzoek6. De ondersteuning van kamercommissies door de staf van
de commissie voor de Rijksuitgaven– Verhouding staf-commissie Rijksuitgaven– Advisering in het kader van de begrotingscyclus– Grote projectenregeling– Advisering over budgettaire nota's– Overige adviezen en opdrachtverlening– Onderzoek en andere bijzondere werkzaamheden7. De commissie Rijksuitgaven en het Reglement van ordeOnderbrenging taken op rijksuitgavengebied bij verschillende
parlementaire organen 8. Elementen voor het werkprogramma 1995–1998– Actuele cursussen rijksfinanciën en rijksbegroting– Misbruik en oneigenlijk gebruik– Doelmatigheid en produktiegegevens– Beheer en controle van EU-uitgaven en -ontvangsten– Kapitaaldienst– Staatsbalans en vermogensaspecten van het financieel
beleid van de rijksoverheid– Begrotingsnormen en -proces– Verzelfstandigingen/organisatie rijksdienst en
financiële beheersregels– Behandeling Rekenkamerrapporten– Normen bij rechtmatigheidsonderzoek– VerantwoordingsstukkenBijlagen ter inzage gelegd etc.
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24160Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 54 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 160Taak en positie van de commissie voor de Rijksuitgavennr. 3TAAKVERVULLING EN WERKPROGRAMMA VAN DE COMMISSIE VOOR DE RIJKSUITGAVEN 1. InleidingIn het nieuwe Reglement van Orde (RvO), dat sinds 17 mei 1994 van kracht
is, is geen vaste plaats meer ingeruimd voor een commissie voor de rijksuitgaven
met een duidelijk vastgelegd takenpakket, zoals voordien het geval was. Wel
heeft de Kamer op basis van artikel 17 van het RvO een algemene commissie
voor de Rijksuitgaven ingesteld, evenwel zonder taakomschrijving, en voor
een in beginsel beperkte tijd. Het tijdelijke bestaan van de commissie werd
in de gedachtengang van de commissie voor de Werkwijze gekoppeld aan het te
zijner tijd op een andere wijze voorzien in de ondersteuning en voorlichting
op comptabel en budgettair gebied. Dit besluit van de Kamer is voor de algemene
commissie voor de Rijksuitgaven de directe aanleiding geweest zich te bezinnen
op haar taken en taakvervulling tegen de achtergrond van de meest recente
ontwikkelingen en inzichten op het gebied van (de beheersing van) de rijksfinanciën.Behalve deze directe aanleiding was er nog een reden om zich met deze
vragen bezig te houden. De commissie heeft een zekere traditie opgebouwd waar
het de evaluatie van haar eigen activiteiten betreft. Met behulp van een dergelijke
periodieke herijking kan worden bewerkstelligd dat de inzet van schaarse middelen
steeds een zo hoog mogelijk rendement afwerpt. Omdat de laatste uitgebreide
evaluatie inmiddels van zes jaar geleden dateert (TK 21 121, nr. 1),
en de laatste jaren alleen de begrotingsonderzoeken stelselmatig geëvalueerd
zijn, was er alle aanleiding om het gehele takenpakket en de taakvervulling
weer eens kritisch tegen het licht te houden. In dit rapport doet de commissie
verslag van deze exercitie. Het rapport is voorbereid door een werkgroep uit
haar midden onder leiding van de voorzitter van de commissie.Het rapport begint in paragraaf 2 met een samenvatting en de conclusies
en aanbevelingen die uit het rapport voortvloeien. Aan het rapport is een
brief van de Algemene Rekenkamer van 4 april jl. bijgevoegd aan de Voorzitter
van de werkgroep Rijksuitgaven. In deze brief reageert de Rekenkamer op een
eerder concept van deze nota. De brief spreekt voor zich en heeft de commissie
op een enkel punt aanleiding gegeven het rapport aan te vullen. Overigens
zijn nog twee notities van de staf van de algemene commissie voor de Rijksuitgaven
als bijlage toegevoegd (betreffende respectievelijk een evaluatie
van het begrotingsonderzoek 1995 en een evaluatie van de staf zelf). Deze
twee stafnotities zijn door de commissie als bouwstenen voor deze nota gebruikt. 2. Samenvatting, conclusies en aanbevelingenDe commissie constateert dat het hoge ambitieniveau van het budgettair
beleid van de rijksoverheid (omvangrijke ombuigingen, nieuwe en vooral scherpere
normen, het EMU-toetsingskader, bestrijding misbruik en oneigenlijk gebruik,
het introduceren van vermogensaspecten in het afwegingskader) het noodzakelijk
maken dat de Tweede Kamer haar controlerende taken op financieel/budgettair
terrein alert en doortastend ter hand neemt. Door de grotere zekerheid die
is ontstaan over de rechtmatigheid van de rijksuitgaven is een accentverschuiving
mogelijk en wenselijk naar een grotere aandacht voor de doelmatigheid van
uitgaven en beleid van de rijksoverheid. Verder zijn er tal van ontwikkelingen
met betrekking tot de organisatie van de rijksoverheid en de wisselwerking
tussen publieke en private sferen, die fundamentele vragen oproepen op het
gebied van (financile) controleerbaarheid.Het zou daarom een verkeerde conclusie zijn te denken dat na het voltooien
van de operatie comptabel bestel financiële controle door de Kamer minder
noodzakelijk zou zijn. De verschillende instrumenten die de Kamer bij de controle
van de regering ter beschikking staan moeten wel opnieuw op hun effectiviteit
beproefd worden. Ook is het van belang de rolverdeling tussen de algemene
commissie voor de rijkuitgaven en de vaste commissies op enkele onderdelen
opnieuw tegen het licht te houden. De belangrijkste conclusies en aanbevelingen
uit het onderhavige rapport zijn de volgende.(*) Het begrotingsonderzoek zal zich als financieel controle-instrument
van de Kamer wat betreft het primaire aandachtsgebied moeten verleggen van
de beoordeling van de rechtmatigheid naar de beoordeling van de output- en
doelmatigheidsgegevens bij de uitgaven, en – in samenhang daarmee –
de onderbouwing van financiële ramingen. Dit laat onverlet dat er in
begrotingsonderzoek ruimte moet blijven voor beoordeling van verschuivingen
die in begrotingen besloten liggen. De selectie van onderwerpen voor begrotingsonderzoek
zal beter aan moeten sluiten bij de belangstelling van de vaste commissies.
Daarbij mag het houden van een begrotingsonderzoek nooit een doel op zich
zijn. Het begrotingsonderzoek zal zijn verrassingseffect moeten proberen te
herwinnen, enerzijds door te voorkomen dat te voren bij ministeries al informeel
bekend wordt wat commissies aan de orde zullen stellen, anderzijds door meer
ruimte te creëren voor het stellen van mondelinge vragen door individuele
leden bij de artikelsgewijze toelichting.(*) Teneinde routinematig werken en dreigende verambtelijking van controleprocessen
zoveel mogelijk te voorkomen, is het voornemen de staf van de commissie voor
de Rijksuitgaven selectiever in te zetten bij de regelmatig terugkerende werkzaamheden
in het kader van de begrotingscyclus. Stafnotities zullen meer analytisch
en becommentariërend geformuleerd worden en minder in de vorm van volledig
uitgeschreven vraagpunten. Bij slotwetten en rekeningen zullen alleen nog
notities worden uitgebracht als de inhoud van die stukken daartoe dringende
aanleiding geeft. Bij gewone suppletore begrotingen zal alleen over de wetsvoorstellen
met substantiële, relevante mutaties een notitie worden uitgebracht.(*) De staf van de commissie zal onder meer door de hiervoor genoemde
accentverschuiving in het najaar meer tijd kunnen inruimen voor een diepergaande
analyse van de Miljoenennota, met als aandachtspunten onder meer
de relatie met de Macro Economische Verkenning, de vermogenspositie van de
staat, kasverschuivingen en overhevelingen in de collectieve sector, de belastinguitgaven,
intergenerationele aspecten, de begrotingsdiscipline, verborgen beleidsinteniveringen,
ramingsrisico's en de aanvullende posten.(*) De commissie acht het wenselijk dat vaste commissies een actievere
rol vervullen in het verlenen van opdrachten aan de staf van de commissie
Rijksuitgaven voor het analyseren en becommentariëren van regeringstukken
op financieel/comptabele aspecten. Door periodiek planningsoverleg van een
commissievoorzitter met de eigen commissiestaf in aanwezigheid van een stafmedewerker
Rijksuitgaven zou aan een meer alerte houding ten opzichte van financieel
gevoelige en risicovolle onderwerpen bijgedragen kunnen worden.(*) De commissie meent dat het om praktische redenen ongewenst is het
omvangrijke takenpakket van de commissie voor de Rijksuitgaven over te dragen
aan een andere commissie van de Kamer. Het gevaar is groot dat het takenpakket
en de daarbij behorende functie binnen de Kamer onvoldoende uit de verf zouden
komen. Verder acht de commissie het noodzakelijk dat enkele leemtes in het
Reglement van Orde van de Kamer op gebied van de financiële controle
weggenomen worden. De commissie komt daarom tot de conclusie dat de commissie
voor de Rijksuitgaven weer een vaste plaats in het Reglement van Orde zou
moeten krijgen.(*) In het kader van een nader uit te werken werkprogramma voor de periode
1995–1998 zal de commissie voor de Rijksuitgaven zich onder meer bezig
gaan houden met:– het organiseren van actuele cursussen voor Kamerleden over de
rijksbegroting en de rijksfinanciën;– coördinatie binnen de Kamer van verschillende aktiviteiten
op gebied van bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik;– het geven van nieuwe impulsen aan de controle op doelmatigheid
en de toepassing van produktiegegevens;– een reeks aktiviteiten (voor een deel in samenwerking met de commissies
Europese Zaken en Financiën) op het gebied van het beheer van en de controle
op de geldstromen in de Europese Unie;– het geven van impulsen en het kritisch volgen van de regering
op gebied van de herinvoering van de kapitaaldienst, de opwaardering van de
Staatsbalans en het versterken van vermogens- en intertemporele aspecten van
budgettaire afwegingen;– de uitvoering en toepassing van de voor deze kabinetsperiode afgesproken
begrotingsnormen;– het alerter behandelen van Rekenkamerrapporten;– de evaluatie van verzelfstandigingen en het samen met de vaste
commissie voor Binnenlandse Zaken formuleren van voorwaarden voor toekomstige
verzelfstandigingen (controleerbaarheid, doelmatigheidsaspecten, comptabele
beheersregels etc.) 3. Taakgebied commissie RijksuitgavenDe commissie voor de Rijksuitgaven heeft in het verleden op verschillende
wijzen haar eigen taak- en werkgebied afgebakend en verkend. In 1989 gebeurde
dit aan de hand van een uitgebreide evaluatie van de activiteiten die de commissie
had ondernomen nadat zij als vervolg op de discussie in het kader van de Bijzondere
commissie Onderzoek organisatie en werkwijze van de Tweede Kamer (commissie-OOW)
nieuwe taken en een vaste staf had gekregen. Als uitvloeisel van die evaluatie
volgde in 1990 een aanzet voor nadere taakinvulling. Daarin passeerden
de vier op dat moment belangrijkste aandachtsgebieden van de commissie de
revue:– ondersteuning van vaste commissies bij de begrotingsbehandeling;– de procedures binnen de Kamer voor de behandeling van suppletore
begrotingen en budgettaire nota's;– ondersteuning van vaste commissies bij de controle op wetsvoorstellen
en beleidsvoornemens met financiële gevolgen en– de Grote Projectenregeling.In 1991 bracht de commissie – gedeeltelijk naar analogie van de
werkwijze van de commissie-Deetman – een vraagpuntennotitie uit over
het onderwerp financiële doelmatigheid. Daarin werden belangrijke thema's
geïnventariseerd, en werd nagegaan op welke wijze aan deze thema's aandacht
zou kunnen worden besteed. De volgende thema's kwamen aan bod:– kasbeheer en fondsvorming,– kwaliteit van begrotingsramingen,– doelmatigheid van uitvoeringsorganisaties,– de loon- en prijsbijstelling,– de eindejaarsproblematiek,– de verbetering van begrotingsinformatie en begrotingspresentatie.De vraagpuntennotitie heeft – deels in de vorm van een werkprogramma –
tot een aantal commissie-activiteiten geleid, zoals het onderzoek door het
Instituut voor Onderzoek van Overheidsuitgaven (IOO) naar uitvoeringskosten
van regelingen.De commissie wil in de onderhavige rapportage een soortgelijke werkwijze
hanteren. Dat wil zeggen dat zij een werkprogramma wil opstellen en dat mede
wil baseren op een duiding van enkele belangrijke ontwikkelingen in (het beheer
van) de rijksfinanciën en enkele veranderingen in de verhouding tussen
Tweede Kamer en Rekenkamer. Aan de hand daarvan zullen de consequenties worden
geschetst voor de uitvoering van de controlerende taken door de Tweede Kamer
en voor de rol die de commissie Rijksuitgaven daarbij wil vervullen. Daarnaast
wordt afzonderlijke aandacht besteed aan de taakvervulling in de afgelopen
jaren. Daarbij komen onder meer het begrotingsonderzoek, en de ondersteuning
door de staf aan de orde. Tegen de achtergrond van deze analyse zal de commissie
haar positie in het Reglement van Orde van de Tweede Kamer beschouwen en een
aantal elementen voor het werkprogramma in de komende jaren concreet benoemen. 4. Ontwikkelingen in (het beheer van) de rijksfinanciënDe commissie voor de Rijksuitgaven heeft zich sedert het midden van de
jaren tachtig intensief bezig gehouden met vraagstukken op gebied van het financieel beheer en de controle bij departementen en de beheersbaarheid
van de rijksuitgaven. Op beide terreinen zijn sedert die tijd belangrijke
verbeteringen bereikt, zodanig zelfs dat de Algemene Rekenkamer tegenwoordig
het overgrote deel van de rijksuitgaven en -ontvangsten kan goedkeuren. Ook
is minder dan vroeger sprake van grote overschrijdingen bij de uitgaven, zij
het dat continue aandacht vereist blijft.Daar waar de rechtmatigheid en de beheersbaarheid van de rijksuitgaven
in toenemende mate gewaarborgd kunnen worden, kan en moet meer aandacht besteed
worden aan de doelmatigheid en doeltreffendheid van de uitgaven.
Hoewel ook op dit terrein dankzij onderzoeksinspanningen van de Rekenkamer,
de heroverwegingsprocedure en eigen evaluatieprogramma's van ministeries voortgang
geboekt wordt, is voor tevredenheid allerminst plaats. Juist doordat veranderingen
in de samenleving zich steeds sneller lijken te voltrekken is
het zaak overheidsbeleid en de daarmee gepaard gaande uitgaven regelmatig
te (her)ijken op met name de mate van doelbereiking. Daarnaast is blijvende
aandacht nodig voor de wijze waarop uitvoering van beleid gestalte krijgt:
doelmatigheid van uitvoeringsorganisaties, uitvoeringskosten in relatie tot
programmakosten en uitvoerbaarheid van regelingen zijn in dat verband belangrijke
thema's.De commissie stelt zich daarom ten doel de aandacht van de Tweede Kamer
voor de uitkomsten van beleid – in relatie tot de ingezette middelen –
te vergroten. Aanknopingspunten daarvoor bieden onder meer de behandeling
van Rekenkamerrapporten en de output- en produktiviteitsgegevens in begrotingen.Nieuwe vraagstukken op budgettair en financieel gebied winnen aan belang.
Zo zijn de normen en uitgangspunten (behoedzaam ramen) op het gebied
van de omvang van financieringstekort en overheidsuitgaven in het
nieuwe regeerakkoord aanmerkelijk aangescherpt. In de Miljoenennota is door
het kabinet een uitgavennorm geïntroduceerd, die het totaal van de collectieve
uitgaven voor de komende vijf jaar in reële termen fixeert. In toenemende
mate zullen de normen van de Europese Economische en Monetaire Unie (met name
die voor de omvang van de overheidsschuld) hun schaduw over het financieel/budgettaire
beleid werpen. Deze normen nopen tot een zeer scherpe bewaking van afgesproken
taakstellingen.Budgettaire keuzes zullen in toenemende mate ook worden gemaakt in het
licht van kennis over en inzicht in de vermogensaspecten van het financieel
beleid van de rijksoverheid en de zogenaamde intergenerationele
vraagstukken: hoe worden lasten en lusten van financiële arrangementen
tussen opeenvolgende generaties verdeeld. In het licht van de afgesproken
reële uitgavennorm en de micro-lastenverlichting is het van nog groter
belang geworden samenstelling en omvang van de belastinguitgaven
(aftrekposten en faciliteiten in de belastingsfeer) aan parlementaire controle
te onderwerpen.De Tweede Kamer heeft meermalen uitgesproken een alerte houding aan te
willen nemen ten opzichte van de Financiën van de Europese Unie, de ontwikkeling van bijdragen vanuit Nederland aan de Europese begroting
in relatie tot de uitgaven van de EU in Nederland en de controle op de afdrachten
van lidstaten en de Europese uitgaven in de lidstaten. Een en ander vergt
betrokkenheid van en samenwerking tussen de verschillende commissies in de
Kamer die zich met dit onderwerp bezighouden.In de sfeer van de organisatie van de rijksdienst en de publieke sector
worden in toenemende mate discussies gevoerd over de mate en wijze van
verzelfstandiging van onderdelen van de overheid in relatie tot de ministeriële
verantwoordelijkheid. In dat verband komen nadrukkelijk vraagstukken rond
financiële beheersbaarheid en controlemogelijkheden aan de orde (zie
ook het rapport van de werkgroep van Secretarissen-Generaal, ofwel het rapport-Sint,
TK 21 042, nr. 15, en het Rekenkameronderzoek naar zelfstandige bestuursorganen
in het Verslag 1994, 24 130, nr. 3). Het recente advies van de Raad van
State over de bevoegdheden van de Algemene Rekenkamer bij de Verzekeringskamer
geeft daarenboven aanleiding voor een fundamentele bezinning op de verhouding
tussen het publieke domein van de rijksoverheid, het semi-private domein van
de verzelfstandigde overheidsorganen (al dan niet met publiekrechtelijke taken)
en het private domein, voorzover door subsidierelaties, garantieverhoudingen
en deelnemingen vervlochten met ministeriële verantwoordelijkheden. De aanpak van misbruik en oneigenlijk gebruik bij belastingen,
subsidies, sociale zekerheid en Europese uitgaven vragen om blijvende aandacht
van de Kamer. Het gaat hier om een aspect van de rechtmatigheid van de overheidsuitgaven
waar permanente waakzaamheid geboden is. Door het verdwijnen van de Bijzondere
commissie ISMO is deze aandacht op dit moment onvoldoende gewaarborgd. Enkele
van de betrokken kamercommissies (Financiën, Europese Zaken) hebben de
commissie voor de Rijksuitgaven gesuggereerd als coördinerende commissie
op dit gebied op te treden.De Grote Projectenprocedure functioneert thans bijna 9 jaar.
Mede door de toename van het investeringsvolume binnen de rijksbegroting krijgt
de Tweede Kamer in toenemende mate te maken met besluiten over grote projecten.
Naar verwachting zal dit jaar een record-aantal nieuwe grote projecten worden
aangewezen. In de procedureregeling grote projecten (zie de bijlage hierover
bij het RvO van de Tweede Kamer) is aan de commissie voor de Rijksuitgaven
een voorlichtende en adviserende taak toebedeeld. Deze taak zal de komende
jaren veel inzet van commissie en staf vergen.Ten slotte moet nog genoemd worden de veranderende relatie tussen
de Tweede Kamer en de Rekenkamer. De betrekkingen tussen deze twee Hoge
Colleges van Staat zijn veel intensiever dan vroeger. De informatievoorziening
over onderzoeken van de Rekenkamer verloopt door briefings, periodiek overleg
en vooraankondigingen beter dan voorheen. Toch is de commissie voor de Rijksuitgaven
niet tevreden over de behandeling van Rekenkamerrapporten in de Tweede Kamer.
Zij wil die behandeling alerter doen verlopen en met de Rekenkamer nader bespreken
welke mogelijkheden er zijn (ook door tijdstip en wijze van publiceren) om
de follow-up van Rekenkameronderzoek binnen de Kamer te vergroten. Inmiddels
heeft de Rekenkamer in de bijgevoegde reaktie op deze rapportage al enige
voornemens op dit gebied kenbaar gemaakt. De Kamer doet daarnaast frequent
een beroep op de Rekenkamer voor het doen van bepaalde onderzoeken. De actievere
houding van de Kamer die op veel terreinen zichtbaar is geworden, zal naar
verwachting tot meer onderzoeksverzoeken aan de Rekenkamer leiden. De commissie
voor de Rijksuitgaven vervult bij het formuleren van dergelijke verzoeken
een bemiddelende rol tussen betrokken kamercommissie en Rekenkamer. Deze rol
is op dit moment nergens vastgelegd. 5. Evaluatie van het instrument begrotingsonderzoekSinds de introductie van begrotingsonderzoeken heeft de commissie voor
de Rijksuitgaven vrijwel jaarlijks nagegaan of het verloop ervan beantwoordde
aan de verwachtingen. De vraag naar het rendement van het begrotingsonderzoek
is in de loop der jaren aktueel gebleven. In deze paragraaf blikt de commissie
specifiek terug op de begrotingsonderzoeken 1995, die in het najaar 1994 door
de vaste commissies zijn gehouden. Daarbij betrekt de commissie ervaringen
die bij begrotingsonderzoeken in daaraan voorafgaande jaren zijn opgedaan.Om te kunnen vaststellen of de begrotingsonderzoeken voldoende toegevoegde
waarde hebben gehad, moet eerst gekeken worden welke functies de Kamer voor
ogen stonden. Die functies zijn een afgeleide van de controlerende en (begrotings)wetgevende
taken van de Tweede Kamer. Begrotingsonderzoek heeft sinds de introductie
ervan enerzijds de functie van controle op de departementale financiële
huishoudingen (financieel beheer, rechtmatigheid uitgaven); anderzijds heeft
begrotingsonderzoek de functie budgettaire afwegingen voor te bereiden die
bij de plenaire begrotingsbehandeling gemaakt moeten worden (welke keuzes
zitten in begrotingen, zijn de ramingen deugdelijk). De gedachte
achter het begrotingsonderzoek is altijd geweest dat kamerleden bij de begrotingsbehandeling
niet alleen het beleid zelf, maar ook de begrotingsgevolgen van dat beleid
nadrukkelijk aan de orde zouden moeten stellen.Op het punt van de financiële controle heeft de commissie
voor de Rijksuitgaven aan de vaste commissies aanbevolen in het begrotingsonderzoek
1995 waar nodig, d.w.z. selectief, aandacht te schenken aan de kwaliteit van
de administratieve organisatie en de accountantscontrole op de departementen.
Hierin zijn de laatste jaren dusdanig grote verbeteringen aangebracht, dat
nog slechts in bijzondere gevallen parlementaire aandacht nodig is. Deze aanbeveling
werd in het algemeen door de vaste commissies opgevolgd. De staf Rijksuitgaven
speelde een belangrijke rol in het aandragen van punten uit Rekenkamerrapporten,
die in begrotingsonderzoeken aandacht zouden behoeven. Gelet op de bereikte
verbeteringen zou in de toekomst dit onderwerp bij veel departementen niet
meer in begrotingsonderzoek besproken hoeven te worden. Er kan voor die ministeries
volstaan worden met een schriftelijke procedure naar aanleiding van het Rekenkamerrapport
bij de financiële verantwoording over resterende punten.Wat betreft het aspect van de voorbereiding van budgettaire afwegingen heeft de commissie voor de Rijksuitgaven getracht bij de commissies
belangstelling voor de volgende onderwerpen te wekken:– doorwerking van het regeerakkoord (bezuinigingen, nieuw beleid)
in de begrotingen,– de ramingenproblematiek,– de effecten van de ontwikkeling naar kerndepartementen en van
verzelfstandigingen op de begrotingen en– de verwerking van specifieke resultaten van de heroverwegingsrapporten
in de begroting.De eerste twee onderwerpen zijn in de verschillende begrotingsonderzoeken
over het algemeen voldoende aan bod gekomen. Dat geldt in veel mindere mate
voor de twee laatste onderwerpen. Bij het controleren van en beslissen over
de voorgelegde budgettaire afwegingen blijft overigens een belangrijke rol
spelen dat regeringsfracties zich (begrijpelijk) sterk gebonden achten aan
door het kabinet gemaakte keuzes.Terugblikkend op de gehouden begrotingsonderzoeken in het afgelopen najaar
is het moeilijk over de hele linie precies aan te geven in welke mate de beoogde
functies zijn waargemaakt. Op zijn minst is sprake van een wisselend beeld.
In de beginjaren van het begrotingsonderzoek kon – los van de specifieke
functies van begrotingsonderzoek voor de Kamer zelf- nog het neveneffect onderkend
worden van het alert maken en houden van ministeries op het punt van het financiële
beheer. Op dit punt lijkt het instrument begrotingsonderzoek een beetje uitgewerkt.
Het verrassingseffect van vroegere begrotingsonderzoeken lijkt grotendeels
weggeëbd. Sommige ministeries en bewindslieden lijken begrotingsonderzoek
in hun huidige vorm te ondergaan als een betrekkelijk spanningloos ritueel,
waarbij de Kamer niet echt serieus wordt genomen. Daarmee ontstaat het gevaar
dat begrotingsonderzoek zijn doel voorbijschiet, zeker als veel kamerleden
die aan het begrotingsonderzoek deelnemen zelf ook openlijk uiting geven aan
hun twijfels over het nut ervan. In ieder geval moet geconstateerd worden
dat het begrotingsonderzoek met zijn huidige inhoud niet altijd het gewenste
rendement oplevert.De commissie komt daarom tot de conclusie dat het begrotingsonderzoek
zich wat betreft het primaire aandachtsgebied moet verleggen naar de boordeling
van de output- en doelmatigheidsgegevens bij de uitgaven, en – in samenhang
daarmee – de onderbouwing van financiële ramingen.
Een en ander laat onverlet dat in het begrotingsonderzoek (en de ambtelijke
advisering daaraan voorafgaand door de staf van de commissie) ruimte moet
blijven voor het beoordelen van verschuivingen die in de begrotingen besloten
liggen. De selectie van onderwerpen (hoofdbeleidsterreinen, artikelen) voor
begrotingsonderzoek zal beter aan moeten sluiten bij de belangstelling van
de vaste commissies. Daarbij mag het houden van een begrotingsonderzoek nooit
een doel op zich zijn. Het begrotingsonderzoek zal zijn verrassingseffect
moeten proberen te herwinnen, enerzijds door te voorkomen dat tevoren bij
ministeries al informeel bekend wordt wat commissies aan de orde zullen stellen,
anderzijds door meer ruimte te creëren voor het stellen van mondelinge
vragen door individuele leden bij de artikelsgewijze toelichting.Ten aanzien van de meer technische aspecten van het begrotingsonderzoek
komt de commissie tot de volgende observaties.– Ambtelijke briefings, verzorgd door departementen, voorafgaand
aan begrotingsonderzoeken, blijken onvoldoende toegevoegde waarde op te leveren.
Dergelijke briefings lijken alleen zinvol op het moment dat commissies met
veel nieuwe leden zich – los van een begrotingsbehandeling willen oriënteren
op organisatie en financiële huishouding van een ministerie.– Wel zinvol kunnen zijn briefings, verzorgd door de staf van de
commissie voor de Rijksuitgaven en in voorkomende gevallen medewerkers van
de Rekenkamer en externe deskundigen. Dergelijke briefings kunnen beter afgestemd
worden op de specifieke informatiebehoefte van een vaste commissie in het
kader van de voorbereiding van een begrotingsonderzoek.– De methode van «vragen en direct antwoorden» blijkt
goed te werken en verdient voortzetting.– Samenwerking tussen de commissie Rijksuitgaven en vaste commissies
zou zodanig vorm kunnen krijgen dat vaste commissies naar behoefte een lid
van de commissie Rijksuitgaven bij de voorbereiding betrekken en uitnodigen
tijdens het algemeen overleg als voorzitter te fungeren.– De schriftelijke voorbereiding van begrotingsonderzoeken dreigt
in de praktijk tot verambtelijking te leiden; bovendien is het rendement van
de nadere schriftelijke informatie vaak laag, omdat deze pas kort voor een
te houden begrotingsonderzoek binnenkomt. Daarom beveelt de commissie aan
in de toekomst geen schriftelijke voorbereiding meer te houden, tenzij daar
een goede specifieke reden voor is. 6. De ondersteuning van kamercommissies door de staf van
de commissie voor de RijksuitgavenIn deze paragraaf wordt stilgestaan bij de wijze waarop invulling is gegeven
aan de ondersteunende taken die de staf van de commissie in het verlengde
van de commissietaken vervult, aan de daarbij gehanteerde werkwijze (met inbegrip
van het «opdrachtgeverschap» van commissies), en aan de vraag
of teveel automatismen in het werk van de staf Rijksuitgaven geslopen zijn. – Verhouding staf-commissie RijksuitgavenDe staf is georganiseerd binnen het commissiebureau Rijksuitgaven waarvan
de commissiegriffier chef is, en werkt onder directe (functionele) verantwoordelijkheid
van de commissie Rijksuitgaven, in het verlengde van de voorlichtende taak
van deze commissie. De (onderzoeks-) werkzaamheden verricht de staf ingevolge
besluiten van afzonderlijke Kamercommissies (vaste commissies en commissie
Rijksuitgaven). De verantwoordelijkheid van de commissie Rijksuitgaven krijgt
gestalte door het vastleggen van kaders voor het werk van de staf
en het achteraf toetsen van aan Kamercommissies toegezonden notities. Bij
dit laatste geldt het «piepsysteem»: mochten er vragen of kritiekpunten
over uitgebrachte notities zijn, dan wordt dit in de eerstvolgende commissievergadering
aan de orde gesteld. De voorzitter van de commissie voor de Rijksuitgaven
wordt bij gevoelige onderwerpen vooraf geconsulteerd over de wijze en inhoud
van advisering door de staf. Dit laatste komt in de praktijk slechts sporadisch
voor. Deze afspraken functioneren momenteel tot tevredenheid van commissie
en staf.De staf van de commissie werkt al een groot aantal jaren met een voortschrijdende
planning voor het in de tijd uitzetten van aktiviteiten. Teneinde de rol van
de commissie voor de Rijksuitgaven als functioneel opdrachtgever voor rijksbrede
en meer algemene comptabele onderwerpen te versterken, zal deze planning voortaan
enkele malen per jaar in de commissie worden besproken en – waar nodig
bijgesteld – worden vastgesteld. – Advisering in het kader van de begrotingscyclusIn de bijna acht jaar dat de staf Rijksuitgaven bestaat, is een werkwijze
uitgekristalliseerd, die binnen de Kamer redelijk geaccepteerd wordt. Op elk
moment in de begrotingscyclus biedt de staf door middel van notities en mondelinge
toelichting advies aan kamercommissies en individuele kamerleden. Het uitbrengen
van notities met analyses, commentaren en vraagpunten vindt plaats in het
kader van de voorlichtende taak van de commissie voor de Rijksuitgaven. De
Kamercommissies (en ook de meeste kamerleden) gaan ervan uit dat de staf notities
aanbiedt ten behoeve van met name schriftelijke inbrengen en begrotingsonderzoeken.
Deze «opdrachtverlening» vindt dus stilzwijgend en routinematig
plaats. Deze werkwijze kent echter ook zijn schaduwzijden. De belangrijkste
zijn:– notities van de staf hebben vaak de vorm van «hapklare brokken»,
die zonder veel toetsing en eigen aanvullende inbreng van commissies en fracties
worden omgezet in een commissie-inbreng ten behoeve van een verslag of een
vragenlijst; daardoor dreigt de controle door de Kamer te veel een ambtelijk
karakter te krijgen;– in begrotingsonderzoeken wordt dikwijls intensief gebruik gemaakt
van ambtelijke adviezen; doordat het om analyses en ideeën van anderen
gaat, is het voor Kamerleden lastig in het debat de juiste vervolgvragen te
stellen;– in het najaar (de periode van de begrotingsbehandeling) besteedt
de staf (te) veel tijd en aandacht aan de verantwoordingsstukken (de mutaties
in de slotwetten en de Rekenkamerrapporten) ten behoeve van schriftelijke
inbrengen, als gevolg waarvan analyse en becommentariring van de ontwerp-begrotingen
in het gedrang komen.Daarom is het voornemen de staf selectiever in te zetten bij de routinematige
werkzaamheden. Stafnotities zullen meer analytisch en becommentariërend
geformuleerd worden (wel met duidelijke conclusies) en minder in de vorm van
volledig uitgeschreven vraagpunten. De meer selectieve inzet houdt in dat
slotwetten en rekeningen alleen als daar vanwege de inhoud dringende aanleiding
voor bestaat van commentaar zullen worden voorzien. Bij de gewone suppletore
begrotingen zal alleen over de wetsvoorstellen met substantiële, relevante
mutaties een notitie worden uitgebracht. – Grote projectenregelingDe regeling controle grote projecten wordt regelmatig toegepast. Momenteel
zijn er enkele actieve projecten (Stormvloedkering Nieuwe Waterweg, Luchtmobiele
Brigade – met name de aanschaf van gevechtshelicopters –,
de Betuwelijn, de PKB Schiphol en het Deltaplan rivierdijken), zijn enkele
projecten vrijwel voltooid (Willemsspoortunnel, Reorganisatie Politie) en
is één project in afwachting van nadere besluitvorming (Rekening
rijden). De Hoge Snelheidslijn-Zuid zal waarschijnlijk in de loop van het
komend jaar als afzonderlijk groot project worden aangewezen.Tijdens de uitvoering van projecten is de gewoonte ontstaan de staf 'routinematig'
om commentaar te vragen op halfjaarlijkse voortgangsrapportages, waarna daaruit
voortvloeiende vragen worden voorgelegd aan de betrokken ministers. Deze werkwijze
brengt het gevaar mee van verambtelijking, d.w.z. dat de betrokkenheid van
de desbetreffende commissie bij de controle op die projecten te afstandelijk
wordt. De commissie vraagt daarvoor de aandacht van de betrokken vaste commissies.
Door middel van ambtelijke briefings door de desbetreffende projectorganisaties
kan de belangstelling van kamercommissies voor het volgen van grote projecten
gestimuleerd worden. Overigens heeft de commissie de overtuiging dat de grote
projectenregeling als zodanig, mede dankzij de gestandaardiseerde voortgangsrapportages,
positief bijdraagt aan een beheerste uitvoering van de projecten. – Advisering over budgettaire nota'sDe Voorjaars- en Najaarsnota's krijgen doorgaans voldoende aandacht van
de staf. Ze verschijnen op momenten in het jaar dat er voldoende aandacht
aan kan worden besteed. Wat eerder is opgemerkt voor de ontwerp-begrotingen,
geldt ook voor de Miljoenennota: doordat in de periode september-oktober prioriteit
gegeven wordt aan andere onderwerpen (met name de verantwoordingsstukken),
blijft te weinig tijd over voor een grondige analyse van met name de meerjarenramingen
en de omvang en aard van de zogenaamde aanvullende posten. De bijdrage van
de staf aan de behandeling van de Miljoenennota is daardoor beperkt gebleven
tot het op schrift stellen van enkele vragen. Door een accentverschuiving
in de werkzaamheden van de staf in het najaar (minder routineproduktie) zal
de staf een meer diepgaand commentaar op de miljoenennota kunnen leveren.
Daarbij kan wat betreft de inhoudelijke aandachtspunten gedacht worden aan:– verschillen tussen MEV en Miljoenennota (o.a. definitieproblemen,
incidentele componenten in de uitgaven en inkomsten);– ontwikkeling van de vermogenspositie van de staat (opwaardering
staatsbalans) en het aandeel van investeringsuitgaven;– kasverschuivingen en grote overhevelingen binnen de collectieve
sector;– de omvang en samenstelling van de belastinguitgaven;– informatie over intergenerationele aspecten van financiële
arrangementen;– het respecteren van de verschillende begrotingsnormen en de nieuwe
afspraken die voortvloeien uit de brief over begrotingsproces en -systematiek;– het beheer van de verschillende fondsen;– de mate waarin bezuinigingen onderbouwd en ingevuld zijn;– verborgen beleidsintensiveringen of uitgavenoverschrijdingen in
de meerjarenramingen;– de aanvullende posten: omvang, inhoud, budgetrecht Kamer;– risico's in de uitgaven- en ontvangstenramingen.Voor onderdelen van een dergelijke analyse danwel het doen van specifieke
onderzoeken ter voorbereiding van begrotingsonderzoeken zal zo nodig specifieke
expertise ingehuurd kunnen worden. Hiervoor zou geput kunnen worden uit de
vrije ruimte binnen de formatie-uren van de staf danwel uit het onderzoeksbudget
van de Kamer zelf. – Overige adviezen en opdrachtverleningIn 1990 (21 121, nr.4) heeft de commissie voor de Rijksuitgaven voornemens
bekend gemaakt over de ondersteuning vanuit de staf aan Kamercommissies bij
de beoordeling van wetsvoorstellen en andere beleidsvoornemens met financiële
gevolgen, niet zijnde grote projecten. De ambitie toen was dat de vaste commissies
in toenemende mate de staf van de commissie zouden gaan inschakelen voor beoordeling
van wetsvoorstellen, beleidsnota's en andere voornemens. Thans moet worden
vastgesteld dat deze doelstelling slechts op bescheiden schaal is gerealiseerd.
Een enkele vaste commissie doet relatief vaak een beroep op de staf Rijksuitgaven
(bijvoorbeeld Verkeer en Waterstaat), bij de meeste commissies is slechts
sporadisch sprake van verzoeken om ondersteuning. Daar staat tegenover dat
de staf in overleg met de betrokken voorzitter en griffier in veel gevallen
zelf het initiatief neemt tot het geven het uitbrengen van adviezen, hetgeen
overigens doorgaans op prijs wordt gesteld.De commissie meent dat het functioneel opdrachtgeverschap van vaste
commissies ten opzichte van de staf van de commissie voor de Rijksuitgaven
duidelijker tot zijn recht moet komen. Commissievoorzitters en griffiers van
vaste commissies zouden uit eigen beweging alerter kunnen zijn op financieel
gevoelige en risicovolle onderwerpen (nieuw beleid, reorganisaties, automatiseringsprojecten
etc.) en op de mogelijkheid om de staf van de commissie voor de Rijksuitgaven
daarbij in te schakelen. Periodiek planningsoverleg van een commissievoorzitter
met de eigen commissiestaf in aanwezigheid van een stafmedewerker Rijksuitgaven
zou aan deze alertheid bij kunnen dragen. – Onderzoek en andere bijzondere werkzaamhedenVan tijd tot tijd worden stafmedewerkers Rijksuitgaven ingeschakeld bij
parlementaire onderzoeken (enquête uitvoering sociale zekerheid, besluitvorming
volksgezondheid, Vie d'Or). Soms kunnen deze werkzaamheden worden ingepast
in de reguliere tijdsbesteding, soms is full-time inzet voor een langere tijd
nodig en moet door detachering van een onderzoeker van buiten een oplossing
worden gezocht. Als zich een onderzoeksbehoefte voordoet (ook bij grote projecten),
wordt over het algemeen direct een beroep gedaan op de expertise bij de staf
Rijksuitgaven. In dat verband moet een aanbeveling van de commissie-Buurmeijer
in herinnering worden geroepen. Die commissie bepleitte een permanente voorziening
binnen de Kamer op het gebied van ondersteuning bij onderzoek. Op dit moment
vervult de staf Rijksuitgaven in zekere zin die rol, zonder dat een en ander
overigens formeel geregeld is. Probleem bij ambtelijke inzet vanuit de staf
Rijksuitgaven bij onderzoek is dat de behoefte eraan zich doorgaans plotseling
voordoet en dat een en ander weer leidt tot capaciteitsproblemen bij de staf,
die vervolgens weer een oplossing door detachering vanuit een ministerie of
de Rekenkamer vergt. Op dit punt doet de Rekenkamer overigens de suggestie
tot een meer permanente uitwisseling van medewerkers door middel van detachering
te komen. Hoewel de commissie deze gedachte zeker sympatiek voorkomt, constateert
de commissie wel dat het gelet op de beperkte omvang van de staf Rijksuitgaven
(slechts drie formatieplaatsen voor stafmedewerkers) slechts in specifieke
omstandigheden tot een detachering vanuit de staf van de commissie bij de
Rekenkamer kan worden overgegaan. 7. De commissie Rijksuitgaven en het Reglement van ordeDoor de invoering van het nieuwe Reglement van Orde in mei 1994 en het
nieuwe commissiestelsel is een aantal belangrijke regelingen en voorzieningen
op gebied van de financiële controle binnen de Kamer vervallen. Genoemd
kunnen worden:– de inhandenstelling van Rekenkamerrapporten en comptabele stukken
van de regering;– het bestaan van de commissie Rijksuitgaven als vanzelfsprekend
aanspreekpunt voor de Rekenkamer en als intermediair tussen Kamer en Rekenkamer;– de coördinatie binnen de Kamer van de fraudebestrijding;– de kapstok voor het afstemmen van voorgenomen verzoeken tot onderzoek
tussen commissie Rijksuitgaven en Rekenkamer;– de basis voor de betrokkenheid van de commissie voor de Rijksuitgaven
bij de nog wel bestaande procedureregeling grote projecten;– betrokkenheid van de commissie Rijksuitgaven bij het begrotingsonderzoek
van vaste commissies.Met het oog op de positie van de commissie in het RvO heeft de commissie
laten nagaan of in andere landen voorzien is in commissies à la Rijksuitgaven.
Daartoe is eind november van het afgelopen jaar een vragenlijst aan een groot
aantal parlementen voorgelegd. Ook is door bemiddeling van de Algemene Rekenkamer
op een soortgelijke vraagstelling antwoord ontvangen van zusterinstanties
van de Rekenkamer in een aantal landen.Hoewel niet van alle landen antwoord is ontvangen, en de ontvangen informatie
ook niet altijd specifiek de gestelde vragen beantwoordt, is er voldoende
informatie voorhanden om een redelijk compleet beeld te kunnen presenteren. Onderbrenging taken op rijksuitgavengebied bij verschillende
parlementaire organen  Alg.
Begr.CieTaak Cie Financiën«vaste» (sub)cie-RUParl.auditorsBelgië+ +  Denemarken + +Duitsland+ +  Europees Parlement+ + Ierland  +  Nederland  +  Nieuw
Zeeland +   Noorwegen  +  Oostenrijk+ + Portugal ++  Spanje  +  Verenigd
Koninkrijk  +  Zweden   + Zwitserland+  +In het overzicht wordt in de eerste kolom aangeven of in het desbetreffende
parlement een soort Algemene Begrotingscommissie bestaat. In de tweede kolom
is aangegeven of (een deel van) de rijksuitgaventaken onder de (vaste) commissie
voor Financiën vallen. De derde kolom geeft aan of er een vaste commissie
voor de Rijksuitgaven of een afzonderlijke subcommissie bestaat. De laatste
kolom geeft aan of er een systeem bestaat van Parliamentary Auditors, een
parlementaire rekeningencommissie die tevens als rekenkamer fungeert.De grote verschillen in politiek systeem, parlementair stelsel, commissiestelsel
e.d., die er tussen de diverse landen bestaan, maken een goede vergelijking
met betrekking tot taak en positie van een commissie Rijksuitgaven tussen
de diverse landen bijzonder moeilijk. De conclusie kan niettemin
zijn, dat elk parlement op enigerlei wijze geregeld heeft dat dergelijke taken
door een commissie worden uitgeoefend.Zoals in de inleiding al is gesteld, is de tijdelijke instelling van de
Algemene commissie voor de Rijksuitgaven in de gedachtengang van de commissie
voor de Werkwijze gekoppeld aan het mogelijk overdragen van het takenpakket
van deze commissie aan een andere commissie in de Kamer. De commissie voor
de Rijksuitgaven meent dat dit laatste, gelet op de omvang van het takenpakket
en taakgebied zoals zich dat voor de langere termijn aandient, om praktische
redenen ongewenst is. Het gevaar is dan groot dat dit takenpakket en de daarbij
behorende functie binnen de Kamer onvoldoende uit de verf zouden komen. Verder
acht de commissie het noodzakelijk dat de geconstateerde leemtes in het Reglement
van Orde worden weggenomen. Een en ander brengt de commissie tot de conclusie
dat de commissie voor de Rijksuitgaven weer een vaste plaats in het Reglement
van Orde zou moeten krijgen. De commissie heeft op dit punt een separaat voorstel
aan de Kamer gedaan. 8. Elementen voor het werkprogramma 1995–1998Uit de voorgaande paragrafen heeft de commissie een aantal elementen gedestilleerd
voor een werkprogramma dat de komende jaren zal worden uitgevoerd. De commissie
is voornemens over dit werkprogramma-in-wording overleg te voeren met de minister
van Financiën. Verder zal het werkprogramma geagendeerd worden voor het
periodiek overleg tussen commissie en Algemene Rekenkamer. – Actuele cursussen rijksfinanciën en rijksbegrotingIn vervolg op het introductieprogramma voor nieuwe kamerleden van vorig
jaar, neemt de commissie het initiatief voor het regelmatig organiseren van
actuele verdiepingscursusen begrotingsinformatie voor Kamerleden en fractiemedewerkers.
In mei van dit jaar wordt de eerste actuele cursus gegeven. – Misbruik en oneigenlijk gebruikOver het algemeen bestaat meer zekerheid dan vroeger over de rechtmatigheid
van de besteding van via de rijksbegroting gevoteerde middelen. Zoals in paragraaf
2 gesignaleerd blijft evenwel waakzaamheid geboden daar waar bij zowel uitgaven
als (belasting)ontvangsten risico's bestaan op het punt van misbruik en oneigenlijk
gebruik. In het kader van de haar toebedeelde coördinerende rol in de
Kamer op dit gebied, zal de commissie samen met de betrokken andere Kamercommissies
de verschillende aktiviteiten op dit gebied van de regering kritisch blijven
volgen. – Doelmatigheid en produktiegegevensZoals in paragraaf 2 is gesignaleerd, is in de controlerende taak van
de Tweede Kamer een accentverlegging van rechtmatigheid naar doelmatigheid
mogelijk en wenselijk. Voor een deel had deze accentverlegging al gestalte
gekregen. Zo heeft de commissie de afgelopen jaren de minister van Financiën
behalve op diens coördinerende en toezichthoudende taken op het gebied
van subsidiebeheer (eerste spoor subsidiebeleid) aangesproken op het gebied
van de periodieke doorlichting van subsidies op effectiviteit en actualiteit.
De inbedding van dit tweede spoor van het subsidiebeleid in de departementale
beleidsevaluatieprogramma's en de interdepartementale heroverwegingsprocedure
belemmeren het zicht op de voortgang enigszins. Bovendien lijkt daardoor de
vaart uit het tweede spoor gehaald te zijn. De commissie neemt
zich voor om een vervolgaanpak voor dit onderwerp te ontwikkelen.Daarnaast zal de commissie nieuwe initiatieven nemen op het punt van de
verbetering produktie- en doelmatigheidsgegevens in de begroting en de uitvoeringskosten
van regelgeving. – Beheer en controle van EU-uitgaven en -ontvangstenOver de organisatie en het functioneren van controle op EU-uitgaven en
ontvangsten is op initiatief van de commissie in november 1992 een notitie
uitgebracht door de minister van Financiën. Het politieke belang van
dit onderwerp is sindsdien verder toegenomen. De commissie voor de Rijksuitgaven
zal op dit terrein nieuwe initiatieven nemen, waar mogelijk en nodig in samenwerking
met andere betrokken commissies. Deze commissies hebben de commissie voor
de Rijksuitgaven gevraagd een cordinerende rol te vervullen bij de aanpak
van de fraudebestrijding in het algemeen, waaronder die in Europa, dat laatste
in onderlinge afstemming met de commissie Europese Zaken.De commissie heeft reeds enkele activiteiten ondernomen die gericht zijn
op een verkenning van de controleproblematiek binnen de Europese Unie, op
de knelpunten daarin, en op mogelijkheden voor oplossing daarvan. Een belangrijk
onderdeel van deze terreinverkenning was het bezoek eind maart jl. aan de
Europese Rekenkamer in Luxemburg. Inmiddels is door de staf van de commissie
naar aanleiding van dit werkbezoek een aanzet gegeven voor een plan van aanpak
voor de commissie-aktiviteiten op dit complexe werkterrein. De commissie is
in ieder geval van plan om in overleg met de regering het initiatief te nemen
tot een meer uitgewerkt actieprogramma voor de Nederlandse inbreng in discussies
en besluitvorming over controle en beheer van de EU-financiën. Naar analogie
van de Nederlandse operatie Comptabel Bestel zou gestreefd kunnen worden naar
een soortgelijke aanpak op Europees niveau. – KapitaaldienstIn het regeerakkoord is vastgelegd dat de basis wordt gelegd voor invoering
op termijn van de kapitaaldienst. Gelet op de discussie die in de afgelopen
periode over dit onderwerp door de commissie is geïnitieerd, ligt het
voor de hand dat de commissie de voorbereiding van de invoering van een dergelijk
begrotingsstelsel volgt, over de vormgeving ervan overlegt met de minister
van Financiën, en daarover verslag uitbrengt aan de Kamer. Daarbij zal
uiteraard de samenhang met de opwaardering van de staatsbalans, de vermogensaspecten
van het begrotingsbeleid en de intertemporele aspecten van het begrotingsbeleid
niet uit het oog verloren worden. Deze activiteit zal in het tweede deel van
de zittingsperiode van de Kamer meer aandacht gaan opeisen. – Staatsbalans en vermogensaspecten van het financieel
beleid van de rijksoverheidBij de financiële beschouwingen over de begroting 1995 is uitvoerig
van gedachten gewisseld over de opwaardering van de staatsbalans en het vergroten
van het inzicht in de intertemporele dimensies en vermogensaspecten van het
financieel beleid. De minister van Financiën heeft toegezegd hierover
met nadere informatie te komen, waarin ook aandacht besteed wordt aan de analyses
van Arthur Andersen & Co (congres over financiële verslaglegging).
Volgens de antwoorden op de door de commissie voor de Rijksuitgaven gestelde
vragen over de brief met betrekking tot begrotingsproces en -systematiek zal
pas in de komende Miljoenennota nader op deze onderwerpen worden ingegaan.
De commissie overweegt met behulp van haar staf zelf nader onderzoek
in te stellen op het gebied van staatsbalans en vermogensaspecten. – Begrotingsnormen en -procesDe Kamer heeft een beleidsbrief van het kabinet ontvangen over nieuwe
regels voor het begrotingsproces en de begrotingssystematiek, voortvloeiend
uit regeerakkoord en Miljoenennota 1995 (normen, procedures, regels budgetdiscipline
etc.). De commissie heeft deze brief en het algemeen overleg daarover inmiddels
als aanknopingspunt gebruikt om enkele onderwerpen aan de orde te stellen
die in de brief onvoldoende aan bod komen, zoals de functie van aanvullende
posten en de controleerbaarheid van de uitvoering van bezuinigingstaakstellingen.
Als taakverdeling tussen de commissies Financiën en Rijksuitgaven ziet
de commissie voor de vaste commissie voor Financiën primair de taak om
zich te richten op de normstelling. De commissie voor de Rijksuitgaven zal
zich richten op de controle van de handhaving van de normen (budgetdiscipline)
en het begrotingsproces. – Verzelfstandigingen/organisatie rijksdienst en
financiële beheersregelsDe organisatie van de rijksoverheid heeft veel raakvlakken met zuinig
financieel beheer, doelmatigheid en effectiviteit, invalshoeken die van oudsher
door de commissie voor de Rijksuitgaven worden benadrukt. Over de noodzaak
en de vormgeving van verzelfstandigingen en privatiseringen is de laatste
jaren veel discussie ontstaan. Mede gezien de relatie met differentiatie van
(financiële) beheersregels wil de commissie zich verdiepen in de mogelijkheden
om de inhoudelijke discussie over deze thema's verder te structureren. Ook
is er een relatie met het concept van de produktenbegroting, vanwege het grote
belang van kengetallen, prestatiegegevens en produktinformatie bij verzelfstandigingsprocessen.
Betrokkenheid van de commissie Rijksuitgaven bij de behandeling van het onlangs
verschenen regeringsstandpunt over het rapport «verantwoord verzelfstandigen»
ligt daarom voor de hand. Daarover is inmiddels een afspraak gemaakt met de
Vaste commissie voor Binnenlandse Zaken. De commissie voor de Rijksuitgaven
zal zelf in overleg met de vaste commissie Binnenlandse Zaken aanvullend onderzoek
ter hand nemen teneinde de toetsing door het parlement op verzelfstandigingsprocessen
te verbeteren. Het centraal thema in het Verslag 1994 van de Algemene Rekenkamer
over zelfstandige bestuursorganen biedt hiervoor aanknopingspunten. De staf
van de commissie zal de mogelijkheid van pilotstudies op dit gebied onderzoeken.
In afwachting van het overleg met de regering over verzelfstandigingen heeft
de commissie inmiddels besloten te wachten met het in behandeling nemen van
recent door de regering ingediende voorstellen tot het instellen van agentschappen
(een vorm van interne verzelfstandiging).Een verwant thema is manifest geworden door de gerezen problemen bij het
onderzoek van de Rekenkamer naar het functioneren van het toezicht door de
Verzekeringskamer op Vie d'Or. Het is niet uitgesloten dat in het verleden
bij verzelfstandigingen/decentralisatie in onvoldoende mate rekening is gehouden
met het waarborgen van controle- en verantwoordingseisen in het algemeen en
met de bevoegdheden van de Algemene Rekenkamer in het bijzonder. De commissie
acht het gewenst dat genventariseerd wordt in hoeverre dat daadwerkelijk het
geval is, en welke consequenties daaruit getrokken moeten worden. – Behandeling RekenkamerrapportenIn het kader van de uitbouw van de intermediaire functie van de commissie
tussen de Kamer en de Algemene Rekenkamer wil de commissie de
behandeling van Rekenkamerrapporten door de Tweede Kamer meer zin en inhoud
geven. De behandeling van de rapporten van de Rekenkamer bij de financiële
verantwoordingen van ministeries is ingebed in het proces van begrotingsonderzoek
en -behandeling. Daarin zijn redelijke waarborgen voor een goede follow-up
door het parlement opgenomen.De behandeling van de overige rapporten van de Rekenkamer behoeft verbetering.
Daartoe stelt de commissie de volgende maatregelen voor:– in beginsel wordt kort voor elke meer omvangrijke publikatie van
een Rekenkamerrapport een briefing door de Rekenkamer verzorgd;– de commissie voor de Rijksuitgaven beslist binnen een week na
het uitbrengen van een Rekenkamerrapport, waar nodig in samenspraak met de
betrokken vaste Kamercommissie, wat er met een rapport gebeurt; door een goede
communicatie met de Rekenkamer over het tijdstip van publiceren van de rapporten
kan, vooruitlopend op een eventuele mede-inhandenstelling door het Presidium
van een andere commissie, een procedurevergadering over die rapporten al een
tot twee weken voor verschijning worden aangekondigd;– in beginsel zal de commissie kiezen uit één van
de volgende mogelijkheden voor behandeling van een Rekenkamerrapport1:(1) op korte termijn (binnen twee tot drie weken) een algemeen of nota-overleg
(in beginsel zonder voorafgaande schriftelijke voorbereiding), ofwel bij zeer
belangrijke aangelegenheden direct een plenaire behandeling;(2) het sturen van een brief aan de desbetreffende minister(s), waarin
opvattingen kenbaar worden gemaakt en aangegeven wordt op welke punten actie
van de regering wordt gevraagd; beantwoording zou binnen drie weken moeten
plaatsvinden;(3) geen behandeling.– er worden in beginsel geen schriftelijke vragenrondes over Rekenkamerrapporten
gehouden, tenzij noodzakelijk ten behoeve van een te houden overleg, waarvan
de datum gefixeerd is, zodat een snelle beantwoording door het ministerie
gewaarborgd is. Denkbaar is ook dat in zo'n situatie alleen vragen aan de
Algemene Rekenkamer worden voorgelegd, ter opheldering van het uitgebrachte
rapport.Deze nieuwe aanpak vergt wel dat de Rekenkamer niet meer kort voor kerst-
of zomerreces een rapport uitbrengt, tenzij een en ander in te passen is in
een lopende procedure van behandeling binnen de Kamer. – Normen bij rechtmatigheidsonderzoekNaar aanleiding van de rapporten bij de financiële verantwoording
over 1993 heeft de commissie intensief van gedachten gewisseld met de Rekenkamer
over de normen die de Rekenkamer bij de controle hanteert. In dit gesprek
werd benadrukt dat normen op gebied van rechtmatigheid in een voortdurende
wisselwerking tussen Rekenkamer (de controleur) en Parlement (in zekere zin
de opdrachtgever) tot ontwikkeling moeten komen. Afgesproken werd dat de commissie
zich met een brief tot de Rekenkamer wendt, teneinde haar wensen met betrekking
tot de aard van de te hanteren normen op een aantal specifieke terreinen duidelijk
te maken. In die brief zal aandacht besteed worden aan:– enkele vraagstukken rond de afbakening van misbruik en oneigenlijk
gebruik;– verantwoordings- en controle-eisen bij specifieke uitkeringen
(single-information-problematiek); – normen op het punt van (belasting)ontvangsten;– de externe werking van oordelen van de Rekenkamer. – VerantwoordingsstukkenIn de loop van 1995 zal het ministerie van Financiën nadere richtlijnen
voorbereiden voor de vormgeving van de verantwoordingsstukken van de ministeries,
voortvloeiend uit de zesde wijziging van de Comptabiliteitswet. Tijdens de
behandeling van de zesde wijziging heeft minister Zalm toegezegd in het voorjaar
met een brief met nadere voorstellen te komen. De commissie voor de Rijksuitgaven
acht het van belang dat:– waar mogelijk informatie gestroomlijnd wordt;– overlap in artikelsgewijze toelichtingen bij slotwetten, rekeningen
en ontwerp-begrotingen zoveel mogelijk voorkomen wordt;– bij rekeningen zinvolle informatie wordt aangeboden over meer
algemene aspecten van het financieel beheer van departementen;– verantwoording wordt afgelegd over de verbetering van de aansturing
binnen ministeries en van uitvoeringsorganisaties op basis van produktinformatie. Bijlagen ter inzage gelegd etc.– Brief van de Algemene Rekenkamer d.d. 4 april 1995– Notitie van de staf van de commissie voor de Rijksuitgaven betreffende
evaluatie begrotingsonderzoek 1995 (N.14.95)– Notitie evaluatie staf Rijksuitgaven (N.18.95) XNoot1Als het gaat om een verslag of rapport waarin over meerdere onderwerpen
wordt gerapporteerd, zal over elk onderwerp afzonderlijk een dergelijke beslissing
genomen worden. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24160-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl