Navo helikopterproject NH-90; Verslag algemeen overleg van 25 november 2003
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25928, nr. 15

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

29-12-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

25928 nr. 15

17-12-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de staatssecretarisNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25928Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 29221Toon alle publicaties in dit dossier
Kamerdossier 26396Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 42 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 928Navo helikopterproject NH-9029 221Project Future Ground Based Air Defence System (FGBADS)26 396Vervanging pantservoertuigen M577 en YPRnr. 15VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 17 december 2003De vaste commissie voor Defensie1 heeft op
25 november 2003 overleg gevoerd met staatssecetaris Van der Knaap van Defensie
over:– de brief van de staatssecretaris van
Defensie d.d. 10 november 2003 houdende de lijst van vragen en antwoorden
over de derde jaarrapportage van het helikopterproject NH-90 (25 928,
nr. 14);– de brief van de staatssecretaris van
Defensie d.d. 3 oktober 2003 houdende de derde jaarrapportage van het project
NH-90 (25 928, nr. 13);– de brief van de staatssecretaris van
Defensie d.d. 9 januari 2003 houdende de lijst van vragen en antwoorden over
de tweede jaarrapportage van het project NH-90 (25 928, nr. 12);– de brief van de staatssecretaris van
Defensie d.d. 22 oktober 2002 houdende de tweede jaarrapportage van het project
NH-90 (25 928, nr. 11);– de brief van de staatssecretaris van
Defensie d.d. 4 november 2003 inzake de voortgang van de Frans-Nederlandse
samenwerking MALE UAV (29 200-X, nr. 50);– de brief van de staatssecretaris van
Defensie d.d. 11 november 2003 houdende de lijst van vragen en antwoorden
op de B/C-brief van het project FGBADS (29 221, nrs. 2 en 3);– de brief van de staatssecretaris van
Defensie d.d. 19 september 2003 houdende de B/C-brief van het project FGBADS
(29 221, nr. 1);– de brief van de staatssecretaris van
Defensie d.d. 7 november 2003 houdende de stand van zaken m.b.t. het project
Fennek (26 396, nr. 19);– de brief van de staatssecretaris van
Defensie d.d. 21 november 2003 houdende nadere informatie inzake het project
Fennek (26 396, nr. 21);– de brief van de staatssecretaris van
Defensie d.d. 14 november 2003 houdende de A/B/C/D-brief van het project MTADS
(29 200-X, nr. 52).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Blom (PvdA) wijst op een artikel in
het NRC Handelsblad over het Fennek-project. Centraal in deze kwestie staat
de verhouding tussen de Kamer en de staatssecretaris. Er is sprake van een
voorschot van 26 mln euro aan RDM om een productielijn op te zetten. Is dit
geld inderdaad niet aan de bouw van die lijn besteed? Zo ja, waaraan is het
wel besteed? Hoe krijgt de staatssecretaris zijn geld terug in dit geval?
Het Fennek-project kent een lange doorlooptijd, met een voorschot in maart
2001. De eerste berichten over leveringsproblemen kwamen in oktober 2003.
Waarom is Defensie zo laat van de leveringsproblemen op de hoogte gesteld?
Bij een voorschot is toch sprake van monitoring? Inmiddels is een leveringstermijn
overschreden. In het leveringscontract zijn ongetwijfeld boeteclausules opgenomen.
Gaat de staatssecretaris RDM in casu de Arbeitsgemeinschaft Fennek Gmbh ARGE
een boete opleggen? Als dat niet gebeurt, moet de vraag zijn of dat ook standaard
Defensiebeleid wordt.Bij de door RDM aan Chili geleverde tanks is inmiddels sprake van een
vordering middels twee gerechtelijke vonnissen. In hoeverre is deze kwestie
meegenomen in de eerste of de tweede overeenkomst? Bij de tweede overeenkomst
is immers wederom sprake van een nieuwe financiering. Wordt een en ander niet
simpelweg verrekend?De heer Blom wijst erop dat in het artikel in het NRC melding wordt gemaakt
van een directeur materieel die geüniformeerd onderhandelingen voert
met een financiële instelling om een lening te regelen voor de RDM. Was
de staatssecretaris hiervan op de hoogte? Zo nee, moeten er dan geen persoonlijke
consequenties getrokken worden? Zo ja, komt dit vaker voor? Wordt dit tot
het takenpakket van de betrokken ambtenaren gerekend?De nieuwe financiering kent een zekerheidsstelling door een Duitse bankinstelling.
Speelt de overheid een rol bij deze zekerheidsstelling? Zo ja, waaruit bestaat
die? De staatssecretaris ontkende eerder schriftelijk dat de werkplaats in
Leusden onderdeel zou zijn van enige transactie. In het aangehaalde krantenartikel
wordt echter een link gelegd tussen de mechanische werkplaats en het nieuwe
contract met de Duitse financier. Is er enige vorm van betrokkenheid van de
Mechanische centrale werkplaats (MCW) met deze zekerheidsstelling of een andersoortige
overeenkomst die wellicht bij de Kamer nog onbekend is? De eerste overeenkomst
heeft geleid tot problemen bij de levering van de Fennek-voertuigen. Waarom
is deze tweede afgifte van zekerheid beter dan de eerste op dit vlak?De laatste brief van de staatssecretaris over Fennek roept de nodige vragen
op. Is de staatssecretaris iets bekend dat de Kamer behoort te weten?De heer Haverkamp (CDA) vindt de laatste brief
van de staatssecretaris over Fennek een heldere brief. Toch blijven er nog
enkele onduidelijkheden over die een toelichting van de staatssecretaris verdienen.
De stelling wordt onderschreven dat pas wanneer inzicht bestaat over het aantal
voertuigen dat met vertraging geleverd wordt, er gesproken kan worden van
boetes. Toch kan niet uitgesloten worden dat boetes geheven worden wanneer
verplichtingen niet nagekomen worden. De constatering dat het opleggen van
boetes op dit moment niet zinvol is, moet dan ook aangescherpt worden. Als
er van afgezien wordt boetes op te leggen in een situatie die volgens het
contract boetes toestaat, moet de staatssecretaris de Kamer hierover van tevoren
op de hoogte stellen. Kan de staatssecretaris dit toezeggen? Meer in het algemeen
moet duidelijk zijn dat contractbepalingen bindend zijn.Inzake het voorschot laat de staatssecretaris weten dat er controle plaatsvindt
door de accountantsdienst. Die moet ook onderzoek plegen naar de solvabiliteit
van de betrokken ondernemingen. Is de staatssecretaris voornemens een dergelijk
onderzoek te laten uitvoeren? Een eventuele privatisering van
de MCW in Leusden moet als een apart project worden gezien. De Kamer moet
hierover separaat ingelicht worden, zodat er los van het Fennek-project beslist
kan worden. Deelt de staatssecretaris deze mening? De verwachting is overigens
dat de Kamer in het vervolg op adequate wijze wordt voorgelicht over de voortgang
van het Fennek-project.Voor wat betreft het MALE UAV-project steunt de heer Haverkamp de minister
inzake het tekenen van een eventueel gemeenschappelijk «memorandum of
understanding» met zijn Franse ambtsgenoot. Het project past prima in
het streven naar een hogere kwaliteit van de krijgsmacht en een meer Europese
samenwerking.Bij de voortgangsrapportage over de NH-90 (NAVO-helikopter) speelt op
de achtergrond de discussie over de aantallen en een eventuele integrale helikoptercapaciteit.
Wanneer verwacht de staatssecretaris dat de studie naar de integrale helikoptercapaciteit
gereed is? Wordt in die studie ook gekeken naar het eventueel uitbesteden
van onderhoud? Sinds de start van het project in 1991 is veel veranderd. Kan
de staatssecretaris aangeven hoe hiermee wordt omgegaan? Wordt het aantal
maritieme helikopters teruggebracht omdat er minder fregatten zijn? Moeten
die helikopters allemaal uitgerust worden met onderzeebootbestrijdingscapaciteit?
Wordt ook overwogen een aantal helikopters met apparatuur uit te rusten die
beter aansluit op de brede variëteit aan taken van de marine, bijvoorbeeld
«boarding» operaties?De heer Haverkamp wijst erop dat het MTADS-project (Multisensor Towed
Array Detection System) inhoudt dat de Apaches uitgerust worden met verbeterde
infraroodsystemen. De gecombineerde A/B/C/D-brief vraagt de Kamer akkoord
te gaan met een niet onaanzienlijke projectbegroting van 132 mln euro. Voordat
dat akkoord wordt gegeven, moet de staatssecretaris duidelijk maken wanneer
deze behoeftestelling op het ministerie bekend was. Waarom is toen geen A-brief
verstuurd? De stelling dat MTADS het enige systeem is op de markt dat voldoet
aan de eisen kan immers niet in korte tijd op waarheid worden getoetst. De
prijs valt bovendien anderhalf keer hoger uit dan de raming in het budget.
Een van de argumenten voor een snelle toestemming is de kwantiteitskorting.
Ook met een korting van 1,3 mln dollar wordt echter nog steeds het reeds begrote
bedrag betaald. Wat rechtvaardigt deze kostenstijging sinds die begroting?
Hoe wordt gegarandeerd dat Nederland dezelfde prijs betaalt als de Verenigde
Staten? Waarop wordt die prijs gebaseerd? Wordt die bij bekendmaking ook aan
de Kamer meegedeeld?Het naar voren halen van het MTADS-project betekent het naar achteren
schuiven van het project verbetering zelfbescherming gevechtshelikopter. Welke
operationele consequenties heeft dit volgens de staatssecretaris? Over welke
zelfbeschermingsmiddelen beschikt de Apachehelikopter momenteel? Een van de
doelen van de modernisering is een betere mogelijkheid tot verkenning. Bij
de begroting is veel te doen geweest over de mogelijkheden van verkenning
per Orionvliegtuig. Is de staatssecretaris bereid een integrale visie over
de verkenningsmogelijkheden binnen de NAVO in het algemeen en de Nederlandse
krijgsmacht in het bijzonder te maken? Dit moet voorkomen dat achteraf blijkt
dat deelbeslissingen anders genomen hadden moeten worden.De heer Haverkamp heeft enkele vragen over het project-FGBADS (Future
Ground Based Air Defense System). In de Prinsjesdagbrief staat dat het afstoten
van de pantserrupsvoertuigen tegen luchtdoelen, de dure PRTL's, verantwoord
is vanwege de afgenomen waarschijnlijkheid van grote luchtaanvallen op eenheden.
Recente conflicten laten zien dat de NAVO-luchtsuperioriteit overweldigend
is. De verwachting is dan ook dat het luchtruim van de vijand schoongeveegd
wordt voordat gemechaniseerde landstrijdkrachten zich op het strijdtoneel
storten. Verwacht de staatssecretaris dat er sprake zal zijn van offensieve
inzet van dergelijke eenheden zonder luchtsteun vanuit de lucht? De kwantitatieve behoefte aan Shorad-systemen (short-range air defense)
is in NAVO-verband afgenomen met 30%. Kan de staatssecretaris dit bevestigen?
Een belangrijk onderdeel van het FGBADS-programma wordt gevormd door de eventuele
raketten van Noorwegen, die eventueel betrokken worden in een deal rondom
de pantserhouwitser 2000. Hoe hard is de Noorse deal op dit moment? In hoeverre
worden alternatieven serieus genomen? Als de Kamer ja zegt tegen dit project,
moet duidelijk zijn dat daarmee alle keuzes voor de toekomst open blijven.De heer Van Beek (VVD) merkt op dat het NH-90
project voorziet in twintig helikopters, waarvan er veertien volledig uitgerust
worden met missiesystemen voor de bestrijding van onderzeeboten en oppervlakteschepen.
De vraag is of deze aantallen vaststaan, gezien de discussie over de Orions.
Zit er overigens ruimte in het contract voor een keuze of zit Defensie vast
aan deze aantallen? Graag een duidelijke visie van Defensie op de bestrijding
van onderzeeboten en oppervlakteschepen op dit vlak.Bij de onbemande vliegtuigen, zogenaamde UAV's, wordt gekozen voor een
«feasability»-studie van ruim 7,25 mln euro. Nederland participeert
voor een kwart. Hoe vrij is Defensie na ommekomst van deze studie om beslissingen
te nemen? Als de toestellen er komen, is eveneens de vraag welke ruimte Nederland
bij deze apparatuur heeft voor deelname aan crisisbeheersingsoperaties onafhankelijk
van Frankrijk. De heer Van Beek stelt zich, na eerdere ervaringen met de Sperwers,
terughoudend op bij dit project. De vraag is gerechtvaardigd of Nederland
in alle situaties moet deelnemen aan de ontwikkeling van dit soort toestellen.
Is het niet denkbaar dat op een later moment apparatuur van de plank wordt
gekocht?De heer Van Beek is van mening dat inzake FGBADS uit de stukken onvoldoende
blijkt wat de ontwikkelingen zijn omtrent de Noorse systemen. Noorwegen beschikt
reeds over een BM4CI-systeem (Battle Management Command, Control, Communications,
Computers, and Intelligence), wat de vraag oproept of Nederland niet bezig
is opnieuw het wiel uit te vinden. Als Defensie deze apparatuur nodig heeft,
kan beter gekozen worden voor samenwerking met het oog op de efficiency.Bij de beschermingsapparatuur voor de Apaches, oftewel het project-MTADS,
stelt de staatssecretaris voor de 24 overgebleven toestellen van deze uitrusting
te voorzien. Gezien de kwetsbaarheid van de machines is deze apparatuur interessant.
Er wordt ook haast gemaakt om mee te kunnen met de tweede tranche van de Amerikanen,
zodat ook een kwantiteitsvoordeel binnengehaald kan worden. In het betreffende
stuk wordt op bladzijde 9 in de ene alinea gesproken van een zelfde bedrag
in dollars en euro's. Defensie gaat uit van het maximumbedrag in de eerste
tranche. In de tweede tranche gaat het om grotere kwantiteiten, zodat via
korting en slimme financiering met goedkope dollars een ander financieel beeld
kan ontstaan. Wat is hierop het commentaar van de staatssecretaris?De heer Van Beek vindt het essentieel dat bij het Fennek-project vast
wordt gehouden aan het contract. Eerder is de vraag gesteld of de overheid
het risico loopt dat zij bij een eventuele mislukking het bedrag van 26 mln
euro kwijtraakt. De staatssecretaris heeft geantwoord dat in dat geval de
bank het risico loopt. Wat zijn precies de risico's voor de overheid bij dit
project? Levering is van groot belang. Bovendien moet vastgehouden worden
aan het contract. Als daarin boeteclausules zijn opgenomen, doet Defensie
er goed aan om daaraan vast te houden. Volgens de staatssecretaris bestaat
er geen directe relatie tussen de MCW te Leusden en het project Fennek. Kan
die relatie toegelicht worden? Neemt de staatssecretaris straks een onafhankelijke
beslissing over de werkplaats, los van het project?De heer Herben (LPF) stelt vier feitelijke
vragen. In hoeverre kan het conflict tussen Frankrijk en Nederland over heffing
van de omzetbelasting inzake het NH-90-project werken als drukmiddel
bij het al dan niet tekenen van het «memorandum of understanding»
(MOU) inzake«medium-altitude, long-endurance unmanned aerial vehicles»
(MALE UAV's)? In hoeverre wordt in het kader van het UAV-traject samengewerkt
met of lering getrokken uit de ervaringen van de Amerikanen? Kan worden aangegeven
welke compensatiemaatregelen het ministerie van Economische Zaken is overeengekomen
met Lockheed-Martin en Boeing over de MTADS voor de Apaches? Is, als de door
het Amerikaanse leger verwachte prijsreductie per systeem tegenvalt, sprake
van blijvende effecten voor het project verbetering zelfbescherming gevechtshelikopter?Antwoord van de staatssecretarisDe staatssecretaris merkt op dat bij het project-Fennek
getracht is de Kamer vanaf het begin zo goed mogelijk te informeren. Eind
2001 vond de contractondertekening plaats met ARGE, waarna een voorschot is
verstrekt van 74 mln euro. Van dat bedrag was 26 mln bestemd voor SP, met
een volledige bankgarantie van de Nederlandsche Credietverzekering Maatschappij
(NCM). Als het fout gaat, heeft de bank pech. De andere 48 mln waren bedoeld
voor Krauss-Maffei Wegmann (KMW), met een bankgarantie van de Dresden Bank.
De algemene accountantsdienst van Defensie heeft voor verstrekking van het
voorschot onderzoek uitgevoerd naar calculaties, tarieven en financieringsritme
van het project. Bij een dergelijk onderzoek wordt niet naar de financiële
positie van een leverancier gekeken. Een en ander is geheel volgens het besluit
Voorschotten 1994 van het ministerie van Financiën gebeurd.Op 2 juli 2003 vond de «roll-out» van de Fennek plaats, waarbij
reeds na enkele weken sprake bleek van problemen bij het opstarten van de
serieproductie bij SP Aerospace & Vehicle Systems. Krauss-Maffei Wegmann
heeft op 22 augustus 2003 aan RDM/SP een ultimatum gesteld om de projectfinanciering
van de Fennek rond te krijgen. Toen bleek dat het ging om financiële
problemen bij de toeleverancier van de rompen, RDM Technology BV (RDM-T),
is de Tweede Kamer per brief van 3 september geïnformeerd. Vervolgens
vond op verzoek van de Kamer op 2 oktober een vertrouwelijke, uitgebreide
briefing van de Kamer plaats over de ontstane situatie en de mogelijke gevolgen.
Na raadpleging van de Kamer is besloten de bedrijven RDM/SP nog een maand
respijt te geven om het project op de rails te zetten. Daarbij was van belang
dat de werkgelegenheid van honderden mensen op de tocht zou komen te staan.
Tevens zou het triest zijn als dit Nederlandse project alsnog in handen zou
vallen van de Duitse industrie.De staatssecretaris legt uit dat in de loop van oktober met zijn instemming
landmachtfunctionarissen, waaronder een generaal, op verzoek van een Nederlandse
bank de contracten over Fennek en pantserhouwitser 2000 hebben toegelicht
bij gesprekken tussen RDM en die bank. Van het begin af aan is er echter door
Defensie geen enkele poging gedaan om te bemiddelen. De vraag bij een eerder
notaoverleg of de staatssecretaris persoonlijk rechtstreeks contact heeft
opgenomen met de Duitse industrie over de pantserhouwitserproblematiek is
toen als «quatsch» afgedaan. Defensie heeft overigens Krauss-Maffei
Wegmann indertijd wel laten weten aan een definitieve oplossing te werken.Uit de voorlopige resultaten van de accountantsdienst naar de financiële
positie van het RDM-concern in het kader van een mogelijke privatisering van
de MCW bleek dat de NCM een deel van het Fennek-voorschot had geblokkeerd.
Het betrof een bedrag van 15 mln euro, dat vervolgens is omgezet in een eerste
hypotheek op de infrastructuur. Zo behield de NCM de gewenste zekerheid over
dit bedrag. Op 15 oktober verliep de compensatieopdracht voor de pantserhouwitser
2000. De RDM had voor die datum twee bankgaranties moeten overleggen aan Krauss-Maffei
Wegmann en RLS (Rheinmetall Landsysteme). Na overleg van de Landmacht
met Krauss-Maffei Wegmann is deze termijn verschoven naar 1 november.
Desgevraagd geeft de staatssecretaris aan dat de vraag wat er met het voorschot
is gebeurd aan de RDM voorgelegd moet worden. Het belang van Defensie is simpelweg
het verkrijgen van het product waarvoor wordt betaald. Vlak voor het verstrijken
van de gestelde tijdslimiet van 1 november kwam het bericht van de industrie
dat de financiering van het project rond was. Nadat daarover informatie was
ingewonnen, heeft de Kamer op 7 november vernomen dat het project onder de
bestaande bepalingen voortgezet kon worden.De staatssecretaris deelt mede dat over het opleggen van boetes nog niets
is beslist. Dat is niet zinvol omdat de boetes opgelegd worden per niet opgeleverd
voertuig. ARGE moet dus het komende jaar laten zien dat de nieuwe projectplanning
nauwgezet wordt uitgevoerd alvorens over boetes wordt beslist. De in het project
toegepaste prijsescalatie blijft gebaseerd op de oorspronkelijke planning.
De staatssecretaris zegt toe de Kamer nader te informeren over de omgang met
de boeteclausules. Als een bedrijf niet nakomt wat is overeengekomen, moet
een betreffende boeteclausule van toepassing zijn.Inzake de twee claims van de Staat bij RDM-T is de landsadvocaat in overleg
met de advocaat van RDM-T over de wijze waarop die claims in afwachting van
betaling door zekerheidstelling kunnen worden afgedekt. Deze zaak moet afgedaan
worden conform de uitspraak van de rechter. Het overeind houden van de Fennek
moet overigens goed gescheiden worden van de levering van tanks aan Chili
en de pantserhouwitser. Meer in het algemeen zal duidelijk zijn dat de staatssecretaris
geen informatie heeft achtergehouden voor de Kamer.De staatssecretaris merkt op dat het verlenen van een voorschot bij projecten
niet ongebruikelijk is. Het overheidsbeleid ter zake staat vast in het Besluit
verlening voorschotten uit 1994 van het ministerie van Financiën. Dit
voorschot wordt meegenomen in de onderhandelingen met de leverancier en wordt
verrekend in de stuksprijs of de rentevergoeding. Het voordeel voor de leverancier
is dat die het opstarten van de productielijn niet hoeft te financieren. De
voorfinanciering wordt afgedekt door een bankgarantie, zodat het voor de overheid
niet noodzakelijk is in te grijpen bij de detailbesteding van het voorschot
en om zich te mengen in interne bedrijfsvoering.De gesuggereerde en vermeende vermenging van de mechanische werkplaats
met onder meer de Fennek, de pantserhouwitser en andere onderdelen van RDM
irriteert de staatssecretaris in grote mate. Bij het CDV-project (competitieve
dienstverlening), het uitbesteden van het hoger mechanisch onderhoud van de
landmacht, is keer op keer gesteld dat Defensie niet afhankelijk wil zijn
van een monopolist of een meerderheidsbelang bij samenwerking. Bij een conglomeraat
van bedrijven worden de risico's juist verspreid over de verschillende ondernemingen.
Bij de nieuwe externe financiering van het Fennek-project is geen link gelegd
met het project CDV hoger onderhoud KL. Als geen verandering optreedt, zal
het CDV-project stoppen en blijft MCW een onderdeel van de landmacht. In dat
geval zal de Kamer plannen voor een reorganisatie ontvangen.Desgevraagd geeft de staatssecretaris te kennen dat de productielijn voor
de Fennek gereed is. Er staan onderdelen voor de productielijn bij SP in Geldrop,
evenals een lasrobot om de romp te lassen. Het wachten is op enkele items
die reeds zijn besteld. In zijn totaal is sprake van een vertraging van een
half jaar. In Duitsland staat de assemblagelijn voor de Duitsers. In Geldrop
wordt het voertuig geassembleerd. RDM levert toe aan SP, de partner in ARGE.Desgevraagd geeft de staatssecretaris eveneens te kennen dat de solvabiliteit
van RDM voor het einde van het jaar duidelijk is bij afronding van het accountantsonderzoek
in het kader van een eventuele overname van MCW. Vervolgens gaat de staatssecretaris in op het project MALE UAV. Het is
belangrijk dat Europa probeert eigenstandig ontwikkeltrajecten te doorlopen,
zodat men niet geheel afhankelijk is van de Amerikanen. Gelet op de voorgeschiedenis
met de Sperwer is er echter sprake van het nodige wantrouwen. De «feasability»-studie
moet uitwijzen hoe groot de kans is op eigenstandige ontwikkeling. Gelijktijdig
worden de ontwikkelingen in Amerika nauwlettend in de gaten gehouden. Na afronding
van deze fase heeft Defensie de handen volledig vrij om eventueel zaken te
doen met een andere fabrikant.Bij de NH-90 ziet de staatssecretaris als belangrijkste vraag die naar
de vrijheid om de behoefte in de toekomst aan te passen. Hoe minder fregatten,
hoe minder behoefte immers aan maritieme helikopters. Op dit moment vindt
een studie plaats naar de behoefte aan transporthelikopters, inclusief de
maritieme helikopter, waarbij rekening wordt gehouden met het grote tekort
in Europa op dit vlak. Deze studie is waarschijnlijk medio april afgerond.
De staatssecretaris zal de Kamer de resultaten van deze studie doen toekomen,
zodat het mogelijk is daarover in mei met de Kamer te discussiëren. Dan
zal de behoefte blijken aan transporthelikopters voor de toekomst. De Lynxhelicopter
wordt vervangen door de NH-90, zodat dit type met de Cougar en de Chinook
overblijft. Het wordt niet uitgesloten dat de keuze valt op standaardisering.
Voor de maritieme variant is een contract afgesloten. De ruimte daarbij is
een kwestie van onderhandelen met de fabrikant, wat overigens ook een onderdeel
van de studie vormt. Voorgesteld wordt om op basis van de onderzoeksresultaten
het debat met de Kamer aan te gaan. De verkenningscapaciteiten van de Orion
en van een helikopter zijn overigens verschillende grootheden. Een vliegtuig
kan lang en hoog boven een gebied hangen, waar een helikopter kortstondig
in de lucht hangt bij een veel kleinere scope.Het idee om het geschil over heffing van omzetbelasting als drukmiddel
te gebruiken is een goede suggestie. Het gaat sowieso om een moment waarop
indringend gesproken kan worden. Overigens hebben ook de andere bij de fabricage
van de NH-90 betrokken landen een vergelijkbaar probleem met Frankrijk. De
staatssecretaris zal de minister adviseren dit punt dan ook zeker mee te nemen.Bij MTADS is uitgegaan van een gelijke wisselkoers voor euro en dollar,
zodat een hoge koers van de euro voordelig is voor Defensie. In de huidige
situatie is dat financieel aantrekkelijk. De eerste prioriteit bij de Apache
ligt bij het zelfbeschermingssysteem, dat nog in ontwikkeling is in de Verenigde
Staten. Vandaar dat het oog is gevallen op infraroodmogelijkheden, oftewel
MTADS, zodat in de Apache voor een groter gebied zicht bestaat op de omgeving.
In de begroting bestaat ruimte voor verbetering van het infraroodsysteem.
Daarvoor is gekozen, in aansluiting met een contract dat de Amerikanen binnenkort
afsluiten voor een tweede fase. Dat zal Defensie voordeel opleveren aangezien
er sprake is van een kwantumkorting. De onderhandelingen worden gevoerd door
de Amerikanen, waarna het contract en de prijzen ook van toepassing zijn op
Nederland. Het is in het belang van de verbetering van de zelfbescherming
voor het personeel in een Apache om zo snel mogelijk hierbij aan te sluiten.
Vandaar dat sprake is van een A, B, C en D-brief.De FGBADS is een luchtafweersysteem. Het doel van een dergelijk systeem
is om het luchtruim vrij te maken, waarbij het niet alleen om (jacht)vliegtuigen
gaat, maar ook om helikopters of UAV's. Bestaande systemen zijn de Patriot,
Shorad, Stinger en de PRTL's voor respectievelijk grote afstanden, de korte
afstand en de zeer korte afstand. Het te bereiken doel is een systeem dat
alle «kringen» dekt. De Kamer wordt toestemming gevraagd voor
doorgang bij een keuze voor radarsystemen voor de luchtbeeldopbouw, een datacommunicatienetwerk
en een command en controlmodule. Alle bedrijven, ook Nederlandse, kunnen op
dit command en controlsysteem intekenen. In de volgende brief, de D-brief,
wordt aangegeven op welk command en control-systeem de keuze is
gevallen. Het Noorse command en controlsysteem is te verouderd voor de Nederlandse
behoefte. Met name over het wapensysteem wordt getracht een afspraak te maken
waarbij Defensie een aantal pantserhouwitsers achter de hand houdt. Dat wapensysteem
moet aansluiten op het communicatiesysteem.Nadere gedachtewisselingDe heer Blom (PvdA) is de staatssecretaris
dankbaar voor zijn duidelijke uitlatingen over het lot van de mechanische
werkplaats. Het is verheugend dat er geen link ligt tussen RDM en de MCW te
Leusden. Wellicht komt de staatssecretaris op korte termijn met andere plannen?Het is onbevredigend dat Defensie een voorschot verleent voor het opzetten
van een productielijn om vervolgens niet te controleren of het geld ook daarvoor
wordt aangewend. Alleen Defensie verstrekt financiële zekerheden op deze
wijze. Het nieuwe financieringsbedrag, verstrekt door een Duitse bank, bedraagt
25 mln euro. Dat lijkt veel op het voorschot van Defensie van 26 mln. Wat
zijn overigens de condities van de nieuwe financiering? Het valt te prijzen
dat de staatssecretaris het tot zijn verantwoordelijkheid rekent dat het goed
gaat komen met de Fennek. Wellicht kan Defensie elke maand een ambtenaar van
het departement een kijkje laten nemen bij de productielijn. Blijft de vraag
of de deadline van de garantiestelling is opgerekt door interventie van Defensieambtenaren.
Dan is er immers weldegelijk sprake van bemiddeling.De heer Blom wijst er tot slot op dat een vertrouwelijk overleg niet betekent
dat de Kamer de verantwoordelijkheid van de staatssecretaris overneemt.De heer Haverkamp (CDA) bedankt de staatssecretaris
voor de verschafte duidelijkheid over Fennek, MCW, boetes en solvabiliteit,
NH-90 en onderhoud. De studie naar transportcapaciteit, inclusief andere functionaliteiten,
wordt met belangstelling tegemoet gezien. Als Defensie de prijs van MTADS
weet, moet dat ook aan de Kamer gemeld worden. Daarbij moet inzichtelijk worden
gemaakt welke gevolgen er eventueel zijn voor het project zelfbescherming.De vraag over de operationele inzet van de Apaches wordt herhaald. Wat
is bekend over de extra capaciteit voor de Shorad's in NAVO-verband? Wat kan
gezegd worden over de offensieve inzet van de gemechaniseerde eenheden van
de landmacht zonder luchtsteun vanuit de lucht? De recente geschiedenis laat
immers geen tegenstander zien die beschikt over vliegtuigen en geavanceerde
apparatuur.Bij de FGBADS is onduidelijk of het mandaat bij de Kamer blijft of overgaat
naar de BLS (Bevelhebber der landstrijdkrachten). Als de Kamer een D-brief
mocht ontvangen, heeft de heer Haverkamp begrip voor het BMC4I-systeem dat
past in concept van Network Centric Warfare. Verbazend is echter dat pas in
de tweede fase wordt gecombineerd met de Patriots. Nu de discussie over de
Noorse raketten op de achtergrond raakt, is het van belang na te denken over
de eerste fase en een aaneenschakeling van Stingers op platforms, Patriots
en de extra NAVO-capaciteit op Shorad-systemen. Wellicht kan in de D-brief
ook aan deze keuze een prijskaartje worden gehangen.De heer Van Beek (VVD) is erkentelijk voor
de duidelijkheid over de mechanische werkplaats. Meer in het algemeen staat
het criterium centraal van levering van de Fenneks. De status van de productielijn
is onduidelijk. Belangrijker is echter wanneer de eerste en de laatste Fennek
geleverd wordt, zodat eventuele boetes te berekenen zijn en verrekend kunnen
worden in de facturen. Verwacht de staatssecretaris inderdaad dat er geleverd
gaat worden? De Kamer kan niet direct controleren wat de kwaliteit is van het Noorse
communicatiesysteem. In Noorwegen is men echter eveneens bezig met een tweede
generatie en een BMC4I-systeem. De komende periode moet de staatssecretaris
dan ook benutten door goed rond te kijken. Alles wat met synergie, samenwerking
en stroomlijning van procedures verdiend kan worden is immers meegenomen.
Series zijn van grote invloed op de kostprijs.De heer Herben (LPF) denkt dat in het kader
van de «triple air defense» de Patriot taken van het Noorse NASAM-wapensysteem
(Norwegian Adapted Surface To Air Missile) kan vervullen. Het Noorse systeem
is echter goedkoper dan een Patriot en kan bovendien via een ruil verworven
worden. Als gestandaardiseerd wordt op de Patriot bestaat er wellicht geen
behoefte aan het complete command, control and intelligence-systeem. Kan op
deze kostenafweging nader worden ingegaan? Is dit de meest doelmatige oplossing?De staatssecretaris heeft niet de indruk willen
wekken dat de Kamer met het vertrouwelijk overleg zijn verantwoordelijkheid
overneemt.De Fennek is keihard nodig. Defensie is dan ook alert op het project.
Het is van belang dat de vertraging wordt ingelopen en dat de productielijn
zo snel mogelijk op gang komt. De staatssecretaris herhaalt de toezegging
dat de Kamer op de hoogte wordt gesteld van de boeteclausules in het contract
en het moment waarop die boetes opgelegd worden.De staatssecretaris herhaalt tevens dat er geen sprake is geweest van
bemiddeling. Op verzoek van de bank is slechts toegelicht in hoeverre de krijgsmacht
een consistente lijn voert ten aanzien van het aantal Fenneks. De bank wilde
graag weten of de bezuinigingen de Fennek ongemoeid zouden laten. Wel is door
Defensie overlegd met Krauss-Maffei Wegmann om een maand respijt te krijgen.De heer Timmermans (PvdA) wijst erop dat bij
een eerder overleg is gevraagd of de staatssecretaris persoonlijk contact
heeft gezocht met Krauss-Maffei Wegmann om de termijn van 15 oktober op te
rekken ten behoeve van RDM. Het ware chique geweest als toen was meegedeeld
dat weliswaar niet de staatssecretaris, maar wel mensen van het ministerie
bezig waren om de termijn op te rekken.De staatssecretaris merkt op dat het ontbreken
van een optimale zelfbescherming van de Apaches geen beperking oplegt in de
operationele activiteiten. Het pakket om de reeds aanwezige bescherming te
verbeteren is nog in ontwikkeling bij de Amerikanen.De Patriot is een vrij statisch middel en kan niet ingezet worden voor
bescherming in het veld van een bataljon of een compagnie. De investering
richt zich dan ook op een goed command en controlsysteem. Daarbij kan aansluiting
gevonden worden bij reeds bestaande systemen in Duitsland en Spanje. De Kamer
wordt gevraagd akkoord te gaan met de eerste fase. Over de volledige operationele
capaciteit, de tweede fase, zal de Kamer een D-brief ontvangen. Daarbij zal
getracht worden om zo goed mogelijk aan te sluiten bij andere projecten en
via slimme deals tot een besparing te komen.De heer Blom (PvdA) wijst erop dat een beslissing
over het communicatiesysteem niet los gezien kan worden van een beslissing
over het wapensysteem.De heer Haverkamp (CDA) wil ook over de eerste
fase een D-brief. Het is immers van groot belang dat er een systeem komt waarmee
ook integratie met de Patriots kan plaatsvinden. Dat zit niet in de eerste
fase. De tweede fase voorziet vanaf 2006 in een vergroting van de op
dat moment aanwezige BMC4I-middelen, waarbij tevens de aansluiting
op de command and controlelementen van de Patriot wordt verwezenlijkt. Het
zou spijtig zijn als pas in fase twee met deze integratie rekening wordt gehouden.
Er moet een systeem komen, wellicht voor twee bataljons, waaronder de Shorad's
van de Duitser of de Noren en de Patriots kunnen hangen. Die nieuwe behoeftestelling
wordt echter niet gedekt door de brief. Als het project eenmaal werkt, kan
het eventueel uitgebreid worden naar brigadeniveau.De staatssecretaris legt uit dat sprake is
van een geïntegreerd communicatiesysteem met verbinding met de Patriots.
In de eerste fase gaat het om communicatie tussen twee systemen via links.
In fase twee is het doel één, volledig geïntegreerd systeem
met communicatie in één actie. De angst voor een situatie dat
er geen communicatie mogelijk is, is dus ongegrond. Wel neemt de communicatie
in de huidige situatie enkele seconden meer in beslag. De staatssecretaris
neemt de operationele verantwoordelijkheid voor dit tijdsverschil op zich
en verzekert dat dit geen gevolg heeft voor de inzet met andere krijgsmachten.
De internationale component zal een nadrukkelijk onderdeel zijn van de D-brief
over fase 2, zodat de Kamer de efficiëntie kan toetsen.De heer Haverkamp (CDA) maakt hieruit op dat
fase twee gebruikt wordt om te voldoen aan de internationale standaarden.
Bij afsluiting van fase een is dus nog steeds sprake van vertraagde koppeling
met de Patriots en is niet voldaan aan de internationale standaarden.De staatssecretaris verwijst opnieuw naar
de toets op efficiëntie voor de internationale component, ook in de zin
van aansluiting op systemen.De heer Herben (LPF) merkt op dat er onduidelijkheid
blijft bestaan en vraagt om de Kamer binnen een week een brief te sturen over
het stappenplan. Vervolgens kan in een procedurevergadering tot een beslissing
gekomen worden.De staatssecretaris zegt toe deze brief, waarin
ingegaan wordt op de eerste en tweede fase van het project, de Kamer te doen
toekomen.De voorzitter stelt vast dat de Kamer instemt
met de ingeslagen weg bij het project NH-90 en de Fennek. De staatssecretaris
heeft daarnaast een brief toegezegd met een toelichting op de boeteclausules
en een brief over het stappenplan bij het project-FGBADS.De voorzitter van de vaste commissie voor Defensie,AlbayrakDe adjunct-griffier van de vaste commissie voor Defensie,KokXNoot1Samenstelling:Leden: Klaas de Vries (PvdA), Bakker (D66), Koenders (PvdA), Van Beek
(VVD), Karimi (GroenLinks), Timmermans (PvdA), Van Bommel (SP), Vendrik (GroenLinks),
Albayrak (PvdA), voorzitter, Wilders (VVD), Balemans (VVD), Van Baalen (VVD),
Snijder-Hazelhoff (VVD), Van Winsen (CDA), Van den Brink (LPF), Mastwijk (CDA),
Herben (LPF), ondervoorzitter, Kortenhorst (CDA), Huizinga-Heringa (ChristenUnie),
Van Velzen (SP), Algra (CDA), Haverkamp (CDA), Aasted Madsen-van Stiphout
(CDA), Straub (PvdA), Blom (PvdA), Eijsink (PvdA), Brinkel (CDA).Plv. leden: Van Dam (PvdA), Lambrechts (D66), Waalkens (PvdA), Cornielje
(VVD), Halsema (GroenLinks), Fierens (PvdA), De Ruiter (SP), Van den Brand
(GroenLinks), Adelmund (PvdA), Hofstra (VVD), Van Miltenburg (VVD), Visser
(VVD), Oplaat (VVD), De Haan (CDA), Nawijn (LPF), Smilde (CDA), Hermans (LPF),
Bruls (CDA), Van der Staaij (SGP), De Wit (SP), Jan de Vries (CDA), Ormel
(CDA), Ferrier (CDA), Van Heemst (PvdA), Tichelaar (PvdA), Noorman-den Uyl
(PvdA), Van Dijk (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25928-15.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl