Kansspelen; Brief minister over onder meer belspellen en de gedragscode
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST138333
 2009-2010
 
 24 557
 Kansspelen
 
 
 
 
 Nr. 
 104
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 2 december 2009
 
 Tijdens de behandeling van de Justitie-begroting op 5 november 2009
(Handelingen der Kamer II, vergaderjaar 2009–2010, nr. 21) heb ik toegezegd
de Tweede Kamer te informeren over de getroffen schikking in de belspellenzaak,
in samenhang met de vragen over belspellen van publieke en commerciële
omroepen. Hierbij doe ik deze toezegging gestand.
 
 Achtereenvolgens ga ik in deze brief in op:
 • de inwerkingtreding van de Gedragscode promotionele kansspelen,
 • belspellen en de gedragscode,
 • de aangifte tegen vier bedrijven die de code overtraden,
 • de transactie,
 • de ontneming van de winst,
 • de voorgenomen aanpassing van de gedragscode.
 Voorgeschiedenis Gedragscode promotionele kansspelen
 Volgens de Wet op de kansspelen (hierna: Wok) is het verboden om kansspelen
aan te bieden tenzij daarvoor een vergunning is verleend. Dit verbod geldt
ook voor zogenaamde promotionele kansspelen. Omdat sinds eind jaren negentig
sprake was van wildgroei van dit soort kansspelen en om tegemoet te komen
aan de behoefte van bedrijfsleven en consumenten aan dergelijke promotionele
kansspelen is de gedragscode ontwikkeld. Het uitgangspunt hierbij is dat promotionele
kanspelen verboden blijven, tenzij zij voldoen aan bepaalde voorwaarden. Deze
voorwaarden staan in de Gedragscode promotionele kansspelen. De code is op
1 januari 2006 in werking getreden.
 
 Promotionele kansspelen dienen uitsluitend ter promotie van een product,
dienst of organisatie en mogen alleen worden aangeboden als voldaan wordt
aan de in de gedragscode gestelde voorwaarden. Deze voorwaarden:
 • stellen onder andere grenzen aan de hoogte van de communicatiekosten, 
 • bepalen dat er geen sprake mag zijn van inleg,
 • beogen misleiding van het publiek tegen te gaan.
 Belspellen en de gedragscode
 Het regime voor promotionele kansspelen is slechts van toepassing op die
kansspelen die een promotioneel karakter hebben.
Kansspelen die een promotioneel karakter ontberen, vallen immers onder de
Wok en mogen, zonder vergunning, niet worden aangeboden. Bij de eerdergenoemde
belspellen, is vaak onduidelijk of er een product, dienst of organisatie wordt
gepromoot. Voor zover belspellen wel een – duidelijk waarneembaar –
promotioneel karakter hebben, geldt dat deze alleen mogen worden aangeboden
als wordt voldaan aan alle voorwaarden uit de Gedragscode promotionele kansspelen.
In dat verband wijs ik nog eens expliciet op de voorwaarde dat een aanbieder van een promotioneel kansspel uitsluitend communicatiekosten
in rekening mag brengen. Het gaat hierbij om de werkelijke communicatiekosten,
met een bovengrens van 60 eurocent. Communicatiekostenkosten hoger dan 60
eurocent per deelname óf kosten die niet onder de definitie van communicatiekosten
vallen, worden beschouwd als inleg. Daarmee valt het promotionele kansspel
buiten de werking van de gedragscode en is het op basis van de Wok verboden
dit spel zonder vergunning aan te bieden.
 Aangifte
 In 2007 heb ik aangifte gedaan tegen enkele commerciële omroepen
en omroep-productiebedrijven, omdat zij zogenaamde «belspellen»
hadden geproduceerd of uitgezonden die in strijd waren met de Wet op de kansspelen.
Juist vanwege de grootschaligheid en bedrijfsmatigheid waarmee deze bedrijven
de belspellen organiseerden, heb ik besloten aangifte te doen tegen deze bedrijven.
In deze overweging is geen onderscheid gemaakt tussen commerciële of
publieke omroepen.
 
 Naar aanleiding van mijn aangifte heeft het FIOD-ECD onder leiding van
het Functioneel Parket een strafrechtelijk onderzoek gedaan naar de belspellen
op de televisie. In dit onderzoek zijn vier bedrijven als verdachten aangemerkt.
In dat onderzoek stond de vraag centraal hoe deze belspellen zich verhouden
tot de Wok en de Gedragscode promotionele kansspelen.
 Transactie
 Na een intensief en langdurig onderzoek is het Functioneel Parket uiteindelijk
met elk van deze bedrijven een transactie overeengekomen van 80 000 euro.
Omdat het hier om een transactie hoger dan 50 000 euro gaat is de beslissing
om de een transactie aan te bieden op verschillende manieren getoetst en uiteindelijk
aan mij voorgelegd. Met de schikking is een langlopend strafproces voorkomen, én
is een duidelijk signaal gegeven aan andere partijen die overwegen dergelijke
belspellen te organiseren en daarmee de Wet op de kansspelen te overtreden.
 Ontneming winst
 Naast deze transactie heeft het Bureau Ontnemingswetgeving Openbaar Ministerie
(BOOM) onderzoek gedaan naar de behaalde winst uit de belspellen. Om een ontnemingsprocedure
te voorkomen, betalen de bedrijven bij elkaar ruim 23 miljoen euro aan de
Staat.
 
 Dit ontnemingsbedrag is het resultaat van een schatting naar de behaalde
winst. De vraag of een overeengekomen bedrag gelijk is aan de winst (wederrechtelijk
verkregen voordeel), is daarom moeilijk te beantwoorden. Uitgangspunt is echter
altijd dat het bedrag in verhouding staat tot het bewezen verklaarde strafbare
feit of het feit waarover is geschikt. Het bedrag moet een reële afspiegeling
zijn van het wederrechtelijk verkregen voordeel zoals dat door het BOOM is
onderzocht. Het Openbaar Ministerie vindt, en ik sluit mij bij dat oordeel
aan, dat in de belspellenzaak sprake is van een reëel ontnemingsbedrag
waardoor een langdurige ontnemingsprocedure kon worden voorkomen.
 Voorgenomen aanpassing Gedragscode
 Momenteel wordt gewerkt aan een aanpassing van de Gedragscode promotionele
kansspelen, op basis van de evaluatie van de Gedragscode promotionele kansspelen
die ik op 22 april 2008 aan de Kamer heb
gezonden. De opstellers van het rapport adviseren de Gedragscode op de volgende
punten aan te passen:
 • reduceer de communicatiekosten die organisatoren van promotionele
kansspelen in rekening mogen brengen tot het nultarief;
 • verduidelijk de eis van het promotionele karakter, in die zin dat
radio- en tv-zenders en uitgevers van dag- en weekbladen alleen promotionele
kansspelen mogen aanbieden ter promotie van het programma of het blad waarin
ze worden uitgezonden of gepubliceerd;
 • schrap het onderscheid tussen grote en kleine promotionele kansspelen,
om onduidelijkheid over het regime waaronder een promotioneel kansspel valt
weg te nemen.
 
 In mijn brief van 24 september 2009
heb ik u meegedeeld dat ik zolang het strafrechtelijk onderzoek liep niet
kon overgaan tot aanpassing van de code. Nu er is geschikt, ben ik dan ook
voornemens de Gedragscode promotionele kansspelen op korte termijn conform
de suggesties in het evaluatierapport aan te passen. Ik zal u over de precieze
uitwerking nog informeren.
 
 Tot het moment dat deze wijzigingen zijn doorgevoerd, blijft de huidige
Gedragscode van kracht en geldt op basis daarvan het volgende. Als aanbieders
van belspellen of andere kansspelen niet voldoen aan een van de voorwaarden
gesteld in de Gedragscode promotionele kansspelen, overtreden zij de gedragscode
en zal ik hiertegen actie ondernemen.
 
 De minister van Justitie,
 E. M. H. Hirsch Ballin 
 
 
 
 
 Dit uitgangspunt is terug te vinden in het vierde lid van de preambule
van de Gedragscode, waarin bepaald is dat promotionele kansspelen uitsluitend
ter promotie van een product, dienst of organisatie mogen dienen en niet als
een zelfstandige activiteit mogen worden aangeboden.
 
 
 Gedragscode promotionele kansspelen artikel 3, eerste lid.
 
 
 Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 24 557, nr. 90.
 
 
 Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 24 557, nr. 101.