Gehandicaptenbeleid; Verslag schriftelijk overleg inzake COTG-onderzoek naar de financiële problematiek in de gehandicaptenzorg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24170, nr. 56

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

11-07-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

24170 nr. 56

26-06-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamKamervragen financiële problemen instellingen
gehandicaptenzorgVragen PvdA-fractie12, 7 en 34345678 en 29Vragen CDA-fractie910, 11 en 221213 en 3714, 19, 20, 38 en 39151617181920212223Vragen D66-fractie242526Vragen SP-fractie27 en 282930313233343536Vragen SGP-fractie37383940
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24170Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 58 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 170Gehandicaptenbeleidnr. 56VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEGVastgesteld 26 juni 2000In de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport1 hebben onderstaande fracties gemeend een aantal vragen ter beantwoording
voor te moeten leggen aan de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport over de brief van de bewindsvrouwe van 1 maart 2000 inzake het COTG-onderzoek
naar de financiële problematiek in de gehandicaptenzorg (VWS-00-299).Deze vragen zijn met de door de staatssecretaris bij brief van 26 juni
2000 toegezonden antwoorden hieronder afgedrukt.De voorzitter van de commissie,EssersDe griffier van de commissie,Teunissen Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 26 juni 2000Hierbij doe ik u de antwoorden toekomen op de vragen van de leden van
de Vaste Commissie voor VWS over het CTG-onderzoek naar de financiële
problematiek in de gehandicaptenzorgBij brief van 8 mei 2000, kenmerk DBO-CB-U-2061695 deelde ik u mede dat
de vragen, naar verwachting eind mei of begin juni konden worden beantwoord.
Reden voor de vertraging in de beantwoording was het nog niet beschikbaar
zijn van de uitkomsten van een in opdracht van de VGN uit te voeren onderzoek
naar de financiële situatie van instellingen in de gehandicaptenzorg.
Naar verwachting zou dit rapport in de tweede helft van mei verschijnen. Thans
blijkt dat de uitkomsten van dit onderzoek pas na 1 juli 2000 zijn te verwachten.In de bijgevoegde antwoorden konden de uitkomsten daarom niet worden meegenomen.
Wel zijn enkele kwantitatieve gegevens uit het tussenrapport verwerkt.De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,A. M. Vliegenthart Kamervragen financiële problemen instellingen
gehandicaptenzorgVragen PvdA-fractie1In 1999 hebben vijf instellingen hun financiële
problemen voorgelegd aan het COTG waarvan vier in aanmerking kwamen voor financiële
ondersteuning. Zijn met de in de bijlage genoemde bedragen voor steunverlening
de financiële problemen opgelost?Bestaat bij de vijf het vooruitzicht dat het jaar 2000
zal kunnen worden afgesloten met een sluitend of positief exploitatieresultaat?Met de bedragen voor steunverlening zijn de financiële problemen
voor de instellingen niet direct opgelost. De aanvullende financiële
middelen komen in termijnen beschikbaar en bij elke termijn wordt bezien of
de instelling aan de gestelde voorwaarden heeft voldaan. Gedurende een aantal
jaren is men dus gebonden aan een meestal ingrijpende financiële sanering.
In die periode dient de exploitatie sluitend te zijn en wordt van de instelling
bovendien een eigen bijdrage verwacht bij het wegwerken van het negatieve
vermogen.De vijf instellingen hebben voor 2000 aan moeten tonen dat er sprake is
van een sluitende begroting, dat wil zeggen dat de exploitatiekosten blijven
binnen het beschikbare budget.Dit is een expliciete voorwaarde voor ondersteuning.2, 7 en 34Hoeveel instellingen hebben in voorgaande jaren het
COTG verzocht om financiële steun? Om welke bedragen ging het?Kunt u aangeven (bijvoorbeeld aantal instellingen en
de periode) wat de zinsnede «in toenemende mate» en «de
laatste tijd» betekent? (Bijlage signalement financiële problemen
gehandicaptenzorg COTG)Hoeveel verzoeken om budgetverhoging zijn gedaan door
instellingen?Volgens het CTG biedt het vangnet van regelgeving een
zekere vorm van garantie en maakt dit dat het risico van deconfitures uitermate
gering is. De CTG spreekt over een gemiddeld aantal casus van vijf à
tien per jaar op enkele duizenden organen voor gezondheidszorginstellingen,
enkele promilles per jaar. Het gaat nu om vijf instellingen op de 167, dus
3%. Geeft dit, gelegd naast het feit dat meerdere instellingen dezelfde problemen
signaleren, niet aan dat er structureel iets mis is? (CTG, Nieuwsbrief, blz.
2).Dat er «de laatste tijd» en «in toenemende mate»
sprake is van instellingen in financiële problemen was de indruk die
bestond bij de deelnemers aan het bestuurlijk overleg tussen het CTG en het
ministerie van 30 november 1999. Op basis daarvan is het CTG verzocht de bestaande
casuïstiek te onderzoeken.In de periode 1996–2000 hebben 7 instellingen in de intramurale
gehandicaptenzorg een verzoek ingediend voor financiële ondersteuning.
Het ging daarbij om een aangevraagd bedrag van f 20,32 mln, waarvan f 18,65
mln werd toegekend. Van de genoemde 7 instellingen ontvangen er vier in 2000
nog financiële ondersteuning in het kader van een meerjarentraject dat
in of vóór 2000 gestart is.Het feit dat de financiële problematiek van de 7 instellingen over
een viertal jaren gespreid is dient in de beoordeling te worden betrokken.
Op basis van uitsluitend deze informatie kan ik dan ook niet de conclusie
delen dat er iets structureel mis zou zijn. Wel waren deze gegevens aanleiding
hier verder naar te kijken. 3Is het waar dat 75 intramurale instellingen in de gehandicaptensector
het boekjaar 1998 afsloten met een exploitatieverlies? Zo nee, hoeveel gehandicapteninstellingen
(intra- dan wel semimuraal) zullen afsluiten met een negatief exploitatieresultaat?De eerste resultaten van een onderzoek verricht in opdracht van de Vereniging
Gehandicaptenzorg Nederland laten zien dat er in 1998 bij 75 van de 148 intramurale
instellingen (51%) in de gehandicaptensector sprake is van een negatief exploitatieresultaat.
Van deze 75 waren er 23 (16% van de 148 instellingen) met een structureel
negatief exploitatieresultaat dat wil zeggen drie achtereenvolgende jaren
(1996 t/m 1998) met een negatief resultaat. Het onderzoek betreft een analyse
van de financiële gegevens die door Prismant in opdracht van de VGN jaarlijks
bij de instellingen worden verzameld. De ontwikkeling van het niet-vreemd
vermogen is in dit onderzoek niet meegenomen.De jaarlijkse enquête van het CTG naar de exploitatieresultaten
registreerde in 1998 61 algemene zwakzinnigeninrichtingen en instellingen
voor licht verstandelijk gehandicapten met een negatief exploitatieresultaat.
De respons op deze enquête bedroeg 72% hetgeen waarschijnlijk het verschil
verklaart met de uitkomsten van de VGN. Bij de zintuiglijk gehandicapten waren
er volgens de CTG-enquête 6 instellingen met een negatief exploitatieresultaat
in 1998 en bij de semi-murale stichtingen 47.Volgens de enquête exploitatieresultaten 1998 was de ontwikkeling
van het niet-vreemd vermogen (incl. reserve aanvaardbare kosten) over de jaren
1996 t/m 1998 in de gehandicaptenzorg als volgt: mln. resp. % van aanvaardbare kosten199619971998Niet-vreemd
vermogen (incl. RAK)   Zwakzinnigeninrichtingen350,3 (13,1%)341,3 (12,3%)316,5 (10,8%) Instellingen
voor zintuiglijk gehandicapten32,1 (23,5%)30,2 (20,9%)28 (18,9%) Dagverblijven en gezinsvervangende tehuizen253,2 (21,7%)268,8 (21,9%)283,9 (21,8%)4Indien een betekenisvol aantal instellingen negatieve
exploitatieresultaten boekt en/of het aantal groeit structureel, is dat volgens
u een aanwijzing dat de budgettering te krap is?Indien het aantal instellingen met negatieve exploitatieresultaten toeneemt
kan de budgettering te krap zijn. Dit behoeft echter niet automatisch zo te
zijn. Bedacht dient te worden dat het exploitatieresultaat tot op zekere hoogte
een door de instelling beïnvloedbare factor is. Nader onderzoek zal nodig
zijn om te achterhalen wat de oorzaken zijn van de negatieve exploitatieresultaten.
Bij een dergelijk onderzoek zouden ook vergelijkbare instellingen moeten worden
betrokken die wel in staat zijn gedurende lange tijd een positief exploitatieresultaat
tot stand te brengen.5In incidentele gevallen is uit signalen en daaropvolgende
rapportages van de Inspectie voor de Volksgezondheid gebleken dat de kwaliteit
van de zorg in intramurale instellingen ernstig in gevaar is gekomen. Bij
die incidentele signalen was tevens sprake van financiële problemen.
Kunt u aangeven of en hoe de Inspectie de controle op kwaliteit van de zorg
bij gehandicapteninstellingen systematisch volgt en beoordeelt? Is er ruimte
om, in navolging van de twee brede inspectierondes waarin de toepassing van
BOPZ-bepalingen is gevolgd, een algemene inspectieronde te gelasten waarin
kwaliteitsaspecten van de zorg systematisch worden beoordeeld
bij gehandicapteninstellingen?De Inspectie voor de Gezondheidszorg toetst regelmatig en systematisch
de kwaliteit van de zorg in instellingen voor de Gezondheidszorg. Voor de
door u genoemde toetsingen ten aanzien van de uitvoering van de Wet Bopz is
dit de afgelopen jaren redelijk goed verlopen omdat deze wet duidelijke eisen
bevat ten aanzien van de uitvoering in de praktijk en de handhaving daarvan
door de inspectie. De Kwaliteitswet zorginstellingen daarentegen is globaal
en legt de verantwoordelijkheid voor de normering van verantwoorde zorg en
de verantwoording daarover bij het veld zelf. Tot voor kort ontbrak een systematische
beschrijving van verantwoorde zorg in de Gehandicaptenzorg. Daar is sinds
kort verandering in gekomen. Begin dit jaar is het Model Kwaliteitssysteem
Gehandicaptenzorg (MKG) formeel vastgesteld door de Vereniging Gehandicaptenzorg
Nederland (VGN). De inspectie kan hierop aansluiten in haar toezicht op de
kwaliteit van de zorg. Op basis van het MKG is door de inspectie een instrumentarium
ontwikkeld dat een meer systematische en landelijk uniforme toetsing mogelijk
maakt. Met de inzet van dit instrumentarium is in het kader van Algemeen Toezicht
dit jaar een begin gemaakt.6Als de instelling zelf de financiële problemen
niet op orde kan krijgen, zal de instelling in overleg met zorgverzekeraars
of zorgkantoor de mogelijkheden voor de oplossing van de financiële problemen
moeten nagaan. Welke bevoegdheden hebben zorgverzekeraars en zorgkantoren
om eisen te stellen in dat overleg die anders luiden dan de algemene eis dat
de financiële huishouding op orde moet worden gebracht? Hebben of krijgen
zorgverzekeraars of zorgkantoren het recht eisen te stellen aan bijvoorbeeld
management of de inhoud van de zorg die in instellingen wordt gegeven?Voorop staat dat de instellingen zelf verantwoordelijk zijn voor het management,
het opnamebeleid en de inhoud van de zorg. Op grond van de modelovereenkomst
dient de instelling aan de zorgverzekeraar respectievelijk het zorgkantoor
al die inlichtingen te verstrekken die noodzakelijk zijn om inzicht te krijgen
of de in de overeenkomst gemaakte afspraken inclusief de productie-afspraken
worden nagekomen. Deze informatieverplichting die de instelling op zich heeft
genomen, omvat meer dan uitsluitend de in de vraag geformuleerde eis dat de
financiële huishouding op orde moet zijn. Het betreft alle aspecten van
de gemaakte afspraken en heeft bijvoorbeeld ook betrekking op de aard en de
omvang van de gerealiseerde productie. Het gaat in feite dus om het verstrekken
van alle informatie die noodzakelijk is om een goed beeld te krijgen van het
functioneren en de financiële stand van zaken van de instelling.De zorgverzekeraars of zorgkantoren kunnen op basis van de overeenkomst
wel eisen stellen aan het management van de instelling in die zin dat het
management er voor dient zorg te dragen dat de instelling alle vereiste inlichtingen
kan verstrekken. Ook op basis van de besluiten die de controletaken van ziekenfondsen
en verbindings-/zorgkantoren regelen, zijn de ziekenfondsen respectievelijk
de zorgkantoren gerechtigd controle uit te oefenen.Formeel kunnen zorgverzekeraar of zorgkantoor geen eisen stellen wat betreft
de personen die in het management of het bestuur van de instelling zitten,
maar het spreekt voor zich dat de instelling er mee gediend is als het management
en het bestuur bestaat uit personen waarin de zorgverzekeraar of het zorgkantoor
vertrouwen heeft. Het is niet de bedoeling op dit punt de bevoegdheden van
de zorgverzekeraars en zorgkantoren uit te breiden.Met het sluiten van de overeenkomst heeft de instelling de verplichting
op zich genomen de zorg te verlenen die in de aanspraak is geregeld en dit wordt jaarlijks ook in productieafspraken geconcretiseerd. Daarnaast
kunnen in de individuele delen van de overeenkomsten nog aanvullende afspraken
gemaakt worden.Op grond van de gesloten overeenkomst zal de verzekeraar of het zorgkantoor
nakoming van deze afspraken, ook voor wat betreft de te leveren zorg, verlangen.
Ook de wettelijk geregelde controletaken geven de ziekenfondsen en de zorgkantoren
de bevoegdheid controle uit te oefenen op de verleende zorg.Voorts wil ik er op wijzen dat een zorginstelling verplicht is zich openbaar
te verantwoorden. Op 14 december 1999 is de Regeling jaarverslaggeving zorginstellingen
vastgesteld (Stcrt. 1999, 246) die de Regeling jaar verslaggeving ziekenhuisvoorzieningen
van 1991 vervangt. De nieuwe regeling, die voor het eerst toepassing vindt
over het verslagjaar 2000, heeft tot doel het informatiegehalte van de jaarverslagen
van de instellingen verder te verbeteren en deze verslagen onderling vergelijkbaar
te maken.7Zie 2.8 en 29Wanneer is het zorgzwaarteonderzoek van het ministerie
beschikbaar?U vraagt de CTG de mogelijkheden van een uitgebreider
onderzoek te bezien. CTG blijkt hiertoe bereid. Onderzoek naar zorgzwaarte,
die als een van de oorzaken wordt gezien, loopt al. Wanneer is dit laatste
onderzoek afgerond? Vindt u het verantwoord de uitkomsten van deze onderzoeken
af te wachten alvorens maatregelen te nemen? Hoe hoog schat u het risico dat
dit ten koste kan gaan van de continuering van zorg of de kwaliteit van zorg
in instellingen?Momenteel is het onderzoek naar de systematiek van cliëntgerichte
bekostiging in de gehandicaptenzorg gaande. Hierbij wordt getracht te komen
tot een vraaggestuurde levering en bekostiging rekening houdend met de zorgzwaarte
van de cliënt. Gepland is dat de resultaten hiervan in het laatste kwartaal
van dit jaar beschikbaar zijn. Tot deze resultaten behoort dat het CTG dan
ook de effecten hiervan heeft doorgerekend voor het macro budgettaire kader.
Gelet op de noodzakelijke zorgvuldigheid lijkt de voorliggende planning geen
beletsel voor de continuïteit van de zorgverlening.Vragen CDA-fractie9Welke oorzaken liggen ten grondslag aan het feit dat
kennelijk «het management niet in staat bleek veranderingsprocessen
(..) te beheersen»? Welke invloeden hebben beleidsprocessen die zich
bij de overheid afspelen hierop en vooral ook beleidswijzigingen die op enig
moment binnen korte tijd geïmplementeerd moeten worden?Beleidswijzigingen van overheidswege binnen de zorg voor gehandicapten
vinden niet van de ene dag op de andere plaats. Met de implementatie van nieuw
beleid, bijvoorbeeld ten aanzien van zorgvernieuwing of kleinschaligheid,
is veelal jaren gemoeid. Instellingen krijgen de mogelijkheid hun beleid geleidelijk
aan te passen aan de veranderde zorgvisie bij overheid en cliënten. Ze
hebben hierin een eigen verantwoordelijkheid. Als voorbeeld van een beleidswijziging
kan de vernieuwing in de zorg genoemd worden. Per 1 januari 1999 zijn de AWBZ-verstrekkingen
geflexibiliseerd. In de beleidsregel zorg-op-maat van het CTG die ten behoeve
van de flexibilisering is opgesteld is voorgeschreven dat minimaal 7% van
de loon- en materiële kosten moet worden ingezet voor zorg-op-maat. Voor
instellingen die – met onderbouwde motivatie – dat percentage
niet halen is een hardheidsclausule opgenomen zodat ze niet in
de problemen komen. Ook de deconcentratie en kleinschaligheid worden geleidelijk
ingevoerd. Instellingen die in zeer korte tijd te grote veranderingen willen
aanbrengen in hun organisatie of die de beoogde veranderingen niet goed hebben
doordacht lopen het risico op onbeheersbaarheid van het veranderingsproces
met alle financiële risico's van dien. Aan de kwaliteit van het management
worden dan ook hoge eisen gesteld, zeker als men kiest voor grootschalige
veranderingen in een kort tijdsbestek. Zoals blijkt uit de informatie van
het CTG leidt dit soms tot problemen. In veel gevallen gaat het echter goed
en is het management uitstekend in staat veranderingen op gang te brengen
en te beheersen.10, 11 en 22«De veranderingen die tot problemen leidden lagen
vooral op het terrein van deconcentratie, zorgvernieuwing en verzwaring van
de zorg». Op welke wijze en in welke mate wordt hiermee rekening gehouden
bij de beleidsvoorbereiding enimplementatie?Heeft de groei in het volume van financieel beschikbare
middelen voor de instellingen gelijke tred gehouden met de verzwaring van
de zorg? Op welke wijze wordt de toegenomen zorgzwaarte verdisconteerd in
de budgetten?Ook instellingen die hun problemen niet aan het COTG
hebben voorgelegd zijn van mening dat er financieel te weinig rekening gehouden
wordt met deconcentratie, zorgvernieuwing en verzwaring van de zorg binnen
de resterende intramurale patiëntenpopulatie. Bent u bereid om hier financieel
rekening mee te gaan houden?Zoals in het antwoord op vraag 9 al is aangegeven vindt de implementatie
van veranderingen geleidelijk plaats. Indien beleidswijzigingen aantoonbaar
leiden tot kostenstijgingen wordt daarmee in het kader van de toedeling van
extra middelen rekening gehouden. Het laatste is een onderwerp dat in het
overleg over de meerjarenafspraken kan worden besproken en door elk der partijen
kan worden ingebracht. In de beleidsregels van het CTG wordt rekening gehouden
met aspecten als deconcentratie en verzwaring van zorg. Zo is onlangs de beleidsregel
vervoerskosten – een belangrijk onderdeel van deconcentratiekosten –
voor intramurale instellingen aanmerkelijk verbeterd. Deze instellingen kunnen
hun vervoerskosten, evenals dat bij de semi-murale instellingen het geval
is, nu voor een groot deel nacalculeren. Bovendien is de deconcentratie-toeslag
die eerst incidenteel was nu structureel gemaakt en van toepassing verklaard
op alle plaatsen die in de toekomst nog gedeconcentreerd zullen worden. Met
de zorgzwaarte wordt momenteel rekening gehouden door in de beleidsregels
van het CTG te differentiëren naar 4 categorieën zorgzwaarte en
door toeslagen voor specifieke plaatsen (bv. achtervang, gedragsgestoorden,
observatie). De nieuwe bekostigingssystematiek die momenteel in ontwikkeling
is (zie ook het antwoord op vraag 8) zal op een verbeterde wijze het aspect
zorgzwaarte in het budget tot uitdrukking laten komen.Voor ondersteuning door consulententeams wordt jaarlijks f 50 mln
ter beschikking gesteld die grotendeels terecht komen bij de intramurale instellingen
voor verstandelijk gehandicapten.Voorts is in de afgelopen jaren in totaal f 111,3 mln ter beschikking
gesteld voor dagbesteding aan ernstig verstandelijk gehandicapten in intramurale
instellingen.In de huidige systematiek wordt naar mijn mening in het algemeen voldoende
financiële compensatie geboden voor bovengenoemde beleidsontwikkelingen.
De vraag of extra middelen nodig zijn voor nieuwe beleidsontwikkelingen hangt
samen met de vraag hoe het beleid in de praktijk door de instellingen vormgegeven
wordt, hoe met de beschikbare middelen wordt omgegaan en hoe het cliëntenbestand
van de instelling is samengesteld (zorgzwaarte). Bij het huidige
budgetsysteem is het daarom zinvol de aanwending van het totale instellingsbudget
in het oog te blijven houden bij de besluitvorming over financiële compensatie
opéén of meerdere onderdelen.12Is het mogelijk om inzicht te verschaffen in de kosten
(met name personele) die instellingen hebben moeten maken om het beleid op
de door u gewenste wijze uit te voeren?Of en in welke mate instellingen extra kosten hebben moeten maken als
gevolg van landelijke beleidswijzigingen is niet rechtstreeks uit de administraties
van de instellingen af te leiden. Onderzoeken met betrekking tot bijvoorbeeld
de meerkosten van deconcentratie en kleinschaligheid hebben niet tot eenduidige
conclusies geleid.13 en 37Hoe verhoudt de stelling dat «het signalement
te beperkt is om een gedegen inzicht te krijgen in de oorzaken van financiële
problemen bij (sommige) instellingen in de intramurale gehandicaptenzorg»
zich tot de bevinding dat «in alle gevallen sprake was van een management
dat niet in staat bleek veranderingsprocessen () te beheersen»? (blz.
1)Welke elementen ontbreken volgens de regering in het
signalement van het CTG om een gedegen inzicht te krijgen in de oorzaken van
financiële problemen bij (sommige) instellingen in de intramurale gehandicaptenzorg?De conclusie dat in alle gevallen sprake was van een management dat niet
in staat bleek veranderingsprocessen te beheersen was een punt van overeenkomst
bij de 5 onderzochte gevallen. Dit behoeft niet in te houden dat tekortschietend
management de enige oorzaak is van de problemen. Uit de informatie van het
CTG komt naar voren dat met name deconcentratie, zorgvernieuwing en verzwaring
van zorg als oorzaak van de problemen worden genoemd, ook door instellingen
die hun financiële problemen niet aan het CTG hebben voorgelegd. Hoewel
ik er voorshands vanuit ga (zie het antwoord op vraag 10,11 en 22) dat voldoende
financiële compensatie wordt geboden voor nieuwe beleidsontwikkelingen
acht ik een breder onderzoek dan het CTG tot nu toe heeft verricht zinvol.
Een dergelijk onderzoek zou moeten uitwijzen of en zo ja in welke mate de
3 genoemde factoren (en eventuele andere factoren) van invloed zijn op de
financiële problematiek van instellingen. Nagegaan zal bijvoorbeeld moeten
worden of er een relatie bestaat met de in 1998 geconstateerde exploitatietekorten.
Een eerste aanzet tot het verkrijgen van inzicht in de oorzaken van de negatieve
exploitatieresultaten wordt gegeven in het onderzoek dat in opdracht van de
VGN wordt uitgevoerd bij intramurale instellingen (zie ook het antwoord op
vraag 3). Dit onderzoek is tot nu toe alleen kwantitatief van aard geweest.
Aanvullend kwalitatief onderzoek bij individuele instellingen is waarschijnlijk
nodig om algemeen geldende conclusies te kunnen trekken.Voorts kan een instelling door vergelijking van zijn financiële kengetallen
met die van andere instellingen met een kritische blik naar het eigen functioneren
kijken.. Het benchmarkinstrument, dat momenteel voor de gehandicaptenzorg
wordt ontwikkeld, is daarvoor bij uitstek geschikt. Over de voortgang van
de benchmarking in de AWBZ heb ik u geïnformeerd bij brief van 18 mei
2000, kenmerk DBO-CB-U-2071762. Ook door de ontwikkeling van een nieuw bekostigingssysteem
met zorgproducten en zorgzwaarte-instrumenten wordt de instellingen het instrumentarium
aangereikt om beter sturing te geven aan (financiële) processen binnen
de instelling. 14, 19, 20, 38 en 39Heeft de werkgroep een knelpunteninventarisatie opgesteld
naar de problematiek van instellingen met financiële problemen in «de
gehele sector» en blijken daaruit parallellen te trekken met de uitkomsten
van het signalement van het CTG? Tot welke (voorlopige) conclusies geeft dit
aanleiding?Zal het eindrapport dat «deze zomer» naar
de Kamer wordt gezonden vergezeld worden van een regeringsstandpunt?Welke rol ziet u voor uw ministerie weggelegd in het
voorkómen en oplossen van financiële problemen van instellingen?Kan worden aangegeven wat de activiteiten van de werkgroep
binnen het ministerie inhouden? Hoe is deze werkgroep samengesteld?Op welke wijze zal de interactie tussen de werkgroep
binnen het ministerie enerzijds en de instellingen en de andere (veld)partijen
anderzijds plaatsvinden?De rol van het ministerie bij het voorkómen en oplossen van financiële
problemen van instellingen ligt met name in het stellen van algemene, kaderstellende
regelgeving die voorziet in een heldere verantwoordelijkheidsverdeling, optimale
transparantie en toereikende instrumentering van de betrokkenen. Zoals ik
in mijn brief van 1 maart 2000 schreef, is op het ministerie een werkgroep
aan de slag die zich buigt over de problematiek van instellingen met financiële
problemen. De werkgroep heeft tot opdracht zich in het bijzonder te richten
op de bestaande procedures die er gelden als instellingen in financiële
problemen (dreigen te) komen en of die procedures aanpassing behoeven. Het
blijkt namelijk dat in de praktijk de bestaande mogelijkheden om financiële
problemen op te lossen niet optimaal worden benut. De werkgroep gaat onder
meer na wat er nu niet goed loopt en welke verbeteringen er mogelijk zijn.In de werkgroep zijn alle directies van het ministerie vertegenwoordigd
die op hun beleidsterrein te maken hebben met zorgverlenende instellingen
die via de Ziekenfondswet of de AWBZ worden bekostigd. Ook de Inspectie voor
de Gezondheidszorg en een deelnemer afkomstig van Zorgverzekeraars Nederland
participeren in de werkgroep.De opzet is het concept-rapport van de werkgroep met onder meer de vertegenwoordigende
organisaties van de zorgverlenende instellingen te bespreken. Bij de aanbieding
van het eindrapport van de werkgroep aan de Kamer zal ik ook mijn opvatting
over het rapport meedelen.15Kunt u uiteen zetten wat, behalve een beroep te doen
op het CTG, de bestaande mogelijkheden zijn om financiële problemen aan
te pakken?Indien er niet sprake is van een financieel probleem bij een enkele instelling,
maar mocht blijken dat de toepassing van de geldende beleidsregels van het
CTG voor een groep instellingen of voor een bepaalde kostensoort tot generieke
problemen leidt, kan de koepelorganisatie van de betreffende groep instellingen
in overleg met de organisatie van de zorgverzekeraars aan het CTG voorstellen
doen om de beleidsregels aan te passen. Dergelijke voorstellen kunnen ook
eenzijdig, zonder dat er overeenstemming bestaat met de organisatie van verzekeraars,
worden gedaan. Indien het CTG dergelijke voorstellen overneemt en op basis
daarvan aangepaste beleidsregels vaststelt, is het aan de overheid deze nieuwe
beleidsregels goed te keuren. Daarbij wordt getoetst of die nieuwe beleidsregels
passen binnen het beschikbare financiële kader. Ik verwijs in dit verband
ook naar het antwoord op vraag 23.16Wat betekenen de uitkomsten van het CTG-onderzoek in
relatie tot «de modernisering van het toezicht op de uitvoering van
de AWBZ, die de verantwoording bij de uitvoeringsorganen legt»?
(blz. 2)Hoewel het door het CTG uitgebrachte signalement te beperkt is om een
gedegen inzicht te krijgen in de oorzaken van financiële problemen bij
sommige instellingen in de intramurale gehandicaptenzorg, is het aangewezen
dat dergelijke problemen zo veel mogelijk worden voorkomen. Indien dergelijke
financiële problemen zich onverhoopt toch voordoen, moet getracht worden
deze problemen in een zo vroeg mogelijke fase op te lossen. Betrokkenheid
van het zorgkantoor bij de aanpak van de problematiek is daarbij essentieel.Deze betrokkenheid van het zorgkantoor is geheel in lijn met de voorgestane
modernisering van het toezicht.17Hoe verhoudt «een versterking van de rol van
de zorgkantoren (...)» zich tot de inhoud en strekking van de door deze
Kamer aangenomen motie-Van Vliet c.s. die pleit voor een pas op de plaats
met de voorgenomen modernisering van de AWBZ?Van oudsher sluiten de verbindingskantoren in het kader van de AWBZ de
overeenkomsten met de zorgverlenende instellingen. Sedert 1998 worden de verbindingskantoren
zorgkantoren genoemd.Om te bevorderen dat een (dreigend) financieel probleem bij een instelling
in een zo vroegtijdig mogelijk stadium wordt gesignaleerd, wordt er aan gedacht
de zorgkantoren meer mogelijkheden te geven om gedurende het jaar inzicht
te krijgen hoe de (financiële) stand van zaken bij de instellingen er
voor staat. Dan kunnen instelling en zorgkantoor zo spoedig mogelijk in overleg
aan een oplossing werken.Een dergelijke uitgebreidere rol van de zorgkantoren sluit aan bij de
verantwoordelijkheid en taak die het zorgkantoor heeft uit hoofde van de overeenkomst
met de zorgverlenende instellingen. Juist omdat de zorgkantoren deze rol in
het kader van de overeenkomst al vanouds hebben, staat de uitbreiding daarvan
los van de voorgenomen modernisering van de AWBZ en de motie-Van Vliet c.s.18Wie bepaalt of de problematiek het aangegeven niveau
overstijgt? Zijn daar criteria voor?Dit wordt geconstateerd in overleg tussen de instelling en het zorgkantoor.
Zij bepalen of er een verzoek wordt ingediend bij het CTG. Hiervoor zijn geen
vaste criteria, want ik ga er vanuit dat hiermee zorgvuldig wordt omgegaan
in overleg tussen instelling en zorgkantoor.19Zie 14.20Zie 14.21Hoe beoordeelt u de positie van de cliënten, in
de instellingen en op de wachtlijsten, die lijden onder de financiële
problemen van instellingen?Op de kwaliteit van de zorg wordt nauwlettend toegezien door de Inspectie
voor de Gezondheidszorg. De inspectie wordt ook betrokken bij het traject
dat moet leiden tot oplossing van de financiële problemen van een instelling.
Voorkomen dient te worden dat de kwaliteit van de zorg onder een minimumniveau
zakt. Cliënten op de wachtlijst zullen veelal geen hinder ondervinden
van de financiële problemen bij een instelling. Met betrekking tot de cliënten op de wachtlijst merk ik nog op dat
er, met de in gang gezette aanpak, voor het jaar 2000 in macro-financieel
opzicht geen belemmeringen zijn om in de zorgvraag te voorzien. Bij brieven
van 31 maart 2000 en 12 mei 2000 heb ik de Kamer geïnformeerd over de
versnelde aanpak van de wachtlijsten in de gehandicaptenzorg. Kortheidshalve
verwijs ik daarnaar.22Zie 10.23Het COTG is van mening dat naar mate het budgetsysteem
verder wordt opgebouwd, de eigen verantwoordelijkheid van het management zich
sterker manifesteert. Vervolgens wordt gesteld dat een individuele benadering
zich slecht verhoudt tot budgettering. Kunt u uitleggen hoe deze beide uitspraken
zich tot elkaar verhouden en wat hiermee precies bedoeld wordt? (blz. 2, artikel
drs. H. Lagewaard in Nieuwsbrief RABO-bank gezondheidszorg)Het systeem van budgettering houdt in dat de instelling binnen het budget
bestedingsvrijheid heeft. Er geldt, zoals bekend, natuurlijk wel een systeem
van produktieafspraken. Er worden dus met een instelling afspraken gemaakt
over de te leveren produktie, maar de instelling bepaalt zelf binnen het budget
aan welke kostenposten de middelen worden besteed. Het grote voordeel van
een budgetsysteem is juist dat binnen de algemeen geldende regels het management
van een instelling beter op de feitelijke situatie in kan spelen. De beleidsregels
van het CTG voor de opbouw van het budget gelden voor groepen van gelijke
instellingen (bijvoorbeeld de gezinsvervangende tehuizen of zwakzinnigeninrichtingen).
Het is dan minder logisch om één instelling die in financiële
problemen raakt, anders te behandelen dan vergelijkbare andere instellingen
met vergelijkbare budgetten die niet in financiële problemen komen.Vragen D66-fractie24Bij vier van de vijf onderzochte intramurale instellingen
heeft CTG redenen aanwezig geacht om financiële steun te geven: om welke
redenen kwam de vijfde instelling niet in aanmerking voor financiële
steun? Welke maatregelen zijn genomen met betrekking tot het management van
de betrokken (5?) instellingen? Aannemende dat dergelijke maatregelen primair
tot de verantwoordelijkheid van besturen behoren: kunnen de besturen van betrokken
instellingen via externe druk beïnvloed of gestimuleerd worden om stappen
te ondernemen, wanneer het management van de instelling niet in staat is adequaat
om te gaan met veranderingsprocessen? Welke organisaties of instanties of
partijen kunnen van buitenaf invloed uitoefenen op de instellingen? Is met
de financiële steun het probleem van betrokken instellingen definitief
en structureel opgelost?De vijfde instelling kwam niet in aanmerking omdat niet voldaan werd aan
de voorwaarden. Eén van de voorwaarden is dat, zo lang er nog sprake
is van eigen vermogen, verzoeken voor financiële steun worden afgewezen.
Bij de 4 instellingen die wel financiële steun hebben gekregen is het
management vervangen.De zorginstellingen zijn private organisaties. Dat houdt in dat de instelling
zelf voorziet in de benoeming van haar bestuur of management, en dus ook in
eventueel ontslag daarvan. Zoals ook in het antwoord op vraag 6 is aangegeven kunnen zorgverzekeraars
of zorgkantoren formeel geen eisen stellen wat betreft de personen die deel
uitmaken van het management van de instelling. Het is echter duidelijk dat
de instelling er baat bij heeft dat het management en het bestuur uit personen
bestaat waarin de zorgverzekeraar of het zorgkantoor vertrouwen heeft. Naar
ik aanneem zullen gelet hierop, suggesties dan wel aandrang van zorgverzekeraars
of zorgkantoren om de samenstelling van het management kritisch te bezien
hun invloed hebben.Voorts verwijs ik naar het antwoord op vraag 35.Een andere voorwaarde die het CTG stelt bij het beschikbaar stellen van
extra financiële middelen is dat er een financieel saneringsplan is dat
op zeer korte termijn leidt tot een gezond financieel beheer met een sluitende
exploitatie. Daarnaast moet er onder meer sprake zijn van een vertrouwenwekkender
structuur wat betreft het management en bestuur van de instelling, zodat er
geen sprake (meer) is van tekortschietend management en toezicht van uit het
bestuur van de instelling. Slechts indien de instelling voldoet aan de voorwaarden
die het CTG stelt bij toekenning van extra financiële middelen, is de
verwachting gewettigd is dat het financiële probleem van de betrokken
instelling zich niet weer zal voordoen25Kan het regionaal overleg voldoende adequaat en snel
optreden om bij financiële problemen oplossingen te vinden? Zullen zorgkantoren
zich actief opstellen en vroegtijdig problemen kunnen signaleren?Om adequaat en snel te kunnen optreden is het noodzakelijk dat de instelling
het betrokken zorgkantoor tijdig en volledig informeert, ook over dreigende
financiële problemen. Omdat de zorgkantoren voor een belangrijk deel
afhankelijk zijn van de informatie die de zorginstellingen verstrekken, is
een vroegtijdige en volledige informatieverstrekking essentieel. Deze verantwoording
van de zorginstellingen naar de zorgkantoren is in feite een maatschappelijke
verantwoordelijkheid van de zorginstellingen. De aanbevelingen die de commissie
Health Care Governance (Commissie Meurs) in haar rapport heeft gedaan hebben
hierop betrekking en geven er een nadere uitwerking aan.Zoals in het antwoord op vraag 17 is vermeld wordt gedacht aan versterking
van de rol van het zorgkantoor. Daarmee wordt bevorderd dat in het overleg
tussen de instelling en het zorgkantoor vroegtijdig (dreigende) financiële
problemen worden gesignaleerd en dat biedt de zorgkantoren meer mogelijkheden
om zich actief op te stellen.26Mag worden aangenomen dat de instellingen die financiële
steun hebben ontvangen hebben aangetoond te vallen binnen de voorwaarden/criteria
die COTG hanteert? (COTG beleidsdocument 2.2.3.2 en 2.2.3.3)Ja. Indien niet aan de genoemde voorwaarden kon worden voldaan had het
College Tarieven Gezondheidszorg uiteraard geen financiële ondersteuning
geboden aan die instellingen.Vragen SP-fractie27 en 28De CTG stelt dat vernieuwingen als deconcentratie,
zorgvernieuwing en verzwaring van de zorg binnen de resterende intramurale
patiëntenpopulatie als oorzaak van de problemen worden genoemd. Deze
problemen worden door meer instellingen gesignaleerd die vinden dat financieel
onvoldoende rekening wordt gehouden met deze ontwikkelingen. Nog vijf instellingen
hebben in dit verband een verzoek gedaan om budgetverhoging.
De CTG heeft deze afgewezen omdat hier in nieuwe beleidsregels al enigszins
tegemoet wordt gekomen en omdat zij de uitkomsten over het onderzoek naar
zorgzwaarte afwachten. Erkent u deze problemen en kunt u meer inzicht geven
in het aantal instellingen dat deze problemen heeft?De CTG heeft vijf verzoeken om budgetverhogingen afgewezen.
Bestaat er inzicht welke gevolgen dit heeft voor de zorg in de instellingen
of bent u bereid dit te onderzoeken? Zowel voor instellingen van wie het verzoek
is afgewezen als instellingen die vrezen in de toekomst in de financiële
problemen te geraken als wel de instellingen die dit reeds zijn? (CTG-brief,
14 december)De brief van het CTG van 14 december 1999 vermeldt dat naast de 5 genoemde
verzoeken er ook nog verzoeken om budgetverhoging van niet in financiële
problemen verkerende instellingen zijn ontvangen. Met betrekking tot de laatste
categorie worden geen aantallen genoemd. Navraag bij het CTG leert dat het
onder andere gaat om aanvragen van instellingen die menen voor bepaalde toeslagen
in aanmerking te komen (bv. deconcentratietoeslag) maar bij toetsing niet
aan de voorwaarden blijken te voldoen. Voor het overige verwijs ik naar het
antwoord op vraag 13.29Zie 8.30De bestaande mogelijkheden om financiële problemen
aan te pakken worden onvoldoende benut. Hoe komt dat?De commissie Health Care Governance heeft een rapport
uitgebracht over verbeteringen van het bestuur van instellingen en het eigen
toezicht daarop. Dit rapport is naar alle instellingen en kan een bijdrage
leveren aan de discussie. Is dit niet te vrijblijvend? Indien de adviezen
uit dit rapport goed zijn, welke mogelijkheden heeft u dan om deze meer dwingend
op te leggen?Zijn de gegevens uit instellingen waarover het zorgkantoor
beschikt voldoende transparant zodat het zorgkantoor inderdaad tijdig kan
ingrijpen? Hoe zit het in dit verband met holdingconstructies? Komen deze
in de gehandicaptenzorg ook veel voor?Op basis van het signalement van het CTG is het niet mogelijk een gedegen
inzicht te krijgen in de oorzaken van de financiële problemen die zich
bij instellingen blijken voor te doen. Hiervoor is nader onderzoek noodzakelijk.
De indruk bestaat dat financiële problemen in een aantal gevallen ontstaan
doordat het management van instellingen knelpunten niet tijdig genoeg in open
overleg met de zorgverzekeraars of het zorgkantoor bespreken om gezamenlijk
een oplossing te zoeken. Door een dergelijk opstelling is de kans groot dat
de problematiek groter wordt dan strikt noodzakelijk. Op die manier zorgt
de oorzaak van het ontstaan van de financiële problemen er tevens voor
dat de bestaande oplossingsmogelijkheden niet optimaal benut (kunnen) worden.Wat betreft de commissie Health Care Governance (commissie-Meurs) het
volgende. In haar rapport van november 1999 doet de commissie een groot aantal
aanbevelingen voor goed bestuur, goed toezicht en goede verantwoording van
zorginstellingen. Zoals de commissie in haar voorwoord vermeldt, geven de
aanbevelingen niet het ultieme antwoord op alle vragen, maar vormen ze wel
een aanzet tot discussie en verandering. Vandaar dat de commissie haar rapport
aan een brede kring van organisaties (waaronder de overheid) presenteerde,
met de uitnodiging de discussie aan te gaan. De commissie heeft inmiddels
de ontvangen reacties gebundeld in een aanvullende rapportage. In het algemeen
waren de reacties positief. De meeste aanbevelingen richten zich
op de instellingen zelf. Dit vloeit logisch voort uit de governance-gedachte
en de maatschappelijke verantwoordelijkheid van deze private organisaties.
Enkele aanbevelingen van de commissie richten zich tot de centrale overheid,
bijvoorbeeld de aanbeveling om een zodanige regeling te treffen dat de positie
van de raad van toezicht bij stichtingen een wettelijke verankering krijgt.
Bij het in ontvangst nemen van het rapport op 8 november 1999 gaf de minister
reeds aan het een interessante gedachte te vinden het in de praktijk gegroeide
raad-van-toezichtmodel wettelijk vast te leggen. De in mijn brief van 1 maart
2000 genoemde werkgroep die zich buigt over de problematiek van instellingen
met financiële problemen, betrekt in haar werkzaamheden ook de aanbevelingen
van de commissie-Meurs.Voor wat betreft de gegevens die een zorgkantoor heeft over de door hem
gecontracteerde instellingen verwijs ik naar het antwoord op vraag 6.31Het CTG noemt de hoge personeelskosten, te veel of
te duur personeel, hoge kosten voor vervanging van ziek personeel, interim-management,
kosten afvloeiing etc.1. Is er met de stijgende zorgzwaarte in de instellingen ook geen behoefte
aan hoger gekwalificeerd personeel?2. Is er ook sprake van stijgende personeelskosten vanwege oudere werknemers?3. Hebben de hoge kosten voor vervanging te maken met hoog ziekteverzuim?4. Wat is het ziekteverzuim in de instellingen voor verstandelijk gehandicapten,
de laatste jaren?5. Kunt u inzicht geven in de kosten van management, is deze post de laatste
jaren gestegen? Zo ja, kunt u hier cijfers over geven en ingaan op de achterliggende
oorzaken?6. Is er in de gehandicaptenzorg ook sprake van «goudgerande»
regelingen?7. Hoe staat het met het onderzoek dat hiernaar wordt uitgevoerd?1. Een stijgende zorgzwaarte hoeft niet per definitie te leiden tot de
noodzaak van het aantrekken van hoger gekwalificeerd personeel of tot een
andere formatie binnen de instelling. In eerste instantie kan ook een andere
organisatie van het werk en een betere benutting van de bestaande capaciteiten
soelaas bieden. Binnen het bestaande formatiebudget kunnen ook andere accenten
worden gelegd waardoor het mogelijk wordt om binnen het budget in te spelen
op zich wijzigende hulpbehoeften.2. De gemiddeld stijgende leeftijd van de medewerkers doet zich inderdaad
voor. Daaruit vloeit een gemiddelde kostenstijging in het personeelsbudget
voor. Voor die gemiddelde kostenstijging wordt via de loonkostenindex «incidenteel»,
die in de loonkostenindexering is verwerkt, een gemiddeld soelaas geboden.
Wanneer een instellingsgemiddelde afwijkt (positief dan wel negatief) van
het macro-gemiddelde waar bij de budgettering rekening mee wordt gehouden,
dan zal die instelling daar in de exploitatie rekening mee moeten houden.3. Kosten van vervanging hebben te maken met het moeten oplossen van gaten
in de formatie die ontstaan door vakantieverlof, arbeidsduurverkorting, ziekteverzuim,
arbeidsongeschiktheid, zorg-/zwangerschaps-/bevallings-/adoptieverlof, een
per saldo grotere trend naar deeltijd ofwel door natuurlijk verloop (overlijden,
pensionering, uitstroom uit de instelling). Wanneer dat vervangen planmatig
wordt aangepakt zal het goedkoper kunnen dan wanneer er een ad hoc-beleid
wordt gevoerd. Ad hoc oplossingen zijn meestal duurder dan continu beleid. 4. Over het verloop van het ziekteverzuim in het VWS-veld wordt de Kamer
ieder jaar geïnformeerd door VWS via de toezending van de Rapportage
Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn (RAZW). In de bijlage van de RAZW 1999, pag.
155 vindt u de uitgesplitste cijfers. Geaggregeerd ziet het er als volgt uit
voor het ziekteverzuimpercentage exclusief zwangerschaps- en bevallingsverlof. 199319941995199619971998*1999*6,8%5,7%6,1%6,3%6,8%6,6%7,2%*: aanvullende bron: AWOZ, peilstation5 Uit de NZI financiële statistieken 1995 t/m 1998 van de instellingen
voor verstandelijk gehandicapten blijkt dat de kosten van het management in
procenten van de totale personele kosten (excl. sociale kosten) ongeveer stabiel
blijven. 19951996199719984,11%3,85%4,02%4,09% In cijfers betekent dit bijvoorbeeld voor 1998 een kostenpost voor management
van f 6,03 per verpleegdag op een totaal van f 147,58 per verpleegdag
voor personele kosten. Onder kosten van management zijn begrepen het management
en de staf van algemene en administratieve functies, management civiele functies
en management patiënt- c.q. bewonergebonden functies.6. VWS ziet natuurlijk niet ieder geval van ontbinding van de arbeidsovereenkomst.
Dat past immers niet bij de autonomie waarmee instellingen in de g+g sector
de exploitatie voeren binnen de hun ter beschikking gestelde budgetten. Het
CTG en de zorgverzekeraars hebben een nauwere band met de instellingen op
het punt van de budgetten en de besteding ervan. Maar VWS heeft geen signalen
dat er in de gehandicaptenzorg sprake is van goudgerande regelingen.7. Het is niet bekend op welk onderzoek in de vraag wordt gedoeld.321. Instellingen hebben de vrijheid van substitutie
tussen de kostensoorten. Is er nu inzicht in hoeverre intensiveringsmiddelen
die bedoeld zijn voor meer volume en kwaliteit van zorg (gedeeltelijk) naar
de financiering van betere arbeidsvoorwaarden zijn gegaan?2. In hoeverre is er sprake van een cumulatie van maatregelen zoals de
privatisering van de Ziektewet de 36-urige werkweek en de kosten van de CAO
die drukken op het budget en mogelijk ten koste gaan van de kwaliteit van
zorg? (beleidsdocument CTG, 2.2.1.4).1. Met ingang van deze kabinetsperiode geldt het systeem van meerjarenafspraken.
Daarbij leggen VWS en het veld vast wat er de komende jaren extra aan volume
kan worden besteed. Bij het maken van die afspraken wordt er van uit gegaan
dat de instellingen een volumeneutraal arbeidskostenbeleid voeren, want de
stijging van de arbeidskosten kan afgedekt worden met de van overheidswege
beschikbaar gestelde loonkostenindexering: de ova (overheidsbijdrage in de
arbeidskostenontwikkeling) conform het post WAGGS-model en het daarvoor nader
gesloten ova-convenant van 20 september 1999 (TK 1999–2000, 25 999,
nr. 8). In het nieuwe arbeidsvoorwaardenmodel biedt de OVA een marktconforme
loonruimte, naast de ruimte als gevolg van productiviteitsontwikkeling binnen
de sector. In het convenant is in par. 7 van de toelichting neergelegd hoe
te handelen wanneer werkgevers er niet in slagen om die volumeneutraliteit
te realiseren. Van die procedure is tot nu toe niet gebruik gemaakt.
In zoverre kan er dus van worden uitgegaan dat er geen (structurele) afwenteling
van arbeidskosten op het volume heeft plaatsgevonden.2. De 36-urige werkweek en de kosten van de CAO zijn een en hetzelfde
fenomeen. De 36-urige werkweek maakt immers deel uit van de CAO-afspraken.
De afsluiting van CAO's behoort tot de verantwoordelijkheid van werkgevers
en werknemers. Beide onderhandelingspartners raadplegen hun achterban wanneer
er een principe-akkoord is bereikt. Die achterban weegt of het akkoord aanvaardbaar
is of niet. Aan werkgeverszijde wordt dan ook het kostenbeslag van het principe-akkoord
meegewogen. Kennelijk was er op meso-niveau (bedrijfstak) voldoende dekking
voor invoering van de 36-urige werkweek. De introductie van de 36-urige werkweek
ging overigens ook gepaard met een dekking door reallocatie binnen het arbeidsvoorwaardenpakket.
Zo is bijvoorbeeld het verlof anders vormgegeven, is het recht op vergrijzingsdagen
veranderd en zijn de kosten van de inconveniëntenvergoedingen gedrukt. De privatisering van de Ziektewet is een welbewust onderdeel geweest
van het kabinetsbeleid gericht op het terugdringen van de kosten van het verzuim
door meer prikkels in het systeem in te bouwen. De werkgevers in de gehandicaptenzorg
vallen onder dezelfde regelgeving als de andere werkgevers in Nederland. Zij
moeten er dus ook voor zorgen dat zij binnen die regelgeving hun exploitatie
vormgeven. Zij zijn daar budgettair gezien ook toe in staat gesteld, want
het met de privatisering van de ZW gepaard gaande voordeel van het vervallen
van de premieheffing ZW is in hun budget achter gebleven. Daardoor zijn zij
in staat gesteld om de kosten te dragen van het sectorgemiddelde verzuim en
worden zij geprikkeld om op instellingsniveau niet boven het sectorgemiddelde
te scoren. De laatste jaren worden de werkgevers ook op andere wijze in staat
gesteld om het ziekteverzuim terug te dringen. De arbeidsmarkt- en de arbo-convenanten
die VWS met het veld heeft gesloten, bieden daar een handvat voor.33Een voorwaarde om in aanmerking te komen voor het toekennen
van verliescompensatie is de reorganisatie van de betreffende instelling naast
dat de instelling moet aantonen dat er in de toekomst sprake is van een sluitende
begroting. Betreft dit reorganisatie in financiële en/of bestuurlijke
zin en betreft dit geen reorganisatie op grond van inhoudelijke keuzes zoals
de keuze voor deconcentratie? Is het waar dat de directie van Hendrik Boeijenoord
in 1999 in verband met hoge schulden naar de overheid is gestapt en toen tevens
besloten heeft tot totale deconcentratie? Kan dit als voorwaarde door de overheid
zijn gesteld? Zo ja, hoe rijmt dit met uw uitspraken dat er geen sprake mag
zijn van gedwongen keuzes voor ouders. Is het u bekend in hoeverre een volledig
woonwensenonderzoek, in overleg met ouders, is uitgevoerd op Hendrik Boeijenoord,
hetgeen u als voorwaarde stelt voordat plannen voor andere vormen van huisvesting
kunnen worden ingediend? Bent u in het algemeen ook bereid geld te geven voor
bouw op het terrein? En in het bijzonder voor Hendrik Boeijenoord? (beleidsdocument,
2.2.3.3.).Het betreft een reorganisatie in financiële en/of bestuurlijke zin
waarbij dat laatste strikt juridisch niet afdwingbaar is. De voornaamste eis
die het CTG aan financiële ondersteuning stelt is dat er een financieel
saneringsplan op tafel komt dat leidt tot een gezond financieel beheer en
een sluitende exploitatie. Uitgangspunt is dat de instelling zelf orde op
zaken stelt en dus zelf verantwoordelijk is voor inhoudelijke keuzes die eventueel
gemaakt moeten worden. Als een instelling daartoe niet in staat is kan de
Commissie Sanering ingeschakeld worden. Hendrik van Boeijen is reeds in de negentiger jaren begonnen met deconcentratie.
Op de hoofdlocatie te Assen woonden indertijd circa 750 cliënten. De
hoofdlocatie te Assen is een ruim opgezet terrein met grote afstanden tussen
de paviljoens en hoofdgebouw (kantoor) omgeven door een bosrijk gebied. Gestart
is met het overplaatsen (en reduceren) van 100 plaatsen naar de Opmaat in
Bedum. Daarnaast is er in Meppel een nevenlocatie opgericht voor 130 plaatsen.
Als gevolg van deze deconcentraties wonen er momenteel nog circa 500 cliënten
op de hoofdlocatie. De gebouwen op het terrein zijn sterk verouderd en in
slechte staat. Hendrik van Boeijen heeft voor de verdere deconcentratie een
plan van aanpak opgesteld. De inhoud van dit plan van aanpak komt overeen
met de beleidsvisie van het ministerie. De oplossing van de financiële
problematiek en het besluit tot deconcentratie staan los van elkaar. Reden
voor de deconcentratie was de slechte huisvestingssituatie van de instelling.
Er is afgesproken dat ouders, cliënten en medewerkers nauw betrokken
worden bij het herstructureringsproces. Er zullen woonwensenonderzoeken worden
verricht om inzicht te krijgen in de wensen van de cliënten (en ouders).
Het is ook de bedoeling dat voorbeeldprojecten in den lande bezocht worden
om ervaringen uit te wisselen over de gevolgen van kleinschalig wonen. De
directie van Hendrik van Boeijen voert regelmatig overleg met ouders en medewerkers.
Ten aanzien van het herstructureringsproces is afgesproken dat er niemand
gedwongen wordt tot een bepaalde keuze. Ten aanzien van bouw op het terrein
bestaat de mogelijkheid van omgekeerde integratie. Bij omgekeerde integratie
wordt de hoofdlocatie ontwikkeld tot een woonwijk, die bewerkstelligt dat
een deel van de populatie geïntegreerd wordt tussen reguliere woningen.34Zie 2.35Het CTG kan bij falend management niet afdwingen dat
een bestuur opstapt, het CTG kan slechts een positief besluit aanhouden tot
vertrouwenwekkender structuren zijn aangebracht. Heeft u die mogelijkheden
wel? Zo nee, zou dat niet moeten aangezien het hier om collectief geld gaat?
(CTG, Nieuwsbrief, blz. 4).Ik heb slechts zeer beperkte formele mogelijkheden het bestuur van een
instelling tot opstappen te dwingen. In de artikelen 2 tot en met 5 van de
Kwaliteitswet zorginstellingen staan de eisen waaraan een instelling uit het
oogpunt van (het beoordelen van) de kwaliteit van de verleende zorg moet voldoen.
Slechts indien een instelling een of meer van deze artikelen niet of in onvoldoende
mate of op onjuiste wijze naleeft, en indien dit aantoonbaar samenhangt met
de wijze waarop het bestuur van de instelling functioneert zou ik, op grond
van artikel 7, eerste lid, van de Kwaliteitswet, een schriftelijke aanwijzing
kunnen geven aan de instelling. De strekking van die aanwijzing zou dan kunnen
zijn dat het bestuur van de instelling binnen een bepaalde termijn vervangen
dient te worden. Zo lang de kwaliteit van de zorg niet rechtstreeks in het
geding is, heb ik geen bevoegdheid wegens redenen van falend (financieel)
management in te grijpen bij een instelling.Ik ben van oordeel dat het in de wettelijk verankerde institutionele verhoudingen
tussen private zorginstellingen en de centrale overheid niet passend is, indien
de centrale overheid de mogelijkheid zou hebben om, anders dan om redenen
van de kwaliteit van de zorg, besturen van instellingen te ontslaan. Zoals
ik al aangaf betreft het private organisaties. Daarnaast voorziet de instelling
zelf in de benoeming van haar bestuur, dus ook in eventueel ontslag van haar
bestuur. Tenslotte is een instelling in beginsel vrij de door haar ontvangen
middelen te besteden op de wijze die zij verantwoord acht. Daarbij
dient de instelling zich uiteraard te houden aan de overeenkomst inclusief
de productie-afspraken, die zij met de zorgverzekeraar c.q. het zorgkantoor
heeft gesloten ter zake van het verlenen van hulp als bedoeld in de Ziekenfondswet
of de AWBZ en aan de overige op haar van toepassing zijnde regelgeving. Overigens
is het de bedoeling bij gelegenheid van de herziening van de WZV de toelatingseisen
voor instellingen aan te scherpen in verband met de bestuursstructuur en de
transparantie van de bedrijfsvoering van instellingen. Voorts zij verwezen
naar het antwoord op vraag 636Het CTG wijst erop dat de verhouding tussen het CTG
en het waarborgfonds nog niet helder is met betrekking tot de exploitatiesteun.
Zij merkt bovendien op dat borging van alleen rente- en aflossingsverplichtingen,
gericht op zekerstelling van financiers zeker geen garantie biedt voor de
continuïteit van de zorg bij optredende exploitatietekorten. Wanneer
verschaft u deze helderheid? (CTG, Nieuwsbrief blz. 5).De procedure die een instelling in financiële problemen kan doorlopen
is opgenomen in mijn brief aan u d.d. 1 maart 2000. Het waarborgfonds is inderdaad
met name gericht op de borging van rente- en aflossingsverplichtingen in de
richting van financiers, waarbij een koppeling wordt gemaakt aan de reservepositie.
Het waarborgfonds heeft niet direct een rol met betrekking tot exploitatiesteun.
De in de brief van 1 maart 2000 genoemde werkgroep zal in zijn rapport ook
ingaan op de rol van het waarborgfonds bij instellingen met financiële
problemen.Vragen SGP-fractie37Zie 13.38Zie 14.39Zie 14.40Op welke wijze zou het rapport door de commissie Health
Care Governance in de visie van de regering kunnen bijdragen aan de discussie
over de modernisering van de AWBZ?Het rapport van de commissie Health Care Governance doet aanbevelingen
voor maatschappelijk verantwoord handelen van de private zorginstellingen.
Het rapport van deze commissie kan in die zin bijdragen aan de discussie dat
het rapport het belang onderstreept van goed functionerend bestuur en toezicht
bij en een adequate verantwoording van een instelling. Dit belang van een
goede verantwoording door een zorginstelling wordt in het licht van de overeenkomst
tussen zorginstelling en zorgkantoor, steeds groter. Voor de uitvoerder van
de AWBZ met wie de instelling overeenkomsten sluit ter zake van het verlenen
van hulp als bedoeld in de AWBZ is vooral een goede verantwoording (naast
het kwaliteitsverslag) een belangrijke bron van informatie. Dit kan bepalen
welke beslissingen in het kader van het overleg over de overeenkomst met de
betreffende zorginstelling worden genomen.XNoot1Samenstelling: Leden: Van der Vlies (SGP), Swildens-Rozendaal (PvdA),
ondervoorzitter, Bijleveld-Schouten (CDA), Middel (PvdA), Rouvoet (RPF), Oedayraj
Singh Varma (GroenLinks), Oudkerk (PvdA), Rijpstra (VVD), Lambrechts (D66),
Essers (VVD), voorzitter, Dankers (CDA), Van Vliet (D66), Van Blerck-Woerdman
(VVD), Passtoors (VVD), Eisses-Timmerman (CDA), Spoelman (PvdA), Hermann (GL),
Kant (SP), Gortzak (PvdA), Buijs (CDA), E. Meijer (VVD), Van der Hoek (PvdA),
Blok (VVD), Arib (PvdA) en Atsma (CDA).Plv. leden: Van 't Riet (D66), Rehwinkel (PvdA), Eurlings (CDA), Apostolou
(PvdA), Schutte (GPV), Van Gent (GroenLinks), Noorman-den Uyl (PvdA), Weekers
(VVD), Ravestein (D66), Örgü (VVD), Van de Camp (CDA), Schimmel
(D66), Terpstra (VVD), Udo (VVD), Visser-van Doorn (CDA), Smits (PvdA), Harrewijn
(GroenLinks), Marijnissen (SP), Belinfante (PvdA), Ross-van Dorp (CDA), O.P.G.
Vos (VVD), Hamer (PvdA), Cherribi (VVD), Duijkers (PvdA) en Th.A.M. Meijer
(CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24170-56.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl