Wijziging Kieswet, houdende verlenging duur stemming tot 9 uur 's avonds alsmede regeling diverse andere onderwerpen; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27673, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

13-09-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27673 nr. 6

06-09-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI. ALGEMEEN DEEL1. Inleiding2. Verlenging van de duur van de stemming3. Verkorting van de termijn van aantreden van nieuwe
kamerleden4. Briefstembureaus in Nederlandse Antillen en Aruba5. Inlevering van ondersteuningsverklaringen door zittende
groeperingen6. Kiesrecht Nederlanders in het buitenland7. Registratie van de aanduiding voor de Eerste-Kamerverkiezingen8. Inlevering kopie geldig legitimatiebewijs bij kandidaatstelling
Eerste-Kamerverkiezing9. Inlevering kandidatenlijst voor de Eerste-Kamerverkiezing10. Registratie EU-onderdanen bij verkiezingen voor het
Europees Parlement11. Strafbaarstelling ronselen van ondersteuningsverklaringenII. ARTIKELENArtikel IOnderdeel EArtikel IIIOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27673Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 59 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 673Wijziging van de Kieswet, houdende verlenging van de duur van de stemming
tot negen uur 's avonds alsmede regeling van diverse andere onderwerpennr. 6NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 6 september 2001I. ALGEMEEN DEEL1. InleidingMet belangstelling heb ik kennis genomen van het verslag van de Tweede
Kamer met betrekking tot onderhavig wetsvoorstel. Het heeft mij verheugd dat
de leden van de PvdA-fractie met waardering hebben kennisgenomen van het voorstel.
De leden van de VVD-fractie hebben een aantal opmerkingen en vragen over de
verlenging van de openingstijd en over de eerdere samenkomst na verkiezingen.
Deze leden hebben met instemming kennisgenomen van de andere, technische wijzigingen.
Het verheugt mij te vernemen dat de leden van de CDA-fractie het een goede
zaak achten dat de Kieswet wordt aangepast en daardoor beter aansluit bij
de huidige tijd. De leden van de fracties van D66, de ChristenUnie en de SGP
hebben met belangstelling kennisgenomen van het onderhavig wetsvoorstel. De
leden van de fractie van de ChristenUnie kunnen de waarde van onderdelen inzien,
maar hebben daarnaast nog vragen bij enkele punten. Ook de leden van de SGP-fractie
wensen bij enkele onderdelen vragen te stellen en opmerkingen te maken.De leden van de PvdA-fractie stellen de combinatie van raads- en statenverkiezingen
aan de orde. Zij vragen of de regering bij deze wijziging van de Kieswet heeft
overwogen de combinatie van stemmingen in te voeren. Dat is niet het geval.
Bij brief van 8 mei 2000, kenmerk CW00/U65265, heb ik namens het kabinet
aan de Tweede Kamer medegedeeld, dat het voornemen om raads- en statenverkiezingen
te combineren niet verder uitgevoerd zou worden. Het kabinet heeft daarnaast
bij zijn reactie op het rapport van de Staatscommissie Dualisme en lokale
democratie hetzelfde standpunt over dit onderwerp ingenomen (Kamerstukken
II, 1999/2000, 26 800 VII, nr. 42, blz. 37). Ik volsta hier
met een verwijzing naar dat standpunt. 2. Verlenging van de duur van de stemmingHet heeft mij verheugd te vernemen dat de leden van de fracties van PvdA,
VVD en D66 in beginsel positief staan tegenover het voorstel om de openingstijden
van de stembureaus met een uur te verlengen. De leden van het CDA vragen waarom
de regering andere maatregelen waarmee de serviceverlening aan de burger uitgebreid
worden, niet verder uitwerkt. De leden van de fractie van de ChristenUnie
kunnen instemmen met de doelstelling achter de verruiming, maar wijzen ook
op verschillende bezwaren die kleven aan de verlengde openstelling. De leden
van de fractie van de SGP vragen naar de precieze argumentatie achter dit
voorstel.De leden van de PvdA vragen ten aanzien van de verlenging van de openingstijden
hoe de regering tot de conclusie komt dat door de verlenging van de openingstijden
sinds 1997 de opkomst niet is gestegen. Dat de opkomst vanaf 1986 niet
is gestegen, ontleent de regering aan de cijfers uit het NKO-onderzoek en
gegevens van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Voor de Tweede-Kamerverkiezingen
luidden de opkomstpercentages als volgt:1986 85,8%1989 80,3%1994 78,8%1998 73,3%Uit het NKO-onderzoek1 valt niet rechtstreeks
af te leiden dat de opkomst relatief gestegen is door de specifieke maatregel
van een verlengde openingstijd. Wel blijkt uit dit onderzoek dat door een
beduidend percentage van de ondervraagden de voorkeur wordt gegeven aan een
verdere verlenging van de openingstijden. Zoals ook aangegeven is in de memorie
van toelichting (Kamerstukken II, 1996–97, 25 227, nr. 3)
bij het voorstel waarbij de openingstijd werd verlengd van zeven naar acht
uur 's avonds, betreft het een maatregel die als serviceverlening aan
de burger moet worden gezien. Deze nieuwe verruiming van acht uur 's avonds
naar negen uur 's avonds moet ook in dit licht worden bezien. Dat de
opkomst hiermee kan worden vergroot of dat hiermee kan worden voorkomen dat
de opkomst (verder) afneemt, kan als een mogelijk gunstig neveneffect worden
beschouwd.In reactie op de vraag van de leden van de PvdA-fractie over het verruimen
van de mogelijkheden om de stem uit te brengen, bijvoorbeeld door middel van
het briefstemmen, geef ik aan dat het briefstemmen voorbehouden blijft aan
Nederlanders die buiten Nederland woonachtig zijn of die op de dag van de
stemming wegens beroep of werkzaamheden buiten Nederland zullen verblijven.
Het project Kiezen op Afstand heeft tot doel te onderzoeken welke voordelen
het gebruik van ICT kan hebben voor het kiesproces. In dat kader is het niet
logisch briefstemmen daarvan als voorloper te beschouwen.Zowel de leden van de VVD-fractie, als de leden van de CDA-fractie en
de D66-fractie geven aan dat een verlengde openingstijd als bezwaar met zich
brengt dat de leden van de stembureaus lange werkdagen maken. De leden van
de VVD-fractie vragen zich af of dit wel in overeenstemming is met de Arbeidstijdenwet
en de Arbowet. Met het oog op de langere werktijden vragen de leden van de
VVD-fractie, CDA-fractie en D66-fractie naar de mogelijkheid om meer stembureauleden
te benoemen die elkaar kunnen afwisselen. De huidige regelgeving biedt ruimte
aan burgemeester en wethouder om meerdere plaatsvervangend leden te benoemen
voor een stembureau. Indien gewenst kunnen er door de leden en de plaatsvervangend
leden afspraken gemaakt worden over vervanging van de leden. Ik zal de gemeentebesturen
in een circulaire die aan alle gemeenten zal worden gezonden naar
aanleiding van deze wetswijziging op de hoogte brengen van deze mogelijkheid.
Overigens merk ik op dat de stemming ten opzichte van de laatstgehouden verkiezing
met een uur wordt verlengd, maar dat in vergelijking met enkele jaren geleden
de werktijd van de stembureauleden eerder afgenomen is dan toegenomen; dit
als gevolg van het gebruik van stemmachines in een overgroot deel, te weten
90%, van de gemeenten.De leden van de VVD-fractie vragen vervolgens, met het oog op een spreiding
van de werk- en reistijden in niet alleen de avonduren, maar ook de ochtenduren,
naar een vervroeging van de openingstijden naar bijvoorbeeld 7.30 uur. Ik
merk hierover op dat uit het onderzoek van het NKO bleek, dat slechts een
kleine meerderheid van de geïnterviewden aangaf behoefte te hebben aan
een eerdere openstelling. Een eerdere openstelling levert ook bezwaren op
van praktische aard. De leden van het stembureau dienen ongeveer een uur voor
opening van het stembureau aanwezig te zijn om het stembureau in gereedheid
te brengen en indien er met stemmachines wordt gestemd, de stemmachine klaar
te maken voor gebruik, waartoe een testprogramma moet worden doorlopen. Indien
de aanvangstijd van de stemming wordt vervroegd, betekent dit dat de leden
nog vroeger aanwezig dienen te zijn in het stemlokaal, hetgeen ik bezwaarlijk
acht.De leden van de fracties van VVD en CDA stellen de belastbaarheid van
de vergoedingen die leden van stembureaus voor hun werkzaamheden ontvangen
aan de orde. De leden van de VVD-fractie wijzen in dit verband op de bij de
begroting voor 2001 van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
aanvaarde motie-Luchtenveld/Rietkerk (kamerstukken II 2000/01, 27 400
VII, nr. 12). Ik verwijs deze leden naar de brief over dit onderwerp,
die ik op 13 augustus jl. mede namens de Staatssecretaris van Financiën
aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal heb gezonden.Ook vragen de leden van de VVD-fractie of de regering het voornemen heeft
om te bevorderen dat de vergoeding die stembureauleden ontvangen, wordt verhoogd.
De gemeenten ontvangen een algemene uitkering uit het gemeentefonds terzake
van de organisatie van de verkiezingen. Daaruit wordt mede de organisatie
van de verkiezingen betaald. Het is aan de gemeenten om te bepalen hoe men
deze gelden aanwendt.De leden van de fractie van het CDA en de ChristenUnie vragen waarom andere
maatregelen die de opkomst zouden kunnen bevorderen, zoals gebruik maken van
volmachtstemmen, stemmen in een stembureau naar keuze, gebruikmaking van een
mobiel stembureau en het verplicht vrijgeven van werknemers die willen stemmen,
niet verder zijn uitgewerkt. Zoals ook reeds is aangegeven in de nota naar
aanleiding van het verslag bij het wetsvoorstel tot wijziging van de Kieswet,
houdende verlenging van de duur van de stemming tot acht uur 's avonds,
alsmede regeling van diverse andere onderwerpen (Kamerstukken II, 1996–97,
25 227, nr. 5) hecht ik er aan dat zoveel mogelijk kiezers in persoon
aan de stemming deelnemen. Indien dat voor een kiezer echter onmogelijk is,
kan hij een volmacht verlenen aan een andere kiezer om voor hem zijn stem
uit te brengen. In de Kieswet is bepaald dat iedere kiezer maximaal 2 volmachtstemmen
kan uitbrengen. Een verdere verruiming van het volmachtstemmen naar een hoger
aantal, acht ik niet wenselijk. Bij de Kieswetherziening in 1989 en vervolgens
bij de wet van 30 september 1993 tot wijziging van de Kieswet (tegengaan
van het ronselen van volmachtstemmen en enige andere wijzigingen, Stb. 544)
is de regeling van het stemmen bij volmacht juist aangescherpt om het ronselen
van volmachtstemmen tegen te gaan. Ook kent de Kieswet al de door de leden van de CDA-fractie als alternatief
voor verlengde openingstijden aangehaalde mogelijkheden om met een kiezerspas
te stemmen (artikel K 1) en om een mobiel stembureau in te richten (artikel
K 13). Ook het door de leden van de fractie van de ChristenUnie genoemde
alternatief om werkgevers te verplichten werknemers vrijaf te geven om hun
stem uit te brengen, is reeds in de Kieswet neergelegd. Artikel J 10
bepaalt hiertoe dat de werkgever de werknemer twee uur vrij moet geven, indien
de werknemer niet buiten de vastgestelde werktijden zijn stem kan uitbrengen.
Gezien de voorgestelde verlenging van de openingstijden, acht ik het niet
nodig deze maatregel te verruimen.De leden van de fractie van het CDA en de SGP geven aan dat de verlenging
van de openingstijd bij de vorige verkiezing naar acht uur 's avonds
niet heeft geleid tot hogere opkomstpercentages. Deze leden merken op dat
de regering heeft aangegeven dat dit ook niet het eerste oogmerk is, maar
dat het gezien dient te worden in het licht van serviceverlening aan de burger.
Deze leden vragen zich echter af aan welke groep kiesgerechtigden bij de vorige
verkiezingen een dienst is bewezen en hoe groot de groep kiesgerechtigden
is die een voorkeur heeft voor een langere openstelling van de stembureaus.
Uit het NKO-onderzoek valt niet rechtstreeks af te leiden welk percentage
kiezers gebruik heeft gemaakt van de verlengde openingstijd. Wel blijkt uit
dit onderzoek dat er door een beduidend percentage van de ondervraagden, te
weten 16%, de voorkeur aan een verdere verlenging van de openingstijden wordt
gegeven. In reactie op de vraag van de leden van de fractie van de SGP of
bij dit NKO-onderzoek ook gevraagd is naar het gebruik van de verlengde openingstijd
kan ik aangeven dat niet specifiek gevraagd is naar het gebruik van de toen
ingevoerde verlenging van zeven naar acht uur. Ten behoeve van het NKO-onderzoek
worden echter zowel stemmers als niet-stemmers geïnterviewd.Ik ben verheugd te vernemen dat de leden van de fractie van D66 positief
staan tegenover een verlenging van de openingstijden van het stembureau. Deze
leden merken echter op dat een verlenging van openingstijden met nog een extra
uur tot 22.00 een nog grotere serviceverlening aan de burger zou zijn en ook
mogelijke positieve effecten zou kunnen hebben op de opkomst. Deze leden vragen
of niet nu reeds een verdere verlenging tot 22.00 in de Kieswet zou moeten
worden neergelegd, ook om te voorkomen dat de Kieswet over enige tijd weer
op dit punt zou moeten worden gewijzigd. Ik ben van mening dat een verlenging
van de stemming tot tien uur 's avonds het risico in zich bergt dat de
officieuze verkiezingsuitslag niet meer op de avond van de verkiezingsdag
beschikbaar is. Daarnaast is het huidige voorstel tot verlenging ingegeven
vanuit extra service aan de burger en niet zozeer vanwege opkomstverhoging.
Ondanks toegenomen mobiliteit en veranderde reisen werktijden mag aangenomen
worden, dat burgers redelijkerwijs hun stem kunnen uitbrengen voor negen uur 's avonds.
Om deze redenen acht ik nog een extra uur verlenging ongewenst en ook niet
nodig.De leden van de D66-fractie geven aan dat zij veel meer positief effect
verwachten van verruiming van de mogelijkheden om op fysieke wijze de stem
uit te brengen en op den duur van de mogelijkheden om op elektronische wijze
te kunnen gaan stemmen via internet. Deze leden vragen wanneer de eerste proeven
met Kiezen op Afstand starten. Zoals de minister voor Grote Steden- en Integratiebeleid
en ik in een gezamenlijke brief van 29 mei 2001 (kenmerk BPR2001/U70 669)
aan de Tweede Kamer over de voortgang van het project Kiezen op Afstand (KoA)
hebben aangegeven, is in Kiezen op Afstand het volgende voorzien aan proeven
of verkiezingen. In 2002 zullen tijdens schaduwverkiezingen bij de gemeenteraadsverkiezingen
(6 maart 2002) of bij de Tweede-Kamerverkiezingen (15 mei 2002)
elementen van KoA worden beproefd. Naast de schaduwverkiezingen zullen gedurende
2002 de voor KoA ontwikkelde systemen aan verschillende testen worden onderworpen
om er zeker van te zijn dat in 2003 een experiment (waarbij de uitgebrachte
stemmen ook meetellen) kan plaatsvinden. Die proeven en testen zullen niet
alleen betrekking hebben op de meer technische aspecten, maar ook op de organisatie
(zowel de voorbereiding als de uitvoering) van het stemproces.Bij de verkiezingen voor provinciale staten (11 maart 2003) is een
experiment gepland waarbij de uitgebrachte stemmen daadwerkelijk meetellen
voor de verkiezingen.De leden van de D66-fractie hebben tevens aangegeven van de regering te
willen vernemen of zij nog andere opkomstbevorderende maatregelen neemt om
bepaalde doelgroepen te stimuleren te gaan stemmen. Zoals ook het geval was
bij de verkiezingen in 1998–1999 zal ik ook gedurende de komende verkiezingsperiode
een voorlichtingscampagne voeren. Deze campagne richt zich op kennisvermeerdering
met betrekking tot het kiesrecht onder de kiesgerechtigden (wanneer zijn er
verkiezingen, tot hoe laat kan er gestemd worden, hoe kan gebruik gemaakt
worden van een volmachtstem etc.) en dient ook ter onderstreping van het belang
om vooral gebruik te maken van het stemrecht. Specifieke doelgroepen binnen
deze campagne zijn onder andere de jongeren tussen 18 en 24 jaar, allochtone
kiezers en lageropgeleiden.Deze leden vragen vervolgens of berichtgeving in avondjournaals (zoals
exitpolls) niet op enigerlei wijze van invloed zullen zijn op het stemgedrag
of de opkomstbereidheid van degenen die nog zullen gaan stemmen. Deze leden
vragen de regering aan te geven wat de huidige regels op dit punt zijn. Zij
vragen tevens of een verbod van exitpolls tot de sluitingstijd van stembureaus
niet gewenst is. De Kieswet kent geen bepalingen over exitpolls. Indien gemeenten
toestaan dat bij hun stembureau een exitpoll wordt gehouden, geschiedt dit
onder de nadrukkelijke voorwaarde dat geen tussentijdse uitslagen bekend of
openbaar gemaakt mogen worden voor de sluiting van de stembureaus. De exitpoll
mag ook niet plaatsvinden in het stembureau zelf, maar dient in een andere
ruimte plaats te vinden. Wel worden er tussentijds schattingen gemaakt over
het opkomstpercentage. Het is mij niet bekend dat er zich een situatie voorgedaan
waarbij op de dag van de stemming tussentijdse voorspellingen zijn gedaan
over de uitslag op basis van exitpolls.De leden van de ChristenUnie geven aan dat een verlengde openstelling
tot gevolg heeft dat de uitslag van de stemming ook later bekend is. Deze
leden geven aan dat de Kiesraad in 1994 heeft voorgesteld, indien de openingstijden
verlengd zouden worden, iedere gemeente te verplichten op elektronische wijze
te stemmen. Deze leden vragen de regering een inhoudelijk reactie te geven
op dat voorstel. In de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel tot wijziging
van de Kieswet, houdende verlenging van de duur van de stemming tot acht uur
's avonds, alsmede regeling van diverse andere onderwerpen (Kamerstukken
II, 1996–97, 25 227, nr. 3) is reeds aangegeven dat voor het
verruimen van de openingstijden niet noodzakelijkerwijs gewacht hoeft te worden
totdat in alle gemeenten op elektronische wijze gestemd wordt. Zoals ook in
de memorie van toelichting is aangegeven bij het hierboven genoemde wetsvoorstel
hangt het tijdstip waarop het ANP de uitslag van een gemeente ontvangt, niet
alleen af van het feit of er handmatig of met behulp van stemmachines is gestemd,
maar tevens van de procedure die de gemeente hanteert bij de verwerking van
de uitslag. Ik ben echter met de leden van de ChristenUnie van mening dat
mogelijke bezwaren van een verlengde openingstijd kunnen worden
ondervangen door het stemproces volledig geautomatiseerd te laten plaatsvinden.
Het staat de gemeenten vrij zelf invulling te geven aan de wijze waarop zij
de verkiezingen organiseren, hetzij door middel van gebruik van een stemmachine
dan wel door stemming op de handmatige wijze, met stembiljet, potlood en stembus.
Gemeenten krijgen uit het Gemeentefonds een algemene uitkering, waarmee zij
ook de verkiezingen moeten bekostigen. Ik ben niet voornemens gemeenten voor
te schrijven welke methode van stemmen zij dienen te gebruiken. Daarbij merk
ik wel op dat inmiddels 90% van de kiezers stemt op elektronische wijze. Onlangs
heeft de gemeente Rotterdam als één na laatste van de grote
gemeenten besloten over te gaan op het gebruik van stemmachines bij stemming.
Alleen in Amsterdam en enkele kleinere gemeenten wordt nog handmatig gestemd.3. Verkorting van de termijn van aantreden van nieuwe
kamerledenDe leden van de PvdA-fractie vragen of er op korte termijn geen absoluut
zekere authenticiteit valt te bereiken bij gebruikmaking van elektronische
gegevensuitwisseling ten behoeve van de vaststelling van de verkiezingsuitslag.
Ik hecht evenals de leden van de PvdA-fractie aan een voortvarende, maar uiterst
zorgvuldige vaststelling van de uitslag. De mogelijkheden van een geheel betrouwbare
elektronische uitwisseling van gegevens wordt op dit moment in het kader van
Kiezen op Afstand nog onderzocht.De leden van de fracties van de PvdA en de VVD vragen de regering in te
gaan op mogelijkheden om de vaststelling van de uitslag van de verkiezing
nog verder te versnellen dan thans in het wetsvoorstel is neergelegd. Ik ben
van mening dat bij de vaststelling van de uitslag van de verkiezingen uiterste
zorgvuldigheid moet worden betracht. In de memorie van toelichting bij het
onderhavig wetsvoorstel is dit ook uiteengezet. De vaststelling van de uitslag
door de Kiesraad vergt ten minste vijf dagen. In zijn advies van 20 november
2000 geeft de Kiesraad ook aan, nadrukkelijk in te stemmen met het uitgangspunt
dat de vaststelling van de uitslag niet eerder dan op de vijfde dag na de
stemming kan plaatsvinden. De periode van vijf dagen laat zich als volgt verklaren.
Op de tweede dag na de stemming (vrijdag) vergaderen de hoofdstembureaus om
de uitslag voor hun kieskring te berekenen. Ingevolge artikel O 1 van
de Kieswet dient het hoofdstembureau op de tweede dag na die van de stemming
zitting te houden tot vastelling van de uitslag. Een vervroeging van deze
zitting voor alle hoofdstembureaus is niet mogelijk, omdat de donderdag na
de stemming nodig is om via de betrokken burgemeesters de gegevens van de
stembureaus te verkrijgen en te verwerken, alsmede zonodig contact op te nemen
met de gemeenten over eventuele onduidelijkheden. Deze tijd is ook noodzakelijk
om eventuele ingewikkelder kwesties op te kunnen lossen. De stembureaus verrichten
op de avond van de stemming een aantal handelingen ter voorbereiding van de
uitslagberekening door het hoofdstembureau (met name artt. N 1 tot en met
N 10 Kieswet). De voorzitter van het hoofdstembureau zendt terstond een afschrift
van het proces-verbaal naar de voorzitter van de Kiesraad (artikel O 4,
eerste lid, Kieswet). Deze kan de processen-verbaal nog op dezelfde dag (vrijdag)
ontvangen en doorgaans ook op die dag beginnen met het berekenen van de uitslag.
De Kiesraad gebruikt het weekend zo nodig om contact op te nemen met hoofdstembureaus
en gemeenten over eventuele onduidelijkheden en vergissingen. Daarbij moet
vermeld worden dat het soms tijd en moeite kost om in het weekend de noodzakelijke
informatie van de gemeenten te verkrijgen.De Kiesraad heeft dan ook de maandagochtend daarna nodig om nog eventuele
problemen op te lossen of navraag te doen bij bijvoorbeeld de hoofdstembureaus
naar onduidelijkheden. Niet eerder dan op maandagmiddag, de vijfde dag na
de stemming, kan de uitslag door de Kiesraad worden vastgesteld. Het is dus
niet mogelijk om zoals de leden van de PvdA-fractie en de VVD-fractie voorstelden
reeds op vrijdagmiddag een openbare zitting te hebben waarin de Kiesraad de
uitslag bekend maakt.In zijn brief van 30 januari 2001, kenmerk KR01/102421, heeft de Kiesraad
op mijn verzoek een reactie gegeven op de notitie van de commissie voor de
Geloofsbrieven van 14 november 2000 betreffende de termijn tussen stemming
en eerste samenkomst van de nieuwe Tweede Kamer. Daarin geeft de Kiesraad
de werkzaamheden weer vanaf de dag van de stemming tot en met de dag van de
vaststelling van de uitslag. Dit komt overeen met hetgeen hierboven staat
beschreven. De Kiesraad geeft echter aan dat hij tot de conclusie komt dat
de enige tijdwinst die kan worden behaald in de termijn tussen stemming en
bekendmaking van de verkiezingsuitslag door de Kiesraad, zonder dat de zorgvuldigheid
ernstig geweld wordt aangedaan, is gelegen in de periode die aanvangt als
alle processen-verbaal van de hoofdstembureaus bij de Kiesraad ontvangen zijn.
Indien verzekerd kan worden, dat op zaterdagochtend in alle gemeenten verkiezingsfunctionarissen
bereikbaar zijn, die gegevens kunnen verstrekken, zou – aangenomen dat
de kwesties waarover nog nader contact nodig is, eenvoudig en snel kunnen
worden opgelost- in de loop van de zaterdagmiddag de verkiezingsuitslag kunnen
worden bekendgemaakt in een openbare zitting van de Kiesraad. Ik merk op dat
gemeentehuizen in principe op zaterdagen niet zijn geopend. In de verkiezingstijd
zijn er echter afspraken met het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
de Kiesraad en gemeenten over de bereikbaarheid van in ieder geval de negentien
hoofdstembureaus. Het door de Kiesraad aangedragen alternatief betekent, naar
mijn mening, wel dat er geen enkele ruimte meer aanwezig is om wat meer ingewikkelder
kwesties of onduidelijkheden op te lossen. Gezien het belang van een zorgvuldige
procedure omtrent de vaststelling van de uitslag en de toelating van de nieuwe
leden, acht ik dit geen goede zaak en is een periode van acht dagen tussen
de dag van stemming en de eerste samenkomst een uiterst minimum.De leden van de PvdA-fractie vragen in het licht van een versnelling van
het in het wetsvoorstel neergelegde of de regering niet van mening is dat
kandidaat Tweede-Kamerleden de benodigde papieren op orde dienen te hebben.
Dit is echter geen verantwoordelijkheid van de minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties, maar van de politieke partijen en de individuele kandidaten.
In de praktijk blijkt wel dat dit altijd spoedig verloopt.In zijn reactie van 30 januari 2001, kenmerk KR01/102421, op de brief
van de commissie voor het Geloofsbrievenonderzoek heeft de Kiesraad als ander
alternatief voor een mogelijke versnelling aangegeven dat de stemming niet
meer op een woensdag, maar op een maandag of een dinsdag gehouden kan worden.
De Kiesraad geeft aan dat de uitslag dan mogelijk sneller bekend gemaakt zou
kunnen worden, omdat in de praktijk blijkt dat het op doordeweekse dagen eenvoudiger
is nog ontbrekende gegevens bij de gemeenten te achterhalen of te overleggen
over gegevens. De leden van de fracties van de PvdA, de VVD, het CDA en D66,
vragen de regering om aandacht te besteden aan het alternatief om de dag van
stemming te verplaatsen van woensdag naar maandag. Ik merk op dat de Kiesraad
dit alternatief heeft aangedragen als mogelijkheid, indien de Kiesraad geacht
zou worden de uitslag op de derde dag na stemming bekend te maken. Het betreft
dus niet de eerste voorkeur van de Raad. Ook geeft de Raad aan dat de beschikbaarheid
van schoollokalen voor stembureaus een punt van aandacht is bij het houden
van de stemming op een andere dag dan de woensdag. Dit mag, zoals
de leden van de VVD-fractie aangeven, niet van doorslaggevend belang zijn,
maar het blijft een feit dat gemeenten voor het inrichten van hun stembureau
vaak gebruik maken van lokalen in scholen en dat dat op woensdagen minder
problemen kan opleveren dan op andere dagen. Belangrijk ander argument om
verkiezingen niet op een maandag te houden is dat de voorbereidingen voor
de verkiezingen dan in het weekend zouden moeten plaats vinden. De stemlokalen
worden altijd de dag voor de stemming ingericht. In dit geval zou dat betekenen
dat reeds op zaterdag stembureaus ingericht dienen te worden. Dit betekent
een extra belasting voor het gemeentelijk personeel. Verder levert dit problemen
van praktische aard op. In 90% van de Nederlandse gemeenten wordt gestemd
met stemmachines. Dit is kostbare apparatuur die niet een dag lang in een
onbeheerd wijkgebouw of schoollokaal neergezet kan worden. Daarnaast worden
ook kerkgebouwen ingericht als stemlokaal. Het is niet mogelijk een kerkgebouw
als stemlokaal in te richten op zaterdag, dat op zondag nog gebruikt dient
te worden voor kerkgangers. Daarnaast bestaat de mogelijkheid dat, indien
de stemming voor de Tweede Kamer als gevolg van een stemming voor de gemeenteraad
in hetzelfde jaar, plaatsvindt in mei, de dag van stemming samenvalt met de
tweede Pinksterdag, met alle consequenties vandien. Op grond van bovenstaande
argumenten acht ik een verplaatsing van de dag van stemming naar maandag zoals
voorgesteld door de leden van deze fracties niet wenselijk.De leden van de VVD-fractie informeren of is overwogen om de termijn van
de eerste samenkomst van de nieuwe gemeenteraad na de raadsverkiezingen verder
te vervroegen. In het wetsvoorstel dualisering gemeentebestuur is weliswaar
reeds een vervroeging voorgesteld, de aan het woord zijnde leden vragen zich
af waarom is afgezien van een verdere vervroeging toch acht dagen; de termijn
die geldt voor de eerste samenkomst van de nieuwgekozen Tweede Kamer. Het
is niet mogelijk om de voor de eerste samenkomst van de Tweede Kamer geldende
termijn van acht dagen ook te hanteren voor de eerste samenkomst van de gemeenteraad
en die van provinciale staten. Dit heeft te maken met het feit dat op decentraal
niveau beroep openstaat op de Afdeling rechtspraak van de Raad van State tegen
de beslissing tot toelating als lid van de nieuwe raad; op nationaal niveau
ontbreekt een dergelijke beroepsmogelijkheid, waardoor de termijn van de eerste
samenkomst korter kan zijn. Op dit onderwerp ben ik ook ingegaan in de nota
naar aanleiding van het verslag bij het wetsvoorstel dualisering gemeentebestuur
(Kamerstukken II 2000/01, 27 751, nr. 5).De leden van de VVD-fractie vragen of de regering van opvatting is dat
artikel 64, derde lid van de Grondwet zich verzet tegen een eventuele samenkomst
van de Kamer in oude samenstelling gedurende de ochtenduren en de nieuwe Tweede
Kamer op een later tijdstip op diezelfde dag. Artikel 64, derde lid van de
Grondwet verzet zich daar niet tegen. In artikel C 3 van de Kieswet is uitvoering
gegeven aan deze bepaling. Daar is er voor gekozen om de oude Kamer te laten
af treden met de ingang van de dag waarop de nieuwe kamer voor het eerst samenkomst.
Indien uitvoering gegeven zou worden aan het voorstel om de kamer in oude
samenstelling 's ochtends bijeen te laten komen en de Kamer in nieuwe
samenstelling diezelfde dag 's middags, dan dient in de Kieswet in artikel
C 3 een nadere tijdsaanduiding opgenomen te worden.De leden van de ChristenUnie vragen of een versnelling van de installatietermijn
niet zal leiden tot fouten bij de vaststelling van de uitslag. Zij vragen
naar de consequenties van een fout in de procedure. Ik hecht aan een uiterst
zorgvuldige procedure omtrent vaststelling van de uitslag. Zoals ik in de
memorie van toelichting bij onderhavig wetsvoorstel heb aangegeven,
acht ik het niet onmogelijk dat uitgaande van een stemming op woensdag de
gehele procedure in acht dagen wordt doorlopen. Ik ben van mening dat dit
wel het uiterste minimum is. Met de Kiesraad ben ik van mening dat de kans
op fouten aanwezig is. Dit is in de laatste tientallen jaren slechts eenmaal
voorgekomen, in 1998. Indien de uitslag in zijn geheel niet vast staat, zal
de eerste samenkomst door moeten schuiven. Indien een gedeelte van de uitslag
nog niet vast staat en daardoor niet alle leden benoemd kunnen worden, zullen
de leden waarover geen twijfel bestaat, benoemd kunnen worden en hun eerste
samenkomst kunnen hebben; andere leden kunnen dan later worden benoemd. Dat
is in de huidige situatie ook het geval.De leden van de fractie van de SGP vragen welke inhoudelijke argumenten
de regering ertoe hebben gebracht de termijn tussen stemming en eerste samenkomst
te verkorten. Zoals hierboven reeds aangegeven hecht ik aan een zorgvuldige
procedure. Ik ben van mening dat in het voorstel dat thans door mij is neergelegd,
die zorgvuldigheid ook wordt betracht. Een voordeel van een snellere toelating
van de nieuwe leden is echter, zoals ook aangegeven in de memorie van toelichting
bij onderhavig wetsvoorstel, dat de Tweede Kamer kort na de verkiezingen een
debat kan houden over de (in)formatie. Op de vraag van deze leden of de voorgestelde
verkorting ertoe leidt dat ambtenaren ook op zondag beschikbaar moeten zijn,
geef ik aan dat de werkzaamheden met betrekking tot de verkiezingen in principe
op werkdagen plaatsvinden. In verkiezingstijd beschikken het ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de Kiesraad wel over een lijst
met contactpersonen bij de negentien hoofdstembureaus, die in overleg met
die hoofdstembureau beschikbaar zijn gesteld.4. Briefstembureaus in Nederlandse Antillen en ArubaDe leden van de PvdA-fractie vragen of de overdracht van taken van de
Kabinetten van de Gouverneurs naar de Vertegenwoordigingen van Nederland ook
tot een aanpassing van de formatie van de Vertegenwoordigingen leidt.De werkzaamheden die samenhangen met het instellen van briefstembureaus
in de Nederlandse Antillen en Aruba zijn beperkt van omvang en bovendien zeer
incidenteel van aard. De extra belasting als gevolg van deze werkzaamheden
kan binnen de bestaande formatie van de Vertegenwoordigingen worden opgevangen.
De overdracht van taken van de Kabinetten van de Gouverneurs naar de Nederlandse
Vertegenwoordigingen rechtvaardigt dan ook geen aanpassing van de formatie
van de Vertegenwoordigingen. Overigens is de formatie van de Kabinetten van
de Gouverneurs bij de invoering van briefstembureaus in de Nederlandse Antillen
en Aruba destijds ook niet aangepast en niet is gebleken dat dit tot problemen
heeft geleid.De leden van de D66-fractie vragen zich – uitgaande van de veronderstelling
dat zowel de Vertegenwoordigingen als de ambassades buiten Nederland het Koninkrijk
vertegenwoordigen – af of destijds niet gekozen is voor de Kabinetten
van de Gouverneurs wegens deze parallel met de ambassades en waarom daarvan
nu wordt afgeweken. Zij vragen verder of er overleg met de Nederlandse Antillen
en Aruba is geweest en hoe daar wordt gedacht over deze wijziging van de Kieswet.
Tenslotte vragen zij waarom de Kieswet op dit punt niet direct na het instellen
van de Vertegenwoordigingen is aangepast.Anders dan ambassades in het buitenland vertegenwoordigen de Vertegenwoordigingen
niet het Koninkrijk, maar het land Nederland in de Nederlandse
Antillen en Aruba. Het Koninkrijk wordt in deze landen vertegenwoordigd door
de Gouverneur, die in de uitoefening van zijn taken wordt ondersteund door
een Kabinet. De Gouverneur is Koninkrijksorgaan alsmede orgaan van het betrokken
overzeese land, maar geen Nederlands orgaan. De Kieswet is een Nederlandse
wet, waarvan de uitvoering idealiter niet wordt uitgevoerd door Koninkrijksorganen,
maar door Nederlandse organen. In het buitenland bestaat er geen keus: zowel
Koninkrijkstaken als taken van één van de afzonderlijke landen
van het Koninkrijk worden door de ambassades uitgevoerd. Binnen de drie landen
van het Koninkrijk ligt dit anders. In beginsel behartigt elk land daar zijn
eigen belangen en aangelegenheden.Als gevolg van het oorspronkelijk ontbreken van Nederlandse Vertegenwoordigingen
in de Nederlandse Antillen en Aruba werden door de Kabinetten van de Gouverneurs
uit praktische overwegingen naast Koninkrijkstaken van oudsher ook Nederlandse
taken uitgevoerd. Na de formele instelling van de Vertegenwoordigingen in
1997 is het niet langer noodzakelijk om de Kabinetten met deze Nederlandse
taken te belasten. Er is nu voor gekozen de uitvoering van de Koninkrijkstaken
en van de Nederlandse taken zoveel mogelijk te ontvlechten. Met deze ontvlechting
wordt het meeste recht gedaan aan de te onderscheiden verantwoordelijkheden.
Dit proces van ontvlechting wordt gefaseerd, in goed overleg en op zorgvuldige
en efficiënte wijze uitgevoerd. Daarom is de Kieswet op dit punt niet
onmiddellijk in 1997 aangepast. Daartoe bestond ook geen praktische noodzaak,
omdat de Kabinetten deze taken adequaat konden uitvoeren, zoals in het verleden
ook is gebleken.Over de overdracht van taken is vanzelfsprekend overleg gevoerd met de
Gouverneurs van de Nederlandse Antillen en van Aruba, die hun medewerking
bij de effectuering van deze overdracht hebben aangeboden. Gelet op het feit
dat het instellen van briefstembureaus een volstrekt autonome Nederlandse
aangelegenheid is die de Nederlandse Antillen en Aruba niet raakt, is terzake
geen overleg gevoerd met de regeringen van de Nederlandse Antillen en van
Aruba.5. Inlevering van ondersteuningsverklaringen door zittende
groeperingenHet heeft mij verheugd te vernemen dat de leden van de fracties van VVD,
CDA, D66 en SGP positief staan tegenover het voorstel om de inlevering van
ondersteuningsverklaringen door zittende partijen af te schaffen. De leden
van de PvdA-fractie vragen of de regering met de PvdA-fractie van mening is
dat aan de belangrijkste wens achter het amendement-Rehwinkel is tegemoet
gekomen, namelijk dat ook zittende partijen eenmaal aan het vijfmaal zo hoge
handtekeningvereiste hebben voldaan. Inderdaad hebben de partijen die nu een
zetel hebben in de Tweede Kamer voldaan aan het vereiste om ondersteuningsverklaringen
in te leveren. Hiermee is tegemoet gekomen aan het amendement-Rehwinkel.De leden van de D66-fractie vragen waarom er niet een week langer de gelegenheid
wordt gegeven om ondersteuningsverklaringen af te leggen. Uit de enquête
die is gehouden onder politieke groeperingen en verschillende gemeenten is
gebleken dat het afleggen van de ondersteuningsverklaringen een behoorlijke
administratieve belasting betekende voor de gemeenten. Bij de komende verkiezingen
dienen alleen die partijen die nog geen zitting hebben in het orgaan waarvoor
de verkiezing wordt gehouden, ondersteuningsverklaringen af te leggen, hetgeen
een minder grote belasting zal zijn voor de gemeenten. Voor niet-zittende
partijen blijft de administratieve belasting gelijk.De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen de regering om toe
te lichten of zij zittende en nieuwe partijen als gelijke gevallen willen
behandelen en zij desalniettemin met het oog op deze gelijke
behandeling hierin toch een onderscheid aanbrengt. Het vereiste van ondersteuningsverklaringen
is een maatregel in het kader van het tegengaan van lichtvaardige kandidaatstelling.
Indien een partij niet per kieskring het voorgeschreven aantal ondersteuners
kan vinden, is niet aannemelijk dat zij bij de verkiezingen ook maar enig
zicht op het behalen van een zetel heeft. In 1997 is dit vereiste verplicht
gesteld voor alle partijen, zowel zittende als niet-zittende. Dit heeft een
ongewenste verzwaring opgeleverd van de administratieve lasten voor zowel
partijen als gemeenten. Inmiddels hebben de zittende partijen aan deze verplichting
voldaan en zijn in deze alle partijen gelijk behandeld. Na deze wetswijziging
dienen alleen niet-zittende partijen aan dit vereiste te voldoen en hoeven
zittende partijen dat niet opnieuw te doen. De ongewenste verzwaring van de
administratieve lasten van zowel partijen als gemeenten rechtvaardigt een
afschaffing van dit vereiste voor de zittende partijen.De leden van de SGP-fractie geven aan ervan uit te gaan dat van deze wetswijziging
reeds bij de verkiezingen voor de gemeenteraden en de Tweede Kamer in 2002
de vruchten kunnen worden geplukt. Het is het streven van de regering dit
wetsvoorstel zo spoedig mogelijk, bij voorkeur enige maanden voor de komende
verkiezingen van de gemeenteraad (en de Tweede Kamer) in werking te laten
treden. Dit is echter mede afhankelijk van de duur van de behandeling van
dit wetsvoorstel in het parlement.6. Kiesrecht Nederlanders in het buitenlandHet verheugt mij dat de leden van de fracties van VVD, CDA, D66, ChristenUnie
en SGP aangeven dat zij in beginsel positief staan tegenover de voorgestelde
wijzigingen op dit punt. Wel hebben de leden van alle fracties verschillende
aanvullende vragen en opmerkingen bij dit onderwerp.De leden van de VVD-fractie geven aan dat zij graag gezien zouden hebben
dat er ruimere mogelijkheden voor het kiezen op afstand zouden ontstaan. Bij
brief van 29 mei 2001 hebben de minister voor Grote Steden- en Integratiebeleid
en ik de Kamer geïnformeerd over de voortgang van het project Kiezen
op Afstand. Om de doelstellingen van het project Kiezen op Afstand te realiseren
moeten onder meer een aantal technische systemen worden ontwikkeld die een
zeer innovatief karakter hebben. Dergelijke systemen zijn nog niet elders
in de wereld beproefd. Dit vraagt een grote mate van zorgvuldigheid bij het
ontwerpen van de systemen. Nadat de systemen zijn ontworpen en gebouwd, zal
er nog een zeer grondig testtraject noodzakelijk zijn om er zeker van te zijn
dat de systemen betrouwbaar zijn. Ik ben van mening dat een versnelling van
dit traject, zonder afbreuk te doen aan de noodzakelijke zorgvuldigheid die
met verkiezingen gepaard dient te gaan, niet mogelijk is.De leden van de CDA-fractie vragen hoe de kiezers in het buitenland worden
geïnformeerd over de wijzigingen van de voor hen geldende kiesrechtbepalingen.
Wat betreft het gebruik van de extra enveloppe wordt de kiezer over de veranderingen
voorgelicht in de toelichting die hij ontvangt bij zijn stembescheiden indien
hij heeft gekozen om per brief te stemmen. Wat betreft de wijzigingen ten
aanzien van het inrichten van meerdere briefstembureaus en uitbreiding van
het aantal ressorten per briefstembureau zal de voorlichting moeten verlopen
via de algemene voorlichting die het ministerie van Buitenlandse Zaken geeft
bij verkiezingen. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van daarvoor in aanmerking
komende media en kanalen. Er worden advertenties geplaatst in Nederlandse
kranten die in het buitenland worden verspreid. Naast advertenties in landelijke
dagbladen worden advertenties geplaatst in tijdschriften met een
wereldwijde verspreiding voor Nederlanders in het buitenland. Via de Wereldomroep
wordt informatie over de verkiezingen verstrekt en ook ambassades hebben een
budget om in lokale kranten kiesgerechtigde Nederlanders te informeren en/of
eventuele andere activiteiten te ontplooien, zoals bijvoorbeeld een voorlichtingsbijeenkomst.
Ook de gemeente Den Haag is op de hoogte van deze wijzigingen en kan desgewenst
Nederlanders in het buitenland van informatie voorzien.Op de vraag van deze leden wie uiteindelijk beslist en op welke gronden
wordt beslist dat er een briefstembureau wordt ingericht, kan ik aangeven
dat de minister van Buitenlandse Zaken in overeenstemming met de minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties kan beslissen waar een briefstembureau
wordt ingericht. Voor inrichting van een briefstembureau dient toestemming
te worden verkregen van het land van vestiging. De gronden waarop een briefstembureau
kan worden ingericht, heb ik neergelegd in de memorie van toelichting bij
onderhavig wetsvoorstel. De huidige opzet van de Kieswet bevat een systeem
van geboden en verboden. Onder bepaalde omstandigheden moet een briefstembureau
worden ingericht en onder andere omstandigheden mag dat beslist niet. Voortschrijdend
inzicht op dit punt doet de vraag rijzen of er niet van uitgegaan mag worden
dat de minister van Buitenlandse Zaken een briefstembureau instelt telkens
wanneer dat nuttig en mogelijk is. Het is dan niet nodig expliciet in de wet
op te nemen in welke gevallen een briefstembureau ingesteld moet worden en
in welke gevallen dat beslist niet toegestaan is.De leden van de fracties van D66 en de ChristenUnie vragen waarom er niet
voor is gekozen het gebruik van de extra enveloppe verplicht te stellen. Ik
ben van mening dat een verplichting om gebruik te maken van de extra enveloppe
een beperking zou opleveren voor de kiezer. Indien hij dan vergeet de extra
enveloppe te gebruiken, zou dit betekenen dat zijn stem ongeldig is. Het betreft
een extra waarborg voor zijn stemgeheim, waarvan de kiezer gebruik màg
maken. Zoals ik in de toelichting bij onderhavig wetsvoorstel ook heb aangegeven,
hanteer ik als uitgangspunt dat de kiezer in de praktijk wel gebruik zal maken
van de extra enveloppe. In reactie op de vraag van de D66-fractie of gebruikmaking
van een andere dan de meegezonden enveloppe leidt tot een ongeldige stem geef
ik aan dat dat inderdaad het geval is. Indien het stembiljet in een andere
dan de meegezonden enveloppe wordt teruggezonden, onderscheidt dat stembiljet
zich van andere stembiljetten en enveloppen en daarmee zou herleid kunnen
worden wie die stem heeft uitgebracht. Ik merk op dat dit duidelijker dan
nu uit de tekst van het nieuwe artikel M 11 naar voren dient te komen.
Ik heb de tekst daarom in die zin aangepast dat de retourenveloppe ook terzijde
wordt gelegd in het stembiljet niet is gestoken in de in artikel M 6,
eerste lid, onder d, bedoelde enveloppe, maar in een andere enveloppe. Een
nota van wijziging die daartoe strekt is hierbij gevoegd.De leden van de D66-fractie vragen voorts of voorbeelden zijn te geven
die aanleiding vormen om over te gaan tot uitbreiding van het aantal ressorten,
waarvoor een briefstembureau ingesteld kan worden. Het ministerie van Buitenlandse
Zaken heeft na de verkiezingen voor de Tweede Kamer in 1998 een evaluatie
uitgevoerd ten aanzien van het kiesrecht van Nederlanders in het buitenland.
Een van de aanbevelingen van het ministerie van Buitenlandse Zaken was om
een aantal stembureaus de bevoegdheid te geven voor meer dan één
land te functioneren. Dit is voorgesteld omdat postverbindingen interregionaal
vaak beter zijn dan de postverbindingen met Nederland. Zo werd voorgesteld
om het briefstembureau in Canberra mede voor kiezers in Nieuw-Zeeland en het
briefstembureau in Washington mede voor de kiezers in Canada te laten gelden.
Ik heb deze aanbeveling overgenomen, omdat dit ertoe kan leiden dat briefstembescheiden
sneller kunnen worden verzonden. De leden van de D66-fractie vragen verder of een betere postverbinding
tussen land van vestiging van de kiezer en land waar een briefstembureau is
gevestigd niet een erg harde reden is om een briefstembureau in te richten
dat voor meerdere landen kan gelden. Deze maatregel is ingevoerd om te bewerkstelligen
dat zoveel mogelijk Nederlanders in het buitenland van hun stemrecht gebruik
kunnen maken en om te waarborgen dat geretourneerde briefstembescheiden tijdig
het briefstembureau bereiken. Indien de postverbinding tussen het land van
vestiging en het «buurland» met briefstembureau slechter is dan
de postverbinding tussen het land van vestiging van de kiezer en Nederland,
dan ligt het voor de hand dat het briefstembureau in het «buurland»
niet geldt voor omringende landen. Zijn daarentegen de postverbindingen binnen
een bepaalde regio beter dan de postverbinding tussen het land van vestiging
en Nederland dan is het vanzelfsprekend dat een briefstembureau in een bepaald
land ook kan gelden als briefstembureau voor kiezers woonachtig in de omringende
landen.De leden van de D66-fractie vragen tevens aan de regering om te onderzoeken
of landen waar een briefstembureau is gevestigd ook in persoon op het briefstembureau
kan worden gestemd omdat deze leden aannemen dat daar bij de landen van vestiging
geen bezwaren tegen bestaan en het opkomstverhogend kan werken. In de praktijk
zullen slechts die kiezers, die in de nabijheid van een stembureau wonen in
de gelegenheid zijn hun stem door middel van een persoonlijke verschijning
op het stembureau uit te brengen. Het opkomstverhogende effect zal derhalve
gering zijn. Voor het geringe aantal kiezers dat in staat en bereid is in
persoon te stemmen, loont het niet de briefstemprocedure te vermengen met
de procedure die in gewone stembureaus wordt gevolgd. Het is echter wel mogelijk
dat de kiesgerechtigde Nederlander in het buitenland, indien hij dat wenst,
zijn briefstembescheiden persoonlijk aflevert op het briefstembureau.De leden van de D66-fractie merken verder op dat ze het een interessante
gedachte vinden om de minister van Buitenlandse Zaken de bevoegdheid te geven
om per geval te bepalen of het inrichten van een briefstembureau nuttig en
nodig is. Wel vragen zij hoe de controle op deze bevoegdheid door de Kamer
wordt geregeld. Onder de huidige Kieswet heeft de minister van Buitenlandse
Zaken de bevoegdheid om in overeenstemming met de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties een briefstembureau in te richten. Die bevoegdheid
blijft er ook in de nieuwe situatie. De Tweede Kamer kan wellicht bij de gelegenheid
van een evaluatie van deze nieuwe situatie controleren of dit op correcte
wijze is geschied.Het verheugt mij dat de leden van de SGP-fractie kunnen instemmen met
de voorgestelde wijzigingen op dit punt. Deze leden vragen of het adressenbestand
van de in het buitenland woonachtige kiesgerechtigden momenteel goed is bijgewerkt.
Tevens vragen deze leden of de problemen met de te late bezorging zijn verholpen.
De gemeente Den Haag heeft mij gemeld dat het semi-permanente bestand dat
de gemeente bijhoudt ten behoeve van de toezending van het registratieformulier
aan Nederlandse kiesgerechtigden buiten Nederland momenteel wordt gemoderniseerd.
Het nieuwe systeem maakt het mogelijk om te werken met één bestand
dat voor de verschillende doeleinden (Tweede Kamer, Europees Parlement en
per 1 januari 2002 het nationaal referendum) kan worden gebruikt. De verantwoordelijkheid
om de persoonsgegevens en mutaties hierin aan de gemeente Den Haag kenbaar
te maken, ligt bij de kiesgerechtigde zelf. Hier wordt door het ministerie
van Buitenlandse Zaken ook voorlichting over gegeven. Indien betrokkene verhuist
en verzuimt dit aan de gemeente Den Haag door te geven, is het nieuwe adres
bij de gemeente onbekend en zal het registratieformulier onbestelbaar blijken. De gemeente Den Haag hanteert de volgende werkwijze bij de behandeling
van registratieverzoeken van Nederlandse kiesgerechtigden in het buitenland.
Indien een registratieverzoek wordt ingewilligd, registreren burgemeester
en wethouders de verzoeker als kiezer. De gemeente Den Haag bevestigt aan
betrokkene dat het verzoek is ingewilligd en dat betrokkene als kiezer is
geregistreerd. Het registreren als kiezer leidt ertoe dat aan betrokkene de
stembescheiden worden toegezonden. Indien een registratieverzoek wordt geweigerd
dan stelt de gemeente Den Haag betrokkene hier onverwijld, uiterlijk op de
zevende dag na ontvangst van het verzoek, van op de hoogte. Het verzoek tot
registratie kan tot zes weken voor de dag van de stemming worden gedaan.Voor de komende Tweede-Kamerverkiezingen kan dat tot 2 april 2002.
Uiterlijk op 9 april 2002 dient de gemeente Den Haag een beslissing op
het verzoek te hebben genomen. Indien het verzoek wordt ingewilligd, registreert
de gemeente betrokkene als kiezer. Ter bevestiging ontvangt deze zo spoedig
mogelijk de stembescheiden. Op 2 april 2002, de dag van de kandidaatstelling,
dienen de politieke groeperingen hun kandidatenlijst in.Na vaststelling van de kandidatenlijst start de productie van de stembescheiden.
De gemeente Den Haag streeft ernaar om de stembescheiden uiterlijk in de week
van 15 april 2002, dit is de uiterste datum waarop de Raad van State
nog uitspraken kan doen ten aanzien van kandidatenlijsten, te doen verzenden.7. Registratie van de aanduiding voor de Eerste-KamerverkiezingenDe leden van de D66-fractie geven aan hun steun te geven aan een aanvullend
register voor Eerste-Kamerverkiezingen. Deze leden vragen zich echter af waarom
een aanduiding boven een lijst niet verplicht wordt gesteld. Het zou een beperking
betekenen ten opzichte van de huidige situatie indien verplicht zou worden
gesteld dat iedere partij een aanduiding moet laten registreren. Voor het
registreren van een aanduiding dient aan verschillende vereisten te worden
voldaan. Onder meer moet daartoe een vereniging met volledige rechtsbevoegdheid
worden opgericht. Het staat een persoon onder de huidige regelgeving echter
vrij ook als persoon, zonder nadere aanduiding aan de verkiezingen deel te
nemen. Dat is nu zowel bij de Eerste- en Tweede-Kamerverkiezingen als ook
bij raads- en statenverkiezingen het geval. In de praktijk betekent dit dat
een dergelijke lijst wordt aangeduid met een nummer of met de naam van de
eerste kandidaat.8. Inlevering kopie geldig legitimatiebewijs bij kandidaatstelling
Eerste-KamerverkiezingDe leden van de fractie van D66 vragen of het vaak voorkomt dat mensen
tegen hun wil op een kandidatenlijst worden geplaatst. Tevens vragen zij of
het niet inleveren van een kopie van een geldig legitimatiebewijs een herstelbaar
verzuim is. Zoals ik heb aangegeven in de memorie van toelichting bij dit
wetsvoorstel is het bij alle in de Kieswet neergelegde verkiezingen verplicht
een kopie van een geldig identiteitsbewijs over te leggen van alle kandidaten
die op de lijst staan. Bij de Eerste-Kamerverkiezingen was abusievelijk het
verzuimen van het overleggen van een dergelijke kopie niet gesanctioneerd.
Door te stellen dat ook bij Eerste-Kamerverkiezingen het niet overleggen van
een dergelijke kopie wordt gesanctioneerd met een schrapping, wordt het in
overeenstemming gebracht met de sancties die gelden ten aanzien van andere
verkiezingen. Uiteraard is het niet inleveren van een kopie van een geldig
identiteitsbewijs een herstelbaar verzuim op grond van artikel
S 1, derde lid, onder c, van de Kieswet.9. Inlevering kandidatenlijst voor de Eerste-KamerverkiezingDe leden van de D66-fractie vragen door wie het inleveren van een kandidatenlijst
voor de Eerste-Kamerverkiezingen kan geschieden. Met de herziening van de
Kieswet in 1989 is het voorschrift dat de lijst door een lid van provinciale
staten moest worden ingediend, komen te vervallen. Dit betekent dat de lijst
ook door een ambtenaar of een griffier kan worden ingediend, mits dit maar
persoonlijk geschiedt. Deze indiening in persoon dient te geschieden met het
oog op het voorkomen van misverstanden over het tijdstip waarop de lijst is
ingediend en omdat de inleveraar van de lijst verantwoordelijk is voor herstel
van eventuele verzuimen, die in de praktijk regelmatig voorkomen. Bij persoonlijke
inlevering van de lijst kan het centraal stembureau de indiener op eventuele
verzuimen attenderen, zodat die nog tijdig (vóór 17.00 uur)
kunnen worden hersteld.10. Registratie EU-onderdanen bij verkiezingen voor het
Europees ParlementDe leden van de CDA-fractie vragen of er zicht bestaat op het up to date zijn van de gemeentelijke basisadministratie (GBA), met
het oog op de registratie van EU-onderdanen bij verkiezingen voor het Europees
ParlementZoals in de memorie van toelichting werd vermeld, is een niet-Nederlandse
onderdaan van een lidstaat van de Europese Unie (EU) in Nederland, die aan
de verkiezingen voor het Europees Parlement wil deelnemen, verplicht bij de
gemeente een daartoe strekkend verzoek in te dienen. Hiervoor wordt gebruik
gemaakt van een op grond van de Kieswet vastgesteld formulier (model Y 32).
Deze registratie, die plaatsvindt in de GBA, moet op grond van artikel Y 33
van de Kieswet en artikel 59, vierde lid, van het Besluit GBA, worden doorgehaald
conform de systeembeschrijving na ontvangst van een daartoe strekkend verzoek
van betrokkene zelf of indien omstandigheden bekend zijn op grond waarvan
betrokkene niet als kiezer behoort te worden geregistreerd. Tijdens de parlementaire
behandeling van het voorstel tot wijziging van de Kieswet, het Kiesbesluit
en het Besluit GBA, ter nadere uitvoering van richtlijn nr. 93/109/EG (Kamerstukken
II 1997/98, 26 052), is reeds uitvoerig op deze materie ingegaan. De
regering gaat ervan uit dat de GBA-gegevens op dit punt up to date zijn.Het is mij niet duidelijk wat de bedoeling is van de vervolgvraag van
de leden van de CDA-fractie naar de ervaringen die tot nu toe zijn opgedaan
met het uitschrijven van deze kiesgerechtigden naar het buitenland. In artikel
II van voornoemde wijzigingswet van de Kieswet (Stb. 1999, 14) is namelijk
éénmalig, naast de normale procedure genoemd in artikel Y 32
en de daarbij behorende uitvoeringsregelingen, een bijzondere procedure vastgesteld.
Deze procedure hield in dat betrokkenen ten behoeve van hun registratie als
kiesgerechtigden voor de verkiezing in 1999 van de leden van het Europees
Parlement, door burgemeester en wethouders werden aangeschreven. De achterliggende
reden daarvan was, blijkens de memorie van toelichting op dit artikel (Kamerstukken
II, 1997/98, 26 052, nr. 3, blz. 8), dat bij de onderdanen
van andere lidstaten die ten tijde van de verkiezingen in 1994 in Nederland
verbleven, de verwachting zou kunnen zijn gewekt dat zij ook voor de verkiezingen
van 1999 automatisch zouden worden opgeroepen. Inmiddels is sedertdien echter
de procedure in werking getreden, waarbij de registratie van de kiesgerechtigheid
en de bijhouding daarvan in de GBA plaatsvindt. Ná de
verkiezingen van 1999 zijn er nog geen verkiezingen geweest voor het Europees
Parlement en is er in dit kader nog geen ervaring opgedaan.In reactie op de vraag van deze leden omtrent de te volgen procedure bij
vestiging van een niet-Nederlandse onderdaan van een lidstaat van de EU in
Nederland, merk ik op dat de regering een praktische, efficiënte en minder
tijdrovende procedure voorstaat dan de VNG heeft voorgesteld. Van het feit
dat betrokkene zich bij het loket aanmeldt voor inschrijving, wordt gebruik
gemaakt door hem een formulier Y 32 te verstrekken waarop hij kan aangeven
of hij in Nederland gebruik wenst te maken van zijn Europees kiesrecht. Desgewenst
wordt dit op zijn persoonslijst in de GBA aangetekend. Ingevolge het voorgestelde
nieuwe vijfde lid van artikel Y 32 van de Kieswet, worden burgemeester
en wethouders verplicht aan iedere onderdaan van een andere lidstaat van de
Europese Unie, die zich van buiten Nederland in de gemeente vestigt of hervestigt
een formulier Y 32 te overhandigen, waarmee betrokkene registratie van
zijn kiesgerechtigdheid kan verzoeken voor de verkiezingen van het Europees
Parlement in Nederland.Het overnemen van het voorstel van de VNG zou betekenen dat de gemeente
om de vijf jaar het «eigen bestand» zou moeten controleren aan
de hand van opnieuw door betrokkenen in te vullen formulieren en dat er ter
zake onnodige en mogelijk langdurige briefwisseling plaats moet vinden. Bovendien
zou betrokkene terecht kunnen aangeven, dat hem bij zijn inschrijving is meegedeeld
dat hij voor zijn kiesrecht verder geen handelingen zou hoeven te verrichten.
Dit «aanvullende» systeem zou onnodige discussie teweeg brengen,
mogelijk tot procedures leiden, extra ambtelijke belasting vragen en vertraging
betekenen. De regering acht dit niet gewenst en handhaaft haar standpunt in
deze.Ten aanzien van de opmerking van de leden van de CDA-fractie over het
schrappen van gegevens uit de GBA, merk ik het volgende op. De gevallen waarin
gegevens omtrent het kiesrecht dienen te worden geschrapt, zijn in de Kieswet
en voor wat betreft de registratie in de GBA, nader geregeld in de systeembeschrijving
GBA. Er is geen reden te veronderstellen, dat gemeenten deze reeds jaren geldende
bepalingen, niet goed zouden naleven. Voorts kan worden gewezen op het uitvoerige
kwaliteitsbeleid, dat met betrekking tot de GBA wordt gevoerd, waaronder het
laten verrichten van audits. Daarbij wordt ook de uitvoering van de registratie
van kiesrechtgegevens in de GBA gecontroleerd. De gedachte dat de verplichting
tot schrapping van gegevens omtrent het Europees kiesrecht in de GBA bij uitschrijving
van betrokkene eerst nu wettelijk zou worden geregeld, zoals de leden van
de CDA-fractie blijkbaar veronderstellen, berust op een misverstand. Deze
verplichting was er ingevolge artikel Y 33 van de Kieswet altijd al.Op de vraag van deze leden omtrent de ervaringen van Nederland in vergelijking
met de andere EU landen op dit punt kan niet worden ingegaan, omdat er daarover
tot op heden geen vergelijkende studies zijn verricht.11. Strafbaarstelling ronselen van ondersteuningsverklaringenDe leden van de CDA-fractie vragen naar de handhaafbaarheid van de bepaling
om het (laten) omkopen van het afleggen van ondersteuningsverklaringen strafbaar
te stellen. Zoals ik ook in de memorie van toelichting heb aangegeven is reeds
in een vroeger stadium, tijdens een Algemeen Overleg op 24 november 1999,
aangegeven dat een strafbaarstelling moeilijk valt te handhaven. Ik heb niettemin
de breed door de Kamer ondersteunde wens voor een strafbaarstelling overgenomen. Overigens is er een zekere controle mogelijk doordat de ondertekening
van de ondersteuningsverklaring geschiedt op de secretarie van de gemeente.De leden van de fractie van D66 vragen de regering wat onder omkopen moet
worden verstaan en vragen tevens of het strafbaarstellen van het ronselen
van ondersteuningsverklaringen niet beter zou zijn. In zijn advies over dit
onderdeel van het wetsvoorstel heeft de Kiesraad mij geadviseerd om niet het
ronselen van ondersteuningsverklaringen strafbaar te stellen, maar het (laten)
omkopen daartoe. Belangrijkste argument daarvoor is, dat elke ondersteuningsverklaring
feitelijk wordt verkregen door personen stelselmatig aan te spreken of persoonlijk
te benaderen. Geen partij zal er in slagen voldoende ondersteuningsverklaringen
te verkrijgen zonder personen stelselmatig aan te spreken of persoonlijk te
benaderen. Gezien dit argument, naast de argumenten van moeilijke handhaafbaarheid
en de bewijsproblematiek ben ik van mening, dat het de voorkeur verdient om
het (laten) omkopen tot het afleggen van een ondersteuningsverklaring strafbaar
te stellen. De bepaling waarin het strafbaar stellen van (laten) omkopen tot
het afleggen van een ondersteuningsverklaring wordt neergelegd, wordt geformuleerd
overeenkomstig de bepaling ten aanzien van volmachten. Onder het (laten) omkopen
wordt dan verstaan: het door gift of belofte (laten) omkopen. II. ARTIKELENArtikel IOnderdeel EDe leden van de CDA-fractie vragen of er naar aanleiding van de gemeentelijke
herindelingen niet meer wijzigingen moeten worden doorgevoerd in de tabel
bij artikel E 5 van de Kieswet. Voor zover in de tabel slechts provincienamen
bij de kieskringindeling worden vermeld en niet de namen van de afzonderlijke
gemeenten, is het niet van belang dat een gemeentelijke herindeling een naamswijziging
van een gemeente oplevert. Bij het aangehaalde voorbeeld «Hof van Twente»
doet zich geen probleem voor, omdat kieskring 4 de gehele provincie Overijssel
omvat, en daarom in de tabel met de provincienaam is aangeduid. Ten aanzien
van gemeentelijke herindelingen die zich in de afgelopen jaren hebben voorgedaan
waar wel een wijziging in de tabel bij de Kieswet noodzakelijk is, omdat het
een kieskring betreft die is aangeduid met gemeentenamen in plaats van met
een provincienaam, pleegt die wijziging bij herindelingswet te geschieden.
Indien een gemeente echter na een herindeling zijn naam wijzigt, zoals het
geval is bij de gemeente Moerdijk, dient een wijziging in de tabel bij de
Kieswet later te geschieden.Artikel IIIDe leden van de fractie van de VVD vragen of deze wijziging al in werking
treedt voor de komende herindelingverkiezingen in het najaar van 2001. Zij
doelen dan met name op de gewijzigde openstelling en het vervallen van het
vereiste van het inleveren van een ondersteuningsverklaring voor groeperingen
die reeds een zetel hebben behaald. In geval van herindelingverkiezingen is
er meestal sprake van het oprichten van een nieuwe gemeente en zijn alle partijen,
dus ook de partijen die in de «oude» raad zetels hadden, volgens
de wet, nieuwe partijen. Alle partijen zullen in een dergelijk geval dienen
te voldoen aan het vereiste van het inleveren van ondersteuningsverklaringen.
Het is overigens mijn streven om dit wetsvoorstel zeer spoedig, bij voorkeur
geruime tijd voor de verkiezingen van de gemeenteraad en de Tweede
Kamer in werking te laten treden. Dit is echter mede afhankelijk van de duur
van de behandeling in het parlement. Of een inwerkingtreding voor de gemeentelijke
herindelingverkiezingen dit najaar kan worden bewerkstelligd, hangt af van
de voortgang.Ik merk hierbij op dat gezien de inwerkingtreding van de Tijdelijke referendumwet
per 1 januari 2002 het wenselijk is een andere inwerkingtredingsbepaling
neer te leggen in dit wetsvoorstel. Hiertoe is een nota van wijziging bijgevoegd.
Indien het onderhavig wetsvoorstel – onverhoopt – na 1 januari
2002 bekrachtigd zou worden, wordt de wet referendabel. Dit zou betekenen
dat zonder gewijzigde inwerkingtredingsbepaling de wet op zijn vroegst pas
6 weken na de mededeling in de Staatscourant over de bekrachtiging en het
besluit inzake de referendabiliteit in werking kan treden. Aangezien de kandidaatstelling
voor de gemeenteraadsverkiezing reeds op 22 januari 2002 is en binnen
die termijn van zes weken valt, zou dit betekenen dat de voorstellen uit dit
wetsvoorstel, onder meer ten aanzien van het afschaffen van het afleggen van
ondersteuningsverklaringen voor zittende partijen, nog niet gelden bij de
gemeenteraadsverkiezingen. Dit acht ik onwenselijk. Ik herhaal hierbij wel
dat ik er bijzonder aan hecht en er naar streef dat het onderhavige wetsvoorstel
tijdig voor de verkiezingen voor de gemeenteraad en de Tweede Kamer in werking
treedt en dus ook ruim voor 1 januari 2002.De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,K. G. de VriesXNoot1C. W. A. M. Aarts, Opkomst bij verkiezingen, Onderzoeksrapportage in opdracht
van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, augustus
1999. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27673-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl