Herziening procesrecht burgerlijke zaken, in het bijzonder de wijze van procederen in eerste aanleg; Advies en nader rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26855, nr. B

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

02-11-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26855 nr. B

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoud dagvaarding.OndertekeningLichaamOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26855Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 63 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 855Herziening van het procesrecht voor burgerlijke zaken, in het bijzonder
de wijze van procederen in eerste aanlegBADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORTHieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 17 juni
1999 en het nader rapport d.d. 18 oktober 1999, aangeboden aan de Koningin
door de minister van Justitie en de staatssecretaris van Justitie. Het advies
van de Raad van State is cursief afgedrukt.Bij Kabinetsmissive van 28 december 1998, no. 98.006220, heeft Uwe
Majesteit, op voordracht van de Minister van Justitie, mede namens de Staatssecretaris
van Justitie, bij de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt het voorstel
van wet met memorie van toelichting tot herziening van het procesrecht voor
burgerlijke zaken, in het bijzonder de wijze van procederen in eerste aanleg.Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 28 december
1998 nr. 98.006220, machtigde Uwe Majesteit de Raad van State zijn advies
inzake het bovenvermelde voorstel van wet rechtstreeks aan ons te doen toekomen.
Dit advies, gedateerd 17 juni 1999, nr. W03.98.0594/I bieden wij U hierbij
aan.1. Het wetsvoorstel vervangt gedeeltelijk het ingetrokken voorstel 24 651,
dat strekte tot wijziging van de Wet op de rechterlijke organisatie, het Wetboek
van Burgerlijke Rechtsvordering (WRv), het Wetboek van Strafvordering en andere
wetten in verband met de integratie van kantongerechten en de arrondissementsrechtbanken
(tweede fase herziening rechterlijke organisatie). De wijziging van het WRv
is thans losgekoppeld van mogelijke wijzigingen van de rechterlijke organisatie
en betreft nog uitsluitend de herziening van het procesrecht voor burgerlijke
zaken, in het bijzonder de wijze van procederen in eerste aanleg. Het huidige
voorstel is gericht op het vereenvoudigen van het burgerlijke procesrecht
door het toegankelijker, minder formeel en efficiënter te maken.De Raad van State onderschrijft die doelstelling, maar meent dat gegeven
de wens tot vereenvoudiging in de paragraaf «Harmoniseren van het procesrecht»
een actuele beschouwing over de grondslagen voor en de wenselijkheid van het
naast elkaar handhaven van de dagvaarding- en verzoekschriftprocedure niet
kan worden gemist.Het streven naar efficiency, dat blijkens het wetsvoorstel onder meer
tot gevolg heeft dat conclusies en pleidooien verder worden teruggedrongen,
geeft de Raad aanleiding ervoor te waarschuwen dat zowel de wetgever als de
rechter ervoor dienen te waken dat als gevolg van de wens tot bespoediging
van de civiele procedure de zorgvuldigheid niet in het gedrang komt en dat
elke procespartij, zo zij dit wenst, ten volle de gelegenheid heeft haar standpunt schriftelijk zowel als mondeling te verwoorden, terwijl voorts de eiser
in conventie alsook in reconventie vrij moet blijven het geschil dat hij aan
de rechter voorlegt zodanig te omlijnen en te beperken als hij in redelijkheid
verkiest. De Raad heeft principieel bezwaar tegen een zodanige opzet van het
burgerlijk proces waarbij het uitgangspunt in gevaar komt dat het civiele
geding een aangelegenheid is waarbij het primaat toekomt aan de procespartijen.
Dit bezwaar wordt in het advies toegespitst in de paragrafen 6, 7, 8 en 9.In zoverre acht de Raad paragraaf 3.3 «Terugdringen van de
lijdelijkheid van de rechter» onvolledig doordat daarin een passage
over de merites van de lijdelijkheid van de rechter in het burgerlijk proces
ontbreekt, terwijl veeleer het terugdringen van die lijdelijkheid als zelfstandig
doel wordt gepresenteerd. De opvatting dat civiele procedures in de eerste
plaats vlot dienen te verlopen (paragraaf 3.4 van de toelichting) behoeft
nuancering.De Raad wijst er daarbij op dat, afgezien van relatief eenvoudige en min
of meer stereotype zaken civiele geschillen veelal worden gekenmerkt door
aanmerkelijke complexiteit, welke de zaak eigen is en niet te wijten is aan
een laakbare opstelling van een procespartij. Eerst in de loop van de procedure,
die mede gericht is op het ontwikkelen van een debat tussen partijen, worden
in dergelijke gevallen de feiten en de juridische grondslagen voor de stellingen
van partijen voor de rechter en voor de partijen helder, en vervolgens is
de zaak rijp voor beslissing.Het college wijst er daarbij op dat overhaasting van de procedure in eerste
aanleg, repercussies zal kunnen hebben voor het instellen van hoger beroep
en de omvang daarvan.Gelet op het vorenstaande adviseert de Raad in de toelichting een bredere
beschouwing te geven over de noodzaak en wenselijkheid van een meer actief
optredende rechter in het civiele proces ten behoeve van de voortvarende afdoening
daarvan in verhouding tot de aard en zwaarte van de procedures, gegeven het
primaat van partijen in het burgerlijk geding en de daarmee gepaard gaande
lijdelijkheid van de rechter.Gegeven zijn omtrent het eerdere wetsvoorstel uitgebrachte advies beperkt
de Raad zich in het navolgende tot een aantal onderwerpen dat in het eerdere
voorstel niet of anders werd geregeld.1. Met voldoening stellen wij vast dat de Raad de aan het wetsvoorstel
ten grondslag liggende doelstelling, zijnde modernisering van het burgerlijk
procesrecht door het toegankelijker, minder formeel en efficiënter te
maken, onderschrijft.Over het onderscheid tussen de dagvaardingsprocedure en de verzoekschriftprocedure
en de wenselijkheid van het handhaven daarvan merken wij het volgende op.De dagvaardingsprocedure is oorspronkelijk ingericht voor de berechting
van een geschil dat twee partijen verdeeld houdt omtrent rechten die het materiële
burgerlijk recht hun ter vrije beschikking toekent. Men sprak in dit verband
wel van contentieuze jurisdictie of eigenlijke rechtspraak. De procedure is
vormgegeven als een geformaliseerd debat op tegenspraak, dat partijen gelijkwaardige
procesmiddelen geeft om hun standpunten te presenteren, die van de wederpartij
te bestrijden en, uiteindelijk, de rechter te overtuigen. De notie van zelfbeschikking –
als afgeleide van de contractsvrijheid – brengt mee dat partijen, binnen
de kaders van het procesrecht, hierbij naar eigen inzicht handelen en dat
de rechter zich in zoverre terughoudend, lijdelijk, opstelt.Er zijn ook gevallen waar een maatregel nodig is aangaande een belang
waarvan de bescherming door de wetgever aan de rechter is opgedragen, zonder
dat zich een concreet geschil voordoet en een specifieke wederpartij kan worden
aangewezen. Te denken valt aan de benoeming van een voogd, curator of bewindvoerder,
aan adoptie of aan voornaamswijziging. De wetgever heeft voor dergelijke zaken
de verzoekschriftprocedure opengesteld. Daarvoor wordt ook wel de term voluntaire
jurisdictie of oneigenlijke rechtspraak gebruikt. Kenmerkend voor de verzoekschriftprocedure
is de actievere, minder lijdelijke opstelling van de rechter. De grondslag
hiervoor werd gezocht in het feit dat het ging om zaken die niet ter vrije
dispositie stonden van de degenen die in de procedure verschenen, en waarbij
de rechter soms ook de belangen van derden of het algemeen belang in zijn
oordeelsvorming moest betrekken. Daarbij past niet dat de rechter
beperkt is tot een door de verschenen belanghebbende(n) afgebakend debat.
Inhoudelijk was de verzoekschriftprocedure, in tegenstelling tot de dagvaardingsprocedure,
lange tijd tamelijk summier ingericht.In de loop der tijden is deze tegenstelling tussen de dagvaardings- en
de verzoekschriftprocedure van aard veranderd. De met enige armslag opererende
rechter en de inrichting van de procedure die niet primair was gericht op
een geschil op tegenspraak (en waarbij partijen niet zo zeer tegen elkaar
maar veeleer mèt elkaar procedeerden), maakte de verzoekschriftprocedure
tot een informele en flexibele rechtsgang, die in veel gevallen efficiënter
bleek dan de meer formele en veelal tragere dagvaardingsprocedure. Om deze
reden werd de verzoekschriftprocedure gaandeweg ook opengesteld voor bepaalde
geschillen, hoewel naar het bovenstaand onderscheid de dagvaardingsprocedure
misschien meer voor de hand had gelegen. Een voorbeeld hiervan is de procedure
voor de ontbinding van de arbeidsovereenkomst op de voet van artikel 7:685
BW, waarbij de snelheid van de verzoekschriftprocedure van belang was. In
het recente verleden was het depolariserend effect van de verzoekschriftprocedure
een argument om met betrekking tot echtscheiding de verzoekschriftprocedure
aan te wijzen.Aldus wordt, naast het hierboven weergegeven onderscheid in termen van
contentieuze en voluntaire jurisdictie, thans ook een pragmatische toetssteen
gehanteerd: waar een actievere (niet lijdelijke) rechter en souplesse is gewenst,
ligt eerder de verzoekschriftprocedure in de rede; daar waar zulks niet goed
past omdat de autonomie van partijen voorop staat, is de dagvaardingsprocedure
het meest aangewezen. Op basis hiervan houdt de huidige onderverdeling, grof
weergegeven en behoudens uitzonderingen, in dat zaken van personen- en familierecht
alsmede (sommige) van rechtspersonenrecht bij de verzoekschriftprocedure zijn
ondergebracht; vermogensrechtelijke zaken (met uitzondering van onder meer
bewind en gemeenschap) volgen de dagvaardingsprocedure. Hoewel derhalve het
onderscheid tussen de beide rechtsgangen van aard is veranderd, is zij niet
verdwenen. De verschillen tussen de beide rechtsgangen vinden hun grond thans
vooral in overwegingen van pragmatische aard.Een andere ontwikkeling is het inhoudelijk naar elkaar toegroeien van
de regelingen van de dagvaardings- en verzoekschriftprocedure. Ook in de dagvaardingsprocedure
wordt gestreefd naar vereenvoudiging, versnelling, grotere doelmatigheid en,
deels als resultante van een en ander, verlaging van de kosten. Het wetsvoorstel
trekt deze lijn door. De aanvankelijk summiere regelingen van verzoekschriftprocedures
zijn uitgegroeid tot een volwaardige regeling. Waar het toepassingsgebied
van de huidige – uit 1970 daterende – algemene regeling van de
verzoekschriftprocedure nog is beperkt tot specifiek daartoe aangewezen zaken,
is de in het wetsvoorstel opgenomen regeling van toepassing op alle zaken
die met een verzoekschrift moeten worden ingeleid, tenzij de wet anders bepaalt
(zie artikel 3.1.1, eerste lid). De dagvaardings- en verzoekschriftprocedure
krijgen ieder een eigen titel, die parallel aan elkaar zijn opgezet. Daarbij
zijn in beide regelingen zaken van elkaar overgenomen; zo is in de dagvaardingsprocedure
meer nadruk gelegd op het mondelinge element, en wordt in artikel 3.4.7 in
de verzoekschriftprocedure het bewijsrecht van de dagvaardingsprocedure van
overeenkomstige toepassing wordt verklaard.Een aantal schrijvers heeft zich op grond van de vorenbeschreven ontwikkeling
uitgesproken voor het samensmelten van beide procedurevormen tot één
algemene procedure. Daarvoor lijkt uit oogpunt van eenvoud inderdaad wat te
zeggen. Wel moet bedacht worden dat, ofschoon het onderscheid tussen de dagvaardings-
en verzoekschriftprocedure is verminderd, er nog aanzienlijke praktische verschillen
bestaan. Wij wijzen op de oproeping, de kennisgeving van stukken, de regeling
van de rolzitting, etc. Voorts is van belang dat in de literatuur geen eenstemmigheid
heerst over de uitgangspunten waarop de nieuwe procesgang zou moeten worden
gebaseerd. Een aantal schrijvers kiest als basismodel de verzoekschriftprocedure,
terwijl voor anderen de voorkeur uitgaat naar de dagvaardingsprocedure en
weer anderen ook afstemming op het bestuursprocesrecht bepleiten. In het verlengde
hiervan rijst bovendien de vraag of de direct betrokkenen bij de rechtspleging
zich in uniformering zouden kunnen vinden. Bij een keuze voor de verzoekschriftprocedure
zouden de griffies van de gerechten zwaarder worden belast. De NVvR heeft
reeds erop gewezen dat de mogelijkheid om in kantongerechtsprocedures stukken
ter griffie in te dienen tot een onaanvaardbare werkbelasting van de griffies leidt (zie de memorie van toelichting bij artikel 2.1.5). Daarbij tekenen
wij nog aan dat, zoals al is opgemerkt, valt waar te nemen dat de te onderscheiden
zaken (vorderingen en verzoeken) waartoe het materiële burgerlijk recht
aanleiding geeft, van aard verschillen en dat zij zich ook niet zonder bezwaren
in één en het hetzelfde processuele regime laten voegen. Ook
bij samensmelting van de dagvaardings- en de verzoekschriftprocedure blijft
behoefte aan differentiatie. Bij een algemene regeling zouden derhalve allerlei
aanvullingen, uitzonderingen, en afwijkingen nodig zijn, zulks ten nadele
van de eenvoud en doorzichtigheid van zo'n nieuwe algemene regeling.Overigens menen wij dat het wetsvoorstel de bezwaren die men in verband
met het bestaan van twee procedurevormen wel signaleert, voor een belangrijk
deel ondervangt. Zoals in § 3.5 van de memorie van toelichting is opgemerkt,
zijn onnodige verschillen tussen de dagvaardings- en verzoekschriftprocedure
opgeheven. Hiernaast kan erop worden gewezen dat de voorgestelde «wisselbepalingen»
erin voorzien dat een langs de verkeerde weg ingeleide procedure wordt doorgeleid
naar het juiste spoor. Wij kiezen er op grond van bovenstaande overwegingen
voor om de ingezette weg van harmonisering van de dagvaardings- en verzoekschriftprocedure
voort te zetten, en aan de hand van de ervaringen die daarbij worden opgedaan
te bezien of verdere stappen wenselijk en mogelijk zijn. Overeenkomtig het
advies van de Raad is paragraaf 3.5 van de memorie van toelichting in
deze zin aangevuld.De Raad wijst erop dat bespoediging van het geding niet ten koste mag
gaan van de zorgvuldigheid en heeft bezwaar tegen een zodanige opzet van het
burgerlijk proces waarbij het primaat van procespartijen wordt aangetast.Modernisering van het burgerlijk procesrecht door middel van vereenvoudiging
en vergroting van de doelmatigheid vraagt ook een vernieuwde vormgeving van
de verhouding tussen de rechter en partijen (ook wel uitgedrukt in termen
van lijdelijkheid van de rechter en (processuele) partij-autonomie).In het burgerlijk procesrecht is het gewicht dat toekomt aan het beginsel
van de lijdelijkheid van de rechter thans minder groot dan voorheen.Van Boneval Faure noemde aan het eind van de vorige eeuw de «lijdelijkheid
des rechters» nog als één van de zeven hoofdbeginselen
van rechtspraak (Het Nederlandsche burgerlijk procesrecht, I, Leiden 1871,
p. 71). Ruim honderd jaar later concludeerde J.E. Bosch-Boesjes in haar proefschrift
dat niet meer kan worden gesproken van de lijdelijkheid van de rechter (Lijdelijkheid
in geding, Rijksuniversiteit Groningen 1991, blz. 225 e.v.). De rechter is
slechts op een bepaald aantal terreinen van het burgerlijk procesrecht lijdelijk.Thans heeft te gelden dat de rechter lijdelijk is ten aanzien van de aanvang
van de procedure en de omvang van het geschil. Zulks vloeit voort uit het
algemene uitgangspunt van het materiële burgerlijk recht dat rechtssubjecten
vrij zijn zelf hun rechtspositie te bepalen. Bij de verwezenlijking daarvan
in een civiele procedure behoren partijen dientengevolge evenzeer autonoom
te zijn. Dit betekent dat de (mate van) lijdelijkheid van de rechter een afgeleide
is van de processuele partij-autonomie. Beide begrippen vormen de gewichten
die de verhouding tussen de rechter en partijen in balans houden. Mitsdien
is aan de lijdelijkheid van de rechter geen behoefte waar het «privaatrechtelijke
zelfbeschikkingsrecht» van partijen niet aan de orde is. Ten aanzien
van het verloop en de instructie van de zaak is de rechter derhalve niet lijdelijk
en behoeft hij zulks uit oogpunt van een evenwichtige verhouding tussen de
rechter en partijen ook niet te zijn.Voorts behoeft geen bezwaar te bestaan tegen regels die de partij-autonomie
op zichzelf beschouwd beperken, waar zulks niet gepaard gaat met een actievere,
minder lijdelijke, opstelling van de rechter. Zo staat het een partij niet
vrij om, kort gezegd, in een procedure voor de wederpartij gunstige feiten
te verzwijgen. Doet zij dat toch, dan kan het vonnis vernietigd worden in
een request civiel-procedure (HR 4 oktober 1996, NJ 1998, 45). Met een aanscherping
van processuele mededelingsplichten – en daarmee een beperking van de
autonomie van partijen –, kan juist voorkomen worden dat de rechter
zich in het proces van feiten- en waarheidsvinding (nog) actiever (en minder
lijdelijk) moet gaan gedragen.De vormgeving van de verhouding tussen de rechter en partijen is daarom
aangepast aan de eisen van de tijd. In verband met het streven naar een meer
doelmatig verloop van de procedure (waarover paragraaf 3.2 van de memorie van toelichting) is enerzijds de lijdelijkheid van de burgerlijke rechter
ten aanzien van de voortgang van de procedure verder teruggedrongen. Anderzijds
zijn ten behoeve van de feitenvinding voorschriften opgenomen die tot op zekere
hoogte beperkingen opleggen aan de autonomie van partijen. Wij wijzen hier
op twee belangrijke bepalingen in afdeling 1.3, die algemene voorschriften
voor procedures bevat: de artikelen 1.3.2, eerste lid, en 1.3.4, betreffende
de verplichting van de rechter om steeds te waken tegen onnodige vertraging
van de procedure, respectievelijk betreffende de bevoegdheid van de rechter
om in alle soorten civiele procedures en in elk stadium van die procedures
partijen te bevelen stellingen toe te lichten en bescheiden over te leggen.
Verder is de rol van de rechter op het punt van de instructie van de zaak
vergroot: het nemen van re- en dupliek na een comparitie van partijen, alsmede
het houden van pleidooien, vinden slechts plaats wanneer de rechter dat met
het oog op een goede instructie nodig acht (artikel 2.4.8, tweede lid, en
artikel 2.4.10, eerste lid). Hiermee wordt beoogd partijen vooraf de zekerheid –
niet: de mogelijkheid – te ontnemen dat zij na een comparitie schriftelijk
of mondeling nog het woord kunnen voeren, hetgeen hen zal aanzetten reeds
aanstonds in de procedure volledige openheid van zaken te geven. Aldus wordt
naar onze overtuiging een belangrijke impuls gegeven aan een doelmatiger verloop
van de procedure.Naar aanleiding van het advies van de Raad van State is paragraaf 3.3
van de memorie van toelichting in deze zin belangrijk gewijzigd.2. De onderdelen b en c van het voorgestelde artikel 1.1.8 behelzen tezamen
een regeling waardoor de Nederlandse rechter burgerrechtelijke rechtsmacht
heeft als «forum necessitatis». De tekst van deze bepalingen komt
overeen met die van artikel 1.1.8 van wetsvoorstel 24 651. De huidige
toelichting is aangepast naar aanleiding van het door de Raad uitgebrachte
advies tot heroverweging van onderdeel b. Destijds zijn in het verslag van
de vaste commissie voor justitie van de Tweede Kamer nadere vragen gesteld,
waarop de toelichting thans ingaat (artikelsgewijs, artikel 1.1.8). Aangegeven
wordt dat in onderdeel b de regeling van het forum necessitatis in zijn zuiverste
vorm is opgenomen, waarbij te denken valt aan de situatie dat de eiser geen
mogelijkheid heeft om buiten Nederland een gerechtelijke procedure te voeren
omdat in een land «door omstandigheden geen openbaar gezag en geen rechterlijke
macht aanwezig zijn». Vervolgens wordt vermeld dat niet steeds als de
onmogelijkheidstoets negatief uitvalt, aanvaardbaar is dat de eiser gedwongen
wordt in het buitenland zijn procedure te voeren. Gewezen wordt op «situaties
als in bepaalde gedeelten van landen in Zuidoost-Europa, waar weliswaar een
bevoegde rechter te vinden is, maar in een gebied met een van de eiser afwijkende
etnische samenstelling». In die gevallen geeft onderdeel c rechtsmacht
omdat van de eiser niet gevergd kan worden «dat hij zijn procedure moet
voeren in een voor hem ontoegankelijk gebied met een voor hem niet neutrale
rechtsgang».De Raad acht deze toelichting ontoereikend als rechtvaardiging voor het
bestaan van de onderdelen b en c naast elkaar. Het college acht het niet juist
in algemene zin verband te suggereren tussen enerzijds de status en kwaliteit
van de rechter (in gedeelten van landen in Zuidoost-Europa) en anderzijds
de etnische samenstelling van het gebied waarin deze zijn taak vervult, indien
zich het geval voordoet dat de eiser tot een andere etnische groep behoort
dan de in het gebied overheersende, daarmee implicerend dat de rechter aldaar
dientengevolge geen recht zou (kunnen) doen aan de belangen van de eiser als
niet tot de dominante etnische groep behorend persoon.Het college wijst er voorts op dat het toekennen van rechtsmacht aan de
Nederlandse burgerlijke rechter, zonder dat de normaal bevoegde buitenlandse
rechter er in concreto blijk van heeft gegeven op etnische gronden bevooroordeeld
te zijn, de Nederlandse burgerlijke rechter in de positie kan brengen dat
hij in verband met zijn bevoegdheid een algemeen humanitair en politiek oordeel
zal moeten geven omtrent situaties die hij onvoldoende zal kunnen beoordelen.
Aldus komt de internationale legitimiteit van zijn bevoegdheid in gevaar,
ook al berust deze op een Nederlandse wettelijke basis.Het burgerlijk procesrecht dient naar het oordeel van de Raad alleen al
met het oog op de doelmatigheid en effectiviteit zodanig te zijn ingericht
dat het scheppen van een Nederlands forum necessitatis de Nederlandse burgerlijke rechter slechts bij hoge uitzondering belast met de toetsing van de
feitelijke toegankelijkheid de kwaliteit van de rechtsgang in den vreemde
en met de beoordeling van de onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de buitenlandse
rechter. Een dergelijke toetsing moet in het bijzonder worden voorkomen wanneer
niet op grond van objectieve gegevens met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid
vaststaat dat de eiser in het normale forum buiten Nederland geen recht zal
worden gedaan. Bovendien moet vermeden worden dat uitspraken van Nederlandse
rechters in internationale gevallen, zoals hier aan de orde, elders niet worden
erkend. In de toelichting dient daarom tevens aandacht te worden besteed aan
de effectiviteit van uitspraken die zijn gewezen door de Nederlandse rechter
als forum necessitatis.De Raad beveelt aan artikel 1.1.8, onderdelen b en c, opnieuw te bezien
en in elk geval de reikwijdte ervan te beperken.2. De Raad ziet in de gegeven toelichting onvoldoende rechtvaardiging
voor het bestaan van de onderdelen b en c van artikel 1.1.8 naast elkaar.
Dienaangaande merken wij op dat onderdeel b voor de Nederlandse rechter bevoegdheid
schept in gevallen van absolute onmogelijkheid voor de aanlegger om elders
een procedure te voeren. Dit kan het gevolg zijn van het feit dat ter plaatse
geen openbaar gezag en geen rechterlijke macht aanwezig zijn, maar ook doordat
het ten gevolge van oorlog of natuurrampen voor de aanlegger volstrekt onmogelijk
is de vereiste communicatie met het desbetreffende land tot stand te brengen.
In dergelijke gevallen behoort de rechter bevoegdheid te kunnen aannemen,
zelfs als de zaak als zodanig niet met de Nederlandse rechtssfeer verbonden
is.De grond voor opneming van onderdeel c naast onderdeel b is gelegen in
het feit dat er gevallen kunnen zijn waarin het voor de eiser weliswaar niet
volstrekt onmogelijk is om een procedure in het buitenland te voeren, doch
waarin daaraan voor hem zodanig klemmende bezwaren verbonden zijn, dat zulks
in de concrete omstandigheden van het geval niet van hem gevergd kan worden.
In zodanige gevallen, waarin geen sprake is van absolute onmogelijkheid doch
slechts van ernstige bezwaarlijkheid van procederen elders, kan de Nederlandse
rechtsmacht enger worden begrensd dan in gevallen van absolute onmogelijkheid;
vandaar de extra eis in onderdeel c dat de zaak voldoende met de rechtssfeer
van Nederland verbonden dient te zijn.Terecht wijst de Raad erop dat het onjuist is in algemene zin een verband
te suggereren tussen enerzijds de status en kwaliteit van de rechter en anderzijds
de etnische samenstelling van het gebied waarin deze zijn taak vervult, indien
de eiser niet behoort tot de dominante etnische groep ter plaatse. Waar het
om gaat is dat er gebieden zijn waar in het maatschappelijk leven wel degelijk
zeer zware gevolgen worden verbonden aan het behoren tot een bepaalde deelgroep
van deze maatschappij. Wanneer deze gevolgen zodanig zijn, dat in feite voor
leden van die groep een behoorlijke rechtsgang redelijkerwijs niet voldoende
gewaarborgd is, behoort de Nederlandse rechter in zaken die voldoende met
de Nederlandse rechtssfeer verbonden zijn, rechtsmacht te kunnen aannemen.
Verwezen kan worden naar HR 20 januari 1984, NJ 1984, 751, in welke zaak een
feitelijke situatie als hier geschilderd – het betrof een Uruguayaanse
politiek vluchtelinge – naar de mening van de Hoge Raad rechtsmacht
gaf, nu de Nederlandse rechtssfeer bij het desbetreffende geval in voldoende
mate betrokken was. Vanzelfsprekend zal de rechter op dit punt grote terughoudendheid
in acht hebben te nemen, zoals ook naar voren komt uit het in de aanhef blijkende
uitzonderingskarakter van artikel 1.1.8. Aldus beperkt opgevat, hoeft voor
de internationale legitimiteit van de rechterlijke bevoegdheid naar onze overtuiging
niet te worden gevreesd.Met betrekking tot het door de Raad gesignaleerde gevaar dat rechterlijke
uitspraken waarin de bevoegdheid van de rechter is gegrond op artikel 1.1.8
onder b of c elders niet worden erkend, merken wij het volgende op. Het gevaar
dat uitspraken als hier aan de orde niet worden erkend in de jurisdictie waar
de zaak anders zou thuishoren, is uiteraard aanwezig. Voor de aanlegger is
dat echter een bezwaar dat hij zal kunnen afwegen tegen de bezwaren die voor
hem verbonden zijn aan het geheel verstoken blijven van enige rechterlijke
uitspraak in zijn zaak. Voor het overige gaan wij ervan uit dat het forum
necessitatis, beperkt omschreven als in artikel 1.1.8 onder b en c, geenszins
te beschouwen valt als een exorbitant forum. Om die reden verwachten wij niet,
dat erkenning in andere landen onoverkomelijke problemen zal opleveren. Mocht
dat niettemin toch het geval zijn, dan geldt wederom dat het belang van de aanlegger om in concreto niet van recht verstoken te blijven de
doorslag dient te geven, zelfs als de uitspraak niet overal zal worden erkend.De toelichting bij artikel 1.1.8 is naar aanleiding van het advies van
de Raad van State in bovenstaande zin verduidelijkt.3. Openbaarheid terechtzitting.Ingevolge het voorgestelde artikel 1.3.9, eerste lid, is de terechtzitting
openbaar. De rechter kan evenwel, zo blijkt uit de in onderdeel c begrepen
uitzondering, gehele of gedeeltelijke behandeling achter gesloten deuren of
slechts met toelating van bepaalde personen bevelen indien de belangen van
minderjarigen of de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer van partijen
dit eisen. In de toelichting wordt daarbij opgemerkt dat ook vertrouwelijke
bedrijfsgegevens onder omstandigheden kunnen worden gerekend tot de persoonlijke
levenssfeer van de vennootschap als procespartij.In de literatuur bestaat geen eenstemmigheid over de beantwoording van
de vraag of andere dan natuurlijke personen aanspraak op een dergelijke bescherming
moeten kunnen maken. Zo is bij de totstandkoming van artikel 10 van de Grondwet –
overigens zonder nadere argumentatie – betoogd dat rechtspersonen recht
hebben op bescherming van de persoonlijke levenssfeer (kamerstukken II 1975/76,
13 872, nr.7, blz.35). de Raad betwijfelt echter of het recht op bescherming
van de persoonlijke levenssfeer voor rechtspersonen al voldoende is uitgekristalliseerd.
Bijvoorbeeld in het licht van de grondwettelijke eis van openbaarheid van
de terechtzitting (artikel 121 van de Grondwet) is niet duidelijk onder welke
omstandigheden bedrijfsgegevens tot de persoonlijke levenssfeer van een vennootschap
gerekend zouden moeten worden. De Raad signaleert in dit verband dat het voorstel
Wet bescherming persoonsgegevens (kamerstukken II 1997/98, 25 892) uitsluitend
ziet op gegevens van natuurlijke personen.De Raad adviseert in de toelichting nader op de grondslag voor en de reikwijdte
van de in onderdeel c begrepen exceptie voor andere dan natuurlijke personen
in te gaan. Daarbij dient aandacht te worden besteed aan de criteria voor
beschermwaardigheid van de financiële, commerciële en technische
bedrijfsgegevens in de civiele procedure.3. Naar aanleiding van het advies van de Raad van State is in de memorie
van toelichting bij artikel 1.3.9 nader ingegaan op de grondslag voor de reikwijdte
van de in onderdeel c van voormelde bepaling begrepen exceptie voor andere
dan natuurlijke personen. Daarbij is aandacht geschonken aan de criteria voor
beschermwaardigheid van de financiële, commerciële en technische
bedrijfsgegevens in de civiele procedure. Mede naar aanleiding van de beschouwingen
van de Raad van State betreffende vragen van vertrouwelijkheid van processuele
gegevens, is in een nieuw artikel 1.3.10a vorm gegeven aan een betere bescherming
van vertrouwelijke gegevens.4. Verzet.Het voorgestelde artikel 1.3.10, zesde lid, kent het middel van verzet
toe bij gehele of gedeeltelijke weigering om te voldoen aan een verzoek om
afschrift van vonnissen, arresten en beschikkingen. De Raad meent dat de benaming
verzet in dit artikelonderdeel naast het gelijknamige rechtsmiddel ten behoeve
van de gedaagde die bij verstek is veroordeeld (Tweede Titel, Zevende Afdeling)
tot verwarring leidt. De in het artikelonderdeel gebruikte terminologie dient
te worden gewijzigd.4. De aanduiding «verzet» voor het rechtsmiddel dat tegen
de beslissing van de griffier kan worden ingesteld, brengt tot uitdrukking
dat de behandeling bij hetzelfde gerecht plaatsvindt als dat waartoe de griffier
behoort. Een aanduiding als hoger beroep zou hier verwarrend zijn. De terminologie
is ontleend aan de artikelen 24 tot en met 26 van de Wet tarieven in burgerlijke
zaken, dat verzet regelt tegen een beslissing van de griffier met betrekking
tot verschuldigde griffierechten. Ook elders wordt een rechtsmiddel anders
dan tegen een uitspraak bij verstek wel aangeduid als verzet. Vergelijk bijvoorbeeld
artikel 642u, tweede lid, Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (verzet
tegen staat van verdeling van een fonds als bedoeld in artikel 642a Rv) en
artikel 8:55, tweede lid, Algemene wet bestuursrecht (verzet op rechtbank
tegen uitspraak na vereenvoudigde behandeling als bedoeld in artikel 8:54
Awb). 5. Wraking.Evenals in het eerdere wetsvoorstel staat tegen de beslissing op een verzoek
tot wraking van een rechter geen voorziening open (artikel 1.4.3, vijfde lid).
De toelichting wijdt echter aan het uitsluiten van beroep tegen een tussenbeslissing
betreffende wraking geen aandacht, terwijl daartoe thans wel aanleiding is,
gegeven de kritiek in de juridische literatuur op artikel 32, vijfde lid,
WRv, hetwelk dezelfde strekking heeft als de hier aan de orde zijnde beperking.
Daartoe is temeer reden nu de Hoge Raad bij arrest van 22 januari 1999 (NJ
1999 nr.243) heeft overwogen dat om wetshistorische redenen tegen de beslissing
in een incident tot wraking van een lagere rechter generlei hogere voorziening
is toegelaten, maar dat die regel uitzondering lijdt indien de rechter de
regeling met betrekking tot de wraking ten onrechte niet heeft toegepast,
of buiten het toepassingsgebied ervan is getreden, dan wel zodanig essentiële
vormen niet in acht heeft genomen dat van een eerlijke en onpartijdige behandeling
van een verzoek tot wraking niet kan worden gesproken.Daarbij rijst de vraag of bij niet openbare behandeling van een wrakingsverzoek
een dergelijke essentiële vorm wordt geschonden. In de toelichting bij
artikel 1.4.4 wordt verwezen naar het kabinetsstandpunt over de evaluatie
van de Algemene wet bestuursrecht, waarbij dienaangaande is opgemerkt dat
nog zal worden bezien of behoefte bestaat aan een regeling van de openbaarheid
van behandeling van wrakingsverzoeken. De Raad meent dat bedoelde behoefte
mede dient te worden bezien in het licht van de als regel geldende eis van
openbaarheid der terechtzitting (artikel 1.3.9, eerste lid). Het college adviseert
om op het voorgaande in de toelichting in te gaan, en om de gesignaleerde
uitzondering op het uitsluiten van hoger beroep tegen beslissingen op verzoeken
tot wraking in de wet vast te leggen.5. Het bezwaar tegen de mogelijkheid van een tussentijds hoger beroep
tegen een afwijzende beslissing op een verzoek tot wraking, is dat dit de
hoofdzaak teveel zou ophouden. In de literatuur over artikel 32, vijfde lid,
Rv, waar de Raad op doelt, wordt dit bezwaar ook onderkend. Tegelijkertijd
wordt er in de literatuur op gewezen dat de rechterlijke onpartijdigheid van
zodanig gewicht is dat deze ook in de volgende instantie aan de orde moet
kunnen komen. Die gedachte willen wij gaarne onderschrijven. Zij heeft ook
een rol gespeeld bij de totstandkoming van artikel 8:18, vijfde lid, Algemene
wet bestuursrecht (overeenstemmend met artikel 32, vijfde lid, Rv), waar in
de memorie van toelichting werd vermeld dat de verzoeker in het kader van
het hoger beroep tegen de rechterlijke uitspraak in de hoofdzaak ook de beslissing
op het wrakingsverzoek ter discussie kan stellen (kamerstukken II 1991/92,
22 495, nr. 3, blz. 112). Deze gedachte noopt er evenwel niet toe dat
in hoger beroep een in eerste aanleg afgewezen wrakingsverzoek alsnog moet
kunnen worden toegewezen. Dat zou slechts zin hebben wanneer daaraan het gevolg
zou worden verbonden dat de zaak opnieuw in eerste aanleg behandeld wordt,
hetgeen uit oogpunt van doelmatigheid niet aantrekkelijk is.Voor het overige heeft, wanneer de rechter de zaak eenmaal in eerste aanleg
heeft behandeld, de partij die de wraking verzocht geen redelijk belang meer
om het wrakingsverzoek als zodanig nog gehonoreerd te zien. Ligt de zaak reeds
ter beoordeling aan een andere rechter voor, dan heeft de partij bij haar
bezwaren tegen de eerste rechter nog slechts belang voor zover ook een uitspraak
is gewezen die als onjuist moet worden beschouwd. Is in eerste aanleg door
de rechter van wie een partij meent dat deze partijdig zou zijn, een uitspraak
gewezen die inhoudelijk juist is, dan behoort deze uitspraak ook in hoger
beroep in stand te blijven. Met andere woorden: de toetsing van de bezwaren
met betrekking tot de rechterlijke onpartijdigheid gaat op in de toetsing
van de bestreden uitspraak.De jurisprudentie van de Hoge Raad over doorbreking van een wettelijke
uitsluiting van hoger beroep is niet beperkt tot het terrein van de wraking,
maar speelt op verschillende terreinen. De vraag in hoeverre deze jurisprudentie
in de wet dient te worden vastgelegd, zal worden bezien in het kader van het
voorstel van wet tot herziening van de rechtspleging in hoger beroep, genoemd
in paragraaf 5.4 van de memorie van toelichting. Het onderhavige wetsvoorstel
laat deze jurisprudentie derhalve onverlet. In de toelichting op artikel 1.4.4
is onder verwijzing naar deze jurisprudentie vermeld dat niet-openbare behandeling
buiten de grenzen van artikel 1.3.9 zal kunnen leiden tot een doorbreking
van het appelverbod van artikel 1.4.4, vijfde lid. Inhoud dagvaarding.6. Nieuw in het wetsvoorstel is de toevoeging van een derde lid aan artikel
2.3.1 waardoor de eiser verplicht wordt in het exploot van dagvaarding te
vermelden de door gedaagde tegen de eis aangevoerde verweren en de gronden
daarvoor. Tevens zal het exploot de bewijsmiddelen moeten vermelden waarover
de eiser kan beschikken en de getuigen die hij kan doen horen tot staving
van de gronden van de eis. De in de vorige volzin aangeduide verplichtingen
gelden niet voorzover betwisting door de gedaagde redelijkerwijs niet valt
te verwachten. Het college heeft tegen dit voorstel een aantal bedenkingen:a. De toelichting stelt dat de voorgestelde verplichtingen om in de dagvaarding
melding te maken van het door gedaagde ten opzichte van de eis ingenomen standpunt,
alsmede van de bewijsmiddelen en getuigen waarover hij kan beschikken, elementen
zijn van het versnelde regime en in het verlengde liggen van artikel 1.3.3
dat aan partijen de verplichting oplegt om de voor de beslissing van belang
zijnde feiten volledig en naar waarheid aan de rechter voor te leggen.Naar veronderstelling van de Raad zal de plicht tot het weergeven van
de visie van de tegenpartij in de dagvaarding in feite de preprocessuele fase
in de procedure halen doordat (de) in de eerdere fase door de wederpartij
ter afwending van een procedure ingenomen standpunten over de feiten en over
het recht zekerheidshalve door de eiser in de dagvaarding vermeld zullen worden.
Dat lijkt nodig noch nuttig, zeker als in aanmerking wordt genomen dat zowel
in de preprocessuele fase als in de eerste fase van het geding partijen veelal
diepgaand van mening verschillen niet zozeer over juridische kwesties maar
voornamelijk over de (relevante) feiten en de (wijze van) vaststelling daarvan.Bij naleving van de in de eerste volzin van het voorgestelde derde lid
neergelegde verplichting zal de eisende partij in de dagvaarding veelal reeds
vooruit (moeten) lopen op zijn verweer tegenover een eventuele eis in reconventie,
waardoor de gedaagde vervolgens als potentieel eiser in reconventie processueel
in een gunstiger positie komt te verkeren dan zijn tegenpartij.Onder meer vanuit het oogpunt dat het maatschappelijk gewenst en tevens
doelmatig is de omvang van burgerrechtelijke geschillen waarbij de rechterlijke
tussenkomst wordt gevergd zoveel mogelijk te beperken, is het naar het oordeel
van de Raad gewenst de autonomie van de eisende procespartij te respecteren
door deze de vrijheid te laten het geschil beknopt te formuleren en bij dagvaarding
naar eigen goeddunken te beperken. Geenszins acht het college aannemelijk
dat de proceseconomie ermee wordt gediend en de procedure erdoor wordt versneld
wanneer de eiser zich bij dagvaarding in de rol van de wederpartij moet verplaatsen
door van hem te eisen dat hij adequaat de (potentiële) weren van zijn
tegenpartij formuleert. Daartoe moet deze zeer wel zelf in staat worden geacht,
zeker wanneer hij bij procureur of juridisch onderlegd gemachtigde procedeert,
en daartoe biedt de conclusie van antwoord het geëigende middel. Voor
de juridisch ongeschoolde gedaagde zou bovendien een dagvaarding met vermelding
van tegenargumenten, ook al zou daarmee een onvolledig of verkeerd beeld van
het geschil kunnen worden gegeven, misverstanden kunnen wekken en ten onrechte
aanleiding kunnen zijn om verstek te laten gaan. Dat risico zou in het bijzonder
in kantongerechtzaken tot ongewenste resultaten kunnen leiden.Niet valt in te zien dat er naast de verplichting van partijen (tegenover
elkaar) om ingevolge artikel 1.3.2 onredelijke vertraging van de procedure
te voorkomen tevens behoefte is bij de aanvang van de procedure, de verweren
van de tegenpartij naar voren te brengen. Krachtens artikel 1.3.1 kunnen partijen
zich immers als regel over elkaars standpunten uitlaten.De Raad meent dat aan een wettelijke plicht om de dagvaarding uit te breiden
met de potentiële weren van de tegenpartij in de praktijk geen behoefte
is, dat die verplichting het risico inhoudt dat de strijd over feiten en recht
tussen partijen eerder wordt verbreed dan beperkt en dat de procedure er onnodig
complex door wordt. Daarmee komt ook de effectiviteit van de comparitie van
partijen als middel tot snelle oplossing van geschillen in gevaar. b. Tegen de wettelijke verplichting tot het vermelden in de dagvaarding
van de bewijsmiddelen en de getuigen welke de gronden van de eis zullen kunnen
staven, die de tweede volzin van artikel 2.3.1, derde lid, behelst, heeft
de Raad dezelfde bezwaren als hiervoor onder a vermeld. De Raad vreest ook
hier dat het stellen van deze nieuwe eisen aan de dagvaarding zal kunnen leiden
tot een niet-doelmatige uitbreiding van het debat in het initiële stadium
van de procedure. Bovendien acht het college de voorgestelde restrictie «voorzover
betwisting redelijkerwijs niet valt te verwachten» ongewenst, omdat
deze een beoordeling door de eiser van de processuele houding van de wederpartij
vergt die enerzijds niet noodzakelijk is omdat bij antwoord een en ander voldoende
zal blijken en omdat de rechter ter comparitie zich dienaangaande zo nodig
voldoende kan vergewissen, en die anderzijds van de eiser een openlijke taxatie
van (de merites van) het potentiële verweer van de tegenpartij vereist
waarbij de objectieve maatstaven van redelijkheid niet zonder meer bepalend
zijn. Het vermelden van bewijsmiddelen en het noemen van getuigen, de partijen
daaronder begrepen, kan vanuit een oogpunt van proceseconomie naar het oordeel
van de Raad beter wachten totdat beide partijen in rechte na debat hun stellingen
omtrent de vaststaande en de betwiste feiten hebben uitgekristalliseerd. Het
instituut van de comparitie kan het soelaas bieden dat met de voorgestelde
uitbreiding van de verplichte inhoud van de dagvaarding wordt beoogd.De Raad heeft ernstige bezwaren tegen het voorgestelde derde lid van artikel
2.3.1 en beveelt aan het achterwege te laten.6.a. De aanbeveling van de Raad om het voorgestelde derde lid van artikel
2.3.1 achterwege te laten, hebben wij niet overgenomen. Dit voorschrift sluit
nauw aan bij ontwikkelingen ter verbetering van de dagvaardingsprocedure,
waarover wij het volgende willen opmerken.De genoemde ontwikkelingen vormen een antwoord op de telkens weer klinkende
kritiek op de traagheid van de dagvaardingsprocedure. Het belang van deze
kritiek blijkt ook uit rechtspraak van het Europese Hof voor de Rechten van
de Mens, op grond waarvan ook in het burgerlijk procesrecht partijen op de
voet van artikel 6 van het Europees verdrag voor de rechten van de mens aanspraak
hebben op berechting binnen een redelijke termijn (EHRM 25 juni 1987, NJ 1990
, 231 (EAA) en EHRM 23 maart 1994, NJ 1994, 506 (EAA)).Voorts is het volgens velen niet aanvaardbaar dat economische ontwikkelingen,
alsook processen van communicatie en besluitvorming, steeds sneller gaan,
terwijl de rechtspraak op dit vlak achterop raakt. Het op dit punt in de samenleving
waarneembare ongenoegen is groeiende en heeft thans een omvang aangenomen
die niet valt te negeren (vergelijk: Rechtspraak en Rechtshandhaving, Maatschappelijke
effecten van verbetering, Ministerie van Justitie 1998).Een ander belangrijk bezwaar van de dagvaardingsprocedure betreft de ten
dele met de lange duur samenhangende hoge kosten ervan. Ook dit vormt een
ernstig bezwaar, aangezien het een negatieve invloed heeft op de toegankelijkheid
van de rechter.Ontwikkelingen ter verbetering van de dagvaardingsprocedure zijn reeds
in gang gezet door de Rotterdamse rechtbank, toen zij een meer stelselmatige
toepassing van de schikkings- en inlichtingencomparitie introduceerde. Beoogd
werd in een eerder stadium van de procedure en op meer doelmatige wijze informatie
te verzamelen, om aldus vereenvoudiging en versnelling van de procedure te
bereiken. Daartoe werd, nadat de conclusie van antwoord was genomen, in daarvoor
door de (rol)rechter geschikt geoordeelde zaken een gecombineerde inlichtingen-
en schikkingcomparitie gelast. Later is een soortgelijke benadering door de
Roermondse rechtbank gekozen. Dit comparitie-na-antwoordmodel is – na
verloop van tijd – ook door veel andere rechtbanken op ruime schaal
toegepast. Dit procesmodel heeft inmiddels in artikel 141a Rv – dat
thans ook in kantongerechtprocedures van toepassing is (zie artikel 97, tweede
lid, Rv) – een wettelijke basis gekregen. Leidende gedachte daarbij
is: het vroegtijdig in de procedure verkrijgen van nadere informatie omtrent
de twistpunten. Aldus moesten de rechter en partijen in staat worden gesteld
het procesverloop (beter) te overzien, zodat zij het nader en op doelmatige
wijze zouden kunnen inrichten. Het beoogde resultaat was het verkorten van
de procesgang. In dit verband is in de memorie van toelichting
indertijd het volgende opgemerkt (Kamerstukken II 1985/1986, 19 574,
nrs. 3–4, p. 2):«Van artikel 141a gaat tevens een signaalwerking uit aan het adres
van partijen en de advocaten in die zin, dat zij gelet op de verplichting
van de rechter tot selectie van zaken, met de mogelijkheid van een comparitie
van partijen in die fase van de procedure rekening moeten houden. Met het
oog daarop kunnen zij de dagvaarding, de conclusie van eis en de conclusie
van antwoord inkleden en daarin zonodig de feiten en stellingen meer gericht
en uitvoeriger naar voren brengen en onderbouwen in plaats van eerst in latere
processtukken met aanvullende relevante gegevens ter tafel komen.»Ter ondersteuning van deze doelstelling is bij gelegenheid van de introductie
van artikel 141a Rv de rechter (in artikel 19a Rv) de bevoegdheid gegeven
partijen te bevelen bepaalde stellingen mondeling toe te lichten of om bepaalde
bescheiden over te leggen. De nieuwe bevoegdheden moesten de rechter een extra
middel verschaffen om meer inzicht in de onderwerpen van het debat te verkrijgen
ten einde zo de kans op welslagen van de comparitie te vergroten.Thans moet evenwel worden geconstateerd dat ondanks voornoemde signaalwerking
in vele zaken na de conclusie van antwoord nog onvoldoende gegevens voorhanden
zijn. Bij een door het WODC uitgevoerd onderzoek naar het functioneren van
de eind 1991 in werking getreden nieuwe kantongerechtsprocedure bleek dat
het in die procedure geïntroduceerde comparitie-na-antwoordmodel in de
praktijk niet op grote schaal wordt toegepast. In het WODC-onderzoek wordt
als verklaring daarvoor genoemd dat in veel zaken na de conclusie van antwoord
nog te weinig informatie beschikbaar was, waardoor een zinvolle en doelmatige
bespreking van de zaak ter comparitie werd gefrustreerd (zie A. Klijn, C.
Cozijn, G. Paulides, De civiele procedure bij de kantonrechter, Evaluatie
van een vernieuwing, WODC, 1994, p. 62–63.). Dit betekent dat verbetering
van de dagvaardingsprocedure niet alleen moet worden gezocht in het –
onder (bege)leiding van de rechter – intensiveren van het feitenonderzoek,
maar vooral ook in het eerder op gang brengen daarvan door partijen. Aldus
wordt tegengegaan dat de tegenstellingen die partijen verdeeld houden langer
dan nodig blijven bestaan. Om dat te bereiken dient het informatieve gehalte
van de dagvaarding te worden verhoogd. Immers, een vage dagvaarding vergroot
de kans op een vaag verweer. Het feitelijke geschil komt aldus veelal onvoldoende
uit de verf. Indien de eiser zich echter bij de formulering van zijn standpunt
tevens rekenschap geeft van de weren die de verweerder tot dan toe heeft gevoerd,
kan wèl direct tot de kern van het geschil worden doorgedrongen. Daardoor
kan een concretisering van het debat worden bereikt, aangezien niet meer wordt
geëist dan een beschrijving van het geschil zoals zich dat reeds heeft
gevormd. Artikel 2.3.1, derde lid, verplicht eiser tot niet meer dan het weergeven
van de gronden waarop de wederpartij het gevorderde tot dan toe heeft bestreden.
Eiser hoeft niet zover te gaan dat alle mogelijke weren in de dagvaarding
worden opgenomen. De verweerder komt dan ook niet in een gunstigere positie
te verkeren. Hij krijgt in de dagvaarding slechts antwoord op zijn weren.
Dit komt de gelijk(waardig)heid van procespartijen ten goede. In de woorden
van R.P. Cleveringa (Mr. W. van Rossem's verklaring van het Nederlands Wetboek
van burgerlijke rechtsvordering, deel 1, 1972. p. 161):«aldus immers maakt zij [de dagvaarding] den gedaagde een antwoord
mogelijk, zonder dat hij behoeft te vrezen, dat zijn bescheid wel den frontaanval
mogelijk zal keren, maar niet een omsingeling zal beletten op de flanken door
uit wazige verten later onverhoeds aanrukkende vijandelijke vleugels.»Met het voorschrift van artikel 2.3.1, derde lid, kaneen beter inzicht
worden verkregen in de materie die partijen verdeeld houdt, zodat onnodige
complexiteit kan worden vermeden. Daarbij moet worden opgemerkt dat artikel
2.3.1 niet een separate en als zodanig nadrukkelijk herkenbare opsomming van
de weren van de gedaagde eist. Eiser zal de weren kunnen vervlechten in de
formulering van de gronden van zijn vordering. Alsdan hoeft niet te worden
gevreesd dat weergave door de eiser van het verweer van de wederpartij voor
de juridische ongeschoolde gedaagde die niet bij procureur of
rechtsgeleerde gemachtigde procedeert, aanleiding zal geven verstek te laten
gaan.Deze gedachtengang vindt bevestiging in de ervaringen met de toepassing
van de voorstellen van de uit leden van de rechterlijke macht en de advocatuur
samengestelde commissie (vandaar «Gemengde Commissie» genoemd),
die in het voorjaar van 1994 op initiatief van de NOvA en de NVvR in het leven
is geroepen om voorstellen te doen op het gebied van stroomlijning van en
efficiency in het civiele geding. In haar rapport (gepubliceerd als bijlage
bij Advocatenblad 1995/16 en als Trema 1995 no. 7A) bepleit de Gemengde Commissie
dat, anders dan de gangbare praktijk is, de dagvaarding het werkelijke geschil
zichtbaar moet maken. Ten einde de diep ingesleten, doch uiteindelijk lang
niet altijd lonende «houd-je-kruid-droogtactiek» te bestrijden,
heeft de Gemengde Commissie voorgesteld dat de eiser in de dagvaarding het
tot dan toe ingenomen standpunt van de gedaagde moet weergeven, alsmede een
korte reactie daarop. Het gaat hier derhalve om een soortgelijk voorschrift
als dat van artikel 2.3.1, derde lid. Aldus kunnen volgens de commissie schriftelijke
vervolgrondes (waarbij de kans bestaat dat onduidelijkheden ten aanzien van
de feiten ook in een later stadium onopgehelderd blijven) worden voorkomen,
en kan in het schriftelijk debat vroegtijdig tot de kern van de zaak worden
doorgedrongen en zal de comparitie meer effect sorteren.Op basis van de voorstellen van de Gemengde Commissie is bij een aantal
rechtbanken op 1 januari 1996 onder de naam «Versneld Regime»
een experiment gestart dat fungeert binnen de huidige wettelijke kaders en
(dus) op basis van vrijwillige deelneming van partijen. Uit onderzoek blijkt
dat de resultaten van het versneld regime positief zijn (R.J.J. Eshuis, Een
kwestie van tijd, 1998, alsmede R.J.J. Eshuis, Het kan ècht sneller,
Trema 1999, p. 59–63). In de literatuur is vrije brede steun te vinden
voor mededelingsplichten als neergelegd in artikel 2.3.1, derde lid.1Er bestaat derhalve voldoende grond om door middel van het voorgestelde
derde lid van artikel 2.3.1 het informatieve gehalte van de dagvaarding te
verhogen. Wij wijzen er nog op dat de aldus aan eiser opgelegde informatieverplichting
niet zijn vrijheid aantast om het geschil naar eigen welbevinden te beperken.
Het is en blijft aan eiser, alsook aan verweerder, de grenzen van het feitelijk
geschil af te bakenen. Het bepaalde in artikel 2.3.1, derde lid, verandert
daaraan niets. Voor zover hier sprake is van inbreuk op de processuele partij-autonomie,
heeft dit ook geen gevolgen voor de mate van lijdelijkheid van de rechter.
De verhouding tussen de rechter en partijen wordt niet aangetast. Integendeel,
met de nieuwe mededelingsplichten wordt voorkomen dat de rechter zich (nog)
actiever moet opstellen, teneinde te achterhalen wat de inzet van het geding
is.De memorie van toelichting is in deze zin aangevuld.b. Een goede, vlotte en efficiënte behandeling van de zaak ter comparitie
is, naast de ontsluiting van het feitelijk debat, gebaat bij een goed inzicht
in de beschikbare bewijsmiddelen en de bewijsposities van partijen. Indien,
bijvoorbeeld, de rechter voorafgaande aan de comparitie weet dat eiser beschikt
over schriftelijk bewijs ter staving van zijn stellingen, zou hij gebruik
kunnen maken van zijn bevoegdheid eiser te bevelen die bescheiden over te
leggen (zie artikel 1.3.4 van het ontwerp, alsmede artikel 19a en 110 Rv).Hiernaast dwingt een bewijsaandraagplicht beide partijen ertoe hun positie
in het debat onder ogen te zien. Voor eiser kan gelden dat zijn kansen minder
groot blijken te zijn dan hij tot dan toe dacht; gedaagde kan na de presentatie
van eisers zaak tot het inzicht komen dat het beter is eieren voor zijn geld
te kiezen. Zo worden beide partijen met de neus op de feiten gedrukt, hetgeen
partijen aanleiding kan geven het debat in te perken en de kansen op een schikking
verhoogt.Krachtens het voorgestelde artikel 2.8.1 moet de rechter gestelde feiten
of rechten die niet voldoende zijn betwist als vaststaand beschouwen, behoudens
zijn bevoegdheid bewijs te verlangen, zo vaak aanvaarding van de stellingen
zou leiden tot een rechtsgevolg dat niet ter vrije bepaling van partijen staat
(zo ook artikel 176, eerste lid, Rv). Hieruit volgt dat de mededelingsplichten
van artikel 2.3.1, derde lid, kunnen worden gemist ten aanzien van stellingen
waarvan redelijkerwijs valt te verwachten dat daartegen geen verweer zal worden
gevoerd. Het laatste zinsdeel van de onderwerpelijke bepaling brengt dit tot
uitdrukking. Deze verwachting kan worden gegrond op de, bijvoorbeeld, uit
correspondentie blijkende houding die de wederpartij in een eerder stadium
heeft ingenomen. Aangezien in dit kader door eiser geen absolute zekerheid
zal zijn te verkrijgen, dient te worden afgegaan op wat redelijkerwijs valt
te verwachten.7. Verschijning van partijen.Op grond van het voorgestelde artikel 2.4.7 beveelt de rechter, nadat
de gedaagde voor antwoord heeft geconcludeerd, een verschijning van partijen
ter terechtzitting als bedoeld in artikel 2.1.10 of artikel 2.1.11 (schikkings-
of inlichtingencomparitie).Blijkens de toelichting op dit artikel laat deze bepaling ruimte voor
«een globale, categorale, beoordeling» om uit te maken of de zaak
ongeschikt is voor een comparitie: zo zal, indien het gaat om betrekkelijk
kleine geldvorderingen van «repeat-players» als nutsbedrijven
of verzekeringsmaatschappijen, en, blijkens de paragraaf «Algemeen»
van incassobureaus, «van een comparitie weinig rendement verwacht worden
in verhouding tot de kosten».De Raad stelt voorop dat de wettekst zelf voor een globale beoordeling
geen aanknoping geeft, maar veeleer door het gebruik van de woorden «de
zaak» noodzaakt tot een beoordeling van geval tot geval.Dat geringe geldvorderingen van zogenoemde «repeat-players»
naar hun aard aanleiding zouden moeten zijn om af te zien van het houden van
een comparitie, is de Raad niet zonder meer duidelijk. Voor het college staat
voorts niet vast dat bij een «categorale» beoordeling recht wordt
gedaan aan de gelijkwaardigheid van partijen in het civiele geding. Bij gebreke
van feitelijke gegevens daaromtrent in de toelichting is de Raad er niet van
overtuigd dat in het algemeen aan het feit dat een eisende partij een «incassobureau»
is processuele gevolgen dienen te worden verbonden.De Raad adviseert de toelichting te herzien.7. Evenmin als het huidige artikel 141a Rv bevat artikel 2.4.7 een concreet
en scherp geformuleerd criterium voor de geschiktheid voor een comparitie.
Zulks zou, nog los van de moeilijkheid om zodanig criterium te formuleren,
de (rol)rechter te zeer in zijn beoordelingsruimte kunnen belemmeren. De bepaling
laat dan ook ruimte om van geval tot geval uit te maken of de zaak ongeschikt
is voor een comparitie, waarbij in de praktijk een enigszins globale benadering
niet bezwaarlijk hoeft te zijn. Zo zal, indien het gaat om feitelijk betrekkelijk
eenvoudige en «kleine» zaken, soms van een comparitie weinig rendement
verwacht worden in verhouding tot de kosten. Ook de hoedanigheid van partijen
kan voor de beoordeling van de zaak van belang zijn. Bij wijze van voorbeeld
kan gedacht worden aan vorderingen van «geoefende» procespartijen
als nutsbedrijven of verzekeringsmaatschappijen, «repeat-players»
die veel voorkomende en ongecompliceerde geldvorderingen instellen, waartegen
weinig inhoudelijk verweer wordt gevoerd. In dergelijke gevallen kan een mondelinge
behandeling minder zinvol zijn, enerzijds omdat de zaak door de dagvaarding
en de conclusie van antwoord reeds voldoende duidelijk is, anderzijds omdat
dergelijke partijen soms ook minder bereid zijn zaken te schikken en meer
belang hechten aan een vonnis. Voorts kan het in gecompliceerde zaken soms
beter zijn dat partijen eerst re- en dupliceren, alvorens eventueel een mondelinge
behandeling plaatsvindt.Naar aanleiding van het advies van de Raad is de memorie van toelichting
bij artikel 2.4.7 in deze zin aangepast.8. Pleidooi.Ten opzichte van wetsvoorstel 24 651 is het recht op pleidooi –
behoudens bijzondere omstandigheden – beperkt tot zaken waarin geen
comparitie van partijen heeft plaatsgevonden. Reden daarvoor is dat blijkens
de toelichting bij artikel 2.4.10 «kan worden aangenomen dat partijen
ter gelegenheid van de comparitie voldoende gelegenheid krijgen hun standpunt
toe te lichten».De Raad acht deze redengeving onvoldoende overtuigend omdat het karakter
van de comparitie van partijen, die ertoe kan strekken desgewenst aan de rechter
inlichtingen van feitelijke aard te verschaffen en die de rechter ook de gelegenheid
biedt tot het beproeven van een minnelijke regeling van het geschil, veelal
met zich zal brengen dat een partij geen of slechts beperkt gebruik zal willen
of kunnen maken van de mogelijkheid om ter comparitie met feitelijke en juridische
argumenten haar standpunt in alle scherpte naar voren te brengen. Het is naar het oordeel van de Raad voorts niet wenselijk om partijen
als gevolg van de voorgestelde inperking van de mogelijkheid tot pleiten in
feite te noodzaken in het initiële stadium van de procedure het geschil
in alle breedte uit te meten. De wens tot bekorting van de procedure voor
de burgerlijke rechter zal, zo vreest de Raad, dientengevolge in de praktijk
kunnen leiden tot vermindering van de kans op vroegtijdige beëindiging
van een geschil door schikking bij of na comparitie. Bovendien leidt het uitsluiten
van de mogelijkheid tot pleidooi, in weerwil van de wens daartoe van een procespartij,
waarschijnlijk niet alleen op inhoudelijke gronden maar ook om procedurele
redenen tot onvrede met een uitspraak waarbij zij in het ongelijk wordt gesteld.
Het gevolg daarvan zal zijn, zo vreest de Raad, een toename van het aantal
appèl-zaken. De toelichting ontbeert een inhoudelijke en een kwantitatieve
beschouwing omtrent dit potentiële effect.De doelstelling in de procedure onredelijke vertraging te voorkomen, zou
naar de mening van het college beter worden gediend door in plaats van de
voorgestelde wettelijke restricties voor pleidooi aan de rechter overeenkomstig
de tweede volzin van het voorgestelde artikel 2.4.10, eerste lid, de bevoegdheid
te verlenen om pleidooi te weigeren ook in de situatie waarin een comparitie
heeft plaatsgevonden. Uitgangspunt zal daarbij moeten zijn, dat, zoals de
Hoge Raad heeft overwogen in zijn arrest van 15 maart 1996 (NJ 1997 nr.341),
mede aan artikel 6 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten
van de mens en de fundamentele vrijheden ontleende, fundamentele beginselen
van procesrecht meebrengen dat een procespartij, indien zij dit verzoekt,
de gelegenheid behoort te hebben haar standpunt mondeling ten overstaan van
de rechter uiteen te zetten. Als uitgangspunt dient naar het oordeel van de
Raad te gelden dat gelegenheid tot pleidooi bestaat wanneer alle conclusies
zijn genomen. De rechter zal een verzoek tot het houden van pleidooi kunnen
en moeten afwijzen als toewijzing strijdig zou zijn met een goede procesorde.De Raad beveelt aan de voorgestelde beperking van het recht op pleidooi
na comparitie te heroverwegen en de toelichting te voorzien van een passage
over het recht op pleidooi als fundamenteel beginsel van Nederlands burgerlijk
procesrecht.8. Naar aanleiding van het advies van de Raad is de memorie van toelichting
bij artikel 2.4.10 aangevuld met een passage waarin de verhouding van deze
bepaling tot het recht op pleidooi als fundamenteel beginsel van Nederlands
burgerlijk procesrecht is uiteengezet.De mede uit artikel 6 EVRM af te leiden fundamentele beginselen van burgerlijk
procesrecht brengen mee dat partijen gerechtigd zijn hun standpunten mondeling
ten overstaan van de rechter uiteen te zetten («oral hearing»).
Dit behoeft echter niet te betekenen dat aan partijen een recht op pleidooi
toekomt. Ook een comparitie van partijen kan namelijk beschouwd worden als
een «oral hearing» in de zin van artikel 6 EVRM. Om die reden
menen wij dat artikel 2.4.10, dat het recht op pleidooi – behoudens
bijzondere omstandigheden – afsnijdt indien een comparitie heeft plaatsgehad,
niet onverenigbaar is met de genoemde beginselen.Mede in verband hiermee hoeft niet te worden gevreesd dat artikel 2.4.10
aanleiding zal geven tot een toename van het aantal appèlzaken. Aan
partijen wordt niet het recht ontnomen zich mondeling tot de rechter te richten.
Voorts biedt artikel 2.4.10 de mogelijkheid dat na de comparitie nog een pleidooi
plaats heeft, zo de bijzondere omstandigheden van het geval zulks eisen.Wij merken in dit verband nog op dat de comparitie van partijen en het
pleidooi qua karakter meer en meer naar elkaar toegroeien. Ofschoon de inlichtingencomparitie
primair is bedoeld voor het verkrijgen van inlichtingen door de rechter, kunnen
juridische aspecten van de zaak er veelal niet onbesproken blijven. De feiten
en het recht zijn immers over en weer voor elkaar van betekenis. Dit blijkt
bijvoorbeeld in het kader van de bewijsinstructie. Hetzelfde geldt zeker ook
voor de schikkingscomparitie. Een onderzoek naar de mogelijkheden van een
onderling vergelijk is niet goed denkbaar zonder behandeling van de juridische
aspecten van de zaak. In de praktijk wordt een inlichtingencomparitie dan
ook veelal gecombineerd met een schikkingscomparitie. Omgekeerd wordt het
recht op pleidooi door partijen niet slechts aangegrepen voor juridische verhandelingen,
maar juist ook om de feiten nog eens op een rij te zetten. Daarbij is de rechter
bevoegd (binnen de grenzen van de rechtsstrijd ) nadere inlichtingen
in te winnen (zie het huidige artikel 144, tweede lid, Rv, alsmede artikel
1.3.4).Het voorstel van wet strekt ertoe de civiele procedure in eerste aanleg
voortvarender en doelmatiger te doen verlopen. Uitgangspunt daarbij is dat
het geschil reeds bij de aanvang van het geding geheel wordt blootgelegd.
Zulks voorkomt vertraging als gevolg van onduidelijkheden omtrent de feitelijke
stellingen van partijen en bevordert een efficiënte verdere behandeling
van het geding. Dit maakt het zowel voor de rechter als voor partijen mogelijk
om niet alleen de feitelijke, maar ook de juridische merites van de zaak ten
volle te behandelen tijdens een comparitie van partijen. Zo krijgen de rechter
en partijen een deugdelijk beeld van de zaak. Dit vergemakkelijkt voor de
rechter de verdere instructie en beoordeling van de zaak. De beoogde openheid
is tevens geboden bij een poging de zaak in der minne te regelen; het drukt
partijen met de neus op de feiten, het maakt de zwakke eigen punten en de
sterke punten van de wederpartij zichtbaar en stimuleert hen zo tot een schikking.Om de in de vorige alinea genoemde doelen te bereiken zijn aan de dagvaarding
nieuwe mededelingsplichten gekoppeld en is de schriftelijke voorbereiding
van de zaak in beginsel beperkt tot één ronde. De effectiviteit
van een en ander zou echter in het gedrang komen wanneer partijen het vooruitzicht
hadden om later in de procedure nogmaals met een feitenrelaas te komen. Vandaar
dat in met artikel 2.4.10, eerste lid, partijen vooraf de zekerheid wordt
ontnomen dat na een comparitie na antwoord nog nadere conclusies kunnen worden
gewisseld of een pleidooi plaats heeft, zonder dat de mogelijkheid daartoe
geheel wordt opgeheven. De op dit punt door de Raad gesuggereerde benadering
mist dit effect en past daarom niet goed in het wetsvoorstel.Indien het feitelijk debat na de comparitie nog onvoldoende is uitgekristaliseerd,
bijvoorbeeld door de moeilijkheidsgraad van de zaak of doordat het geschil
een nieuwe wending heeft genomen, kan de rechter gelegenheid geven voor nadere
conclusies of een pleidooi gelasten, waar zulks door de bijzondere omstandigheden
van het concrete geval wordt vereist (zie de bijzin «behoudens bijzondere
omstandigheden» in de eerste volzin van het eerste lid van artikel 2.4.10).9. Royement.In tegenstelling tot het bepaalde in artikel 2.12.2 van het eerdere wetsvoorstel,
wordt thans in artikel 2.12.2 aan de rechter ongeclausuleerd de bevoegdheid
verleend de zaak op de rol door te halen indien geen van partijen er blijk
van geeft het geding te willen voortzetten.De Raad is niet overtuigd van de noodzaak of wenselijkheid de rechter
geheel de vrije hand te geven het geding te beëindigen wanneer partijen
niet door proceshandelingen te kennen geven dat zij het geding willen voortzetten.
Zeer wel is denkbaar dat partijen alleszins gerechtvaardigde belangen hebben
bij stilstand zonder beëindiging van het geding, bijvoorbeeld indien
zij doende zijn de aan een geding ten grondslag liggende feitelijke of juridische
problematiek geheel of ten dele buiten rechte op te lossen.Juist wanneer aan de rechter de bevoegdheid wordt toegekend het initiatief
te nemen tot royement van de procedure dienen de partijen met het oog op de
rechtszekerheid in elk geval in de gelegenheid te worden gesteld gehoord te
worden over het voornemen van de rechter tot ambtshalve doorhaling over te
gaan, alvorens de rechter tot de conclusie kan komen dat geen van partijen
er blijk van geeft het geding te willen voortzetten. Aldus wordt ook voorkomen
dat zich in den lande terzake van ambtshalve royement uiteenlopende rolpraktijken
zullen voordoen.De Raad beveelt aan de voorgestelde bevoegdheid aan te vullen met de nodige
waarborgen.9. In de praktijk bestaat behoefte aan de mogelijkheid dat de rechter
in het kader van zijn taak om te waken tegen onredelijke vertraging van de
procedure (artikel 1.3.2, eerste lid), zaken op de rol kan doen doorhalen.
Behoud van deze thans in artikel 42 Reglement I vervatte mogelijkheid kan
derhalve uiteindelijk de gewenste efficiency van de civiele procedure ten
goede komen. In die zin ook J.E. Bosch-Boesjes, Voortijdige beëindiging
van civiele procedures (1998), blz. 59. Het ligt in de rede dat de rechter
slechts kan vaststellen dat partijen er geen blijk van geven het geding te
willen voortzetten, wanneer zij in de gelegenheid zijn gesteld
zich daarover uit te laten. In de praktijk wordt aan partijen die mogelijkheid
ook altijd geboden. Er bestaat naar onze indruk dan ook geen grond voor de
verwachting dat op dit punt uiteenlopende rolpraktijken zullen ontstaan. Voorts
wijzen wij erop dat partijen ook na een ambtshalve royement alsnog kunnen
besluiten het geding te hervatten (artikel 2.12.1, tweede lid). Anderzijds
bestaat er ook geen bezwaar tegen om in de wet zelf tot uitdrukking te brengen
dat de rechter niet tot ambtshalve royement overgaat dan nadat partijen in
de gelegenheid zijn gesteld zich daarover uit te laten. Een daartoe strekkende
aanvulling is in artikel 2.12.2 aangebracht.10. Na de adviesaanvraag aan de Raad van State zijn behalve redactionele
wijzigingen van ondergeschikte betekenis nog enige nadere wijzigingen in het
wetsvoorstel wenselijk gebleken. Van de gelegenheid is gebruik gemaakt om
deze wijzigingen, die het wetsvoorstel niet ingrijpend wijzigen, in het wetsvoorstel
aan te brengen. Het spreekt vanzelf dat daarbij ook de memorie van toelichting
is aangepast en waar nodig uitgebreid.De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet niet te zenden
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal dan nadat met het vorenstaande rekening
zal zijn gehouden.De Vice-President van de Raad van State,H. D. Tjeenk WillinkWij mogen U verzoeken het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van wet
en de gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal
te zenden.De Minister van Justitie,A. H. KorthalsDe Staatssecretaris van Justitie,M. J. CohenXNoot1Zie: J.M. Barendrecht, Versnelling en vereenvoudiging van procedures,
Verslag van de discussie door W.C.T. Weterings, in: J.G.A. Linssen, J.B.M.
Vranken (red.), Ontwerp aanpassing wetboek burgerlijke rechtsvordering, 1997,
p. 84, J.H. Blaauw, NJB 1995, p. 1195–1198, T.R. Hidma, Trema 1999,
p. 169–172, J.L.R.A. Huydecoper, Advocaten- blad 1996, p. 547, C.J.J.C.
van Nispen, De terloopse hercodificatie van ons burgerlijk procesrecht, 1993,
nr. 42 en 46, W.A.J.P. van den Reek, Mededelingsplichten in het burgerlijk
procesrecht (proefschrift Katholieke Universiteit Brabant) 1997, p. 234 e.v.,
P. Smits, Artikel 6 EVRM en de civiele procedure (proefschrift Erasmus Universiteit
Rotterdam) 1996, p. 218 e.v. J.B.M. Vranken, TCR 1998, p. 61–66. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26855-B.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl