Goedkeuring van het op 21 december 2005 te Middelburg tot stand gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Vlaams Gewest betreffende de uitvoering van de ontwikkelingsschets 2010 Schelde-estuarium (Trb. 2005, 310); Brief minister over het besluit tot ontpoldering van de Hedwigepolder
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST135754
 2009-2010
 
 30 862
 Goedkeuring van het op 21 december 2005 te Middelburg tot stand
gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Vlaams Gewest
betreffende de uitvoering van de ontwikkelingsschets 2010 Schelde-estuarium
(Trb. 2005, 310)
 
 
 
 
 Nr. 
 38
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 9 oktober 2009
 
 In vervolg op mijn brieven van 17 april en 18 september jl.
(Kamerstukken 30 862, nrs. 25 en 27) over het natuurherstel in de
Westerschelde deel ik het volgende mee.
 Dubbelbesluit 17 april 2009
 In de Scheldeverdragen (2005) zijn o.a. afspraken vastgelegd over de vaarwegverruiming
en het natuurherstel van de Westerschelde. In het verdragsonderdeel Natuurontwikkelingsschets
staat dat totaal 600 hectare estuariene natuur aan Nederlandse zijde moet
worden gerealiseerd, waarvan 300 ha in de Hedwigepolder. Bij brief van 17 april
jl. is aangegeven dat het kabinet er de voorkeur aan geeft om herstel van
de genoemde 300 hectare estuariene natuur in de Westerschelde te realiseren
zonder ontpoldering. Daartoe heeft het kabinet besloten een uiterste poging
te doen dit natuurherstel buitendijks te realiseren door uitvoering te geven
aan het alternatief «aanleg buitendijkse schor» van de Zeeuwse
Waterschappen en zo nodig door het aanvullend (gedeeltelijk) overnemen van
het alternatief «Land van Saeftinghe» van de Stichting Levende
Delta. Mocht dit buitendijkse alternatief onverhoopt op onoverkomelijke (juridische)
bezwaren stuiten in het kader van EU-regelgeving, dan zou het oorspronkelijke
voorstel van het ontpolderen van de Hedwigepolder tot uitvoering worden gebracht.
Nederland heeft zich hiertoe verdragsrechtelijk verplicht met Vlaanderen.
 Validatieonderzoek buitendijkse natuurherstelmaatregelen
 De bovengenoemde buitendijkse natuurherstelmaatregelen zijn mede als gevolg
van de voorlopige uitspraak van de Raad van State en reacties van de Europese
Commissie versneld aan validatie door een consortium van onafhankelijke onderzoeksbureaus
onderworpen. Hierover heb ik u bij brief van 18 september jl. en in het
Kamerdebat op 1 oktober jl. geïnformeerd. Het validatieonderzoek
is uitgevoerd door een consortium van Grontmij Nederland BV, Bureau
Waardenburg en Sva_ek Hydraulics. Het was gericht op validatie van de bijdrage
van de buitendijkse maatregelen aan natuurherstel, de uitvoerbaarheid van
de maatregelen en de effecten voor aspecten als veiligheid en scheepvaart.
Ook de kosten van het buitendijkse natuurherstel zijn scherper in beeld gebracht.
Bijgaand doe ik uw Kamer het resultaat van het validatieonderzoek van dit
consortium toekomen (bijlage 1).
 
 Het rapport wijst uit, dat de in het kabinetsbesluit van 17 april
jl. opgenomen voorkeursvariant van buitendijks natuurherstel, niet leidt tot
verbetering van de staat van instandhouding van de estuariene natuur in de
Westerschelde. De conclusie is dat de nieuw te creëren natuurwaarden
een belangrijke aantasting veroorzaken van bestaande beschermde natuurwaarden
en dat de voorkeursvariant niet leidt tot de noodzakelijke uitbreiding van
de oppervlakte estuariene natuur. De buitendijkse schorren kunnen weliswaar
leiden tot verbetering van het habitattype H1330 (Atlantische schorren) en
H1310 (pioniersvegetatie), maar gaan tegelijkertijd ten koste van het habitattype
H1130 (estuaria). Uitvoering van de voorkeursvariant van de buitendijkse schorren
zou leiden tot een verplichting tot compensatie van het verlies van het habitattype
H1130 (estuaria), die niet kan worden gerealiseerd door middel van buitendijkse
maatregelen in het estuarium van de Westerschelde. Compensatie zou dus wederom
ontpoldering vergen.
 
 Verlaging van delen van het land van Saeftinghe leidt op de korte termijn
tot aantasting van het huidige habitattype H1330 (schor), waarvoor eveneens
een herstelopgave geldt. Verlaging leidt niet tot de noodzakelijke uitbreiding
van de oppervlakte aan estuariene natuur en heeft negatieve effecten op de
foerageermogelijkheden van een aantal vogelsoorten.
 
 Gezien de conclusies van het validatieonderzoek stuit realisatie van buitendijks
natuurherstel op onoverkomelijke (juridische) bezwaren in het kader van EU-regelgeving.
Er is namelijk een verplichting tot estuarien natuurherstel op basis van de
Habitatrichtlijn. De Europese Commissie zal bij doorzetting van het alternatief
van buitendijks natuurherstel naar verwachting de eerdere inbreukprocedure
wegens het uitblijven van adequaat natuurherstel weer oppakken.
 
 Het alternatief van de buitendijkse schorren heeft volgens het consortium
overigens een te verwaarlozen effect op het morfodynamische systeem en de
veiligheid en leidt niet tot relevante wijzigingen van de waterstanden en
overstromingsrisico’s.
 Conclusie over het alternatief van buitendijks natuurherstel
 Het kabinet vindt het ontpolderen van landbouwgrond voor het herstel van
natuur een vergaande maatregel. Zeker wanneer dat plaatsvindt in een regio
waar de eeuwenlange strijd tegen het water een belangrijk onderling verbindend
element vormt. Een gedegen zoektocht naar mogelijke alternatieven is dan een
noodzakelijke voorwaarde. Na de onderzoekscommissies Maljers en Nijpels –
die hebben gezocht naar alternatieven voor de ontpoldering van de Hedwigepolder –
en met de conclusie van het bijgaande validatieonderzoek van de buitendijkse
natuurherstelmaatregelen, acht het kabinet de zoektocht naar alternatieven
voor realisatie van het natuurherstel van de Westerschelde afgerond. Voor
de realisatie van het noodzakelijke natuurherstel is nu definitieve duidelijkheid
nodig over de gebieden waar natuurherstel plaats gaat vinden. Dat is niet
alleen van belang voor de integrale uitvoering van de Scheldeverdragen, maar
ook voor de direct betrokkenen.
 
 Alles overwegende is de conclusie van het kabinet als volgt. Op basis
van ecologische en juridische overwegingen en met inachtneming van verdragsrechtelijke
en Europeesrechtelijke aspecten, kan het kabinet geen andere conclusie trekken
dan dat de voorkeursvariant van herstel van estuariene natuur in de Westerschelde
volgens het alternatief van buitendijkse schorren geen soelaas biedt. Het
kabinet brengt daarom – in lijn met het kabinetsstandpunt van 17 april
jl. – het oorspronkelijke voorstel van het ontpolderen van de Hedwigepolder
tot uitvoering, overeenkomstig het met Vlaanderen gesloten Verdrag inzake
de Ontwikkelingsschets 2010 Schelde-estuarium. Op korte termijn zal worden
getracht de gronden van de Hedwigepolder minnelijk te verwerven; zo nodig
wordt de onteigeningsprocedure ingezet (conform de Rijksprojectenprocedure).
Want anders dreigt verdragsbreuk met Vlaanderen en mogelijk een inbreukprocedure
door de Europese Commissie.
 
 Ten aanzien van de financiële aspecten het volgende. Het onverkort
uitvoeren van de verdragen met Vlaanderen is financieel volledig gedekt: via
bijdragen vanuit Vlaanderen (ter grootte van zo’n 270 miljoen euro)
en via reeds beschikbare middelen op de rijksbegroting.
 Het alternatief van het buitendijks natuurherstel zou ongedekte meerkosten
met zich meebrengen van tussen de 80 (schorontwikkeling) en 250 (schoraanleg)
miljoen euro. Bovendien wordt dan nog niet voldaan aan de kwantitatieve eisen
van de Habitatrichtlijn en gelden aanvullende kosten voor de realisatie van
300 ha. extra benodigde estuariene natuur (circa 90 miljoen). Onzeker zou
zijn in hoeverre de eerder toegezegde bijdrage van Vlaanderen beschikbaar
zou blijven.
 Bodemprocedure
 De uitspraak van de Voorzitter van de Afdeling bestuursrechtspraak van
de Raad van State van 28 juli jl. was onverwacht en onverhoopt en verhinderde
de aanvang van de baggerwerkzaamheden voor de derde vaargeulverruiming. Als
door de Afdeling bestuursrechtspraak uitspraak is gedaan in de bodemprocedures
(naar verwachting in januari 2010) en deze uitspraak positief is, kan Vlaanderen
onmiddellijk beginnen met baggeren. Het kabinet versterkt het verweer in de
bodemprocedure, om zeker te stellen dat Nederland de verdragsverplichtingen
met Vlaanderen na kan komen. Het besluit om de Hedwigepolder te ontpolderen,
levert daaraan een bijdrage. Ook zal de komende weken worden getracht overeenstemming
met de natuurorganisaties te bereiken.
 Slot
 Het kabinet sluit met dit besluit een veelomvattende zoektocht af om een
alternatief te vinden voor de in de Scheldeverdragen beschreven ontpoldering
van de Hedwigepolder. Het kabinet constateert tot haar spijt dat er geen geschikt
alternatief is gevonden. Het kabinet vindt het van groot belang dat nu uitvoering
wordt gegeven aan de Scheldeverdragen, zowel voor de veiligheid, de toegankelijkheid
als de natuurlijkheid.
 
 De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
 G. Verburg
 
 
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.