Voortijdig schoolverlaten; Plan van aanpak
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26695, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

26-08-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26695 nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamSamenvattingInhoud blz. INLEIDING RegeerakkoordDoelstelling en doelgroepRol van de gemeenteHOOFDSTUK 1. PREVENTIE IN HET ONDERWIJS Reguliere taakZorg(breedte)teams, «social teams», leerlingbegeleidingDoorgaande lijn vmbo-rocDoorstroomprogramma'sOndersteuningsstructuren op roc'sRegistratie, leerlingvolgsystemenOnderwijsnummerHOOFDSTUK 2. RMC-FUNCTIE EN LEERPLICHT IN ALLE GEMEENTEN Rol van gemeenteRegionale meld- en coördinatiefunctieMelding en registratieCoördinatieLeerplicht en de beoogde rol van de leerplichtambtenaarHOOFDSTUK 3. RISICOJONGEREN IN DE GROTE STEDEN Aansluiting bij het grote stedenbeleid (gsb)VeiligheidsplanArbeidsmarkt en scholingsbeleid voor jongerenJeugdzorgSynergie en ontschottingHOOFDSTUK 4. VERVOLGSTAPPEN OnderwijsRmc-functieGrote stedenVerantwoording/monitoring/prestatiegegevens/streefcijfersVoorlichtingFinanciënBIJLAGE 1 HOOFDMOMENTEN VSV-BELEID1991 Rapport Commissie Rauwenhoff recht op startkwalificatie1993 Notitie «Een goed voorbereide start (GVS)
 inrichting RMC-functie1994 Inrichting Regionale meld- en coördinatiefunctie1996 Campagne voortijdig schoolverlaten/expertisebundeling1996 Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB) introductie
assistentopleidingen en structuur voor voorbereidende en aanvullende activiteiten
(voa)1996 Nota «Gevolgen WEB voor risicogroepen»
 sluitende aanpak1996 Wet inschakeling werkzoekenden (WIW) sluitende
benadering toeleiding arbeidsmarkt1996 Wet gemeentelijk onderwijsachterstandsbeleid (GOA)
 vroegtijdige preventie uitval1999 Wet op het voortgezet onderwijs (m.i.v. het voorbereidend
middelbaar beroepsonderwijs) differentiatie leerwegen, leerwegondersteuning1997 Brochure «Onderwijsaanbod voor een goed voorbereide
start» een drietal gerichte maatregelenVan de specifieke acties en maatregelen die de afgelopen
jaren vanuit centraal niveau zijn geëntameerd zijn de volgende vermeldenswaard: 1994 ESF-Project Voortijdig schoolverlaters1997 Facilitering samenwerking vo-scholen en bve-instellingen1998 Pilotproject trajectbegeleiders risicoleerlingen1998 Verlenging periode voor verkrijgen bpv-plaats tot
tien maanden1998 Regionale arbeidsmarktgerichte deelkwalificaties1998 Ronde tafelgesprekkenBIJLAGE 2 VOORBEELDEN GOOD PRACTICE OP PLAATSELIJK EN REGIONAAL NIVEAUBIJLAGE 3 RMC-FUNCTIEBIJLAGE 4 VERDELING VSV-BUDGET OVER 25 GGToelichting bij bijlage 4 Toedeling middelen aan de grote gemeenten (G4 + G21)ACTIEPLAN VOOR DE LEERPLICHT1. Inleiding2. Verzuimbeleid van scholenPreventieVerzuimregistratieZorg3. Toezicht door de gemeenten4. Opvangmogelijkheden5. Afhandeling van leerplichtzaken door Justitie6. Luxeverzuim
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26695Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 96 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 695Voortijdig school verlatennr. 2PLAN SamenvattingDit Plan van Aanpak schetst drie lijnen waarlangs in de komende jaren
voortijdig schoolverlaten kan worden voorkomen en teruggedrongen. Het gaat
om:a. preventie in het onderwijs met nadruk op versterking leerplichthandhaving,
op doorlopende leerwegen in vmbo-scholen en roc's, op beroepsvoorbereidende
trajecten;b. versterking Regionale meld- en coördinatiefunctie en regeling
meldingsplicht voortijdig schoolverlaten tot 23 jaar;c. aanpak «risicojongeren» in de grote steden waar sprake
is van een cumulatie van problemen.Onderstreept wordt het grote belang van een coördinerende functie
van de gemeente temidden van vooral de onderwijsinstellingen, de jeugdzorg
en de instanties voor de uitvoering van de Wet inschakeling werkzoekenden.De extra middelen worden verstrekt aan enerzijds de bestaande contactgemeenten
voor de rmc-functie en anderzijds in het kader van het grote stedenbeleid.
Dit laatste op voorwaarde van een beschrijving van de wijze waarop de gemeente
het probleem van de risicojongeren zal aanpakken en het aangeven van een streefbeeld.De resultaten van de gemeentelijke aanpak zullen worden gemonitored en
de inspectie van het onderwijs zal jaarlijks rapporteren over de opbreng-
 sten van het beleid op scholen. Inhoud blz. Inleiding3Regeerakkoord3 Doelstelling en doelgroep3 Rol
van de gemeente4   Hoofdstuk 1. Preventie in het
onderwijs6Reguliere taak6 Zorg(breedte)teams,
«social teams», leerlingbegeleiding6 Doorgaande lijn
vmbo-roc6 Doorstroomprogramma's7 Ondersteuningsstructuren
op roc's7 Registratie, leerlingvolgsystemen8 Onderwijsnummer8  Hoofdstuk 2. Rmc-functie en leerplicht in alle gemeenten9Rol van gemeente9 Regionale meld- en coördinatiefunctie9Melding en registratie10 Coördinatie10 Leerplicht,
leerplichtambtenaar10   Hoofdstuk 3. Risicojongeren
in de grote steden12Aansluiting bij grote stedenbeleid12Veiligheidsplan13 Arbeidsmarkt en scholingsbeleid voor jongeren14Jeugdzorg14 Synergie en ontschotting15   Hoofdstuk
4. Vervolgstappen17Onderwijs17 Rmc-functie17Grote steden17 Verantwoording/monitoring/prestatiegegevens/streefcijfers18Voorlichting19 Financiën19   Bijlage
1. Hoofdmomenten VSV-beleid20 Bijlage 2. Voorbeelden good practice24Bijlage 3. Verdeling Rmc-budget26 Bijlage 4. Verdeling GG-budget27  Actieplan Leerplicht28INLEIDING RegeerakkoordTeveel jongeren verlaten het onderwijs zonder diploma. De Inspectie van
het onderwijs merkt hierover op: «Het vooruitzicht van de jongeren zonder
startkwalificatie is veelal langdurige of frequente werkloosheid, een gebrekkig
ontwikkelingsperspectief in het arbeidsproces, vervreemding van de samenleving,
afglijden naar de zelfkant van de samenleving of mogelijk zelfs criminaliteit.
De samenleving maakt vervolgens hoge kosten om deze groep op te vangen, te
begeleiden of de effecten van het gedrag van deze groep te compenseren.»1Het Regeerakkoord bevat de opdracht tot een maximale inspanning voor het
terugdringen van voortijdig schoolverlaten. In de vorige kabinetsperiode is
veel werk gemaakt van het scheppen van voorwaarden om voor iedere jongere
tot 23 jaar een passende plaats in het onderwijs of op de arbeidsmarkt te
vinden2; nu komt het aan op het verleggen van
de aandacht van de structuren naar de jongeren zélf. De uitdaging is
om de jongeren die zonder goede uitgangspositie het onderwijs de rug toekeren,
daadwerkelijk weer te bereiken en samen met hen wegen uit te stippelen voor
een toekomst met perspectief. In de Rijksbegroting is een structureel budget
van 61 miljoen gulden opgenomen om dit beleid naar inhoud en vorm verder te
realiseren. Doelstelling en doelgroepHet voorliggende plan van aanpak heeft als centrale doel het scheppen
van voorwaarden voor jongeren om de voor hen hoogst haalbare en meest passende
onderwijs- en/of arbeidsmarktpositie te bereiken. Mochten zij in het onderwijstraject
daarnaar toe toch uitvallen, dan moeten ze worden teruggeleid naar school
of doorgeleid naar een arbeidsplaats in combinatie met een leertraject.De notitie Een goed voorbereide start stelt tot doel dat iedere
jongere in zijn onderwijsloopbaan minimaal een startkwalificatie behaalt3. Dit in het besef dat er leerlingen zijn voor wie een
startkwalificatie in de strikte zin te hoog gegrepen kan zijn. Juist in die
gevallen zijn specifieke trajecten nodig die, aansluitend bij de capaciteiten
van de jongeren, leiden naar het voor hen hoogst haalbare: een passende, blijvende
positie op de arbeidsmarkt, met zo mogelijk (bij)scholing op de werkplek.Belangrijke stappen op de weg naar het bereiken van deze doelstelling
zijn al gezet. De meest recente cijfers laten een daling zien van het aantal
voortijdig schoolverlaters, maar het beeld is nog steeds dramatisch. Volgens
de Almanak van het bureau Sardes verlaat nog steeds 30% van de jongeren voortijdig
de opleiding. In deze groep zijn jongeren uit etnische minderheden oververtegenwoordigd.
Voortijdig schoolverlaten komt in de grote steden naar verhouding meer voor
dan daarbuiten. Een forse extra inspanning is daarom nog steeds noodzakelijk.
Nadrukkelijk moet daarbij onder ogen worden gezien dat voortijdig schoolverlaten
geen eenduidig fenomeen is. Binnen de totale groep voortijdig schoolverlaters
kunnen meerdere subgroepen worden onderscheiden. In zekere zin is daarbij
sprake van een continuüm: aan de ene kant zijn er jongeren die er ondanks
een tijdelijk of geheel afbreken van de schoolloopbaan toch in slagen om –
vaak min of meer op eigen kracht – een maatschappelijke positie te bereiken
die past bij hun niveau van vaardigheden. Aan de andere kant van het spectrum
staat de groep van jongeren bij wie het voortijdig schoolverlaten maar één
aspect is van een in veel opzichten problematisch maatschappelijk functioneren.
Het kabinet kiest ervoor om de prioriteit van de aanpak te leggen
bij deze groep risicojongeren. De term «risicojongeren» heeft
betrekking op degenen die niet in het bezit zijn van een vbo/mavo-diploma,
zonder werk zijn en geconfronteerd worden met een meervoudige problematiek,
waaronder (dreigende) aanraking met politie en justitie.Inzet van dit plan van aanpak is de wens van het kabinet om het voortijdig
schoolverlaten over de gehele breedte terug te dringen, én om een gerichte
extra inzet te plegen voor de moeilijkst bereikbare groep van jongeren. Om
dit te realiseren is de volgende drieslag van deels al in gang gezettemaatregelen
nodig.De doelstelling van het kabinet stelt in de eerste plaats eisen
aan de inrichting van het onderwijs en de daarbij benodigde ondersteuningsstructuren.
Niet alleen moet alles worden gedaan om leerlingen in het onderwijs te houden,
maar de onderwijsprocessen moeten ook afgestemd zijn op het leer- en ambitieniveau
van de leerling en daadwerkelijk leiden naar vervolgonderwijs of arbeidsplaats.
De vernieuwingen in het onderwijs in de vo- en de bve- sector zijn hierop
gericht. De professionaliteit van de scholen en het besef van de noodzaak
van het terugdringen van de uitval, zijn daarbij van grote betekenis.Een tweede belangrijke voorwaarde voor het realiseren van de
doelstelling is het op lokaal/ regionaal niveau beschikbaar hebben van kennis
van de personen die voortijdig de school verlaten. Op landelijk niveau is
inzicht nodig in de omvang en samenstelling van te onderscheiden groepen van
voortijdig schoolverlaters en in de mate waarin de ondernomen acties succesvol
zijn. Hiervoor is een sluitend systeem van melding en registratie
nodig.In de derde plaats is dit plan van aanpak toegespitst op de
specifieke benadering van de moeilijkst bereikbare groep van jongeren. Het
gaat hierbij om jongeren die zonder startkwalificaties uit het onderwijs gevallen
zijn. Veelal is er bij deze jongeren sprake van sociaal-emotionele problematiek
en een sociale en/of cognitieve achterstand. De dreiging is groot dat zij
in het geheel buiten reguliere maatschappelijke verbanden blijven en in een
problematische tegencultuur verdwijnen. Het kabinet geeft prioriteit aan deze
risicojongeren. Problemen in deze groep blijken zich, tenminste in absolute
zin, te concentreren in de grote steden1. Daarbinnen
gaat het weer meer om groepen risicojongeren die in sommige wijken een sociaal
risico vormen. Vandaar dat het kabinet er bij de bestuurlijke aanpak voor
kiest om op dit onderdeel van het plan van aanpak aan te sluiten bij het grote
stedenbeleid. Rol van de gemeenteHet is geen eenvoudige opgave om tot werkzame en productieve strategieën
te komen gegeven de karakteristiek van vooral de risicojongeren. Juist omdat
de jongeren zich vaak onttrekken aan het blikveld van de school, is een andere
instantie aangewezen om die problemen te lijf te gaan. Dit plan van aanpak
sluit dan ook aan op bestaand beleid, vooral op het gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid;
de regierol is toegedacht aan de gemeente in de nadere vormgeving en uitvoering
van het beleid voor het tegengaan van voortijdig schoolverlaten. De gemeen-
ten dienen optimaal te worden toegerust om deze rol te vervullen en de mogelijkheid
te hebben verwante beleidslijnen op elkaar af te stemmen resp. verwante geldstromen
te bundelen en «zonder schotten» in te zetten. De rijksoverheid
heeft daarbij als primaire taak de doelen en de kaders te formuleren en –
in samenspraak met de gemeenten – aan te geven welke concrete resultaten
moeten worden. Uitdrukkelijk schrijft de rijksoverheid daarbij
niet voor hoe de aanpak moet zijn, maar heeft zij de taak om voor de gemeenten
de belemmeringen weg te nemen die een effectieve uitvoering naar eigen inzicht
verhinderen. De keuze voor de grote gemeenten als aanspreekpunt impliceert
dat zij de verantwoordelijkheid dragen voor de operationele uitwerking van
de aanpak van het voortijdig schoolverlaten en het beoogde resultaat daarvan
vastleggen in de Maatwerkconvenanten van het grote stedenbeleid. HOOFDSTUK 1. PREVENTIE IN HET ONDERWIJS Reguliere taakOf leerlingen succesvol hun schoolcarrière kunnen volbrengen, is
afhankelijk van een aantal factoren. Intelligentie en beheersing van de Nederlandse
taal spelen uiteraard een rol. Dat geldt echter ook voor bijvoorbeeld de sociaal-emotionele
ontwikkeling en de mate waarin jongeren vanuit hun sociale omgeving worden
gesteund en gestimuleerd.Vervolgens dient het onderwijs zo te zijn ingericht en te worden verzorgd
dat leerlingen gemotiveerd zijn het hun passende kwalificatieniveau te behalen.
Scholen ontvangen hiervoor de reguliere middelen.De wetswijzigingen die de afgelopen jaren in het onderwijs zijn aangebracht,
hebben de voorwaarden geschapen om voor iedere leerling een geëigend
onderwijstraject uit te zetten. De onderwijsinstelling waarbij een leerling
staat ingeschreven draagt hierbij een belangrijke verantwoordelijkheid, zij
het dat er dikwijls sprake zal zijn van een samenspraak tussen meerdere onderwijsinstellingen
om een leerling ook daadwerkelijk op de juiste plaats te krijgen. Uitgangspunt
is dat de onderwijspraktijk nauw aansluit bij de specifieke capaciteiten van
de leerling en stimulerend en motiverend is om de leerling zover mogelijk
te brengen. Voor specifieke problemen bij jongeren is er een ondersteuningsstructuur,
waarbij ook ouders en opvoeders een belangrijke rol spelen. Bij de opgaven
die in dezen aan de scholen worden gesteld, zijn onderstaande initiatieven
en mogelijkheden van belang. Zorg(breedte)teams, «social teams», leerlingbegeleidingVoortijdig schoolverlaten doet zich in alle onderwijssoorten voor. Om
te voorkomen dat leerlingen uitvallen en om te zorgen dat vroegtijdig eventuele
problemen bij leerlingen worden gesignaleerd, is het noodzakelijk dat binnen
de school een zorgstructuur wordt gecreëerd. Veel scholen besteden hieraan
reeds aandacht door bijvoorbeeld het benoemen van mentoren en leerlingbegeleiders
die op alle niveaus in het voortgezet en beroepsonderwijs worden ingezet.
Op een aantal scholen functioneren zorg(breedte)teams, ook wel «social
teams» genoemd. In deze teams kunnen de leerlingbegeleider, de leerplichtambtenaar,
de schoolmaatschappelijk werker, de schoolarts, justitie/politie etc. betrokken
zijn. In deze gevallen worden dus nadrukkelijk instanties van buiten de school
betrokken bij problemen van leerlingen. Koppeling aan de rmc-functie ligt
voor de hand, aangezien het hierbij veelal om dezelfde instanties gaat. Vanwege
de noodzaak van een samenhangende en gerichte inzet van diverse instanties
en deskundigen met behulp van alle reguliere en additionele (onderwijs)middelen
is de coördinerende rol van de gemeente nadrukkelijk van belang. Doorgaande lijn vmbo-rocDe overgang van het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo) naar
het regionale opleidingscentrum (roc) vormt een risicomoment in de opleiding
van jongeren. Met een vmbo-diploma hebben jongeren nog geen startkwalificatie
behaald. Het is de bedoeling dat ze hun opleiding vervolgen op het roc. Om
deze overgang soepel te laten verlopen en de keuzes goed te begeleiden, is
het zaak methodiek en inhoud van de stof zoveel mogelijk op elkaar te laten
aansluiten. Dat impliceert de uitnodiging aan vmbo-scholen en roc's om binnen
de regio goed samen te werken teneinde te voorkomen dat jongeren op deze overgang
afhaken. Concrete afspraken over dossieroverdracht, intake en assessment zijn
hierbij onmisbare werktuigen. De inhoudelijke veranderingen in het voortgezet onderwijs scheppen gunstige
voorwaarden voor de opvang en begeleiding van de risicoleerlingen. In toenemende
mate ontstaan arrangementen voor zorg op maat en voor het toekennen van deelcertificaten.
Deze lijn kan worden voortgezet in de vervolgtrajecten op het roc. Deze kunnen
op hun beurt worden vormgegeven met behulp van voorbereidende en ondersteunende
activiteiten en ook uitzicht bieden op de toekenning van regionale arbeidsmarktgerichte
(deel)kwalificaties. Van belang is in het vo en bij de overgang naar het roc
te expliciteren welke eindstreep door deze leerlingen kan worden behaald en
naar welke kwalificatie wordt toegewerkt. Duidelijk is het belang van doeltreffende
afspraken tussen vmbo-scholen en roc's met dikwijls de arbeidsvoorziening
als derde partij, en aan de andere kant met de landelijke organen beroepsopleiding
met het oog op voldoende plaatsen voor beroepspraktijkvorming. De gemeente
speelt een ondersteunende en coördinerende rol en richt zich op het versterken
van de verantwoordelijkheid die scholen nemen voor het afleveren van gekwalificeerde
leerlingen. Doorstroomprogramma'sVoor leerlingen in het voortgezet onderwijs die niet in een regulier programma
(i)vbo kunnen worden geplaatst, zijn op dit moment doorstroomprogramma's mogelijk.
Deze aangepaste maatwerkprogramma's zijn bedoeld voor leerlingen die naar
verwachting niet in staat zijn om een vbo-diploma te halen, maar niettemin
voor hun toekomstige arbeidsmarktpositie baat hebben bij instroom in een basisberoepsopleiding
(niveau 1 en 2) die aangeboden wordt door een roc. Zij ontvangen aan het eind
van hun vmbo-traject geen diploma, maar een getuigschrift. Oogmerk is doorstroming,
en voorwaarde is daarom een concrete afspraak tussen de school voor vmbo en
een roc. De lengte van het programma is maximaal twee jaar. Binnen de nieuwe
program- mastructuur van de leerwegen worden de doorstroomprogramma's vervangen
door zogeheten certificaateenheden binnen de basisberoepsgerichte leerweg.
Deze trajecten leiden naar een vmbo-getuigschrift. De opbouw van deze specifieke
trajecten in afgeronde exameneenheden, met civiel effect, leidt ertoe dat
aansluitende doorstroom naar de opleidingen in het roc verzekerd is. Uit het
overleg dat is gevoerd rondom de tot- standkoming van dit plan van aanpak
is overigens gebleken dat de aanduiding «getuigschrift» voor de
jongeren in kwestie weinig motive- rend is. Gebruik van de term «diploma»
zou volgens degenen die direct bij de opvang en begeleiding van deze jongeren
zijn betrokken, een extra motivatie kunnen betekenen. Over dit aspect is tijdens
de behandeling van het wetsontwerp vbo/mavo uitvoerig met de Tweede Kamer
van gedachten gewisseld, waarbij de Kamer zich op het standpunt stelde dat
een diploma voor deze groep leerlingen een devaluatie zou betekenen van de
reguliere diploma-lijn. Om de maatschappelijke waarde van vmbo- certificaten
en van de getuigschriften van het praktijkonderwijs te vergroten zullen daarvoor
landelijke modellen worden ontwikkeld, waarbij de school de feitelijk bereikte
resultaten op het getuigschrift of certificaat vermeldt. Op basis hiervan
kunnen inhoudelijke afspraken worden gemaakt tussen vmbo-school en roc over
het vervolg programma. Ondersteuningsstructuren op roc'sRegionale opleidingscentra worden speciaal gefaciliteerd voor zogenoemde
Voorbereidende en ondersteunende activiteiten (VOA) ten behoeve van leerlingen/
deelnemers die voor het behalen van de basisberoepsopleiding aanwijsbare lacunes
vertonen in hun vooropleiding. Onder voorwaarden kan de Inspectie van het
onderwijs in dat verband uitstel verlenen van de termijn waarbinnen voor de
praktijk-component over een beroepspraktijkvormingsplaats (BPV)
in een leerbedrijf beschikt moet worden. Daarnaast is het in het licht van
de specifieke leertrajecten voor voortijdig schoolverlaters van belang dat
roc's in «Onderwijsaanbod voor een goed voorbereide start» de
mogelijkheid is geboden voor het verzorgen van regionale arbeidsmarktgerichte
(deel)kwalificaties. Deze opties vragen eens te meer om een goede afstemming
van vmbo-instellingen en roc's zowel met het oog op de programmering als ten
aanzien van de voorbereiding en doorgelei- ding van leerlingen. Registratie, leerlingvolgsystemenOp dit moment is het niet mogelijk een juist en volledig beeld te krijgen
van het aantal voortijdig schoolverlaters c.q. het aantal leerlingen dat zonder
startkwalificatie het onderwijs verlaat. Instrumenten die thans worden gebruikt
om een beeld te krijgen van het aantal voortijdig schoolverlaters zijn de
onderwijsmatrix en de registraties door de gezamenlijke rmc-functies. De onderwijsmatrix
meet niet direct het aantal voortijdig schoolverlaters, maar construeert op
basis van beschikbare gegevens van leerlingenaantal een (redelijk betrouwbaar)
beeld. De registratie in het kader van de rmc-functie blijkt steeds beter
op orde te komen, maar vertoont onder andere door het ontbreken van een verplichting
tot het melden van niet-leerplichtige voortijdig schoolverlaters nog hiaten
en levert daarom (nog) geen volledige en betrouwbare overzichten.Als stap naar een sluitende registratie zal in de WVO en de WEB de meldplicht
van niet-leerplichtige voortijdig schoolverlaters door scholen voor voortgezet
onderwijs en roc's worden opgenomen, zoals in de Leerplichtwet de melding
van verzuim en uitval van leerplichtige leerlingen door de scholen aan de
gemeente is geregeld. OnderwijsnummerHet aantal voortijdig schoolverlaters zal pas volledig in beeld kunnen
worden gebracht als het onderwijsnummer kan worden gebruikt. Hantering van
het onderwijsnummer zal het niet alleen mogelijk maken om op een sluitende
wijze leerlingen individueel te volgen tijdens hun onderwijsloopbaan, maar
ook om een totaalbeeld te construeren over de trends in de onderwijsloopbanen
van alle leerlingen. Het volledige nut van het onderwijsnummer, met name voor
het volgen en opvangen van voortijdig schoolverlaters, zal echter pas worden
bereikt als ook gemeenten er (onder bepaalde voorwaarden) gebruik van kunnen
maken. Het wetsvoorstel inzake het onderwijsnummer ligt bij de Tweede Kamer
en verkeert nog in de fase van schriftelijke voorbereiding. Te zijner tijd
moet de nieuwe wet worden aangevuld met voorschriften om het onderwijsnummer
ook te kunnen gebruiken bij het voorkomen en bestrijden van voortijdig schoolverlaten.Overigens zijn verzuimregistratie en leerlingvolgsystemen binnen een school
niet afhankelijk van het gebruik van een landelijk erkend onderwijsnummer.
Toch laten beide op veel scholen nog te wensen over. De onderwijsinspectie
zal de scholen hier nadrukkelijk op aanspreken, vooral omdat de eigen registratiesystemen
nodig zijn om actie te ondernemen, zowel door de school zelf als door de leerplichtambtenaar. HOOFDSTUK 2. RMC-FUNCTIE EN LEERPLICHT IN ALLE GEMEENTEN Rol van gemeenteGezien de taken van de gemeenten in het kader van het jeugdbeleid en het
onderwijsbeleid, met name voor het gemeentelijk onderwijsachter- standenbeleid
(GOA) en voor de handhaving van de Leerplichtwet, ligt het voor de hand dat
zij een centrale functie vervullen in het beleid ten aanzien van het tegengaan
van voortijdig schoolverlaten van jongeren tot 23 jaar. Het gemeentelijk toezicht
op de leerplicht impliceert nu reeds het optreden bij incidenteel ongeoorloofd
schoolverzuim, vooral om defi- nitieve uitval te voorkomen en ook om absoluut
schoolverzuim van leerlingen tot en met de partieel leerplichtige leeftijd
van 17 jaar te registreren en te behandelen. Voor de uitvoering van de zorgtaak
bij problematisch schoolverzuim onderhoudt de leerplichtambtenaar contacten
met scholen, verzuimende leerlingen en ouders en beschikt deze over een netwerk
van relaties met instanties op het terrein van jeugdwelzijnsbeleid en -zorg.
Waar het gaat om de niet-leerplichtige voortijdig schoolverlaters tot 23 jaar
kan de gemeente in haar sturende rol voortbouwen op deze taken en expertise. Regionale meld- en coördinatiefunctieMet het oog op de zorg voor álle voortijdig schoolverlaters tot
23 jaar is in 1994, in eerste instantie op tijdelijke basis, de regionale
meld- en coördinatiefunctie voortijdig schoolverlaten (rmc-functie) in
het leven geroepen. In het kader van dit plan van aanpak wordt deze functie
nu structureel gemaakt, met een eenduidig coördinerende rol voor gemeenten
en met nadruk op intergemeentelijke samenwerking. Immers, de vo-scholen en
bve-instellingen hebben een regionale functie. Daarnaast zijn hulpverleningsinstanties
vaak regionaal georganiseerd en bovendien is het met name voor kleinere gemeenten
ondoenlijk om zelf de gespecialiseerde maatregelen tegen voortijdig schoolverlaten
te organiseren. De gemeente communiceert met alle scholen, bestuurt de openbare
scholen en onderhoudt productieve contacten met andere gemeenten. De reeds
voor de handhaving van de leerplicht wenselijke samenwerking tussen gemeenten,
vormt een bruikbaar aanknopingspunt voor verdergaande intergemeentelijke samenwerking
bij melding/regi- stratie en doorverwijzing van alle voortijdige schoolverlaters
tot 23 jaar.Uit evaluatie en onderzoek1 is gebleken dat
de rmc-functie haar nut heeft bewezen voor de registratie en teruggeleiding
van jongeren tot 23 jaar. Bovendien is er een positieve wisselwerking met
de handhaving van de leerplicht. Bij het structureel maken van de rmc-functie
zullen die elementen worden benadrukt alsmede de noodzaak van verdergaande
netwerkvorming. Om tot een sluitende registratie te komen en de netwerken
verder te versterken zal het budget voor de rmc-functie mede op grond van
het IOO-onderzoek genoemd in de voetnoot, worden verdubbeld van 6 naar 12
miljoen gulden op jaarbasis. Deze middelen worden op voorwaarde van intergemeentelijke
samenwerking en op dezelfde wijze als de afgelopen vier jaren verdeeld via
de bestaande contactgemeenten van de 39 rmc-regio's en zijn expliciet bedoeld
voor het instandhouden van een voorziening ten behoeve van alle gemeenten
in de regio. Melding en registratieVoor het realiseren van een sluitende aanpak van het tegengaan van voortijdig
schoolverlaten is het noodzakelijk dat in aansluiting op de systematiek van
de Leerplichtwet ook de niet-leerplichtige voortijdig schoolverlaters door
de school worden aangemeld bij de woongemeente. Naast het structureel maken
van de rmc-functie wordt daarom de wettelijke basis geregeld voor een meldingsplicht
van scholen van voortijdig schoolverlaten door niet leerplichtige leerlingen
tot 23 jaar die nog geen startkwalificatie hebben behaald. De gemeente is
ervoor verantwoordelijk dat deze melding goed verloopt. Goede samenwerking
op regionaal niveau is hierbij aan te bevelen. Ook voor de verbetering van
de handhaving van de Leerplichtwet is regionale samenwerking belangrijk, onder
meer omdat deze bijdraagt aan de oplossing van de problemen van kleinere gemeenten
met weinig beschikbare formatie voor de leerplicht en zonder leerplichtambtenaren
met opsporingsbevoegd- heid. Het opstellen van een meldingsprotocol kan hierbij
behulpzaam zijn. In zo'n protocol worden afspraken gemaakt over hoe de meldingen
plaatsvinden, over wie er meedoen, over wie op welk moment waarvoor verantwoordelijk
is, over de rol van de contactgemeente en over de vormgeving van de zorg voor
de betrokken jongeren. CoördinatieNaast het aspect van registratie en melding is een belangrijk aspect van
de rmc-functie dat van coördinatie. Juist hierbij is de gemeente nadrukkelijk
in beeld. Coördinatie betekent in dit verband het op elkaar afstemmen
van de inspanningen van de diverse instanties die betrokken zijn bij de teruggeleiding
naar school, de doorgeleiding naar een leerwerkplaats of de toeleiding naar
specifieke hulpverlening. Ook ten aanzien hiervan verdient intergemeentelijke
samenwerking binnen de rmc-regio de voorkeur in verband met de onderling afwijkende
structuren van de betrokken organisaties, met name die van de jeugdzorg. Binnen
de samenwerkingsverbanden waarvoor de gemeente haar coördinerende taak
vervult, zijn vooral de afspraken met vo-scholen en roc's over preventie en
teruggeleiding van groot belang. Het zou goed zijn deze op te nemen in het
regionaal meldingsprotocol.Voorstellen voor de noodzakelijke aanpassingen van regelgeving om de rmc-functie
alsmede de meldplicht van niet-leerplichtige voortijdig schoolverlaters structureel
te regelen, zijn in voorbereiding en zullen zo spoedig mogelijk moeten leiden
tot indiening van een wetsvoorstel bij de Tweede Kamer der Staten-Generaal.
Hierbij zullen in elk geval de Wet op het voortgezet onderwijs (WVO) en de
Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB) zijn betrokken. Leerplicht en de beoogde rol van de leerplichtambtenaarJongeren zijn tot en met hun 16e levensjaar volledig leerplichtig. Dat
betekent dat zij onderwijs moeten volgen en ingeschreven moeten staan bij
een daarvoor in aanmerking komende onderwijsinstelling. Daarom is de Leerplichtwet
een belangrijk aangrijpingspunt en is de leerplichtambtenaar een belangrijke
partner voor de scholen voor voortgezet onderwijs bij het tegengaan van voortijdig
schoolverlaten. De leerplichtambtenaar is de verbindende figuur tussen de
school en de gemeente. Vanwege de rol van de gemeente in het jeugdbeleid en
haar relatie met justitie, de rmc-functie en andere actoren, is de leerplichtambtenaar
feitelijk een spin in het web.In het Regeerakkoord is aangegeven dat het toezicht op de leerplicht zal
worden verscherpt. Voor de concrete acties die daartoe worden ondernomen,
is een apart plan opgesteld: het Actieplan voor de leerplicht1. Het Actieplan gaat onder andere in op het verzuimbeleid
van scholen, het toezicht door gemeenten, de opvangmogelijkheden, de afhandeling
van leerplichtzaken door Justitie en het luxeverzuim. In het Actieplan wordt
aangegeven dat het verzuimbeleid van scholen voor voortgezet onderwijs onderdeel
vormt van de kwaliteitskaart van de inspectie. Belangrijk actiepunt is verder
dat, voor zover mogelijk, een koppeling wordt aangebracht tussen de gemeentelijke
leerplichthandhaving en de gemeentelijke taken in rmc-verband waarvoor de
facilitering wordt uitgebreid.Door het Openbaar Ministerie wordt gewerkt aan een eenvormige, effectieve
en daadkrachtige handhaving van de Leerplichtwet. Daarvoor zijn landelijke
richtlijnen opgesteld die op 1 april 1999 in werking zijn getreden2. HOOFDSTUK 3. RISICOJONGEREN IN DE GROTE STEDEN Aansluiting bij het grote stedenbeleid (gsb)De instrumenten van rmc-functie en de leerplichtfunctie zijn basisvoorzieningen
waarmee individuele leerlingen in beeld komen en teruggeleid worden naar school
dan wel doorgeleid naar werk, eventueel met inzet van hulpverleningsinstanties.
Deze gelden voor alle voortijdig schoolverlaters tot 23 jaar.In de inleiding is al aangegeven dat de problematiek van het voortijdig
schoolverlaten evenwel in de grote steden qua omvang, intensiteit en dynamiek
van een aparte orde is. Om de «risicojongeren» aldaar te identificeren,
te bereiken en weer op een hoopvol spoor te krijgen zijn instrumenten en methodieken
vereist die recht doen aan het gegeven dat het hier niet zozeer gaat om individuele
gevallen, maar om aanzienlijke groepen van risicojongeren en dat er dikwijls
sprake is van een opeenhoping van problemen waarvan het voortijdig schoolverlaten
er slechts één is.De kenmerken van de groep «risicojongeren» zijn divers en
de problematiek is complex. Vaak gaat het om jongeren die reeds een langdurige
geschiedenis van schoolverzuim hebben – soms reeds beginnend in het
primair onderwijs –, die uiteindelijk het onderwijs verlaten zonder
enige kwalificatie die er niet in slagen een reguliere plek op de arbeidsmarkt
te verwerven en die in veel gevallen in aanraking komen met politie en justitie.
Onder de risicojongeren waar het hier om gaat, bevinden zich veel jongeren
die afkomstig zijn uit een etnische minderheid. Te constateren valt dat in
de grote steden de problematiek van deze jongeren zich concentreert, met name
in bepaalde wijken. Voor het kabinet is dit reden om, naast de aandacht voor
de preventieve aanpak op de scholen en de landelijke curatieve aanpak via
de rmc-functie, speciaal in te zetten op de groepen van voortijdig schoolverlaters
in de grote steden. Voor de bestuurlijke hantering wordt aangesloten bij het
grote stedenbeleid en voor de allocatie van het budget bij de kern van de
steden die hiervan deel uitmaken. De verdeling is gebaseerd op criteria met
een sterk indicatieve waarde voor de omvang van het probleem.Geconcentreerde inzet vanuit het kabinet ten aanzien van gecumuleerde
problemen die leiden tot voortijdig schoolverlaten in grote steden heeft als
doel dat deze steden gerichte acties ondernemen om de risicoleerlingen goed
in beeld te krijgen en via reguliere trajecten dan wel onorthodoxe methoden
weer in het gareel te krijgen. Een directe, individuele aanpak gericht op
de voortijdig schoolverlaters is daarbij essentiëel. Tussen het moment
van het voortijdig schoolverlaten en het benaderen van de jongere mag in tijd
niet veel ruimte zitten om te voorkomen dat er een niet meer te overbruggen
afstand met het onderwijs gaat ontstaan. Uiteindelijk doel is ofwel teruggeleiding
naar school ofwel doorgeleiding naar leer/werkplaatsen, maar in het geval
van deze meervoudig problematische en moeilijk bereikbare jongeren zijn er
dikwijls vóórtrajecten nodig voor de acceptatie van een perspectief
op onderwijs of werk. Het gaat er nu om dat de (grote) gemeente a) zelf maatregelen
neemt en projecten opzet om de risicojongeren te bereiken en met hen wegen
uit te stippelen voor aansluiting bij normale ontwikkelingspatronen; b) haar
bestaande instrumentarium in het kader van het achterstandsbeleid, jeugdbeleid,
wijkwelzijnsbeleid, arbeidsmarktbeleid e.d. specifiek aanwendt ten gunste
van risicojongeren; en c) de inspanningen coördineert die (kunnen) worden
gepleegd door de scholen, de jeugdzorg, de arbeidsvoorziening, politie en
justitie, het lokale bedrijfsleven en de eigen gemeentelijke diensten. Daarbij
verdient het uiteraard aanbeveling aan te sluiten bij bestaande trajecten
zoals die in het kader van het project Criminaliteit en etnische minderheden
(CRIEM), van justitie, van de sluitende aanpak middels de Wet
inschakeling werkzoekenden (WIW) en van het sociaal activeringsbeleid van
het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. De voornemens en projecten
worden vastgelegd in de Maatwerkconvenanten van het grote stedenbeleid. Deze
maken ook een verantwoording mogelijk van de mate waarin en de wijze waarop
het beoogde resultaat wordt bereikt. Voorwaarden voor de toekenning door het
kabinet van de extra middelen zijn derhalve: een beschrijving van de aard
en de omvang van de problematiek van de moeilijkste groepen voortijdig schoolverlaters,
een meerjarig streefbeeld, een overzicht van de samenwerkingsafspraken en
van de middelenbesteding. Welke specifieke acties en projecten worden geëntameerd,
is – uiteraard – een zaak van de grote steden zelf. Dit biedt
de ruimte voor het kiezen van een aanpak die het best past bij de eigen situatie.
Te verwachten valt dat er daarbij wordt aangesloten bij voorbeel- den van
«good practice» die ter plaatse en elders zijn opgedaan1. Wat dat betreft valt te denken aan:• het uitbouwen (en coördineren) van het instrument individuele
trajectbegeleiding (ITB) en (allochtone) leerlingbegeleiding;• het (laten) verzorgen van specifieke programmatische arrangementen
tussen het voorbereidend en het secundaire beroepsonderwijs;• het met het lokale/regionale bedrijfsleven voorzien in deelkwalificaties
voor nieuwe segmenten van de plaatselijke arbeidsmarkt;• het opzetten van wijkgerichte jongerenfuncties;• het inrichten van wijkspecifieke ruimtes voor digitale speel/leer-
situaties;• het betrekken van gezaghebbende personen uit peergroups bij het
benaderen van de jongeren;• het bieden van opvoedings- en scholingsondersteuning aan ouders
van risicojongeren;• het bevorderen van het aan elkaar koppelen van informatiesystemen
van bijvoorbeeld de rmc-functie, de jeugdzorg en de uitvoeringsinstanties
van de WIW.Daarnaast ligt een koppeling van de activiteiten die worden ondernomen
vanuit de rmc-functie en de activiteiten die in de grote steden ten behoeve
van risicojongeren worden getroffen, voor de hand.Voor de grote groep voortijdig schoolverlaters afkomstig uit de etnische
minderheden is het van belang dat de betrokken organisaties bekend zijn en
weten om te gaan met de specifieke problematiek die het gevolg is van de etnische
achterstand. Het in dienst nemen van professionele trajectbegeleiders afkomstig
uit een etnische groep kan daaraan een belangrijke bijdrage leveren, evenals
het betrekken van de ouders van voortijdig schoolverlaters bij een gerichte
aanpak.Voor de aanpak van risicojongeren in de grote steden heeft het kabinet
48 miljoen beschikbaar (dat is het deel van het budget voor voortijdig schoolverlaten
dat na aftrek van het genoemde deel voor de rmc-functie alsmede het deel dat
wordt ingezet voor de monitoring van de resultaten, resteert – zie paragraaf 4).
De steden nadrukkelijk een relatie moeten leggen met andere, relevante beleidsterreinen.
Onderstaand zijn de belangrijkste daarvan aangegeven. VeiligheidsplanDe grote steden zullen in het kader van het Integrale Veiligheidsprogramma
in samenspraak met de Minister en de scholen veiligheidsplannen ontwikkelen
onder meer gericht op vermindering van verzuim en schooluitval. Ook hierbij
gaat het om signaleren van problemen en van crimineel gedrag, het registreren
en het ontwikkelen van een effectieve reactie. In grote steden vormen overlast
en daarop geënte interventies vanuit politie en justitie vaak aangrijpingspunten
om problematische jongeren in de richting van meer reguliere
trajecten van onderwijs en arbeidsmarkt te leiden (CRIEM). Mede aan de hand
van de veiligheidsplannen kunnen effectieve gebundelde afspraken in relatie
tot de aanpak voortijdig schoolverlaten worden vormgegeven. Arbeidsmarkt en scholingsbeleid voor jongerenDe Wet inschakeling werkzoekenden (WIW) biedt jongeren een sluitende benadering
in de toeleiding naar werk. Instrumenten daartoe zijn scholing, activering,
werkervaringsplaatsen en detacheringen. Het streven is daarbij de jongere
zoveel mogelijk alsnog een startkwalificatie te laten behalen. Samenwerking
met en tussen onderwijsinstellingen, met name bve-instel- lingen en scholen
voor vmbo, is daarbij van groot belang. Het is binnen de WIW mogelijk om voor
(traject)begeleiding te zorgen voor categorieën werkloze jongeren die
dat nodig hebben. Een belangrijk aandachtspunt is een goede registratie die
niet alleen sluitend is voor de jongeren die uitvallen uit het onderwijs en
bekend zijn, maar ook inzicht biedt in de aantallen jongeren die na voortijdig
schoolverlaten niet door alternatieve trajecten, waaronder de WIW, worden
bereikt en ook niet zelf bij een werkgever terecht zijn gekomen.Een ander aandachtspunt in relatie tot de arbeidsmarkt is dat sociale
partners aandacht hebben voor scholing tot het startkwalificatieniveau van
jongeren die zijn gaan werken zonder minimaal een startkwalificatie. Dit geldt
temeer omdat in de huidige conjunctuur de behoefte van het bedrijfsleven aan
jonge arbeidskrachten groot is. Hierdoor ontstaat een zuigende werking die
voortijdig schoolverlaten in de hand werkt. Op de lange termijn hebben de
jongeren die hun opleiding niet hebben afgemaakt, een grotere kans alsnog
werkloos te worden of ontbreekt het perspectief voor blijvende maatschappelijke
inpassing. Passende leerwerktrajecten kunnen hier een bijdrage leveren. Werkgevers
kunnen voor het voorzien in opleidingsmogelijkheden gebruikmaken van fiscale
faciliteiten en er kunnen nadere afspraken over scholingstrajecten worden
gemaakt. Daarnaast is in meer algemene zin aparte aandacht nodig voor de beschikbaarheid
van voldoende werkervaringsplaatsen (bpv-plaatsen). Vanuit de grote steden
zal het lokale bedrijfsleven kunnen worden uitgenodigd om aandacht te besteden
aan dit complex in relatie tot voortijdig schoolverlaten.Van de kant van het kabinet zal dit punt worden ingebracht in het komende
voorjaarsoverleg met de vertegenwoordigers van sociale partners. JeugdzorgDe afgelopen jaren is een proces in gang gezet om te komen tot regionale
Bureaus Jeugdzorg (BJZ) in de provincies en in de drie grootstedelijke regio's.
Het streven is erop gericht dat BJZ een voorziening wordt waarin de sectoren
jeugdhulpverlening, jeugdbescherming en jeugdgezondheidszorg gezamenlijk de
toegang tot zorgaanbod verzorgt. Het bestuurlijk en financieel kader voor
het BJZ zal in een nieuwe Wet op de jeugdzorg worden geregeld. Dat kader en
de reikwijdte van de wet worden uitgewerkt door een onafhankelijke Adviescommissie,
die medio 1999 rapport uitbrengt.Om het proces van realisering van de Bureaus Jeugdzorg te versnellen en
te verankeren zijn in het kader van het Regeerakkoord intensiveringsmiddelen
beschikbaar gesteld. Daarover moeten resultaatafspraken worden gemaakt met
alle relevante partijen (VWS, Justitie, IPO, VNG en ondernemersorganisaties).
Eerste inzet – voor de korte termijn – is het realiseren van de
functies aanmelding, «screening» en zorgtoewijzing. De over drie
jaar oplopende intensiveringsmiddelen moeten het mogelijk maken op de langere termijn de Bureaus Jeugdzorg te realiseren conform alle vastgestelde
functies en systeemeisen.Het ligt in de lijn de landelijke afspraken over de toegang tot de jeugdzorg
via afspraken per provincie en grootstedelijke regio nader te laten uitwerken.
In dat kader is de problematiek van voortijdig schoolverlaters een aandachtspunt.
Het gaat dan om jongeren die niet (meer) via andere zorgof hulpverleningsstructuren
(onderwijs, arbeidsmarkt, lokaal jeugd- beleid) geholpen kunnen worden; jongeren
die dan vaak te maken hebben met een meervoudige problematiek. Door de ontwikkeling
naar een toegang (in eerste instantie op het punt van aanmelding, screening
en zorgtoewijzing) binnen het BJZ moet maatwerk geleverd kunnen worden. Jongeren,
hun ouders en (professionele) verwijzers kunnen op één plek
terecht.Afstemming en samenwerking tussen de regionale Bureaus Jeugdzorg en lokale
voorzieningen is een voorwaarde voor adequate hulpverlening aan voortijdig
schoolverlaters, zowel ten aanzien van hulpverlening als van de toe- of teruggeleiding
naar onderwijs en arbeidsmarkt. Provincies ontwik- kelen die afstemming en
samenwerking in het kader van de regiovisies. Gemeenten kunnen deze specifieke
problematiek inbrengen door verbin- dingen met de Bureaus Jeugdzorg te leggen
en samenwerkingsverbanden aan te gaan.Door specifiek aandacht te vestigen op de groep voortijdig schoolverlaters
in directe relatie met het BJZ en door de optimalisering van de toegang daartoe
is het zeker niet denkbeeldig dat hierdoor bij de Bureaus Jeugdzorg de vraag
zal toenemen en er capaciteitsproblemen kunnen ontstaan. Met de groei van
het budget is dat mogelijk op te vangen. De praktijk zal uitwijzen of dat
ook een realistische verwachting is. Het is daarom noodzakelijk dat tijdig
geïnventariseerd wordt (via monitoring) welke knelpunten zich voordoen
en welke mogelijke oplossingen ook uit andere kaders zich daarvoor aandienen. Synergie en ontschottingDuidelijk is dat de herhaaldelijk bepleite samenwerking tussen diverse
actoren onder de regie van de gemeente/grote stad gericht moet zijn op de
doeltreffende aanpak van het probleem van voortijdig schoolverlaters en op
het realiseren van synergetische voordelen door de gecombineerde inzet van
de bij de betrokken partijen aanwezige deskundigheid en capaciteit. Het kabinet
is van mening dat in lijn met dit streven naar samenhang en afstemming scherp
gekeken moet worden naar de mogelijkheden van «ontschotting» tussen
bestaande beleidslijnen en van bundeling van verwante geldstromen. Dit is
ook nadrukkelijk één van de oogmerken bij de verdere vormgeving
van het grote stedenbeleid.Het grote stedenbeleid is nadrukkelijk een uiting van het streven van
de rijksoverheid naar het tegengaan van verkokering respectievelijk het zoeken
naar combinatiemogelijkheden van departementale beleidslijnen. Realiseren
hiervan is vaak een complex proces en soms een zaak van lange adem, zeker
waar het gaat om trajecten op het terrein van meerdere departementen. De Minister
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen zoekt niettemin naar wegen om op afzienbare
termijn de tot nu toe naast elkaar bestaande geldstromen richting gemeenten
dichter bij elkaar te brengen. De wijze van beschikbaarstelling van het voortijdig
schoolver- latersbudget voor de 25 grote steden illustreert dit streven. Het
budget van 48 mln wordt tot het jaar 2003 toegevoegd aan het fonds «Leefbaarheid
en veiligheid». Voor dit fonds zullen de Minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen en de Minister voor Grote Steden- en Integratiebeleid een
gezamenlijke regeling ontwerpen. Onderdeel van de regeling zal zijn dat de
gemeenten bij hun aanpak van het probleem van voortijdig schoolverlaten een
relatie moeten leggen met hun inzet in het kader van de uitvoering van de
wet Gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid. Nagegaan zal worden
hoe vanaf de afloop van zowel de regeling Leefbaarheid en veiligheid als van
het huidige landelijk beleidskader Goa, het Gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid
en de extra impuls voor het voortijdig schoolverlatersbeleid onder één
regime gebracht kunnen worden, in relatie tot verdergaande interdepartementale
ontschotting. Met deze vormgeving wordt de bestedingsvrijheid van de gemeenten
i.c. de grote steden vergroot. Op dat niveau is er overigens ook nu reeds
een zekere bestedingsvrijheid, tenminste in die zin dat met meerdere verwante
geldstromen overlappende beleidsdoelen kunnen worden gediend. Waar dit stuit
op juridische hindernissen of leidt tot nodeloos vertragende procedures wil
de rijksoverheid graag weten welke elementen van de regelgeving zonder schade
kunnen worden geschrapt dan wel zodanig gewijzigd dat het gewenste beleid
ongehinderd kan worden uitgevoerd. HOOFDSTUK 4. VERVOLGSTAPPEN OnderwijsIn de komende periode zal in overleg met het onderwijsveld nader aandacht
worden besteed aan het aanbrengen van de doorgaande lijnen tussen vmbo en
roc's en de wijze waarop ten aanzien van risicoleerlingen heldere afspraken
kunnen worden gemaakt over opvang en doorgelei- ding. Voorts zal in WEB en
WVO de sluitende registratie van niet-leer- plichtige voortijdig schoolverlaters
worden opgenomen. Rmc-functieWat betreft de facilitering van de rmc-functie zal worden aangesloten
bij de reeds bestaande indeling van rmc-samenwerkingsverbanden. De middelen
worden ingezet via de bekende contactgemeenten. Vanaf 1 januari 2000
is 12 miljoen beschikbaar1. De gemeenten maken
afspraken over de sluitende registratie, de samenwerking ten aanzien van de
handhaving van de Leerplichtwet en de inrichting van de daarvoor benodigde
voorziening, inclusief de inzet van leerplichtambtenaren. Voorts worden er
met vo-scholen en bve-instellingen afspraken gemaakt over signalering en registratie
en over zorg en opvang van verzuim en uitval. De afspraken en getroffen voorzieningen
hebben vooralsnog een geldigheid van vier jaar. Na deze periode zal het beleid,
afhankelijk van evaluatie-uitkomsten, worden bijgesteld. Dat laat onverlet
dat in de uitvoeringspraktijk noodzakelijk geachte aanpassingen ook tussentijds
dienen te kunnen worden aangebracht. Grote stedenHet kabinet gaat ervan uit dat de voor de grote steden ter beschikking
te stellen middelen zullen worden ingezet voor het identificeren van de (gecumuleerde)
problemen bij jongeren en het ontwikkelen van effectieve oplossingen voor
uitval, de teruggeleiding naar het onderwijs of effectieve bemiddeling naar
leerwerktrajecten. Hierbij zal specifiek aandacht nodig zijn voor de voortijdig
schoolverlaters afkomstig uit en van de etnische minderheidsgroepen. Oplossingen
zullen op gemeentelijk niveau worden ontwikkeld in samenspraak met de relevante
actoren. Waar mogelijk worden aanvullend middelen en faciliteiten vanuit andere
beleidsterreinen ingezet.De toedeling van de middelen over de grote steden, waarvoor vanaf 1
januari 2000 48 miljoen beschikbaar is, gebeurt aan de hand van de indicatoren
«etniciteit», «opleidingsniveau» en «uitkeringsgerechtigden»2. Deze indicatoren hebben een hoge voorspellende waarde
voor het optreden van voortijdig schoolverlaten3.Voor de periode tot 1 januari 2003 worden de steden uitgenodigd om de
voornemens ten aanzien van de bestrijding van voortijdig schoolverlaten in
te brengen in de Maatwerkconvenanten in het kader van het grote stedenbeleid.
Deze steden wordt gevraagd daarbij aandacht te besteden aan afspraken met
relevante actoren en aan de inrichting van de benodigde voorzieningen zoals
bijvoorbeeld ten aanzien van de rmc-functie. Voorwaarde voor het toekennen
van het extra geld is dat de grote steden aangeven hoe zij zich voornemen
dat de groep «risicojongeren» in beeld wordt gebracht en wordt
bereikt. Zij zullen daarbij expliciet moeten aangeven wat het streefbeeld
is voor de komende periode. Het gaat daarbij zowel om gegevens die betrekking
hebben op het proceskarakter als om het kwantitatieve streefbeeld in de vorm
van vermindering van het aantal voortijdig schoolverlaters en het doorverwijzen
van voortijdig schoolverlaters naar onderwijs of arbeidstrajecten of een combinatie
daarvan. Zoals gezegd zullen de extra middelen ten behoeve van de voortijdig schoolverlaters
in de grote steden tot 2003 worden toegevoegd aan het fonds «Leefbaarheid
en veiligheid» en aan de gemeenten ter beschikking worden gesteld onder
de voorwaarde dat zij in hun aanpak van het probleem van voortijdig schoolverlaten
een relatie leggen met hun inzet in het kader van de wet Gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid. Verantwoording/monitoring/prestatiegegevens/streefcijfersOm zicht te hebben op de ontwikkeling van de problematiek (cijfermatig)
en de effectiviteit van de gekozen oplossingen (procesmatig) en om tot eventuele
bijstellingen in het beleid te kunnen komen, zal een monitor worden ontwikkeld
voor zowel het landelijke beeld op basis van de rmc-functie als dat van de
25 grote steden. Gemeenten zal in dat kader worden gevraagd de volgende prestatiegegevens
te leveren:1. het aantal leerlingen dat in een kalenderjaar het onderwijs verlaat
zonder startkwalificatie uitgedrukt als percentage van de uitstroom van dat
jaar – afgezet tegen het streefbeeld2. het aantal herplaatste leerlingen dat het onderwijs in een kalenderjaar
heeft verlaten en in het kader van de rmc-functie in dat jaar is teruggeleid
naar een onderwijsinstelling, dan wel is doorgeleid naar een alternatief leer/werktraject,
dan wel is doorgeleid naar een traject in het kader van de WIW. Deze aantallen
worden uitgedrukt in een percentage van het totaal aantal voortijdig schoolverlaters
in dat jaar en deze opbrengsten worden eveneens geconfronteerd met de streefcijfers.Zowel bij de benadering van voortijdig schoolverlaters als bij de verantwoording
van de middeleninzet is het dienstig de volgende onderscheidingen aan te brengen:• alle schoolverlaters zonder voldoende startkwalificatie, uitgesplitst
naar leerplichtigen en niet-leerplichtigen tot 23 jaar (naar schooltype, leeftijd,
sexe en etniciteit);• de meest kwetsbare onder hen, met name degenen die zonder vbo/mavo
diploma afhaken;• in de grote steden: de feitelijke en potentiële «risicojongeren»,
d.w.z. de jongeren die in meerdere opzichten problematisch zijn, onder meer
doordat zij zonder enigerlei kwalificatie het onderwijs verlaten; er niet
in slagen een reguliere plek op de arbeidsmarkt te verwerven; in aanraking
komen met politie en justitie;• degenen die al dan niet met ondersteuning vanuit de WIW een (leer)werkplaats
vinden; zij dienen in een afzonderlijke registratiestaat te worden bijgehouden.Gestreefd wordt naar een integratie van de ontwikkelingslijnen die op
het gebied van monitoring worden ondernomen, te weten:• de GOA-monitor voor de 4GG bij welke aansluiting van de 21GG wordt
gezocht• de GSB-monitor van BZK/GSI ten behoeve van de Maatwerkconvenanten
tot 2003• de leerplicht-monitor die het scholenveld tezamen met de VNG opzet• de rmc-monitor waarvoor Sardes vooronderzoek doet waarbij speciale
aandacht wordt gegeven aan de uniformering van definities, systeemontwikkeling
en protocollering van gegevensuitwisseling.De onderwijsinspectie zal jaarlijks in het onderwijsverslag rapporteren
over de vorderingen in relatie tot het onderwijsveld (organisatorische betrokkenheid,
structuur voor opvang en begeleiding in de scholen en effecten van gevoerd
beleid en getroffen maatregelen). Na vier jaar, dus vóór 1 januari 2004, zal een evaluatie
van het gevoerde beleid en van de inzet rondom de rmc en in grote steden worden uitgevoerd, op basis waarvan over aan te brengen wijzigingen voor
een nieuwe periode kan worden beslist.Voor de monitor en de evaluatie alsmede voor de begeleiding en verspreiding
van informatie wordt jaarlijks 1 miljoen noodzakelijk geacht en in de meerjarenramingen
verwerkt. VoorlichtingIn 1996 en 1997 is een voorlichtingscampagne tegen voortijdig schoolverlaten
gevoerd met als slogan «er is altijd een leraar die aan jouw kant staat».
De campagne bestond uit tv-spotjes, folders, posters en aparte trajecten van
Forum gericht op jongeren uit de etnische minderheden en van de Nederlandse
Vereniging voor Leerlingbegeleiding gericht op de interne schoolzorgsystemen.Bij de uitvoering van het plan van aanpak voortijdig schoolverlaters wordt
een nieuw communicatievoorstel uitgewerkt. De communicatie is primair gericht
op scholen, gemeenten en andere organisaties die met het probleem van voortijdig
schoolverlaten geconfronteerd worden. Dat betekent een communicatieaanpak
gericht op het ondersteunen en waar nodig faciliteren van de intermediairs.
De rijksoverheid, m.n. het ministerie van OCenW, kan als schakel optreden
tussen intermediairs en bevorderen dat expertise die op verschillende plaatsen
is opgebouwd ook op andere plaatsen gebruikt kan worden. Daarnaast blijft
de rijksoverheid een rol spelen in het «op de agenda houden» van
het onderwerp voortijdig schoolverlaten. Strategische communicatieactiviteiten
als publiceren in onderwijsvakpers, artikelen in huis-aan-huis bladen en het
organiseren van een congres zijn hier voorbeelden van. Ook kan landelijk voorlichtingsmateriaal
ontwikkeld worden als daar behoefte aan is. FinanciënIn de Rijksbegroting is vanaf 2000 een meerjarig budget opgenomen
van 61 miljoen voor «voortijdig schoolverlaten». Dit wordt conform
dit plan van aanpak besteed aan:– versterking van de rmc-functie: 12 miljoen;– specifieke aanpak in de 25 GS: 48 miljoen;– monitoring en evaluatie: 1 miljoen. BIJLAGE 1 HOOFDMOMENTEN VSV-BELEIDDe geschiedenis van de beleidsaandacht voor voortijdig schoolverlaten
is te typeren aan de hand van een aantal documenten. Wat hen verbindt is dat
zij allen gericht zijn op het verwezenlijken van de doelstelling dat er voor
iedere jongere een leerweg is die aansluiting geeft op vervolgonderwijs of
leidt naar de arbeidsmarkt. Tezamen vertegenwoordigen zij in wet- en regelgeving
een sluitend stelsel van voorzieningen voor onderwijsaanbod. Onderstaande
is geformuleerd vanuit het perspectief van voortijdig schoolverlaten: 1991 Rapport Commissie Rauwenhoff recht op startkwalificatieDit rapport heeft de aanzet gegeven tot de ontwikkeling van de kwalificatiestructuur
voor het secundair beroepsonderwijs zoals die later zijn plaats heeft gevonden
in de Wet educatie en beroepsonderwijs. In hetzelfde rapport is ook voor eerst
sprake van het belang (en het recht) op een startkwalificatie voor iedereen. 1993 Notitie «Een goed voorbereide start (GVS)
 inrichting RMC-functieDeze notitie legde de basis voor een integrale benadering van het vraagstuk
«voortijdig schoolverlaters» waarbij het accent werd gelegd op
een regionale aanpak. Met het oog op de registratiebehoefte werd overgegaan
tot de inrichting van een Regionale meld- en coördinatiefunctie, vooralsnog
als tijdelijke voorziening. 1994 Inrichting Regionale meld- en coördinatiefunctieIn 1994 is de eerste tijdelijke regeling Regionale meld- en coördinatiefunctie
van kracht geworden. In concreto betekende dit dat aan een 39-tal van WGR-gebieden
afgeleide regio's middelen zijn verstrekt voor het registreren en teruggeleiden
van voortijdig schoolverlaters. In de praktijk heeft dat ertoe geleid dat
veel gemeenten rondom de Regionale meld- en coördinatiefunctie een voorziening
hebben vormgegeven waardoor er niet slechts sprake was van passieve registratie
maar tevens van actieve teruggeleiding en verwijzing. In feite ontstonden
rondom de Regionale meld- en coördinatiefunctie de eerste vormen van
samenwerking met gemeenten, vo- en bve-instellingen en andere organisaties.De tijdelijke regeling is in 1996, 1997, 1998 en voor 1999 gecontinueerd
en thans is een wetsvoorstel in voorbereiding dat beoogt de meld- en registratie
functie structureel te maken en die van leerplichtige en niet-leerplichtige
voortijdig schoolverlaters op elkaar af te stemmen. 1996 Campagne voortijdig schoolverlaten/expertisebundelingDeze campagne richtte zich via massamediale voorlichting op voortijdig
schoolverlaters en via campagnes op allochtone leerlingen en op schoolinterne
maatregelen. De expertisebundeling heeft onder meer als product opgeleverd
de door Sardes uitgebrachte Almanakken voortijdig schoolverlaters 1996 en
1998. 1996 Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB) introductie
assistentopleidingen en structuur voor voorbereidende en aanvullende activiteiten
(voa)De Wet educatie en beroepsonderwijs biedt de grondslag voor een kwalificatiestructuur
voor opleidingen met altijd een praktijk-component, namelijk
in de beroepsopleidende leerweg danwel de beroepsbegelei- dende leerweg. Het
laagste niveau van opleiding binnen deze twee overigens gelijkwaardige leerwegen
wordt gevormd door het type «assistentopleiding». Deze is uitdrukkelijk
bedoeld voor die leerlingen uit het v(mb)o die de overstap naar de «basisberoepsopleiding»
niet in één keer kunnen maken. Voor leerlingen die daarbij extra
begeleiding nodig hebben, voorziet de Wet educatie en beroepsonderwijs in
een structuur van voorbereidende en aanvullende activiteiten («voa»).
Deze zijn met name van belang voor het bijspijkeren van theoretische basiskennis,
kennis en beheersing van het Nederlands, sociale en leervaardigheden, gedrags-,
attitude en motivatiepatronen. 1996 Nota «Gevolgen WEB voor risicogroepen»
 sluitende aanpakDeze nota besteedt bijzondere aandacht aan het feit dat door het van kracht
worden van de Wet educatie en beroepsonderwijs de niet direct op het behalen
van een startkwalificatie gerichte voorzieningen vervallen waardoor enkele
groepen leerlingen tussen wal en schip dreigen te belanden. Uiteengezet wordt
hoe leerlingen met toepassing van de nieuwe instrumenten van Wet voortgezet
onderwijs en Wet educatie en beroepsonderwijs in combinatie met jeugdzorg-
en welzijnsvoorzieningen kunnen worden gevolgd en begeleid. 1996 Wet inschakeling werkzoekenden (WIW) sluitende
benadering toeleiding arbeidsmarktDe Wet inschakeling werkzoekenden is vanuit het perspectief van voortijdig
schoolverlating een aanvullend, op toeleiding naar de arbeidsmarkt gericht,
instrument voor jongeren die zijn uitgevallen en niet langs de kanalen van
de onderwijsinstellingen weer in het onderwijs inpasbaar zijn.Tezamen leveren de Wet inschakeling werkzoekenden, de Wet voortgezet onderwijs
en de Wet educatie en beroepsonderwijs het kader voor de onderwijsmogelijkheden
en rechten alsmede de arbeidstoeleiding. Voor jongeren tot 23 jaar staan zij
dus samen garant voor een «sluitende aanpak» De Wet inschakeling
werkzoekenden biedt de mogelijkheid om via de combinatie van werkervaringsplaats/detachering
en een opleiding voortijdig schoolverlaters op een spoor richting startkwalificatie
te zetten. Een koppeling met de beroepsbegeleidingde leerweg (bbl) in een
roc is hierbij een voor de hand liggende mogelijkheid. 1996 Wet gemeentelijk onderwijsachterstandsbeleid (GOA)
 vroegtijdige preventie uitvalDe wet Gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid onderstreept op markante
wijze het groeiende belang van de verantwoordelijkheid van de gemeente voor
de plaatselijke samenwerking die geboden is bij de problemen van jongeren
in relatie tot hun schoolloopbaan. Hoewel hij is toegesneden op het eerste
fase onderwijs heeft hij aanzienlijke betekenis voor het voorkomen van (latere)
schooluitval en voortijdig schoolverlaten. 1999 Wet op het voortgezet onderwijs (m.i.v. het voorbereidend
middelbaar beroepsonderwijs) differentiatie leerwegen, leerwegondersteuningDe wijziging van de Wet voortgezet onderwijs regelt het Voorbereidend
middelbaar beroepsonderwijs en differentieert daarbinnen welomschreven leerwegen
voor onderscheiden categorieën van leerlingen. Tevens voorziet de wet
in een systeem van leerwegondersteuning met als doel dat iedere
leerling een diploma haalt waarmee hij óf kan overstappen naar het
secundaire beroepsonderwijs (bol of bbl) óf naar de arbeidsmarkt kan
worden geleid. 1997 Brochure «Onderwijsaanbod voor een goed voorbereide
start» een drietal gerichte maatregelenNaar aanleiding van herhaaldelijk door het veld naar voren gebrachte knelpunten
bij de implementatie van de nieuwe WEB-se structuren voor juist risicoleerlingen
heeft de minister van OCenW in genoemde brochure aangegeven dat hij de tijd
waarvoor leerlingen aan het begin van een opleiding voa-trajecten zonder beroepspraktijkplaats
mogen volgen, uitbreidt tot tien maanden; dat bve-instellingen werk mogen
maken van het ontwikkelen van gecertificeerde regionale arbeidsmarktspecifieke
(deel-) kwalificaties; en dat er een Pilot trajectbegeleiders risicogroepen
zal worden opgezet. Van de specifieke acties en maatregelen die de afgelopen
jaren vanuit centraal niveau zijn geëntameerd zijn de volgende vermeldenswaard: 1994 ESF-Project Voortijdig schoolverlatersDit project, gefinancierd met middelen van de Europese Unie, voorzag in
een eerste instrumentering van scholen om expliciet aandacht te geven aan
(het voorkomen) van voortijdig schoolverlaten. 1997 Facilitering samenwerking vo-scholen en bve-instellingenRegionale opleidingscentra (en Agrarische opleidingscentra) hebben middels
een afzonderlijke daartoe strekkende Regeling in het kader van de Beleidsagenda
1997 middelen ontvangen om gericht te werken aan duurzame relaties met instellingen
voor vo met het oog op het afstemmen van leerwegen en het soepel doorgeleiden
van leerlingen van het v(mb)o naar het mbo. De Beleidsagenda 1998 continueerde
de regeling in zoverre het één van de vijf thema's was waaronder
projecten konden worden geformuleerd. 1998 Pilotproject trajectbegeleiders risicoleerlingenOp basis van een desbetreffende Regeling is er eind november aan veertien
regio's budget toegekend voor totaal veertig trajectbegeleiders. Zij zijn
«verbonden» aan de Regionale meld- en coördinatiefunctie
en in dienst van de gemeenten. Bedoeling is dat zij in heel directe zin voortijdig
schoolverlaters begeleiden en aldus een belangrijke trait d'union vormen tussen
de betrokken organisaties en instellingen. 1998 Verlenging periode voor verkrijgen bpv-plaats tot
tien maandenKrachtens de Wet educatie en beroepsonderwijs dient voor elke leerling
die is ingeschreven voor een beroepsopleiding van een Regionaal opleidingscentrum
binnen enkele maanden een beroepspraktijkvormingsplaats (bpv) beschikbaar
te zijn. Dit belast in een aantal gevallen het starttraject van leerlingen
binnen hun opleiding negatief. Om die reden heeft de minister erin toegestemd
dat onder voorwaarden het beschikbaar zijn van de beroepspraktijkvormingsplaatsen
(bpv's) pas later aan de orde hoeft te zijn. 1998 Regionale arbeidsmarktgerichte deelkwalificatiesNiet van alle soorten beroepen bestaan opleidingen die in het kader van het CREBO erkend zijn. Dikwijls betreft dit (in de regio voorkomende)
beroepen die zeer aangewezen zijn voor leerlingen op de laagste kwalificatieniveaus
en juist kansen bieden voor voortijdig schoolverlaters. De minister heeft
er daarom in bewilligd dat Regionale opleidingscentra onder voorwaarden aan
deze regionale arbeidsmarktgerichte (deel)kwali- ficatietrajecten nader vorm
geven. 1998 Ronde tafelgesprekkenAfgelopen voorjaar hebben er ronde tafelgesprekken plaatsgevonden, georganiseerd
door de Tweede Kamer, met deelname van onderzoekers, vo- en bve-instellingen,
maatschappelijke organisaties, inspectie, ouders, leerlingen en gemeenten. BIJLAGE 2 VOORBEELDEN GOOD PRACTICE OP PLAATSELIJK EN REGIONAAL NIVEAUEnkele voorbeelden van initiatieven die lokaal/regionaal zijn ondernomen
om voortijdig schoolverlaten tegen te gaan. De lijst is aan de hand van de
Almanak Voortijdig schoolverlaten (1998) gemakkelijk uit te breiden. Om deze
en dit soort acties gaat het in het VSV-beleid: dicht bij de mensen om wie
het gaat en toegesneden op de specifieke mogelijkheden van stad of regio.
Bedoelde initiatieven zijn in die zin succesrijk gebleken dat het voortijdig
schoolverlaten in het cursusjaar 96/97 gedaald is van 45% naar 36% (Almanak
1998). In beginsel is geen enkele maatregel of actie waarvoor betrokkenen
in gezamenlijkheid opteren uitgesloten. Gegeven de grote verschillen tussen
de initiatieven voor wat betreft schaal, bestuurlijke constellatie, arbeidsmarktomstandigheden,
relatie met overige sociaal-emotionele problematiek en bijvoorbeeld mate van
etniciteit, is het onmogelijk om op het niveau van de centrale overheid aan
te geven welke aanpak op plaatselijk niveau de voorkeur verdient. Of het nu
gaat om de inrichting van servicepunten, het achterhalen van niet geregistreerde
voortijdig schoolverlaters, het opzetten van specifieke typen van individuele
trajectbegeleiding (ITB), het leveren van leerlinggebonden ondersteuning of
krediet, het (doen) verzorgen van internaatsgebonden begeleiding, het effectief
toerusten van de leerplichtfunctie, het inhuren van externe expertise, de
keuze is, in onderlinge afstemming met coördinatie van de gemeente, aan
de instanties en organisaties zelf.• Het tijdig signaleren van dreigend schoolverzuim of voortijdig
schoolverlaten door een gesloten keten-benadering van scholen, gemeente, en
openbaar ministerie zoals in het project Basta in het arrondissement Rotterdam.• In diverse grote steden heeft de opsporingsbevoegdheid van leerplichtambtenaren
in nauwe afstemming met de RMC-functie geleid tot nieuwe methoden van traceren
van- en omgaan met de moeilijke groepen onder voortijdig schoolverlaters.
Een voorbeeld hiervan is het Coördinatieteam Voortijdig Schoolverlaten
(CTVS) in Gouda e.o.• Het door VO-scholen en BVE-instellingen gezamenlijk vormgeven van
praktijkgericht opleidingsaanbod. Zo is het op ROC-OverGelder officiëeel
beleid om ook tussentijdse instroom vanuit het VMBO op te vangen: de leerlingen
blijven formeel ingeschreven in het VO, maar volgen feitelijk op het ROC een
traject richting assistentopleiding.• Het inrichten en uitnutten van leerlingvolgsystemen. In Middelburg/Vlissingen
hanteren scholen een leerlingvolgsysteem dat onder voorwaarden ook door het
Regionale bureau arbeidsvoorziening wordt gebruikt voor de toepassing van
het WIW-instrumentarium.• Specifieke vormen van trajectbegeleiding. In Nieuwegein zijn met
het oog op de etnische samenstelling van de doelgroep allochtone huiswerkbegeleiders
aangesteld wier rol zich ontwikkeld heeft tot mentoren en vertrouwenspersonen.• Op steeds meer scholen worden allerlei keuze- en begeleidingsdiensten
geconcentreerd in Service Centra. De laagdrempelligheid en de specifieke professionaliteit
voor signaleren, opvangen, doorverwijzen en begeleiden kan een dam opwerpen
tegen voortijdig schoolverlaten. In het ROC-Utrecht functioneert een Service
Centrum dat ook diensten buiten de school verleent en zo een voorbeeld is
van een lokaal/regionaal Trajectbureau.• Het creatief omgaan met het probleem van tekort aan beroepspraktijkvomingsplaatsen.
In Rotterdam is een «regionaal arrangement» tbv. de aansluiting
van beroepsonderwijs–arbeidsmarkt gevormd. De samenwerkingsrelaties
hebben onder meer geleid tot afspraken tussen het Albeda College met bedrijfsscholen
voor het aldaar verzorgen van de praktijkcomponent van assistent- en basisberoepsopleiding.• Het in relatie met scholen meer en langer openstellen van club-
en buurthuizen. In Nijmegen heeft dit geleid tot een halvering
van het aantal meldingen van jeugdvandalisme en een toename in het bereiken
van «risicojongeren».• Het samen met het plaatselijke bedrijfsleven verbeteren van de
fysieke en sociale wijk-infrastructuren. Een voorbeeld hiervan is het Overlegplatform
Stedelijke vernieuwing in Amsterdam-Zuid-Oost.• Schoolloopbaanbegeleiding voor Allochtonen in het Voortgezet Onderwijs
(SAVO). In het SAVO-project wordt geprobeerd om de cultuurkloof tussen de
allochtone gezinnen en de school te overbruggen, waardoor ouders meer bereid
en in staat zijn om de schoolloopbaan van hun kind te ondersteunen. Schoolloopbaanbegeleiding
wordt gezien als het resultaat van een gezamenlijke inspanning van de school,
de ouders en de leerling. Door binnen deze driehoek de communicatie op gang
te brengen of te versterken en de relaties helder te maken, ontstaat een gezamenlijk
perspectief waarbinnen afspraken gemaakt kunnen worden. Deze afspraken betreffen
de te leveren inspanningen van elk van de drie partijen. De positieve invloed
die hiervan uitgaat kan bepalend zijn voor het verloop van de schoolloopbaan.• Huiswerkbegeleiding. In Haarlem geven Turkse studenten huiswerkbegeleiding
aan Turkse scholieren. De Turkse studenten fungeren als rolmodel en voorbeeld
voor hun jongere landgenoten. De leerlingen worden geholpen met hun huiswerk
zonder dat er de barrière van een taalprobleem is. BIJLAGE 3 RMC-FUNCTIEWGR-regio'sNamen regio'sBudgettenregio 1Oost-Groningen156 022regio 2Noord-Groningen en Eemsmond106 494 regio
 3Centraal en Westelijk Groningen254 604 regio 4Friesland
Noord204 448 regio 5Zuidwest-Friesland122 606regio 6Friesland-Oost193 586 regio 7Noord-
en Midden-Drenthe110 732 regio 8Zuidoost-Drenthe160 172regio 9Zuidwest-Drenthe115 968 regio 10IJssel-Vecht274 810regio 11Stedendriehoek271 602 regio 12Twente520 998regio 13Achterhoek195 006 regio 14Arnhem/Nijmegen496 464regio 15Rivierenland182 722 regio 16Eem
en Vallei316 076 regio 17Noordwest-Veluwe129 576regio 18Flevoland171 726 regio 19Utrecht517 210regio 20Gooi en Vechtstreek141 064 regio 21Agglomeratie
Amsterdam1 132 620 regio 22Westfriesland142 168regio 23Kop van Noord-Holland140 690 regio 24Noord-Kennemerland178 866regio 25West-Kennemerland300 176 regio 26Zuid-Holland
Noord258 002 regio 27Zuid-Holland Oost217 850regio 28Haaglanden/Westland708 132 regio 29Rijnmond1 102 946regio 30Zuid-Holland Zuid335 042 regio 31Noord-
en Zuid-Beveland, Schouwen-Duivenland, St. Philipsland en Tholen130 862regio 32Walcheren100 094 regio 33Zeeuwsch-Vlaanderen106 002regio 34West-Brabant401 182 regio 35Midden-Brabant318 860regio 36Noordoost-Brabant418 940 regio 37Zuidoost-Brabant525 392regio 38Gewest Limburg Noord362 194 regio
39Gewest Zuid-Limburg478 096 Totaal: 12 000 000BIJLAGE 4 VERDELING VSV-BUDGET OVER 25 GGBev. (98)  Allochtonen (1998) ABW (1997) Opleidingsniveau bevolking   abs.bedragabs.bedragabs.bedragtotaalAlmelo65 6329 165169 5123 160198 15823 200312 747680 418Amsterdam718 151229 8004 250 29259 9553 759 671188 1002 535 68110 545 644Arnhem136 17421 015388 6858 515533 96036 000485 2981 407 944Breda157 05715 785291 9535 300332 35432 500438 1161 062 423 Den Bosch127 35213 010240 6284 060254 59535 200474 513969 737 Den Haag442 799128 2702 372 43225 7701 615 991117 9001 589 3505 577 773 Deventer70 6659 385173 5812 685168 37218 800253 433595 386 Dordrecht118 11817 275319 5125 415339 56532 800442 1601 101 237 Eindhoven198 33925 650474 4127 570474 70148 700656 5001 605 614 Enschede148 36019 355357 9837 135447 42345 100607 9701 413 376 Groningen168 75214 155261 80512 845805 48733 200447 5521 514 845Haarlem147 83916 605307 1204 650291 59336 400490 6901 089 403 Heerlen95 6857 995147 8724 650291 59332 000431 376870 841 Helmond77 6168 900164 6113 060191 88723 600318 140674 638 Hengelo78 3068 465156 5652 550159 90618 500249 389565 860 Leeuwarden88 5517 090131 1345 200326 08320 900281 742738 959 Leiden116 97214 360265 5974 140259 61224 500330 272855 481 Maastricht120 1798 760162 0224 945310 09230 600412 503884 617 Nijmegen150 49516 755309 89410 325647 46232 500438 1161 395 472 Rotterdam590 478176 5403 265 21645 8252 873 604190 4002 566 6868 705 506 Schiedam74 91013 025240 9053 345209 75922 200299 267749 931 Tilburg185 71421 615399 7837 000438 95745 900618 7551 457 495 Utrecht232 74447 405876 78511 900746 22851 700696 9422 319 954 Venlo64 4116 630122 6262 300144 22922 800307 355574 210Zwolle102 6228 060149 0752 850178 71823 400315 444643 237Totaal4 477 921865 07016 000 000255 15016 000 0001 186 90016 000 00048 000 000 f 48 000 000,00         f    
   10,72       Toelichting bij bijlage 4 Toedeling middelen aan de grote gemeenten (G4 + G21)Als indicatoren voor de verdeling van de middelen zijn gebruikt: aantal
allochtonen, aantal uitkeringsgerechtigden en aantal laag opgeleiden. Uit
onderzoek (o.a. ITS) blijkt dat deze mix van factoren een goede voorspellende
waarde hebben voor het aantal risicojongeren en het aantal voortijdig schoolverlaters.
De bronnen voor de indicatoren zijn CBS-gegevens.Per indicator is het aandeel van de betreffende gemeente bepaald voor
1/3 deel van het bedrag. De bedragen opgeteld leveren het totaalbedrag per
gemeente. ACTIEPLAN VOOR DE LEERPLICHTVeel jongeren spijbelen wel eens. In een enquête onder leerlingen
uit het voortgezet onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs geeft een
kwart van de ondervraagde jongeren aan in de voorgaande schoolmaand te hebben
gespijbeld1. Het totale verzuim van leerplichtige
leerlingen in Nederland, dat door scholen aan gemeenten wordt gemeld, bedraagt
ongeveer 31 000 per schooljaar2.Het verminderen van schoolverzuim en het verbeteren van de handhaving
van de leerplicht zijn punten die al langdurig aandacht krijgen in het overheidsbeleid.
Dit heeft onder meer geresulteerd in het wijzigen van de Leerplichtwet in
1994. Uit recente rapporten over de leerplicht, met name «De leerplicht...
ons een zorg?!»3 en «De leerplichtwet
na 1 augustus 1994»4, blijkt dat het effect
van deze wetswijziging positief is, maar dat er niettemin nog knelpunten bestaan.
De invoering in 1994 van de regionale meld- en coördinatiefunctie voortijdig
schoolverlaten heeft als neveneffect stimulerend gewerkt op de handhaving
van de leerplicht, zoals onder meer wordt geconstateerd in «De leerplicht
ons een zorg?!». Deze rmc-functie is gericht op registratie en teruggeleiding
van voortijdig schoolverlaters tot 23 jaar, en ligt dus in het verlengde van
de leerplicht. Deze functie, die in eerste instantie tijdelijk is ingevoerd,
wordt nu structureel gemaakt. De uitgangspunten hierbij zijn beschreven in
paragraaf 2 van het Plan van aanpak voortijdig schoolverlaten.In het Regeerakkoord is aangegeven dat het toezicht op de leerplicht zal
worden verscherpt. Dit Actieplan voor de leerplicht geeft weer welke concrete
acties daartoe (zullen) worden ondernomen. Hierbij staat de zogeheten ketengedachte
centraal. 1. InleidingOnderwijs leidt jongeren op voor hun toekomstig functioneren in de maatschappij.
De leerplicht is in de eerste plaats een instrument om een optimale deelname
aan het onderwijs te verzekeren. In de Leerplichtwet is vastgelegd dat ouders
ervoor moeten zorgen dat hun leerplichtige kinderen bij een school staan ingeschreven
en dat zij die school bezoeken. Vanaf de leeftijd van 12 jaar zijn leerplichtige
jongeren ook zelf verplicht tot regelmatig schoolbezoek van de school waaraan
zij staan ingeschreven. Het aan regels binden van schoolverzuim om regelmatig
schoolbezoek te verzekeren, is een basisvoorwaarde om te bereiken dat zoveel
mogelijk jongeren een optimale opleiding voltooien. Bij de uitvoering van de leerplicht zijn vele actoren betrokken. De school
vormt daarbij de eerste schakel in de keten wanneer zich verzuim voordoet.
Zo nodig meldt de school het verzuim bij de gemeente. De gemeente voert de
leerplichtadministratie en ziet toe op de uitvoering van de leerplicht. In
ernstige gevallen doen school en gemeente een beroep op andere instanties,
zoals de jeugdzorg. In het uiterste geval maakt de leerplichtambtenaar proces-verbaal
op en wordt justitie ingeschakeld.Schoolverzuim zonder geldige reden (spijbelen) kan voor de betrokken leerling
negatieve gevolgen hebben. Bij veelvuldig spijbelen is de kans groot dat jongeren
de school de rug toekeren zonder dat zij hun opleiding hebben afgerond. Zonder
beroepskwalificatie zijn de perspectieven van deze jongeren op de arbeidsmarkt
ongunstig. De leerplicht is een belangrijk instrument om schooluitval onder
jongeren in de leerplichtige leeftijd te voorkomen, en dus om jongeren hun
kans op een goede positie in de maatschappij te laten behouden. Bij het terugdringen
van voortijdig schoolverlaten is een zorgvuldig toezicht op de leerplicht
van eminent belang. In ernstige gevallen kunnen hardnekkige spijbelaars, op zoek naar andere
bezigheden dan de lessen op school, verzeild raken in een criminele omgeving.
Criminaliteit blijkt bijna altijd voorafgegaan te zijn door spijbelen in de
jeugd. Een goed toezicht op de leerplicht en tijdig ingrijpen kunnen daarom
ook een grote rol spelen bij de preventie van jeugdcriminaliteit.Er zijn ten minste drie typen van verzuim, die een verschillende aanpak
vergen. Wanneer leerlingen verzuimen vanwege problemen, bijv. sociaal-emotionele
problemen of problemen in de gezinssituatie, spreekt men van signaalverzuim. Van al het verzuim dat aan de gemeenten wordt gemeld, bestaat 73%
uit dit type. De aanpak van het verzuim zal zich moeten richten op de achterliggende
problemen, bijvoorbeeld doordat de school een leerlingbegeleider inschakelt
of, zo nodig, de jeugdhulpver- lening.Deze vorm van verzuim is duidelijk te onderscheiden van het zogenoemde
luxeverzuim, dat ontstaat doordat ouders hun kind meenemen op vakantie buiten
de periode van de schoolvakanties (16% van de meldingen). Een consequente
aanpak van luxeverzuim is een signaal naar de leerling en de ouders
dat onderwijs belangrijk is. Deze vorm van verzuim wordt aangepakt door de
ouders een boete op te leggen die opweegt tegen het financieel voordeel van
een vakantie buiten het hoogseizoen.Wanneer een leerplichtige helemaal niet bij een school staat ingeschreven,
is er sprake van absoluut verzuim (11%). Die jongere moet terug
naar school worden geleid.Volgens het Scholierenonderzoek 1996 spijbelt een kwart van de scholieren
een of meer keren per schoolmaand. Spijbelen neemt toe met de leeftijd. Volgens
het onderzoek spijbelt nog geen 10% van de 12-jarigen, maar van de 16-jarigen
heeft meer dan een kwart in de maand voorafgaand aan de enquête minstens
één keer gespijbeld.Basisscholen hebben dan ook vaker te maken met luxeverzuim dan met signaalverzuim
en scholen voor voortgezet onderwijs meer met signaalverzuim. Overigens geven
leerplichtambtenaren aan dat de leeftijd waarop signaalverzuim voorkomt naar
beneden verschuift. Dit is een zorgwekkende ontwikkeling, die extra aandacht
noodzakelijk maakt, juist ook in het basisonderwijs.Sinds 1969 is het toezicht op de leerplicht een taak van de gemeenten.
Hiervoor is de functie van gemeentelijk leerplichtambtenaar ingesteld. De
door gemeenten ingezette formatie varieert sterk: van 500 tot 150 000
leerplichtigen per fte, bij een gemiddelde per fte van 18 800 leerplichtigen.
Vooral een groot aantal leerplichtigen per fte is zorgwekkend. Verscherping
van het toezicht op de leerplicht vereist dat gemeenten voldoen aan hun wettelijke
verplichtingen.Dit plan van aanpak is toegesneden op de vier actoren: school, gemeente,
jeugdzorg en justitie. In een aparte paragraaf worden specifieke maatregelen
voor de bestrijding van luxeverzuim behandeld. 2. Verzuimbeleid van scholenDe signalerende functie van de school als eerste schakel in de keten bij
schoolverzuim is van essentieel belang. De opstelling van de school tegenover
schoolverzuim heeft een voorbeeldfunctie voor de leerling; door de houding
ten aanzien van de verplichtingen die haar in de Leerplichtwet worden opgelegd,
geeft de school een voorbeeld aan de leerling voor diens houding ten opzichte
van schoolverzuim. Een goed verzuimbeleid van scholen omvat de drie onderdelen:
preventie, registratie en zorg. Maatregelen voor vermindering
van het verzuim worden hieronder voor deze drie onderdelen afzonderlijk opgesomd. PreventieSnelheid van handelen is essentieel. Dit geldt zowel voor de signalering
van beginnend verzuim en de melding van ongeoorloofd verzuim aan de leerplichtambtenaar,
als voor de inschakeling van de ouders. Het is mede de verantwoordelijkheid
van de ouders om de school aan te spreken op haar verzuimbeleid. Het ligt
dan ook voor de hand dat scholen hun verzuimbeleid opnemen in de schoolgids.
De volgende maatregelen zijn gericht op verdere versterking van de verzuimpreventie
door scholen.• De onderwijsinspectie zal het verzuimbeleid van de scholen opnemen
in het reguliere schooltoezicht in het voortgezet onderwijs. Met de inspectie
zal worden bezien op welke manier deze gegevens beschikbaar zullen worden
gemaakt, om ouders een optimaal inzicht te geven.• Tussenuren op het lesrooster kunnen leerlingen verleiden tot spijbelen.
De inspectie zal de zogenoemde planbare lesuitval in 1999 in haar onderzoek
opnemen. Dit punt zal in 2000 een onderdeel zijn van de kwaliteitskaart voor
het voortgezet onderwijs. VerzuimregistratieVeel scholen blijken niet in staat verzuimcijfers te leveren voor de wettelijk
verplichte jaarlijkse opgave aan de Minister van OCenW. Betrouwbare landelijke
cijfers over schoolverzuim ontbreken dus. Om hierin verbetering te brengen
zal een aantal maatregelen worden genomen.• Er komt een onderzoek naar de relatie tussen de lage response bij
de jaarlijkse opgave van leerplichtgegevens door de scholen en de feitelijke
registratie van verzuimgegevens. Daarnaast zal met het Procesmanagement Voortgezet
Onderwijs en het Procesmanagement Primair Onderwijs worden overlegd over de
aanpak van professionalisering van de verzuimregistratie van de scholen.• Schoolverzuim zal als element worden opgenomen in de monitoring
van het Gemeentelijk Onderwijsachterstandenbeleid. Het is een van de indicatoren
voor de gemeenschappelijke kernmonitor die wordt ontwikkeld op basis van het
convenant dat is afgesloten met de vier grote steden.• Nagegaan zal worden of I/D-banen (instroom/doorstoom-banen) kunnen
worden ingezet voor de functie van verzuimcoördinator voor taken in verband
met de schoolverzuimregistratie.• De wettelijke sanctie voor een schooldirecteur die in gebreke blijft
bij het registreren en/of melden van ongeoorloofd verzuim, wordt via de rmc-functie
uitgevoerd. ZorgDe samenwerking tussen school en leerplichtambtenaar is op sommige punten
nog een knelpunt en vraagt verdere verbetering.• Door middel van voorlichting zal de kennis van de Leerplichtwet
binnen de scholen worden bevorderd en worden de scholen erop geattendeerd
dat het nuttig is de leerplichtambtenaar zo veel mogelijk te betrekken bij
de bestaande zorgteams.• Door middel van voorlichting gericht op leerkrachten, zal de zorgtaak
van de leerplichtambtenaar worden belicht. Bij de aanpak van signaalverzuim
treedt deze in de eerste plaats op als een partner van de school, en niet
als politieagent. De Landelijke Vereniging van Leerplichtambtenaren zal bij
de beïnvloeding van de beeldvorming worden betrokken. 3. Toezicht door de gemeentenOmdat inzicht in de omvang en de aard van het verzuim noodzakelijk is
om een optimaal gemeentelijk verzuimbeleid te kunnen voeren, is registratie
van ongeoorloofd schoolverzuim in de gemeentelijke leerplichtadministratie
een belangrijk instrument om spijbelen door leerlingen aan te kunnen pakken.
De voorstellen voor invoering van het onderwijsnummer, die op dit moment in
behandeling zijn bij de Tweede Kamer, omvatten ook het gebruik van dit nummer
in verband met de Leerplichtwet. Gebruik van dit nummer kan het toezicht op
de leerplicht door gemeenten vergemakkelijken, met name de controle op absoluut
verzuim.Kleine gemeenten beschikken veelal over onvoldoende formatie voor een
brede uitvoering van leerplichttaken. Gezamenlijke uitvoering van taken door
regionale samenwerking tussen kleine gemeenten kan verbetering brengen. De
rmc-functie biedt hiertoe een mogelijkheid.Bovendien kunnen vooral kleine gemeenten vaak niet beschikken over een
leerplichtambtenaar met opsporingsbevoegdheid. Zonder deze bevoegdheid kan
een leerplichtambtenaar geen proces-verbaal opmaken tegen ernstige verzuimers
of deze mogelijkheid gebruiken als stok achter de deur bij het tegengaan van
verzuim. Ook op dit punt is intergemeentelijke samenwerking op het gebied
van de leerplichthandhaving aan te bevelen.• De gemeentelijke taken die de rmc-functie met zich mee brengt,
worden voor zover dit mogelijk is gekoppeld aan de gemeentelijke leerplichthandhaving.
De leerplichtambtenaar speelt een centrale rol in de gemeentelijke regie bij
het organiseren van het netwerk aan voorzieningen rond de school waarop scholen
een beroep kunnen doen bij het aanpakken van schoolverzuim en het voorkomen
van voortijdig schoolverlaten. Hiervan wordt ook gebruik gemaakt bij de activiteiten
ter bestrijding van schooluitval van jongeren tot 23 jaar in het kader van
de rmc-functie.• De rmc-functie, die voorbouwt op de contacten met instellingen
voor jeugdhulpverlening en jeugdzorg, is regionaal georganiseerd en biedt
daarmee goede aanknopingspunten voor regionale samenwerking tussen gemeenten
op het gebied van de leerplicht.• Voor het verminderen van voortijdig schoolverlaten zal de regionale
samenwerking in rmc-verband extra worden gefaciliteerd, in het verlengde van
de uitvoering van de wettelijke leerplichttaken door gemeenten.• In de landelijke richtlijnen van het Openbaar Ministerie is aangegeven
dat het OM via afspraken in het driehoeksoverleg zal bevorderen dat er een
sluitend net bestaat van leerplichtambtenaren met opsporingsbevoegdheid, en
dat per arrondissement geregeld wordt dat voldoende opsporingsambtenaren beschikbaar
zijn. 4. OpvangmogelijkhedenAls schoolverzuim een uiting is van problemen bij de leerling, moet de
aanpak gericht zijn op de achterliggende sociaal-emotionele problematiek.
Zeer ernstig knelpunt hierbij vormt de beperkte mogelijkheid om, als dat noodzakelijk
is, leerlingen door te verwijzen naar een geschikte vorm van opvang. Er is
behoefte aan ruimere capaciteit van voorzieningen voor ondersteuning, opvang
en doorverwijzing van leerlingen met ernstige problemen, zoals preventieve
en curatieve jeugdzorg.Daarnaast blijft speciale aandacht noodzakelijk voor de opvang van risicogroepen
van 16- en 17-jarigen in leer-werktrajecten.Op deze punten richten zich de volgende maatregelen.• Uit een onderzoek naar de wachtlijsten in de jeugdzorg1 blijkt dat een behoorlijke groep jongeren al langer
dan twee maanden wacht op opname in een voorziening voor jeugdhulpverlening.
Dat geldt ook voor de crisisopvang. Het gemiddeld aantal wachtdagen blijkt
toe te nemen naarmate er meer sprake is van een meervoudige problematiek.
De extra middelen voor vermindering van de wachtlijsten uit de intensiveringsmiddelen
en uit het Regeerakkoord moeten – via overleg met de bestuurlijke partners –
de wachttijd tot gemiddeld twee maanden terugbrengen.• De Wet inschakeling werkzoekenden (WIW) richt zich op jongeren
zonder werk en/of voldoende startkwalificatie. De trajectbegeleiders die vanuit
de WIW kunnen worden ingezet, kunnen voor leerplichtige jongeren met name
een rol spelen bij leer-werktrajecten voor jongeren die tot de risicogroepen
behoren. 5. Afhandeling van leerplichtzaken door JustitieJustitieel ingrijpen bij schoolverzuim is een uiterst middel. Maatregelen
om bestaande knelpunten aan te pakken richten zich met name op drie aspecten:
leerstraffen, afhandeling van leerplichtzaken door het Openbaar Ministerie
en de Raad voor de Kinderbescherming. Om het belang van handhaving van de
leerplicht voor preventie van jeugdcriminaliteit te onderstrepen, zal worden
bezien of in de Platforms Jeugdcriminaliteit speciaal aandacht kan worden
besteed aan de leerplicht.Helaas ontbreekt nog een passende straf bij signaalverzuim. Nader onderzoek
is noodzakelijk naar leerstraffen voor leerlingen en sancties voor de ouders
of verzorgers van signaalverzuimers. Het doel van «bestraffing»
van de verzuimende leerling is deze terug te leiden naar school om een opleiding
af te ronden. De mogelijkheid een alternatieve sanctie op te leggen is hier
wenselijk. Ouders spelen een belangrijke rol bij pogingen om spijbelen te
voorkomen en te stoppen. Aangezien structureel signaalverzuim meestal voortkomt
uit de problematische situatie waarin de leerplichtige jongere zich bevindt,
heeft de sanctie tot doel juist het herstel van de gewenste situatie te bevorderen.
Doel van een sanctie voor ouders is dan ook om hun handvatten aan te reiken
voor het oplossen van de opvoedingsonmacht en de problematiek die achter het
spijbelen van hun kind verscholen ligt.Specifieke maatregelen gericht op afhandeling door justitie in gevallen
van luxeverzuim zijn in paragraaf 4 aangegeven.• Onderzoek naar leerstraffen voor leerlingen is uitgevoerd in het
BASTA-project. Op basis van de onderzoeksresultaten van dit project zal worden
bezien of dit landelijke navolging moet vinden. Het Openbaar Ministerie zal
de Raad voor de Kinderbescherming verzoeken te komen tot een landelijk op
te leggen taakstraf aan leerplichtigen.• De meeste processen-verbaal worden opgemaakt tegen de ouders of
verzorgers van de verzuimende leerling. Voor hen zijn bestaande sancties bij
signaalverzuim vaak evenmin geschikt, en is een alternatieve sanctie, zoals
een vorm van opvoedingsondersteuning, meer op zijn plaats. In opdracht van
het Ministerie van Justitie heeft de vak- groep Onderwijsstudies van de Rijksuniversiteit
Leiden een cursus ontwikkeld voor de ouders en verzorgers van signaalverzuimers.
In de cursus «Ouders: Present!» wordt getracht de invloed van
ouders op het spijbelgedrag van hun kind te versterken, waardoor het kind
weer uiteindelijk terug naar school gaat. Het is de bedoeling om deze cursus
op experimentele basis op een tweetal plaatsen, Breda en Rotterdam, aan de
praktijk te toetsen en te evalueren.• Verschillen in behandeling van leerplichtzaken tussen arrondissementen
worden door met name leerplichtambtenaren en officieren van justitie als een
probleem ervaren. Het Openbaar Ministerie heeft een landelijke richtlijn opgesteld
voor de behandeling van verzuimzaken. De richtlijn regelt (in beginsel voor
alle drie vormen van verzuim) in welke gevallen proces-verbaal
opgemaakt moet worden, op welke termijn dit moet geschieden, wanneer dit door
het OM beoordeeld dient te zijn en wat de sancties zijn.• In verband met de aard van de achterliggende problematiek van schoolverzuim
door jongeren, met name signaalverzuim, en de specifieke deskundigheid van
Jeugdofficieren op het gebied van opvoedingsproblemen, is in de landelijke
richtlijnen van het OM opgenomen dat leerplichtzaken in beginsel door de Jeugdofficier
van Justitie zullen worden behandeld.• In het geval van signaalverzuim kan de Raad voor de Kinderbescherming
een belangrijke rol spelen bij justitieel handelen. De Raad zal beleid formuleren
over de wenselijke rol van de Raad voor de Kinderbescherming bij signaalverzuim.
De Raad zal gevraagd worden om taakstraffen (voor leerplichtigen maar ook
voor ouders) te ontwikkelen en uit te voeren. Daarnaast kan de Raad voorlichtingsrapportages
opmaken, met name bij signaalverzuim, ten behoeve van de justitiële beoordeling
van de zaak. 6. LuxeverzuimStraffen voor luxeverzuim vormen een maatschappelijk belang. Een stricte
behandeling van luxeverzuim, d.i. wanneer ouders hun kind zonder toestemming
van de directeur van de school buiten de schoolvakanties meenemen op vakantie,
geeft immers aan dat de school en de overheid het volgen van onderwijs serieus
nemen. De specifieke benadering van luxeverzuim bestaat uit een strenge signalering
en handhaving. In het geval van een proces-verbaal, moet de boete bij voorkeur
hoger zijn dan het «gewin».De wettelijke voorschriften voor het verlenen van vakantieverlof door
de directeur van de school zijn eenduidig, maar de verschillen in de manier
waarop betrokkenen ermee omgaan veroorzaken problemen. Sommige directeuren
voelen zich gedwongen tot overmatige soepelheid, leerplichtambtenaren hebben
een verschillende houding in het opstellen van proces-verbaal en er zijn verschillen
in afhandeling van luxeverzuimzaken tussen arrondissementen. Maatregelen hebben
tot doel de duidelijkheid te vergroten en meer eenheid aan te brengen.De Commissie Michiels, die onderzoek heeft verricht naar de handhaving
van onder meer de Leerplichtwet, heeft voorgesteld een lik-op-stukbeleid bij
luxeverzuim te ontwikkelen. De leerplichtambtenaar zou de bevoegdheid moeten
krijgen om bij luxeverzuim direct een bestuurlijke transactie (in de vorm
van een boete) voor te stellen in plaats van een proces-verbaal.De volgende maatregelen hebben tot doel luxeverzuim tegen te gaan.• Ter ondersteuning van de informatieverstrekking door scholen (zeker
ook basisscholen), gemeenten en leerplichtambtenaren aan ouders over de regels
voor vakantieverlof in de Leerplichtwet, komen er voorlichtingsbrochures voor
ouders en schooldirecteuren over de rol van schooldirecteuren en de eenduidige
regels. Speciale aandacht zal hierbij worden besteed aan luxeverzuim door
leerlingen afkomstig uit etnische minderheidsgroepen voor bezoek aan het land
van herkomst.• De landelijke richtlijn van het Openbaar Ministerie heeft ook betrekking
op de afhandeling van luxeverzuimzaken. Onderdeel hiervan is een eenduidige
tarifering, waarbij een boete wordt geëist die hoog genoeg is om een
afschrikkende werking te hebben. Verder is een snelle afhandeling belangrijk.• In het kader van de uitwerking van de aanbevelingen van «Handhaven
op niveau», het rapport van de Commissie Michiels over de handhaving
van ordeningswetgeving, is het vooral van belang dat de samenwerking tussen
betrokken partners op decentraal niveau wordt geïntensiveerd.
Daardoor zullen de bestaande instrumenten voor handhaving en preventie beter
worden benut. Wanneer bij versterkte samenwerking en verbeterd gebruik van
de bestaande handhavingsinstrumenten mocht blijken dat er behoefte aan aanvullende
instrumenten bestaat, is de introductie van de bestuurlijke transactie het
overwegen waard. Om de genoemde intensivering op beperkte schaal te beproeven,
zal een stimuleringstraject worden ingericht met, in lijn met het Plan van
aanpak voortijdig schoolverlaten, aandacht voor samenwerking bij de handhaving
van de leerplicht op decentraal niveau. Voor de evaluatie en ontwikkeling
van «best practices» voor de handhaving van de leerplicht binnen
dit stimuleringstraject is f 100 000 beschikbaar. Aan dit bedrag
wordt door de ministeries van Justitie en OCenW gezamenlijk bijgedragen.XNoot1Inspectie van het onderwijs Onderwijsverslag 1997.XNoot2Zie bijlage 1 Hoofdmomenten VSV-beleid.XNoot3Onder startkwalificatie wordt verstaan een afgeronde opleiding op het
niveau van beginnend beroepsbeoefenaar, wat neerkomt op tenminste een diploma
havo, vwo, niveau 2 van de WEB.XNoot1Zie Sociaal en Cultureel Rapport 1996.XNoot1Aanvullend advies rmc-functie (I.O.O., D. C. van Ingen, Z. Berdowski,
juni 1998) en De evaluatie van de regionale meld- en coördinatiefunctie
voortijdig schoolverlaten (SCO, Voncken e.a., 26 maart 1997).XNoot1(Bijgevoegd) Actieplan voor de leerplicht, in aansluiting op de brief
van 21 april 1998 aan de Tweede Kamer (kenmerk VO/TAB/ 1998/17188).XNoot2Zie Staatscourant 31 maart 1999.XNoot1Zie Bijlage 2 Voorbeelden van good practice.XNoot1Zie Bijlage 3 Verdeelmodel VSV-budget-RMC.XNoot2Zie Bijlage 4 Verdeelmodel VSV-budget-GS.XNoot3Zie o.a. G. Driesen en H. Dekkers, Voortijdig schoolverlaters en de overgang
naar de arbeidsmarkt en vervolgopleidingen, ITS, Nijmegen, 1997.XNoot1Nationaal scholierenonderzoek 1996, concept-rapportage (Nibud).XNoot2Berekening voor het schooljaar 1995–1996. Bron: De leerplichtwet
na 1 augustus 1994.XNoot3Dit rapport is het eindverslag van het Platform Uitvoering Leerplichtwet
(PUL) dat gedurende vier jaar het effect van de wetswijziging in de praktijk
heeft gevolgd.XNoot4G. M. L. M. Wever e.a.: De leerplichtwet na 1 augustus 1994: Evaluatie
van het functioneren van de Leerplichtwet als gevolg van de wetswijziging
van 1 augustus 1994 (SGBO 1998).XNoot1De resultaten van dit onderzoek zijn ter sprake gekomen tijdens een Algemeen
Overleg in de Tweede Kamer op 17 juni 1998. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26695-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl