Wijziging Wet op de Ruimtelijke Ordening i.v.m. invoering rijksprojectenprocedure; Memorie van antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20022003-27178, nr. 12b

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum ontvangst

26-03-2003

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

27178 nr. 12b

24-03-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam ALGEMEEN INHOUD WETSVOORSTEL ARTIKELSGEWIJZE BEHANDELINGArtikel 39aArtikel 39eArtikel 39gArtikel 39hArtikel 39kArtikel 39lArtikel 48aOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27178Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 57 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 178Wijziging van de Wet op de Ruimtelijke Ordening in verband met de invoering
van een rijksprojectenprocedure (rijksprojectenprocedure)nr. 12bMEMORIE VAN ANTWOORDOntvangen 24 maart 2003Met grote belangstelling heb ik kennisgenomen van de opmerkingen in het
voorlopig verslag waartoe het bovenvermelde wetsvoorstel Uw Kamer aanleiding
heeft gegeven. Het verheugt mij te kunnen constateren dat de meerderheid van
Uw Kamer in beginsel kan instemmen met de doelstellingen van dit wetsvoorstel:
stroomlijning en versnelling van de besluitvorming over ruimtelijke investeringen
van nationaal belang. Graag zal ik hierbij dan ook de vragen beantwoorden
die het wetsvoorstel bij U heeft opgeroepen om het draagvlak voor het wetsvoorstel
nog verder te vergroten. ALGEMEENDe leden van alle fracties hebben geïnformeerd naar de stand van
zaken met betrekking tot de fundamentele herziening van de Wet op de Ruimtelijke
Ordening.Op 12 juli 2002 heeft de Raad van State advies uitgebracht over het wetsvoorstel
voor een Wet ruimtelijke ordening. Het nader rapport is in voorbereiding.
Naar verwachting zal het wetsvoorstel dit voorjaar bij de Tweede Kamer kunnen
worden ingediend.De leden van de PvdA-fractie wilden graag informatie over de integratie
van de rijksprojectenprocedure in de fundamentele herziening van de WRO. De
voorbereiding van dit wetsvoorstel wordt thans afgerond en het zal naar verwachting
dit voorjaar worden ingediend. Bij de fundamentele herziening wordt voorzien
in een rijksprojectenprocedure die materieel gelijk is aan de in het onderhavige
wetsvoorstel opgenomen procedure. Dit geldt bijvoorbeeld voor de modulaire
aanpak, waarbij het projectbesluit en de vergunningencoördinatiemodule –
afhankelijk van de specifieke sector en de urgentie – na elkaar, parallel
of selectief kunnen worden ingezet met de mogelijkheid van maatwerk. De regeling
terzake is daarbij uiteraard aangepast aan de uitgangspunten en keuzen die
bij het wetsvoorstel fundamentele herziening WRO zijn gemaakt. Op dit punt
wil ik verwijzen naar het voorontwerp van de fundamentele herziening, dat
niet langer het instrument planologische kernbeslissing (pkb) kent. Dit instrument
wordt dan ook niet meer genoemd als startbesluit. Bovendien wordt
bij de fundamentele herziening de nadruk gelegd op het bestemmingsplan. Het
projectbesluit wordt dan ook niet aangemerkt als een vrijstelling in de zin
van artikel 19 WRO maar als een herziening van het bestemmingsplan. Omdat
hierbij wordt uitgegaan van een bestemmingsplan kan de procedure als zodanig
worden afgeslankt en kan een aantal bepalingen die voor de rijksprojectenprocedure
wel nodig zijn en voor een inbedding in het bestemmingsplan niet, vervallen.
Zo is er bijvoorbeeld in de toekomst geen behoefte meer aan een «eigen»
schadevergoedingsregeling, omdat dan de normale vergoedingsregeling van schade
ten gevolge van het bestemmingsplan van toepassing is.Deze leden merkten op dat blijkens de behandeling van het onderhavige
wetsvoorstel in de Tweede Kamer naast de rijksprojectenprocedure bij de fundamentele
herziening WRO ook in een provinciale projectenprocedure wordt voorzien. Een
gemeentelijke projectprocedure ontbreekt evenwel in het voorontwerp. Ik kan
deze leden geruststellen. Het wetsvoorstel fundamentele herziening WRO zal
op alle drie overheidsniveau's voorzien in een projectprocedure, waarbij voorbereiding
en besluitvorming van de aanpassing van het bestemmingsplan en van de benodigde
toestemmingen voor een voorgenomen project gecoördineerd tot stand kunnen
worden gebracht. Voor de mogelijkheid van beroep tegen de verschillende besluiten
bij een dergelijke parallelschakeling zal worden voorzien in één
gecombineerde beroepsprocedure bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de
Raad van State.De leden van de fractie van GroenLinks hebben gevraagd wat de consequenties
zijn als de Eerste Kamer zou besluiten om de behandeling van het wetsvoorstel
rijksprojectenprocedure op te schorten tot het moment dat duidelijkheid is
ontstaan over de inhoud van de fundamentele herziening WRO. Zij vroegen of
het kabinet duidelijk kan maken wat er dan mis zou gaan en of het kabinet
het wenselijk acht dat er voor een korte periode een rijksprojectenprocedure
mogelijk wordt, waarvan naar alle waarschijnlijkheid niet of nauwelijks gebruik
zal worden gemaakt. Zij zouden daarom heel nauwkeurig geïnformeerd willen
worden over welke spoedeisende maatschappelijke redenen er in het spel zijn,
om nu, vooruitlopend op de fundamentele herziening van de WRO, dit wetsvoorstel
door het parlement te loodsen. Het motief «daadkracht en slagvaardigheid»
achtten zij een opportunistisch motief waaraan de wetgever zich niet zou moeten
bezondigen.De leden van de fractie van de ChristenUnie (mede namens de SGP-fractie)
vroegen zich af of de in het wetsvoorstel opgenomen bepalingen nagenoeg onveranderd
in de herziene WRO worden opgenomen of grondig moeten worden aangepast. Is
het laatste het geval, was het dan niet beter geweest om het wetsvoorstel
rijksprojectenprocedure achterwege te laten teneinde te vermijden dat in een
korte periode tenminste twee wetswijzigingen op dit terrein plaatsvinden.
Deze fractie vroeg of de minister de opvatting van zijn voorganger dat het
voorliggende wetsvoorstel slechts enkele jaren kracht van wet zal hebben deelt.
Kondigen zich projecten aan die regeling van de onderhavige materie op korte
termijn onontkoombaar maken?Ook het lid van de OSF-fractie stelde vragen van deze aard.Zoals hierboven reeds is gesteld, is de rijksprojectenprocedure materieel
opgenomen in het wetsvoorstel voor een nieuwe Wro, dat naar verwachting dit
voorjaar bij de Tweede Kamer zal worden ingediend. Mede gelet op het feit
dat het een fundamentele herziening betreft, zal de nieuwe Wro pas over enkele
jaren in werking kunnen treden. Het wetsvoorstel rijksprojectenprocedure is
reeds aangekondigd in het regeerakkoord in 1997/1998 (kamerstukken II, 26 024,
nr. 10) en is thans door Uw Kamer in behandeling genomen. Na aanvaarding door
Uw Kamer zo mogelijk nog dit parlementaire jaar kan het direct in werking treden. De wenselijkheid van een rijksprojectenprocedure bestond dus
al vóór de fundamentele herziening WRO en het wetsvoorstel rijksprojectenprocedure
is vóór deze herziening in procedure gebracht. Het kabinet sluit
niet uit dat projecten op het terrein van rivierverruiming en bestrijding
van hoogwateroverlast met de rijksprojectenprojectenprocedure zullen worden
gerealiseerd. In voorbereiding is een PKB rivieren. In die PKB zal op hoofdlijnen
worden beslist welke projecten door welk bestuursniveau zullen worden uitgevoerd.
Indien het Rijk verantwoordelijk is, staat voor de wijziging van de hoofdvaarwegen
de Tracéwet ten dienste. Voor de overige rijksprojecten in de nabijheid
van rivieren zal de rijksprojectenprocedure ter beschikking dienen te staan.
Een ander voorbeeld betreft de realisatie van het plan de Maaswerken. Weliswaar
is de besluitvorming ten aanzien van dat project al een eind weegs gevorderd.
Desondanks is het zeer wel denkbaar dat de rijksprojectenprocedure versnelling
kan brengen bij het doorlopen van de vele vergunningprocedures voor de uitvoering
van het project. Het gaat hierbij dus om het van toepassing verklaren van
de uitvoeringsmodule (paragraaf 3 van de regeling inzake een rijkprojectenprocedure)
van het wetsvoorstel. Ik verwijs naar het antwoord van de staatssecretaris
van Verkeer en Waterstaat op vragen van het lid der Tweede Kamer, mevrouw
Verbugt (kamerstukken II, 2002–2003, 770). Het kabinet acht de maatschappelijke
belangen van deze projecten groot en is van mening dat om die reden niet kan
worden gewacht op de inwerkingtreding van de fundamenteel herziene Wro.De leden van de fractie van GroenLinks zouden ook graag nauwgezet geïnformeerd
willen worden over wat nu precies de bestuurlijke winst is van de rijksprojectenprocedure.
Welke concrete projecten uit de recente ruimtelijke-ordeningsgeschiedenis
zouden met deze procedure zijn uitgevoerd als het kabinet dit instrument tien
jaar geleden al beschikbaar had gehad en wat zou de winst zijn geweest in
vergelijking met de huidige procedures.De bestuurlijke winst van de rijksprojectenprocedure kan worden gevonden
in het feit dat de procedure het voor het Rijk mogelijk maakt om ten aanzien
van projecten met een nationaal belang van de planning tot en met de uitvoering
de regie in handen te nemen. Zonder afbreuk te doen aan de betrokkenheid van
andere bestuursorganen, wordt de bestuurlijke verantwoordelijkheid voor dergelijke
projecten daardoor op het niveau gelegd waar het thuishoort. Bovendien wordt
een stroomlijning van de besluitvormingsprocedures en de beroepsprocedures
bereikt. Recente voorbeelden van projecten die met de rijksprojectenprocedure
zouden zijn gerealiseerd indien deze beschikbaar zou zijn geweest, zijn de
Vijfde baan van Schiphol, het project Zandmaas, de 380 kv hoogspanningsleiding
Zwolle-Eemshaven, de NorNed-kabel, de gasopslag Langelo en het near shore
windpark Egmond.Het lid van de OSF-fractie vroeg te verduidelijken wat het verschil is
tussen politiek ongeduld en spoedeisend maatschappelijk belang. Heeft een
langdurende procedure niet ook voordelen als tijd voor bezinning, meer doordacht
opereren en minder kans op missers? Deze fractie vroeg of de reactie van Rijkszijde
op de inspraak ook aan strikte termijnen worden gebonden en welke garanties
daarvoor worden overwogen. Met verwijzing naar de rapport van de Algemene
Rekenkamer «Informatievoorziening grote projecten» vroeg deze
fractie of het wel verstandig is om tot versnelling van procedures over te
gaan en of de kwaliteit van de informatievoorziening aan externe belanghebbenden
binnenkort ook wordt onderzocht. De OSF-fractie vroeg zich af of volledige
en correcte informatievoorziening niet de beste basis is voor een voortvarende
procedure terzake en welke stappen ter verbetering van deze informatievoorziening
vallen te verwachten.Het criterium «spoedeisend maatschappelijk belang» is aan
het besluitvan de betrokken ministers na overleg in de ministerraad
gekoppeld teneinde het gebruik van dat besluit als startpunt van de rijksprojectenprocedure
duidelijk af te bakenen. Indien een project niet is voorzien in een wet of
een planologische kernbeslissing en vanwege spoedeisende maatschappelijke
belangen niet kan worden gewacht op de totstandkoming of een wijziging daarvan,
kan de procedure worden gestart middels een besluit van de ministers wie het
aangaat na overleg in de ministerraad. Het besluit is als zodanig vangnet
voor onvoorziene gevallen. Omdat met elk hiervoor bedoeld besluit van Onze
Ministers door de Tweede Kamer zal moeten worden ingestemd, is de uiteindelijke
beslissing of sprake is van een spoedeisend maatschappelijk belang een politieke
afweging. Het is derhalve aan de Tweede Kamer om te besluiten of en in hoeverre
politiek ongeduld daarbij een rol speelt.De regering is van mening dat bezinning, doordacht en zorgvuldig opereren
en het tijdig en volledig informeren van de Tweede Kamer en externe belanghebbenden
altijd van belang zijn bij de realisering van investeringsprojecten, ongeacht
de duur van een procedure. Hoe groter de (planologische) ingreep, des te groter
is het belang van het afwegen van de nut en noodzaak en het creëren van
maatschappelijk draagvlak. De rijksprojectenprocedure doet daaraan niet af.
In de rijksprojectenprocedure worden de verschillende besluitvormingsprocedures
die noodzakelijk zijn ten behoeve van die realisering gecoördineerd en
worden inspraak-, beslis- en beroepsmomenten gebundeld. Inspraak en beroep
zijn mogelijk, maar niet iedere keer opnieuw over feitelijk één
en dezelfde beslissing.In het wetsvoorstel is geen termijn bepaald waarbinnen het Rijk op inspraak
dient te reageren. Wel is in artikel 39f bepaald dat de vaststelling van het
rijksprojectbesluit geschiedt binnen dertien weken na afloop van de termijn
voor het inbrengen van bedenkingen tegen het ontwerp. Deze termijn kan eenmaal
voor ten hoogste dertien weken worden verdaagd. Omdat het Rijk door de inzet
van de rijksprojectenprocedure zelf heeft aangegeven belang te hechten aan
een spoedige voortgang van het project, mag worden verwacht dat het Rijk met
voortvarendheid zal reageren op de ontvangen inspraakreacties.Het rapport van de Algemene Rekenkamer «Informatievoorziening grote
projecten» heeft betrekking op de informatievoorziening aan de Tweede
Kamer. Een onderzoek naar de kwaliteit van de informatievoorziening aan externe
belanghebbenden staat niet op het programma van Algemene Rekenkamer voor de
komende twee jaar.De leden van de VVD-fractie wezen erop dat vele deskundigen hebben geconstateerd
dat de meeste stroperigheid van de reguliere procedures in de WRO wordt veroorzaakt
door de tijd die Rijk en andere bestuursorganen nemen voor hun besluitvorming.
De leden van deze fractie vonden dat het kabinet hier de hand in eigen boezem
moet steken en vroegen wat het kabinet hieraan denkt te doen. De leden van
de fractie van GroenLinks wezen erop dat de Raad van State in zijn advies
terecht heeft gesteld dat vertragingen bij de totstandkoming van projecten
niet alleen worden veroorzaakt door wettelijke procedures die moeten worden
doorlopen, maar ook door gebreken in de politieke besluitvorming rondom deze
projecten en in het procesmanagement ervan, waaronder begrepen de juridische
begeleiding. Ook deze fractie concludeerde daaruit dat verandering niet alleen
een kwestie is van een nieuw wettelijk instrument, maar dat tegelijkertijd
ook de hand in eigen boezem gestoken moet worden. Ook de leden van de GroenLinks-fractie
vroegen welke concrete stappen het kabinet heeft ondernomen om de oorzaken
zoals die door de Raad van State worden omschreven, weg te nemen en welke
resultaten daarvan worden verwacht.De kwestie van de buitenwettelijke procedures als bron van vertraging
voor besluitvorming heeft de aandacht van het kabinet. Tot dusverre is op rijksniveau alleen ervaring opgedaan met rijksprojecten in het kader
van de Tracéwet. In het in januari van dit jaar verschenen tweede evaluatierapport
met betrekking tot de Tracéwet krijgt de kwestie van de lange duur
van de besluitvormingsprocedures veel aandacht. In het rapport worden de vertragingsfactoren
geïnventariseerd. Een aantal daarvan bestaat uit buitenwettelijke factoren.
In het rapport wordt aanbevolen dat gekeken wordt naar de organisatie van
het proces en naar de gevolgde werkwijzen. Het is de bedoeling dat vóór
de zomer een kabinetsstandpunt omtrent het rapport wordt bepaald.Naar aanleiding van de door onderzoekers geconstateerde vertragingen binnen
de Rijksdienst zijn inmiddels initiatieven gestart om, mede naar aanleiding
van het evaluatierapport, te onderzoeken op welke punten de interne werkwijzen
(inter- en intradepartementaal) betreffende de uitvoering van de Tracéwet
verbeterd en versneld kunnen worden. De inzichten die hierbij zullen worden
verkregen, zullen uiteraard mede kunnen worden benut voor de toepassing van
de rijksprojectenprocedure.In het kabinetsstandpunt naar aanleiding van het evaluatierapport ten
aanzien van de Tracéwet zal worden ingegaan op de verbeteringen die
wenselijk en noodzakelijk zijn bij de inrichting van de interne procedures
en de organisatie daarvan binnen de overheid en tussen de diverse betrokken
overheidsinstanties (de interne procedures in de uitvoeringspraktijk).Het gaat daarbij hoofdzakelijk doch niet uitsluitend om verbetering/versnelling
van intradepartementale en interdepartementale procedures, alsmede de aansluiting
tussen de bestuurlijke, juridische en financiële procedures.De leden van de PvdA-fractie constateerden dat het wetsvoorstel een zekere
mate van uniformering behelst, maar niet een integrale regeling voor rijksprojecten,
want zowel de Tracéwet als de Wet luchtvaart vallen buiten het bereik
van het wetsvoorstel. Deze leden hadden er behoefte aan nog eens duidelijk
gemotiveerd te zien waarom er geen poging is gewaagd deze beide afzonderlijke
wetten te integreren in de voorliggende wet, hetgeen naar het oordeel van
deze leden voor de hand ligt om verkokering tegen te gaan. Zij meenden dat,
wanneer dat op dit moment een te tijdrovende operatie zou zijn, tenminste
een termijn zou moeten worden gegeven wanneer die harmonisatie wel gestalte
zal krijgen.Tijdens de behandeling door de Tweede Kamer van het onderhavige wetsvoorstel
heb ik naar aanleiding van de motie Spies/Van As (kamerstukken II 2001/02,
27 178, nr. 27) erop gewezen dat in de Tracéwet en de Wet luchtvaart
niet alleen het ruimtelijke-ordeningsaspect maar ook vele andere elementen
van het specifieke beleidsterrein zijn geregeld. Ten behoeve van de inzichtelijkheid
en eenvoud van wetgeving streef ik ernaar om de ruimtelijke ordenings-aspecten
in dergelijke sectorwetgeving zoveel mogelijk te regelen door toepassing van
onderdelen van de nieuwe Wet ruimtelijke ordening. Daartoe zal bij de fundamentele
herziening WRO een invoeringswet worden voorbereid, waarin wijzingen van sectorwetten
zullen worden opgenomen. Daarbij kan de rijksprojectenprocedure (op onderdelen)
van toepassing worden verklaard. Het is de bedoeling op deze wijze met betrekking
tot het ruimtelijke-ordeningsinstrumentarium een overzichtelijk geheel te
creëren. Omdat in de sectorwetten bovendien ook vele andere zaken aangaande
het desbetreffende beleidsterrein zijn geregeld, zullen deze niet worden ingetrokken. INHOUD WETSVOORSTELDe leden van de CDA-fractie constateerden dat de politieke afweging in
relatie tot de helderheid van begrippen als nationaal belang, dringende maatschappelijke
redenen, spoedeisende maatschappelijke belangen etc. hebben geleid
tot een nogal verwarrende discussie met de Tweede Kamer en opeenvolgende ministers.
Zij vroegen of zij het goed zagen dat in ieder geval dit kabinet het ministerraadsbesluit
opvat als een ultimum remedium. Zij vroegen zich af of, indien dat het geval
is, de minister bereid is uit te spreken dat dit dan ook in voorkomende gevallen
gevolgen moet hebben voor de gedegenheid van de onderbouwing.In het hierboven gegeven antwoord op vragen van het lid van de OSF-fractie
is reeds gesteld dat het gebruik van het besluit van Onze Ministers wie het
aangaat, waaronder de Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer, na overleg in de ministerraad in beginsel is bedoeld als
vangnet voor onvoorziene gevallen. Het besluit is echter niet bedoeld als
ultimum remedium. Het kan voorkomen dat een project zich niet leent voor opneming
in een wet of pkb. Ook is het mogelijk dat een project is opgenomen in een
wet of pkb zonder dat de rijksprojectenprocedure daarop van toepassing is
verklaard, bijvoorbeeld omdat deze nog niet beschikbaar was of omdat in eerste
instantie een andere wijze van uitvoering was voorzien. Omstandigheden kunnen
zich zodanig wijzigen dat een project eerst in de loop der tijd van nationaal
belang wordt. In dergelijk gevallen kan het besluit van Onze Ministers ook
als startbesluit dienen.In artikel 39a, derde lid, van het wetsvoorstel is bepaald dat in het
besluit een aanduiding wordt gegeven van de betekenis en het belang van het
betrokken project voor het nationaal ruimtelijk beleid en dat een globale
beschrijving wordt gegeven van de te verwachten gevolgen van het project voor
het nationaal ruimtelijk beleid, van de sociaal-economische gevolgen van het
project en van de gevolgen van andere bij het project betrokken belangen.
De gedegenheid van de onderbouwing van het startbesluit is met deze bepaling
gegarandeerd.De leden van de CDA-fractie hebben gewezen op de termijnen voor het inbrengen
van bedenkingen tegen een ontwerp en voor het vaststellen ervan van respectievelijk
vier en dertien weken, zulks in afwijking van de termijnen van de Algemene
wet bestuursrecht (Awb). Zij achtten met name de termijn van vier weken buitengewoon
kort.Ik wijs er op dat deze termijn is ontleend aan de thans in de WRO opgenomen
termijnen voor terinzageligging van een (ontwerp-)bestemmingsplan, tevens
termijn voor kenbaar maken van zienswijzen of inbrengen van bedenkingen. Bij
de fundamentele herziening WRO wordt de termijn van vier weken voor terinzageligging
van een ontwerp-bestemmingsplan overigens aangepast aan de gebruikelijke zes-weken
termijn van de Awb.Deze leden hebben opgemerkt dat daarentegen een termijn van tien jaar
is gehanteerd voor het in uitvoering nemen van een rijksprojectbesluit. Gebeurt
dit niet tijdens deze termijn dan vervalt dat besluit van rechtswege.Wat de termijn van tien jaar voor het van rechtswege vervallen van het
rijksprojectbesluit betreft, merk ik op dat het hierbij toch om iets anders
gaat. Het gaat hierbij in de regel om projecten met een zekere omvang en complexiteit,
die de nodige tijd vergen voor voorbereiding en uitvoering. De lengte van
de termijn wordt mede bepaald door het tijdstip waarop financiering van het
beschikbaar is. Oogmerk van de 10-jaars termijn is dat een projectbesluit
niet onaanvaardbaar lang «boven de markt» mag hangen. Ook de Tracéwet
noemt in artikel 18 deze termijn als tijdvak voor het ten uitvoer brengen
van het project. Gebeurt dit niet dan vervalt het Tracébesluit van
rechtswege.Ik kan deze leden toezeggen dat de ervaringen met deze wet op de voet
zullen worden gevolgd en waar mogelijk al bij de totstandkoming van de Wet
ruimtelijke ordening onderscheidenlijk de Invoeringswet Wro zullen worden
betrokken. De leden van de VVD-fractie vroegen zich af of toch niet op zijn minst
een aantal meer objectieve criteria had moeten worden geformuleerd waaraan
moet worden voldaan, alvorens van deze procedure kan (of mag) gebruik worden
gemaakt, omdat het ontbreken van voorwaarden waaraan moet worden voldaan toch
wel erg lijkt op het afgeven van een blanco cheque aan het kabinet. De opmerking
op blz. 12 van de memorie van toelichting dat de keuze van de ministerraad
een terughoudend gebruik van de rijksprojectenprocedure waarborgt, had naar
de mening van deze leden wel iets bescheidener gekund.In algemene zin kan worden opgemerkt dat een verdergaande inkadering van
het besluit van Onze Ministers wie het aangaat na overleg in de ministerraad
als startpunt van de rijksprojectenprocedure een onbedoeld en ongewenst beperkend
effect zou kunnen hebben op een slagvaardig omgaan met onvoorziene investeringsprojecten
van nationaal belang. Kerncriterium is dat het moet gaan om «een project
of een categorie van projecten van nationaal belang». Niet zozeer de
keuze voor de ministerraad maar veeleer het feit dat de Tweede Kamer met het
besluit dient in te stemmen, waarborgt een goede afweging bij de beoordeling
van de opportuniteit van het besluit als start van de procedure. De Tweede
Kamer heeft bij amendement het criterium «spoedeisende maatschappelijk
belangen» aan het besluit verbonden. Dit criterium en de instemming
van de Tweede Kamer leiden er toe dat niet kan worden gesproken van een blanco
cheque aan het kabinet voor toepassing van het besluit als startbesluit van
de rijksprojectenprocedure.De leden van de VVD-fractie hebben gewezen op de passage in de memorie
van toelichting op blz. 7 waarin gewag wordt gemaakt van de aanwezigheid van
een impasse voordat van het instrument van de rijksprojectenprocedure gebruik
kan worden gemaakt.De desbetreffende passage betreft het huidige, voor de verwezenlijking
van een rijksproject inadequate, instrumentarium. Bij ontbreken van medewerking
van andere overheden zijn er de zgn. interventie-instrumenten: de aanwijzing
ingevolge artikel 37 WRO of ingeval van een impasse het nimby-instrument ingevolge
artikel 40 e.v. WRO. De term «impasse» slaat dus niet op de rijksprojectenprocedure.Artikel 39l, dat spreekt van «het niet of niet tijdig beslissen
door een bestuursorgaan op een aanvraag» ziet op een andere situatie.
Het gaat hier niet om een impasse maar om het niet of niet tijdig beslissen
volgens de termijn die aan zo'n beslissing is gesteld, hetzij volgens de specifieke
wet hetzij volgens de Awb. Zo stelt de WRO bijvoorbeeld de termijn voor het
besluit op een aanvraag om een aanlegvergunning op vier weken. Daarna is sprake
van niet of niet tijdig beslissen.Het ontbreken van zekerheid over een adequate vergoeding van een mogelijk
grote financiële schade van het project voor de gemeente is geen reden
om maar geen besluit te nemen. Ook de gemeente kan als belanghebbende een
beroep doen op artikel 48a. Acht zij een toegekende compensatie onvoldoende
dan kan zij deze beslissing zo nodig voor de rechter brengen.Deze leden vroegen vervolgens om een nadere uitleg van de passage in de
memorie van toelichting op blz. 19 waar staat dat «voor de daadwerkelijke
realisering van het project het streekplan geen belemmering kan opleveren».
Hoe valt deze opmerking te rijmen met de status die provincies aan het streekplan
toekennen bij het goedkeuren van bestemmingsplannen?Anders dan het bestemmingsplan dat een algemeen geldende binding tegenover
een ieder heeft, is het streekplan in beginsel een indicatief plan. Uiteraard
is de provincie er in beginsel zelf wel beleidsmatig aan gebonden en zij zal
dit plan in de regel ook als toets hanteren bij goedkeuring van bestemmingsplannen
of verlening van een verklaring van geen bezwaar tegen een vrijstelling
ingevolge artikel 19 WRO. Het streekplan bevat echter, anders dan het bestemmingsplan,
geen toetsingsgrond voor de daadwerkelijke realisering van de voor het project
benodigde vergunningen zoals bij uitstek de bouwvergunning. In deze zin moet
de door deze leden aangehaald passage worden gelezen.Genoemde leden achtten het in voorkomend geval parallel laten verlopen
van de rijksprojectenprocedure en de wijziging van de relevante pkb een goede
zaak, maar merkten op dat ingevolge artikel 39f het rijksprojectbesluit binnen
13 weken na afloop van de termijn voor bedenkingen moet worden genomen. Dit
besluit is dan eventueel met 13 weken te verdagen. Zij wezen op het risico
dat bij een te vroege start van de rijksprojectenprocedure deze termijn is
verstreken voordat de pkb tot stand is gebracht, terwijl het besluit pas na
de wijziging van de pkb kan worden genomen.In de regel zal bij het voornemen om een rijksprojectenprocedure toe te
passen voor een project dat aanpassing van de geldende pkb vergt de noodzaak
om de pkb-procedure toe te passen tijdig worden onderkend. De ingevolge artikel
2a WRO hiervoor geldende termijnen zijn alle maximale termijnen, met uitzondering
van de termijn van terinzageligging van het ontwerp, die ingevolge afdeling
3.4 Awb in elk geval zes weken bedraagt. Bij een voortvarend procesmanagement
is het mogelijk de beide procedures (nagenoeg) geheel parallel te schakelen.
In dit verband wijs ik er op dat de termijnen genoemd in artikel 39f termijnen
van orde zijn bij overschrijding waarvan met opgaaf van redenen mededeling
moet geschieden aan de Staten-Generaal en in de Staatscourant. Er moet dus
wel rekening en verantwoording worden afgelegd, maar het rijksprojectbesluit
kan ook na ommekomst van de in artikel 39c eerste en tweede lid genoemde termijnen
worden vastgesteld.De leden van de VVD-fractie vroegen waarom de regering ervoor heeft gekozen
om slechts de Tweede Kamer te betrekken bij de goedkeuring van het ministeriële
besluit. Indien sprake is van strijdigheid met een pkb zullen toch ook de
beide Kamers der Staten-Generaal hun goedkeuring moeten geven aan een wijziging
van de pkb?De leden van de PvdA-fractie vroegen zich af of de constatering juist
is dat in gevallen waarin een onvoorzien project niet is opgenomen in, dan
wel in strijd is met een pkb de Eerste Kamer pas achteraf een rol speelt bij
de totstandkoming dan wel herziening van de pkb en niet vooraf bij de instemming
met het ministerraadsbesluit tot het volgen van de rijksprojectenprocedure
voor dat project. Deze leden vroegen of zij er van uit mogen gaan dat het
om uiterst zeldzame gevallen zal gaan waarin wordt afgeweken van een pkb en
of de democratische legitimatie niet vergroot zou worden als behandeling in
beide Kamers der Staten-Generaal zou plaatsvinden. De leden herhaalden de
door mevrouw Van Gent in de Tweede Kamer gestelde vraag wat er gebeurt als
de Kamer instemt met een rijksprojectenprocedure maar vervolgens een pkb-wijziging
afkeurt of amendeert.Zoals hiervoor reeds gesteld is het besluit van Onze Ministers wie het
aangaat na overleg in de ministerraad als startbesluit bedoeld voor onvoorziene
projecten die niet kunnen wachten op een wet, een pkb of een wijziging daarvan.
In verband hiermee is het niet logisch om de procedure voor dit besluit min
of meer aan de pkb-procedure gelijk te maken door de instemming van de beide Kamers der Staten-Generaal te vereisen.Indien een voorgenomen project in strijd is met een pkb zal naast de rijksprojectenprocedure
ook de procedure tot herziening van de pkb moeten worden doorlopen. Of het
altijd om uiterst zeldzame gevallen zal gaan, is niet te voorzien. In elk
geval zijn de betrokken ministers in die situatie op grond van artikel 39a,
vierde lid, verplicht aan de Tweede Kamer het voornemen tot herziening van
de pkb aan te kondigen. Het streven daarbij is om vervolgens de
rijksprojectenprocedure en de pkb-herzieningsprocedure zoveel mogelijk parallel
te schakelen. De vaststelling van het rijksprojectbesluit zal echter pas kunnen
plaatsvinden nadat de pkb-herziening door de Staten-Generaal is goedgekeurd
en in werking getreden. Dat kan al daags daarna. Indien die goedkeuring uitblijft,
zal het rijksprojectbesluit niet kunnen worden vastgesteld. Amendering van
de voorgestelde pkb zou er toe kunnen leiden dat het ontwerp-rijksprojectbesluit
moet worden aangepast.De leden van de PvdA-fractie stelden de vraag of er op dit moment een
concreet project is waarvan wordt overwogen om het voor te dragen voor de
rijksprojectenprocedure.Het kabinet sluit niet uit dat projecten op het terrein van rivierverruiming
en bestrijding van hoogwateroverlast met de rijksprojectenprocedure zullen
worden gerealiseerd. Daartoe is een PKB-Rivieren in voorbereiding. Voor de
toekomst valt ook te denken aan toepassing op uitbreidingen van het koppelnet
van hoogspanningsverbindingen (220 kv of meer) en aan grootschalige windlocaties.Deze leden vroegen voorts of de constatering juist is dat door de toevoeging
in artikel 39a dat het gaat om projecten met een bovenlokale ruimtelijk dimensie
of bovenlokale ruimtelijke effecten het voorbeeld van de gevangenis voor bolletjesslikkers
niet meer van toepassing is en dat er evenmin sprake kan zijn van het voorbeeld
van het windmolenpark wanneer dat zich uitsluitend op het lokale grondgebied
afspeelt. Met andere woorden dat het nooit kan gaan om een project dat zich
afspeelt op het grondgebied van één gemeente, ook al zou het
project als zodanig van nationaal belang geacht kunnen worden?De rijksprojectenprocedure is bedoeld voor ruimtelijke investeringsprojecten
van nationaal belang. In het wetsvoorstel is bepaald dat onder projecten van
nationaal belang worden verstaan: projecten met een bovenlokale ruimtelijke
dimensie of met bovenlokale ruimtelijke effecten. De begrippen bovenlokale
dimensie en bovenlokale effecten hebben betrekking op de bovenlokale uitstraling,
uitwerking of gevolgen van een project. Deze begrippen staan los van de vraag
op welk grondgebied het project zich bevindt. Een bovenlokale dimensie of
bovenlokale effecten kunnen zich ook voordoen indien het project zich uitsluitend
op het lokale grondgebied afspeelt. De genoemde voorbeelden van projecten
zijn derhalve nog steeds van toepassing.De leden van de PvdA-fractie constateerden dat de afweging of een project
als een rijksproject moet worden aangemerkt een zuiver politiek-bestuurlijke
keus zal zijn, zonder dat het mogelijk is daar van tevoren nadere criteria
aan te geven. Zij vroegen zich af of het daarom niet van belang zou zijn dat
de politieke besluitvorming rond de aanwijzing van een nationaal project van
een aantal procesvereisten wordt voorzien, wat betreft de aard van het besluit
en het overleg met andere overheden en partijen. Zij vroegen hoe de minister
inhoud denkt te geven aan het – niet toegelichte – artikel 39b,
lid b. Voorts stelden zij de vraag hoe de minister in dit verband de functie
van nut- en noodzaakdiscussie, een kengetallen kosten-batenanalyse en een
meer diepgaande kosten-batenanalyse ziet. Ook vroegen zij het oordeel van
de minister over de ongeveer tegelijkertijd met dit wetvoorstel verschenen
Leidraad voor kosten-batenanalyse uit hoofde van het van Rijkswege geïnitieerde
Onderzoeksprogramma Economische Effecten Infrastructuur. Deelt hij de opvatting
van deze leden dat niet alleen in de regeling voor beginselbesluitvorming,
maar ook in de projectbesluitmodule aandacht moet worden besteed aan alternatieve
oplossingen voor de problemen die het project wil oplossen, teneinde een voortijdig
trechteren naar één bepaalde oplossing te voorkomen? Is het
gevaar niet groot dat juist bij een besluit dat in strijd is met een pkb de urgentie van het probleem waarvoor snel een oplossing wordt gezocht
de aandacht voor een maatschappelijke kosten-batenanalyse in het gedrang dreigt
te komen? Onder verwijzing naar pagina 16 van de nota naar aanleiding van
het verslag vroegen deze leden of er voorbeelden te noemen zijn in welke gevallen
naar het oordeel van het kabinet een nut en noodzaakdiscussie c.q. een kosten-batenanalyse
niet aan de orde is.Indien het voorgenomen project van nationaal belang een mer-plichtige
activiteit betreft, begint de rijksprojectenprocedure met het uitbrengen van
een startnotitie. In het wetsvoorstel is ten aanzien van de inhoud van de
startnotitie een specifieke bepaling opgenomen. De startnotitie dient vergezeld
te gaan van een globale beschrijving van de te verwachten sociaal-economische
gevolgen van het project en van de gevolgen voor overige bij het project betrokken
belangen (artikel 39c, eerste lid). De startnotitie krijgt zodoende een bredere
strekking dan alleen de relatie met milieu-effecten. Voor deze – bredere –
startnotitie is gekozen om vanaf een zo vroeg mogelijk moment in de besluitvormingsprocedure
inzicht te geven in de verschillende bij het project betrokken belangen. Burgers
krijgen zodoende de gelegenheid in een vroeg stadium, namelijk in het kader
van de inspraak op de startnotitie, niet alleen te reageren op milieubelangen,
maar ook op andere betrokken belangen. Die andere belangen en de reactie van
burgers daaromtrent worden vanaf de aanvang van de besluitvormingsprocedure
in kaart gebracht. In deze benadering is het mogelijk om de startnotitie te
benutten voor een nuten noodzaakdiscussie en daarbij gebruik te maken van
de Leidraad Onderzoeksprogramma Effecten Infrastructuur (OEI). Deze benaming
wordt sinds kort gebruikt (zie de brief van de Minister van Verkeer en Waterstaat
van 7 januari 2003, kenmerk DBS 2003/436, aan de Voorzitter van de Tweede
Kamer) omdat het naast financieel-economische effecten ook gaat over het opstellen
van een overzicht van het totaal van maatschappelijk effecten, met inbegrip
van milieu- en veiligheideffecten. Het is desgewenst ook mogelijk om die nut-
en noodzaakdiscussie in het informele traject voor te schakelen. In de verkenningsfase
(al dan niet gekoppeld aan de verbrede startnotitie) kan – in aansluiting
op de Leidraad OEI – aandacht worden besteed aan de maatschappelijke
kosten en baten met behulp van een analyse met kengetallen. In die fase raakt
het kabinet op de hoogte van de meningen van de betrokken bestuursorganen
en partijen. Indien de procedure wordt gestart met een besluit van Onze Ministers
wie het aangaat na overleg in de ministerraad, bevat artikel 39a, derde lid,
van het wetsvoorstel enige extra voorschriften voor de inhoud van dit startbesluit,
waardoor de verbrede startnotitie als het ware naar voren wordt getrokken.
Verdere wettelijke procesvereisten voor deze fase van de procedure acht het
kabinet niet noodzakelijk.Indien de rijksprojectenprocedure verder wordt ingegaan, dient een (ontwerp-)
rijksprojectbesluit te worden voorbereid. Artikel 39b is inderdaad niet in
de artikelsgewijze toelichting gemotiveerd. Wel is in het algemene deel van
de memorie van toelichting daarover opgemerkt dat het (ontwerp-)besluit overeenkomstig
de reguliere beginselen van de Awb dient te worden gemotiveerd. Daarbij is
aangegeven dat o.a. een Habitatrichtlijn normaal van toepassing is. Vervolgens
is toegelicht dat om een zorgvuldige belangenafweging bij de besluitvorming
over een rijksproject te waarborgen in het wetsvoorstel expliciet is bepaald
dat het rijksprojectbesluit een beschrijving dient te bevatten van de gevolgen
van het project voor de daarbij betrokken belangen. Artikel 39b bepaalt dat
dit besluit ten minste een beschrijving bevat van het project en de wijze
waarop het zal worden uitgevoerd, de gevolgen van het project voor de daarbij
betrokken belangen en de wijze waarop de inpassing van het betrokken project
zal geschieden in de omgeving en, indien dat in redelijkheid niet kan worden
verlangd, welke compenserende maatregelen zullen worden getroffen. In deze
fase komt, indien er sprake is van een mer-plichtige activiteit, in elk geval
een onderzoek naar alternatieven aan de orde. In aansluiting
op de hiervoor genoemde Leidraad OEI kan in deze projectbesluitvormingsfase
een meer gedetailleerde kosten-batenanalyse worden gemaakt. De achterliggende
gedachte van de uitvoering van een maatschappelijke kosten-batenanalyse bij
grote projecten is, dat daarmee kan worden voorkomen dat om redenen van urgentie
naar een oplossing wordt toe geredeneerd. Het is echter mogelijk dat een project
wordt uitgevoerd met de rijksprojectenprocedure niet vanwege de omvang en
effecten, maar vanwege het feit dat het van nationaal belang is dat het Rijk
de regie in handen heeft. In dergelijke gevallen is er niet altijd aanleiding
voor uitgebreide analyses over nut- en noodzaak en kosten-baten. Gedacht kan
worden aan de aanleg van een hoogspanningleiding of van een buisleiding.De leden van de fractie van de PvdA hebben gewezen op de overlegverplichting
in artikel 39d, derde lid, met besturen van provincies, gemeenten en waterschappen,
over het voornemen om tot een projectbesluit te komen. Zij vroegen een aanduiding
te geven binnen welke termijn de betrokken andere bestuursorganen kunnen reageren
nu een concrete aanduiding terzake in artikel 3:30 Awb ontbreekt.Ingevolge artikel 3:30, tweede lid, van de Awb wordt het voornemen een
projectbesluit te nemen medegedeeld aan de betrokken andere bestuursorganen
en wordt gelegenheid gegeven over het voornemen een zienswijze kenbaar te
maken. Het Rijk kan hiertoe een termijn stellen. Daarenboven bepaalt artikel
39d, derde lid, van het wetsvoorstel dat ter uitvoering van genoemd artikel
3:30, tweede lid, overleg wordt gevoerd. Het ligt in de rede dat het Rijk
hiertoe een uitnodiging aan de betrokken bestuursorganen doet toekomen en
daarbij de datum bepaalt. Bedoelde termijn en datum zullen naar verwachting
niet al te lang duren onderscheidenlijk te ver vooruitgeschoven worden. Het
gaat er bij de rijksprojectenprocedure immers om voortvarend ruimtelijke investeringen
te kunnen bewerkstelligen.Deze leden hebben voorts gevraagd of de mogelijkheid overwogen is om tot
een samenwerkingsovereenkomst te komen met de andere betrokken overheden.In de memorie van toelichting is met zoveel woorden op de betrokkenheid
en samenwerking met andere overheden ingegaan. Er is daarbij gewezen op het
belang van maatwerk per categorie van projecten of per project. Niet elk project
vereist immers dezelfde aanpak. Op bladzijde 28/29 van de memorie van toelichting
is een aantal voorbeelden genoemd waaraan daarbij gedacht kan worden. Zo is
het sluiten van een samenwerkingsovereenkomst of procesconvenant een mogelijkheid
om met andere overheden afspraken te maken over het tijdpad, de omgangsvormen
en andere afspraken over het proces. Zeker bij grote complexe projecten kan
een procesconvenant een interessante samenwerkingsvorm zijn. Een dergelijk
convenant is niet dwingend voorgeschreven. Dat gaat te ver, en verdraagt zich
ook niet goed met het uitgangspunt, dat per project maatwerk geleverd moet
kunnen worden.Voor de burger hoeft het optreden van verschillende overheden in elkaar
rakende planologische besluitvorming overigens niet onbegrijpelijk te zijn.
Hij leest in de kennisgeving van de terinzagelegging van de (ontwerp-)besluiten,
waaromtrent hij zijn zienswijze kenbaar kan maken, tot welk bestuursorgaan
hij zich moet richten met zijn reactie op die ontwerp-besluiten.De leden wezen voorts op het grote belang van de totstandkoming van een
goede nadeelcompensatieregeling. Zij vroegen dan ook naar de stand van zaken
met betrekking tot de voorgenomen aanvulling terzake van de Algemene wet bestuursrecht.De 5e tranche van de Algemene wet bestuursrecht zou een algemene schadevergoedingsregeling inhouden voor schade, veroorzaakt door bestuursorganen.
De noodzaak van een algemene regeling voor schadevergoeding wordt echter heroverwogen.
In het kader van de Awb ligt de prioriteit thans bij het afronden van lopende
wetsvoorstellen. Op korte termijn is er geen wetsvoorstel voor de 5e tranche
Awb te verwachten.De leden van de fractie van GroenLinks verzochten het kabinet zo precies
mogelijk te beschrijven op basis van welke criteria een rijksprocedurebesluit
nodig en noodzakelijk is. Wat wordt er bijvoorbeeld precies begrepen onder
het begrip «bovenlokaal» zoals dat opduikt in artikel 39a, lid
1? Waarom beperkt het kabinet de toegang tot de rijksprojectenprocedure via
een besluit van Onze Minister niet tot die zaken waarin de veiligheid van
een grote groep mensen in het geding is? Waarom sluit het kabinet niet op
voorhand bepaalde toepassingen uit als het stelt dat het absoluut niet «lichtzinnig»
met het instrument zal omspringen? Meent het kabinet dat verbreding van snelwegen
of de realisering van de Ecologische Hoofdstructuur met behulp van de rijksprojectenprocedure
aangepakt zou kunnen worden?Deze leden waren van mening dat de beperkte betrokkenheid van het parlement
bij het startbesluit van Onze Ministers de noodzaak onderstreept van een zo
zorgvuldig en nauwgezet mogelijke vaststelling van criteria waaraan het «niet-lichtzinnig
gebruik» van de rijksprojectenprocedure zou moeten voldoen. Deze leden
vroegen of de regering hun mening deelt dat de bijzondere aard van deze wet
(het betreft immers uitzonderlijke projecten van nationaal belang) vraagt
om een helder toetsingskader.De totstandkoming van ruimtelijke investeringsprojecten van nationaal
belang en de besluitvorming daaromtrent staat de laatste jaren hoog op de
agenda. In de afgelopen jaren zijn een aantal malen voor concrete projecten
aparte projectwetten tot stand c.q. in procedure gebracht, bijv. de Deltawet
grote rivieren, de Wet procedures vijfde baan Schiphol, het bij Uw Kamer aanhangige
wetsvoorstel voor een Spoedwet wegverbreding (28 679) en de regeling
van de besluitvormingsprocedures met betrekking tot de realisatie van de tweede
tranche van het Deltaplan Grote Rivieren in de Wet op de waterkering. In verband
hiermee is geconcludeerd dat er behoefte bestaat aan algemeen toepasbare regelgeving
om de besluitvorming over investeringsprojecten van nationaal belang te stroomlijnen
en te versnellen en is een rijksprojectenprocedure ontwikkeld.Zoals hiervoor in antwoord op een vraag van de leden van de PvdA-fractie
reeds is gesteld, is de rijksprojectenprocedure bedoeld voor ruimtelijke investeringsprojecten
van nationaal belang. In het wetsvoorstel is bepaald dat onder projecten van
nationaal belang worden verstaan: projecten met een bovenlokale ruimtelijke
dimensie of met bovenlokale ruimtelijke effecten, met andere woorden: projecten
met een bovenlokale uitstraling of uitwerking of bovenlokale gevolgen. Omdat
het gaat om een algemeen toepasbare procedure zijn in het wetsvoorstel geen
andere criteria opgenomen voor projecten. Wel is het gebruik van het besluit
van Onze Ministers wie het aangaat na overleg in de ministerraad, gekoppeld
aan het criterium van spoedeisend maatschappelijk belang. Verdere beperkende
criteria en het op voorhand uitsluiten van projecten acht het kabinet ongewenst.
Dergelijke criteria passen niet in een algemene procedure en zouden ertoe
kunnen leiden dat voor een onvoorzien, spoedeisend project dat niet onder
de rijksprojectenprocedure kan worden gebracht, alsnog projectwetgeving tot
stand moet worden gebracht. Projecten tot verbreding van snelwegen kunnen
alleen onder de rijksprojectenprocedure worden gebracht voor zover deze niet
onder het bereik van de Tracéwet en – na inwerkingtreding van
het hiervoor genoemde wetsvoorstel – de Spoedwet wegverbreding vallen.
Ook projecten ten behoeve van natuurbehoud kunnen met de rijksprojectenprocedure
worden gerealiseerd. Omdat met een wet, pkb of besluit van Onze Ministers
waarin wordt besloten tot toepassing van de procedure voor een project door
de Tweede Kamer zal moeten worden ingestemd, is de uiteindelijke beslissing
of sprake is van een rijksproject een politieke afweging. Dit is samen met
de hierboven geschetste, in het wetsvoorstel opgenomen criteria naar de mening
van het kabinet voldoende waarborg voor een niet-lichtzinnig gebruik van de
procedure.Bij de leden van de fractie van GroenLinks bestond onduidelijkheid over
de betekenis van de passage in artikel 48a «dat onze projectminister
nadere regels kan geven omtrent de indiening en afhandeling van een verzoek
om schadevergoeding».Hiermee wordt niet bedoeld bij elk rijksproject nadere regels te stellen
maar wordt beoogd een algemene basis te geven voor een ministeriële regeling
voor praktische zaken als indiening en afhandeling van een verzoek om toekenning
van een vergoeding als bedoeld in artikel 48a.De leden van de GroenLinks-fractie vroegen naar de verhouding van een
rijksprojectbesluit tot een pkb en wat de consequenties zijn van amendering
of afwijzing door de Tweede Kamer van een voorstel tot wijziging van een pkb
voor het rijksprojectbesluit.Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik naar het eerder in deze memorie
gegeven antwoord op een vergelijkbare vraag van de leden van de PvdA-fractie,
die daarmee een vraag van mevrouw Van Gent, gesteld tijdens de behandeling
van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer, herhaalden.Deze leden vroegen vervolgens naar de doorwerking van de rijksprojectenprocedure
in een bestemmingsplan.Een rijksprojectbesluit geldt ingevolge artikel 39h, derde lid, zo nodig
als een vrijstelling als bedoeld in artikel 19 WRO. Daarenboven schrijft het
zesde lid van dit artikel voor dat de gemeente binnen een jaar na het onherroepelijk
worden van het rijksprojectbesluit het betrokken bestemmingsplan moet aanpassen
overeenkomstig het rijksproject. Tot die planherziening geldt het rijksprojectbesluit
als een voorbereidingsbesluit als bedoeld in artikel 21 WRO, met dien verstande
dat de tijdslimiet die bij dit artikel 21 geldt, namelijk één
jaar, eenmaal met één jaar te verlengen, bij het rijksprojectbesluit
niet geldt. Burgers en bedrijven hebben derhalve tot die bestemmingsplanherziening
voor het betrokken gebied tot stand is gekomen, te maken met een voorbereidingssituatie,
die als zodanig niet onbekend is. Daarenboven is voorgeschreven dat het projectbesluit
als beoogde, in het bestemmingsplan vast te leggen situatie, bij het geldende
bestemmingsplan ter inzage ligt, zodat ook zicht verkregen kan worden omtrent
de beoogde planherziening.Het is niet de bedoeling dat deze situatie maar eindeloos voortduurt.
Ook het Rijk is immers gebaat bij helderheid. Mocht een gemeentebestuur geen
of te weinig voortvarend voorbereidingen treffen om daadwerkelijk tot planherziening
over te gaan dan kan de Minister van VROM zo nodig toepassing geven aan artikel
38 WRO, in samenhang met artikel 37, en zelf tot vaststelling van de beoogde
planherziening overgaan.Ook de leden van de fractie van GroenLinks vroegen naar de rol van andere
bestuursorganen bij de voorbereiding van een projectbesluit. Ik moge hiervoor
verwijzen naar mijn eerder antwoord op de vraag van de leden van de fractie
van de PvdA over de samenwerking met andere overheden.De hier aan het woord zijnde leden vroegen voorts naar een voorbeeld van
een situatie waarin artikel 39e van toepassing is. Het zal hierbij gaan om
een startbesluit waarbij afdeling 3, de uitvoeringsmodule, van toepassing
is verklaard, maar waarbij ten tijde van het projectbesluit blijkt dat die
toepassing in wezen niet nodig is omdat slechts een gering aantal uitvoeringsbesluiten
vereist is en het nut van de toepassing van de uitvoeringsmodule hiertegen
niet opweegt. Als voorbeeld hiervan zou kunnen worden gedacht aan de volgende
situatie. Bij een startbesluit is een polder aangewezen als overloopgebied.
De bestaande bebouwing zal aangekocht of onteigend en vervolgens gesloopt
moeten worden. Gaandeweg heeft het Rijk de betrokken grond al in eigendom
verkregen. Ten tijde van het projectbesluit blijkt dat er slechts vergunning
nodig is voor de sloop van enige stallen en het ophogen van een waterkering.
In een dergelijk geval moet het nut van toepassing van de uitvoeringsmodule
overtrokken en onnodig worden geacht.Deze leden vroegen tenslotte naar een gedetailleerde vergelijking van
de bezwaarmogelijkheden van burgers in de huidige situatie en die in de situatie
dat er sprake is van uitvoering van een rijksprojectbesluit, met name wensten
zij een zo exacte mogelijke uiteenzetting van de verschillen.Het is niet goed mogelijk om tot in détail de bezwaarmogelijkheden
van burgers in de huidige situatie te vergelijken met die bij uitvoering van
een projectbesluit, omdat niet op voorhand vaststaat om welke uitvoeringsbesluiten
het concreet zal gaan. Veelal zal er wel sprake zijn van een bouwvergunning.
Aan de hand hiervan zal ik de verschillen in procedure in kaart brengen.Bij het normale geval beslissen burgemeester en wethouders omtrent verlenen
van de bouwvergunning. Zij toetsen daarbij onder meer aan het bestemmingsplan.
Spoort de bouwaanvraag hiermee niet, en wil men de aanvraag wel honoreren,
dan is een vrijstellingsprocedure ingevolge artikel 19 WRO vereist. Op de
voorbereiding hiervan is ingevolge dit wetsvoorstel afdeling 3.5 van de Awb
van toepassing. (Bij de Aanpassingswet uniforme openbare voorbereidingsprocedure
zal de nieuwe afdeling 3.4 Awb van toepassing worden verklaard). Dit betekent
in casu de mogelijkheid van het indienen van zienswijzen voor een ieder. Belanghebbenden
hebben de mogelijkheid van bezwaar en beroep in twee instanties.Op de voorbereiding van de uitvoeringsmodule is afdeling 3.5 Awb van toepassing.Bij de uitvoeringsmodule beslissen burgemeester en wethouders in beginsel
eveneens omtrent vergunningverlening, maar onder omstandigheden kan de minister
wie het aangaat de beslissing aan zich trekken. Een ieder kan zienswijzen
kenbaar maken.Bij de uitvoeringsmodule wordt de mogelijkheid van beroep tegen de bouwvergunning
gebundeld met beroep tegen mogelijke andere besluiten, waaronder het rijksprojectbesluit,
en wordt dit als een geheel aan de Raad van State, Afdeling bestuursrechtspraak,
als enige instantie, ter toetsing voorgelegd. Indien een uitvoeringsbesluit
echter meer dan een jaar na het projectbesluit worden genomen, wordt de koppeling
aan het rijksprojectbesluit voor het beroep ongedaan gemaakt.Om een goed beeld te krijgen van de reikwijdte van het voorstel noemden
de leden van de fracties van de ChristenUnie en SGP een aantal projecten waarvan
zij wilden weten of deze in beginsel in aanmerking zouden kunnen komen om
als rijksproject te worden aangemerkt.Het lid van de OSF-fractie vroeg of in de toekomst zaken als wegenaanleg
en verbreding van snelwegen niet helemaal zijn uitgesloten van de toepassingen
van de rijksprojectenprocedure. Dit lid verzocht de minister nauwkeuriger
aan te geven wat nu wel en wat nu niet onder deze procedure komt te vallen.De aanwijzing en inrichting van noodoverloopgebieden zou naar de mening
van het kabinet inderdaad onder de rijksprojectenprocedure kunnen worden gebracht.
Daargelaten de vraag of het Rijk een dergelijk project de facto tot een rijksproject
zou willen maken, zou indien sprake is van een nationaal belang
en een bovenlokale dimensie of bovenlokale effecten, in juridische zin ook
de realisatie van een glastuinbouwproject, een industrieterrein en een ontzandingsproject
zoals in het Land van Maas en Waal als rijksproject kunnen worden aangemerkt.
Projecten tot verbreding van snelwegen kunnen alleen onder de rijksprojectenprocedure
worden gebracht voor zover deze niet onder het bereik van de Tracéwet
en – na inwerkintreding – de Spoedwet wegverbreding vallen.In de rijksprojectenprocedure gaat het om ruimtelijke investeringsprojecten
van nationaal belang, waaronder wordt verstaan projecten met een bovenlokale
dimensie of bovenlokale effecten. Voorts is het gebruik van het besluit van
Onze Ministers wie het aangaat na overleg in de ministerraad, gekoppeld aan
het criterium van spoedeisende maatschappelijk belangen. Tenslotte is instemming
van de Tweede Kamer met toepassing van de procedure voor een project vereist.Het lid van de OSF-fractie heeft gevraagd waarom de rijksprojectenprocedure
bij uitzondering en niet algemeen van kracht wordt als toch de overtuiging
bestaat dat deze procedure voor voldoende duidelijkheid zorgt. Als de vigerende
procedures een meerwaarde hebben welke is dat dan.Door regeling van de rijksprojectenprocedure in de WRO wordt deze regeling
als zodanig algemeen van kracht. Het gaat echter blijkens de vraag om de toepassing
van de procedure. Deze zal naar verwachting niet vaak worden toegepast, omdat
het aantal projecten van nationaal belang dat zich voor de inzet van deze
procedure leent niet zo groot is.Bij de fundamentele herziening Wro zal dit anders worden. Hierbij zal
op alle drie overheidsniveau's worden voorzien in een projectprocedure, waarbij
voorbereiding en besluitvorming van de aanpassing van het bestemmingsplan
aan en de benodigde toestemmingen voor een voorgenomen project gecoördineerd
tot stand kunnen worden gebracht dan wel, indien het bestaande bestemmingsplan
geen belemmering vormt, alleen de uitvoeringsmodule wordt toegepast.Het lid van de OSF-fractie vroeg ook of het gezien de mogelijke ingrijpende
aard en de vage omschrijving van de projecten niet wenselijk is, mede in relatie
tot de pkb-procedures, om ook het rijksprojectbesluit aan de Eerste Kamer
voor te leggen.Zoals al eerder is gesteld in antwoord op vragen van de leden van de fracties
van de VVD en de PvdA kan in een pkb de rijksprojectenprocedure van toepassing
worden verklaard op een project. Instemming van de Staten-Generaal is vereist.
De verdere uitwerking van het project zal vervolgens plaatsvinden in het rijksprojectbesluit.
Een rijksprojectbesluit is qua inhoud en fase in de procedure vergelijkbaar
met een tracébesluit en niet met een pkb. Daarom is geen instemming
van het parlement vereist. ARTIKELSGEWIJZE BEHANDELINGArtikel 39aDe leden van de fracties van de ChristenUnie en de SGP vroegen wat moet
worden verstaan onder «spoedeisende maatschappelijk belangen»
bij toepassing van het besluit van Onze Ministers als startbesluit van de
procedure. Voorts vroegen zij naar voorbeelden uit het verleden waarin naar
de mening van het kabinet aan deze voorwaarde zou zijn voldaan. Tenslotte
vroegen deze leden of het begrip «nationaal belang» niet nader
moet worden omschreven.Wat moet worden verstaan onder het criterium «spoedeisende maatschappelijke
belangen» heb ik hiervoor reeds uiteengezet in de antwoorden
op vragen van het lid van de OSF-fractie en van leden van fracties van CDA
en VVD. Voorbeelden uit het verleden die zich zouden hebben geleend voor de
rijksprojectenprocedure zijn de Vijfde baan van Schiphol, het project Zandmaas,
de 380 kv hoogspanningsleiding Zwolle-Eemshaven, de NorNed-kabel, de gasopslag
Langelo en het near shore windpark Egmond. Hiervoor heb ik in antwoorden op
vragen van de leden van de fracties van PvdA en GroenLinks aangegeven waarom
het kabinet een verdere bepaling van het begrip nationaal belang dan in het
wetsvoorstel is opgenomen niet noodzakelijk acht.Artikel 39eHet lid van de OSF-fractie vroeg om een voorbeeld van de afweging conform
artikel 39e waaruit kan blijken dat hier niet van een blanco cheque situatie
sprake is.Ingevolge artikel 39 e kan in het rijksprojectbesluit worden bepaald dat
alsnog van toepassing van de uitvoeringsmodule wordt afgezien. Dit kan bijvoorbeeld
het geval zijn wanneer bij nadere analyse blijkt dat het aantal benodigde
vergunningen niet zo groot is als voorzien, of dat deze reeds zijn afgegeven.Artikel 39gDe leden van de fracties van de ChristenUnie en de SGP hebben gevraagd
naar de betekenis van de term «in uitvoering nemen» in dit artikel.
Is het mogelijk de termijn van tien jaar te ontwijken door tijdig enig voorbereidend
graafwerk te doen waarna het projectbesluit voor onbepaalde tijd van kracht
blijft?Er zijn meer wetten (Tracéwet, Wet op de stads- en dorpsvernieuwing)
waarin wordt gesproken van «in uitvoering nemen», «met de
werkzaamheden moet zijn begonnen» of een dergelijke term. Hiermee wordt
bedoeld dat daadwerkelijk met verwezenlijking van het project moet zijn begonnen.
Het verrichten van enig voorbereidend graafwerk en daarna stilte valt hier
niet onder.Artikel 39hGenoemde leden vroegen wat er gebeurt wanneer de gemeenteraad die ingevolge
artikel 39h, zesde lid, het bestemmingsplan moet aanpassen overeenkomstig
het rijksprojectbesluit, in gebreke blijft. Deze leden vroegen vervolgens
of de raad in geval van het ex lege vervallen van een rijksprojectbesluit
verplicht is het eerder aangepaste plan wederom aan te passen en of er voor
de gemeente die aldus nodeloos het plan moet wijzigen en die wijziging weer
ongedaan moet maken een tegemoetkoming van het Rijk te verwachten is.Als een gemeenteraad in gebreke blijft het bestemmingsplan aan te passen
kan met toepassing van artikel 37 WRO een opdracht annex aanwijzing hiertoe
gegeven worden. De gemeenteraad moet dan ingevolge artikel 38 WRO expliciet
beslissen omtrent medewerking aan de opgedragen aanpassing van het bestemmingsplan.
Als de beslissing niet tijdig wordt genomen, of als de raad besluit de medewerking
te weigeren, of als niet tijdig de herziening van het plan wordt vastgesteld,
kan de Minister van VROM op kosten van de gemeente het plan herzien.De voorgestelde regeling gaat er van uit dat het project binnen tien jaar
in uitvoering wordt genomen; het door deze leden geschetste probleem doet
zich dan niet voor. Mocht dit onverhoopt niet het geval zijn en vervalt het
projectbesluit ex lege, dan bestaat er niet de omgekeerde verplichting om
binnen een jaar dat bestemmingsplan wederom aan de oude situatie aan te passen.
Te verwachten is overigens dat de gemeente zulks bij de eerstvolgende reguliere
planherziening zal doen. Artikel 39kDe vraag van deze leden of met de term «projectbesluit» in
dit artikel bedoeld wordt «rijksprojectbesluit» kan bevestigend
beantwoord worden.Artikel 39lDeze leden vroegen vervolgens of de Ministers een negatief besluit dat
op correcte wijze is genomen en in overeenstemming is met de ter plekke geldende
planologische regels, met toepassing van dit artikel eenvoudig ongedaan kunnen
maken.Een dergelijke situatie kan zich op planologisch gebied niet voordoen.
Er is immers sprake van een planologisch regime voor een gebied waarvoor ingevolge
artikel 39h, eerste lid, tevens een voorbereidingsbesluit geldt. Het geldende
planologische regime is derhalve verouderd en moet ingevolge artikel 39h,
zesde lid, binnen een jaar worden aangepast overeenkomstig het rijksprojectbesluit.
Genoemd artikel geeft bovendien andere specifieke uitzonderingen: geen aanhoudingsplicht
voor een beslissing op een bouwaanvraag, het rijksprojectbesluit geldt als
vrijstelling in de zin van artikel 19 WRO, het opzij zetten van een mogelijke
belemmeringen ten gevolge van een aanlegvergunningenregime of een leefmilieuverordening.
Met andere woorden: alle belemmeringen om zonder meer negatief te besluiten
zijn weggenomen. Het bevoegd bestuursorgaan heeft derhalve de discretionaire
bevoegdheid om positief te besluiten, vooruitlopend op het beoogde planologisch
regime. Als hiervan geen gebruik wordt gemaakt, en een dergelijk negatief
besluit de voortgang van het project frustreert, kan het inderdaad worden
vervangen. Uiteraard wordt hierover tevoren wel overleg gepleegd met het in
eerste aanleg bevoegde bestuursorgaan.Artikel 48aGenoemde leden hebben tenslotte gevraagd naar de reikwijdte van de in
artikel 48a opgenomen schadevergoedingsregeling. Zij wezen hierbij op de uitlatingen
destijds van minister Pronk tijdens de behandeling van het wetsvoorstel door
de Tweede Kamer, dat waardevermindering door schaduwschade niet daaronder
is begrepen.Artikel 48a is geredigeerd naar analogie van artikel 49 en heeft net als
dit laatste artikel geen betrekking op waardevermindering door schaduwschade.
Voor het ontstaan van schade die voor vergoeding in aanmerking kan worden
genomen is nodig dat het rijksprojectbesluit onherroepelijk is geworden. Pas
dan immers kan de schade en de vergoedbaarheid hiervan in volle omvang worden
vastgesteld.De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,H. G. J. Kamp 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20022003-27178-12b.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl