Ruimtevaartbeleid; Brief minister over de extra ESA Ministersconferentie op 27 mei 2003 in Parijs
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24446, nr. 18

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

21-05-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

24446 nr. 18

12-05-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Achtergrond1.1 Onderwerpen ESA Ministersconferentie1.2 Uitgangspunten Nederlands ruimtevaartbeleid2. Toelichting agendapunten met Nederlands standpunt2.1 Lanceersector2.1.1 Achtergrond2.1.2 Richting van de ESA voorstellenHerstructurering lanceersectorEuropean Guaranteed Access to Space (EGAS)Short-term recovery2.1.3 Nederlands standpunt2.2 ESA/EU samenwerking2.2.1 AchtergrondProjectenEuropese strategie voor ruimtevaartESA/EU Framework Agreement2.2.2 Richting van de ESA voorstellen2.2.3 Nederlands standpunt2.3 Internationaal Ruimtestation ISS2.3.1 AchtergrondGevolgen van de ramp met de Shuttle Columbia2.3.2 Richting van de ESA voorstellen2.3.3 Nederlands standpunt3. SlotopmerkingenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24446Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 44 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 446Ruimtevaartbeleidnr. 18BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 12 mei 2003Nederland is sinds de oprichting in 1975 lid van het Europese Ruimte Agentschap
ESA. Om de 2 à 3 jaar organiseert ESA een Ministersconferentie waarbij
de verantwoordelijke ministers van de 15 lidstaten besluiten nemen over de
toekomst van ESA en de participatie in nieuwe ESA programma's. De vorige Ministersconferentie
vond plaats in Edinburgh op 14 en 15 november 2001. Hierover is de Tweede
Kamer geïnformeerd bij brief in december 2001 (24 446 nr. 12 en
13).Recent is besloten tot het houden van een extra ESA Ministersconferentie
op 27 mei 2003 in Parijs. Urgente reden hiervoor is de moeilijke situatie
waarin de Europese lanceersector momenteel verkeert. Zonder maatregelen vormt
deze situatie een directe bedreiging voor de onafhankelijke toegang van Europa
tot de ruimte.Tevens is deze Ministersconferentie nodig voor het bepalen van een strategie
in de onderhandelingen over de samenwerking tussen ESA en de Europese Unie
(EU) en het opheffen van de blokkering van een deel van de Europese bijdrage
aan het Internationale Ruimtestation ISS.Hoewel de agenda van de ESA Ministersconferentie nog niet formeel vastligt,
is wel bekend in welke richting de voorstellen van ESA met betrekking tot
de hiervoor genoemde 3 onderwerpen worden uitgewerkt. Ter voorbereiding op
de ESA Ministersconferentie bevat deze brief daarom op hoofdlijnen het voorgestelde
Nederlandse mandaat.Uiteraard ben ik graag bereid vóór 27 mei nader met u van
gedachten te wisselen over de vraagstukken behandeld in deze brief. Na afloop
van de ESA Ministersconferentie zal ik schriftelijk rapporteren over de resultaten.De opbouw van de brief is als volgt:– Hoofdstuk 1 geeft algemene achtergrondinformatie over de ESA Ministersconferentie
en het Nederlands ruimtevaartbeleid.– Hoofdstuk 2 beschrijft per agendapunt het onderwerp, de richting waarin de ESA-voorstellen worden voorbereid en de voorgestelde Nederlandse
opstelling op hoofdlijnen.– Hoofdstuk 3 bevat enkele slotopmerkingen.1. Achtergrond1.1 Onderwerpen ESA MinistersconferentieTerwijl in Europa het strategische, wetenschappelijke en politieke belang
van ruimtevaart steeds meer onderkend wordt, is de situatie in de Europese
ruimtevaart anderhalf jaar na de ESA Ministersconferentie in Edinburgh drastisch
gewijzigd. De mondiale economische stagnatie en de wereldwijde crisis in de
telecommunicatiesector, de enige commerciële markt voor ruimtevaart,
hebben tot grote problemen geleid. De situatie is met name in Europa zeer
problematisch omdat hier – anders dan in de Verenigde Staten –
de institutionele c.q. overheidsmarkt te klein van omvang is om de zeer forse
terugval in de commerciële satelliet- en lanceermarkt te kunnen opvangen.
Ook de mislukte lancering van de nieuwste versie van de ARIANE 5 raket in
december vorig jaar heeft de situatie er niet beter op gemaakt.Als gevolg van deze ontwikkeling dreigt in Europa de in 30 jaar tijd opgebouwde
technologische infrastructuur op het terrein van ruimtevaart af te brokkelen,
waardoor de onafhankelijke toegang tot de ruimte op het spel komt te staan.
Om deze problematische situatie te bespreken heeft ESA besloten tot het op
korte termijn houden van een extra Ministersconferentie. Deze Ministersconferentie
zal de condities en maatregelen moeten vaststellen, die nodig zijn om de bovengenoemde
problemen op een duurzame manier op te lossen en daarmee de onafhankelijke
toegang van Europa tot de ruimte te waarborgen. In dit verband komen o.a.
de herstructurering van de Europese lanceersector en de toekomst van het ARIANE
raket-programma aan de orde.Daarnaast zal aandacht worden besteed aan de samenwerking tussen ESA en
EU, die sinds 2000 vorm heeft gekregen in een aantal projecten en een gemeenschappelijke
ruimtevaartstrategie. Beide organisaties hebben de wens uitgesproken deze
samenwerking in een meer structurele vorm te gieten via een Framework Agreement.
Tijdens de ESA Ministersconferentie kunnen lidstaten hun visie geven over
de vormgeving van de huidige en toekomstige EU/ESA samenwerking. Een gelieerd
onderwerp, het in maart jl. gepubliceerde Green Paper on
European Space Policy van de Europese Commissie komt in dit verband
mogelijk ook aan de orde.Tenslotte zal worden ingegaan op de actuele situatie met betrekking tot
het Internationale Ruimtestation ISS. Het ISS is een gezamenlijk project van
Amerika, Europa, Japan, Canada en Rusland. Wegens een door budgettaire redenen
ingegeven heroverweging van de inzet aan Amerikaanse zijde bij het ISS is
een deel van het ESA budget voor het ISS tijdens de ESA Ministersconferentie
in Edinburgh tijdelijk geblokkeerd.Aan de komende ESA Ministersconferentie zal naar verwachting het voorstel
worden voorgelegd om deze blokkering gedeeltelijk op te heffen.1.2 Uitgangspunten Nederlands ruimtevaartbeleidIn de Kamerbrieven van 12 juli en 5 oktober 2001 (24 446 nr. 11 en
12) is het Nederlands ruimtevaartbeleid tot 2007 vastgesteld. De Kamer heeft
hiermee ingestemd in het overleg op 7 november 2001 (24 446 nr. 14).De overkoepelende doelstelling van het beleid luidt:Bijdragen aan het zo goed mogelijk inzetten en benutten
van de unieke toegevoegde waarde van een mondiale ruimtevaartinfrastructuur
voor maatschappelijke, economische en wetenschappelijke vooruitgang.Deze algemene doelstelling kent drie met elkaar samenhangende, afgeleide
dimensies:– De politieke dimensie – Nederland als loyale partner in
Europees verband.– De gebruikersdimensie – optimaal gebruik maken van het middel
ruimtevaart ten behoeve van (fundamenteel) wetenschappelijk onderzoek en maatschappelijke
vraagstukken.– De industrieel/technologische dimensie – ruimtevaart om
bedrijfsleven en kennisinstituten technologisch hoogwaardige kennis op te
laten doen ten behoeve van innovatie en daarmee het bevorderen van de concurrentiepositie.Om deze doelstellingen te bereiken zijn concreet beleid en hierbinnen
nader uitgewerkte prioriteiten op het gebied van wetenschap, gebruik en industriële
activiteiten geformuleerd. Dit geheel van doelstellingen, beleid en prioriteiten
heeft de basis gevormd voor de Nederlandse inschrijving in nieuwe ESA programma's
tijdens de ESA Ministersconferentie in Edinburgh in 2001. In december 2002
heb ik u middels een statusrapportage geïnformeerd over de stand van
zaken omtrent het Nederlands ruimtevaartbeleid (24 446 nr. 17).In het volgende hoofdstuk worden de concept voorstellen van ESA voor de
Ministersconferentie getoetst aan de uitgangspunten en uitwerking van het
Nederlands ruimtevaartbeleid. Dit resulteert in ijkpunten en voorstellen voor
het Nederlands standpunt, aan de hand waarvan – en uiteraard in het
licht van de definitieve ESA voorstellen – de definitieve Nederlandse
standpunten geformuleerd zullen worden.2. Toelichting agendapunten met Nederlands standpunt2.1 Lanceersector2.1.1 AchtergrondSinds het eind van de jaren '70 is door de Europese ruimtevaartindustrie
in ESA kader samengewerkt aan de ontwikkeling en bouw van verschillende generaties
lanceervoertuigen van de ARIANE familie.Europa gaf daarmee invulling aan een strategische visie: het voor Europa
opbouwen van een onafhankelijke toegang tot de ruimte en een infrastructuur
in de ruimte ten behoeve van vreedzaam gebruik van de ruimte. Dit resulteerde
in de afgelopen 20 jaar in de opbouw van een belangrijke Europese capaciteit
op het terrein van telecommunicatie, aardobservatie en wetenschappelijk onderzoek
van de ruimte, alsmede in het thans in ontwikkeling zijnde Europees satellietnavigatiesysteem,
GALILEO.Met relatief beperkte middelen – het Europese ruimtevaartbudget
bedraagt ca. 20% van dat van de NASA – is het in deze periode mogelijk
gebleken om een lanceercapaciteit op te bouwen die concurrerend was met die
van andere ruimtevaartmogendheden als de VS, Rusland en Japan. Van het eind
van de jaren '80 tot en met de laatste lancering begin 2003 was de ARIANE-4
raket een commercieel succes, waarmee ARIANESPACE (het Europese bedrijf dat
verantwoordelijk is voor de integratie, de commerciële marketing en de
lancering van ARIANE) bijna 60% van de commerciële lanceermarkt veroverde.
Dit ondanks het feit dat de Amerikaanse institutionele markt (NASA en DOD)
afgesloten is voor ARIANE.Ingegeven door de verwachte marktontwikkelingen kwam Europa eind jaren
'90 met de nieuwe, zwaardere ARIANE-5 raket op de markt die de taak van de
verouderde ARIANE-4 zou gaan overnemen. Echter, deze nieuwe raket kreeg te
maken met een aantal tegenslagen:– Een sterk afnemende vraag op de lanceermarkt als gevolg van de
kenterende economie, waardoor telecommunicatiebedrijven het aanschaffen –
en lanceren – van nieuwe satellieten uitstellen of annuleren.– Een verslechterde institutionele markt: minder lanceringen door
overheden en internationale instellingen als gevolg van krimpende budgetten.– Een scherpe concurrentie door het op de markt komen van nieuwe
generaties Amerikaanse lanceervoertuigen, DELTA-4 en ATLAS-5, en (goedkopere)
Russische raketten (ZENIT en PROTON).– Een historisch gegroeide industriële structuur, waarin in
de loop der jaren rondom de bouw en exploitatie van ARIANE onduidelijkheden,
overlap en inefficiëntie zijn geslopen, met name in de rol- en taakverdeling
tussen de industriële hoofdcontractanten, ARIANESPACE en de Franse ruimtevaartorganisatie
CNES.– Een problematische overgang van de ARIANE-4 naar de ARIANE-5,
met als dieptepunt de mislukking van de ARIANE-517 lancering in december 2002
(zie hieronder).In essentie ligt nu de vraag voor of Europa vasthoudt aan onafhankelijke
toegang tot de ruimte middels de ARIANE-5 raket, zoals in 2001 is herbevestigd
op de ESA Ministersconferentie in Edinburgh.Alle participerende lidstaten zijn het er over eens dat op zeer korte
termijn een aantal fundamentele maatregelen en aanpassingen nodig is om de
Europese positie op dit terrein zeker te stellen. De positie van ARIANESPACE
is zodanig dat als maatregelen uitblijven, het per eind juni faillissement
moet aanvragen. Dit zou tevens het faillissement van de Europese lanceercapaciteit
inluiden.2.1.2 Richting van de ESA voorstellenIn de periode sinds Edinburgh heeft ESA een aantal ingrijpende voorstellen
uitgewerkt en met de lidstaten en betrokken bedrijven en instellingen besproken.
Deze voorstellen bestaan uit een herstructurering van de lanceersector en
een nieuw programma European Guaranteed Access to Space (EGAS).Herstructurering lanceersectorKort samengevat komt het voorstel tot herstructurering neer op de volgende
drie onderdelen:– Een sterkere rol van ESA in het ontwikkelingstraject en tegelijk
een minder zware rol van de Franse ruimtevaartorganisatie CNES.– Een zwaardere rol van de industriële hoofdcontractant (EADS/LICO),
gepaard gaand met een meer directe aansturing door ESA, i.h.b. om de positie
van de toeleveranciers te waarborgen.– Een herziening van de taken van ARIANESPACE (minder overlap met
industrie in de samenbouw van de lanceervoertuigen en de lanceringen), gepaard
gaand met een vermindering van de betrokkenheid van CNES en een verzwaring
van de industriële betrokkenheid.European Guaranteed Access to Space (EGAS)Dit voorstel is gebaseerd op het strategisch belang van Europese onafhankelijke
toegang tot de ruimte voor het lanceren van haar telecommunicatie,
aardobservatie, navigatie en wetenschappelijke satellieten. Het voorstel houdt
in dat de ESA, i.c. de lidstaten, voor een periode van vijf jaar (2005–2009)
een aantal institutionele lanceringen garandeert en ten behoeve van deze lanceringen
een bijdrage levert van maximaal€ 150 miljoen per jaar ter dekking
van de vaste kosten.Tegelijkertijd zullen de industrie en ARIANESPACE een vergelijkbare bijdrage
leveren in de vorm van een reductie van de kostprijs met een bedrag van ca. € 25
miljoen per lancering (= voor een basisscenario van 6 lanceringen per jaar
in totaal € 150 miljoen).Dit programma zou in de periode van 2005 – 2009 dienen te leiden
tot een versteviging van de positie van ARIANESPACE (en dus van de ARIANE-5
raket) op de commerciële markt. Voor zover ARIANESPACE in die periode
op de commerciële lanceringen winst zou boeken, dient deze winst deels
weer gebruikt te worden als vermindering van de bijdrage van de lidstaten.ESA stelt voor om op de Ministersconferentie van mei 2003 een principe
besluit over EGAS te nemen (hoogte van de bijdrage, financiering door de lidstaten,
bijdrage industrie, etc.) en in de periode tot eind 2004 het programma verder
uit te werken, waaronder de condities, die aan de bijdrage zijn verbonden.
Uitgangspunt is dat een en ander wordt gefinancierd uit bestaande budgetten
en derhalve geen extra middelen zal vergen. Om dit mogelijk te maken, is het
nodig om een reeds gepland en tijdens de ESA Ministersconferentie van Edinburgh
aangekondigd programma – het Future Launchers Preparatory Programma
(FLPP) – in sterk gereduceerde vorm uit te voeren.Short-term recoveryBovenop de hierboven geschetste voorstellen komen maatregelen om op korte
termijn het hoofd te bieden aan de gevolgen van de mislukking van de ARIANE
517 lancering, die het begin had moeten zijn van het gebruik van een nieuwe
ARIANE-5 versie met een grotere lanceercapaciteit.Na deze mislukking heeft ESA samen met CNES, ARIANESPACE en de industrie
gewerkt aan een recovery plan om de ARIANE-5 weer op de rails te krijgen.
Dit plan behelst een aantal korte-termijn acties om zo snel mogelijk de nieuwste
ARIANE-5 versie weer te doen vliegen. Deze versie zal de «workhorse»
van ARIANESPACE tot 2010 moeten worden.Dit recovery plan kost ca. € 250 miljoen in 2003–2004,
deels te bekostigen door de industrie en deels te financieren uit reeds bestaande
ESA programma's. Daarnaast zullen door de lidstaten gefinancierde kwalificatievluchten
uitgevoerd moeten worden (commerciële klanten willen pas weer met de
nieuwe ARIANE-5 versie lanceren indien er tenminste twee additionele kwalificatie-vluchten
uitgevoerd zijn). Het ESA voorstel is om de eerste vlucht in maart 2004 te
doen plaatsvinden en de tweede in september 2004. Uitgangspunt is dat ook
de kosten van kwalificeren gefinancierd zullen worden uit bestaande budgetten.2.1.3 Nederlands standpuntNederland onderschrijft de Europese ambitie dat onafhankelijke toegang
tot de ruimte behouden blijft. De gezamenlijk door de ESA lidstaten opgebouwde
positie van de ARIANE is daarin een cruciaal element. Het pakket aan ESA voorstellen
ter ondersteuning van die positie lijkt het enige alternatief te zijn om uit
het geschetste dal te komen. Daarom kan Nederland met de voorstellen
instemmen, maar wel onder een aantal randvoorwaarden:– De voorgestelde herstructurering biedt goede mogelijkheden voor
de gewenste verbetering van de efficiëntie en voor de stroomlijning.
Voor Nederland is van groot belang dat tijdens – en als uitkomst van –
dit proces de positie van de Nederlandse toeleveranciers (o.a. Dutch Space,
Stork Product Engineering en TNO-Space) gewaarborgd blijft. In deze context
loopt ook overleg met genoemde bedrijven.– Ten aanzien van de korte-termijn acties om de nieuwe versie van
de ARIANE-5 weer operationeel te krijgen is de voorgestelde Nederlandse positie
dat dit uitgewerkt dient te worden binnen de beschikbare middelen. Ook dient
er voor gewaakt te worden dat dit niet ten koste gaat van de industriële
return van kleinere lidstaten zoals Nederland.– Het EGAS programma lijkt de enige reële mogelijkheid te zijn
om de politieke doelstelling van onafhankelijke toegang tot de ruimte overeind
te houden. Over modaliteiten en randvoorwaarden zal nog uitgebreid onderhandeld
dienen te worden. De Nederlandse uitgangspositie zal zijn dat het programma
tijdelijk dient te zijn, binnen de beschikbare middelen uitgevoerd dient te
worden, en een verdeelsleutel dient te hebben die (mede) gebaseerd is op het
aandeel van de participerende lidstaten in de industriële productie.– De benodigde middelen voor de korte termijn acties en het EGAS
programma dienen in beginsel binnen de beschikbare middelen van de (ontwikkelings-)
programma's voor lanceerders te worden gevonden.– Ten aanzien van het in 2001 aangekondigde Future Launchers Preparatory
Programme (FLPP) – dat nu eveneens voorligt – is de voorgestelde
Nederlandse positie dat dit, zij het in sterk gereduceerde vorm, doorgang
zou moeten vinden teneinde continuïteit ten behoeve van de industriële
teams te garanderen en voor de langere termijn de Europese R&D capaciteit
op dit gebied in stand te houden.2.2 ESA/EU samenwerking2.2.1 AchtergrondSinds 1999 heeft de EU zich in toenemende mate betrokken getoond bij het
ruimtevaartbeleid. Deze betrokkenheid heeft zich in verschillende vormen gemanifesteerd:ProjectenESA en de EU werken momenteel samen in twee grote ruimtevaartprojecten:
GALILEO en GMES. GALILEO is een op satellieten gebaseerd navigatie systeem
dat de Europese tegenhanger zal vormen voor het Amerikaanse GPS. Het management
in de uitvoeringsfase zal worden gevoerd door een «Joint Undertaking»
van ESA en EU. De definitiefase van GALILEO is inmiddels afgerond. De start
van de ontwikkelingsfase wachtte ten tijde van het opstellen van deze brief
nog op de uitkomst van de binnen ESA lopende discussie over de hoogte van
de inschrijving in het ontwikkelingsprogramma door de deelnemende lidstaten.
De verwachting is dat deze discussie eind april a.s. zal zijn afgerond. GMES
staat voor Global Monitoring for Environment and Security en bevindt zich
in de definitiefase. In 2004 wordt besloten over de realisatiefase.Europese strategie voor ruimtevaartESA en de EU hebben in 1999 geconcludeerd dat het wenselijk is om te komen
tot de ontwikkeling – voor de lange termijn – van een Europese
strategie voor ruimtevaart, gericht op punten van gemeenschappelijk belang
voor beide organisaties. Een eerste aanzet hiertoe is gegeven in 2000 met
het gezamenlijk document: «Een nieuw hoofdstuk in de Europese ruimtevaart».
Hierin zijn de volgende drie doelstellingen voor de Europese ruimtevaartstrategie
geformuleerd:– Het versterken van de basis voor ruimtevaart in Europa: behouden
van onafhankelijke en betaalbare toegang voor Europa tot de ruimte en het
zeker stellen van een brede technologische basis voor ruimtevaartactiviteiten
met de industriële capaciteiten voor het ontwikkelen en opereren van
complete ruimtevaartsystemen.– Het vergroten van de wetenschappelijke kennis om een beter begrip
te krijgen van onze planeet en zijn atmosfeer, ons zonnestelsel en het heelal.– Het oogsten van de voordelen voor economische markten en voor
de maatschappij, door volledig de technische mogelijkheden van de ruimtevaart
te benutten voor de Europese burgers.Om deze doelstellingen te verwezenlijken is vervolgens de Joint Task Force
opgericht waarin beide organisaties vertegenwoordigd zijn. Deze wordt hierbij
geassisteerd door de Joint Space Strategy Advisory Group (JSSAG), een adviesorgaan
gevormd door lidstaten van beide organisaties en experts.Naast deze gezamenlijke strategische plannen heeft de EU begin 2003 een
Groenboek over ruimtevaart gepubliceerd. Bij de formulering van het Groenboek
is de inbreng van ESA meegenomen. De kern van het document is een aantal fundamentele
vragen met betrekking tot een Europese ruimtevaartstrategie. De EU lidstaten
en andere partijen zijn in de gelegenheid tot en met mei 2003 hun visie op
deze vragen te geven, waarna de EU voor eind 2003 een Witboek zal publiceren.
Nederland werkt momenteel aan een formele reactie op het Groenboek, welke
separaat aan u voorgelegd zal worden.ESA/EU Framework AgreementIn april 2002 hebben de ESA-Council en de EU Raad voor de Concurrentiekracht
opdracht gegeven om binnen een vastgesteld mandaat te werken aan een samenwerkingsovereenkomst
ESA-EU. Sindsdien onderhandelen delegaties van de Europese Commissie en van
de ESA Executieve over een gezamenlijke tekst voor deze samenwerkingsovereenkomst.De hindernissen bij het tot stand brengen van een ESA-EU samenwerkingsovereenkomst
blijken aanzienlijk groter dan verwacht en ook moeilijk te overwinnen. Belangrijkste
punten waarover tot op heden geen overeenstemming is bereikt betreffen de
volgende:– Het vaststellen welke regels zullen gelden voor concrete samenwerkingsprojecten
tussen ESA en EU op het gebied van de ruimtevaart. Van belang zijn onder meer
de regels voor stemrecht over deze projecten en de regels voor het beleid
op het gebied van de industriële aspecten.– De structuur van het overleg tussen ESA en EU met betrekking tot
de samenwerkingsovereenkomst. Van de zijde van de Europese Commissie wordt
voorgesteld om een samenwerkingsraad van ministers (Space Council) in te stellen,
van de zijde van een aantal lidstaten van ESA is daartegen bezwaar.– De wijze waarop de positie van staten dient te worden geregeld,
die wel lid zijn van de ene organisatie maar niet van de andere.Ruimtevaart en de Europese Conventie In eerste concepten voor het nieuwe
Europees Verdrag, die besproken worden in de Europese Conventie,
is te zien dat er duidelijke voornemens zijn om ruimtevaartbeleid daarin een
plaats te geven.2.2.2 Richting van de ESA voorstellenAangezien dit een ESA Ministersconferentie is, komen formeel alleen de
onderwerpen waarin ESA een verantwoordelijkheid draagt aan de orde. Het zal
gaan om de samenwerkingsovereenkomst ESA/EU en de activiteiten van de gezamenlijke
werkgroep JTF .Het zal naar inschatting niet mogelijk blijken om aan de ESA Ministersconferentie
van 27 mei een definitieve tekst van de samenwerkingsovereenkomst ter goedkeuring
voor te leggen. Dat betekent naar verwachting dat meer in algemene zin van
gedachten zal worden gewisseld over de voortgang in de onderhandelingen tussen
ESA en EU respectievelijk de door ESA te kiezen opstelling t.o.v. de EU. ESA
zal hiervoor een resolutie voorleggen, waarin wordt ingegaan op de te volgen
ESA strategie.2.2.3 Nederlands standpuntNederland staat positief tegenover het naar elkaar toe groeien van ESA
en EU zodat ruimtevaart beter kan worden benut voor Europese politieke en
maatschappelijke doelstellingen. Hierbij mogen de unieke verworvenheden van
de huidige ESA organisatie niet verloren gaan. Het gaat hier voor Nederland
met name om:– De opgebouwde kwalitatief hoogwaardige en efficiënte wetenschappelijke
en technologische onderzoeks- en ontwikkelcapaciteit.– Industriële return: het beleid van ESA is om lidstaten evenredig
aan hun deelname aan programma's opdrachten aan hun industrie te verlenen.
Op deze manier zijn lidstaten ervan verzekerd dat hun industrie meeprofiteert
van de nationale gelden die naar ESA programma's gaan.– Optionele intekening: lidstaten kunnen bij ESA op bepaalde programma's
optioneel intekenen. Dat betekent dat landen naar gelang van hun eigen belangen
en wetenschappelijke en industriële competenties vrij kunnen bepalen
aan welke programma's ze voor welk budget intekenen.– Grote inspraak van lidstaten en gelijkwaardigheid in stemverhouding
van kleine en grote lidstaten (iedere lidstaat heeft één stem).Ter zake het «Framework Agreement» hanteert Nederland de volgende
uitgangspunten:– De samenwerkingsovereenkomst moet voortbouwen op de sterke punten
van beide organisaties, waarbij de rol van de EU ligt op het gebied van de
politieke aspecten van ruimtevaart en de aansluiting van het Europese ruimtevaartbeleid
bij de andere beleidsvelden van de EU en de rol van ESA ligt op het gebied
van wetenschappelijke en technologische aspecten alsmede de programmatische
en organisatorische invulling van ruimtevaartprogramma's op het vlak van onderzoek
en ontwikkeling.– De samenwerkingsovereenkomst moet duidelijk zichtbaar maken dat
ESA zal fungeren als agentschap voor de uitvoering en de ontwikkeling van
het ruimtesegment en het grondsegment in het kader van ruimtevaartprojecten
en -initiatieven van de EU. Zowel de hierboven genoemde kenmerken van de ESA
organisatie als het «best science» principe, dat wil zeggen dat
de inhoudelijke kwaliteit van het wetenschappelijke ESA-programma doorslaggevend
is, moeten hierbij gehandhaafd blijven.– Van groot belang is dat in de samenwerkingsovereenkomst éénduidig wordt gesteld welke procedures en regels er gelden voor ruimtevaartprojecten
die door ESA in samenwerking met de EU worden uitgevoerd.Het gaat om duidelijke regels ten aanzien van stemrechten en ook ten aanzien
van de industriële aspecten. Daar waar ruimtevaartprojecten met overheidsgeld
worden uitgevoerd vanwege de lidstaten is het van groot belang dat de technologische
ontwikkeling en de industriële betrokkenheid op een eerlijke manier over
die lidstaten zijn verdeeld. Dit industriële aspect van de uitvoering
van gemeenschappelijke overheidsprojecten is van groot belang voor een evenwichtige
betrokkenheid van en draagvlak in alle lidstaten.– In de samenwerkingsovereenkomst zou een duidelijke structuur moeten
worden vastgelegd voor het overleg tussen beide organisaties EU en ESA met
betrekking tot de onderwerpen van de overeenkomst. Daarbij is een gestructureerd
overleg op ministersniveau tussen beide organisaties gewenst.2.3 Internationaal Ruimtestation ISS2.3.1 AchtergrondSinds het midden van de jaren '80 werkt Europa samen met de Verenigde
Staten, Canada en Japan aan een internationaal ruimtestation (ISS). Dit project
is van belang voor de exploratie van de ruimte, met name via bemande ruimtevaart
en voor het uitvoeren van wetenschappelijke en industriële experimenten
onder gewichtsloosheid. Vanaf 1992 is ook Rusland betrokken bij dit project,
dat zich nu midden in de opbouwfase in de ruimte bevindt. Naar verwachting
zullen in 2004 en 2005 twee belangrijke ESA systeemdelen – de eerste
ATV (Automated Transfer Vehicle, een onbemande bevoorradingsmodule) en de
Columbus laboratorium-module – gelanceerd worden.Op de ESA Ministersconferentie in Edinburgh in november 2001 werd afgesproken
dat de ESA lidstaten een deel van het Europese ISS Exploitatiebudget zouden
blokkeren om een «politiek signaal» te geven aan de VS, die in
2001 een aantal eenzijdige beslissingen hadden genomen, die een zeer nadelige
invloed hadden op het Europese industriële pakket en op het gebruik van
het ruimtestation. Sindsdien hebben onderhandelingen met de NASA plaats gevonden
over het ISS. Uiteraard is de situatie met betrekking tot het ruimtestation
ook beïnvloed door de recente ramp met de Space Shuttle.Gevolgen van de ramp met de Shuttle ColumbiaDe VS komen binnenkort met het rapport van het onderzoek naar de oorzaak.
Op basis daarvan zal NASA besluiten de vluchten met resterende drie Shuttles
te hervatten. Zoals naar aanleiding van een recente vraag van de TK over de
gevolgen van de ramp met de Colombia voor de ruimtevlucht van André
Kuipers gemeld is in een brief van 12 maart 2003 hebben de VS en andere ISS
partners besloten dat het ISS in de tussentijd bemand dient te blijven en
wel met een bemanning van twee astronauten. Dit zal met de Russische Soyuz
bereikt worden.Om dit mogelijk te maken zijn de Spaanse en Nederlandse Soyuz-vluchten
elk met zes maanden uitgesteld (respectievelijk naar oktober 2003 en april
2004).Het tijdelijk stil liggen van de Shuttle lanceringen zal ook invloed hebben
op de lanceerdatum van de Europese Columbus module. Indien de Shuttle lanceringen –
zoals nu verwacht wordt – in de tweede helft 2003 of begin
2004 hervat worden, zal de vertraging beperkt kunnen worden tot ca. een jaar.2.3.2 Richting van de ESA voorstellenIn de aanloop naar de komende ESA Ministersconferentie heeft ESA een rapportage
uitgebracht over de onderhandelingen met NASA. De conclusie daarin is dat
NASA op drie hoofdpunten (research prioriteiten, management en kostenbeheersing)
aan de gestelde eisen voldaan heeft, en dat het vertrouwen in het Amerikaanse
commitment met betrekking tot ISS is hersteld.Echter, om een aantal redenen zijn vooral de drie grootste Europese participanten –
Duitsland, Frankrijk en Italië – slechts bereid tot een gedeeltelijke
de-blokkering. Dit heeft deels te maken met interne industrie-politieke en
budgettaire redenen en is deels bedoeld om druk op de VS te houden in verdere
onderhandelingen over de operationele kosten van het station.Verder zijn de gevolgen van de ramp met de Shuttle Columbia op de voltooiing
van het ISS nog onderwerp van overleg tussen de ISS-partners.De verwachting is daarom dat aan de ESA Ministersconferentie eind mei
a.s. een gedeeltelijke de-blokkering zal worden voorgesteld.2.3.3 Nederlands standpuntNederland heeft destijds besloten voor een beperkt percentage aan de bouw
van het ISS mee te doen vanuit zowel politieke (deelname aan dit grootste
mondiale R&D samenwerkingsprogramma), wetenschappelijke (microgewichtonderzoek)
en industrieel/technologische overwegingen. Naast deelname aan het ISS ontwikkelingsprogramma
participeert Nederland in een aantal aan het ISS gerelateerde programma's,
waaronder de bouw van de Europese Robotarm (ERA), de bouw van diverse laboratorium-faciliteiten
en de vlucht van de Nederlandse astronaut André Kuipers naar het ISS
in 2004.Voor Nederland is goede voortgang in de opbouw van het ruimtestation belangrijk,
om zodoende spoedig tot optimaal wetenschappelijk gebruik van het station
te kunnen komen. Daarnaast is het voor de Nederlandse bedrijven, die betrokken
zijn bij voorbereiding van technologische en industriële experimenten,
van belang dat het station binnen de komende twee jaar volledig operationeel
wordt.Mede gelet op de opstelling van de drie grote landen zal Nederland dus
op de komende ESA Ministersconferentie in mei kunnen instemmen met een voorstel
voor gedeeltelijke de-blokkering.3. SlotopmerkingenDe Europese ruimtevaart verkeert in een cruciale fase. Het strategisch
belang van ruimtevaart wordt op Europees niveau steeds meer onderkend. Het
is daarom van groot belang dat de urgente problemen waarmee de Europese ruimtevaart
momenteel kampt worden opgelost. Nederland als loyale partner in zowel ESA
en EU onderschrijft de Europese ruimtevaart doelstellingen en is bereid daaraan
een bijdrage te leveren.De ontwikkelingen die zich de komende tijd aan EU zijde zullen voltrekken
zullen belangrijk zijn. In welke vorm ruimtevaart opgenomen zal worden binnen
het Europese Verdrag heeft betekenis voor de mate van betrokkenheid bij ruimtevaart
van de EU.Ook kan de voortgang van de EU bij het ontwikkelen van een gemeenschappelijk
veiligheid en defensie beleid voor de toepassing van ruimtevaart grote consequenties
hebben. Dit onderwerp wordt o.a. aan de orde gesteld in het Europese Groenboek
waarvoor de Nederlandse reactie separaat aan u zal worden voorgelegd.Verdere intensivering van de samenwerking tussen ESA en EU heeft een positief
effect op de Europese ruimtevaart. Beide partijen onderschrijven dit en het
is dan ook van groot belang dat zij dit in de praktijk zullen brengen. Een
Framework Agreement is een noodzakelijke juridische basis voor deze samenwerking
en moet zo spoedig mogelijk getekend worden.Na afloop van de ESA Ministersconferentie van 27 mei zal ik de Tweede
Kamer schriftelijk informeren.De Minister van Economische Zaken,J. F. Hoogervorst 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24446-18.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl