Wijziging Elektriciteitswet 1998 en Gaswet ter verbetering werking elektriciteits- en gasmarkt; Nota naar aanleiding van het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-23 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31374, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

21-05-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

31374 nr. 6

19-05-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI. ALGEMEEN1. DOEL EN AANLEIDING1.1 Algemeen1.2 Aanvullingen op het wetsvoorstel2. VOORGESTELDE MAATREGELEN2.1 Leveranciersmodel2.2 Capaciteitstarief2.2.1 Aanleiding2.2.2 Europeesrechtelijke aspecten2.2.3 Gevolgen voor de kleinverbruikerIndicatief overzicht van de tarieven voor en na de invoering
van het capaciteitstarief en de compensatieregeling in de energiebelasting
voor kleinverbruikers met een verbruik tot 10 000 kWh. 2.2.4 Gevolgen voor het milieu2.2.5 Maatregelen2.3 Veranderingen in de metermarkt2.3.1. Aanleiding2.3.2 Richtlijn betreffende energie-efficiency bij het
eindverbruik en energiediensten2.3.3. Benodigde functies van de meter2.3.4 Uitrol van de meters2.3.4.1 Prioriteitsplaatsing2.3.5 Positie van de kleinverbruikers2.4 Informatiecode2.4.1 Privacyaspecten informatie-uitwisseling3. STANDPUNTEN BETROKKENEN4. ADMINISTRATIEVE LASTEN EN ANDERE EFFECTEN VOOR
HET BEDRIJFSLEVEN EN MILIEU4.1 Kosten en baten4.2 Ervaringen in het buitenlandII. ARTIKELENArtikel I, onderdeel EArtikel I, onderdeel XArtikel IIIOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31374Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 122 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 374Wijziging van de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet ter verbetering
van de werking van de elektriciteits- en gasmarktnr. 6NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 19 mei 2008I. ALGEMEEN1. DOEL EN AANLEIDING1.1 AlgemeenMet belangstelling heb ik kennis genomen van het verslag dat de vaste
commissie voor Economische Zaken heeft uitgebracht van haar bevindingen over
het voorstel tot wijziging van de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet ter
verbetering van de werking van de elektriciteits- en gasmarkt, kortweg het
wetsvoorstel marktmodel kleinverbruikers. In dit verslag geeft een ruime meerderheid
van uw Kamer er blijk van met interesse/belangstelling kennis te hebben genomen
van dit voorstel.Het wetsvoorstel, tezamen met de ministeriële regeling inzake het
capaciteitstarief, omvat een drietal maatregelen – het leveranciersmodel,
de slimme meter en het capaciteitstarief – die ik beschouw als een drie-eenheid
om de duurzame energievoorziening en de dienstverlening aan de klant te bevorderen.
Met die drie-eenheid wordt de ordening van de elektriciteits- en gasmarkt
geoptimaliseerd. Met dit wetsvoorstel kom ik tevens tegemoet aan de –
terecht – breed gedeelde verontwaardiging over de administratieve problemen
bij de energiebedrijven in de periode na de liberalisering van de energiemarkten
voor kleinverbruikers per 1 juli 2004.Alvorens uw specifieke vragen over dit wetsvoorstel te beantwoorden, hecht
ik eraan de samenhang in de drie-eenheid aan voorgestelde maatregelen nader
te duiden.• Het capaciteitstarief in combinatie met het leveranciersmodel minimaliseert
het risico op administratieve problemen tussen netbeheerder en leverancier
over transportkosten. Bij continuering van de huidige praktijk onder het leveranciersmodel,
waarbij het transporttarief afhankelijk blijft van het verbruik, bestaat nog
steeds het risico op administratieve problemen. Tevens garandeert het capaciteitstarief
een continue stroom aan inkomsten voor netinvesteringen die nodig zijn om
de leveringszekerheid ook op de langere termijn te blijven waarborgen.• De slimme meter in combinatie met het capaciteitstarief bevordert
de duurzame energievoorziening. Decentrale opwekking door kleinverbruikers
en de teruglevering aan het net zal voor een grotere groep afnemers financieel
aantrekkelijker worden doordat artikel 31c van de Elektriciteitswet 1998 nu
ook gaat gelden voor andere vormen van decentrale opwekking zoals micro-wkk.
Een grotere groep afnemers zal derhalve profiteren van de saldering bij de
leveringskosten en de energiebelasting. De slimme meter schept de randvoorwaarden
om de afnemer bewuster te maken van zijn verbruik en energiebesparing te stimuleren,
doordat deze zeer snel en toegankelijk inzage geeft in het individuele energieverbruik.• Het leveranciersmodel in combinatie met de slimme meter faciliteert
de dienstverlening van de leverancier aan de klant om zeer gericht in te spelen
op de wensen van de individuele klant. Daarbij kan de klant voor alle vragen
en klachten terecht bij één partij: de leverancier. Ook daar
is de online beschikbaarheid voor de leverancier van actuele meetdata door
de installatie van slimme meters hét instrument om de klant onmiddellijk
en adequaat te kunnen helpen.Kortom, de drie elementen versterken elkaar onderling. In de Algemeen
Overleggen die met uw Kamer zijn gevoerd op 18 mei 2006 en 30 mei
2007 bestond naar mijn indruk een positieve grondhouding voor deze drie-eenheid
aan maatregelen gericht op een duurzame energievoorziening en betere dienstverlening
aan kleinverbruikers.1.2 Aanvullingen op het wetsvoorstelDe leden van de SP-fractie misten in het wetsvoorstel de regeling van
een standaardcontract voor de levering van gas en elektriciteit. Een dergelijke
regeling ontbreekt inderdaad. Uitgangspunt van de Elektriciteitswet 1998 en
de Gaswet is de leveringsmarkt zoveel mogelijk vrij te laten, daarom is geen
modelcontract voorgeschreven. Ongewenst gevolg van een modelcontract zou zijn
dat leveranciers zich slechts kunnen onderscheiden door middel van de prijs.
Bovendien bevat het BW een algemene regeling die voor leveranciers een kader
schept en waar de consument op terug kan vallen. Ter bescherming van de consument
zijn in de Elektriciteitswet 1998 en Gaswet wel enkele bepalingen met het
oog op consumentenbescherming opgenomen.De consument moet wel over transparante en voldoende informatie kunnen
beschikken om een verantwoorde keuze te kunnen maken. Er zijn vergelijkingssites
voor elektriciteit en gas die het productaanbod bundelen en daarmee voor consumenten
een belangrijk informatie-instrument vormen. Ongeveer de helft van alle consumenten
die overweegt over te stappen zegt hierbij gebruik te maken van vergelijkingssites
voor elektriciteit en gas op het internet. De NMa doet jaarlijks onderzoek
naar de kwaliteit van de vergelijkingssites. Ook Consuwijzer speelt een belangrijke
rol in het faciliteren van consumenten bij hun keuzeproces.Voorts vroegen de leden van de SP-fractie naar een basiswet netwerkdiensten
in plaats van verschillende sectorale wetten. Een aantal basisprincipes, zoals
op het gebied van consumentenbescherming, voor verschillende netwerksectoren
lijken sterk op elkaar. Daar staan echter zeker evenveel verschillen tegenover,
bijvoorbeeld op het gebied van hygiëne, openbare orde en technologie.
Juist deze verschillen vereisen zorgvuldige regelgeving. Verder is er nu geen
indicatie dat de huidige sectorale regels niet werkbaar zouden zijn, daarom
is het nu niet opportuun om een basiswet netwerkdiensten te overwegen. Natuurlijk
zou dat in de toekomst alsnog aan de orde kunnen komen als bijvoorbeeld uit
evaluatie zou blijken dat daar behoefte aan is, of dat Europese regelgeving
daar aanleiding voor zou geven. Daarbij moet worden bedacht dat de huidige
situatie van sectorale wetten historisch is gegroeid en dat het een zeer
omvangrijke en complexe klus zal zijn om de bestaande sectorale regels conform
de suggestie van de SP te vervangen door een basiswet netwerkdiensten.2. VOORGESTELDE MAATREGELEN2.1 LeveranciersmodelIn relatie tot de verwachte verbetering van de marktwerking door de invoering
van het leveranciersmodel vroegen de leden van de CDA-fractie of er onderzoek
bestaat naar het effect van dit model op het gedrag van afnemers om te veranderen
van leverancier. Uit het NMa-rapport over het functioneren van de kleinverbruikersmarkt
elektriciteit en gas (marktmonitor 2007 «over transparantie en vertrouwen»),
blijkt dat de consument een aantal redenen heeft om wel of juist niet te switchen.
De prijs vormt veruit de belangrijkste reden om over te (willen) stappen.
Ongeveer een kwart van de ondervraagden overweegt een overstap (of is onlangs
overgestapt) vanwege de ontevredenheid met de service van de energieleverancier.
Eén van de redenen om niet over te stappen, behalve tevredenheid met
de huidige leverancier, is de angst voor administratieve rompslomp en de benodigde
investering in tijd en energie om over te stappen, zo blijkt uit het onderzoek.
Ook het in opdracht van de NMa uitgevoerde onderzoek van SEO uit 2007 (Toetredingsdrempels
kleinverbruikersmarkt energie) bevestigt dat een van de redenen waarom afnemers
niet switchen de angst voor administratieve overstapproblemen is. Juist deze
overstapdrempel wordt, zoals ook de leden van de CDA-fractie vaststellen,
weggenomen door voorgestelde maatregelen. Terugkerend vertrouwen in een adequate
afwikkeling van een switch zou op basis van het aantal potentiële overstappers
dus tot meer dynamiek moeten leiden. Overigens blijkt uit de hierboven genoemde
rapportages van DTe en onderzoek van Energie Data Services Nederland (april
2008) dat het aantal switches in 2007 ten opzichte van de voorgaande jaren
weer is toegenomen (vooral als gevolg van voordelige tarieven). Invoering
van de voorgestelde maatregelen is van belang om te voorkomen dat een toename
van het aantal switches gaat leiden tot een groter foutenrisico.De leden van de CDA-fractie vroegen of het leveranciersmodel in het wetsvoorstel
nog wordt uitgebreid voor contacten met de klant in relatie tot aan- en afsluiten,
het melden van storingen en incidentele en niet vooraf vastgestelde kostenvergoedingen.
Daar waar het het administratieve aan- en afsluiten van de klant betreft (bijvoorbeeld
bij tijdelijke leegstand of verhuizing) is dit nu reeds de praktijk. De leverancier
regelt dit met de afnemer en geeft een aan- of afsluitopdracht door aan de
netbeheerder. Dit sluit prima aan bij het voorgestelde leveranciersmodel.
Het realiseren van een nieuwe aansluiting of het verzwaren van de aansluiting
en de facturering daarvoor kan vanwege de specifieke kennis die in dit kader
nodig is (bijvoorbeeld van de locale situatie) en de aansturing van planning
en uitvoering, het beste door de netbeheerder zelf worden gedaan. Ditzelfde
geldt voor storingen. Hiervoor is reeds een landelijk storingsnummer ingericht
alsmede een proces waarbij de desbetreffende netbeheerder onmiddellijk wordt
gealarmeerd. Een rol van de leverancier in dat proces heeft geen toegevoegde
waarde. Het leveranciersmodel in het wetsvoorstel omvat periodieke facturen
van de netbeheerder en vragen aan of klachten over de netbeheerder. Die zaken
vormen het grootste deel van de klantcontacten met de netbeheerder en introductie
van het leveranciersmodel sorteert daar dus het meeste effect. Introductie
van het leveranciersmodel betekent dat de afnemer in het vervolg één
aanspreekpunt heeft. De leden van de CDA-fractie vroegen of de verplichte invoering van het
leveranciersmodel en de slimme meter leidt tot een beperking van de marktwerking
en de prikkel tot innovatie. Dat is niet het geval. Integendeel, het leveranciersmodel
is juist bedoeld om een gelijk speelveld tussen leveranciers te creëren,
doordat alle leveranciers op dezelfde wijze in staat worden gesteld hun dienstverlening
aan klanten te verbeteren. Ook de uitrol van de slimme meter creëert
een gelijk speelveld waar alle leveranciers in principe op gelijke wijze van
kunnen profiteren. Concurrentie kan dan plaatsvinden op het gebied van de
levering van diensten aan afnemers op basis van online beschikbare verbruiksinformatie
en het aansturen van voorzieningen die op een of andere wijze zijn verbonden
met de slimme meter. Zo kan een leverancier de software in de meter op afstand
wijzigen en aanpassen aan nieuwe ontwikkelingen.In relatie tot de invoering van het leveranciersmodel vroegen de leden
van de PvdA-fractie om een bevestiging dat deze maatregel in de komende jaren
niet zal leiden tot een stijging van de tarieven en indien dit onverhoopt
toch het geval zou zijn, hoe consumenten daarvoor gecompenseerd zullen worden.
De verwachte kostenbesparingen bij de leveranciers en netbeheerders van het
leveranciersmodel bedragen samen € 15 miljoen per jaar. De besparingen
van de netbeheerders zullen een dalend effect hebben op de transporttarieven
omdat de netbeheerder een aantal activiteiten niet meer hoeft uit te voeren.
Ook de leverancier heeft kostenvoordelen door de eenvoudiger processen, maar
maakt ook nieuwe kosten door het overnemen van taken van de netbeheerder.
Voor de leverancier geldt dat concurrentiedruk leidt tot een scherp tariferingsbeleid.
Overigens is het wel van belang te melden dat de verwachte kostenbesparingen
van het leveranciersmodel grotendeels zullen verdampen indien het capaciteitstarief
niet wordt ingevoerd. Een kostenstijging kan dan zelfs niet worden uitgesloten
omdat de leverancier er dan taken bij krijgt zonder dat hij de mogelijkheid
heeft deze zelfstandig uit te voeren. De afhankelijkheid van de leverancier
van de netbeheerder wordt dan namelijk juist vergroot in plaats van verkleind
en daarmee ook het risico op fouten en vertraging. De leverancier kan de klant
alleen adequaat kan bedienen op basis van het leveranciersmodel als de leverancier
zelfstandig kan optreden, zonder de noodzaak tot afstemming en veelvuldig
berichtenverkeer met de netbeheerder.De leden van de SP-fractie vroegen of de klachten over de netbeheerder
worden afgehandeld via de klachtenprocedure van de leverancier. Zij zouden
dat minder wenselijk vinden, maar zijn van mening dat de leverancier wel als
loket voor het aanmelden van dergelijke klachten kan fungeren. Dit standpunt
wordt gedeeld. Vandaar dat de netbeheerder in dit wetsvoorstel ook wordt verplicht
te voorzien in een klachtenprocedure (voorgestelde artikelen 19d, eerste lid,
Elektriciteitswet 1998 en 35d, eerste lid, Gaswet) en dat de leverancier die
klachten over het netbeheer ontvangt, wordt verplicht een dergelijke klacht
onverwijld door te sturen naar de betreffende netbeheerder (voorgestelde artikelen
95o Elektriciteitswet 1998 en 52d Gaswet). Bij niet-naleving van deze verplichting
kan de NMa de leverancier een last onder dwangsom of een boete opleggen.De leden van de VVD-fractie vroegen of de afnemer na invoering van het
leveranciersmodel nog steeds aparte leverings- en transportcontracten krijgt
met eigen briefpapier. Het antwoord daarop is bevestigend. Het leveranciersmodel
wijzigt niet dat er sprake blijft van twee verschillende contractuele relaties,
namelijk tussen afnemer en netbeheerder en tussen afnemer en leverancier.
De afnemer krijgt wel één aanspreekpunt, namelijk zijn leverancier.
Het leveranciersmodel in het wetsvoorstel regelt dat de afnemer immers ook
voor vragen en klachten over het netbeheer terecht kan bij de leverancier. De leden van de fractie van de VVD vroegen naar een overzicht van de diensten
die leveranciers en netbeheerders elkaar leveren en de wijze van bekostiging
van deze diensten. In het huidige marktmodel is de afhankelijkheid tussen
leverancier en netbeheerder erg groot. In het voorgestelde marktmodel verschuift
de verantwoordelijkheid voor een aantal processen van de netbeheerder naar
de leverancier. Dit betreft met name de facturering van transportkosten, de
behandeling van vragen en klachten van afnemers en de verwerking van meterstanden.
In het wetsvoorstel is vastgelegd dat de leverancier voor de diensten die
hij namens de netbeheerder verricht in het kader van het leveranciersmodel
geen kosten in rekening brengt bij de netbeheerder. Facturering- en incassokosten
kunnen verwerkt worden in het leveringstarief. Leveranciers concurreren op
dit tarief. De kostenbesparingen van de netbeheerder worden in mindering gebracht
op de gereguleerde transporttarieven.De netbeheerder voert ook een aantal taken uit ten behoeve van leveranciers.
Dat betreft bijvoorbeeld het afschakelen of dimmen van een aansluiting (bij
verhuizing, leegstand, wanbetaling). De netbeheerder draagt er verder zorg
voor dat de ruwe meetdata uit de slimme meter om niet beschikbaar is voor
de leverancier en geautoriseerde derden. De kosten hiervan worden alle meegenomen
in het tarief voor meting dat onder het reguleringsregime van de NMa valt.Voor het antwoord op de vraag van de leden van de ChristenUnie-fractie
waarom incidentele en niet vooraf vastgestelde kostenvergoedingen ten behoeve
van de netbeheerder niet onder het leveranciersmodel zijn gebracht wordt verwezen
naar het eerder in deze paragraaf gegeven antwoord op de vraag van de leden
van de CDA-fractie hierover.2.2 Capaciteitstarief2.2.1 AanleidingDe leden van de CDA-fractie vroegen of de voorgestelde correctie van de
besparingsprikkel via de energiebelasting adequaat zal zijn. De lagere energiebesparingsprikkel
die ontstaat bij de invoering van het capaciteitstarief door het vervallen
van het variabele deel van het transporttarief, wordt gecorrigeerd via de
in de energiebelasting. De correctie vindt plaats door het tarief in de eerste
schijf van energiebelasting op elektriciteit (0–10 000 kWh) te
verhogen met een bedrag ter hoogte van het gewogen landelijk gemiddelde van
het variabele deel van het transporttarief voor aansluitingen met een capaciteit
van 3 x 25A. Dit heeft tot gevolg dat het deel van de elektriciteitsprijs
dat per kWh wordt betaald landelijk gemiddeld gelijk blijft voor kleinverbruikers
met een verbruik tot 10 000 kWh (vooral huishoudens en kleinere zakelijke
ondernemers). De besparingsprikkel blijft voor hen volledig in stand, waardoor
de correctie afdoende zal werken. Dat het verschil tussen dag- en nachttarief
verdwijnt, zal geen effect hebben op de besparingsprikkel. Het zal hooguit
leiden tot een verschuiving van het moment waarop de energie wordt verbruikt.
De verwachting is echter dat een leverancier ook bij een capaciteitstarief
zijn inkoopkosten zal optimaliseren door de vraag te verschuiven van piek
naar off-piek (van dag naar nacht). Het feit dat hij daarbij een slimme meter
tot zijn beschikking heeft zal juist versterkend werken om nog meer differentiatie
aan te kunnen brengen in zijn prijssystematiek.Zoals blijkt uit het rapport van UCPartners, heeft het capaciteitstarief
ook na de invoering van de slimme meter voor de administratieve processen
binnen de geliberaliseerde energiemarkt een grote toegevoegde waarde. Daarnaast
sluit het capaciteitstarief beter aan bij de onderliggende kosten van het
elektriciteitsnet. Het capaciteitstarief is dus nadrukkelijk niet bedoeld
als een soort tijdelijke maatregel, maar maakt deel uit van een breed
pakket aan maatregelen om de werking van de kleinverbruikersmarkt voor elektriciteit
en gas te verbeteren.De leden van de SP-fractie vroegen of in verband met de invoering van
het leveranciersmodel het capaciteitstarief nog nodig is nu de slimme meters
zullen leiden tot een vereenvoudiging van administratieve processen. Door
de slimme meter wordt het eenvoudiger om periodiek en incidenteel meterstanden
te verzamelen. Deze meterstanden moeten echter nog steeds geïnterpreteerd
worden. Meterstanden moeten namelijk ten behoeve van periodieke terugkoppeling
en facturering omgerekend worden naar verbruiken over een bepaalde periode
(en voor gas gecorrigeerd voor de calorische waarde) en gekoppeld worden aan
de aansluit- en contractgegevens van afnemers. De netbeheerder doet dat laatste
op basis van zijn aansluitregister, de leverancier op basis van zijn contractregister.
Het kan zijn dat hetgeen wordt geregistreerd door afwijkende behoeften en
verschillende verwerkingsprocessen niet per definitie gelijk is bij netbeheerder
en leverancier. Hierdoor kunnen er toch verschillen ontstaan tussen de berekening
van de netbeheerder en die van de leverancier waardoor er problemen optreden
in de administratieve afhandeling.De meerwaarde van het capaciteitstarief is dat er voor de facturering
van de transportkosten helemaal geen verbruiksgegevens meer nodig zijn. De
transportkosten staan dan immers vooraf vast omdat ze worden bepaald door
de doorlaatwaarde van de aansluiting. Zonder capaciteitstarief lost het verleggen
van de eindverantwoordelijkheid voor het vaststellen van het verbruik van
netbeheerder naar leverancier niets op. De afhankelijkheid tussen netbeheerder
en leverancier blijft dan immers bestaan, maar wordt alleen omgedraaid (netbeheerders
worden dan afhankelijk van leveranciers in plaats van andersom). Door het
capaciteitstarief is voor de facturering geen afstemming meer noodzakelijk
van verbruiksgegevens tussen netbeheerders en leveranciers.Dit houdt ook in dat zónder capaciteitstarief, het leveranciersmodel
niet zal leiden tot de verwachte € 15 miljoen aan kostenbesparingen.
Om de klant adequaat te bedienen op basis van het leveranciersmodel is het
noodzakelijk dat de leverancier zelfstandig kan optreden, zonder de noodzaak
tot afstemming en veelvuldig berichtenverkeer met de netbeheerder. De energiesector
maakt zich grote zorgen over een eventuele verplichte invoering van het leveranciersmodel
zónder een capaciteitstarief. Volgens de sector valt dan een kostenstijging
in plaats van een kostenbesparing niet uit te sluiten.De leden van de SP-fractie vroegen in relatie tot de piekvraag naar enerzijds
het invoeren van het capaciteitstarief en anderzijds het afschaffen van het
dag- en nachttarief. Een capaciteitsafhankelijk transporttarief sluit beter
aan op de onderliggende kosten van het transportnet dan een verbruiksafhankelijk
transporttarief. De transportkosten worden met name bepaald door de belasting
van het net, niet door het energieverbruik of de duur van het verbruik. De
piekbelasting bepaalt de grootte van de aansluiting en de gelijktijdige piekbelasting
bepaalt de omvang van het achterliggende net. Bij het ontwerp van zijn net
moet een netbeheerder rekening houden met het verwachte piekgebruik van zijn
net. Het net moet dus ontworpen worden op basis van de maximaal verwachte
capaciteit en niet op het maximale verbruik. Een capaciteitsafhankelijk transporttarief
sluit daarmee beter aan op de onderliggende kostenstructuur dan een transporttarief
gebaseerd op het aantal verbruikte kWh.De beperking van het verschil tussen het dag- en nachttarief voor elektriciteit
van een aantal energieleveranciers, waaraan de SP-fractie refereert, heeft
betrekking op de leveringstarieven van deze leveranciers. De leveringstarieven
zijn niet gereguleerd. Wanneer deze tarieven redelijk zijn, bestaat er dan
ook geen bevoegdheid in te grijpen in deze tarieven. De keuze
tussen het al dan niet aanbieden van een dag- en nachttarief, is dus een keuze
van de leverancier.De leverancier heeft ook het meeste belang bij verbruik in de daluren.
Dan is de prijs voor elektriciteit op de groothandelsmarkt het laagst. De
leverancier kan het verbruik in de daluren stimuleren door het verschil tussen
piek- en daluren te vergroten.2.2.2 Europeesrechtelijke aspectenDe leden van de CDA-fractie wezen op artikel 10 van de richtlijn 2006/32/EG
dat prikkels verbiedt in de nettarieven die leiden tot verhoging van het energieverbruik.
Zij vroegen naar de verhouding tussen dit artikel van richtlijn 2006/32/EG
en het capaciteitstarief. Ook de leden van de VVD-fractie vroegen hiernaar.
Artikel 10 van richtlijn 2006/32/EG van 5 april 2006 betreffende energie-efficiëntie
bij het eindgebruik en energiediensten en houdende intrekking van richtlijn
93/76/EEG (hierna: richtlijn 2006/32/EG) bepaalt dat stimulansen in de transmissie-
en distributietarieven die leiden tot een onnodige verhoging van de hoeveelheid
gedistribueerde of getransporteerde energie, moeten worden weggenomen. Met
dit artikel beoogt richtlijn 2006/32/EG eventuele prikkels in de tariefstructuur
weg te nemen die bevorderend werken op het energieverbruik van de eindverbruiker.
De tariefstructuur in Nederland bevat, ook wanneer het transport voor kleinverbruikers
wordt gebaseerd op de doorlaatwaarde van de aansluiting, in lijn met richtlijn
2006/32/EG, geen stimulansen om méér energie te verbruiken.
Het op de doorlaatwaarde van de aansluiting baseren van het transporttarief
is, in combinatie met de aanpassing van de energiebelasting, niet te kwalificeren
als een prikkel die leidt tot hoger energieverbruik. Bovendien blijft door
de compensatieregeling in de energiebelasting de besparingsprikkel voor kleinverbruikers
met een energieverbruik tot 10 000 kWh per jaar volledig in stand.De leden van de VVD-fractie vroegen ook naar de relatie tussen genoemd
artikel en de slimme meters, omdat de slimme meters juist bijdragen aan een
hoger verbruik bij het uitblijven van voldoende verbetering van de energie-efficiëntie
omdat ze zelf meer energie verbruiken. Ook de huidige meter verbruikt energie.
Door de voeding van de communicatiemodule zal er inderdaad sprake zijn van
een lichte verhoging van het verbruik van de slimme meter ten opzichte van
de nu meest voorkomende meter. Die verhoging staat bij benadering gelijk aan
drie gloeilampen van 40 watt die 200 dagen 4 uur branden. Dat staat in geen
verhouding tot de besparingspotentie van de slimme meter die meerdere procenten
kan bedragen. Daar komt overigens bij dat het elektriciteitsverbruik van de
meter niet wordt geregistreerd door de meter. De kosten daarvan komen dus
ook niet ten laste van de consument, maar van de netbeheerder.2.2.3 Gevolgen voor de kleinverbruikerDe leden van de CDA-fractie vroegen of het capaciteitstarief negatieve
gevolgen voor het milieu zal hebben. Door de invoering van het capaciteitstarief
vervalt het variabele deel van het transporttarief van elektriciteit voor
kleinverbruikers. Dit zou leiden tot een lagere energiebesparingprikkel met
negatieve milieueffecten tot gevolg. Om kleinverbruikers die weinig elektriciteit
verbruiken (< 10 000 kWh per jaar) toch te prikkelen om energie
te blijven besparen, is het belangrijk dat hun energierekening merkbaar stijgt
en daalt met het verbruik van elektriciteit. Via de compensatieregeling in
de energiebelasting wordt het negatieve milieueffect daarom gecompenseerd
door het tarief in de eerste schijf van de energiebelasting op elektriciteit
(0–10 000 kWh) te verhogen met een bedrag ter hoogte van het gewogen
landelijk gemiddelde van het variabele deel van het transporttarief voor aansluitingen
met een capaciteit van 3 x 25A. Dit heeft tot gevolg dat het deel
van de elektriciteitsprijs dat per kWh wordt betaald landelijk gemiddeld gelijk
blijft voor kleinverbruikers met een verbruik tot 10 000 kWh. Voor deze
afnemers blijft de besparingsprikkel volledig in stand. Ook worden hierdoor
negatieve milieueffecten voorkomen ten aanzien van kleinschalige duurzame
invoeding, als bedoeld in artikel 31c van de Elektriciteitswet 1998. Het bedrag
dat per kWh wordt bespaard blijft immers ook gelijk. Aangezien het deel van
de elektriciteitsprijs dat per kWh wordt betaald of wordt bespaard gelijk
blijft, is de verwachting dat de invoering van het capaciteitstarief niet
zal leiden tot negatieve gevolgen voor het milieu. Verbruikers met een verbruik
dat groter is dan 10 000 kWh per jaar betalen eveneens het verhoogde
energiebelasting-tarief in de eerste schijf van de energiebelasting. Daarnaast
geldt voor die verbruikers dat de leveringsnota een substantieel deel van
de energienota bepaalt en dat zij op basis daarvan voldoende prikkels hebben
voor energiebesparing.Verder vroegen de leden van de CDA-fractie naar het voorstel van de Consumentenbond
om het capaciteitstarief niet en de wijziging van de energiebelasting wel
door te voeren. Dit om de prikkel tot energiebesparing te maximaliseren. De
invoering van het capaciteitsafhankelijke transporttarief is niet gericht
op besparing van energie, maar op vereenvoudiging van de administratieve processen
in de energiesector en het verbeteren van de dienstverlening aan afnemers.
Een belangrijk uitgangspunt voor het invoeren van het capaciteitsafhankelijke
transporttarief is wel dat invoering niet mag leiden tot een negatief effect
op de besparing van energie. Via de voorgestelde compensatieregeling in de
energiebelasting worden de negatieve effecten gecorrigeerd; de werking hiervan
is toegelicht in het hiervoor in deze paragraaf weergegeven antwoord op een
vraag van de leden van de CDA-fractie.Ter bevordering van energiebesparing bij consumenten is overigens een
uitgebreid pakket aan maatregelen voorgesteld. Ik refereer daarvoor aan het
Meer met Minder programma dat consumenten in staat stelt te investeren in
energiebesparing, zonder dat dit hen effectief (inclusief te besparen bedrag)
iets kost. Ook komt er rond de zomer subsidie voor zonneboilers, warmtepompen
en micro wkk. Wel wordt opgemerkt dat de energieprijzen de laatste jaren al
flink zijn gestegen. Dit heeft op de consument een vergelijkbare werking als
een verdere verhoging van de energiebelasting.De leden van de CDA-fractie wilden weten hoe wordt voorkomen dat kleine
verbruikers met een grote aansluiting, zoals sportverenigingen en kerken,
de dupe worden van invoering van het capaciteitstarief en of alle kleine verbruikers
met een grote aansluiting een oplossing geboden wordt. Uit onderzoek blijkt
dat het gemiddelde verbruik van kerken en sportverenigingen niet afwijkt van
het gemiddelde verbruik van andere afnemers met een vergelijkbare aansluiting.
De meeste kerken en sportverenigingen hebben een gewone 3 x 25A aansluiting
(meer dan 60% van de kerken en sportverenigingen). Zij worden volledig
gecompenseerd via de energiebelasting. Het gemiddelde verbruik van kerken
en sportverenigingen met een grotere aansluiting is vergelijkbaar –
tot zelfs hoger – dan het gemiddelde verbruik van afnemers met een vergelijkbare
aansluiting. Kerken en sportverenigingen worden dan ook niet meer geraakt
door de invoering van het capaciteitstarief dan andere afnemers en gaan er
soms zelfs op vooruit.Er is een beperkt aantal kerken en sportverenigingen met een grotere aansluiting
en een relatief laag verbruik. Zij kunnen net als andere afnemers met een
grotere aansluiting en een relatief laag verbruik, tegen een gereduceerd tarief
(€ 50 ex BTW) de doorlaatwaarde van hun aansluiting laten verlagen.
Overigens heeft ongeveer 5% van de kerken een dusdanig laag verbruik
dat het zeer waarschijnlijk gaat om aansluitingen die voor afsluiting in aanmerking
komen, omdat ze niet meer worden gebruikt. Verder komen kerken
en sportverenigingen naast de compensatie via de energiebelasting op basis
van de Wet belastingen op milieugrondslag nog in aanmerking om 50%
van de betaalde energiebelasting terug te vragen. Door de verhoging van de
energiebelasting in de eerste schijf is dit voordelig voor deze groep afnemerDe leden van de CDA-fractie vroegen welke mogelijkheden benut zullen worden
om te voorkomen dat multisites door de introductie van het capaciteitstarief
een hogere transportrekening krijgen. In het gewone spraakgebruik gaat het
over twee typen multisites. Allereerst wordt bij multisites vaak gedoeld op
de filialen van grotere ketens (een winkel of bankfiliaal). Daarnaast zijn
er de multisites als bedoeld in artikel 1, lid 2 van de Elektriciteitswet
1998.De filialen van winkelketens etc. hebben geen afwijkend energieverbruik
ten opzichte van vergelijkbare zelfstandige winkels of ondernemingen. Zij
worden dus niet meer of anders geraakt door de invoering van het capaciteitstarief
dan vergelijkbare zelfstandige afnemers.Tot het tweede type behoren de kabelkastjes van KPN en Casema, maar ook
aansluitingen van gemeenten, spoorwegen, provincies en waterschappen. Het
gaat dan vaak om een groot aantal (kleinere) aansluitingen. Deze multisites
hebben vaak geen verblijfsfunctie en komen daarom niet in aanmerking voor
de belastingvermindering voor de energiebelasting. De genoemde multisites,
het gaat hierbij om afnemers als bedoeld in artikel 1, lid 2, van de Elektriciteitswet
1998, beschikken vaak over een groot aantal (kleinere) «aansluitingen».
Het gaat hierbij meestal om objecten die behoren tot één of
enkele onroerende zaken. Deze objecten kunnen wel in aanmerking komen om bij
elkaar te worden opgeteld (consolidatie). Consolidatie is alleen mogelijk,
indien op grond van de complexbepaling sprake is van één onroerende
zaak. Bij de zogenoemde complexbepaling wordt uitgegaan van de kleinste zelfstandig
bruikbare eenheid, met dien verstande dat gedeelten die bij dezelfde (rechts)persoon
in gebruik zijn en die, naar de omstandigheden beoordeeld, bij elkaar behoren,
als een eenheid worden beschouwd. Daarnaast is voor de energiebelasting het
standpunt ingenomen dat de verschillende aansluitingen van bijvoorbeeld kabelexploitanten,
straatverlichting en verlichting van bushokjes onder bepaalde omstandigheden
als één onroerende zaak kunnen worden aangemerkt. De verschillende
objecten worden voor wat betreft de energiebelasting dan gezien als één
aansluiting, waardoor ze samen uitkomen op een hoger verbruik en het degressieve
schijventarief van de energiebelasting sneller wordt doorlopen. Het is daarom
redelijk dat deze multisites niet per object worden gecompenseerd via de verhoogde
belastingvermindering.Van belang is voorts dat dit tweede type multisites, voor zover de aansluitingen
onderdeel zijn van één onroerende zaak, per zogenaamd galvanisch
gescheiden deelnet (achter één transformator), per spanningsniveau,
per netbeheerder, ook maar één keer het capaciteitsafhankelijke
transporttarief te betalen. Alle afnamepunten van één onroerende
zaak op een deelnet worden namelijk als één aansluiting beschouwd,
waarvoor maar één keer het transporttarief hoeft te worden betaald.
Het is dus niet zo dat deze multisites voor elk afnamepunt (kastje) het capaciteitsafhankelijke
transporttarief hoeven te betalen. Voor een partij als KPN kan dit betekenen
dat voor bijvoorbeeld acht wijkkasten en/of telefooncellen in één
galvanisch verbonden deelnet (vaak een grote wijk of aantal dorpen) maar één
keer het capaciteitsafhankelijke transporttarief hoeft te worden betaald.Zowel de consolidatie voor de energiebelasting als de genoemde mogelijkheid
om voor het aantal aansluitpunten maar één keer het transporttarief
te betalen zijn op grond van de huidige wetgeving al mogelijk.De leden van de fractie van het CDA vroegen hoe voorkomen wordt dat andere
afnemers met een laag energieverbruik maar zonder een verblijfsfunctie,
de dupe worden van invoering van het capaciteitstarief. Het is juist dat afnemers
met een aansluiting zonder verblijfsfunctie nadeel kunnen ondervinden van
de invoering van het capaciteitstarief. Zij komen niet in aanmerking voor
de verhoging van de belastingvermindering voor de energiebelasting. Alleen
objecten die dienen als woning, fabriek, kantoor of die anderszins een verblijfsfunctie
voor mensen hebben recht op (de verhoging van) de belastingvermindering. Zo
kan geen vermindering van de energiebelasting worden toegepast voor de levering
van elektriciteit ten behoeve van abri’s, CAI-kastjes, kermisaansluitingen,
marktaansluitingen, meetpunten, monumentverlichtingen, poldergemalen (onbemand),
reclameverlichting, stadsklokken, stadsplattegronden, telefooncellen, verkeersregelinstallaties,
waarschuwingslichten, winkelstraatverlichting en parkeergarages. Het gaat
ook hierbij meestal om objecten die behoren tot één of enkele
onroerende zaken. Deze objecten komen echter, zoals in het antwoord op de
vorige vraag is aangegeven, vaak wel in aanmerking om bij elkaar te worden
opgeteld (consolidatie). Consolidatie is alleen mogelijk, indien op grond
van de complexbepaling sprake is van één onroerende zaak. Bij
de zogenoemde complexbepaling wordt uitgegaan van de kleinste zelfstandig
bruikbare eenheid, met dien verstande dat gedeelten die bij dezelfde (rechts)persoon
in gebruik zijn en die, naar de omstandigheden beoordeeld, bij elkaar behoren,
als een eenheid worden beschouwd. Daarnaast is voor de energiebelasting het
beleidsstandpunt ingenomen dat de verschillende aansluitingen van bijvoorbeeld
kabelexploitanten, straatverlichting en verlichting van bushokjes onder bepaalde
omstandigheden als één onroerende zaak kunnen worden aangemerkt.
De verschillende objecten worden voor wat betreft de energiebelasting dan
gezien als één aansluiting, waardoor ze samen uitkomen op een
hoger verbruik en het degressieve schijventarief van de energiebelasting sneller
wordt doorlopen. Het is daarom redelijk dat de totale groep objecten ook niet
per object wordt gecompenseerd via de verhoogde belastingvermindering.Verder komen dit type aansluitingen, zoals eerder aangegeven, op grond
van de Elektriciteitswet 1998 – voor ze binnen één netvlak
liggen – voor de berekening van het transporttarief vaak in aanmerking
om samengenomen te worden tot één aansluiting, waarvoor maar één
keer het capaciteitstarief betaald hoeft te worden. Voor kermissen wordt overigens
een dagtarief gehanteerd. Zij hoeven daarmee – ook onder het capaciteitstarief –
dus alleen transporttarief te betalen voor die dagen dat zij ook echt stroom
gebruiken.De leden van de PvdA-fractie vroegen naar aanleiding van het capaciteitstarief
of een versterkt energiebesparingseffect ingebouwd kan worden, bijvoorbeeld
via de energiebelasting. De compensatieregeling via de energiebelasting is
gericht op het compenseren van enkele negatieve effecten van de invoering
van het capaciteitstarief. Ter bevordering van energiebesparing bij consumenten
is overigens een uitgebreid pakket aan maatregelen voorgesteld. Ik refereer
daarvoor aan het Meer met Minder programma dat consumenten in staat stelt
te investeren in energiebesparing, zonder dat dit hen effectief (inclusief
te besparen bedrag) iets kost. Ook komt er rond de zomer subsidie voor zonneboilers,
warmtepompen en micro wkk.Verder vroegen de leden van de PvdA-fractie een reactie op hun voorstel
om, ter versterking van de besparingsprikkel, bij de invoering van het capaciteitstarief
het vastrecht op levering te verbieden. De gedachte achter dit voorstel is
sympathiek. Het voorstel zou echter meer een oproep aan leveranciers moeten
zijn om hun vastrecht te verlagen. Van een verbod op het hanteren van een
vastrecht voor levering kan geen sprake zijn. De leveringstarieven voor elektriciteit
en gas worden niet gereguleerd. Het is dan ook niet mogelijk energieleveranciers
voor te schrijven geen vastrecht voor levering te hanteren. De leden van de SP-fractie vroegen om gemeenten te compenseren voor het
nadeel dat zij zouden ondervinden van invoering van het capaciteitstarief.
Omdat gemeenten niet of beperkt profiteren van de compensatie in de energiebelasting
door een verhoging van de belastingvermindering, zou invoering van het capaciteitstarief
negatief uitpakken voor gemeenten. Door SRE (Samenwerkingsverband Regio Eindhoven)
is voor alle Nederlandse gemeenten een «nadeel» berekend van € 15
miljoen per jaar. SRE heeft hiervoor het aantal aansluitingen van gemeenten –
zonder belastingvermindering – vermenigvuldig met de verhoging voor
de belastingvermindering). Het beeld dat hiermee wordt geschetst is echter
niet terecht.Het effect van invoering van een capaciteitstarief voor aansluitingen
met een doorlaatwaarde van ten hoogste 3 x 80 A is lastig te berekenen. Gemeenten
hebben – afhankelijk van de grootte van de gemeente – een groot
aantal aansluiten, vaak kleiner dan 3 x 80 A. Het gaat hierbij hoofdzakelijk
om aansluitingen als bedoeld in artikel 1, lid 2 van de Elektriciteitswet
1998, de «fysieke multisites». Deze aansluitingen komen voor de
energiebelasting – per functionaliteit – vaak in aanmerking om
bij elkaar te worden opgeteld (consolidatie). De verschillende objecten worden
wat betreft de energiebelasting dan gezien als één aansluiting,
waardoor ze samen uitkomen op een hoger verbruik en het degressieve schijventarief
van de energiebelasting sneller wordt doorlopen. Het is daarom ook niet redelijk
om gemeenten voor deze aansluitingen per aansluiting te compenseren. Verder
komen dit type aansluitingen op grond van de Elektriciteitswet 1998 –
voor zover ze binnen één netvlak liggen – voor de berekening
van het transporttarief vaak in aanmerking om samengenomen te worden tot één
aansluiting, waarvoor maar één keer het capaciteitstarief betaald
hoeft te worden. Juist gemeenten hebben veel van dit soort aansluitingen.
Mede hierdoor zal het effect van invoering van het capaciteitstarief voor
gemeenten beperkt blijven. In de Elektriciteitswet 1998 is verder specifiek
geregeld dat, voor de toepassing van het transporttarief, een streng van lichtmasten
geacht wordt te beschikken over één aansluiting. Deze aansluiting
heeft een doorlaatwaarde van maximaal 3 x 25A waarvoor een capaciteitstarief
geldt van ongeveer € 125,50 per jaar (indicatief tarief gebaseerd
op huidige tarieven). Op dit moment bedraagt het transportafhankelijke tarief
voor een lantarenpaal ongeveer € 4 per lichtmast per jaar. Uitgaande
van gemiddeld ongeveer 50 lichtmasten per streng zullen gemeenten bij de invoering
van het capaciteitstarief juist substantieel besparen op hun transportkosten
voor openbare verlichting.Voor de gewone aansluitingen van gemeenten geldt dat het verbruik van
deze aansluitingen gemiddeld niet zal afwijken van vergelijkbare aansluitingen
van andere zakelijke afnemers. Voor deze aansluitingen worden gemeenten niet
meer of anders geraakt als vergelijkbare afnemers.De leden van de VVD-fractie vroegen naar het effect van het capaciteitstarief
op afnemers met verbruikspieken, zoals sportverenigingen en kerken. Deze afnemers
zouden vaak weinig elektriciteit gebruiken, maar een aansluiting met een hoge
doorlaatwaarde hebben. Niet uitgesloten kan worden dat bedrijven die incidenteel
gebruik maken van een hoog piekvermogen door de invoering van het capaciteitstarief
meer gaan betalen. Deze afnemers kunnen – tenzij zij er in slagen om
hun afnamepieken te verlagen – de doorlaatwaarde van hun aansluiting
namelijk niet laten verlagen. Kerken en sportverenigingen gaan er echter niet
op achteruit. Voor het effect van invoering van het capaciteitstarief op sportverenigingen
en kerken verwijs ik naar het antwoord op een eerdere vraag van de leden van
de fractie van het CDA hierover.De leden van de VVD-fractie vroegen hoe wordt voorkomen dat beheerders
van meervoudige aansluitingen zonder verblijfsfunctie, zoals lantaarnpalen
en telecommunicatiekasten, te maken krijgen met onevenredige
kostenstijgingen door invoering van het capaciteitstarief. Lantaarnpalen en
telecommunicatiekasten vallen onder artikel 1, lid 2, van de Elektriciteitswet
1998. Dit worden ook wel fysieke multisites genoemd. Zoals eerder in deze
paragraaf is aangegeven in antwoord op een vraag van de leden van de CDA-fractie
hierover, komen deze objecten voor de energiebelasting vaak in aanmerking
om bij elkaar te worden opgeteld (consolidatie) en als één aansluiting
worden gezien. Het is daarom redelijk dat deze multisites niet «per
object» worden gecompenseerd via de verhoogde belastingvermindering.Verder komt dit type aansluitingen op grond van de Elektriciteitswet 1998 –
voor zover ze binnen één netvlak liggen – voor de berekening
van het transporttarief vaak in aanmerking om samengenomen te worden tot één
aansluiting, waarvoor maar één keer het capaciteitstarief betaald
hoeft te worden. Dit is met name gunstig voor kabel en telecombedrijven die
vaak beschikken over verschillende kleinere aansluitingen in één
gebied (bijv. wijkkasten en telefooncellen). Van belang is voorts dat de Elektriciteitswet
1998 bepaalt dat fysieke multisites, voor zover de aansluitingen onderdeel
zijn van één onroerende zaak, per zogenaamd galvanisch gescheiden
deelnet (achter één transformator), per spanningsniveau, per
netbeheerder, ook maar één keer het capaciteitsafhankelijke
transporttarief hoeven te betalen. Alle afnamepunten van één
onroerende zaak op een deelnet worden namelijk als één aansluiting
beschouwd, waarvoor maar één keer het transporttarief hoeft
te worden betaald. Het is dus niet zo dat deze multisites voor elk afnamepunt
(kastje) het capaciteitsafhankelijke transporttarief moeten betalen.De leden van de VVD-fractie wilden weten welk inkomen bedoeld wordt als
in de toelichting op de ontwerp-regeling inzake het capaciteitstarief wordt
gesteld dat zonder aanvullende maatregelen de invoering van een capaciteitstarief
ongewenste inkomens- en besparingseffecten kan hebben en voor wie dit inkomen
is bestemd. In de aanbiedingsbrief aan uw Kamer en in de toelichting op de
regeling wordt enkele malen gesproken over inkomenseffecten. Bedoeld is het
totale financiële effect van invoering van het capaciteitstarief voor
individuele kleinverbruikers, met andere woorden of zij meer of minder zullen
gaan betalen voor het transport van elektriciteit.De leden van de VVD-fractie vroegen inzicht in de compensatieregeling
via de energiebelasting en het effect hiervan op de variabele kosten per kWh
voor huishoudens en kleinere zakelijke afnemers. Ook wilden zij weten waar
belastingverlagingen en -hogingen neerslaan. In overleg met de staatsecretaris
van Financiën en de energiesector is een compensatieregeling in de energiebelasting
ontwikkeld om de financiële effecten en van de invoering van het capaciteitstarief –
behoudens beperkte regionale effecten – voor huishoudens volledig te
kunnen compenseren. Voor huishoudens zal het landelijk gemiddelde nota-effect
nul euro per jaar bedragen. Ook de prikkel tot energiebesparing wordt behouden
via deze compensatieregeling.De compensatieregeling in de energiebelasting bestaat uit drie delen en
is fiscaal budgettair neutraal. Zoals in de toelichting op de regeling is
aangegeven wordt ten eerste het wegvallen van het variabele deel van het transporttarief
voor huishoudens gecorrigeerd door een gelijktijdige verhoging van het energiebelastingtarief
in de eerste schijf van elektriciteit met eenzelfde bedrag. Dit bedrag betreft
het gewogen landelijke gemiddelde van het variabele deel van het transporttarief
voor aansluitingen met een capaciteit van 3 x 25A. Kleinverbruikers in de
eerste schijf van de EB (0 tot 10 000 kWh) blijven daardoor per kWh evenveel
betalen zodat de prikkel tot energiebesparing behouden blijft. Ten tweede
wordt het capaciteitsafhankelijke transporttarief zelf gecompenseerd door
een verhoging van de belastingvermindering van de EB om negatieve financiële
effecten te compenseren. Om de compensatieregeling fiscaal budgettair neutraal
te laten verlopen, kan ten derde een beperkte aanpassing van
het EB-tarief in de tweede schijf van elektriciteit nodig zijn. Daarbij dient
bedacht te worden dat de lastenverzwaring die binnen de EB optreedt bij een
beperkte verhoging van de tweede schijf (10 000–50 000 kWh)
voor bedrijven wordt gecorrigeerd doordat zij minder hoeven te betalen aan
de netbeheerder. Het gemiddelde nota-effect blijft hierdoor voor zowel huishoudens
als bedrijven neutraal. Uit modelberekeningen op basis van huidige tarieven
blijkt dat het mogelijk is om het capaciteitstarief door compensatie via de
energiebelasting, landelijk gemiddeld, budgetneutraal in te voeren voor afnemers
als totaliteit, netbeheerders en de fiscus. Binnen de groep afnemers zijn
er afhankelijk van de definitieve capaciteitstarieven verschuivingen binnen
het lastenbeeld denkbaar. Afnemers met een bepaalde doorlaatwaarde betalen
dan bijvoorbeeld minder aan transportkosten en meer aan energiebelasting.
Voor een andere categorie kan dit weer net andersom liggen. In totaal gaan
deze categorieën er echter niet op achteruit.Voor het inzicht in de werking van de compensatieregeling verwijs ik naar
het indicatieve overzicht van de tarieven voor en na de invoering van het
capaciteitstarief en de compensatieregeling. Dit overzicht is gebaseerd op
een capaciteitstarief van € 125,48 per jaar voor een 3 x 25A aansluiting
en de gemiddelde transporttarieven en de energiebelastingtarieven van 2007.
Dit tarief is inclusief systeemdienstentarief. De definitieve vaststelling
van deze bedragen door de staatssecretaris van Financiën zal plaatsvinden
nadat de hoogte van het capaciteitstarief bekend is gemaakt door de NMa.Indicatief overzicht van de tarieven voor en na de invoering
van het capaciteitstarief en de compensatieregeling in de energiebelasting
voor kleinverbruikers met een verbruik tot 10 000 kWh.  Tarieven 2007Indicatieve tarieven op
basis van capaciteitstariefVerbruiksafhankelijk transporttarief3,28 eurocent per kWh0 eurocent per
kWh energiebelasting 1e schijf elektriciteit (0–10 000
kWh)7,16 eurocent per kWh10,44 eurocent per kWhCapaciteitstarief€ 0
per jaar€ 125,48 per jaarBelastingvermindering energiebelasting€ – 199 per jaar€ – 324,48 per jaar Vastrecht transport€ 21
per jaar€ 21 per jaar Vastrecht aansluiting€ 18 per jaar€ 18 per jaar Totaal variabel10,44
eurocent per kWh10,44 eurocent per kWh Totaal vast€ – 160
per jaar€ – 160 per jaarDe leden van de VVD-fractie vroegen of het huidige vastrecht voor elektriciteit
wordt verhoogd en met welk bedrag dit mogelijk gaat gebeuren. De totale transportnota
voor elektriciteit voor een huishouden (aansluiting t/m 3 x 25A) is opgebouwd
uit vier componenten:1. Het transportonafhankelijke verbruikerstarief (het huidige vastrecht),
dit is ongeveer € 18 ex btw per jaar. Dit bedrag wordt in beginsel
niet verhoogd;2. Het transportafhankelijke verbruikerstarief, inclusief het systeemdienstentarief,
(het huidige kWh-tarief). Dit wordt vervangen door een capaciteitstarief,
op basis van de huidige tarieven zal dat ongeveer uitkomen op € 125
ex btw per jaar;3. De periodieke aansluitvergoeding (tarieven verschillen per netbeheerder,
ongeveer € 20 per huishouden)4. Het tarief voor meting («meterhuur»). Door de NMa is dit
tarief voor het jaar 2008 vastgesteld op € 24,47 ex btw. Voor 2009
en volgende jaren is een nieuwe ministeriële regeling in voorbereiding.
Beoogd wordt het tarief voor meting niet te verhogen, maar de meterhuur alleen
te corrigeren voor inflatie. Met het capaciteitstarief staan alle componenten van het transporttarief
vooraf vast en zijn er voor het opstellen van de transportrekening geen verbruiksgegevens
meer nodig. Hierdoor kunnen de administratieve klantprocessen aanzienlijk
worden vereenvoudigd en is voor de facturering van afnemers geen afstemming
meer nodig tussen netbeheerders en leveranciers.Ook willen de leden van de VVD-fractie weten wat het effect is op de totale
inkomsten uit de energiebelasting en de hoogte van de lasten voor afnemers.
De compensatieregeling in de energiebelasting is budgettair neutraal. Voor
het effect van deze compensatieregeling op de lasten van de afnemers wordt
verwezen naar het eerdere antwoord in deze paragraaf op de vraag van de VVD-fractie
om inzicht in de werking van de compensatieregeling.De leden van de VVD-fractie vroegen of er ongewenste effecten worden verwacht
van de invoering van het capaciteitstarief voor het transport van gas en hoe
deze worden weggenomen. In de eerste plaats wordt opgemerkt dat het voorgestelde
capaciteitstarief alleen betrekking op het transport van elektriciteit, niet
op dat van gas.De transporttarieven voor gas voor kleinverbruikers bestaan al grotendeels
uit vaste componenten. Nog maar 25% van het gastransporttarief is volumeafhankelijk.
Ook wordt bij de vaststelling van de transporttarieven voor gas voor huishoudens
(aansluitcategorie < G10) een onderverdeling gehanteerd gebaseerd
op standaard jaarverbruik (SJV < 500 m3, 500–7500
m3 en > 7500 m3). Uit berekeningen van de sector –
het gaat dan om indicatieve effecten gebaseerd op de huidige gastransporttarieven –
blijkt dat de nota-effecten van het volledig invoeren van het capaciteitstarief
voor gas verder beperkt kunnen worden, wanneer bij de categorie-indeling de
grens van 7500m3 per jaar verlaagd wordt naar 4000m3
en de rekencapaciteiten per segment iets worden bijgesteld. Uit deze analyse
volgt dat afnemers met een doorlaatwaarde <G10 en een SJV tot 4000m3 (92% van de afnemers) er dan op vooruit gaan of er ten hoogte € 10
per jaar op achteruit gaan. Afnemers met een doorlaatwaarde van <G10 met
een SJV van meer dan 4000m3 of afnemers met een grotere doorlaatwaarde
(G10–G25) gaan er bij invoering van het capaciteitstarief dan iets op
achteruit (9–47 euro per jaar). Als percentage van de totale nota is
dit maximaal 2%.De leden van de VVD-fractie vroegen naar de voordelen van het capaciteitstarief
voor de afnemer. Voor de meeste afnemers zal het capaciteitstarief lagere
kosten en een betere dienstverlening betekenen. Lagere kosten omdat de administratieve
processen van de energiebedrijven sterk kunnen worden vereenvoudigd. Door
UCP is in een onderzoek van februari dit jaar in opdracht van het ministerie
van Economische Zaken de kostenbesparing als gevolg van invoering van het
capaciteitstarief, in combinatie met een verplicht leveranciersmodel en het
verleggen van de meetverantwoordelijkheid geschat op € 94 miljoen
per jaar. Per afnemer is dit ongeveer € 12 per jaar. Deze kostenbesparing
valt naar verwachting grotendeels bij de netbeheerder. In het wetsvoorstel
is de mogelijkheid opgenomen om de transporttarieven te corrigeren voor deze
kostenbesparingen. Ook betekent het capaciteitstarief mogelijkheid tot verbetering
van de dienstverlening. De leverancier wordt ingevolge dit wetsvoorstel het
aanspreekpunt wordt voor de klant voor bijna alle vragen over elektriciteit
en gas. De leverancier wordt verantwoordelijk voor het vaststellen van de
verbruiksgegevens en het – tijdig – opstellen van de factuur.
De klant krijgt nog maar één rekening en kan aanbiedingen van
leveranciers beter vergelijken.Er is geen afstemming meer nodig tussen netbeheerder en leverancier over
meterstanden. De leverancier is verantwoordelijk voor zijn eigen dienstverlening
en heeft dit ook in eigen hand. Als een klant niet tevreden is kan hij switchen
van leverancier. Door de slimme meter hoeven afnemers niet mee zelf de meterstanden
door te geven en kunnen (eindaf)rekeningen snel worden opgemaakt. Als gevolg
van het capaciteitstarief, kan een leverancier het transporttarief
eenvoudig in rekening brengen.Verder geldt dat op de langere termijn het capaciteitstarief van groot
belang is voor het waarborgen van de leveringszekerheid. Met de verwachte
sterke toename van decentrale opwekking komt de investeringsruimte van de
netbeheerder onder druk te staan indien zijn inkomsten dalen doordat er minder
van het openbare net wordt afgenomen. Daarentegen moet datzelfde transportnet
wel in staat blijven aan de piekvraag te voldoen en de decentraal opgewekte
elektriciteit te transporteren. Het capaciteitstarief verzekert de investeringsruimte
daarvoor.De leden van de fractie van de ChristenUnie vroegen in hoeverre er na
invoering van het capaciteitstarief voor afnemers op de factuur sprake blijft
van een zichtbare besparingsprikkel. Voor huishoudens en kleinere zakelijke
afnemers – voor het verbruik tot 10 000 kWh – wordt het huidige
variabele transporttarief (ongeveer 3,3 cent per kWh) vervangen door een vergelijkbare
verhoging van het energiebelastingtarief in de eerste schijf van elektriciteit.
Dit bedrag staat duidelijk vermeld op de jaarafrekeningsfactuur. Op die manier
is gewaarborgd dat er sprake blijft van een vergelijkbare besparingsprikkel.
Naarmate het verbruik toeneemt valt de energierekening namelijk hoger uit.Verder vroegen de leden van de ChristenUnie-fractie in hoeverre het capaciteitstarief
zal leiden tot een inefficiënt gebruik van de transportnetten, wanneer
de prikkel verdwijnt om verbruik in de piekperiode te verplaatsen naar de
daluren. Een capaciteitsafhankelijk transporttarief sluit beter aan op de
onderliggende kosten van het transportnet dan een transporttarief gebaseerd
op het aantal verbruikte kWh. De transportkosten worden met name bepaald door
de belasting van het net, niet door het energieverbruik of de duur van het
verbruik. De kosten voor transport worden niet of nauwelijks beïnvloed
door het moment van afname. Het is daarom ook niet logisch om de vraagsturing
via het transporttarief te laten lopen. Door invoering van het capaciteitstarief
zal de prikkel om verbruik van elektriciteit van de piekuren naar de daluren
te verplaatsen echter niet verdwijnen. Voor het leveringstarief blijft het
onderscheid tussen piek- en daluren bestaan. De leverancier heeft ook het
meeste belang bij verbruik van elektriciteit in de daluren. Op de groothandelsmarkt
zijn de prijzen voor basislast lager dan de prijzen voor pieklast. Het is
de verwachting dat leveranciers, om het gebruik van elektriciteit gedurende
de goedkopere basislasturen te stimuleren, in hun tariefstelling een deel
van het wegvallen van het prijsverschil uit het transporttarief zullen compenseren.
Verder zal op termijn de slimme meter nieuwe mogelijkheden bieden voor het
beïnvloeden van de vraag door leveranciers, waaronder de mogelijkheid
tot het afvlakken van pieken.Ook vroegen de leden van de ChristenUnie-fractie hoe de verantwoordelijkheid
van de netbeheerder voor de uitrol van de slimme meter wordt gewogen, nu de
netbeheerder geen belang meer heeft bij correcte meetdata. De netbeheerder
is verantwoordelijk voor de fysieke infrastructuur, waaronder de meters, en
heeft nog wel degelijk belang bij correcte meetdata. Voor allocatie en reconciliatie
zijn nog steeds comptabele meetdata nodig. De toegevoegde intelligentie in
het net en de frequentere beschikbaarheid van meer gedetailleerde meetgegevens
zijn van grote waarde voor een efficiënter netbeheer, bijvoorbeeld voor
storingsregistratie, het opstarten van het net na een storing, het opsporen
van netverliezen en fraudebestrijding etc. Voorts is ook door netbeheerders
geconstateerd dat met de verwachte toename van decentrale opwekking, meer
intelligentie in het net noodzakelijk is. Door de meter bij de netbeheerder
onder te brengen kan worden verzekerd dat commerciële partijen, zoals
leveranciers en besparingsadviesbureaus, non-discriminatoir toegang hebben
tot de meterinfrastructuur en tot de ruwe meetdata van de slimme meter. Dit
sluit aan bij de met de Wet onafhankelijk netbeheer beoogde scheiding tussen het beheer van het net en de commerciële dienstverlening
over deze netten. De NMa houdt toezicht op de wettelijke taken van de netbeheerder.2.2.4 Gevolgen voor het milieuZowel de leden van de fracties van het CDA als van de PvdA opperden een
verhoging van de huidige grens van 3000 kWh in artikel 31c van de Elektriciteitswet
1998. Met deze leden wordt gedeeld dat decentrale opwekking van elektriciteit
door particuliere huishoudens bevorderenswaardig is. Met het Besluit stimulering
duurzame energieproductie is daar reeds een belangrijke aanzet toe gegeven.
Op grond van het huidige artikel 31c vervalt de saldering als een kleinverbruiker
méér produceert dan 3000 kWh per jaar. Dat werpt een stevige
drempel op om dóór te produceren als de grens van 3000 kWh nadert.
Een dergelijke drempel past slecht in het huidige stimuleringsbeleid. Het
verhogen van de drempel in artikel 31c is echter geen aantrekkelijke optie.
Ten eerste omdat in die optie het probleem slechts naar achteren wordt geschoven.
Ook dan vervalt immers de saldering, zij het op een later moment. Het tweede,
belangrijkere argument is dat met het optrekken van de grens naar bijvoorbeeld
10 000 kWh, een groot commercieel risico wordt gecreëerd voor de
leveranciers. Het zou namelijk kunnen betekenen dat de leverancier (vrijwel)
geen inkomsten meer heeft van terugleverende klanten omdat deze volledig kunnen
salderen met als gevolg dat de kosten die de leverancier wel moet maken voor
deze klant niet meer worden gedekt (bijv. programmaverantwoordelijkheid, onbalanskosten).
Daarmee is dit geen toekomstbestendige oplossing.Een andere optie kan wel worden onderschreven. Die optie houdt in dat
de kleinverbruiker die meer dan 3000 kWh teruglevert, voor de boven de 3000
kWh teruggeleverde elektriciteit een redelijke terugleververgoeding ontvangt.
Daarmee zou tegemoet gekomen worden aan de belangrijkste klacht van veel decentrale
opwekkers.De leden van de PvdA-fractie vroegen waarom in artikel 31c van de Elektriciteitswet
1998 «duurzame elektriciteit» is vervangen door «elektriciteit».
De reden om het duurzaamheidscritrium hier te laten vallen is om ook overige
vormen van decentrale opwekking zoals micro-WKK onder de werking van dit artikel
te brengen en zodoende te stimuleren. Met betrekking tot de suggestie een
verwijzing naar artikel 1w van de Elektriciteitswet 1998 op te nemen, wordt
opgemerkt dat er bewust voor is gekozen geen limitatieve opsomming te hanteren
maar ruimte te houden voor nieuwe technologische ontwikkelingen op het gebied
van decentrale opwekking.2.2.5 MaatregelenDe leden van de SP-fractie vroegen waarom de invoering van het capaciteitstarief
niet in het wetsvoorstel zelf maar bij ministeriële regeling wordt geregeld.
Ingevolge artikel 29, derde lid, van de Elektriciteitswet 1998 wordt de tariefdrager
voor het transporttarief vastgesteld bij ministeriële regeling. Op basis
van dit artikel is nu al bij ministeriële regeling een tariefdrager vastgesteld
en ik heb voorgesteld deze te wijzigen in verband met het capaciteitstarief.
Dit is in overeenstemming met het vaste beleid, neergelegd in de Aanwijzingen
voor de regelgeving, om hoofdelementen van beleid bij wet te regelen en de
uitwerking daarvan in lagere regelgeving.Ook vroegen de leden van de VVD-fractie hoe de invoering van het capaciteitstarief
voor gas wordt geregeld. De bevoegdheid tot het vaststellen van de tariefdragers
voor gas is, in tegenstelling tot de tariefdragers bij elektriciteit,
niet bij of krachtens wet geregeld. De tariefdrager voor het transport van
gas is daarom niet in de wet of in een ministeriële regeling voorgeschreven.
Wel is nu nog in de Tarievencode Gas, die door de NMa is vastgesteld, bepaald
dat ten minste 25 procent van het transporttarief voor gas gebaseerd moet
zijn op een verbruiksafhankelijk transporttarief uitgedrukt in een bedrag
per kubieke meter. Door de energiesector wordt een wijzigingsvoorstel voorbereid
waarbij dit voorschrift komt te vervallen.2.3 Veranderingen in de metermarkt2.3.1. AanleidingDe leden van de SP-fractie vroegen waar de kostenvoordelen die worden
behaald vanwege efficiëntere administratieve processen zullen neerslaan.
Het is de bedoeling dat de kostenvoordelen ten goede komen aan de afnemers.
Verzekerd is dat de lagere «cost-to-serve» die door de reductie
van de huidige procescomplexiteit wordt gerealiseerd ook voelbaar is voor
de consument. Die waarborg is er op twee manieren. Bij de leveranciers is
de doorberekening van kostenvoordelen aan de consument gewaarborgd door de
concurrentie op de leveringsmarkt. Ten aanzien van netbeheerders regelt het
wetsvoorstel specifiek dat kostenvoordelen door deze maatregelen leiden tot
lagere transporttarieven. De NMa stelt deze tarieven vast.De leden van de SP-fractie vroegen naar het effect van slimme meters op
het energieverbruik en de ervaringen in Italië en Zweden. Italië
is echter in dit opzicht onvergelijkbaar met Nederland. Qua functionaliteit
is de Italiaanse meter namelijk veel beperkter dan de functionaliteit die
voor de Nederlandse meters wordt beoogd. Het besluit tot slimme meters dat
door het energieconcern Enel zelf is genomen, kwam vooral voort uit de noodzaak
om paal en perk te stellen aan de oplopende administratieve en technische
netverliezen die jaarlijks moesten worden afgeboekt. Met de uitrol van slimme
meters bij alle aansluitingen is voor het eerst een vrijwel sluitende klantenadministratie
gerealiseerd.Ook in Zweden kwam het besluit van de overheid uit 2003 om het maandelijks
uitlezen van de meter verplicht te stellen voort uit administratieve problemen
met facturering na de liberalisering van de energiemarkt (vergelijkbaar met
Nederland). Pas na het aannemen van richtlijn 2006/32/EG is energiebesparing
als doelstelling op de voorgrond getreden. Zweden wordt daarom nu geconfronteerd
met de wet van de remmende voorsprong. Het Zweedse energiebedrijf Vattenfall
heeft inmiddels geconstateerd dat het voor de meest effectieve feedback noodzakelijk
is om te beschikken over zogenaamde kwartierwaarden (gemeten verbruik per
kwartier), zodat gedetailleerde verbruiksprofielen kunnen worden opgesteld.
De tot nu toe in Zweden geïnstalleerde meters beschikken niet over deze
mogelijkheid, terwijl dit wel één van de eisen zal zijn waaraan
slimme meters in Nederland zullen moeten voldoen. Voorts communiceert de Zweedse
meter maar één kant op (naar het energiebedrijf). In Nederland
is de meter ook geschikt voor het communiceren van energiebedrijf naar de
meter/afnemer.Het enige tot nu toe bij de Nederlandse overheid bekende onderzoek naar
het effect van de slimme meter in Zweden, is verricht in het kader van het
door de EU gesubsidieerde project «Sustainable energy systems in advanced
cities» (rapportage TREN/05/FP6EN/S0743335/006183, 3 juni 2007).
In een kleinschalig project in Växjö werd in een periode van circa
2 jaar (tot juni 2007) een energiebesparingseffect gemeten van iets meer dan
13%. De betreffende huishoudens hadden de beschikking over een losse
display die aanwezig was in de huiskamer. Uit het onderzoek komt naar voren
dat het zeer effectief is als consumenten direct het effect van hun
gedrag te zien krijgen. Ook onderzoek van de Universiteit van Oxford (Sarah
Darby, Environmental Change Institute, april 2006) wijst dat uit.Uit een studie van het IEA Demand Side Management programme («Smaller
customer enery savings by end use monitoring and feedback», IEA-DSM
december 2006) komt naar voren dat dienstverlening waarbij de afnemer de beschikking
krijgt over gedisaggregeerde verbruiksinformatie een besparingseffect kan
opleveren van rond de 10%. Uit de studie blijkt dat veel consumenten
bereid zijn hun energieverbruik aan te passen als ze daarin worden geadviseerd
en als dat weinig moeite kost. Indien de afnemer bewust kiest voor dergelijke
diensten die meeliften op bestaande infrastructuur, is dat kostenefficiënt
en vergroot het de kans op energiebesparing.De leden van de VVD-fractie vroegen wat de verplichte 100% uitrol
van slimme meters, naast de introductie van het leveranciersmodel en het capaciteitstarief,
nog toevoegt aan de oplossing van de administratieve problemen. Een aanzienlijk
deel van de klachten van consumenten betreft de eindfactuur of jaarafrekening.
Het feit dat de energiebedrijven nu afhankelijk zijn van handmatige opname
door hetzij de consument zelf of door een meteropnemer, betekent dat de beschikbaarheid
van de juiste en meest actuele meterstanden niet kan worden geborgd. Met name
geschatte meterstanden leiden bij consumenten tot veel vragen en klachten.
Van een optimaal werkend leveranciersmodel is pas sprake als de leverancier
bij welk consumentencontact dan ook online inzage heeft in de actuele meterstand.
De dienstverlening aan de klant kan worden verbeterd als de leverancier ter
plekke problemen in het kader van bijvoorbeeld facturering op kan lossen.
De slimme meter maakt deze dienstverlening door de leverancier mogelijk omdat
kenmerkend is voor deze meter dat hij op afstand kan worden uitgelezen.Ook vroegen de leden van de VVD-fractie waarom bij de uitrol van de slimme
meter het nodig is om het capaciteitstarief in te voeren. Voor een antwoord
op deze vraag wordt kortheidshalve verwezen naar het antwoord op een soortgelijke
vraag van de leden van de SP-fractie in paragraaf 2.2.1 van deze nota
naar aanleiding van het verslag.De leden van de VVD-fractie vroegen of het laagdrempelig beschikbaar komen
van gedetailleerde verbruiksinformatie gebaat is bij invulling van het potentieel
van de slimme meter door extra commerciële diensten. De informatie die
door de meter wordt gegenereerd kan op verschillende manieren door de consument
worden uitgelezen. Direct op het meterdisplay kunnen verschillende data worden
afgelezen. Voorts kan de consument in zijn huis een locale verbinding met
een gemakkelijk toegankelijke computer of additioneel (draadloos) display
tot stand brengen. Deze informatie komt daarmee laagdrempelig beschikbaar.
Tenslotte kunnen verbruiksgegevens door de leverancier of gespecialiseerde
adviesbedrijven worden verwerkt en geanalyseerd en aan de consument worden
teruggestuurd met bijvoorbeeld een specifiek en geïndividualiseerd besparingsadvies.
Een toegevoegde waarde van dat laatste zou kunnen zijn dat deze bedrijven
een vergelijking kunnen maken met actuele verbruiksdata van vergelijkbare
huizen.In vervolg hierop vroegen de leden van de VVD-fractie in welke mate er
interesse bestaat bij consumenten voor betaalde informatiediensten. Dat een
dergelijke behoefte bestaat kan worden afgeleid uit het feit dat er reeds
verschillende bedrijven actief zijn op het gebied van energiebesparing en
advisering. Behalve op zakelijke verbruikers richten deze bedrijven zich ook
op woningbouwcorporaties en individuele huishoudens waarvoor verschillende
diensten worden aangeboden. Deze bedrijven zien kennelijk een markt voor deze
soort van dienstverlening. Dat laatste bleek ook uit de enorme belangstelling
die het bedrijfsleven vanuit uiteenlopende achtergronden heeft getoond bij
de voorbereiding van de uitvoeringsregelgeving met betrekking
tot metereisen en met name de wijze waarop meetdata beschikbaar gemaakt zouden
moeten (kunnen) worden voor de afnemer en het detailniveau van de meetdata.
Voorts blijkt uit recent onderzoek van LogicaCMG in een Europees brede studie
(Turning concern into action, oktober 2007) dat meer dan de helft van de Nederlandse
ondervraagden de slimme meter een goed idee vindt en ook belangstelling heeft
voor het verkrijgen van meer informatie over het individuele energieverbruik
en gericht advies.Voorts vroegen de leden van de VVD-fractie wat het milieueffect is van
gedetailleerde verbruiksinformatie. Hoewel er in de wereld meerdere (meest
kleinschalige) studies bekend zijn die alle wijzen op positieve besparingseffecten,
is het meest gezaghebbende onderzoek gedaan door Sarah Darby (University of
Oxford, Environmental Change Institute, april 2006). Daaruit blijkt dat verbruiksinformatie
die indirect (bijv. via de nota) ter beschikking wordt gesteld leidt tot 0–10%
besparing en verbruiksinformatie die direct (via een display) beschikbaar
is tot 5–15% besparing. Een energiebesparing van 2% voor
gas en elektriciteit zou leiden tot een CO2-reductie van 845 Kton.
Bij 10% is dat een reductie van 4227 Kton. In relatie tot de vraagtekens
die de leden van de VVD-fractie plaatsen bij de frequentie van de feedback
kan nog worden aangegeven het voornemen om in de in voorbereiding zijnde uitvoeringsregelgeving
de verplichting op te nemen dat de leverancier zijn afnemers ten minste zes
maal per jaar over hun verbruik informeert, een minimum betreft. Uiteraard
kan een meer frequente feedback worden afgesproken, afgestemd op de specifieke
wensen van de consument. Verplichtstelling van een hogere minimumfrequentie
wordt vooralsnog niet voorgesteld.2.3.2 Richtlijn betreffende energie-efficiency bij het
eindverbruik en energiedienstenDe leden van de SP-fractie vroegen een toelichting op de stelling dat
de verplichte uitrol van de slimme meter volgt uit richtlijn 2006/32/EG. De
klassieke elektriciteit- en gasmeter geeft geen informatie over het actuele
verbruik en voldoet daarmee niet aan de eisen van de richtlijn. De klassieke
elektriciteit- en gasmeter geeft slechts een statische, kale meterstand op
een bepaald moment weer. Om daar zinvolle informatie uit te halen is het inderdaad
nodig, zoals deze leden stellen, om zelf gedurende lange tijd een lijstje
bij te houden. Omdat dit veel discipline vereist van de gebruiker en de meter
niet altijd even toegankelijk is, gebeurt dit maar sporadisch. De in richtlijn
2006/32/EG gebruikte term actueel verbruik duidt specifiek op het (dynamische)
verbruik gedurende een bepaalde periode en dat kan de klassieke meter niet
weergeven. De slimme meter heeft een intern geheugen waarmee begin en eindstanden
van elke gewenste periode kunnen worden opgevraagd. Bovendien is het de bedoeling
volgens de in voorbereiding zijnde uitvoeringsregelgeving met betrekking tot
de metereisen dat behalve de meterstand ook het actueel ingeschakelde vermogen
(in W) moet worden weergegeven. Het voornaamste voordeel daarvan is dat dit
de consument in staat stelt te zien wat een individueel apparaat in het huis
extra verbruikt (en wat dus bespaart wordt als het apparaat uit staat).De leden van de VVD-fractie vroegen in hoeverre er sprake is van een verplichte
100% uitrol van de slimme meter op grond van artikel 13, eerste lid,
eerste alinea, van richtlijn 2006/32/EG. In artikel 13, eerste lid, eerste
alinea, van de richtlijn is opgenomen dat eindafnemers van elektriciteit,
gas, warmte en koude in beginsel de beschikking moeten krijgen over een slimme
meter, althans voor zover dat technisch mogelijk, financieel redelijk en in
verhouding staat tot de potentiële energiebesparingen. Uitgangspunt van
richtlijn 2006/32/EG is dat uiteindelijk elke eindafnemer de beschikking krijgt
over een slimme meter. Maar de richtlijn schrijft niet voor binnen
welke periode alle oude meters moeten zijn vervangen en biedt netbeheerders
bovendien de mogelijkheid om in de bovenbeschreven uitzonderingssituaties
vervanging van een oude meter door een slimme meter te weigeren. Een harde
verplichting tot het plaatsen van een slimme meter bestaat alleen bij nieuwbouw
of in geval van een ingrijpende renovatie (artikel 13, tweede lid, tweede
zin, richtlijn 2006/32/EG). Kortom, de richtlijn verplicht netbeheerders niet
tot een 100%-uitrol binnen een bepaalde termijn.De leden van de VVD-fractie vroegen in hoeverre met de implementatie van
artikel 3, zesde lid, van richtlijn 2003/54/EG reeds invulling wordt gegeven
aan artikel 13, tweede lid, van richtlijn 2006/32/EG. Artikel 3, zesde lid,
van richtlijn 2003/54/EG heeft betrekking op de zogenaamde stroometikettering.
Het gaat hier dus om de vraag uit welke energiebronnen de brandstofmix van
de leveranciers is samengesteld. Deze bepaling is geïmplementeerd in
de artikelen 95j, 95k en 95l van de Elektriciteitswet 1998. Artikel 13, tweede
lid, van richtlijn 2006/32/EG heeft betrekking op de factuur die wordt gestuurd
aan eindafnemers. Aan deze factuur worden bepaalde eisen gesteld, bijvoorbeeld
dat deze gebaseerd is op het actuele verbruik en in duidelijke en begrijpelijke
taal gesteld is. Hoewel beide artikelen zien op informatie die aan eindverbruikers
van elektriciteit en gas worden verstrekt, is de inhoud van de verplichtingen
verschillend. Om deze reden is het dan ook niet zo dat met artikel 3, zesde
lid, van richtlijn 2003/54/EG ook reeds artikel 13, tweede lid, van richtlijn
2006/32/EG is geïmplementeerd.De leden van de VVD-fractie vroegen naar de minimumfrequentie van facturering
op basis van richtlijn 2006/32/EG. De mening van deze leden dat de minimumfrequentie
eenmaal per jaar is wordt niet onderschreven. Aangezien er in elke Europese
lidstaat in ieder geval één keer per jaar een factuur wordt
verstuurd zou de betreffende bepaling dan overbodig zijn. Het is juist de
periode van een jaar tussen de laatste en volgende factuur die leidt tot een
totaal gebrek aan inzicht bij consumenten over het individuele verbruikspatroon.
SenterNovem heeft geconstateerd dat feedback, om enigszins zinvol te zijn
voor individueel energiemanagement, zeker elke twee maanden verstrekt zou
moeten worden. Ook in andere Europese lidstaten neigt de invulling van «voldoende
frequent» (zoals geformuleerd in richtlijn 2006/32/EG) naar maandelijks
of eenmaal per twee maanden.Ook vroegen de leden van de VVD-fractie of er alternatieven denkbaar zijn
voor de verplichte 100% uitrol van slimme meter om te voldoen aan artikel
13, tweede lid, van richtlijn 2006/32/EG. De wijze waarop deze bepaling wordt
geïmplementeerd lijkt te gaan resulteren in gevarieerde beleidskeuzes
(waarbij overigens in Italië, Ierland, Frankrijk, Noorwegen en het Verenigd
Koninkrijk een voorkeur bestaat voor een verplichte grootschalige uitrol van
meters). Het is in principe mogelijk om minimale en maximale varianten te
formuleren. Om de leveringszekerheid op de langere termijn te borgen, de aanwezige
besparingspotentie zo adequaat mogelijk te faciliteren in het licht van de
klimaatdoelstellingen van het kabinet en om de energiemarkt als geheel beter
te laten functioneren (en ruimte te bieden voor nieuwe commerciële activiteiten
op het gebied van energiemanagement en -advies), valt de maximale variant –
een grootschalige uitrol van slimme meters – veruit te prefereren.Om te kunnen voldoen aan de verplichting dat afnemers frequent worden
geïnformeerd over hun actuele verbruik zouden energiebedrijven ook iedere
twee maanden meteropnemers bij alle klanten langs kunnen sturen om de meter
op te nemen. Dit zou echter een veel te kostbare zaak worden. Ook het veel
vaker dan eenmaal per jaar laten insturen van de meterstanden door de afnemer
zelf zou een optie zijn, ware het niet dat dat een onbetrouwbaar proces is
en erg veel rompslomp voor de afnemer met zich mee brengt. Verder is een optie
die is overwogen het commercieel en vraaggestuurd laten plaatsen
van meters. In dat geval is de verwachting dat er aan zogenaamd cherry picking
wordt gedaan hetgeen er toe leidt dat slechts 20–30 procent van de bevolking
die voor de energiebedrijven commercieel het meest aantrekkelijk zijn een
dergelijke meter zou krijgen. (Dit wordt ook bevestigd in het overheidsrapport
van het Engelse Ministerie van Business Enterprise and Regulatory Reform van
april 2008). Daardoor zouden ondermeer de kostenbesparingen bij de netbeheerder
wegvallen en blijft de besparingspotentie sterk onderbenut. Bovendien is een
dergelijke commerciële vrijheid lastig te verenigen met de verplichting
uit richtlijn 2006/32/EG dat bij nieuwbouw en grootschalige renovaties het
installeren van een slimme meter verplicht is.2.3.3. Benodigde functies van de meterDe leden van de fractie van het CDA gaven aan dat de slimme meters gelet
op de grootscheepse uitrol zeker 25 jaar mee moeten kunnen gaan en vroegen
of de thans in voorbereiding zijnde metereisen wel zolang mee kunnen. Het
is inderdaad van belang dat de nu uit te rollen meters relatief toekomstvast
zijn en dus ook zoveel mogelijk toekomstige technologische ontwikkelingen
moeten kunnen accommoderen zonder per definitie fysiek te hoeven worden vervangen.
De slimheid van de meter zit vooral in het achterliggende systeem. Veel nieuwe
innovaties zullen door middel van aanpassing van de software op afstand kunnen
worden doorgevoerd. Ook de mogelijkheid om separate applicaties aan te koppelen,
faciliteert het in de toekomst slim houden van de slimme meter.De leden van de CDA-fractie zouden graag zien dat de eisen waaraan de
slimme meter moeten voldoen niet bij of krachtens algemene maatregel van bestuur
(amvb) worden vastgesteld. In het wetsvoorstel wordt voorgesteld dat de metereisen
bij amvb of krachtens amvb bij ministeriële regeling worden vastgesteld.
Voor regeling via de Meetcode is niet gekozen omdat de Meetcode alleen geldt
tussen netbeheerders onderling en in de relatie netbeheerder-afnemer. De metereisen
moeten echter gelden jegens een ieder die een meter installeert. Uiteraard
wordt de energiesector bij de voorbereiding van de uitvoeringsregelgeving
met betrekking tot de metereisen nauw betrokken. Dat blijkt reeds hieruit
dat wordt beoogd de NTA-normen in die uitvoeringsregelgeving op te nemen.De leden van de CDA-fractie gaven aan te pleiten voor de mogelijkheid
de slimme meter modulair uit te breiden en om de best beschikbare technologie
in de meters te verwerken. Zij zouden deze punten graag verwerkt zien in de
in voorbereiding zijnde uitvoeringsregelgeving met betrekking tot de metereisen.
Tot deze beoogde metereisen behoren de eisen dat de meter verschillende tariferingsregimes
kan faciliteren en dat de meter kan worden gekoppeld aan separate applicaties.
Het ligt niet in de bedoeling een modulair systeem voor te schrijven. Maar
de beoogde metereisen staan aan een modulaire opbouw ook niet in de weg. Dit
wordt overgelaten aan degene die de meter plaatst, veelal de netbeheerder.
De netbeheerder is in staat te bezien of die optie wenselijk is vanuit het
oogpunt van veiligheid, beveiliging, beheersbaarheid en inkoopbeleid. Afhankelijk
van de uitkomsten van het onderzoek naar de meetkwaliteit van de huidige gasmeter
dat momenteel in opdracht van de NMa wordt uitgevoerd, zal worden besloten
in hoeverre nadere eisen dienen te worden opgenomen ten aanzien van gasmeters
in de uitvoeringsregelgeving. Uiteraard wordt gestreefd naar zo adequaat mogelijke
metereisen.De leden van de PvdA-fractie vroegen naar een reactie op de kanttekeningen
die ECN heeft geplaatst bij de intelligentie van de slimme meter. ECN is groot
voorstander van het toevoegen van intelligentie aan het netwerk
en stelt dat de slimme meter daarbij een belangrijk onderdeel is. Zij is dan
ook groot voorstander van deze uitrol. ECN stelt wel dat het een gemiste kans
is dat de slimme meter niet in staat is zelfstandig de brutoproductie van
decentraal opgewekte energie te meten. ECN stelt daarom een aantal aanpassingen
van de NTA-norm voor (bijv. ten aanzien van de geheugencapaciteit en communicatiesnelheid
van de slimme meter, alsmede het geschikt maken voor het registreren van productiedata,
installatiegegevens en gegevens voor het uitvoeren van subsidieregelingen).
Het is de bedoeling dat deze norm deel gaat uitmaken van de in voorbereiding
zijnde uitvoeringsregelgeving met betrekking tot de metereisen. Dergelijke
aanpassingen zouden ook gevolgen hebben voor de achterliggende infrastructuur,
met name voor de centrale database van de netbeheerder. Alhoewel voorstelbaar
is dat een dergelijke functionaliteit op langere termijn gefaseerd en grootschalig
zal worden ingevoerd, wordt een verplichting daartoe op dit moment niet verantwoord
geacht. Ten eerste omdat een dergelijke verplichting tot een kostenstijging
zal leiden waarvan de hoogte nog onzeker is en ten tweede omdat iedere Nederlander
dan moet meebetalen aan deze investering.Voor de vraag van de leden van de PvdA-fractie naar de noodzaak van directe
feedback door middel van een display, wordt gewezen op uitgebreid onderzoek
van Sarah Darby van de universiteit van Oxford («The effectiveness of
feedback on energy consumption», april 2006, Environmental Change Institute).
De resultaten van haar empirische onderzoeken wijzen erop dat ongeacht de
wijze waarop de consument van feedback wordt voorzien (bijv. schriftelijk
achteraf, via internet, onmiddellijk via display) in alle gevallen in meer
of mindere mate leidt tot besparingseffecten. Maar directe feedback via een
makkelijk toegankelijk display (bijvoorbeeld in de huiskamer of de keuken)
blijkt het meest effectief (5–15% besparing). Het wetsvoorstel
verplicht niet tot de installatie van een dergelijk additioneel display. De
keuze om een additioneel display te (laten) installeren kan beter aan de markt
worden overgelaten, met name vanwege de veelheid aan technologische mogelijkheden,
de specifieke wensen van de afnemer en de kosten die dit voor de afnemer met
zich brengt.De vraag van deze leden of display-informatie als zodanig gegarandeerd
kan worden kan wel bevestigend worden beantwoord. De Metrologiewet verplicht
namelijk de aanwezigheid van een zichtbaar telwerk op de meter dat door de
gebruiker kan worden afgelezen. Via de in voorbereiding zijnde uitvoeringsregelgeving
met betrekking tot de metereisen zal worden geregeld wat er minimaal op dat
telwerk moet worden weergegeven. Dat minimum zal ook zien op verbruiksinformatie.
Verder behoort tot de beoogde metereisen de aanwezigheid van een locale toegangspoort
waar een voorziening, zoals een draadloos additioneel display, op kan worden
aangesloten.De leden van de PvdA-fractie vroegen of slimme meters worden geïnstalleerd
die niet in staat zijn de productie van decentrale opwekking te registreren
en hoe zich dat verhoudt tot de klimaatdoelstellingen. De eisen die in de
in voorbereiding zijnde uitvoeringsregelgeving aan de slimme meters worden
gesteld kunnen het meten van de duurzaam decentraal opgewekte elektriciteit
vereenvoudigen. De slimme meter heeft namelijk voorzieningen voor de koppeling
met andere separate meetinrichtingen (zoals een brutoproductiemeter van opwekinstallaties).
De communicatie-eenheid van de slimme meter kan vervolgens gebruikt worden
voor het opnemen van productiedata op afstand. Het is echter aan de markt
of en op welke schaal deze voorziening aan afnemers wordt aangeboden. Een
verplichting dat iedere slimme meter rechtstreeks de brutoproductie van decentrale
energieopwekking meet en de productiegegevens kan verwerken en doorzenden,
zou betekenen dat ieder Nederlands huishouden via het meterhuurtarief mee
zou moeten betalen voor een voorziening die alleen nuttig is voor de huishoudens
die momenteel beschikken over zonnepanelen of micro-WKK. Met
de functionaliteit van de meter die beoogd wordt, is het relatief eenvoudig
om decentrale opwekinstallaties aan te sluiten. De klant kan zelf aangeven
of deze mogelijkheid benut wordt.De leden van de PvdA-fractie vroegen voorts of het zo kan zijn dat geïnstalleerde
meters straks niet in staat zijn bepaalde groepen of apparaten te bewaken
en te waarschuwen bij plotselinge stijging van het stroomverbruik. Een dergelijke
functionaliteit kan wel degelijk door de slimme meter worden ondersteund,
maar wordt in de in voorbereiding zijnde uitvoeringsregelgeving met betrekking
tot de metereisen niet verplicht voorgeschreven. De NTA-norm die daarin wordt
opgenomen houdt een bepaalde ruimte op de meter vrij voor additionele toepassingen,
zoals bijvoorbeeld de (aan)sturing van CV-ketels. Een derde partij, zoals
een leverancier of een installateur heeft meerdere mogelijkheden om een dergelijke
functionaliteit met behulp van de slimme meter aan te bieden.De leden van de PvdA-fractie vroegen in hoeverre het wetsvoorstel waarborgt
dat de slimme meter straks álle mogelijke opties voor energiebesparing
ook daadwerkelijk benut. De metereisen die nu worden voorbereid in het kader
van de uitvoeringsregelgeving, zijn tot nog toe het meest ambitieus van alle
Europese lidstaten. Met name de eis van een extra communicatiepoort op de
meter die locale toepassingen mogelijk maakt (zoals aansluiting op een additioneel
display of op de computer) zonder noodzakelijke tussenkomst van een commerciële
partij, biedt zeer veel extra mogelijkheden om tot een zo groot mogelijke
energiebesparing te komen. Ook het feit dat in het wetsvoorstel wordt geregeld
dat iedere partij die daarvoor door de afnemer wordt gemachtigd, de beschikking
kan krijgen over verbruiksdata (en die beschikbaarheid dus niet kan worden
gemonopoliseerd door de leverancier) waarborgt dat er optimaal ruimte wordt
gecreëerd voor het aanbieden van besparingsadviezen.De leden van de SP-fractie vroegen naar het effect van de slimme meter
op de kosten van bemetering gemaakt door kleinverbruikers die stroom invoeden
op het net. Het ligt niet in de bedoeling in de uitvoeringsregelgeving met
betrekking tot de metereisen op te nemen dat de slimme meter zelf in staat
is de productie van zonnepanelen of van op andere wijze decentraal opgewekte
elektriciteit te meten. Een dergelijke verplichting zou namelijk betekenen
dat iedereen daaraan via het gereguleerde meterhuurtarief meebetaalt. Het
registreren van teruggeleverde elektriciteit en het doorgeven van meterstanden
van andere meetinrichtingen moet wel technisch kunnen worden gefaciliteerd
door de slimme meter. Dit betreft één van de beoogde metereisen
die waarborgen dat additionele voorzieningen op de slimme meter kunnen worden
aangesloten. De prijs van dergelijke additionele voorzieningen is vrij; de
markt bepaalt derhalve of de kosten van bemetering lager zullen uitvallen
of niet.De leden van de fractie van de SP vroegen naar het risico van energiefraude
door het «hacken» van de slimme meter en vroegen welke maatregelen
daartegen worden genomen. De netbeheerders onderkennen het belang van het
voorkómen van hacken volledig. Zij hebben aangegeven de bescherming
tegen hacken gezamenlijk aan te pakken en daarbij een beveiligingsniveau na
te streven, dat vergelijkbaar is met dat van het elektronisch betalingsverkeer.
Enkele netbeheerders die kunnen worden aangemerkt als voorlopers op het gebied
van slimme meters zijn al eerder met behulp van experts begonnen met concrete
voorbereidingen. Dit betreft zowel de structuur van de communicatie als de
versleuteling van de communicatie tussen meter en centrale computers. Verder
wisselen de drinkwater- en energiebedrijven al geruime tijd informatie uit
via de Nationale Infrastructuur Cybercrime (het NICC). Ook op die manier wordt
gewerkt aan de beveiliging van vitale infrastructuur. Verder vroegen de leden van de SP-fractie welke bescherming de consument
heeft als er een van het gebruikelijke patroon afwijkende meterstanden worden
gemeten. Ten eerste vindt er bij de verwerking van de ruwe meetdata een check
plaats tussen doorgegeven meterstand en het historisch verbruik, waardoor
afwijkende standen op zullen vallen en de leverancier daar actie op kan ondernemen.
Ten tweede kan de klant altijd terugvallen op de feitelijke meterstand op
de display van de meter. Op basis van de Metrologiewet is namelijk alleen
de meter zélf de comptabele meter. Hackers zouden het elektronische
berichtenverkeer kunnen beïnvloeden, maar niet de meterstand op de meetinrichting.
De stand op de meterdisplay is leidend bij onduidelijkheden of disputen.De leden van de ChristenUnie-fractie vroegen of de slimme meters de noodzakelijke
functionaliteiten voor energiebesparing en voor integratie van duurzame energie
ondersteunen. Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar de eerder
in deze paragraaf opgenomen antwoorden op de vragen van de leden van de PvdA-fractie
over het registreren van decentraal opgewekte duurzame elektriciteit en over
de opties voor energiebesparing bij de slimme meter.De leden van de fractie van de ChristenUnie vroegen voorts om bevestiging
dat de netbeheerder ook kan communiceren met een door een derde geplaatste
meter. Gezien de wettelijke verantwoordelijkheden van de netbeheerder op dit
gebied is dat uiteraard essentieel. In het wetsvoorstel wordt geregeld dat
de netbeheerder alleen dan een overnamevergoeding behoeft te verstrekken aan
een derde indien die meter aan de in de uitvoeringsregelgeving neer te leggen
metereisen voldoet. Een van die beoogde eisen houdt in dat de meter moet kunnen
communiceren met het net zodat de netbeheerder op adequate wijze contact kan
leggen met de desbetreffende meter. Het betreft een van de eisen die zal worden
gesteld bovenop de NTA norm die vooral met name betrekking heeft op de functionaliteiten
van de meter. Consequentie is dat de derde er alle belang bij heeft om een
meter te plaatsen die aan alle eisen voldoet.2.3.4 Uitrol van de metersDe leden van de CDA-fractie vroegen of er genoeg arbeidskrachten aanwezig
zijn of te werven zijn om de uitrol van de slimme meters uit te voeren. De
uitrol van de slimme meters en de achterliggende systemen is inderdaad een
enorme klus voor de netbeheerders, de installatiebranche en gerelateerde bedrijven
niet alleen qua benodigde personeelscapaciteit maar ook technisch. De voorziene
termijn van 6 jaar is ambitieus, maar vergelijkbare operaties in andere landen
laten zien dat deze termijn niet onrealistisch is. De opleiding tot gecertificeerd
installateur van de slimme meter duurt 1 à 2 weken en geeft dus de
mogelijkheid waar nodig op korte termijn extra menskrachten te werven en op
te leiden. Tevens zijn er qua installatiecapaciteit voordelen te behalen omdat
de uitrol op (kosten)effectieve wijze kan worden gecombineerd met de uitvoering
van verschillende andere installatie- en bouwtechnische maatregelen. In de
periodieke voortgangsrapportage aan de minister van Economische Zaken en de
NMa dient wel aandacht besteed te worden aan de ervaringen met de beschikbare
installatiecapaciteit.De leden van de CDA-fractie vroegen hoe de planning van de uitrol zal
worden uitgevoerd. De verantwoordelijkheid voor de uitvoering en planning
van de slimme meter uitrol is in het wetsvoorstel bij de netbeheerder neergelegd.
De netbeheerder bepaalt hoe de uitrol efficiënt wordt vormgegeven. Naar
ik heb begrepen is het de bedoeling dat netbeheerders hun planning door middel
van een periodiek uitrolplan bekend zullen maken aan belanghebbende derden
in hun verzorgingsgebied zoals leveranciers, gemeenten en woningbouwcorporaties.
Tevens dienen netbeheerders jaarlijks aan mij en de NMa te rapporteren over
de voortgang van de uitrol. Of dit een geleidelijke uitrol zal
zijn over het hele land of dat bepaalde regio’s als eerste aan de beurt
zijn, zoals deze leden tevens vroegen, is dus afhankelijk van de uiteindelijke
planning van de netbeheerders. Gelet op de verschillende verzorgingsgebieden
van de verschillende netbeheerders ligt het voor de hand dat er verspreid
over Nederland tegelijk van installatie-activiteit sprake zal zijn.De leden van de fractie van het CDA vroegen of de netbeheerders voldoende
belang hebben bij het goed functioneren van de meter. Zij legden daarbij een
relatie met de invoering van het capaciteitstarief, dat dit belang zou verminderen.
Invoering van het capaciteitstarief heeft geen effect op het feit dat de netbeheerder
in het kader van allocatie en reconciliatie minimaal een keer per jaar moet
kunnen beschikken over de eindstanden van een aansluiting. Voor het detecteren
van netverliezen blijft een adequate werking van de meter voor de netbeheerder
van belang. Iets anders is dat de behoefte aan actuele en ononderbroken verbruiksinformatie
(zoals kwartierwaarden en dagstanden) met name bij de leverancier zal liggen.
In dat kader is het van belang dat de NMa toezicht houdt op de wettelijke
verplichting dat de netbeheerder dagelijks dagstanden en kwartierwaarden ter
beschikking stelt. Voorts kan de netbeheerder (of zijn meetbedrijf) met betrokken
partijen nadere kwaliteitsafspraken overeenkomen.Voorts vroegen leden van de CDA-fractie of de uitrol van digitale meters
op korte termijn tot juist meer administratieve problemen zal leiden. Geen
enkele infrastructurele operatie van deze omvang zal probleemloos verlopen.
Zeker in de aanloopfase waarbij er nog sprake is van twee verschillende systemen
die moeten worden ondersteund (nieuwe en oude meters) en waarbij het functioneren
van nieuwe processen nog aan verandering onderhevig kan zijn, is zondermeer
het risico aanwezig op fouten en verstoringen van administratieve processen.
Waar het om gaat is hoe die risico’s worden gemanaged door de bedrijven
en hoe wordt verzekerd dat de klant daar uiteindelijk geen enkel nadeel van
heeft. Het voorstel tot volledige uitrol van de slimme meter is in gezamenlijkheid
door de sector gedaan. Het is ook aan de sector om ervoor zorg te dragen dat
afnemers daar geen onnodige overlast van ondervinden en dat eventuele problemen
snel en adequaat worden opgelost. Uiteraard heeft ook de overheid een verantwoordelijkheid
om de consument te beschermen. Vandaar dat met instemming kennis is genomen
van het feit dat de NMa reeds gestart is met de opzet van een monitoringstraject.De leden van de PvdA-fractie vroegen zich af hoe wordt gezorgd dat de
kwaliteit van de uitrol is gewaarborgd en of gedacht is aan een bonus bij
foutloos installeren. De netbeheerders worden in het wetsvoorstel verantwoordelijk
gemaakt voor de uitrol en dus ook voor de kwaliteit daarvan. Op de (uitrol
door de) netbeheerders wordt toezicht gehouden door de NMa. De NMa is inmiddels
al gestart met het opzetten van een monitoringstraject waarbij de voortgang
en kwaliteit van de uitrol wordt gevolgd. Voorts voorziet het wetsvoorstel
in een periodieke voortgangsrapportage door de netbeheerders met betrekking
tot de uitrol. Indien de kwaliteit van de uitrol door een netbeheerder onder
de maat is zal dat effect hebben op de voortgang van zijn uitrol. In het wetsvoorstel
wordt geregeld dat de NMa het meterhuurtarief dan lager kan vaststellen (voorgesteld
artikel 26 ag Elektriciteitswet 1998 en 13g Gaswet). Netbeheerders die foutloos
uitrollen en hun uitrolplanning halen zullen wel een hoger meterhuurtarief
mogen rekenen. Er is daarom geen aanleiding voor het invoeren van een extra
bonus. Indien netbeheerders meters foutloos installeren levert hen dat overigens
altijd al een voordeel op door het kunnen opsporen van netverliezen en storingen
en door adequatere administratieve processen.De leden van de PvdA-fractie vroegen te reageren op het voorstel van Continuon
om alle aspecten van invoering van de slimme meter onder regie van één
instantie te brengen. Dit voorstel van Continuon komt voort uit de zorg die
netbeheerders hebben over de ruimte die het wetsvoorstel biedt voor plaatsing
door derden. Om ervoor zorg te dragen dat zo snel mogelijk, zoveel mogelijk
zonder afhankelijkheid van de netbeheerder, gehoor gegeven kan worden aan
de wensen van consumenten, wordt in het wetsvoorstel de mogelijkheid dat derden
meters installeren geboden. Allereerst kan een andere partij dan de netbeheerder
een door de netbeheerder ter beschikking gestelde meter bij de afnemer installeren.
Daarnaast kan zo’n partij een door hemzelf aangeschafte meetinrichting
installeren die voldoet aan de voorgeschreven metereisen. In alle gevallen
blijft de netbeheerder ervoor verantwoordelijk dat alle kleinverbruikers aan
het einde van de uitrolperiode beschikken over een slimme meter die aan de
eisen voldoet. De netbeheerder houdt in dat opzicht ook de regie over de uitrol.
Omdat het van groot belang is dat hij deze regierol ook adequaat kan invullen,
dient duidelijk te zijn vastgelegd in de uitvoeringsregelgeving aan welke
eisen een derde zich moet houden bij installeren van een slimme meter. Indien
deze voorschriften niet worden nageleefd, is de netbeheerder niet verplicht
een overnamevergoeding te verstrekken voor een geplaatste meter. Om het belang
van de beheersbaarheid van het proces en de kostenefficiëntie van de
uitrol te onderstrepen, wordt de sector nauw betrokken bij het opstellen van
deze uitvoeringsregelgeving. Het schrappen van de mogelijkheid van plaatsing
door derden is niet wenselijk omdat dat ertoe kan leiden dat initiatieven
worden bemoeilijkt die worden ontplooid door bijvoorbeeld woningbouwcorporaties
en het MKB. Het gaat dan om initiatieven op het gebied van duurzaamheid, waarbij
de slimme meter gelijktijdig met de voor die initiatieven benodigde technische
en bouwkundige voorzieningen wordt aangebracht (met bijbehorende synergie-effecten).De leden van de SP-fractie vroegen en of de sector in staat is alle kleinverbruikers
in zes jaar van een slimme meter te voorzien met behoud van kwaliteit en waarom
wordt gekozen voor zo’n snelle invoering. Vooralsnog zie ik geen reden
het in de memorie van toelichting genoemde uitgangspunt van een uitroltermijn
van 6 jaar te verlaten. Dit uitgangspunt is onder meer gebaseerd op de brief
van augustus 2005 aan de minister van Economische Zaken, waarin EnergieNed
aandrong op een voortvarende werkwijze en onomwonden gesteld werd dat de netbeheerders
zich hebben gecommitteerd aan het volledig overgaan op innovatieve meters
waarbij de uitrol in 5 jaar zou kunnen worden afgerond. De termijn van 6 jaar
is voorts gebaseerd op de ambities van de Europese Commissie en het kabinet
op het gebied van klimaatdoelstellingen.De leden van de fractie van de ChristenUnie vroegen hoe de uitrol van
de meters gepland en bewaakt zal worden. Het wetsvoorstel maakt de netbeheerders
verantwoordelijk voor de planning en de uitvoering van de uitrol. Het is dan
ook aan de netbeheerders om zorg te dragen voor een zorgvuldige en kostenefficiënte
operatie waarbij uiteraard ook de kwaliteit gewaarborgd dient te zijn. De
netbeheerders hebben aangegeven jaarplannen en meer gedetailleerde kwartaalplannen
te zullen opstellen waarbij inzicht wordt gegeven in de wijze waarop wordt
uitgerold (per gebied, per wijk en per periode). In het kader van die jaarplannen
is inspraak voorzien van leveranciers en partijen als gemeenten en woningbouwcorporaties,
zodat rekening kan worden gehouden met onder meer nieuwbouwprojecten en grootschalige
renovaties. Speciale aandacht zal worden gegeven aan de afspraken ten aanzien
van slimme meters en feedback in het kader van Meer met Minder (Kamerstukken
TK 2007/08, 31 200 XVII, nr. 54). De periodieke rapportages die
in het wetsvoorstel zijn voorzien moeten de minister van Economische Zaken
en de NMa inzicht geven in de voortgang van de uitrol. Voorbeelden
van prestatie indicatoren in die rapportage zijn het bereikte uitrolniveau,
de kosten van de uitrol per meter, de gemiddelde duur van de plaatsing en
de technische betrouwbaarheid. Achterblijvende resultaten kunnen leiden tot
een lagere vaststelling door de NMa van het meterhuurtarief dat de betreffende
netbeheerder in rekening mag brengen (voorgesteld artikelen 26ag Elektriciteitswet
1998 en 13g Gaswet) en tot het opleggen van bestuursrechtelijke sancties aan
de betreffende netbeheerder door de NMa.De leden van de fractie van de ChristenUnie stelden dat de kleinverbruiker
afhankelijk is van marktpartijen voor de inzage in verbruiksinformatie en
vroegen of de consument niet zelf de mogelijkheid van uitlezen moet hebben.
Een kennelijk misverstand wordt hier graag weggenomen. Van afhankelijkheid
van marktpartijen is geen sprake want directe inzage in verbruiksinformatie
is zowel mogelijk via de display op de meter, als via bijvoorbeeld de computer
indien de consument gebruik zou maken van de mogelijkheid om een locale koppeling
aan te brengen met de slimme meter. Het verschil met de dienstverlening van
een marktpartij is dat de laatste op basis van een analyse van de verbruiksdata
gerichte besparingsadviezen kan geven. Juist om de drempels voor gedragsverandering
ten gunste van energiebesparing zo veel mogelijk te verlagen is voor verschillende
mogelijkheden gekozen. Maar de consument heeft dus ook zelf de mogelijkheid
direct te zien wat zijn verbruik is.2.3.4.1 PrioriteitsplaatsingDe leden van de CDA-fractie vonden dat geborgd dient te zijn dat bij prioriteitsplaatsingen
in de uitrolperiode ook meteen de juiste meter wordt geplaatst en dat bij
werkzaamheden aan de gasof elektriciteitsinstallatie (met name in het kader
van decentrale opwekkingseenheden) in de uitrolperiode ook tegelijkertijd
een slimme meter geplaatst wordt. De meter die bij een prioriteitsplaatsing
door de netbeheerder wordt geïnstalleerd moet voldoen aan de metereisen
die in uitvoeringsregelgeving worden vastgelegd. Om te bewerkstelligen dat
zoveel mogelijk werkzaamheden bij de afnemer tegelijkertijd worden uitgevoerd,
voorziet het wetsvoorstel in de mogelijkheid opgenomen dat namens een afnemer
een prioriteitsverzoek wordt ingediend bij de netbeheerder of dat een afnemer
door een ander dan de netbeheerder een slimme meter laat installeren.De leden van de PvdA-fractie vroegen naar de figuur van de prioriteitsplaatsing
en de rol van de netbeheerder daarbij. Een prioriteitsplaatsing houdt in dat
de netbeheerder op verzoek van een (rechts)persoon die daarbij belang heeft,
op een eerder tijdstip dan in de uitrol is voorzien, bij een kleinverbruiker
een slimme meter plaatst. De daadwerkelijke uitvoering van prioriteitsplaatsingen
door een netbeheerder, is in het wetsvoorstel afhankelijk gemaakt van de beoordeling
van de netbeheerder in hoeverre het honoreren van een prioriteitsverzoek zijn
verantwoordelijkheid voor een tijdige uitrol onder druk zet. Op deze manier
is de zeggenschap van de netbeheerder gewaarborgd en is geborgd dat de uitrol
niet in gevaar komt. Zowel bij de uitrol, als bij prioriteitsplaatsingen,
speelt de netbeheerder dus een cruciale rol. Om de nodige marktdynamiek te
behouden kan ook (meer) onafhankelijk van de netbeheerder een meter worden
geplaatst. Een ander dan de netbeheerder (dit zal in de meeste gevallen de
leverancier zijn, maar kan bijvoorbeeld ook woningbouwcorporatie zijn) kan
namelijk op verzoek van een afnemer een door de netbeheerder ter beschikking
gestelde meter installeren of een door hemzelf aangeschafte meter. Een dergelijke
meter zal moeten voldoen aan de in uitvoeringsregelgeving neer te leggen metereisen.2.3.5 Positie van de kleinverbruikersDe leden van de CDA-fractie vroegen wat de gang van zaken is indien de afnemer wordt geconfronteerd met problemen met de slimme meter. De
netbeheerder is verantwoordelijk voor het beheer van de meter. Het niet naar
behoren functioneren van de meter dient dus te worden opgelost door de netbeheerder.
Indien de afnemer over het niet-functioneren van zijn meter contact opneemt
met de leverancier, zal de leverancier zal de betreffende netbeheerder alarmeren.De leden van de CDA-fractie vroegen hoe het contact tussen afnemer en
netbeheerder verloopt als een afnemer een installaties voor decentrale opwekking
wil installeren. In het proces van plaatsing en subsidie aanvraag is de netbeheerder één
van de vier partijen die een rol spelen. Deze vier partijen zijn: SenterNovem
(beoordeling subsidieaanvraag), CertiQ (productieverklaring zonproducent),
een installateur (feitelijke installatie) en de netbeheerder (bemetering).
Indien een afnemer in verband met de opwekking een andere meter, bijvoorbeeld
een brutoproductiemeter wil, zal hij deze aanvraag moeten richten aan de netbeheerder.De leden van de CDA-fractie vroegen naar het standpunt over de tijdens
de hoorzitting van 16 april 2008 gesuggereerde optie dat consumenten
een gecertificeerde meter in eigendom zouden moeten verkrijgen. Dit is een
van de beleidsopties die is overwogen tijdens de voorbereiding van het wetsvoorstel,
maar niet is gekozen. De fysieke en administratieve belemmeringen die in dat
geval kunnen optreden bij klantmutaties, zoals een leveranciersswitch of verhuizing,
zijn bijzonder ongewenst voor een adequate werking van de leveringsmarkt.
Voorts ontstaat in gevallen waarbij de eigendom van de meter bij de afnemer
berust onzekerheid of de netbeheerder zijn wettelijke taken nog wel adequaat
kan uitvoeren. Dat is niet wenselijk. De slimme meetinrichting betreft immers
een essentieel onderdeel van het transportnet van de netbeheerder.De leden van de CDA-fractie vroegen naar een reactie op de stelling van
prof. Van Putten dat de huidige 7-graden methode voor wat betreft de temperatuurcorrectie
van de gasmeter een «listige kunstgreep» is. Op verzoek van uw
Kamer wordt er door het onafhankelijke instituut Kiwa/GasTec in opdracht van
de NMa op dit moment uitgebreid onderzoek gedaan naar de werking van de gasmeter
en het effect van omgevingstemperatuurverschillen. De uitkomsten van dit onderzoek
zijn nog niet bekend. Ik heb uw Kamer geïnformeerd dat naar aanleiding
van de uitkomsten van dit onderzoek bekeken zal worden of het wenselijk is
de huidige 7-graden methode aan te passen of dat mogelijk andere maatregelen
noodzakelijk zijn.In reactie op de vraag van de leden van de CDA-fractie of regels worden
opgenomen omtrent de prepaid faciliteit of een andere mogelijkheid om de doorvoer
op afstand te beperken, wordt opgemerkt dat beoogd wordt in de in voorbereiding
zijnde uitvoeringsregelgeving met betrekking tot metereisen op te nemen dat
de meter geschikt is voor de ondersteuning van tariefstructuren op basis van
prepaid. Met instemming wordt vastgesteld dat ook de leden van de CDA-fractie
een belangrijke toegevoegde waarde zien in de prepaid faciliteit bijvoorbeeld
bij het voorkomen van afsluitingen en onnodige kosten voor de consument. In
de sector bestaat breed gedragen belangstelling voor het aanbieden van deze
functionaliteit aan klanten. Uit een proefproject van een leverancier met
prepaid slimme meters blijkt dat de gebruikers enthousiast zijn en zich bewuster
zijn van de kosten van energieverbruik. Afsluitingen als gevolg van te weinig
tegoed kwamen niet of nauwelijks voor. Wat betreft de mogelijkheid om de doorvoer
op afstand te beëindigen bij betalingsachterstanden blijven uiteraard
de bepalingen van de Regeling afsluiten elektriciteit en gas van kleinverbruikers
onverminderd van kracht. Dat wil zeggen dat in de winterperiode van 1 oktober
tot 1 april kleinverbruikers in principe niet worden afgesloten. De leden van de SP-fractie gaven aan geïnteresseerd te zijn in onafhankelijk
onderzoek naar de ervaringen met prepaid meters in het Verenigd Koninkrijk
(VK). De prepaid meter waar het in het VK over gaat betreft zogenaamde «token
prepaid meters» die niet op afstand bestuurbaar of afleesbaar zijn en
dus niet vergelijkbaar met de slimme meters die in Nederland geïnstalleerd
zullen worden. In verschillende publicaties en mediaberichten uit 2007 beschrijft
de Engelse consumentenorganisatie EnergyWatch dat het probleem met de «token
prepaid meters» uit het VK is, dat ze handmatig door de leverancier
aangepast moeten worden na elke prijsstijging. Het tempo van deze van aanpassingen
bleef echter achter bij het tempo van de (forse) prijsstijgingen, waardoor
vele consumenten over langere periodes te lage prijzen hebben betaald. Zij
kregen daarvoor achteraf de vaak hoge rekening gepresenteerd die in één
keer moest worden betaald. Daar komt bij dat de metertarieven in het VK voor
prepaid meters hoger zijn dan voor gewone meters. In Nederland betaalt ieder
consument hetzelfde voor een slimme meter, ongeacht of er gebruik wordt gemaakt
van de prepaid faciliteit. Zoals ook blijkt uit het antwoord op de vraag van
de leden van de CDA-fractie over prepaid slimme meters eerder in deze paragraaf,
heeft één van de Nederlandse energiebedrijven een proefproject
gedaan. Als belangrijke positieve resultaten komen uit deze proef naar voren
dat consumenten meer controle hebben over hun budget, dat zij dagelijks inzicht
in hun energieverbruik hebben, kunnen betalen hoe en wanneer het hen uitkomt
en dat zij geen meterstanden meer hoeven door te geven. Verder bleek uit de
proef dat het onderbreken van de stroomvoorziening door onvoldoende tegoed
niet of nauwelijks voorkwam. Aangezien de samenstelling van de groep testklanten
representatief is voor de gehele populatie klanten van de betreffende energieleverancier,
is de conclusie gerechtvaardigd dat een prepaid slimme meter kan helpen bij
het voorkomen van betalingsachterstanden.In relatie tot de prepaid faciliteit wilden de leden van de VVD-fractie
weten hoe die mogelijkheid zich verhoudt tot het doel van het wetsvoorstel
om de optimale werking van de kleinverbruikersmarkt te faciliteren en of dat
doel niet juist wordt tegengewerkt doordat de transparantie en vergelijkbaarheid
van tarieven teniet wordt gedaan. De prepaid faciliteit is een nieuwe vorm
van dienstverlening waar in de sector grote belangstelling voor bestaat. Het
biedt juist de mogelijkheid om het productportfolio van de leverancier uit
te breiden. Ook in de markt voor mobiele telefonie is grote marktdynamiek
ontstaan met de toepassing van verschillende vormen van prijsdifferentiatie
en is gebleken hoezeer prepaid en verschillende postpaid abonnementen aansluiten
bij de wensen van de consument. Het is aannemelijk dat met de introductie
van prepaid diensten het aantal (te vergelijken) tariefsoorten waarschijnlijk
zal stijgen en dat de behoefte van consumenten om prijsvergelijkingssites
te raadplegen voordat een keuze wordt gemaakt, zal toenemen. Als de geboden
dienstverlening en tarifering door de grotere productvariatie echter beter
aansluit bij de specifieke wensen van de klant is dat volledig in lijn met
de doelstellingen van het wetsvoorstel.2.4 InformatiecodeDe leden van de SP-fractie vroegen waarom niet in dit wetsvoorstel wordt
geregeld dat een leveranciersswitch uitsluitend wordt doorgevoerd als er een
schriftelijke bevestiging van de klant, vastgelegd op papier of via beveiligde
internetverbinding, kan worden overlegd. Een consument die een overeenkomst
per telefoon sluit is wettelijk beschermd op grond van de bepalingen in het
Burgerlijk Wetboek (BW) die betrekking hebben op «overeenkomsten op
afstand» (artikelen 7:46a BW tot en met 7:46j BW). Onder overeenkomsten
op afstand vallen overeenkomsten die worden gesloten per telefoon, via internet,
per fax of post. De bescherming bestaat uit een aantal informatieverplichtingen
voor de aanbieder (inclusief schriftelijke bevestiging) en een bedenktermijn
voor de consument met daaraan gekoppeld het recht van de consument tot ontbinding
van de overeenkomst binnen die bedenktijd. Het BW heeft een generieke werking
en is daarom ook van toepassing op de energiesector.De leden van de SP-fractie vroegen waarom niet is geregeld dat consumenten
en publieke partijen rechtstreeks invloed uit kunnen oefenen bij EDSN. EDSN
is een privaat initiatief van de sector zelf. De functie van EDSN is het stroomlijnen
van informatieprocessen tussen marktpartijen onderling. Hoe de sector deze
stroomlijning wil organiseren, is een zaak van de sector zelf. Daarom bevat
het wetsvoorstel geen bepalingen met betrekking tot EDSN. Via dit wetsvoorstel
wordt wel geborgd op welke wijze informatieprocessen tussen marktpartijen
dienen te verlopen. Gedoeld wordt op de voorwaarden inzake de wijze van informatieverwerking
(informatiecode NMa) en de door mij ten aanzien van die voorwaarden te stellen
regels.De leden van de SP-fractie vroegen waarom niet wettelijk verankerd wordt
dat alle marktpartijen zich dienen te conformeren aan een enkele en meest
recente standaard voor informatie-uitwisseling. Ik deel de mening van de leden
van de SP-fractie dat het gebruik van verschillende standaarden inefficiënt
is, negatieve gevolgen heeft voor de doorlooptijden en de kans op fouten in
het berichtenverkeer verhoogd. Dit wetsvoorstel biedt mij de basis (in artikelen
53 van de Elektriciteitswet 1998 en artikel 21 van de Gaswet) om nadere eisen
te stellen in een ministeriële regeling over de voorwaarden met betrekking
tot de wijze van gegevensverwerking voor elektriciteit en gas. Ik ben voornemens
om in deze ministeriële regeling op te nemen dat bij het berichtenverkeer
gebruik gemaakt moet worden van een uniforme standaard. Deze standaard zal
open moeten zijn voor alle deelnemende partijen in de energiesector. Dat wil
zeggen onafhankelijk van de gekozen bedrijfsvoering, eenvoudig te implementeren
en te koppelen aan systemen en onafhankelijk van hardware en software. Op
die manier wordt gewaarborgd dat er geen financiële of technische restricties
worden opgeworpen voor deelnemende marktpartijen en dat knelpunten voor een
adequate werking van de energiemarkt weggenomen worden. Het is in eerste instantie
aan de energiesector om voorstellen te doen voor de informatiecode en derhalve
een voorstel te doen voor deze open en uniforme standaard voor het berichtenverkeer.
De NMa zal vervolgens na toetsing aan de ministeriële regeling de voorwaarden
in de informatiecode vaststellen.2.4.1 Privacyaspecten informatie-uitwisselingDe leden van de SP-fractie vroegen wat de feitelijke betekenis is van
de toestemming die de kleinverbruiker verleent voor het gebruik van zijn persoonsgegevens
in contracten met het energiebedrijf. Dat de kleinverbruiker toestemming dient
te verlenen voor verwerking van zijn persoonsgegevens vloeit voort uit de
Wet bescherming persoonsgegevens. Dat hij die toestemming verleent via een
bepaling in het contract met zijn leverancier of netbeheerder is evenmin iets
wat door het wetsvoorstel als zodanig wordt geregeld. Deze praktijk bestaat
reeds. De introductie van de informatiecode in het wetsvoorstel brengt daar
geen wijziging in.3. STANDPUNTEN BETROKKENENDe leden van de CDA-fractie constateerden dat de voorgestelde maatregelen
vooral door de sector zelf worden toegejuicht, terwijl de afnemers niet positief
zijn en zij vroegen hoe dit te verklaren valt. Een verklaring is mogelijk
dat de doelstellingen die met het wetsvoorstel worden beoogd weliswaar
sterk gericht zijn op de afnemer (duidelijkheid en eenvoud voor de klant,
beheersing foutenrisico’s, inzicht en eenduidigheid), maar dat de maatregelen
die daarvoor worden genomen in de eerste plaats de bedrijven zelf ten goede
lijken te komen. Dat de kostenvoordelen van de bedrijven uiteindelijk wel
degelijk ten gunste van de afnemers zullen doorwerken, is verzekerd via de
gereguleerde transporttarieven en concurrentie op de leveringsmarkt. Voor
het capaciteitstarief en de slimme meter geldt dat belangrijke voordelen gericht
zijn op de leveringszekerheid op de langere termijn. Zoals ook in het komende
Energierapport zal worden aangegeven, zijn in de komende jaren omvangrijke
maatregelen noodzakelijk om het transportnetwerk toekomstbestendig te houden.
De in dit wetsvoorstel genoemde maatregelen leveren daar nu reeds een bijdrage
aan. Daarmee wordt zowel recht gedaan aan het belang van leveranciers (meer
mogelijkheden om klanten te bedienen), als dat van de afnemers (verbeterde
dienstverlening, borging ongestoorde levering).Juist om de belangen van afnemers te borgen, biedt het wetsvoorstel ruimte
om tegemoet te komen aan de door de leden van de CDA-fractie genoemde wens
van de afnemers om zelf te bepalen wanneer zij van wie welke meter krijgen.
Een afnemer kan immers de netbeheerder verzoeken om een prioriteitsplaatsing
al zal het doorgaans de leverancier zijn die zulke verzoeken doet. Een afnemer
kan ook de leverancier rechtstreeks vragen om installatie van een slimme meter.
Een afnemer die van deze mogelijkheden geen gebruik maakt, zal op een gegeven
moment vanzelf bericht krijgen van de netbeheerder wanneer zijn meter zal
worden vervangen.De leden van de PvdA-fractie vroegen in te gaan op de kritische reacties
van een tweetal organisaties, te weten de Consumentenbond en de VNG. Voor
het antwoord hierop wordt verwezen naar het eerder in deze paragraaf gegeven
antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie hierover.De leden van de PvdA-fractie vroegen hoe de problematiek met lantarenpalen
wordt ondervangen. Voor een antwoord op deze vraag wordt kortheidshalve verwezen
naar het antwoord op een soortgelijke vraag van de leden van de fractie van
de SP in paragraaf 2.2.3 van deze nota naar aanleiding van het verslag.4. ADMINISTRATIEVE LASTEN EN ANDERE EFFECTEN VOOR
HET BEDRIJFSLEVEN EN MILIEU4.1 Kosten en batenDe leden van de CDA-fractie vroegen naar een uitsplitsing van de kosten
en opbrengsten van de maatregelen in dit wetsvoorstel naar leverancier, netbeheerder
en eindgebruiker. Een eenduidig en volledig kwantitatief overzicht van deze
verdeling is niet eenvoudig te geven. Het is noodzakelijk onderscheid te maken
tussen de fysieke uitrol van de slimme meter en de overige maatregelen van
het wetsvoorstel.Voor wat betreft de slimme meter is in de memorie van toelichting
aangegeven dat de netbeheerders tezamen € 1,2 miljard aan voorziene
lasten hebben voor de investering in de slimme meters, daarnaast nog ongeveer € 37
miljoen aan lasten voor bijvoorbeeld het inrichten van de data-infrastructuur.
De lasten voor de leverancier worden geraamd op ongeveer € 39 miljoen,
ook vanwege de inrichting van data-infrastructuur en de verminderde inkomsten
vanwege energiebesparingen. De jaarlijkse baten met betrekking tot de slimme
meter zijn voor de netbeheerder geraamd op € 58 miljoen en voor
de leverancier op € 50 miljoen (besparing jaarlijkse bepaling meterstanden,
vermindering klachten over factuur). Daarbij gaat het dus om baten ten gevolge
van de maatregelen van het wetsvoorstel; het bedrag van 58 miljoen
baten is met andere woorden exclusief de meterhuuropbrengsten die de netbeheerder
ook ontvangt. De sector raamt de opbrengsten en de verlaging van de administratieve
kosten ten gevolge alle maatregelen van het wetsvoorstel marktmodel op € 100
miljoen per jaar (met name door vereenvoudiging administratieve processen,
geen afstemming meer nodig tussen netbeheerders en leveranciers over meetgegevens
in het kader van de transportkosten). Deze opbrengsten komen voor het grootste
deel ten goede aan de netbeheerder. Utility Consulting Partners raamt de opbrengsten
in een onderzoek van februari 2008 (zie bijlage bij brief TK 28 982,
nr. 3) op € 94 miljoen met een bandbreedte van € 84
tot € 103 miljoen. Dit zal een verlagend effect hebben op de transporttarieven
die door de NMa worden vastgesteld. De opbrengsten van de leverancier kunnen
tevens indirect bij de eindgebruiker terecht komen, onder meer door een verbetering
van de service of lagere leveringstarieven. Utility Consulting Partners heeft
in het onderzoek het combinatie-effect van de drie maatregelen in het wetsvoorstel
ingeschat op ongeveer € 12 per jaar aan potentiële kostenbesparing
voor eindgebruikers, exclusief energiebesparing.De leden van de CDA-fractie vroegen of de kostenbesparing als gevolg van
de slimme meter, niet zal leiden tot een rechtevenredige kostenstijging voor
de waterbedrijven omdat de kosten van het periodiek fysiek opnemen van de
(water)meter zullen toenemen door het wegvallen van de noodzaak tot het opnemen
van de meterstanden bij de elektriciteits- en gasmeters. Het is inderdaad
zo dat in veel gevallen de fysieke meteropname wordt uitgevoerd middels een
samenwerking van de utiliteitsdiensten. Daar waar dit het geval is, valt niet
uit te sluiten dat de kosten voor de meteropname zullen stijgen voor «domme»
watermeters. Dat is ook een van de redenen dat waterbedrijven momenteel zeer
actief aan het kijken zijn of zij op een of andere manier kunnen meeliften
bij de uitrol van de slimme energiemeter. Door Evides en Delta netbeheer zijn
hier reeds concrete stappen voor gezet. Synergievoordelen zijn daarbij te
behalen door een gelijktijdige uitrol en door een efficiënte benutting
van de communicatie-infrastructuur. De NTA-norm, die in de in voorbereiding
zijnde uitvoeringsregelgeving met betrekking tot de metereisen wordt opgenomen,
biedt ook de waarborgen voor een koppeling met een watermeter. Daarnaast is
gebleken uit pilots die door Delta zijn uitgevoerd, dat een combinatie van
slimme meters voor gas en water een potentieel grote energie- en waterbesparing
oplevert.De leden van de PvdA-fractie vroegen naar de totale kosten van de introductie
van de slimme meter, en naar de totale opbrengsten van het nieuwe marktmodel.
De totale kosten van de introductie van de slimme meter worden geraamd op
ongeveer € 1,2 miljard. De jaarlijkse opbrengsten van de drie herstructureringsmaatregelen;
leveranciersmodel, capaciteitstarief en de herordening van de metermarkt worden
door de sector geraamd op € 100 miljoen per jaar. Deze ramingen
van de sector worden bevestigd in het recente rapport van UCP dat in opdracht
van de Minister van Economische Zaken is uitgevoerd naar aanleiding van eerdere
vragen van uw Kamer over deze opbrengsten (UCPartners, «Een vaste vergoeding
voor de netbeheerder als noodzakelijk onderdeel van een verbeterd marktmodel
voor kleinverbruikers van energie», februari 2008).In relatie tot de verdeling van kosten en baten vroegen de leden van de
SP-fractie of duidelijkheid kan worden verschaft over het deel van de geraamde € 100
miljoen baten die via tariefverlagingen bij de consument terecht komt. Voor
het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar het uitgebreide overzicht dat
eerder in deze paragraaf is verstrekt in antwoord op een vraag van de leden
van de CDA-fractie naar de kosten en opbrengsten van de in het wetsvoorstel
opgenomen maatregelen. De leden van de VVD-fractie vroegen of de vervroegde afschrijving van
de klassieke meters € 175 miljoen bedraagt. De afschrijvingskosten
van deze meters bedragen inderdaad € 175 miljoen wanneer ze allemaal
op één moment zouden worden vervangen door slimme meters. Dit
bedrag is gebaseerd op een totaal van 14 miljoen meters, een gemiddelde aanschafprijs
van € 25 en op het uitgangspunt dat de gemiddelde leeftijd van de
klassieke meters 15 jaar bedraagt, de helft van hun eigenlijke economische
levensduur van 30 jaar (14 miljoen x 25 x 0,5 = € 175 miljoen).
Omdat de meters niet in één keer, maar gedurende de uitrolperiode
worden vervangen, zullen de daadwerkelijke afschrijvingskosten lager uitvallen.De leden van de VVD-fractie vroegen naar de kosteneffectiviteit van uitrol
van de slimme meter in relatie tot andere mogelijke maatregelen ten aanzien
van energie-efficiëntie. De verwachte energiebesparing van de slimme
meter is becijferd op 2 tot 10 procent per jaar. In petajoule (biljarden joule)
uitgedrukt is de besparing in het meest voorzichtige scenario ongeveer 16
PJ jaarlijks, uitgaande van het verbruik in 2006. Uit de maatschappelijke-kostenbatenanalyse
die KEMA heeft uitgevoerd naar de invoering van de slimme meter komt een positieve
netto contante waarde van € 1,2 miljard (KEMA, Domme meters worden
slim, kosten-batenanalyse slimme meetinfrastructuur, 2005). ECN heeft het
batenpotentieel en de kosten van mogelijke besparingsmaatregelen in de gebouwde
omgeving uit het werkprogramma Schoon en Zuinig tegen elkaar afgezet (Menkveld
e.a., «Verkenning potentieel en kosten van klimaat- en energiemaatregelen
voor Schoon en Zuinig», juli 2007). Als de slimme meter hiermee vergeleken
wordt, is het beeld gunstig vergeleken met veel van de daar genoemde maatregelen.
Detailgegevens over de kosteneffectiviteit van de slimme meter in vergelijking
met andere besparingsmaatregelen zijn echter niet voorhanden. In het wetsvoorstel
is overigens niet alleen vanwege energie-efficiencyvoordelen gekozen voor
invoering van slimme meters, maar ook vanwege andere voordelen.De leden van de VVD-fractie vroegen of bij handhaving van de huidige metertarieven
consumenten niet teveel betalen. De tarieven zijn tot stand gekomen in een
vrije markt voor meterhuurtarieven. De NMa heeft geconcludeerd dat de stijging
van de tarieven niet verklaard kan worden door onderliggende kosten, wat een
van de aanleidingen is geweest voor het herstructureren van de metermarkt.De leden van de VVD-fractie wilden graag inzicht hebben in het verschil
tussen de kosten van het beheer van de huidige gas- en elektriciteitsmeters
en de inkomsten uit de meterhuurtarieven. In de marktmonitor kleinverbruikers
2006 (NMa, februari 2007) van de NMa wordt hierover enige informatie gegeven.
In deze rapportage stelt de NMa vast dat de toen nog niet gereguleerde tarieven
voor de meterhuur tussen 2001 en 2006 zeer sterk zijn gestegen zonder dat
dit verklaard kan worden door een onderliggende kostenstijging. De gereguleerde
meterhuurtarieven die per 1 januari 2008 gelden zijn daarom gefixeerd
op de in 2005 door netbeheerders in rekening gebrachte meterhuur. Op basis
daarvan bedragen de inkomsten van de netbeheerders ongeveer € 300
miljoen per jaar.De leden van de VVD-fractie vroegen een inschatting te geven van de kosten
in de situatie dat de vrijwillige plaatsing van een meter in bestaande bouw
wordt gecombineerd met een verplichte plaatsing op natuurlijke momenten, zoals
nieuwbouw en ingrijpende renovaties. Uit verschillende maatschappelijke kosten-batenanalyses
blijkt dat een gestructureerde en grootschalige uitrol het meest kostenefficiënt
is. Echter, een precieze inschatting van de kosten in de situatie zoals geschetst
door de leden van de fractie van de VVD kan niet worden gegeven. Wel is uit
verschillende onderzoeken gebleken dat een losse, geografisch gespreide plaatsing
meer kosten met zich meebrengt dan een gestructureerde staat-voor-straat uitrol. 4.2 Ervaringen in het buitenlandDe leden van de SP-fractie vroegen naar onafhankelijke onderzoeksgegevens
uit Italië en Zweden over de vraag of slimme meters leiden tot energiebesparing.
Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar het antwoord op een eerdere
vraag van deze leden hierover in paragraaf 2.3.1.De leden van de SP-fractie vroegen naar de storings- en verouderingsgevoeligheid
van de slimme meter. Gezien het feit dat er software- en ICT-technologie wordt
toegepast, is het noodzakelijk extra waarborgen in te bouwen die technisch
falen door bijvoorbeeld stroomuitval kunnen opvangen. In dat kader is bijvoorbeeld
voorgeschreven dat de slimme meter beschikt over een lokaal geheugen. Daarin
worden de verschillende meterstanden opgeslagen. Het ergste dat dan nog kan
gebeuren is dat een online verzoek om de meest actuele meterstand niet onmiddellijk
kan worden uitgevoerd maar later uit het geheugen moet worden gehaald. Alle
netbeheerders zijn momenteel met pilots bezig waarbij uiteraard ook de prestaties
van de toegepaste meters worden geëvalueerd. Voor het antwoord op de
vraag naar de verouderingsgevoeligheid zij verwezen naar het antwoord op de
vraag van de leden van de CDA-fractie over de toekomstvastheid van de meter
in paragraaf 2.3.3.II. ARTIKELENArtikel I, onderdeel EDe leden van de SP-fractie vroegen waar is geregeld wat een redelijke
factuurfrequentie is. Uit richtlijn 2006/32/EG vloeit voort dat de factuur-
en informatiefrequentie hoog genoeg dient te zijn om afnemers in staat te
stellen hun eigen energieverbruik te regelen. Beoogd wordt de factuur- en
informatiefrequentie in beginsel op 6 keer per jaar vast te stellen. Benadrukt
wordt dat het hierbij gaat om informatie met indicatieve verbruiksgegevens
en -kosten die dus elke 2 maanden wordt verstrekt. Die informatie staat met
andere woorden los van de gebruikelijke praktijk dat er maandelijks een voorschotnota
wordt gestuurd met telkens hetzelfde bedrag en een definitieve afrekening
eenmaal per jaar. Een ontwerp-amvb met regels over onder meer dit onderwerp
is reeds in voorbereiding in het kader van het wetsvoorstel implementatie
EG-richtlijn energie-efficiëntie (Kamerstukken TK 2007/08, 31 320,
nr. 2) en in het kader van het onderhavige wetsvoorstel dat richtlijn
2006/32/EG ook implementeert met betrekking tot elektriciteit en gasArtikel I, onderdeel XIn relatie tot het voorgestelde artikel 95cb, eerste lid, van de Elektriciteitswet
1998, vroegen de leden van de SP-fractie hoe hoog de incassokosten zijn die
de leverancier ten behoeve van de netbeheerder dient te maken. In deze bepaling
wordt het leveranciersmodel voorgesteld ten aanzien van facturen van de netbeheerder.
Exacte bedragen over de incassokosten zijn niet voorhanden. De incassokosten
zullen door de leveranciers worden doorberekend in de leveringstarieven. Door
de concurrentie op de leveringsmarkt en de efficiencywinst bij de leverancier
als gevolg van het leveranciersmodel zullen er echter toe leiden dat de kostenstijging
bij de leverancier minder groot zal zijn dan de kostendaling bij de netbeheerder.
De klant gaat er derhalve op vooruit. Tenslotte valt te verwachten dat, als
gevolg van de betere beschikbaarheid en voorspelbaarheid van verbruiksgegevens
door de slimme meter, het betalingsgedrag van klanten zal verbeteren. Dat
zal leiden tot een verlaging van het incassorisico. Artikel IIIDe leden van de CDA-fractie vroegen naar de handhaving van de in het wetsvoorstel
aan kleinverbruikers opgelegde verplichting om medewerking te verlenen aan
de plaatsing van slimme meters. De niet-naleving van deze medewerkingsplicht
wordt als economisch delict strafrechtelijk gehandhaafd en niet bestuursrechtelijk.
Het ligt vanuit een algemeen handhavingsbeleid in de rede om te kiezen voor
strafrechtelijke handhaving in situaties waarin geen sprake is van een «gesloten
context» waarin bijvoorbeeld via vergunningverlening er een vooraf al
gekende relatie is tussen overheid en degene op wie toezicht wordt gehouden.
Waar die gesloten context er wel is – zoals tussen de NMa en de netbeheerders –
ligt dat anders en is bestuursrechtelijke handhaving in beeld.In concreto betekent dit dat bestuursrechtelijke handhaving minder aangewezen
is nu de medewerkingsplicht zich richt tot kleinverbruikers en niet tot energiebedrijven.
Op energiebedrijven wordt namelijk, anders dan bij kleinverbruikers het geval
is, toezicht gehouden door de NMa. Om een slagvaardig toezicht door de NMa
op ondernemingen in de energiesector mogelijk te maken zijn aan de NMa bevoegdheden
tot het opleggen van bestuurlijke sancties verleend. Om deze reden worden
inderdaad overtredingen van netbeheerders sinds medio 2004 niet langer strafrechtelijk,
maar bestuursrechtelijk gehandhaafd.Voor strafrechtelijke handhaving van die medewerkingsplicht is in de tweede
plaats gekozen omdat in het wetsvoorstel implementatie EG-richtlijnen energie-efficiëntie
diezelfde medewerkingsplicht ook strafrechtelijk wordt gehandhaafd. Het is
niet consistent van dat regime af te wijken voor de elektriciteits- en gasmeter
in het onderhavige wetsvoorstel. De keuze voor strafrechtelijke handhaving
van de medewerkingsplicht in het wetsvoorstel implementatie EG-richtlijnen
energie-efficiëntie hangt overigens samen met het feit dat de verwachte
inzet van het soort bevoegdheden meer in lijn is met strafrechtelijke handhaving
via de Wet op de economische delicten en dat een vergelijkbare medewerkingsplicht
in de Wet energiebesparing toestellen ook reeds strafrechtelijk via de Wet
op de economische delicten wordt gehandhaafd.De leden van de PvdA-fractie vroegen of het niet-plaatsen van slimme meters
in het wetsvoorstel als economisch delict strafbaar wordt gesteld. Dit is
niet het geval. Het wetsvoorstel legt de verantwoordelijkheid voor het plaatsen
van slimme meters bij de netbeheerders. De betreffende bepalingen worden bestuursrechtelijk
en niet strafrechtelijk gehandhaafd. Een netbeheerder die de bepalingen niet
naleeft kan een last onder dwangsom of bestuursrechtelijke boete opgelegd
krijgen. De verplichting van kleinverbruikers om mee te werken aan de plaatsing
en het beheer van de meters wordt wel strafrechtelijk gehandhaafd.De minister van Economische Zaken,M. J. A. van der Hoeven 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31374-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl