Wijziging Wet werk en bijstand, Algemene Ouderdomswet en Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen (overheveling uitvoering aanvullende bijstand 65 jaar of ouder); Memorie van Antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Eerste Kamer der Staten-Generaal
 1
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST138214
 2009-2010
 
 32 037
 Wijziging van de Wet werk en bijstand, de Algemene Ouderdomswet en de
Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen in verband met de overheveling
van de uitvoering van de aanvullende bijstand voor personen van 65 jaar of
ouder van de gemeenten naar de Sociale verzekeringsbank en het aanbrengen
van enkele andere aanpassingen in de Algemene Ouderdomswet en tot wijziging
van enkele sociale verzekeringswetten in verband met de gelijkstelling binnen
de sociale zekerheid van voormalige pleeg- en stiefkinderen met eigen kinderen
 
 
 
 
 C
 MEMORIE VAN ANTWOORD
 Ontvangen 4 december 2009
 Inhoudsopgave
 1 WWB 65+ 1
 2 Vrijwillige inkoop AOW 4
 1. WWB 65+
 AOW-er met jongere partner
 De leden van de CDA-fractie hebben vragen gesteld over de invulling van
de re-integratieverplichting van de jongere partner van een AOW-gerechtigde
en maken daarbij onderscheid naar de leeftijd van de jongere partner. Deze
leden vragen van de regering in hoeverre door gemeenten en de SVB invulling
wordt gegeven aan deze re-integratieverplichting, indien het leeftijdsverschil
tussen beide partners gering is. Zij verzoeken daarbij het voorziene vervallen
van de partnertoeslagen in de AOW, dat naar verwachting het beroep op aanvullende
bijstand in onderhavige situaties zal doen toenemen, in de beschouwing ter
zake te betrekken. Daarnaast stellen de leden van de CDA dat in gevallen waar
het leeftijdverschil groter is, de re-integratieverplichting naar uiterst
serieus genomen dient te worden. In deze gevallen kan het scheiden van de
financiële verantwoordelijkheid (SVB) en re-integratietaak (gemeente)
de effectiviteit van het re-integratiebeleid belemmeren, zo vrezen deze leden.
Zij vragen dan ook welke financiële prikkels of andere waarborgen de
regering voorziet om gemeenten te stimuleren werk van deze taak te maken en
de samenwerking tussen gemeenten en SVB veilig te stellen. Deze leden zouden
graag zien dat de regering periodiek rapporteert over de samenwerking tussen
SVB en gemeenten en de effectiviteit van het re-integratiebeleid
voor de onderhavige doelgroep. Is de regering daartoe bereid, zo vragen deze
leden.
 De re-integratieverplichting van de jongere partner van een AOW-gerechtigde
met aanvullende bijstand blijft ongeacht het leeftijdsverschil onverkort gelden.
Het voorliggende wetsvoorstel brengt hierin geen wijziging. Ook indien het
leeftijdsverschil gering is geldt dus werk boven uitkering. De jongere partner
dient er voor zorg te dragen dat het beroep op bijstand zo kort mogelijk is.
Deze verantwoordelijkheid blijft op de jongere partner rusten. In het voorliggende
wetsvoorstel blijven de gemeenten verantwoordelijk voor het ondersteunen van
de jongere partner bij arbeidsinschakeling en voor het bepalen en aanbieden
van voorzieningen gericht op arbeidsinschakeling.
 De regering is ervan overtuigd dat een financiële prikkel voor gemeenten
niet de enige drijfveer is om mensen aan een baan te helpen. De gemeenten
dragen een algemene zorg en verantwoordelijkheid voor de re-integratie van
(niet-)bijstandsgerechtigden. Deze taak vloeit voort uit het algemeen belang
te komen tot verhoging van de arbeidsparticipatie ter wille van een gunstige
(regionale) economische ontwikkeling en de vergroting van het welzijn van
haar burgers.
 Gemeenten zijn voorts bij uitvoering van deze taak op grond van de WWB
verplicht bij het ondersteunen bij arbeidsinschakeling en het aanbieden van
re-integratievoorzieningen evenwichtige aandacht te besteden aan groepen bijstandsgerechtigden
en voor verschillende doelgroepen daarbinnen. Dit brengt met zich mee dat
de gemeenteraad het eigen gemeentelijk re-integratiebeleid in een verordening
moet vastleggen. De gemeenteraad heeft daarmee een sterke en democratisch
gelegitimeerde invloed op het re-integratiebeleid van ondermeer de jongere
partners van AOW-gerechtigden.
 De SVB verstrekt maandelijks via het Inlichtingenbureau aan elke gemeente
een overzicht van de personen die aanvullende bijstand ontvangen binnen die
gemeente. Op basis van dit overzicht wordt de gemeente gewezen op het feit
dat er sprake is van een jongere partner voor wie een arbeids- en re-integratieplicht
geldt. Dit laatste met het oog op de re-integratietaak van gemeenten voor
deze personen. Daarnaast zal de SVB, indien er binnen een jaar niets is gewijzigd
in de inkomenspositie van de jongere partner, zich in verbinding stellen met
haar contactpersoon bij de gemeente om hier aandacht voor te vragen. Met betrekking
tot de vraag van de leden van de VVD-fractie of de gegevensuitwisseling tussen
SVB en gemeenten extra uitvoeringskosten oplevert, antwoordt de regering dat
de kosten van deze inspanningen gering zijn en passen binnen de geraamde uitvoeringskosten.
 Omdat de gemeente niet langer de uitkeringverstrekking verzorgt, zal de
SVB, wanneer de gemeente constateert dat de jongere partner niet voldoet aan
de arbeids- of re-integratieverplichting, op advies van de gemeente een maatregel
opleggen door de uitkering te verlagen. Wanneer wordt geconstateerd dat de
individuele omstandigheden van de jongere partner een ontheffing van de arbeids-
en/of re-integratieverplichting rechtvaardigen, zal de SVB de jongere partner
op advies van de gemeente een ontheffing verlenen.
 Het complex van rechten en plichten voor de jongere partner en de verantwoordelijkheden
van gemeenten en de SVB biedt naar de mening van de regering voldoende waarborgen
en aandacht voor de aanpak van de re-integratie van de jongere partner.
 In de toegezegde evaluatie van de effecten
van de overheveling, met betrekking tot het terugdringen van het niet-gebruik
binnen vijf jaar na inwerkingtreding, zal de regering de wijze waarop gemeenten
de doelgroep ondersteunen bij de re-integratie en de daarbij benodigde samenwerking
tussen SVB en gemeenten betrekken, zodat uiteindelijk een beeld uit de praktijk
wordt verkregen.
 De leden van de CDA-fractie verwijzen naar het vervallen van de AOW-partnertoeslag.
In de SZW-begroting 2010 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123
XV, nr. 2) is het voornemen opgenomen om, vooruitlopende op de definitieve
afschaffing van de AOW-partnertoeslag in 2015, vanaf 2011 de AOW-partnertoeslag
af te schaffen voor AOW-gerechtigden met een partner jonger dan 55 jaar. De
regering is van mening dat het mogelijk en wenselijk is dat partners jonger
dan 55 jaar in hun eigen inkomen voorzien. De regering trekt tot en met 2014€ 100
miljoen uit om te voorkomen dat mensen door deze maatregel vanwege de vermogenstoets
in de bijstand gedwongen worden hun huis te verkopen.
 Als de AOW-partnertoeslag vervalt en daardoor het inkomen minder bedraagt
dan het sociaal minimum, bestaat recht op bijstand die op basis van het voorliggende
wetsvoorstel door de SVB zal worden verstrekt. Wanneer er recht is op bijstand
geldt ook voor deze groep de arbeids- en re-integratieverplichting, ongeacht
het leeftijdsverschil.
 
 Op de vraag van de leden van de CDA-fractie welke ervaringen er zijn met
eventuele andere regelingen waarbij de SVB betrokken is bij een re-integratieopgave,
maar deze taak niet zelf uitvoert, antwoordt de regering dat de SVB op dit
moment niet betrokken is bij een dergelijke regeling. Dit laat onverlet, dat
gemeenten verantwoordelijk zijn voor het aanbieden van re-integratievoorzieningen
aan ANW-gerechtigden, indien deze ANW-gerechtigden daar zelf om verzoeken.
Dat ANW-gerechtigden zelf dit verzoek moeten doen vloeit voort uit het feit
dat ANW-gerechtigden geen re-integratieplicht of arbeidsplicht hebben in tegenstelling
tot personen met een WWB-uitkering. De SVB is verantwoordelijk voor de uitvoering
van de ANW-uitkeringen.
 
 Ook de leden van de fractie van de VVD hebben vragen gesteld over de re-integratieplicht
die rust op de jongere partner van een AOW-gerechtigde en op welke wijze hieraan
invulling wordt gegeven. Deze leden vragen of de regering inzicht kan geven
in de aantallen waarbij er een re-integratieverplichting bestaat bij de partner
die jonger is dan 65 jaar.
 Het totaal aantal AOW-ers met een aanvulling op grond van de WWB in 2009
is ongeveer 36 000 personen. Van deze AOWers hebben er ongeveer 5500
een partner die jonger is dan 65 jaar. Dit cijfer geeft het maximale aantal
aan dat re-integratieplichting is. Het is niet bekend voor hoeveel van hen
een ontheffing van de re-integratieverplichting van toepassing is.
 
 De leden van de VVD-fractie geven aan dat veel gemeenten één
loket hebben ingevoerd. In het verlengde hiervan vragen zij waarom de regering
meent dat het beter is ook deze gemeenten te verplichten de uitvoering van
de aanvullende bijstand over te hevelen naar de SVB.
 De regering wil met de overheveling van de uitvoering van de aanvullende
bijstand naar de SVB tot stand brengen dat er één loket is voor
aanvullende bijstand en AOW. Waar de leden van de VVD-fractie in hun vraagstelling
waarschijnlijk op doelen is het gezamenlijk uitvoeren van de aanvullende algemene
bijstand, de bijzondere bijstand en het gemeentelijk minimabeleid door de
gemeenten. Hoewel de regering waardering heeft voor de initiatieven die een
aantal gemeenten hebben ontplooid voor de ondersteuning en het terugdringen
van het niet-gebruik van de doelgroep, ziet dit wetsvoorstel op de overheveling
van de aanvullende algemene bijstand naar de SVB en reikt daarmee verder dan
de initiatieven waarop de leden van de VVD-fractie op doelen. De regering
verwacht met de overheveling naar de SVB de belangrijkste doelstelling van
de wet, namelijk het tegengaan van niet-gebruik van aanvullende bijstand,
beter te bereiken. Het gaat hier om een kwetsbare groep ouderen. Het mag niet
zo zijn dat deze ouderen geen aanspraak maken op voorzieningen waar zij recht
op hebben als gevolg van de wijze waarop de uitvoering is ingericht. In de
situatie, waarin de SVB de aanvullende bijstand in mandaat uitvoert
blijkt dat uitvoering door de SVB een goed middel is om het niet-gebruik van
aanvullende bijstand tegen te gaan.
 Het kabinet heeft derhalve besloten de uitvoering volledig bij de SVB
onder te brengen. Gebleken is dat de uitvoering door de SVB tegemoet komt
aan de voornaamste factoren die ouderen weerhoudt geen gebruik maken van de
aanvullende bijstand, zoals onwetendheid.
 De regering wenst daarbij nog op te merken dat de uitvoering van de aanvullende
bijstand door de SVB het gemeentelijke armoedebeleid juist ondersteunt. De
uitvoering door de SVB zorgt ervoor dat gemeenten beter in staat zijn om 65-plussers
met een inkomen onder of op het sociaal minimum te benaderen voor bijzondere
bijstand en gemeentelijke minimaregelingen. Gemeenten krijgen van de SVB namelijk
maandelijks inzicht in de personen die binnen de gemeente aanvullende bijstand
ontvangen. Daarnaast wijst de SVB de cliënt bij toekenning van de WWB
65+ ook op de mogelijkheid om voorzieningen op grond van minimaregelingen
aan te vragen bij de gemeente.
 
 De leden van de VVD-fractie vragen of het niet eenvoudiger zou zijn dat
als SVB bij de toekenning van de AOW de gemeente zou verwittigen dat er bij
de betrokkene een recht op aanvullende bijstand wordt geconstateerd, zodat
de gemeente contact kan opnemen met die betrokkene.
 De regering acht dit voorstel van de leden van de VVD niet eenvoudiger.
De Inspectie Werk en Inkomen (IWI) heeft deze mogelijkheid geschetst in haar
onderzoek «Rechten Verzilveren, terugdringen van het niet gebruik van
de aanvullende bijstand onder 65-plussers». In dit onderzoek vermeldt
IWI echter dat gemeenten aangeven dat deze werkwijze kostbaar is en dat de
doelgroep die de gemeente op deze manier in kaart kan krijgen niet voldoende
toegesneden is. Tot de groep behoren namelijk ook personen die voldoende (pensioen)inkomen
of vermogen hebben en daardoor geen recht hebben op aanvullende bijstand.
 Daarnaast is nog van belang dat deze actie continu herhaald zou moeten
worden wil zij effectief zijn. Immers, er komen steeds mensen met gekorte
AOW en mogelijk recht op aanvullende bijstand bij. Wanneer de uitvoering van
de WWB 65+ daarentegen bij de SVB ligt loopt de aanvraagprocedure van de WWB
65+ gewoon mee in de aanvraagprocedure van de AOW. Op deze manier wordt gewaarborgd
dat alle potentieel rechthebbenden persoonlijk benaderd worden. In combinatie
met het feit dat mensen aangeven het prettig te vinden om op dit onderwerp
door de SVB aangesproken te worden, is dit de beste garantie dat het niet-gebruik
van aanvullende bijstand zal afnemen.
 2. Vrijwillige inkoop AOW
 Toename gebruik
 De leden van de VVD-fractie vragen waarom de regering verwacht dat het
gebruik van de inkoopregeling toeneemt, wanneer de beslistermijn van 5 jaar
wordt verruimd naar 10 jaar.
 De regering verwacht om een aantal redenen dat door de verruiming van
de inkooptermijn het aantal gebruikers van de inkoopregeling AOW zal toenemen.
In de eerste plaats zullen immigranten zich pas inkopen voor de AOW, wanneer
zij het besluit hebben genomen dat zij zich definitief in Nederland vestigen.
Om tot een dergelijk belangrijk besluit te komen hebben mensen een bepaalde
periode nodig. Een langere beslistermijn zorgt ervoor dat mensen in de gelegenheid
worden gesteld deze keuze weloverwogen te maken en voorkomt dat wanneer mensen
uiteindelijk tot de slotsom komen dat de vestiging in Nederland toch definitief
zal zijn de beslistermijn reeds is verlopen. In de tweede plaats maakt het
verlengen van de beslistermijn het beter mogelijk voldoende geld te sparen
om de benodigde premiebetaling te voldoen. Immers personen die
zich willen inkopen moeten het volledige inkoopbedrag ineens betalen.
 De SVB zal overigens, vanwege de onbekendheid bij mensen over de gevolgen
die migratie heeft op hun recht op AOW, een brief sturen hierover aan alle
mensen die zich in- of uitschrijven uit de GBA en die uit het buitenland komen
of naar het buitenland gaan. In deze brief zal ook de mogelijkheid van inkoop
voor de AOW aan de orde komen. De bekendheid met de mogelijkheid van het inkopen
van AOW zal hierdoor toenemen.
 
 De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
 J. Klijnsma 
 
 
 
 
 Kamerstukken II, 2009/10, 32 037, nr. 6, blz. 8.