Vaststelling begroting van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2003; Verslag algemeen overleg van de vaste commissie met de minister voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over Kiezen op afstand
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28600-VII, nr. 15

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

20-11-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

28600-VII nr. 15

14-11-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de ministerNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28600-VIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 26 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 600 VIIVaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2003nr. 15VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 14 november 2002De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties1 heeft op 29 oktober 2002 overleg gevoerd met minister
Remkes van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over:– de brief van de minister d.d. 1 oktober
2002 inzake Kiezen op afstand (28 600-VII, nr. 4);– de brief van de minister d.d. 21 oktober
2002 inzake Kiezen op afstand.Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Rehwinkel (PvdA) herinnert aan de
ambitieuze inzet van het proces Kiezen op afstand (KOA) en betreurt de vertraging
die is opgelopen, alsmede het feit dat de plannen voorlopig afgeslankt zijn.
Het voorstel om een experiment te houden bij de Europese verkiezingen van
2004 is gehandhaafd, maar over verdere stappen laat de minister zich niet
uit. In de aangenomen motie op stuk nr. 55 (28 000-VII) wordt aangedrongen
op een experiment bij de statenverkiezingen van 2003. Het is vooralsnog onhelder
hoe de minister de uitvoering van deze motie voor zich ziet. Is er bij de
statenverkiezingen van 2003 echt geen experiment mogelijk, al was het maar
met stemmen op een willekeurig stembureau? Een landelijk raadpleegbaar kiezersregister
blijkt daarvoor geen vereiste, zoals eerder ten onrechte is gemeld.Er wordt opnieuw advies van de Raad van State gevraagd over de Experimentenwet
KOA. Wanneer zal het wetsvoorstel naar de Kamer worden gestuurd? Het is overigens
de vraag of deze wet noodzakelijk is voor het in elk willekeurig stembureau
kunnen stemmen.De minister dient zijn ambities op dit dossier helder aan te geven. Ook
moet duidelijk worden welke financiële inspanningen daarbij horen. Hierbij
past natuurlijk ook een blik naar het buitenland. Zo streven de regeringen
van het Verenigd Koninkrijk en Duitsland ernaar om stemmen via internet in
te voeren bij de nationale verkiezingen in 2006. Het zou mooi zijn als deze
minister de ambitie zou tonen dat bij de kamerverkiezingen van 2007 ook via
internet gestemd kan worden. Wellicht is het raadzaam dat de Kamer dit onderwerp
als groot project bestempeld om daarmee de voortgang te bespoedigen.Het voorgestelde experiment bij de Europese verkiezingen van 2004 behelst
de mogelijkheid voor stemmers in het buitenland om hun stem per telefoon of
via internet uit te brengen. De keuze voor dit experiment wekt bevreemding,
ten eerste omdat eenvoudiger experimenten denkbaar zijn en ten tweede omdat
de resultaten ervan moeilijk meetbaar zullen zijn.Mevrouw Spies (CDA) vindt dat er alles aan
moet worden gedaan om de opkomst bij verkiezingen te bevorderen. Het project
KOA voorziet daarin. Het organiseren van experimenten blijkt echter complexer
dan vooraf gedacht. Er moet gekozen worden voor zorgvuldigheid boven snelheid.
Het stemproces moet betrouwbaar, controleerbaar en anoniem blijven, maar de
geringe snelheid van het proces begint thans wel zorgen te baren.Het zou goed zijn om eerder dan juni 2004 een experiment te laten plaatsvinden,
bijvoorbeeld bij vervroegde gemeenteraadsverkiezingen als gevolg van herindelingen.
Wanneer zal de experimentenwet klaar zijn voor parlementaire behandeling?
Met het experiment rond de Europese verkiezingen lijkt Nederland voorop te
lopen. In hoeverre zijn de Nederlandse voornemens in Europees verband bekend
en in hoeverre worden ze wellicht ook ondersteund? Experimenten die de opkomst
kunnen bevorderen zouden ook door Europa gewaardeerd moeten worden, mogelijk
zelfs financieel.Elektronisch stemmen op afstand voor kiezers in Nederland acht de minister
vooralsnog geen reële optie. De ervaringen in het buitenland zouden nauwlettend
worden gevolgd. Betekent dit dat deze ontwikkelingen worden afgewacht? Bestaat
er een schatting van de kosten van het proces?Volgens de brief van 1 oktober wordt ook gewerkt aan het mogelijk maken
van stemmen in een stemlokaal naar eigen keuze. Hoe moet dit worden gezien
in relatie tot het experiment bij de Europese verkiezingen? Zal alleen in
de eigen woonplaats een keuze uit de stemlokalen kunnen worden gemaakt?De heer Schonewille (LPF) heeft de indruk
dat sprake is van een gebrek aan ambitie. Omdat het van groot belang is de
drempel voor de kiezer zo laag mogelijk te houden, moet het als een gemiste
kans worden gezien dat bij de komende statenverkiezingen geen experiment wordt
gehouden. Het is onduidelijk waarom het zo moeilijk is om een betrouwbaar
systeem van stemmen via internet op te zetten. Zo'n systeem zou ook kunnen
worden gebruikt voor volksraadplegingen. Is overwogen om in samenwerking met
andere Europese landen een systeem op te stellen?De heer Te Veldhuis (VVD) constateert dat
de hele Kamer resultaten op dit gebied wenst. Het blijkt helaas noodzakelijk
om het ministerie steeds alert te houden. De vooruitgang is mager. Uit de
brief van de minister d.d. 21 oktober blijkt dat er weinig landen zijn die
op dit punt echt progressie boeken, afgezien van Duitsland en het Verenigd
Koninkrijk, die in 2006 bij de landelijke verkiezingen het gebruik van internet
mogelijk willen maken. Het lijkt verstandig om met beide landen expertise
te delen, opdat ook Nederland landelijk modern kan stemmen.Het proces KOA is om diverse redenen van groot belang. De opkomst bij
verkiezingen loopt terug. Het moet de burgers zo makkelijk mogelijk worden
gemaakt om van hun democratisch recht gebruik te maken. Als het per telefoon,
brief of internet kan, waarom moet men dan toch steeds weer de gang naar een
zaaltje maken? De politiek en het bestuur hebben de morele plicht om zoveel
mogelijk mensen in staat te stellen aan het democratisch proces mee te doen.
De zeggingskracht van een verkiezingsuitslag wordt ermee vergroot. Het is helder dat bij dit alles hoge eisen moeten worden gesteld aan betrouwbaarheid,
vertrouwelijkheid en controleerbaarheid. Ook moeten de kosten in de hand worden
gehouden.De brief van 21 oktober is iets adequater dan datgene wat de Kamer de
afgelopen jaren heeft ontvangen. Er is gekozen voor een experiment bij de
Europese verkiezingen van 2004. Onduidelijk is waarom in 2003 geen kleinschalig
project wordt gehouden. Bij waterschapsverkiezingen kan telefonisch worden
gestemd. Waarom heeft BZK de uitdaging niet opgepakt, al is het maar met een
bescheiden experiment, bijvoorbeeld in één gemeente? Het experiment
met Europese verkiezingen lijkt overigens erg ingewikkeld. Het gaat om verspreid
in het buitenland wonende Nederlanders. Het lijkt veel meer voor de hand te
liggen om te kiezen voor één plaats. Daar is sprake van een
permanent register, van een identificatie van alle stemmers, beter dan van
de Nederlanders in het buitenland. Het zou overigens goed zijn als de minister
een streefdoel voor het experiment zou aangeven. Hoeveel van de 600 000
Nederlanders in het buitenland denkt de minister te kunnen bereiken?De rol van de Kiesraad verdient verheldering. Wat heeft de interesse van
de raad in het KOA-proces tot nu toe opgeleverd?Antwoord van de ministerDe minister stelt op voorhand dat hij het
eens is met veel van de geuite wensen, maar zegt er direct bij dat het wel
mogelijk dient te zijn. Het gaat erom dat aan de voorwaarden kan worden voldaan.
De minister voelt er niets voor om geconfronteerd te worden met een opstandige
Kamer vanwege het feit dat er dingen bij een experiment zijn misgegaan.Het einddoel van het KOA-proces is het plaatsonafhankelijk maken van het
stemmen. Met de kennis van nu is het echter onmogelijk aan te geven wanneer
dat einddoel kan worden bereikt. Hierbij spelen allereerst de benodigde landelijke
voorzieningen een rol: een landelijk raadpleegbaar kiezersregister en betrouwbare
elektronische identificatie van de kiezers. Daarnaast brengt het totale proces
nogal wat kosten met zich mee. Gedacht moet worden aan enkele tientallen miljoenen
euro's, een bedrag dat niet op de begroting staat. Gemeenten hebben vrij recent
geïnvesteerd in stemmachines. Deze investeringen zullen bij een succesvol
KOA-proces versneld moeten worden afgeschreven.De Experimentenwet KOA, die een werkingsduur tot 1 januari 2008 zal kennen,
zal niet vóór maart 2003 in werking zijn getreden. Het wetsvoorstel
zal de Kamer overigens binnen enkele weken bereiken.Het vervolg van het proces na 2004 hangt af van de resultaten van het
experiment. Er zal worden getracht om de voortgang van het proces in ieder
geval financieel mogelijk te maken, maar op dit ogenblik kan daar geen garantie
voor worden gegeven.Er wordt gekozen voor een experiment met in het buitenland verblijvende
Nederlanders bij de Europese verkiezingen, omdat deze kiezers zich vooraf
moeten laten registreren. Het is dus al bekend wie wil stemmen. Voor het stemmen
is een periode van circa drie weken nodig, dus de beschikbaarheidseisen zijn
totaal anders dan bij internetstemmen in Nederland. Kiezers in het buitenland
kunnen nu al per brief stemmen. Daarvoor gelden andere regels voor de identificatie.Goede voorbereiding en goede informatie voor de kiezers zijn noodzakelijk.
Alles is erop gericht om het experiment te laten slagen. Dit kost tijd. Het
heeft niets te maken met een gebrek aan ambitie van de minister.De opmerkingen over buitenlandse ervaringen verdienen nuancering. In het
Verenigd Koninkrijk vinden de verkiezingen pas rond 2010 plaats. In Duitsland
is slechts sprake van een algemene uitspraak. Er is nog weinig voorbereid.
Nederland volgt de ontwikkelingen in het buitenland actief, althans voor zover
informatie daarover ter beschikking wordt gesteld.Waterschapsverkiezingen zijn onvergelijkbaar met landelijke kamerverkiezingen. In 1999 hebben een aantal waterschappen telefonisch stemmen
toegepast. Een beperkt deel van de kiezers, ongeveer 10%, heeft van die mogelijkheid
gebruikgemaakt. Gegeven de aard van waterschapsverkiezingen ligt de kans op
fraude daarbij natuurlijk wat anders.Het onderwerp stemmen per brief heeft in 1999 een rol gespeeld in de discussie
met minister Peper. Hij heeft aangegeven die weg niet te willen bewandelen.
Er is nadrukkelijk voor andere wegen gekozen. Er wordt thans met de nodige
ambitie ingezet op de in de brief aangegeven route.Het doel van het experiment bij de Europese verkiezingen is om zoveel
mogelijk kiezers in het buitenland te bereiken. Daarbij blijft de regering
vanzelfsprekend afhankelijk van de mate waarin de mensen bereid zijn om van
hun recht actief gebruik te maken. Het is een illusie om te denken aan opkomstpercentages
vergelijkbaar met die van de kiezers in Nederland.Bezien zal worden of toch een kleinschalig, lokaal experiment kan worden
gehouden. Of dat in alle opzichten vergelijkingsmateriaal zal opleveren is
op dit moment niet te zeggen. Bovendien zullen herindelingsverkiezingen zich
de komende jaren niet veelvuldig voordoen. De commissie zal over de mogelijkheden
worden geïnformeerd.Bij het stemmen in een stemlokaal naar eigen keuze is er de complicatie
dat het computersysteem beslist niet uit mag vallen. De commissie zal nader
worden geïnformeerd over de mogelijkheden in dezen.Nadere gedachtewisselingDe heer Rehwinkel (PvdA) houdt zijn twijfels
over de zin van het experiment met buitenslands verblijvende kiezers bij de
Europese verkiezingen van 2004. Alleen al het probleem van de bereikbaarheid
van deze mensen voor voorlichting maakt een teleurstellende uitkomst van het
experiment voorspelbaar.De ambities van de minister zijn te weinig aansprekend. Het moet echt
het streefdoel zijn om bij de nationale verkiezingen in 2007 stemmen via internet
mogelijk te maken. Bij een werkelijke ambitie hoort ook een financiële
reservering. Het is overigens onhelder waarom aanpassing van de stemapparatuur
nodig is.Is voor de mogelijkheid om vanaf een willekeurige lokatie te stemmen de
wettelijke basis van de experimentenwet noodzakelijk?Mevrouw Spies (CDA) erkent het belang van
zorgvuldigheid bij het doen van experimenten. Zij hecht eraan dat er twee
experimenten worden gehouden: een met kiezers in het buitenland en een met
stemmen in het stemlokaal van eigen voorkeur. Zal het bij laatstgenoemd experiment
mogelijk zijn om ook in andere gemeenten te stemmen? Overigens dient nog gereageerd
te worden op een eventuele Nederlandse voortrekkersrol bij de Europese verkiezingen.De vertaling van de ambitie in concrete plannen is niet indrukwekkend.
De resultaten van de experimenten zullen geëvalueerd worden. Op basis
van de evaluatie zal worden bezien welke vervolgstappen kunnen worden gezet.
Op deze wijze zal op zijn vroegst najaar 2004 kunnen worden gesproken over
de voortgang van het proces. Dit algemeen overleg mag niet deze conclusie
opleveren. Overigens kan ook niet worden gegarandeerd dat reeds bij de verkiezingen
van 2007 per internet kan worden gestemd.De heer Schonewille (LPF) pleit voor de ambitie
om bij de verkiezingen over vijf jaar internetstemmen mogelijk te maken. Hij
vraagt of de terughoudendheid te maken heeft met de kosten of met obstakels
als betrouwbare identificatiemogelijkheden. Die laatste moeten zijns inziens
niet worden overdreven, gezien de huidige mogelijkheden, bijvoorbeeld bij
het kadaster. De heer Te Veldhuis (VVD) pleit voor hoge
ambities. Experimenten moeten verantwoord worden ondernomen, maar het kenmerk
van experimenten is dat iets in de praktijk wordt getest, waarbij mogelijkheden
en onmogelijkheden van de toepassing blijken. Om die reden verdient het de
voorkeur om te kiezen voor een kleinschalig experiment, waarbij redelijk makkelijk
een correctie kan worden aangebracht. Gedacht moet worden aan een aanbouwmodel.
Niet alles hoeft in één keer perfect geregeld te zijn. Stemmen
per brief, telefoon en internet hoeft niet zo geweldig ingewikkeld te zijn.
Het belang van het vergroten van de opkomst mag niet ondersneeuwen door steeds
de mogelijke nadelen te benadrukken.De minister wijst op de kosten van het proces.
Als er op basis van de ervaringen in 2004 aanleiding is om door te gaan met
experimenteren, zal op dat moment moeten worden bezien hoe de financiering
wordt geregeld. Voor een totale invoering is het geld thans niet beschikbaar.
Daarvoor moet te zijner tijd een afweging worden gemaakt. Overigens zullen
de financiële consequenties niet alle bij het Rijk neerslaan. Een beroep
doen op Europese middelen voor het Nederlands kiessysteem zou de minister
een nogal schaamteloze actie vinden.Over de benodigde aanpassing van de stemapparatuur zal de commissie schriftelijk
worden geïnformeerd. Bij lokatieonafhankelijk stemmen zal het wel altijd
moeten gaan om een lokatie in de gemeente. In de Kieswet staat namelijk dat
de kiezer stemt in het voor hem aangewezen kieslokaal. Ook voor lokatieonafhankelijk
stemmen is dus de experimentenwet noodzakelijk.Stemmen via internet is onder meer nog niet mogelijk omdat het systeem
100% betrouwbaar moet zijn. Een dergelijke betrouwbaarheid is op dit ogenblik
niet te garanderen. Bij telefoonstemmen is fraude ook niet geheel uit te sluiten.
Juist hierbij is identificatie een kwetsbaar punt.Bij experimenten rond verkiezingen gaat het niet om experimenten waarbij
aanmerkelijke risico's worden gelopen. Het gaat erom, wijze lessen te kunnen
trekken voor het vervolg en de effecten ervan, bijvoorbeeld in termen van
opkomst.De Kiesraad is betrokken bij de klankbordgroep en heeft een positief-kritisch
advies uitgebracht over het wetsvoorstel Experimentenwet KOA. Het advies zal
de Kamer bij de indiening van het wetsvoorstel overhandigd worden.De voorzitter van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,Van de CampDe griffier van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,De GierXNoot1Samenstelling:Leden: Te Veldhuis (VVD), Van de Camp (CDA), voorzitter, Kalsbeek (PvdA),
Van Heemst (PvdA), De Graaf (D66), Cornielje (VVD), Rehwinkel (PvdA), Luchtenveld
(VVD), De Wit (SP), Van Gent (GroenLinks), Rietkerk (CDA), Van der Staaij
(SGP), Blok (VVD), De Pater-van der Meer (CDA), Schonewille (LPF), ondervoorzitter,
Teeven (Leefbaar Nederland), Wolfsen PvdA), Spies (CDA), Stuger (LPF), Eerdmans
(LPF), Azough (GroenLinks), Zeroual (LPF), Sterk (CDA), Smilde (CDA), Haverkamp
(CDA).Plv. leden: Rijpstra (VVD), K. G. de Vries (PvdA), Adelmund
(PvdA), Van der Ham (D66), De Grave (VVD), Noorman-den Uyl (PvdA), Verbugt
(VVD), Lazrak (SP), Rosenmöller (GroenLinks), Meijer (CDA), Rouvoet (Christen-Unie),
Van Beek (VVD), Rambocus (CDA), Janssen van Raay (LPF), Jense (Leefbaar Nederland),
Van Oven (PvdA), Çörüz (CDA), Palm (LPF), Wiersma (LPF),
Halsema (GroenLinks), Varela (LPF), Eski (CDA), Bruls (CDA), Verburg (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28600-VII-15.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl