Wijzigingen in de Grondwet van de bepalingen inzake het onderwijs; Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28081, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

04-01-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28081 nr. 4

27-12-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamINHOUDSOPGAVEInleidingGrondwetswijzigingReikwijdte van artikel 23, vierde lidSamenhang met andere beleidsontwikkelingenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28081Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 54 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 081Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen
tot verandering in de Grondwet van de bepalingen inzake het onderwijsnr. 4VERSLAGVastgesteld 27 december 2001De vaste commissies voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties1 en voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen2, belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet,
hebben de eer van hun bevindingen als volgt verslag uit te brengen. Onder
het voorbehoud dat de regering de gestelde vragen tijdig zal hebben beantwoord,
achten de commissies de openbare beraadslagingen genoegzaam voorbereid.INHOUDSOPGAVEInleiding 1Grondwetswijziging 4Reikwijdte van artikel 23, vierde lid 10Samenhang met andere beleidsontwikkelingen 15InleidingDe leden van de PvdA-fractie hebben met tevredenheid kennisgenomen van
het onderhavige wetsvoorstel. Zij onderkennen dat de samenwerkingsschool een
maatschappelijke realiteit vormt, en vinden het daarom kwalijk dat er voor
deze samenwerking van openbare en bijzonder scholen, waarbij zowel openbaar
als bijzonder onderwijs wordt verzorgd, nog altijd een wettelijke basis ontbreekt.Al in 1994 stelde het regeerakkoord een wettelijke regeling in het vooruitzicht.
Dat voornemen is destijds gestrand omdat verschillende onderwijsorganisaties
en fracties een grondwetswijziging noodzakelijk vonden. Daarom werd in 1998
in het regeerakkoord vastgelegd dat de Onderwijsraad zou worden gevraagd een
advies over deze grondwetswijziging. Naar aanleiding van het advies dat in
begin 2000 verscheen, heeft de regering nu het onderhavige wetsvoorstel geformuleerd.De aan het woord zijnde leden hechten eraan dat er een voldoende aanbod
van openbaar onderwijs gegarandeerd blijft, maar onderkennen dat openbaar
onderwijs niet noodzakelijkerwijs behoeft te worden verzorgd in een openbare
school. Het wetsvoorstel komt dan ook tegemoet aan het standpunt van de leden
van de PvdA-fractie, zoals dit ook is verwoord tijdens het algemeen overleg
van 18 januari jl.. De memorie van toelichting geeft een helder antwoord op
de oorspronkelijke twijfels over de toezichthoudende rechtspersoon voor het
bijzonder onderwijs en de rol (het instemmingsrecht) van de ouders. Deze leden
kunnen daarom ook op deze punten instemmen.Inmiddels klinken er vanuit het katholiek en protestant-christelijk onderwijs
bezwaren die behelzen dat ten behoeve van de samenwerkingsschool een grondwetswijziging
niet nodig zou zijn. Hoewel de leden van de PvdA-fractie in de vorige kabinetsperiode
niet behoorden tot de leden die aandrongen op zo'n grondwetswijziging, menen
zij dat nu moet worden voortgegaan op de ingeslagen weg. De maatschappelijke
realiteit van de samenwerkingsschool vraagt om een wettelijke basis, en daarom
mag de zaak niet in de vertraging worden gegooid door opnieuw een ander wetgevingstraject
in te slaan.Daarnaast vindt er discussie plaats over de vraag of de samenwerkingsschool
een reguliere variant mag worden naast openbaar en bijzonder onderwijs. De
regering presenteert haar als een reguliere variant, terwijl de Onderwijsraad
haar slechts wil zien als uitzondering. Tegelijkertijd stelt de Onderwijsraad
dat men steeds een samenwerkingsschool moet kunnen vormen indien men daarvoor
kiest. Daarmee wordt het voor de leden van de PvdA-fractie de vraag of de
discussie echt materieel ergens over gaat. Onderschrijft de regering dat de
eigen keuze van de betrokkenen zal bepalen in welke mate de samenwerkingsschool
een uitzondering blijft of een reguliere variant wordt?De aan het woord zijnde leden vinden het van groot belang dat het wetsvoorstel
zo snel mogelijk van kracht wordt, en verzoeken de regering dan ook om daartoe
de noodzakelijke voortvarendheid te betrachten.De leden van de VVD-fractie zijn positief gestemd over de indiening van
een wetsvoorstel tot wijziging van de Grondwet om een wettelijke regeling
van de samenwerkingsschool mogelijk te maken. Zij zijn teleurgesteld dat het
voorstel niet medio 2001 maar eind 2001 aan de Tweede Kamer is aangeboden.
Hierdoor komt de behandeling in beide Kamers der Staten-Generaal onder behoorlijke
tijdsdruk te staan. Mede om deze reden gaan de leden van de VVD-fractie in
dit verslag, naast het wetsvoorstel zelf, alleen in op enkele hoofdpunten
van het nog in te dienen wetsvoorstel samenwerkingsschool. Zij behouden zich
het recht voor om het later in te dienen wetsvoorstel, na wijziging van de
Grondwet, op zijn merites te beoordelen. Wellicht ten overvloede wijzen deze
leden in dit verband naar een relevante passage uit het verslag van het algemeen
overleg dat op 18 januari 2001 gehouden is (27 400 VIII, nr. 62). Het
lid Cornielje stelt daar: «De Onderwijsraad geeft een doorkijk naar
de wetgeving na de grondwetsherziening in twee lezingen in de loop van de
volgende kabinetsperiode. Deze volgtijdelijkheid moet in acht worden genomen.
Op deze manier kan de samenwerkingsschool een plek binnen het duale bestel
krijgen en blijven het openbaar en bijzonder onderwijs behouden.»De leden van de VVD-fractie achten een wettelijke regeling van de samenwerkingsschool
gewenst, omdat daarmee tegemoet wordt gekomen aan een reeds gegroeide maatschappelijke
praktijk. Alhoewel de huidige samenwerkingsscholen of als openbare of als
bijzondere scholen kunnen worden aangemerkt, zijn zij in staat om in de praktijk
zowel openbaar als bijzonder onderwijs aan te bieden. Maar omdat een wettelijke
regeling van de samenwerkingsschool ontbreekt loopt men vaak tegen (juridische)
problemen aan; bijvoorbeeld ten aanzien van de grondwettelijke plicht om in
elke gemeente van overheidswege voldoend openbaar algemeen vormend
lager onderwijs te geven in een genoegzaam aantal scholen of ten aanzien van
de grondwettelijke bepaling dat tot het ontvangen van zodanig onderwijs gelegenheid
wordt gegeven. Het niet goed wettelijk regelen van de samenwerkingsschool
kan bijvoorbeeld ook leiden tot problemen bij aanstelling of ontslag van het
onderwijzend personeel. Ook is het gewenst om heldere afspraken te maken over
het stichten van openbare en bijzondere scholen en het vormen van samenwerkingsscholen
met inachtneming van het duale onderwijsbestel.Naast de gegroeide praktijk, vaak als gevolg van schaalvergrotingsoperaties,
komt steeds vaker de wens naar voren om fusie van een openbare en een bijzondere
school mogelijk te maken. De leden van de VVD-fractie willen niet treden in
de motieven van het bevoegd gezag maar willen wel de ruimte bieden om deze
wens op een goede juridische basis te verwezenlijken. De wijziging van de
Grondwet vormt hiertoe een belangrijke stap. Overigens kunnen het bevoegd
gezag van een openbare school en dat van een bijzondere school nu reeds fuseren
op basis van de wettelijke regeling van het samenwerkingsbestuur, waarbij
de onderscheiden scholen voor openbaar en bijzonder onderwijs onder één
bevoegd gezag blijven voortbestaan.Deze leden vragen de regering of er nu reeds gebruik is gemaakt van voornoemde
wettelijke regeling en of zij van oordeel is dat dit een goede eerste stap
inhoudt in de richting van de samenwerkingsschool. Zal een besturenfusie op
dit moment niet belemmerend maar juist positief werken op een mogelijke scholenfusie
als daarvoor een wettelijke regeling getroffen is?De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het voorliggende wetsvoorstel. Dit wetsvoorstel is voor hen een zeer aangelegen
punt. Dit voorstel raakt uitdrukkelijk het duale onderwijsbestel. Het duale
bestel is voor deze leden nog steeds van grote betekenis. In het verleden
zijn op die manier de bijzondere scholen ontstaan. Het resultaat is dat Nederland
anno 2001 vele katholieke, protestantschristelijke en andere bijzondere scholen
heeft naast de openbare scholen. De leden van de CDA-fractie zijn er van overtuigd
dat dit duale bestel nog steeds van belang is. Nog steeds blijkt dat ouders
voor de overgrote meerderheid tevreden zijn met de richting van de school
van hun kinderen. Dit is voor de aan het woord zijnde leden zeer wezenlijk.
De ouders bepalen via het bevoegd gezag de richting van de bijzondere school
of zij kiezen bewust voor openbaar onderwijs.De leden van de fractie van D66 hebben met veel belangstelling kennis
genomen van het voorstel tot wijziging van de Grondwet in verband met het
creëren van de mogelijkheid tot het oprichten van een samenwerkingsschool
voor openbaar en bijzonder onderwijs. Met de regering zijn zij van mening
dat er nog steeds een maatschappelijke behoefte bestaat aan de samenwerkingsschool,
waarin openbaar en bijzonder onderwijs worden aangeboden en in gelijkwaardigheid
samenwerken. Voorts delen zij de visie dat in de vorige regeerperiode genoegzaam
gebleken is dat het in elk geval buitengewoon lastig is om de samenwerkingsschool
eenduidig te regelen zonder aanpassing van de Grondwet. In de vorige regeerperiode
is het om die reden dan ook uitsluitend gelukt om een wettelijke basis te
creëren voor een bestuurlijke variant, en niet voor een institutionele
variant, omdat daartegen van te veel zijden grondwettelijke bezwaren bestonden.De leden van de GroenLinksfractie zijn verheugd kennis te kunnen nemen
van het wetsvoorstel Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging
te nemen tot verandering in de Grondwet van de bepalingen inzake het onderwijs.
Deze leden zijn van mening dat de samenwerkingsschool een zinvolle vernieuwing
vormt binnen het duale systeem, omdat zij een antwoord biedt op
uiteenlopende ontwikkelingen binnen onderwijs en maatschappij. Te denken valt
in dit verband aan het verbreden van het onderwijsaanbod, aan het voorkomen
van dreigende opheffing of aan het welbewust verbreden van de grondslag van
een school. Door een antwoord te bieden op dit soort ontwikkelingen draagt
de samenwerkingsschool onmiskenbaar bij aan de veelkleurigheid en variatie
van het onderwijs. Dit verklaart wellicht waarom er thans al enkele tientallen
instellingen bestaan die materieel de kenmerken van een samenwerkingsschool
dragen. Met de komst van het onderhavige wetsvoorstel komt de formele erkenning
van die instellingen een stapje dichterbij.De leden van de fractie van de ChristenUnie hebben met teleurstelling
kennis genomen van de onderhavige verklaring dat er grond bestaat een voorstel
in overweging te nemen tot wijziging van artikel 23 van de Grondwet. Genoemde
leden hechten zeer aan het duale onderwijsbestel zoals ons land dat sinds
1917 kent. De samenwerkingsschool past daarin niet, en doet afbreuk aan dit
bestel. In de praktijk doen zich echter juridische vormen van samenwerking
tussen scholen voor die materieel neerkomen op een samenwerkingsschool. Hierdoor
vindt op dit moment al een vervaging van het duale bestel van openbaar en
bijzonder onderwijs plaats.De leden van de SGP-fractie hebben met teleurstelling kennis genomen van
de voorliggende wetsvoorstel. Zij hebben geen behoefte aan een wettelijke
regeling van de samenwerkingsschool en vinden wijziging van de Grondwet daarom
niet nodig. Wel zijn genoemde leden van mening dat, ndien de samenwerkingsschool
wettelijk wordt geregeld en wordt gezien als reguliere variant, wijziging
van de Grondwet noodzakelijk is. Gegeven de wens om te komen tot een wettelijke
regeling van de samenwerkingsschool waarderen zij derhalve dat er na een eerdere
poging nu voorafgaande aan wetgeving wordt gekozen voor aanpassing van de
Grondwet.De leden van de SGP-fractie willen in dit verslag niet vooruitlopen op
een eventuele wettelijke regeling van de samenwerkingsschool en laten uitwerkingsaspecten
daarom zoveel mogelijk achterwege.GrondwetswijzigingDe wettelijke regeling van de samenwerkingsschool kent een lange geschiedenis.
In de memorie van toelichting wordt hieraan aandacht besteed. De leden van
de VVD-fractie betreuren het dat de regering zich niet voluit achter de noodzaak
van dit wetsvoorstel tot wijziging van de Grondwet heeft geschaard.Onder 1: Het duale bestel stelt de regering in het nader rapport op het
advies van de Raad van State: «op verzoek van de Tweede Kamer wordt
met wijziging van de Grondwet de «koninklijke weg» gevolgd om
iedere mogelijke twijfel over de grondwettigheid van de samenwerkingsschool
uit te sluiten». Onder 2: Noodzaak grondwetswijziging scherpt de regering
dit nog verder aan. Het is om die reden (twijfel van de Tweede Kamer over
verenigbaarheid met de Grondwet) dat de regering besloten heeft om een voorstel
in te dienen tot wijziging van artikel 23.Kan uit de indiening van dit voorstel worden afgeleid dat nu ook de regering
van oordeel is dat wijziging van de Grondwet terzake noodzakelijk is? Zo ja,
waarom wordt dit niet als zodanig naar voren gebracht, en lijkt het erop dat
de regering zich verschuilt achter de wens/de twijfel van de Tweede Kamer?
Is het niet juist bij een Grondwetswijziging zo dat de regering en Staten-Generaal
(grondwetgever) elkaar moeten (kunnen) overtuigen van de noodzaak tot aanpassing
van zo'n belangrijke wet?Het wetsvoorstel (24 137), dat onder meer de regeling van de samenwerkingsschool
bevatte, heeft een opmerkelijke behandeling gehad. De leden van
de VVD-fractie verwijzen hiervoor onder meer naar de Handelingen van de Tweede
Kamer van 20 november 1997, pagina 27–2059 e.v.Het oorspronkelijke wetsvoorstel is allereerst gesplitst in drie wetsvoorstellen:
bovengenoemd wetsvoorstel betreffende de samenwerkingsschool, verzelfstandiging
Openbaar Onderwijs en Materiële Financiële Gelijkstelling. Het wetsvoorstel
samenwerkingsschool is ontdaan van de publiekrechtelijke variant, en later
omgevormd tot een voorstel tot regeling van het samenwerkingsbestuur. Hieraan
lagen meerdere adviezen van de Raad van State, de Onderwijsraad, een aantal
hoogleraren onderwijsrecht en commentaren van besturenorganisaties en andere
betrokkenen ten grondslag. Blijkbaar is de regering toen niet in staat geweest
de Tweede Kamer te overtuigen van haar standpunt dat grondwetswijziging niet
noodzakelijk was om de samenwerkingsschool wettelijk mogelijk te maken. De
teneur van de adviezen was overwegend negatief. De leden van de VVD-fractie
waren en zijn van oordeel dat in zo'n situatie de bewijslast bij de wetgever
ligt.Opmerkelijk is dat de Onderwijsraad pas nadat hem een gerichte adviesaanvraag
is voorgelegd bereid en in staat is gebleken om aan te geven hoe artikel 23
Grondwet op eenvoudige wijze aangepast dient te worden om een wettelijke regeling
van de samenwerkingsschool mogelijk te maken. Tot dan bleef de Onderwijsraad
hangen op het punt dat hij het niet wenselijk vond.Opmerkelijk is ook dat enige vertegenwoordigers van het onderwijsveld
(BPCO, VBKO, VBS, VOS/ABB) op woensdag 12 december 2001 tijdens een openbaar
rondetafelgesprek verklaarden dat grondwetswijziging niet noodzakelijk is
om een wettelijke regeling van de samenwerkingsschool mogelijk te maken.Tot dusverre werd alleen door de VBS dit standpunt ten volle onderschreven.Tijdens een tweede rondetafelgesprek op dezelfde dag hebben de hoogleraren
Koekkoek, Mentink en Vermeulen hierover een genuanceerder oordeel dan het
onderwijsveld gegeven, waarbij prof. Mentink memoreerde dat hij reeds in 1993
had gewerkt aan een initiatief wetsvoorstel (Nuis) en toen reeds van oordeel
was dat Grondwetswijziging niet noodzakelijk was. Uit de bijdragen van prof.
Koekkoek en prof. Vermeulen en de schriftelijke bijdrage van prof. Postma
komt een andere opvatting naar voren. Nu er kennelijke onduidelijkheid bestaat
bij de grondwetgever over de grondwettigheid van de samenwerkingsschool achten
deze hoogleraren, in verband met de rechtszekerheid en rechtsduidelijkheid,
de door de regering gekozen weg van aanpassing van de grondwet (codificatie)
geboden. De leden van de VVD-fractie onderschrijven deze conclusie en vragen
de regering of zij deze conclusie eveneens onderschrijft.De leden van de VVD-fractie hebben met buitengewoon veel waardering kennisgenomen
van het advies van de Onderwijsraad «Samen verder» dat op 10 januari
2000 door prof. Leune, namens de Onderwijsraad, is aangeboden aan de regering.
Tevens spreken zij hun waardering uit over de achtergrondstudie «De
samenwerkingsschool in parlementair-historisch perspectief», verricht
door mr. P.W.A. Huisman. Deze leden zullen in het vervolg van deze behandeling
het proefschrift van de heer P.W.A. Huisman, getiteld «De samenwerkingsschool»
betrekken, nadat de promovendus het proefschrift op 8 februari 2002 aan de
Katholieke Universiteit Nijmegen heeft verdedigd.De aan het woord zijnde leden hebben hun waardering voor het advies van
de Onderwijsraad reeds uitgesproken tijdens het algemeen overleg van 18 januari
2001 (27 400 VIII, nr. 62). Tevens hebben zij gesteld dat de brede politieke
steun van bijna alle politieke partijen, die bij dit overleg is gebleken,
moet worden verzilverd en niet verspeeld. Daarom hebben de leden van de VVD-fractie
er bij de regering op aangedrongen nauw aan te sluiten bij het voorstel van
de Onderwijsraad.Het lag in het voornemen van de regering om het voorstel van de Onderwijsraad tot wijziging van artikel 23, vierde lid, eerste volzin over
te nemen. Deze leden zijn verheugd dat het woord «voldoend» in
artikel 23, vierde lid, eerste volzin echter niet wordt geschrapt. Allereerst
sluiten zij aan bij de argumentatie die prof. Postma in zijn bijdrage in de
Gemeentestem no. 7140 aanvoert. Het woord «voldoend» heeft volgens
prof. Postma betrekking op de kwaliteit van het onderwijs. Schrappen van het
woord «voldoend» betekent dat het sociale grondrecht op openbaar
onderwijs van kwalitatief niveau verzwakt wordt.Prof. Mentink voegt in een bijdrage over ontstaan en uitleg van artikel
23, vierde lid van de Grondwet ook een tweede betekenis toe aan het begrip
«voldoend». Uit de ontstaansgeschiedenis van dit artikel valt
op te maken dat met het begrip «voldoend» een bepaalde hoeveelheid
openbare scholen wordt bedoeld (SVO-rapport Schoonhoven, oktober 1996. Recht
op voldoende openbaar onderwijs, blz. 43).Tijdens het openbare rondetafelgesprek van 12 december 2001 van de vaste
commissies voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en voor Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen met de hoogleraren onderwijsrecht heeft prof. Mentink
verklaard dat beide interpretaties van het woord «voldoend» (dus
kwaliteit en hoeveelheid) voortvloeien uit de wetsgeschiedenis van het voornoemde
artikellid.De leden van de VVD-fractie kunnen zich hier in vinden en vragen de regering
of zij deze zienswijze deelt.Het duale bestel verenigt twee zeer belangrijke punten, zo stellen de
leden van de CDA-fractie. Enerzijds garandeert het dat de overheid zorgt voor
voldoende, voor iedereen toegankelijk onderwijs, anderzijds geeft het ouders
de gelegenheid tot het stichten en instandhouden van de school die zij vanuit
hun levensvisie wensen. De leden van de CDA-fractie vinden dat deze verworvenheden
van het duale bestel onveranderd overeind moeten blijven. De regering is ook
die mening toegedaan. Deze leden vragen zich met de Raad van State af of dit
het geval zal zijn.Zij hebben in het algemeen overleg met de regering hun standpunt betreffende
de samenwerkingsschool uiteengezet. Dit standpunt luidde: de CDA-fractie wil
meewerken aan een Grondwetsherziening wanneer deze beperkt blijft tot het
oplossen van knelpunten. Zij hebben toen aangegeven moeite te hebben met de
samenwerkingsschool als reguliere variant, naast de openbare school en de
bijzondere school. Het voorliggende voorstel gaat wel uit van de samenwerkingsschool
als reguliere variant. Dat houdt in dat deze leden, mede gelet op de problemen
die ook de Raad van State ziet, op dit moment niet kunnen instemmen met de
voorgestelde Grondwetswijziging. Zij verlangen afdoende garanties dat het
duale bestel niet wordt aangetast, en dat het stichten en instandhouden van
een bijzondere school niet wordt bemoeilijkt door de mogelijkheid van een
samenwerkingsschool.De Onderwijsraad stelt voor de samenwerkingsschool alleen mogelijk te
maken in uitzonderingssituaties. De regering neemt het tekstvoorstel van de
Onderwijsraad over, maar gaat in de memorie van toelichting veel verder dan
het advies van de Onderwijsraad, door de samenwerkingsschool als reguliere
variant te presenteren. De leden van de CDA-fractie concluderen hieruit dat
het voorliggende voorstel zowel in strijd is met het advies van de Raad van
State als met het advies van de Onderwijsraad. Hoe beoordeelt de regering
de stelling van zowel de Onderwijsraad als de Raad van State dat de voorgestelde
wijziging wel het duale stelsel aantast? Bestaat er geen strijdigheid tussen
de tekst van het nieuwe vierde lid van artikel 23 en de toelichting op dit
artikel? Immers, in artikel 23, vierde lid, wordt in de nieuwe versie bepaald
«In elke gemeente wordt van overheidswege openbaar algemeen vormend
lager onderwijs gegeven in een genoegzaam aantal openbare scholen. Volgens
bij de wet te stellen regels kan afwijking van deze bepaling worden toegelaten,
mits tot het ontvangen van zodanig onderwijs, al dan niet in de vorm van een openbare school, gelegenheid wordt gegeven». De samenwerkingsschool
wordt in het nieuwe vierde lid van artikel 23 mogelijk doorafwijking van de regel. De leden van de CDA-fractie verstaan hieronder
in uitzonderingssituaties. Echter, in de toelichting
op het voorgestelde artikel 23, vierde lid, gaat de regering uit van de samenwerkingsschool
als reguliere variant, dus als regel en niet als uitzondering. Vergt een reguliere
variant niet een verdere aanpassing van artikel 23, derde en vierde lid? Kan
de regering uitleggen waarom aanpassing van artikel 23, vierde lid, zoals
voorgesteld ook noodzakelijk is wanneer de samenwerkingsschool als uitzonderingsvariant
wordt beschouwd?Prof. Koekkoek stelt in zijn bijdrage aan het rondetafelgesprek over het
voorstel tot Grondwetsherziening inzake de samenwerkingsschool van 12 december
2001 «Het is mogelijk te benadrukken dat de samenwerkingsschool uitzondering
is, namelijk door de woorden Volgens bij wet te stellen regel in het vierde
lid, tweede volzin, te vervangen door: In de bij de wet te bepalen gevallen».
Hoe beoordeelt de regering deze door prof. Koekkoek voorgestelde aanscherping
van de samenwerkingsschool als uitzondering? Wat is de noodzaak om deze samenwerkingsschool
te verheffen tot een reguliere variant van de openbare school en de bijzondere
school? Deze vraag klemt te meer wanneer gelet wordt op de huidige praktijk
van de scholenplanning. Naast het stichten van een openbare school en van
een bijzondere school van een bepaalde richting is het ook mogelijk een school
te stichten via ouderverklaringen. Tevens wordt het gemakkelijker gemaakt
om scholen van kleur te laten verschieten wanneer ouders en bevoegd gezag
dit wensen. Wanneer een openbare school en een bijzondere school met opheffing
worden bedreigd kan via de weg die de Onderwijsraad aanwijst als uitzondering
op de regel een samenwerkingsschool worden gesticht. Wat is dan niet bereikbaar
wanneer de samenwerkingsschool niet als reguliere variant wordt opgenomen?
De leden van de CDA-fractie kunnen zich toch niet voorstellen dat de regering
actief de samenwerkingsschool gaat promoten. Dit zouden ook gemeenten kunnen
gaan doen en zo het duale bestel uithollen. Ook de Raad van State wijst op
de samenhang tussen de voorstellen rond de samenwerkingsschool en de nieuwe
mogelijkheden voor het stichten van scholen. Waarom behandelt de regering
dit niet in onderlinge samenhang?De leden van de CDA-fractie zijn onder de indruk van de fundamentele kritiek
van de Raad van State. Deze leden citeren:» De Raad is van mening dat
de noodzaak van een wettelijke regeling voor de samenwerkingsschool niet overtuigend
is aangetoond. Naar zijn mening wordt onvoldoende aandacht besteed aan de
gevolgen die het voorstel heeft voor de zorgplicht van de overheid ten aanzien
van het openbaar onderwijs». «Het voorstel dat in wezen slechts
een zekere gelijkwaardigheid tussen openbaar en bijzonder onderwijs binnen
de samenwerkingsschool wil bewerkstelligen, houdt kennelijk onbedoeld een
doorbreking van het duale stelsel in».Deze kritiek is naar het oordeel van de aan het woord zijnde leden fundamenteel.
Zij vinden niet dat de regering deze kritiek voldoende heeft weerlegd. Wanneer
duidelijke grote bezwaren kleven aan het grondwettelijk mogelijk maken van
een samenwerkingsschool moeten er wel heel zwaarwegende belangen zijn die
zo'n wijziging toch noodzakelijk maken. Zij blijven hierbij met de Raad van
State en de Onderwijsraad vraagtekens zetten.De Raad van State merkt in het advies op blz. 4 op dat de toelichting
op het voorstel enerzijds als uitgangspunt hanteert dat het duale stelsel
behouden blijft, doch anderzijds maatregelen toelaat die neerkomen op ondergraving
van dat systeem. Hoe wordt voorkomen dat dit duale systeem wordt ondergraven?De leden van de CDA-fractie vragen de regering nog eens in te gaan op
de opmerking van de Raad van State op blz. 5: «Daarmee rijst de vraag
of er wel een maatschappelijke behoefte bestaat aan een regeling van een samenwerkingsschool». Deze leden vrezen dat door de samenwerkingsschool
er direct of indirect weer een fusiegolf op gang kan komen. Zo'n fusiegolf
kan zowel de herkenbaarheid van het openbaar als van het bijzonder onderwijs
ondergraven. Om efficiencyredenen zou zo'n samenwerkingsschool wel eens dominant
kunnen worden ten opzichte van de bestaande richtingen. De Raad van State
spreekt, kijkend naar het hoger en middelbaar beroepsonderwijs, op blz. 5
van zijn advies ook die vrees uit. Waarom is deze vrees van de leden van de
CDA-fractie volgens de regering niet terecht?Met de regering delen de leden van de D66-fractie het standpunt dat het
nu tijd wordt om alsnog de institutionele variant van een wettelijke basis
te voorzien, zelfs als daar een aanpassing van de Grondwet voor nodig blijkt
te zijn. Desalniettemin willen deze leden nog graag antwoord op de volgende
vragen betreffende de volgende onderwerpen:– Reguliere variant of uitzondering Velen, waaronder de Onderwijsraad
en de Raad van State merken op dat er een tegenstelling zit in aan de ene
kant de uitzonderingspositie die de regering in de gewijzigde formulering
van artikel 23 van de Grondwet regelt voor de variant van de samenwerkingsschool,
en aan de andere kant de uitgesproken behoefte om van de samenwerkingsschool
een reguliere variant te maken.Deze leden vragen om die reden of het niet de voorkeur verdient om te
kiezen voor een dusdanige formulering van de Grondwet dat daarin het reguliere
karakter van de samenwerkingsschool meer en beter tot uitdrukking komt. Indien
dat om redenen van haalbaarheid en breed draagvlak voor deze Grondwetswijziging
niet de bedoeling van de regering is, vragen deze leden zich omgekeerd weer
af waarom de uitzonderingspositie die in de formulering van de Grondwetswijziging
is vervat niet op dezelfde wijze in de memorie van toelichting wordt beargumenteerd.Kortom, de leden van de D66-fractie hebben de indruk dat de voorgestelde
wijziging van de Grondwet, en de intentie om van de samenwerkingsschool een
reguliere variant te maken, niet geheel met elkaar stroken. -Voldoende bereikbaar
openbaar onderwijs In de memorie van toelichting valt te lezen dat niet elke
gemeente hoeft te voorzien in een openbare school, mits tot het volgen van
openbaar onderwijs gelegenheid wordt geboden. Eerder hebben de leden van de
D66-fractie te kennen gegeven dat zij de huidige afstandnormen voor een afdoende
aanbod graag ter discussie willen stellen, omdat zij de huidige 10 km norm
met name voor het basisonderwijs geen passende norm vinden voor voldoende
bereikbaar openbaar onderwijs. Deelt de regering het standpunt dat onderhavig
wetsvoorstel die discussie onverlet laat? Deelt de regering met de leden van
de D66-fractie het standpunt dat het leerlingvervoer geen instrument mag worden
voor gemeenten om de samenwerkingsschool af te dwingen?De leden van de GroenLinks-fractie hebben des te meer waardering voor
het wetsvoorstel, daar het een einde maakt aan een ongelijkheid binnen het
duale stelsel. Binnen dat stelsel is het bijzondere scholen immers al toegestaan
een samenwerkingsschool te vormen; tot op de dag van vandaag moeten openbare
scholen dat recht evenwel ontberen. Met de formalisering van de samenwerkingsschool
komt aan deze ongelijkheid een einde, zonder dat het duale stelsel daarmee
geweld wordt aangedaan. Alle scholen krijgen voortaan de keuze: zij kunnen
besluiten met een partner uit het andere segment van het stelsel in zee te
gaan, zonder dat er sprake is van plicht, dwang of drang. Bestaande scholen
die niet wensen op te gaan in een samenwerkingsschool blijven onveranderd
vrij in hun keuze om af te zien van samenwerking met een partner uit het andere
segment van het stelsel.Ongeacht de waardering die de leden van de GroenLinksfractie hebben voor
het onderhavige wetsvoorstel zitten zij wel met enige punten van zorg. Zo
vragen vragen zij welke gevolgen de wettelijke regeling die de regering
voor ogen staat zal hebben voor de positie van het openbaar onderwijs. In
het advies «Samen Verder» heeft de Onderwijsraad vastgesteld dat
het stichten van een bijzondere school in het huidige stelsel een uitzondering
is. Slechts indien er een voldoende groot leerlingenpotentieel aanwezig is
en indien voldoende duidelijk is dat de voorkeuren van de ouders uitgaan naar
een bijzondere school komt zo'n instelling er ook; in alle andere gevallen
komt er een openbare school. Bij schoolstichting is een openbare school, met
andere woorden, de (formele) regel en een bijzondere school de uitzondering.
Het onderhavige wetsvoorstel lijkt de positie van het openbare onderwijs echter
te verzwakken. Anders dan de Onderwijsraad is de regering namelijk van mening
dat een samenwerkingsschool het resultaat kan zijn van zowel een fusie als
een nieuwe stichting. Mocht het wetsvoorstel van kracht worden, dan dienen
zich in het geval van nieuw te stichten scholen dus drie in plaats van twee
mogelijkheden aan. Behalve voor een openbare of een bijzondere school kan
voortaan ook worden gekozen voor een samenwerkingsschool. Het is aannemelijk
dat het totaal aantal openbare scholen hierdoor zal teruglopen. Acht de regering
een dergelijke ontwikkeling wenselijk? Zo nee, wat denkt zij daartegen te
doen? In dit verband is het des te belangrijker dat de toegankelijkheid van
het openbare deel van de samenwerkingsschool goed gewaarborgd zal zijn. Hoe
denkt de regering dit te bereiken?Hoewel de leden van de fractie van de ChristenUnie het ontstaan van feitelijke
samenwerkingsscholen betreuren, kan naar hun mening de wetgever niet om deze
ontwikkeling heen. Om het duale bestel intact te houden, heeft volgens genoemde
leden de wetgever de verantwoordelijkheid een wettelijke regeling voor samenwerkingsscholen
te treffen waarin maximaal recht gedaan wordt aan de kenmerken van dit bestel.
Tevens moet in deze wettelijke regeling gegarandeerd zijn dat deze scholen
een uitzondering blijven. De wijze waarop de regering van plan is de wijziging
van het vierde lid van artikel 23 van de Grondwet in de wet in te vullen,
is daarom voor de leden van de fractie van de ChristenUnie bepalend of zij
deze grondwetswijziging zullen steunen. In het algemeen overleg van 18 januari
2001 met de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen hebben
genoemde leden aangegeven dat zij bereid zijn mee te werken aan de wijziging
van de Grondwet als de regering wil komen tot een wettelijke invulling, conform
het advies «Samen verder» van de Onderwijsraad. De contouren van
de wettelijke regeling van de samenwerkingsschool die de regering in de memorie
van toelichting schetst, wijken echter nogal af van de voorstellen van de
Onderwijsraad. Zij bevatten onvoldoende waarborgen dat de samenwerkingsschool
het duale bestel niet zal doen vervagen. De leden van de fractie van de ChristenUnie
kunnen, gezien de schets van de wettelijke uitwerking die de regering geeft
de voorgestelde wijziging van artikel 23 van de Grondwet, niet steunen.De leden van de SGP-fractie vragen of en hoe het mogelijk is om op basis
van de voorgestelde wijziging in de Grondwet de samenwerkingsschool te zien
als reguliere variant. In de tweede volzin van artikel 23, vierde lid, Grondwet
wordt immers een uitzonderingsbepaling geformuleerd op de regel die wordt
verwoord in de eerste volzin van dat lid. Genoemde leden vragen de regering
om een reactie op dit punt. Voorts vragen zij of het uitzonderingskarakter
van de bepaling in de tweede volzin in ieder geval niet zou moeten leiden
tot het nauwkeurig in de wet vastleggen van de gevallen waarin er sprake is
van de bedoelde uitzondering. In dat verband vragen de leden van de SGP-fractie
een reactie van de regering op de suggestie van de staatsrechtgeleerde prof.
Koekkoek om de woorden «volgens bij de wet te stellen regels»
in de tweede volzin van artikel 23, vierde lid, Grondwet te wijzigen in «in
de bij de wet te bepalen gevallen». Naar de mening van de leden van
de SGP-fractie zullen uitzonderingssituaties in ieder geval moeten
voldoen aan het criterium van noodzakelijkheid. Van strikte noodzaak is volgens
hen op dit moment geen sprake.De leden van de SGP-fractie betreuren dat de memorie van toelichting een
veel ruimere interpretatie van de voorgenomen wijziging van de Grondwet geeft
dan deze op het eerste gezicht lijkt te behelzen. Genoemde leden concluderen
dat de regering daarmee inhoudelijk afstand neemt van het advies van de Onderwijsraad.
Het voorstel van de Onderwijsraad met de daarbij behorende toelichting zou
voor hen mogelijk een aanvaardbaar alternatief kunnen zijn voor de bestaande
situatie samenwerkingsscholen in materiële zin worden gedekt door de
vlag van bijzonder onderwijs. Het voorstel van de regering gaat er naar het
oordeel van de leden van de SGP-fractie echter van uit dat de samenwerkingsschool
als reguliere variant een plaats kan krijgen naast het openbaar en bijzonder
onderwijs. Zien zij dat juist? Door de samenwerkingsschool te zien als reguliere
variant wordt het duale bestel naar hun mening niet slechts gerelativeerd,
maar vervalt ten principale de waarborg voor het bestaande en in de Grondwet
verankerde onderwijsbestel. Zodoende wordt met het voorliggende voorstel in
potentie inbreuk gemaakt op het bestaansrecht van afzonderlijke scholen voor
openbaar en voor bijzonder onderwijs. Dat is voor de leden van de SGP-fractie
onacceptabel. Zij wijzen derhalve het tweede onderdeel van het voorstel van
de regering, gegeven de daarbij behorende interpretatie, af en delen de verklaring
dat er grond bestaat voor wijziging van de Grondwet niet.De leden van de SGP-fractie hebben de stellige indruk dat een aanzienlijk
deel van de bestaande behoefte aan samenwerkingsscholen is ontstaan door daling
van leerlingenaantallen en door schaalvergrotingsprocessen. Zij constateren
derhalve dat de behoefte aan samenwerkingsscholen mede het gevolg is van het
beleid van de regering ten aanzien van stichtingsnormen en opheffingsnormen
alsmede het bevorderen van schaalvergroting. Kan de regering met die constatering
instemmen?De leden van de SGP-fractie zijn van mening dat de bestaande behoefte
aan samenwerking tussen openbaar en bijzonder onderwijs serieus moet worden
genomen. Daarnaast hechten zij grote waarde aan een strikte handhaving van
het bestaande duale onderwijsbestel. Genoemde leden geven er derhalve de voorkeur
aan om de oorzaken van de bestaande behoefte aan samenwerkingsscholen weg
te nemen, of de bestaande behoefte langs andere wegen dan het toestaan van
de samenwerkingsschool tegemoet te komen. Zij zien daar goede mogelijkheden
voor en komen daar in dit verslag nog op terug.Reikwijdte van artikel 23, vierde lidIn het hiernavolgende zullen de leden van de VVD-fractie kort ingaan op
de hoofdlijnen van de wettelijke regeling van de samenwerkingsschool, aangezien
thans nog geen voorstel voorligt maar slechts de hoofdlijnen zijn geschetst.
Zij behouden zich nogmaals het recht voor om het na de Grondwetswijziging
in te dienen wetsvoorstel op zijn eigen merites te beoordelen.Deze leden stemmen in met de lijn van de regering dat het niet de taak
van de regering is om het ontstaan van samenwerkingsscholen te beperken of
te stimuleren. Naar hun oordeel dient er een wettelijk kader te komen waar
het bevoegd gezag van een openbare school en dat van één of
meer bijzondere scholen gebruik van kan maken. Er wordt ruimte gecreëerd
voor het bevoegde gezag om zelf beslissingen ter zake te nemen.Uit het voorgaande vloeit voort dat er altijd ten minste twee partijen
betrokken zijn bij het oprichten van een samenwerkingsschool. Dit geldt ook
voor nieuwbouwwijken. Indien in een nieuwbouwwijk of VINEX-locatie géén
overeenstemming wordt bereikt over het oprichten van een samenwerkingsschool
die openbaar en één of meerdere vormen van bijzonder
onderwijs verzorgt, is stichting van een openbare school, die algemeen toegankelijk
is, de aangewezen weg. Hiermee sluiten de leden van de VVD-fractie zich na
ampele overweging aan bij de door het CDA-fractielid Mosterd naar voren gebrachte
opvatting tijdens het algemeen overleg van 18 januari 2001. Wil de regering
hierop ingaan?Alleen al uit het feit dat een samenwerkingsschool uitsluitend tot stand
kan komen nadat tenminste twee fusiepartners besloten hebben om een samenwerkingsschool
te vormen, kan worden afgeleid dat een samenwerkingsschool nooit een reguliere
variant kan zijn. Een openbare en een bijzondere school kunnen wel zonder
medewerking van een andere partij tot stand komen. Zij vormen de reguliere
varianten binnen het duale bestel. De samenwerkingsschool is een buitengewone
variant.De leden van de VVD-fractie zijn blij dat de regering haar toezegging,
gedaan tijdens het algemeen overleg, om de toezichthouders een plaats in de
wet te geven is nagekomen.Voor deze leden is dit één van de belangrijkste elementen
uit het in te dienen wetsvoorstel samenwerkingsscholen. Aangezien via dit
toezichthoudende orgaan de overwegende overheidsinvloed op het openbaar onderwijs
vormgegeven en gewaarborgd wordt. Ook voor het bijzonder onderwijs dient de
mogelijkheid van een toezichthoudend orgaan in de wet opgenomen te worden.
Het toezichthoudend orgaan (organen) heeft (hebben) een taak bij het bewaken
van het karakter van het openbaar onderwijs (bijzonder onderwijs). Ook kan
het een taak vervullen bij het aanstellingsbeleid. Deze leden vragen de regering
te zijner tijd in het wetsvoorstel aandacht te schenken aan de taken van het
toezichthoudend orgaan (organen) in relatie tot taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden
van het bevoegd gezag. Graag ontvangen zij hierop reeds een eerste reactie
van de regering.Het is voor de leden van de VVD-fractie vanzelfsprekend dat de samenwerkingsschool
de algemene toegankelijkheid van het openbaar onderwijs waarborgt. Zij onderschrijven
de visie van de regering ter zake.Ouders moeten in de visie van deze leden het onderwijs kunnen kiezen voor
hun kinderen dat past bij hun eigen overtuiging en opvatting. Ook los van
het aangekondigde wetsvoorstel samenwerkingsschool dient de positie van ouders
te worden versterkt. Overigens is dit ook een belangrijk argument om te komen
tot een wettelijke regeling van de samenwerkingsschool. Hiermee kan tegemoet
worden gekomen aan de wens van veel ouders.Op blz. 7 en 8 van het advies van de Raad van State wordt aangegeven dat
de voorgestelde wijziging van artikel 23 de fundamenten raakt van het bestel
dat gedurende ruim een eeuw is geroeid, zo constateren de leden van de CDA-fractie.
Ontkent de regering dat deze visie van de Raad van State opgaat? Wanneer de
regering van oordeel is dat de Raad van State dit verkeerd ziet, waarop baseert
zij deze mening dan? Binnen een samenwerkingsschool moet zowel het openbaar
als het bijzonder onderwijs herkenbaar zijn. Deze leden vragen of dit mogelijk
is.Twee verschillende scholen binnen een school. Wanneer het bijvoorbeeld
gaat om een basisschool op één locatie met groep 1 t/m 8 en
van elke groep één klas, lijkt dat erg moeilijk, zo niet uitgesloten.
Dan wordt het of een openbare school of een bijzondere school. Aangezien de
regering kiest voor de stichtingsvorm voor de samenwerkingsschool, wordt deze
samenwerkingsschool organisatorisch een bijzondere school. Inhoudelijk geeft
de regering duidelijk aan dat er overheidsdominantie moet zijn wat de benoembaarheid
betreft van het personeel en ten opzichte van de algemene toegankelijkheid.
Dit houdt volgens de leden van de CDA-fractie in dat de samenwerkingsschool
organisatorisch een bijzondere school zal zijn, maar naar inhoud noodzakelijkerwijs
een openbare school. Kan de regering met deze visie instemmen? Stel een openbare basisschool, een R.K.-basisschool en een P.C.-basisschool
gaan fuseren tot een samenwerkingsschool. Op locatie 1 blijft de openbare
school, op locatie 2 de R.K.-school en op locatie 3 de P.C.-school. Er is
sprake van een bestuur dat de drie locaties van de samenwerkingsschool bestuurt;
tevens is er bovenschoolsmanagement.Hoe zit het nu met de vereiste overheidsdominantie in deze samenwerkingsschool?
Geldt deze voor het bestuur van de drie scholen; dus voor de hele samenwerkingsschool,
of alleen voor de locatie met openbaar onderwijs? Welke eisen worden er dan
extra gesteld aan het bovenschoolsmanagement? Betekent het dat ook de R.K.-school
en de P.C.-school alle leerlingen moeten accepteren? Wat geldt voor het te
benoemen personeel?Stel dat een samenwerkingsschool wil gaan ontvlechten, omdat de redenen
waarom men de samenwerkingsschool destijds heeft gesticht niet meer opgaan.
Kan dit naar het oordeel van de regering? Is het nodig dat alle partijen die
destijds de samenwerkingsschool stichtten, daarmee instemmen?De positie van de overheid is van nature sterker dan de positie van de
burger bij het stichten van een school. Wanneer de samenwerkingsschool wettelijk
is verankerd, kan de overheid sturen op de samenwerkingsvariant van de samenwerkingsschool
bij schoolstichting. Het openbaar onderwijs moet daar automatisch in mee,
omdat het gemeentebestuur het bevoegd gezag is en het bijzonder onderwijs
zou direct of indirect ook in die richting kunnen worden gestuurd. Kan de
regering deze vrees van de leden van de CDA-fractie wegnemen? Hoe kan de regering
garanderen dat deze situatie zich in de praktijk niet zal voordoen?Deze leden vrezen eveneens een sturen van de overheid richting samenwerkingsschool
in de toekomst. Dit kan via extra stimulering van de samenwerkingsschool of
via overheidsmaatregelen die een grotere schaal voor de scholen vereisen.
Impliciet menen de leden van de CDA-fractie deze vrees ook in het advies van
de Raad van State te bespeuren. Waarom deelt de regering deze vrees van de
aan het woord zijnde leden niet? Kunnen de door hen genoemde zaken zich niet
voordoen? Zo nee, waarom niet?Resumerend stellen de leden van de CDA-fractie grote reserves te hebben
bij het voorliggende wetsvoorstel. Of zij ermee kunnen instemmen zal afhangen
van het punt in hoeverre de regering de vrees van deze leden kan wegnemen
dat dit voorstel het duale bestel zal aantasten. De leden van de CDA-fractie
willen het openbaar onderwijs en het bijzonder onderwijs ook in de toekomst
gewaarborgd zien.In de memorie van toelichting wordt volgens de leden van de D66-fractie
terecht de gelijkwaardigheid van beide partners – het bestuur van het
openbaar onderwijs en het bestuur van het bijzonder onderwijs – bepleit,
en wordt uitgesproken dat een samenwerkingsschool uitsluitend door twee partijen
in het leven mag worden geroepen. Feit is echter dat het gemeentebestuur in
de meeste gevallen eveneens de verantwoordelijkheid heeft voor de huisvesting.
Hoe kan worden voorkomen dat gemeenten de huisvestingstaak gebruiken/misbruiken
om een samenwerkingsschool af te dwingen door bijvoorbeeld onder die voorwaarde
nieuwbouw toe te kennen? Deelt de regering de mening van de leden van de D66-fractie
dat zulks niet mag gebeuren, omdat in een dergelijke situatie geen sprake
meer is van gelijkwaardigheid in de onderhandelingsposities? Hoe zou iets
dergelijks voorkomen kunnen worden?Kan de regering uitleggen waarom de verenigingsvorm zich verzet tegen
de mogelijkheid van een samenwerkingsschool? In de algemene vergadering, waar
de besluiten genomen worden, kunnen toch naar evenredigheid leden van het
bijzonder en het openbaar onderwijs plaats nemen?Met de regering zijn de leden van de fractie van D66 van mening dat de
algemene toegankelijkheid van het openbaar onderwijs als belangrijk beginsel
gewaarborgd moet blijven. Deze leden gaan er echter van uit dat binnen een
school, zijnde de samenwerkingschool, die algemene toegankelijkheid eenduidig
voor de school als geheel geregeld zal worden en niet uitsluitend voor het
openbare deel. Is die aanname juist?Met de regering delen de leden van de D66-fractie het standpunt dat een
samenwerkingsschool vraagt om een gezamelijk personeelsbeleid met een en dezelfde
rechtspositionele status. Welke status hebben de personeelsleden van het verzelfstandigde
openbaar onderwijs in de stichtingsvorm op dit moment? Is dat dezelfde status
als nu wordt voorgesteld voor het gezamenlijke personeel van de samenwerkingsschool?De leden van de D66-fractie zijn erg blij met het instemmingsrecht dat
ouders wordt gegeven inzake de totstandkoming van de samenwerkingsschool.
In de ogen van deze leden is dit een duidelijke versterking van de rol van
de ouders. Is de regering bereid ouders in alle gevallen van fusies een instemmingsrecht
te gunnen?Een andere zorg van de leden van de GroenLinksfractie betreft de betrokkenheid
van gemeentes bij samenwerkingsscholen. In de wettelijke regeling die de regering
voor ogen staat, krijgen gemeentes langs twee wegen een rol bij samenwerkingsscholen.
Enerzijds krijgen zij de rol van toezichthouder op samenwerkingsscholen, anderzijds
behouden gemeentes de rol van plaatselijke regisseur van onderwijsvoorzieningen,
waartoe ook samenwerkingsscholen behoren. Het is niet ondenkbeeldig dat deze
combinatie van bevoegdheden tot spanningen zal leiden, zeker gezien het feit
dat samenwerkingsscholen ook nog te maken hebben met een toezichthouder afkomstig
uit het bijzonder onderwijs. Welke waarborgen wil de regering aanbrengen om
te voorkomen dat gemeentes in hun dubbelfunctie een bron van conflicten worden
bij het functioneren van samenwerkingsscholen?Uit de toelichting wordt volgens de leden van de fractie van de ChristenUnie
duidelijk dat de regering de samenwerkingsschool niet als een uitzondering
ziet. In de wettelijke regeling zullen de mogelijkheden om een samenwerkingsschool
op te richten zeer ruim zijn. De regering zal in deze regeling bijvoorbeeld
niet de voorwaarde opnemen dat een samenwerkingsschool alleen kan ontstaan
door het samengaan van een bestaande openbare school en een bestaande bijzondere
school. Ook in nieuwbouwwijken moeten volgens de regering samenwerkingsscholen
kunnen worden opgericht. Dat betekent dat de samenwerkingsschool zich kan
gaan ontwikkelen tot een derde, reguliere variant, naast het openbaar onderwijs
en het bijzonder onderwijs. Volgens de leden van de fractie van de ChristenUnie
is dat in strijd met het duale bestel waarop artikel 23 van de Grondwet gebaseerd
is. Dit blijkt volgens hen ook duidelijk uit de formulering van de tweede
volzin van het vierde lid van dit grondwetsartikel. Zowel uit de huidige formulering
als de gewijzigde blijkt dat deze volzin een uitzondering toelaat op de hoofdregel
zoals die omschreven staat in de eerste volzin. Hoofdregel is dat de overheid
er voor zorg draagt dat in elke gemeente openbaar onderwijs wordt gegeven
in één of meerdere openbare scholen. Volgens de leden van de
fractie van de ChristenUnie kan een samenwerkingsschool, gezien de formulering
van de tweede volzin, slechts een uitzondering op deze hoofdregel zijn. Genoemde
leden zouden graag een reactie van de regering op deze zienswijze willen vernemen.In het licht van de vorige alinea heeft het de leden van de fractie van
de ChristenUnie verbaasd dat de regering in de toelichting stelt dat handhaving
van het bestaande duale bestel voor haar uitgangspunt is. Genoemde leden willen
weten hoe dit standpunt zich verhoudt tot het mogelijk maken van de samenwerkingsschool
als een reguliere variant naast het openbaar en bijzonder onderwijs. In de
eerste volzin van het genoemde vierde lid van artikel 23 van de Grondwet ligt
het zogenaamde primaat van het openbaar onderwijs besloten. Het
vierde lid garandeert iedere ouder dat zijn kind openbaar onderwijs kan volgen
op een openbare school. De grondwettelijke garantiefunctie van het openbaar
onderwijs laat volgens de leden van de fractie van de ChristenUnie de samenwerkingsschool
slechts toe als uitzondering, anders wordt de garantiefunctie van het openbaar
onderwijs (gegeven in een openbare school) aangetast. Genoemde leden zouden
graag van de regering willen weten of het mogelijk maken van de samenwerkingsschool
als een reguliere variant zich wel verdraagt met de garantiefunctie van het
openbaar onderwijs.De regering zal in de wettelijke regeling van de samenwerkingsschool geen
bepalingen opnemen met betrekking tot invloed van de deelnemende partners
op de inhoud van het onderwijs en het benoemingsbeleid. De regeling van deze
onderwerpen moet naar de mening van de regering worden overgelaten aan het
bevoegd gezag. De leden van de fractie van de ChristenUnie hebben hier ernstige
bezwaren tegen. Wanneer de wetgever geen regels zal stellen ten aanzien van
de besluitvorming over de inhoud van het onderwijs en het benoemingsbeleid
op een samenwerkingsschool bestaat het gevaar dat het karakter van het openbaar
en bijzonder onderwijs vervaagt. Verder beperken volgens genoemde leden de
bepalingen in de Grondwet over het openbaar onderwijs en het bijzonder onderwijs
de onderwerpen die ter regeling aan het bevoegd gezag van een samenwerkingsschool
kunnen worden overgelaten. Tot die onderwerpen behoort onder meer het benoemingsbeleid.
De Grondwet schrijft namelijk voor dat het openbaar onderwijs levensbeschouwelijk
neutraal moet zijn en geeft het bijzonder onderwijs een aantal vrijheden.
Bovendien bepaalt het derde lid van artikel 23 Grondwet dat het openbaar onderwijs
bij de wet geregeld wordt. De leden van de fractie van de ChristenUnie achten
het onjuist de regeling van de waarborging van de grondwettelijke levensbeschouwelijk
neutraliteit van het openbaar onderwijs en de vrijheden van het bijzonder
onderwijs, over te laten aan de betrokken partners bij een samenwerkingsschool.
Daarmee is onvoldoende verzekerd dat het neutrale karakter van het openbaar
onderwijs en de vrijheid van het bijzonder onderwijs niet wordt aangetast.
De leden van de fractie van de ChristenUnie willen van de regering weten of
de genoemde grondwettelijke bepalingen de wetgever niet verplichten in de
wettelijke regeling van de samenwerkingsschool voorschriften op te nemen over
het benoemingsbeleid en over de besluitvorming over de inhoud van het onderwijs.De leden van de SGP-fractie constateren dat in de door de regering beoogde
samenwerkingsscholen zowel openbaar als bijzonder onderwijs wordt gegeven.
Daarmee wordt er aan het bestaande duale stelsel onmiskenbaar een variant
toegevoegd. Juist ook met inbegrip van het voorliggende wetsvoorstel is de
regel immers dat openbaar onderwijs wordt gegeven in openbare scholen en bijzonder
onderwijs in bijzondere scholen. Deze formulering van de regel leidt logischerwijs
tot de conclusie dat de voorgenomen mogelijkheid van het bestaan van scholen
die zowel openbaar onderwijs als bijzonder onderwijs aanbieden van die regel
afwijkt en dat het daarbij dus om uitzonderingen gaat. Gezien deze voor de
hand liggende gevolgtrekking begrijpen genoemde leden niet dat de regering
van mening is dat de bestaande situatie, die wordt gekenmerkt door elkaar
uitsluitend openbaar en bijzonder onderwijs, bij introductie van de samenwerkingsschool
als reguliere variant onveranderd blijft. Zij vragen hierover uitleg.De leden van de SGP-fractie kunnen zich ook concreet moeilijk een voorstelling
maken van een zogeheten samenwerkingsschool. De pretentie is immers dat zo'n
school zowel openbaar onderwijs als bijzonder onderwijs aanbiedt. Wil er sprake
zijn van openbaar onderwijs, dan zal het onderwijs levensbeschouwelijk neutraal
en algemeen toegankelijk moeten zijn, en dient er sprake te zijn
van een overwegende invloed van de overheid. Het bijzonder onderwijs onderscheidt
zich echter doorgaans door een bepaalde levensbeschouwelijke of onderwijskundige
kleur, en heeft op basis daarvan het recht om een eigen toelatingsbeleid en
benoemingsbeleid te voeren. De leden van de SGP-fractie kunnen zich voorstellen
dat de eigen kenmerken van het openbaar en het bijzonder onderwijs nog enigszins
gestalte kunnen krijgen door de onderscheiden leerlingenstromen geheel of
gedeeltelijk afzonderlijk onderwijs te geven. Ten aanzien van het toelatingsbeleid
zal het bijzonder onderwijs in een samenwerkingsschool echter algemene toegankelijkheid
moeten accepteren. Ook zal het bijzonder onderwijs in een samenwerkingsschool
zich overwegende invloed van de overheid moeten laten welgevallen en in het
geval van personeel dat tevens openbaar onderwijs verzorgt de gelijke benoembaarheid
moeten accepteren. Is de regering het met deze constateringen eens? Is de
regering desondanks van mening dat zowel het openbaar als het bijzonder onderwijs
binnen een samenwerkingsschool volledig tot hun recht kunnen komen en op welke
gronden is zij die mening toegedaan? De leden van de SGP-fractie constateren
in elk geval dat de rechten van het bijzonder onderwijs binnen een samenwerkingsschool
aanzienlijk beperkter zijn dan op een reguliere school voor bijzonder onderwijs.
Tevens constateren zij dat de band tussen de overheid en het openbaar onderwijs
in een samenwerkingsschool minder sterk is dan in een reguliere openbare school,
zeker in het geval die publiekrechtelijk wordt bestuurd. Deelt de regering
die constateringen? Genoemde leden concluderen daaruit in ieder geval dat
het primaat en de garantiefunctie van het openbaar onderwijs door het voorliggende
voorstel onder druk komen te staan. Wat is de reactie van de regering op deze
gevolgtrekking?De leden van de SGP-fractie hebben de stellige indruk dat de materiële
kenmerken van het onderwijs in een samenwerkingsschool vrijwel geheel overeenkomen
met die van het openbaar onderwijs. Daarom zien zij in materiële zin
eigenlijk ook geen verschil tussen een algemeen-bijzondere school en een samenwerkingsschool.
Voor zover hun informatie strekt behoren de bestaande samenwerkingsscholen
formeel ook tot de richting algemeen-bijzonder. De leden van de SGP-fractie
zien geen dwingende redenen om dat te veranderen.Het probleem van de teruglopende leerlingenaantallen van openbare scholen
kan in veel gevallen naar de mening van de leden van de SGP-fractie ook op
een andere manier worden opgelost. In de eerste plaats zou het gevaar van
opheffing van openbare scholen een goede aanleiding kunnen zijn om de stichtingsnormen
en opheffingsnormen eens kritisch tegen het licht te houden. Vervolgens is
het ook goed mogelijk om samenwerkingsverbanden aan te gaan met openbare scholen
in de omgeving. Zodoende kunnen scholen en zeker lesplaatsen langer worden
aangehouden. Wat is de reactie van de regering op deze alternatieve mogelijkheden?De leden van de SGP-fractie vragen in hoeverre de eventuele introductie
van richtingvrije planning en van de mogelijkheid van het van kleur verschieten
van scholen invloed zullen hebben op de maatschappelijke behoefte aan samenwerkingsscholen.
Kan de regering daar een inschatting van geven?De leden van de SGP-fractie vragen of in artikel 23, vijfde lid, Grondwet
niet reeds wordt voorzien in de betekenis van het woord «voldoend»
in het vierde lid van dat artikel.Samenhang met andere beleidsontwikkelingenDe leden van de VVD-fractie gaan nu niet in op de veronderstelde samenhang
met andere beleidsontwikkelingen, niet alleen vanwege de tijdsdruk waaronder
dit verslag geschreven moet worden, maar ook omdat de richtingvrije planning,
de ouderverklaringen en het van kleur verschieten alle drie zeer
complexe onderwerpen betreffen. In de memorie van toelichting is de relatie
van deze drie onderwerpen met het voorliggende wetsvoorstel en het aangekondigde
wetsvoorstel onvoldoende uitgewerkt.Zij dringen er bij de regering op aan om zo spoedig mogelijk de nota naar
aanleiding van het verslag bij de Tweede Kamer in te dienen, zodat het wetsvoorstel
nog op tijd behandeld kan worden.De voorzitter van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,De CloeDe voorzitter van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,Van de CampDe griffier van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,CoenenXNoot1Samenstelling: Leden: Te Veldhuis (VVD), ondervoorzitter, De Cloe (PvdA),
voorzitter, Van den Berg (SGP), Van de Camp (CDA), Scheltema-de Nie (D66),
Van der Hoeven (CDA), Van Heemst (PvdA), Noorman-den Uyl (PvdA), Hoekema (D66),
Rijpstra (VVD), O.P.G. Vos (VVD), Rehwinkel (PvdA), Wagenaar (PvdA), Luchtenveld
(VVD), Duijkers (PvdA), Verburg (CDA), Rietkerk (CDA), Halsema (GroenLinks),
Kant (SP), Balemans (VVD), De Swart (VVD), De Pater-van der Meer (CDA), Slob
(ChristenUnie), Pitstra (GroenLinks) en Horn (PvdA).Plv. leden: Van Beek (VVD), Zijlstra (PvdA), Ravestein (D66), Van Wijmen
(CDA), Bakker (D66), Balkenende (CDA), Barth (PvdA), Gortzak (PvdA), Dittrich
(D66), Cherribi (VVD), Van den Doel (VVD), Van Oven (PvdA), Apostolou (PvdA),
Cornielje (VVD), Belinfante (PvdA), Mosterd (CDA), Th.A.M. Meijer (CDA), Van
Gent (GroenLinks), Poppe (SP), Van Splunter (VVD), Nicolaï (VVD), Wijn
(CDA), Rouvoet (ChristenUnie), Rabbae (GroenLinks) en Kuijper (PvdA).XNoot2Samenstelling: Leden: Van der Vlies (SGP), Van de Camp (CDA), voorzitter,
Van der Hoeven (CDA), Rabbae (GroenLinks), Lambrechts (D66), Dittrich (D66),
Cornielje (VVD), De Vries (VVD), Dijksma (PvdA), Cherribi (VVD), Rehwinkel
(PvdA), Visser-van Doorn (CDA), Wagenaar (PvdA), Belinfante (PvdA), ondervoorzitter,
Kortram (PvdA), Ross-van Dorp (CDA), Hamer (PvdA), Nicolaï (VVD), Van
Bommel (SP), Barth (PvdA), Halsema (GroenLinks), Örgü (VVD), Eurlings
(CDA), Slob (ChristenUnie) en Van Splunter (VVD).Plv. leden: Schimmel (D66), Mosterd (CDA), Atsma (CDA), Harrewijn (GroenLinks),
Bakker (D66), Ravestein (D66), E. Meijer (VVD), Van Baalen (VVD), Valk (PvdA),
Udo (VVD), Van der Hoek (PvdA), De Pater-van der Meer (CDA), De Cloe (PvdA),
Gortzak (PvdA), Molenaar (PvdA), Cörüz (CDA), Spoelman (PvdA), Passtoors
(VVD), Poppe (SP), Arib (PvdA), Vendrik (GroenLinks), Rijpstra (VVD), Wijn
(CDA), Stellingwerf (ChristenUnie) en Blok (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28081-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl