Bestrijding internationaal terrorisme; Brief regering; Stand van zakenbrief Afghanistan
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST142106
 2009-2010
 
 27 925
 Bestrijding internationaal terrorisme
 
 
 
 
 Nr. 
 388
 BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BUITENLANDSE ZAKEN EN VAN DEFENSIE
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 26 maart 2010
 
 Overeenkomstig het verzoek van de Kamer om regelmatig te worden geïnformeerd
over de voortgang van de missie in Afghanistan, doen wij u hierbij de periodieke
stand van zakenbrief toekomen.
 
 De minister van Buitenlandse Zaken,
 M. J. M. Verhagen
 De minister van Defensie,
 E. van Middelkoop 
 
 Inleiding
 Op 14 oktober 2009 heeft de Kamer de laatste brief over de stand
van zaken van de missie in Afghanistan ontvangen (Tweede Kamer, vergaderjaar
2009–2010, 27 925, nr. 366). Tevens heeft de Kamer op 4 februari
2010 een verslag ontvangen van de conferentie over Afghanistan, die op 28 januari
jl. in Londen plaatsvond (Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 27 925,
nr. 381). Deze brief gaat in op de belangrijkste recente ontwikkelingen op
het gebied van opbouw, de politieke situatie, bestuur en veiligheid. Op 4 februari
jl. zond de secretaris-generaal van de NAVO een brief aan de minister-president
over een mogelijke Nederlandse bijdrage aan de missie in Afghanistan na 1 augustus
2010. Deze brief is vervolgens aan de Kamer gezonden als bijlage bij de kennisgevingsbrief
van 9 februari 2010. Gezien de demissionaire status van het kabinet zal
de minister van Buitenlandse Zaken de secretaris-generaal van de NAVO op de
hoogte stellen van het feit dat dit kabinet niet inhoudelijk op deze brief
zal reageren.
 
 De redeployment van Task
Force Uruzgan (TFU) zal op 1 augustus beginnen. De militairen
van de TFU zullen in december 2010 zijn teruggekeerd. De redeployment zal zich, naast de terugtrekking van eenheden en materieel,
ook richten op de beëindiging en overdracht van verantwoordelijkheden
aan internationale partners en de Afghaanse overheid. Daarbij is de regering
van mening dat niet alleen de Afghaanse politiemacht en het leger op sterkte
en voldoende getraind moeten zijn, ook de Afghaanse bestuurders moeten een
dergelijke verantwoordelijkheid aankunnen. Op de Afghanistanconferentie in
Londen van 28 januari jl. heeft Nederland daar expliciet aandacht voor
gevraagd. Niet alleen vanwege de transitiedoelstellingen van ISAF is goed
bestuur van belang, ook de aankondigingen die de Afghaanse regering heeft
gedaan om vredesbesprekingen op gang te brengen en het proces van reïntegratie
van strijders te bevorderen, kunnen alleen succesvol zijn wanneer de basis
van het openbaar bestuur van voldoende niveau is.
 
 Zoals in het verslag van de Londenconferentie is gemeld, is de regering
tevreden over de uitkomsten ervan en worden de initiatieven die de Afghaanse
regering in aanloop naar de conferentie ontplooid heeft, positief beoordeeld.
Daarbij heeft Nederland steeds aangegeven dat het uiteindelijk om concrete
implementatie en resultaten gaat. De vertraagde kabinetsformatie in Afghanistan
is in dat opzicht geen positieve ontwikkeling. Ook de traagheid waarmee nieuwe
beleidsinitiatieven op het gebied van corruptiebestrijding van de grond komen
en ontwikkelingen rond de kieswet zijn zorgelijk. De internationale conferentie
die dit voorjaar in Kabul zal plaatsvinden, moet dienen om de stap te zetten
naar implementatie van de in Londen gemaakte afspraken.
 Politieke situatie
 Kabinetsformatie
 President Karzai heeft de formatie van zijn nieuwe regering nog niet kunnen
voltooien. Het Lagerhuis heeft in twee stemrondes 14 van 25 voorgedragen ministers
goedgekeurd. Op belangrijke portefeuilles als Defensie, Binnenlandse Zaken,
Financiën en Landbouw zijn de ministers inmiddels aangesteld. Op deze
posten keren ministers terug waar de internationale gemeenschap de afgelopen
jaren goed mee heeft samengewerkt. De benoeming van de controversiële
voormalig minister van Binnenlandse Zaken Moqbel als minister van Drugsbestrijding
is zorgelijk. Hij heeft de portefeuille van Binnenlandse Zaken in 2008 neer
moeten leggen wegens incompetentie en vermeende corruptie. De overige bewindspersonen zijn veelal minder bekende technocraten. Op korte termijn
wordt de voordracht aan het Lagerhuis van de kandidaten voor de overige 11
ministersposten verwacht.
 Parlementsverkiezingen
 De Afghaanse kiescommissie heeft besloten de oorspronkelijk op 22 mei
geplande parlementaire verkiezingen uit te stellen tot 18 september 2010.
De internationale gemeenschap onderstreept in het debat over deze verkiezingen
het belang van een aantal maatregelen – op korte en langere termijn –
waarvan de noodzaak tijdens de presidents- en provinciale raadsverkiezingen
is gebleken. Het is van belang dat het komende half jaar efficiënt wordt
gebruikt om de parlementaire verkiezingen goed voor te bereiden. De Afghaanse
regering zal alles in het werk moeten stellen om de verkiezingen beter te
laten verlopen dan de presidentsverkiezingen van vorig jaar. Dat zal een grote
uitdaging worden, gezien de korte voorbereidingstijd. De aandacht zal daarom
uitgaan naar de belangrijkste aanbevelingen naar aanleiding van de vorige
verkiezingen, te weten de samenstelling van de kiescommissie en de positie
van de klachtencommissie. Speciaal gezant van de VN Kai Eide heeft in de afgelopen
periode veelvuldig contact met president Karzai over deze hervormingen. Inmiddels
heeft Karzai een decreet uitgevaardigd, waarin hij bepaalt dat hij zelf de
leden van de klachtencommissie benoemt. Bij het aantreden medio maart van
de opvolger van Eide, de Zweed Staffan de Mistura, heeft Karzai te kennen
gegeven dat twee plekken in de klachtencommissie voor buitenlanders gereserveerd
zullen zijn. Intensief overleg tussen de internationale gemeenschap en de
Afghaanse regering om het onafhankelijke karakter van de klachtencommissie
te waarborgen, wordt voortgezet.
 Follow-up Londenconferentie
 Voltooiing van de Afghaanse kabinetsformatie in Kabul is een voorwaarde
voor een goede follow-up van de uitkomsten van de conferentie in Londen. Tot
tevredenheid van de Nederlandse regering is met deze conferentie een eerste
stap gezet naar verdere Afghanisering van de inspanningen om stabiliteit en
ontwikkeling te brengen. Stapsgewijs zullen steeds meer verantwoordelijkheden
op veiligheidsgebied worden overgedragen aan de Afghaanse autoriteiten. Een
voorbeeld hiervan is de lopende operatie bij het plaatsje Marjah in de provincie
Helmand, waarbij in de planning en de uitvoering, meer dan tot nu toe het
geval was, verantwoordelijkheden bij de Afghaanse troepen zijn gelegd.
 
 De civiele component van deze nieuwe aanpak, gericht op de vestiging van
Afghaans bestuur in gebieden die op de Taliban zijn gewonnen, is van groot
belang. In Londen heeft Nederland benadrukt dat, wil overdracht van verantwoordelijkheden
ook duurzaam zijn, effectief openbaar bestuur, ordehandhaving door een getrainde
Afghaanse politiemacht en een krachtige aanpak van corruptie onmisbaar zijn.
Op dit moment wordt de anti-corruptiestrategie die de Afghaanse regering in
Londen aankondigde, verder uitgewerkt. Hiervoor is de conferentie in Kabul
dit voorjaar een belangrijk ijkpunt. Tijdens die conferentie, die momenteel
in mei of juni is voorzien, zullen de voornemens op het gebied van bestuur
en corruptiebestrijding vastgelegd moeten worden in heldere afspraken.
 
 Uiteindelijk zijn ook reconciliatie en re-integratie essentieel om te
komen tot een langdurige oplossing voor het Afghaanse conflict. Daarbij moet
de Afghaanse overheid de leiding hebben over het reconciliatie- en re-integratieproces. 
 Regionaal
 Nieuwe stappen zijn gezet op het gebied van regionale samenwerking. Aan
de vooravond van de Afghanistanconferentie in Londen op 28 januari jl.
organiseerde Turkije de vierde trilaterale top tussen Afghanistan, Pakistan
en Turkije, alsmede een brede bijeenkomst over regionale samenwerking met
delegaties uit Afghanistan, Pakistan, Iran, Tadzjikistan, China, Turkmenistan
en Uzbekistan. Nederland heeft waardering voor de actieve rol van Turkije
bij het bewerkstelligen van betere regionale betrekkingen en nauwere economische
samenwerking tussen landen in de regio. Hoewel bijeenkomsten zoals die in
Istanbul weinig concrete resultaten opleveren, is het positief dat de betrokken
landen ook over gevoelige onderwerpen in gesprek blijven.
 
 Het Pakistaanse leger heeft de afgelopen periode verschillende offensieven
tegen militanten in de Malakand-regio en Zuid-Waziristan uitgevoerd. Na deze
offensieven is het Pakistaanse leger waarschijnlijk niet in staat elders in
Pakistan een grootschalig offensief te starten. Hierdoor blijft Noord-Waziristan,
de thuisbasis van het Haqqani-netwerk en een toevluchtsoord van militanten
uit Zuid-Waziristan, voorlopig buiten schot. De leider van de Pakistaanse
Taliban, Hakimullah Mehsud, zou zijn overleden aan verwondingen die hij bij
een luchtaanval in januari had opgelopen. Ook in algemene zin zijn de militanten
door de operaties onder druk gezet. Desondanks wordt Pakistan nog dagelijks
opgeschrikt door aanslagen. Veel mensen die ten tijde van de offensieven de
regio waren ontvlucht, zijn uit angst voor geweld nog niet naar hun huizen
teruggekeerd.
 
 Het cruciale belang van Pakistan voor de stabiliteit in de regio werd
in december 2009 nogmaals geïllustreerd door een vanuit Pakistan georkestreerde
zelfmoordaanslag op Forward Operating Base Chapman
in Afghanistan. Hierbij kwamen zeven CIA medewerkers om het leven. Enkele
dagen later kwam beeldmateriaal vrij waarop de dader te zien was met eerder
genoemde Hakimullah Mehsud. De afgelopen periode zijn verschillende hoge Talibancommandanten
in Pakistan opgepakt, waaronder de binnen de Taliban hooggeplaatste mullah
Berader. Hoewel dit een tegenslag voor het strategisch leiderschap vormt,
is het nog te vroeg om een inschatting te geven over de achtergronden van
deze arrestaties en wat de effecten ervan zullen zijn.
 Humanitaire en veiligheidssituatie
 Humanitaire situatie
 Bij zware regen- en sneeuwval in delen van Afghanistan zijn begin februari
meer dan 200 Afghanen omgekomen en zijn honderden huizen verloren gegaan.
De schade was het grootst in het noorden en noordoosten van het land. Hulp
aan de getroffen bevolking wordt verleend door de Afghaanse autoriteiten en
door de VN, NGO’s en de Afghaanse Rode Halve Maan. Ook in het zuiden
was sprake van hevige regenval en overstromingen. In Uruzgan bleven de problemen
door de wateroverlast beperkt.
 
 De VN heeft eind 2009 het Humanitaire Actie Plan (HAP) voor Afghanistan
in 2010 gelanceerd. In dit HAP zijn de noodhulpactiviteiten van VN-organisaties
en een aantal NGO’s gebundeld voor een totaalbedrag van $ 871 miljoen.
De VN meldt dat de Afghaanse bevolking na jaren van conflict en natuurgeweld
(aardbevingen, droogtes, extreme winters en overstromingen) zeer kwetsbaar
is, waardoor humanitaire hulp noodzakelijk blijft. De grootste component van
het HAP is gericht op het vergroten van de voedselzekerheid, gevolgd
door activiteiten die zijn gericht op bescherming, zoals hulp aan ontheemden.
Onveiligheid en gebrek aan infrastructuur bemoeilijken de humanitaire toegang
in delen van Afghanistan. Op dit moment wordt onderzocht op welke wijze Nederland
in 2010 het beste aan het HAP kan bijdragen. In 2009 droeg Nederland in totaal € 7,5
miljoen hieraan bij.
 
 Sinds 2002 zijn meer dan vijf miljoen Afghaanse vluchtelingen teruggekeerd
naar Afghanistan. Organisaties als de VN vluchtelingenorganisatie UNHCR zetten
zich in om teruggekeerde vluchtelingen op te vangen en te helpen bij hun reïntegratie.
Meer dan 2,6 miljoen Afghaanse vluchtelingen bevinden zich nog in de buurlanden
van Afghanistan, waarvan ongeveer 1,7 miljoen in Pakistan en bijna 1 miljoen
in Iran. In 2009 zijn ongeveer 55 000 Afghaanse vluchtelingen teruggekeerd,
vooral uit Pakistan. Dit aantal is beduidend lager dan in 2008. Vanwege de
onveilige situatie in Pakistan was UNHCR vanaf eind juli 2009 genoodzaakt
om het programma voor vrijwillige terugkeer vanuit Pakistan op te schorten.
Dit programma zal in het voorjaar van 2010 weer van start gaan. UNHCR houdt
in 2010 rekening met de terugkeer van 165 000 Afghaanse vluchtelingen
uit de buurlanden van Afghanistan.
 Veiligheidssituatie
 Volgens de inschatting van de MIVD is de veiligheidssituatie afgelopen
jaar in het noorden en westen verslechterd. In vergelijking met het zuiden
en oosten van Afghanistan blijft het daar rustiger, maar het aantal incidenten
is er toegenomen. Hoewel de veiligheid in de hoofdstad over het geheel genomen
redelijk is, blijft de situatie ook daar fragiel, hetgeen geïllustreerd
wordt door de aanslagen van 18 januari en 26 februari 2010.
 
 De veiligheidssituatie in het zuiden en het oosten blijft instabiel. Door
de komst van extra Amerikaanse militairen en het daarmee gepaard gaande verhoogde
operationele tempo is het aantal incidenten zoals verwacht toegenomen. De
nadruk van de operaties van ISAF ligt momenteel op Helmand.
 
 De situatie in Uruzgan was ook de afgelopen periode rustiger dan in de
andere provincies in het zuiden. Het aantal gewelddadige incidenten ligt lager.
Nog steeds ligt de focus van het leiderschap van de Taliban niet op het uitvoeren
van grote zichtbare operaties, maar op asymmetrische acties zoals geïsoleerde
geweldsincidenten en bermbommen. De intentie van de Taliban om meer gecoördineerd
op te treden blijft echter bestaan. Overigens bevinden de Taliban zich nu
in een andere uitgangssituatie dan in voorgaande jaren. De Taliban worden
vooral gehinderd in hun bewegingsvrijheid door de toegenomen presentie van
ISAF en de Afghaanse veiligheidsdiensten. Hierdoor staat hun bevoorrading
onder druk.
 
 Het aanstaande vertrek van de Nederlandse militairen heeft inmiddels gezorgd
voor ongerustheid onder de lokale bevolking, vooral onder gemarginaliseerde
stammen in de provincie. Deze zijn steeds nadrukkelijk betrokken geweest bij
de Nederlandse aanpak. Er wordt nu door hen gevreesd dat de lokale krijgsheren
na het vertrek van de Nederlandse militairen hun positie zullen verstevigen.
 Bestuur
 Capaciteitsversterking bestuur
 De verbetering van het bestuur blijft de grootste uitdaging in Afghanistan.
Nederland heeft hier expliciet aandacht voor gevraagd tijdens de conferentie in Londen. In de aanloop naar de conferentie in Kabul zal Nederland
blijven pleiten voor een breed capaciteitsopbouwprogramma, een gedegen financieel
beleid en beheer, en een ferm anti-corruptiebeleid. Nederland heeft onder
meer tijdens de Londenconferentie aangedrongen op een spoedige vaststelling
van een beleidskader voor het lokaal bestuur en zal zich hier in de aanloop
naar de conferentie in Kabul voor blijven inspannen. In het kader van het Afghanistan Reconstruction Trustfund (ARTF) heeft Nederland
de Wereldbank er op gewezen dat meer aandacht moet worden besteed aan lokale
verantwoording van de besteding van middelen, om hiermee het risico op corruptie
te verkleinen en de zichtbaarheid van het bestuur te vergroten. Zoals aangekondigd
tijdens het Algemeen Overleg op 12 november 2009 zal Nederland de bijdrage
aan het ARTF voor 2010 aanhouden tot er voldoende vertrouwen is in een nieuwe
Afghaanse regering. Hierbij gaat het onder andere om hervormingen op het gebied
van bestuurlijke benoemingen, aanpak van corruptie en drugsbestrijding.
 
 In Uruzgan is Op 14 januari de zogenaamde White
Compound, de zetel van het districtsbestuur in Chora, officieel geopend.
Nederland heeft een basisrenovatie van dit gebouw mogelijk gemaakt ter ondersteuning
van het districtsbestuur. De komende tijd wordt hieraan de laatste hand gelegd.
Op 17 januari is de nieuwe Provinciale Raad van Uruzgan, bestaande uit
vijf mannen en een vrouw, geïnaugureerd. Het is vooralsnog niet duidelijk
hoeveel invloed deze Provinciale Raad zal hebben. De Raad heeft geen officiële
bevoegdheden. Veel zal afhangen van de leden, die relatief onbekend zijn.
Zij hebben wel reeds enkele malen bijeenkomsten gehouden waarbij een grote
groep lokale leiders en stamhoofden werd uitgenodigd om hun visie op de problemen
van de provincie kenbaar te maken.
 
 Nederland heeft zich de afgelopen periode ingespannen voor een bezoek
van de Civil Service Commission (CSC) aan Uruzgan.
De CSC speelt een belangrijke rol bij de werving en training van ambtenaren.
Het bezoek heeft in januari jl. plaatsgevonden. Als direct gevolg heeft de
CSC toegezegd de overheid in Uruzgan te zullen versterken met extra personeel.
In vervolg daarop was medio februari wederom een delegatie van de CSC in Uruzgan
om een programma gericht op capaciteitsopbouw op te zetten. Daartoe zijn ongeveer
50 trainees geworven, die na een opleiding en stage ingezet worden bij de
provinciale overheid.
 Drugsbestrijding
 Het United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC)
verwacht dat het merendeel van de 20 inmiddels papavervrije provincies in
de toekomst papavervrij zal blijven, maar heeft twijfels ten aanzien van een
zevental zogenaamde swing provinces, die net boven
of onder de grens van 100 hectare papaverteelt zitten. De hoge productie van
2009 zal naar verwachting in 2010 afnemen wegens ongunstiger weersomstandigheden.
De marktwerking speelde vanaf 2007 een gunstige rol, maar nu de prijs
van tarwe ten opzichte van (droge) opium sneller daalt, zal deze dempende
werking in 2010 minder zijn. In Uruzgan was de opiumproductie in 2009 voor
het eerst lager dan in voorgaande jaren.
 
 Uiteindelijk is een functionerend overheidsapparaat, de promotie van alternatieve
landbouwgewassen en controle op naleving van het verbod op papaverteelt de
enige duurzame manier om met dit probleem om te gaan. In dit kader is het
illustratief dat 61% van de bevolking in het noorden het verbod op
teelt aanvoert als reden om niet te verbouwen, terwijl dat voor slechts 39%
in het zuiden geldt. Er lijkt derhalve sprake van een causaal
verband tussen de veiligheidssituatie in een bepaald gebied en de problemen
met de productie en handel in drugs.
 
 Eind vorig jaar organiseerde de Afghaanse provinciale overheid in Tarin
Kowt, Deh Rawod en Chora meerdere anti-drugsshura’s. Doel van deze bijeenkomsten
was aan de bevolking duidelijk te maken dat papaverteelt in strijd is met
de Afghaanse wet en dat hiertegen streng zal worden opgetreden. Tevens werd
met het oog op het zaaiseizoen eind februari informatie verstrekt over alternatieven
voor de papaverteelt, zoals maïs, tarwe, fruiten amandelbomen, en saffraan.
Nederland ondersteunt de teelt van deze alternatieve gewassen. Bij elk van
de bijeenkomsten was een groot aantal lokale leiders aanwezig. Bij de bijeenkomst
in Chora onder leiding van de districtsleider hebben de 120 aanwezigen een
verklaring aangenomen waarin zij aangaven tegen het verbouwen van papaver
te zijn en dat zij zich zullen richten op de teelt van alternatieve gewassen.
Deze verklaring is in lijn met de intentie van gouverneur Hamdam om van Chora
een papavervrije zone te maken.
 
 De TFU werkt momenteel aan het verbeteren van de coördinatie tussen
de verschillende actoren op het gebied van drugsbestrijding. Daarbij krijgt
de samenwerking tussen de Counter Narcotics Police Afghanistan (CNPA) en andere actoren bijzondere aandacht. Er wordt bovendien
gekeken naar de personele bezetting, de faciliteiten en mogelijke kwaliteitsverbeteringen
van de CNPA . Verder wordt het hoofd van de CNPA met advies bijgestaan. Een
van de meest zichtbare activiteiten van de CNPA is een voorlichtingscampagne
voor scholen over drugs. Het doel van de campagne is jongeren op de gevaren
van drugs te wijzen. Daarnaast verzorgt EUPOL sinds enkele maanden een rechercheopleiding
in het Police Training Centre (PTC) met een specifiek
lesblok over drugsbestrijding. De cursisten leren tijdens de training onder
meer hoe ze opium kunnen herkennen, welk bewijsmateriaal nodig is om drugscriminelen
te veroordelen en hoe ze bewijsmateriaal moeten verzamelen.
 
 De Amerikaanse Drugs Enforcement Administration
(DEA) heeft het voornemen om vanaf dit voorjaar te werken vanaf de basis in
Tarin Kowt. Daarmee zal er in de provincie meer capaciteit komen op het gebied
van drugsbestrijding. In de afgelopen maanden heeft de TFU meerdere ladingen
drugs in beslag genomen en vernietigd. Zo werd onder meer 360 kilo verse opium
in Deh Rawod aangetroffen en nam de Afghaanse politie er 60 kilo hash in beslag.
Deze vangst kon worden gedaan door een aanwijzing van het hoofd van de CNPA.
De hash is ter plekke vernietigd. Tot slot heeft het Afghaanse leger 120 kilo
opium in beslag genomen, die op de internationale «anti-drugs»
dag op 26 juni 2010 vernietigd zal worden.
 
 De betrokkenheid van de internationale gemeenschap bij de drugsbestrijding
in Afghanistan verdient stevige coördinatie, zowel beleidsmatig als operationeel.
Behalve door hierboven genoemde initiatieven, draagt Nederland hieraan ook
bij op nationaal niveau. Daar is, zeker gezien het aantreden van de eerder
genoemde minister Moqbel, goede afstemming van beleid, inzet en politieke
boodschappen cruciaal.
 Mensenrechten
 De mensenrechtensituatie in Afghanistan blijft zorgelijk. Diepgewortelde
discriminatie en marginalisatie van vrouwen en meisjes in Afghanistan zijn
voorbeelden van problemen waarop slechts langzaam vooruitgang wordt geboekt.
De ondoorzichtigheid van het Afghaanse wetgevingsproces is daarbij een belemmerende
factor. Vaak zijn verschillende wetten tegelijk in de maak, waarbij onduidelijk
is waar ze zich in het goedkeuringsproces bevinden en of ze in
overeenstemming zijn met de Afghaanse grondwet en internationale mensenrechtenstandaarden.
De internationale gemeenschap volgt deze ontwikkelingen nauwgezet. De zwakte
van het justitiële systeem staat vooruitgang in de weg. Het maatschappelijk
middenveld is nog te zwak om de naleving van de mensenrechten door de Afghaanse
autoriteiten in alle gevallen afdoende te kunnen monitoren. Verbetering van
de mensenrechten in Afghanistan is derhalve nauw verbonden met de kwaliteit
van het bestuur en capaciteitsopbouw van het maatschappelijk middenveld.
 
 Op 3 november 2009 heeft de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken
de Tweede Kamer toegezegd de mogelijkheden te onderzoeken om uit het European Instrument for Democracy and Human Rights (EIDHR)
activiteiten ten behoeve van religieuze minderheden in Afghanistan te steunen.
De prioriteiten van EIDHR tot 2011 liggen in een meerjarige strategie vast.
Deze betreffen het nastreven van gedeelde agenda’s voor mensenrechten
en democratische hervormingen, het bouwen aan consensus op controversiële
terreinen als transitional justice en verzoening,
en het zorgen voor grotere politieke representatie en participatie, waarbij
de nadruk ligt op de participatie van vrouwen. Onder het eerste punt valt
ook tolerantie voor andere geloofsovertuigingen in Afghanistan.
 Gender
 De situatie van vrouwen in Afghanistan blijft zorgelijk, reden waarom
Nederland de inzet op dit onderwerp heeft geïntensiveerd. De Nederlandse
initiatieven richten zich, conform de toezegging van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
aan de Tweede Kamer tijdens het algemeen overleg van 12 november jl.,
onder meer op de implementatie in Afghanistan van resolutie 1325 van de VN
Veiligheidsraad. Afghanistan heeft geen specifiek nationaal actieplan voor
de implementatie van resolutie 1325. In 2008 heeft de Afghaanse regering wel
het National Action Plan for the Women of Afghanistan
(NAPWA) aangenomen. Dit plan omvat een uitgebreid pakket van benchmarks, gericht op verbetering van de situatie van vrouwen. Een
effectieve implementatie is tot op heden echter uitgebleven. Om de uitvoering
van het NAPWA te bevorderen zal Nederland de komende periode inzetten op capaciteitsopbouw
van vrouwenorganisaties. Doel is Afghaanse vrouwen betere mogelijkheden te
geven om hun belangen zelf effectief te behartigen.
 
 In Uruzgan zijn de afgelopen maanden diverse nieuwe activiteiten gestart
om de sociale positie van vrouwen te verbeteren, bovenop reeds bestaande initiatieven
zoals alfabetiseringscursussen en accelerated learning
courses. Zo wordt gewerkt aan contacten met vrouwelijke sleutelfiguren
uit de provincie. Een van de behoeften van vrouwen is werkgelegenheid. Medio
februari heeft het Provincial Reconstruction Team
een workshop op Kamp Holland georganiseerd om te inventariseren hoe werkgelegenheid
onder vrouwen verder verbeterd kan worden. In dit kader is het een bemoedigende
ontwikkeling dat de overheid in Uruzgan streeft naar het aanstellen van meer
vrouwen bij de politie.
 
 Om het aantal meisjes in scholen te vergroten zijn voldoende vrouwelijke
leraren nodig. Nederland financiert een beurzenprogramma waarin Afghaanse
studenten in India tot leerkracht worden opgeleid. Het blijkt echter moeilijk
om vrouwen voor deze opleiding te werven. Eind 2009 hebben gesprekken met
de lokale bevolking plaatsgevonden om tot een oplossing hiervoor te komen.
Thans lijkt het erop dat meer vrouwen interesse hebben in een opleiding tot
lerares en worden de mogelijkheden voor een herziening van het programma geïnventariseerd.
 Ontwikkeling
 Landbouwonderwijs
 In samenwerking met het Nederlandse ministerie van LNV wordt het Wageningen
Universiteit en Researchcentrum (WUR) ingeschakeld om te helpen bij de formulering
van het nationale landbouwonderwijsbeleid en de ontwikkeling van een landbouwonderwijsprogramma.
Nederland geeft hiermee nadere invulling aan zijn rol van leidende donor op
het gebied van landbouwonderwijs in Afghanistan. Sinds november 2009 is een
landbouwonderwijsexpert van de WUR werkzaam bij de afdeling voorTechnical and Vocational Education and Training van het Afghaanse
ministerie van Onderwijs. Acht toekomstige Afghaanse docenten voor het op
te richten National Agriculture Education Centre
(NAEC) zijn in november 2009 begonnen met een eenjarige masteropleiding in
Wageningen.
 Infrastructuur
 De aanleg van een verharde weg tussen Tarin Kowt en Chora, die belangrijk
is voor de sociaal-economische ontwikkeling en ontsluiting van de provincie,
begint na aanvankelijke vertraging op stoom te komen. Het project wordt uitgevoerd
door het Duitse Gesellschaft für Technische Zusammenarbeit (GTZ). De eerste 16 kilometer van het traject worden op dit moment
verhard. Daarna zal het resterende deel van de weg aan de beurt komen.
 
 Verder voert GTZ een groot project uit gericht op het verder ontwikkelen
van de civiele luchtvaart naar Uruzgan. Dit jaar wordt door Amerikaanse partners
gewerkt aan de verharding van de landingsbaan in Tarin Kowt. GTZ is bezig
met de voorbereiding van een civiele luchthaven-terminal, zodat civiel vliegverkeer
op grotere schaal mogelijk wordt. Het eerste ontwerp is inmiddels gereed,
in de zomer zal de bouw beginnen.
 
 Op 10 januari heeft een incident plaatsgevonden waarbij een auto
van GTZ op een bermbom is gereden ten westen van Tarin Kowt. Hierbij zijn
een Afghaanse GTZ medewerker en een medewerker van een beveiligingsbedrijf
gedood en drie gewonden gevallen. De regering betreurt het verlies van levens
zeer en heeft haar medeleven betuigd aan de nabestaanden en aan GTZ.
 Private sector ontwikkeling
 In Kabul is op 7 februari jl. de samenwerkingsovereenkomst Business
Partners for Uruzgan getekend door het Afghanistan Investment
Support Agency (AISA), de Werkgroep Economische Wederopbouw Afghanistan
(WEWA) en het Nederlandse bedrijf Ferendi. De partners hebben in Kabul een
kantoor geopend van waaruit vijf haalbaarheidsstudies zullen worden verricht
voor het ontwikkelen van economische waardeketens in Uruzgan. Het project
wordt financieel ondersteund uit het Fonds Economische Opbouw Uruzgan. In
Tarin Kowt heeft een Business Development Centre
zijn deuren geopend. Dit centrum gaat mensen opleiden in ondernemerschap en
hen bijstaan bij het opzetten van een bedrijf. Nadat het PRT in het verleden
al 225 mensen heeft begeleid op dit vlak, is deze activiteit nu succesvol
overgedragen aan een Afghaanse organisatie.
 Militaire ontwikkelingen
 Extra militaire capaciteit
 Op het verzoek van de commandant van ISAF om de internationale militaire aanwezigheid aanzienlijk uit te breiden, is door de internationale
gemeenschap positief gereageerd. De Amerikaanse president Barack Obama heeft
opdracht gegeven 30 000 extra militairen naar Afghanistan te sturen.
Het grootste deel daarvan zal in het zuiden worden geplaatst. Inmiddels zijn
daarvan ongeveer 6 000 militairen gearriveerd. De meeste landen die in
ISAF actief zijn, hebben extra bijdragen toegezegd.
 
 Het Initial Assessment van de commandant van
ISAF, generaal McChrystal, heeft inmiddels zijn weerslag op het optreden in
Afghanistan. De forse uitbreiding van het aantal militairen en civiele medewerkers
uit een grote groep landen is in volle gang. Bovendien is de wijze van optreden
verder uitgewerkt. De veiligheid van de Afghaanse bevolking staat in de visie
van de commandant centraal. In dat kader heeft hij onder meer richtlijnen
gegeven om terughoudender te zijn met de inzet van luchtsteun en met het uitvoeren
van nachtelijk zoekacties in de nabijheid van burgers. Ook de nadruk op het
bestrijden van zware criminaliteit en corruptie passen in die visie. Om de
Afghaanse overheid de mogelijkheid te geven de veiligheid zo snel mogelijk
zelf te kunnen waarborgen, wordt extra aandacht besteed aan de versterking
van het bestuur en van het Afghaanse leger en de politie. Het leger en de
politie worden fors uitgebreid en de samenwerking tussen de Afghaanse en internationale
eenheden wordt hechter, waardoor de professionaliteit wordt verhoogd.
 Operatie Moshtarak in Helmand
 De reeds lang van tevoren aangekondigde militaire operatie Moshtarak in
de provincie Helmand is in februari gestart. Doel van de operatie is de plaats
Marjah en omliggende districten onder controle van de Afghaanse autoriteiten
en ISAF te krijgen. De Taliban gebruikt het gebied onder meer voor bevoorrading,
de massaproductie van IED’s en de productie
en handel in drugs. Door dergelijke operaties vooraf aan te kondigen, kan
het risico voor burgers verder worden beperkt. Dit past in de nieuwe strategie
van de commandant van ISAF om de veiligheid van de bevolking centraal te stellen.
 
 De operatie wordt uitgevoerd door ongeveer 15 000 Afghaanse en ISAF-militairen,
deels van buiten de provincie. Ook Afghaanse eenheden uit Uruzgan nemen deel
aan de operatie. De Nederlandse Air Taskforce
levert waar nodig ondersteuning. De operatie wordt geleid door het Afghaanse
leger. Na de militaire operatie worden door het Afghaanse provinciebestuur
van Helmand, samen met de internationale gemeenschap, diverse activiteiten
voor de versterking van het bestuur en ontwikkelingsactiviteiten ontplooid.
Daarbij wordt intensief overleg gevoerd met de plaatselijke bevolking, zodat
de activiteiten aansluiten op de lokale behoeften. De operatie is een voorbeeld
van het beleid van de huidige commandant van ISAF, de Amerikaanse generaal
McChrystal. De militaire operatie wordt onmiddellijk gevolgd door de vestiging
van Afghaans overheidsgezag, ondersteund door ontwikkelingsprojecten. Zo wordt
de burgerbevolking duidelijk gemaakt dat de ontwikkelingen aan hen ten goede
komen. Hoewel op bepaalde locaties sprake is van forse tegenstand, verloopt
de operatie tot op heden over het algemeen volgens plan. Helaas zijn er zowel
aan de kant van ISAF als bij het Afghaanse leger en politie slachtoffers gevallen.
Ook zijn bij enkele incidenten burgerslachtoffers gevallen.
 Militaire operaties in Uruzgan
 In de vorige stand van zakenbrief werd melding gemaakt van een grote operatie
in de Mirabadvallei, ten oosten van Tarin Kowt. In het gebied zijn de Afghaanse
overheid en ISAF de afgelopen jaren zeer beperkt actief geweest. De operatie
werd hoofdzakelijk uitgevoerd door Afghaanse en Australische
eenheden, met hulp van het Nederlandse PRT. Tijdens de operatie werden enkele
tientallen IED’s en opslagplaatsen van IED-materiaal, wapens en munitie gevonden. Eind vorig
jaar is de operatie voltooid en is een nieuwe patrouillebasis voor het Afghaanse
leger gebouwd en inmiddels in gebruik genomen. Daarmee wordt de aanwezigheid
van de Afghaanse veiligheidsdiensten in het gebied bestendigd. Sindsdien is
de TFU er regelmatig samen met Afghaanse eenheden actief, zodat de uitbreiding
van de inktvlek wordt bestendigd. Er worden nog steeds opslagplaatsen van IED’s, wapens en munitie gevonden, maar deze vondsten
zijn beduidend kleiner dan bij de eerste operatie.
 
 De afgelopen periode waren de meeste operaties van de TFU en de Afghaanse
veiligheidsdiensten vooral gericht op de bestrijding van IED’s, het vergroten van de bewegingsvrijheid voor de lokale
bevolking en het winnen van hun vertrouwen. Daarmee wordt de veiligheid in
de bestaande inktvlek versterkt. De aandacht ging daarbij vooral uit naar
het westen van de Deh Rafshanvallei nabij Tarin Kowt, en naar de omgeving
van Deh Rawod. Helaas vielen hierbij in totaal vier Nederlandse gewonden te
betreuren. Voorafgaand aan en volgend op de operaties werd veelvuldig contact
gemaakt met invloedrijke lokale leiders en de bevolking in de desbetreffende
gebieden.
 
 In de afgelopen periode zijn twee konvooien met materieel zonder incidenten
van Tarin Kowt naar Kandahar en terug uitgevoerd. Beide konvooien verliepen
zonder geweldsincidenten. Bij het eerste konvooi werd nauw samengewerkt tussen
de TFU en het Afghaanse leger, het tweede konvooi werd voor het eerst vrijwel
zelfstandig door het Afghaanse leger georganiseerd en uitgevoerd.
 Ontwikkelingen Regional Command South
 De Nederlandse generaal De Kruif heeft een jaar lang het commando over
ISAF in het zuiden van Afghanistan gevoerd. In november 2009 heeft de Britse
generaal Carter het commando van RC-South overgenomen.
Tijdens het commando van De Kruif is onder meer de omvang van de internationale
aanwezigheid sterk gegroeid, vooral door de komst van extra Amerikaanse eenheden.
Door deze versterkingen was het mogelijk het gebied waar ISAF en de Afghaanse
overheid actief zijn, verder uit te breiden. Met de terugkeer van generaal
De Kruif naar Nederland is de Nederlandse bijdrage aan het hoofdkwartier van RC-South in Kandahar met 65 militairen verminderd. Er
zijn momenteel nog 85 Nederlandse militairen in het hoofdkwartier actief.
 
 De omvang van de militaire aanwezigheid en de militaire en civiele activiteiten
in het zuiden zullen de komende periode verder toenemen. Bovendien zal de
regio de komende maanden waarschijnlijk onrustig blijven. Omdat de druk op
het hoofdkwartier van RC-South verder zal groeien,
heeft de commandant van ISAF aan SACEUR voorgesteld de geografische indeling
in het zuiden te wijzigen. RC-South zal naar verwachting
worden gesplitst in RC-South en RC-SouthWest. Zo wordt zeker gesteld dat de aansturing van ISAF in
het zuiden op orde blijft en het hoofdkwartier niet overbelast raakt. Uruzgan
zal onderdeel van RC-South blijven. De nieuwe
hoofdkwartieren zullen intensiever met de Afghaanse autoriteiten gaan samenwerking,
zodat activiteiten integraal gepland kunnen worden. Een Amerikaanse generaal
zal het commando van RC-SouthWest op zich nemen,
een Britse generaal zal tot november de leiding van RC-South voortzetten. De nieuwe indeling zal naar verwachting in juli of
augustus van dit jaar worden doorgevoerd. 
 Nederlandse Tweede Kamerverkiezingen
 Tijdens de verkiezingen voor de Nederlandse Tweede Kamer op 9 juni
zal een groot aantal militairen in Afghanistan aanwezig zijn. Zij kunnen zoals
gemeld in de Kamerbrief van 17 april 2009 (Kamerstuk 27 925 nr.
332) per brief of bij volmacht stemmen. Defensie ondersteunt hen bij het uitbrengen
van hun stem. Elke militair die tijdens de verkiezingen voor de dienst in
het buitenland verblijft, ontvangt schriftelijk informatie over de aanstaande
verkiezingen en de wijze waarop de militair zijn of haar stem kan uitbrengen.
Bovendien worden de mogelijkheden in de Defensiekrant en op de website van
Defensie toegelicht. Zodra de kandidatenlijsten gereed zijn, worden ook deze
aan elke militair gezonden.
 
 De ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Defensie
bereiden een wetswijziging voor om uitvoering te geven aan de motie Pechtold.
Deze wetswijziging moet het mogelijk maken dat de minister van Defensie briefstembureaus
aanwijst bij substantiële buitenlandse missies. Door de vervroeging van
de Tweede Kamerverkiezingen is het niet mogelijk deze wetswijziging voor de
komende verkiezingen in te voeren.
 Opbouw leger en politie
 Tijdens de Afghanistanconferentie in Londen is de gefaseerde groei van
de Afghaanse veiligheidsdiensten onderschreven. Daarbij is aangekondigd dat
de Afghaanse politie zal groeien tot 109 000 personen in oktober 2010
en verder naar 134 000 personen in oktober 2011. Het Afghaanse leger
zal groeien tot 134 000 militairen in oktober 2010 en verder naar 171 600
militairen in oktober 2011. Deze nieuwe groeidoelstellingen zijn ambitieus
en onderstrepen het belang dat de Afghaanse regering en de internationale
gemeenschap hechten aan het streven het Afghaanse leger en de politie zelf
verantwoordelijk te laten zijn voor de veiligheid in eigen land. Bij deze
snelle groei zijn de screening van nieuwe rekruten
en de capaciteit van de opleidingen belangrijke aandachtspunten. Op dit moment
is er sprake van een fors tekort aan internationale eenheden voor het opleiden
en trainen van Afghaanse militairen en politieagenten.
 NATO Training Mission – Afghanistan (NTM-A)
 In november 2009 is het hoofdkwartier van de NATO Training
Mission-Afghanistan (NTM-A) opgericht. Dit hoofdkwartier is ondergeschikt
aan het hoofdkwartier van ISAF. Nederland levert hieraan tien staffunctionarissen.
De aansturing van de trainingscentra voor het Afghaanse leger was voorheen
een gezamenlijke verantwoordelijkheid van het Amerikaanse Combined Security and Transition Command – Afghanistan (CSTC-A)
en ISAF, maar is inmiddels bij NTM-A belegd. In 2010 zal ook de volledige
verantwoordelijkheid voor de trainingscentra voor de Afghaanse politie aan
NTM-A worden overgedragen. De European Gendarmerie Force (EGF) beheert inmiddels de trainingscentra in Mazar-e-Sharif en
Adraskan, en verzorgt er de opleidingen en trainingen.
 
 Onlangs is een internationale conferentie gehouden om de bijdragen van
landen aan NTM-A te bespreken. Uit de conferentie bleek dat NTM-A nog met
tekorten kampt. Nederland levert vanaf februari 2010 als onderdeel van de
EGF twee marechaussees voor het NTM-A trainingscentrum in Mazar-e-Sharif en één
persoon in de staf van NTM-A in Kabul en is voornemens deze inzet ook in 2011
te continueren. 
 Leger
 Medio januari zijn drie extra compagnieën voor de vierde brigade
van het Afghaanse leger in Tarin Kowt gearriveerd. Daarmee is de aanwezigheid
van het Afghaanse leger in Uruzgan verder versterkt. De nieuwe militairen
worden de komende periode verder opgeleid en onder begeleiding van ISAF-militairen
ingezet. Ter ondersteuning van de operatie Moshtarak in Helmand is een kandak
van het Afghaanse leger tijdelijk van Uruzgan naar Helmand verplaatst.
 
 De taken van de Nederlandse Operational Mentoring and
Liaison Teams (OMLT’s) worden de komende periode overgedragen
aan Australië. In dat kader zal een Nederlands OMLT op 1 april het
mentorschap over het derde infanteriekandak overdragen aan een Australisch
OMLT. Op dit moment is het derde kandak in verband met de operatie Moshtarak
grotendeels in Helmand geplaatst, zonder het Nederlandse OMLT. Dit staat de
overdracht van de verantwoordelijkheid aan het Australische OMLT echter niet
in de weg. Naar verwachting is het derde kandak in april weer geheel in Uruzgan
aanwezig en kan het Australische OMLT dan beginnen met de begeleiding van
het volledige kandak. Het Nederlandse OMLT is inmiddels gestart met de begeleiding
van een deel van de extra compagnieën van het Afghaanse leger, die de
afgelopen periode aan de Vierde Brigade van het Afghaanse leger in Uruzgan
zijn toegevoegd. Rond 1 juni zullen alle verantwoordelijkheden met betrekking
tot de begeleiding van de Vierde Brigade aan de Australiërs zijn overgedragen.
 Politie
 Mede naar aanleiding van het schriftelijk overleg over de inzet van de European Gendarmerie Force (EGF) in Afghanistan zal in
deze voortgangrapportage nader worden ingegaan op de visie van het kabinet
ten aanzien van de opbouw van de Afghaanse politie.
 
 Nederland vindt het van belang om de politie daar waar de veiligheidssituatie
dit toelaat, een zo civiel mogelijk gezicht te geven. Derhalve richten de
opleidingen en de activiteiten van de Nederlandse Police
Mentoring Teams (PMT’s) zich ook op het verbeteren van community policing vaardigheden. In Uruzgan betekent dit
dat de werkzaamheden van de politie op checkpoints
buiten de inktvlek anders zijn dan die van de agenten die verantwoordelijk
zijn voor de ordehandhaving in het centrum van Tarin Kowt. Nederland staat
niet alleen een realistische scheiding van taken tussen politie en leger voor,
maar ook een heldere scheiding tussen de verschillende politieonderdelen.
De Afghan Border Police en de Afghan National Civil Order Police (ANCOP) hebben andere taken te
vervullen dan de Counter Narcotics Police Afghanistan
of de Afghan Uniformed Police, die reguliere civiele
politietaken uitvoert. De eerste afspraken hierover zijn afgelopen jaar vastgelegd
in het Uruzgan Security Plan, dat sindsdien wordt
uitgevoerd. Onder leiding van een Nederlandse politiecommissaris werkt EUPOL
aan het implementeren van het community policing
concept in het City Police Project in de steden
Kabul en Herat. In de komende maanden zal bekeken worden in welke andere Afghaanse
steden dit project nog meer uitgevoerd kan worden.
 
 Na ruim twee maanden gesloten te zijn geweest voor noodzakelijk onderhoud
is op 11 februari in het door Nederland gefinancierdePolice Training Center (PTC) op Kamp Holland een nieuwe training
voor 103 agenten uit Uruzgan van start gegaan. De tijdelijke sluiting van
het politietrainingscentrum kwam voort uit de overbelasting die het centrum
vooral tijdens de zomermaanden heeft gekend. De infrastructuur heeft te lijden
gehad onder de grote hoeveelheid extra agenten die in de aanloop naar de verkiezingen in Uruzgan een verkorte training hebben gekregen. Sinds
de opening van het trainingscentrum in maart 2009 hebben ruim 600 politieagenten
de reguliere basistraining doorlopen. De vijf Nederlandse PMT’s begeleiden
de politieagenten die hun basistraining hebben voltooid tijdens hun reguliere
werk in de provincie. Op deze manier wordt zeker gesteld dat het geleerde
op de juiste manier in praktijk wordt gebracht en investeringen in opleidingen
duurzaam zijn.
 
 De politie in Uruzgan wordt binnenkort versterkt met tien vrouwelijke
functionarissen. Op dit moment worden zij opgeleid in Kabul. In de contacten
met de politiecommandant van Uruzgan gaat specifiek aandacht uit naar het
functioneren van deze vrouwelijke medewerkers en de waarborgen voor een veilige
werkplek.
 
 In 2009 is gestart met de bouw van grotere politiebureaus, zogenaamde Police Substations. Hierdoor is het mogelijk om meer personeel
op dezelfde locatie te huisvesten, zodat het bureau beveiligd blijft als er
patrouilles worden gelopen. Daardoor is het mogelijk vaker op patrouille te
gaan en meer contact te maken met de bevolking. Inmiddels zijn vijf Police Substations door de ANP in gebruik genomen en zijn
er twee in aanbouw. Deze twee zullen naar verwachting nog voor 1 augustus
zijn voltooid.
 
 De Europese politiemissie EUPOL speelt op het gebied van training en begeleiding
van het hoger en middenkader een belangrijke rol en kan een soortgelijke rol
gaan vervullen op het gebied van rule of law.De
aanhoudende wervingsproblemen van EUPOL staan een volledige inzet op dit vlak
en een uitbreiding naar alle provincies vooralsnog in de weg. In EU-kader
heeft Nederland actief met toenmalig EU-voorzitter Zweden, Groot-Brittannië,
Denemarken en Finland getracht lidstaten te bewegen meer personeel aan EUPOL
bij te dragen. Een aantal landen heeft te kennen gegeven de bijdragen bescheiden
uit te zullen breiden, maar er zijn nog steeds substantiële toezeggingen
nodig om van de huidige 275 personen tot het gewenste aantal van 400 te komen.
Nederland heeft momenteel 20 mensen in de EUPOL missie, waarvan 13 civiele
politieagenten. Conform de toezegging van de minister van Binnenlandse Zaken
zal het aantal Nederlandse politieagenten in 2010 oplopen tot 19. In 2009
heeft de minister van Justitie gemeld een bijdrage te willen leveren. Momenteel
worden de mogelijkheden in kaart gebracht om medewerkers uit het justitie-apparaat
het komend jaar de rule of law-tak van de EUPOL
missie te laten versterken.
 Op dit moment wordt in Brussel gesproken over de verlenging van het mandaat
van de EUPOL-missie per juni aanstaande. Nederland is voornemens bij te blijven
dragen aan EUPOL.
 
 Afstemming tussen de activiteiten van alle bij politietraining betrokken
partijen en het Afghaanse ministerie van Binnenlandse Zaken is essentieel.
De nationale politiestrategie waar het ministerie van Binnenlandse Zaken momenteel
aan werkt zal hiertoe een belangrijk middel zijn. In deze nationale politiestrategie
zullen de prioriteiten voor de komende vijf jaar worden vastgelegd. Daarnaast
legt de strategie de doelen en rollen van de verschillende politieonderdelen
vast.
 Redeployment
 Naar verwachting zal in april een besluit worden genomen over de opvolging
van Nederland als lead nation in Uruzgan. Een
goede overdracht van de door de TFU opgebouwde kennis en ervaring is daarbij
van groot belang. In overleg met de nieuwe lead nation zal worden bezien hoe het vertrek van de Nederlandse aanwezigheid
vorm krijgt, zodat de overdracht voldoende zorgvuldig kan plaatsvinden.
Op 1 augustus zullen de Battlegroup en de
staf van de TFU en de commando’s en mariniers van Taskforce 55 niet langer operationeel zijn. De Operational Mentoring and Liaison Teams zullen al eerder hun taken
overdragen. Met het hoofdkwartier van RC-South wordt
overleg gevoerd over de overname van de gebiedsverantwoordelijkheid voor de
veiligheid en van de verantwoordelijkheid voor de training en mentoring van de Afghaanse politie in Uruzgan. De taken in het kader
van training en mentoring van het Afghaanse leger
wordt overgedragen aan Australië. Voor het overdragen van een deel van
de ondersteunende taken wordt het Multinational Base Command in Tarin Kowt opgericht. De verschillende landen die in Tarin Kowt
actief zijn, nemen deel aan deze organisatie.
 
 Om de redeployment in goede banen te leiden
is in januari 2010 een Redeployment Task Force (RDTF)
geformeerd, die vanaf de zomer in Uruzgan en op Kandahar
Airfield wordt ontplooid. Deze eenheid zal formeel onder het commando
van ISAF opereren en door RC-South worden ondersteund.
De RDTF zal de terugkeer van personeel en materieel begeleiden en het strategisch
transport in het gebied voorbereiden. Force Protection eenheden, inlichtingenpersoneel en personeel voor het opsporen en
onschadelijk maken van IED’s zullen onderdeel
uitmaken van de RDTF. De gereedstelling van de RDTF is inmiddels in volle
gang. Vooral het ontmantelen van de infrastructuur die niet kan worden overgedragen,
het bijeenbrengen van het materieel uit diverse locaties in de provincie en
het gereedmaken van het materieel voor het vervoer vergt een forse inspanning.
Momenteel wordt overleg gevoerd met internationale partners en met de Afghaanse
autoriteiten om te bezien welk materieel en welke infrastructuur kan worden
overgedragen. Nadat hierover afspraken zijn gemaakt, kan het definitieve volume
van terug te transporteren materieel worden vastgesteld. De benodigde capaciteiten
in de RDTF zijn mede afhankelijk van dit volume en van de ondersteuning die
andere landen kunnen bieden, bijvoorbeeld voor de bescherming van transporten.
Voor die bescherming zullen overigens de Nederlandse F16 gevechtsvliegtuigen
en de Apache gevechtshelikopters tijdens de redeployment in Afghanistan actief blijven. Zij zullen primair worden ingezet
voor de bescherming van de redeployment en het
betrokken personeel.
 
 De personele omvang van de RDTF staat nog niet vast. Die omvang ligt naar
verwachting tussen de 800 en ruim 1 400 militairen, die gefaseerd worden
ingezet. Mede afhankelijk van het terug te vervoeren volume en de afspraken
met een nieuwe lead nation kan het voor een efficiënte
en veilige uitvoering van de redeployment nodig
zijn dat een klein detachement van de RDTF de eerste maanden van 2011 nog
in Uruzgan actief is. De militairen van de TFU zullen in ieder geval in december
2010 naar Nederland zijn teruggekeerd. Nadat de gesprekken met de Afghaanse
autoriteiten, internationale partners en het hoofdkwartier van RC-South tot
conclusies hebben geleid, kunnen de uiteindelijke omvang van de RDTF en de
einddatum van de redeployment worden vastgesteld.
Vóór de zomer zal de Kamer nader over de redeployment worden geïnformeerd.
 Financiële aspecten
 In de artikel 100-brief inzake de Nederlandse bijdrage aan ISAF na 1 augustus
2008 (Kamerstuk 27 925, nr. 279) is gemeld dat voor de redeployment een bedrag van € 115 miljoen is gereserveerd,
wat toen gelijk stond aan vijf/twaalfde deel van de jaarlijkse kosten voor
de militaire inzet in Afghanistan. Aan dit bedrag lag geen raming ten grondslag.
Inmiddels is een raming van de uitgaven voor de redeployment opgesteld. Daaruit blijkt dat de uitgaven hoger zullen uitvallen
dan het bedrag dat destijds werd gereserveerd. Volgens deze raming bedragen
de uitgaven voor de inzet van de RDTF, het transport van personen
en materieel, en het onderhoud en herstel van materieel ongeveer € 229
miljoen. Deze uitgaven komen in 2010, 2011 en 2012 ten laste van de voorziening
voor de uitvoering van crisisbeheersingsoperaties van de HGIS. De uitgaven
staan los van de Van Geel- en Bosgelden die aan de Defensiebegroting zijn
toegevoegd voor de vervroegde vervanging van materieel.
 
 De bijgestelde raming voor de redeployment
is de belangrijkste reden dat de totale uitgaven voor de Nederlandse bijdrage
aan ISAF hoger uitvallen. Op basis van de nu bekende informatie wordt de raming
met € 103 miljoen verhoogd van € 1 311 miljoen naar € 1 414
miljoen. In 2010 zal mede hierdoor een tekort op de structurele voorziening
voor de uitvoering van crisisbeheersingsoperaties van de HGIS op de defensiebegroting
ontstaan. Dit tekort zal bij Voorjaarsnota worden verwerkt. In 2011 en verder
zijn op dit moment geen tekorten voorzien. 
 Annex 1: Nieuwe ontwikkelingen op het gebied van wederopbouw
 Gezondheidszorg
 • In Uruzgan zijn 173 medische hulpposten door de provincie verspreid,
waar mensen voor eerstelijns medische hulp terechtkunnen.
 • Daarnaast zijn er zes basisgezondheidscentra en vijf grotere poliklinieken
actief. In Tarin Kowt staat tevens een provinciaal ziekenhuis.
 • Een bijdrage-overeenkomst is getekend met een organisatie die beoogt
de situatie van gehandicapten te bevorderen. Het programma van deze organisatie
beoogt bij te dragen aan verbetering van de maatschappelijke positie en economische
weerbaarheid van gehandicapten in Uruzgan door trainingen in technische vaardigheden,
medische behandelingen, bewustwordingsworkshops en de bouw van 20 rolstoelopgangen
bij openbare gebouwen in Uruzgan.
 Onderwijs
 • Volgens cijfers van het ministerie van Onderwijs zijn er momenteel
174 actieve scholen in Uruzgan.
 • In totaal wordt aan 53 805 leerlingen lesgegeven, waaronder
4611 meisjes.
 • Voor de duurzaamheid van projecten is de zichtbaarheid van de centrale
overheid cruciaal. Daarom heeft Nederland begin januari een bezoek van vertegenwoordigers
uit Kabul van het ministerie van Onderwijs aan Uruzgan georganiseerd.
 • In februari heeft de nationale minister van Onderwijs, de heer
Farooq Wardak, een bezoek gebracht aan Uruzgan. Hij bezocht een school en
sprak met leerlingen en onderwijzers.
 Bestuur
 • De provinciale overheid in Uruzgan is versterkt met vier nieuwe
districtsambtenaren, drie personen voor Deh Rawod en één voor
Khas Uruzgan.
 • Aan het lokale Civil Service Commission-kantoor
is één permanente en één roterende vertegenwoordiger
toegevoegd.
 • Extra fondsen zijn beschikbaar gesteld voor salarisverhoging voor
ambtenaren die goed presteren.
 Rurale ontwikkeling
 • Door de ontwikkelingsorganisatie GTZ is met Nederlandse financiering
inmiddels het volgende bewerkstelligd: er zijn meer dan 100 waterputten geboord;
15 microdammen aangelegd; 10 micro-waterkrachtcentrales en 5 waterreservoirs
aangelegd; 3 bruggen gebouwd; 5 waterreservoirs aangelegd en 1 researchfarm
opgezet.
 • Ten aanzien van ketenontwikkeling zijn door GTZ inmiddels meer
dan 700 000 fruitbomen gedistribueerd en zijn een trainingsprogramma
en een snoeicampagne uitgevoerd. In Chora wordt door de lokale bevolking een
markt gebouwd, waarbij de metselaars tijdens de bouw een cursus van GTZ krijgen.
 • Het Nederlandse tuinbouwbedrijf GSE (Growing
Sales Exchange) heeft recentelijk t.b.v. het saffraanproject 35 van
in totaal 160 ton saffraan bollen verdeeld onder geselecteerde boeren in Tarin
Kowt.
 • Het zadenproject van GSE is onlangs afgerond. De afgelopen periode
werden nog zo’n 15 000 families voorzien van groentezaden. Daarnaast
werden 400 000 amandelbomen gedistribueerd.
 • In het kader van het FAO programma ontvingen in totaal 14 500
families in Urzugan zaden en kunstmest. De families waren vantevoren geselecteerd
door NGO’s en de Community Development Committee-shura’s. 
 Economische ontwikkeling
 • Aid Afghanistan for Education (AAE)
voert een pilotproject in Kabul uit waarbij 60 arme Afghaanse families worden
opgeleid. Het gaat hier met name om handwerkcursussen, uitleg over hoe professioneel
zaken te doen en alfabetiseringscurussen. AAE zal 60 arme gezinnen in Kabul
selecteren en de gezinnen helpen bij het verwerven van een microkrediet bij
een van de vele microkredietinstellingen die in en rond Kabul actief zijn.
Indien succesvol zal deze pilot worden uitgebreid tot een grootschalig landelijk Self Employment Programme, waarvoor reeds meerdere donoren
(CIDA, SIDA, USAID) interesse hebben getoond.
 • Een Afghaanse NGO heeft een Business Development
Centre opgericht in Tarin Kowt, waar cursussen worden gegeven aan
potentiële, startende en meer ervaren ondernemers. De cursussen betreffen
de wereldwijd erkende ILO lespakketten en trainingen over SYOB (Start Your Own Business).
 • Een lokale NGO heeft drie projecten in Gizab uitgevoerd op het
gebied van health education, naaicursussen en
een haalbaarheidsstudie voor een lokale weg. Zestig vrouwen uit verschillende
dorpen hebben geleerd schooluniformen te maken en deze lokaal te verkopen.
Daarnaast hebben zij les gekregen in hygiëne en basisgezondheidszorg.
De NGO zal nog een jaar lang blijven monitoren of de geleerde kennis ook wordt
toegepast en leidt tot extra inkomen.
 • Nederland financiert een handwerkproject van de Afghan Women’s Business Federation (AWBF), dat op 18 november
jl. van start is gegaan. Ongeveer 100 vrouwen zullen worden getraind in moderne
handwerktechnieken, «business development» en marketing.
 Infrastructuur
 • De eerste 16 kilometer van de weg van Tarin Kowt richting Chora
wordt thans verhard.
 • Een vijftal toegangswegen is met behulp van dorpsbewoners gerehabiliteerd.
GTZ zal medewerkers van het ministerie van Openbare Werken trainen in onderhoud
van de wegen.
 • Voor de aanleg van civiele voorzieningen bij het vliegveld van
Tarin Kowt is een aantal juridische en administratieve hordes genomen (waaronder
beschikbaarstelling van land en het verkrijgen van vergunningen). Het definitieve
ontwerp voor de gebouwen en de structuur van het civiele deel van het luchthavengebouw
zijn inmiddels klaar. Een voorlopige terminal is al in gebruik genomen. Tenslotte
is in kaart gebracht hoe de toegangswegen van de stad Tarin Kowt naar het
civiele luchthavengebouw aangelegd kunnen worden.
 Water
 • In januari is een eerste water-shura gehouden in oostelijk Dehrafshan.
Lokale leiders, de provinciale minister voor irrigatie, bewoners van het gebied
en het PRT spraken over het tekort aan water in dit gebied, dat een obstakel
vormt voor verdere ontwikkeling en verbetering van de veiligheidssituatie.
Gezamenlijk zal worden bezien hoe suggesties voor beter watermanagement, efficiënter
gebruik van land en water en betere samenwerking bewerkstelligd kunnen worden.
 • De provinciale overheid en het PRT zullen gezamenlijk een aantal
watershura’s organiseren in de komende maanden. 
 Annex 2: internationale partners
 De VS heeft in het zuiden van Afghanistan twee Brigade
Combat Teams (BCT) geplaatst. In Tarin Kowt is, als onderdeel van
de Air Combat Brigade, een Amerikaanse helikoptereenheid
met ongeveer 25 helikopters en 800 militairen ontplooid. De helikopters worden
in het hele zuiden van Afghanistan ingezet.
 
 Australië heeft op 15 februari 2010 de Mentoring and Reconstruction
Taskforce (MRTF) omgevormd tot een Mentoring Taskforce (MTF). Australië richt zich op de mentoring van het Afghaanse leger (ANA) en zal medio 2010 de verantwoordelijkheid
voor de ANA-brigade in Uruzgan overnemen van Nederland. Internationale partners
dragen dan nog steeds bij aan de OMLT-organisatie in Uruzgan. Australië
levert verder op rotatiebasis een chirurgisch team (telkens voor een periode
van 2 maanden) ten behoeve van het role-2-ziekenhuis op de basis in Tarin
Kowt. Australië draagt tenslotte vier stafofficieren en ongeveer tien
civiele politiemensen bij aan de staf van de TFU. Nederland is in gesprek
met Australië over de mogelijkheden voor het overnemen van materieel
en delen van Kamp Holland en Deh Rawod.
 
 Frankrijk levert sinds 1 augustus 2008 een OMLT ten behoeve van een
ANA-infanteriebataljon. Het Franse OMLT voert zijn werkzaamheden uit vanaf
de basis in Deh Rawod. Frankrijk heeft ongeveer 70 militairen in Uruzgan.
Frankrijk heeft gemeld dat de bijdrage geldt voor de duur van de Nederlandse lead nation-periode.
 
 Slowakije draagt sinds maart 2009 zorg voor de kampbewaking in Tarin Kowt
en Deh Rawod. Momenteel zijn in totaal 100 Slowaakse militairen ingezet voor
deze taken. Daarnaast zijn twee militairen in de staf van het PRT geplaatst
en ondersteunen vijf militairen het Combat Service Support-bataljon van de ANA in Tarin Kowt. Er wordt gesproken met Slowakije
over mogelijkheden voor voortzetting van de kampbewaking tijdens de redeployment van de Nederlandse eenheden.
 
 Singapore heeft in september 2009 een Wapen Locatie Radar (WLR) met 17
militairen ingezet in Tarin Kowt. Dit systeem waarschuwt tegen inkomende projectielen
en raketten. Verder draagt Singapore sinds eind december 2009 opnieuw voor
een periode van vier maanden met medisch personeel bij aan het role-2-ziekenhuis
op de basis in Tarin Kowt.