Vaststelling van de begroting van de uitgaven en ontvangsten van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2001; Notitie over de vraag of grootschalige DNA-onderzoeken in het algemeen wenselijk zijn
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27400-VI, nr. 49

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

06-02-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27400-VI nr. 49

25-01-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamNotitie over grootschalige DNA-onderzoeken1. Inleiding2. Ervaringen met grootschalig (vergelijkend) opsporingsonderzoek
in NederlandDe Blijhamster schrijfproefDe Rotterdamse vingerafdrukkenproefDe Stede Broecse vingerafdrukkenproefDe zaak van de Utrechtse serieverkrachterDe zaak VaatstraDe zaak Yasmina3. Ervaringen met grootschalig DNA-onderzoek in Engeland
en DuitslandErvaringen in EngelandErvaringen in Duitsland4. Voor- en nadelen van grootschalig DNA-onderzoek5. Voorwaarden waaronder grootschalig DNA-onderzoek zou
kunnen plaatsvinden6. Wat te doen met weigeraars?7. Conclusie
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27400-VIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 30 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 400 VIVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2001nr. 49BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 25 januari 2001In mijn brief van 26 oktober 2000 (Kamerstukken II 2000/2001, 27 400
VI, nr. 11) heb ik Uw Kamer geïnformeerd over de door het openbaar ministerie
in de zaak Vaatstra gemaakte afweging bij het bepalen van de kring van personen
die in aanmerking komt voor DNA-onderzoek op basis van vrijwillige medewerking.
In deze brief heb ik de wens geuit om, los van de zaak Vaatstra en aan de
hand van een door mij voor te bereiden notitie, met Uw Kamer een meer principiële
politieke discussie te voeren over de vraag of grootschalige DNA-onderzoeken
in het algemeen wenselijk zijn.Hierbij doe ik u de – ook tijdens de behandeling van de Justitiebegroting –
toegezegde notitie toekomen.De Minister van Justitie,A. H. Korthals Notitie over grootschalige DNA-onderzoeken1. InleidingDe samenleving heeft een gerechtvaardigde behoefte aan veiligheid. Onopgelost
gebleven ernstige strafbare feiten kunnen het gevoel van veiligheid, alsmede
het vertrouwen in politie en justitie in belangrijke mate aantasten. Daarom
ook zijn reeds diverse maatregelen getroffen om het oplossen van deze delicten
verder te stimuleren. Te denken valt bijvoorbeeld aan initiatieven om oude
zaken opnieuw in onderzoek te nemen, onder meer met behulp van nieuwe mogelijkheden
die hedendaags DNA-onderzoek biedt. Voor het vergroten van de slagingskansen
van het opsporingsonderzoek is het immers van belang dat nieuwe technische
en juridische mogelijkheden, waaronder het DNA-onderzoek, zoveel mogelijk
worden benut. Voorts wordt in een aantal langlopende opsporingsonderzoeken
gedurende het onderzoek aan opsporingsambtenaren en/of officieren van justitie
van andere korpsen/arrondissementen gevraagd kritisch naar het onderzoek te
kijken en suggesties aan te dragen voor nieuwe onderzoeksactiviteiten of -richtingen.
Daarnaast biedt de Aanwijzing tweede beoordeling («second opinion»)
opsporingsonderzoek van het College van procureurs-generaal, die op 1 maart
2000 in werking is getreden, personen die door een ernstig misdrijf zijn benadeeld
(slachtoffers, nabestaanden) en de (hoofd)officier van justitie de mogelijkheid
in gevallen waarin geen verdachte kan worden geïdentificeerd of –
wegens gebrek aan bewijs – geen succesvolle vervolging mogelijk is,
een tweede beoordeling van het opsporingsonderzoek aan te vragen.Veelal worden zaken opgehelderd doordat de verdachte aanstonds bekend
is, dan wel in een vroeg stadium van het onderzoek bekend wordt. Zo niet,
dan zal verder rechercheonderzoek naar de dader plaatsvinden. Daarbij maakt
de recherche gebruik van verschillende tactische en technische opsporingstechnieken
enmethoden die ieder voor zich of in samenhang aanwijzingen kunnen opleveren
die naar de dader leiden. Daaronder kan onder omstandigheden ook het buurtonderzoek
vallen. Indien het onderzoek desalniettemin op een dood spoor belandt, kan
het soms nuttig zijn om via de media een oproep aan de bevolking te doen,
al dan niet gepaard gaande met een beloning voor de gouden tip. In bijzondere
gevallen kan ook een grootschalig (vergelijkend) opsporingsonderzoek een aangewezen
middel zijn. Bij zo'n onderzoek wordt een geselecteerde groep van personen
tegen wie geen individuele aanwijzingen voor betrokkenheid bij het delict
bestaan, benaderd vrijwillig daaraan mee te werken. Het onderzoek is gericht
op een vergelijking van sporen die direct verband houden met het gepleegde
strafbare feit.Tijdens het strafrechtelijk onderzoek naar de dood van Marianne Vaatstra
zijn belangrijke vragen gerezen betreffende de grenzen van grootschalig opsporingsonderzoek,
in het bijzonder van grootschalig DNA-onderzoek. In welke gevallen en op welk
moment mag dit middel worden ingezet? Op basis van welke gegevens dient een
selectie te worden gemaakt van personen wier medewerking aan het onderzoek
wordt gevraagd? Wat is de positie van personen die weigeren aan een vrijwillig
DNA-onderzoek mee te werken? In paragraaf 7 van deze notitie zal nader
op deze vragen worden ingegaan. Daaraan voorafgaand wordt in paragraaf 2
aandacht besteed aan de ervaring die in Nederland al met grootschalige opsporingsonderzoeken
is opgedaan. Voorts wordt in paragraaf 3 ingegaan op de ervaringen met
grootschalig DNA-onderzoek in Engeland en Duitsland en worden in paragraaf 4
de voor- en nadelen van grootschalig DNA-onderzoek besproken. In paragraaf 5 wordt een overzicht gegeven van de voorwaarden waaronder
grootschalig DNA-onderzoek zou kunnen plaatsvinden en in paragraaf 6
wordt ingegaan op de positie van weigeraars.2. Ervaringen met grootschalig (vergelijkend) opsporingsonderzoek
in NederlandIn Nederland is al enige ervaring opgedaan met grootschalig (vergelijkend)
opsporingsonderzoek. Bekende voorbeelden zijn de Blijhamster schrijfproef
(1974), de Rotterdamse vingerafdrukkenproef (1975), de Stede Broecse vingerafdrukkenproef
(1984) en, meer recent, het DNA-onderzoek in de zaak van de Utrechtse serieverkrachter
en het onderzoek in de zaak Yasmina.De Blijhamster schrijfproefIn Blijham is in 1974 een schrijfproef gehouden, waarvoor de mannelijke
bewoners van Blijham in de leeftijd van 12 tot 65 jaar zijn uitgenodigd. Aanleiding
voor de inzet van dit middel was een vastgelopen opsporingsonderzoek naar
ernstige brandstichtingen. Als enig aanknopingspunt voor nader onderzoek resteerde
een handgeschreven anonieme brief, waarin nieuwe brandstichtingen werden aangekondigd.
De schrijfproef heeft ertoe geleid dat de dader kon worden aangehouden.De Rotterdamse vingerafdrukkenproefDe Rotterdamse vingerafdrukkenproef betrof een dactyloscopisch onderzoek
onder mannelijke bewoners in de leeftijd van 15 tot 65 jaar binnen een bepaalde
straal rondom de plaats van het misdrijf. In totaal betrof het 589 personen.
Het onderzoek heeft niet tot het gewenste resultaat geleid.Naar aanleiding van Kamervragen over deze zaak heeft de toenmalige minister
van Justitie in 1975 aangegeven dat hij het niet mogelijk acht in het algemeen
aan te geven onder welke omstandigheden het gekozen middel nog evenredig is
aan de aard van het begane delict, maar dat er in ieder geval sprake zal moeten
zijn van:– zeer ernstige misdrijven die grote verontrusting onder groepen
van de bevolking hebben veroorzaakt;– een aanmerkelijke kans dat de dader moet worden gezocht binnen
een kleine gemeenschap van personen;– het falen van andere opsporingsmiddelen, en– strikte waarborgen ter voorkoming van het gebruik van de verkregen
gegevens voor enig ander doel.1De Stede Broecse vingerafdrukkenproefNaar aanleiding van een moord vond in 1984 ook in Stede Broec een vingerafdrukkenproef
plaats. Voor dit onderzoek ontvingen alle Stede Broecse mannen tussen de 18
tot 45 jaar een uitnodiging tot medewerking. Het onderzoek heeft tot opsporing
van de dader geleid.De Rechtbank te Alkmaar heeft in 1985 geoordeeld dat de gehanteerde opsporingsmethode
in deze zaak niet als onrechtmatig kan worden aangemerkt en dat het resultaat
van het onderzoek rechtmatig verkregen bewijs oplevert.2 De rechtbank komt tot dit oordeel na een toetsing aan criteria die
overeenkomen met de criteria die in 1975 door de minister van Justitie waren
geformuleerd naar aanleiding van de Rotterdamse schrijfproef.3 De rechtbank heeft voorts overwogen dat de opsporingsmethode (uiteraard)
een redelijke kans op opheldering van het misdrijf moet bieden. De zaak van de Utrechtse serieverkrachterIn het onderzoek naar deze serieverkrachter is aan 120 personen gevraagd
vrijwillig mee te werken aan vergelijkend DNA-onderzoek. De selectie van personen
heeft plaatsgevonden aan de hand van het opgestelde daderprofiel. Dit profiel
is opgesteld op grond van met name verklaringen van slachtoffers. Van personen
die als gevolg van tips of om andere redenen in het onderzoek naar voren waren
gekomen en die in het daderprofiel pasten, is eerst door onderzoek nagegaan
of zij op andere wijze konden worden uitgesloten als dader. Het DNA-onderzoek
heeft geen positief resultaat opgeleverd.De zaak VaatstraIn de zaak Vaatstra is aan ruim tweehonderd personen gevraagd mee te werken
aan vrijwillig DNA-onderzoek. Hiervoor zijn personen geselecteerd die op grond
van tips of om andere redenen in het onderzoek naar voren waren gekomen. Zoals
bekend, heeft dit onderzoek geen positief resultaat opgeleverd.Recentelijk is gestart met vrijwillig DNA-onderzoek onder een groep van
mogelijk enkele honderden personen die op grond van nieuwe tips of (politie)informatie
over soortgelijke misdrijven zijn geselecteerd en aan de hand van het opgestelde
daderprofiel in verband kunnen worden gebracht met het misdrijf. De uitkomsten
van dit DNA-onderzoek zijn nog niet bekend.De zaak YasminaIn het Utrechtse onderzoek naar de dood van de 5-jarige Yasmina is aan
de bewoners van 136 woningen gevraagd hun vuilnisbakken (kliko's) en vuilniszakken
af te staan, omdat Yasmina was aangetroffen in het huisvuil van het gebied
waarin deze woningen vielen. Niemand heeft geweigerd mee te werken. Daarnaast
werd, vanwege een aangetroffen vingerafdruk op een vuilniszak en een briefje
met handgeschreven tekst in de nabijheid van het lichaam van Yasmina, aan
bewoners gevraagd vinger- en handpalmafdrukken af te staan en een schrijfproef
af te leggen. Alle opgeroepenen zijn op het bureau verschenen. Aan de hand
van de uitkomsten zijn twee personen als verdachte aangemerkt. Een van de
verdachten heeft vervolgens bekend verantwoordelijk te zijn voor de dood van
Yasmina.3. Ervaringen met grootschalig DNA-onderzoek in Engeland
en DuitslandEngeland kan als het gaat om de uitvoering van DNA-onderzoek als een gidsland
worden beschouwd. Daarom is navraag gedaan naar de ervaringen die aldaar de
laatste jaren met grootschalig DNA-onderzoek zijn opgedaan. Voorts was bekend
dat in Duitsland enige ervaring is opgedaan met zeer grootschalig DNA-onderzoek.
Dit vormde de reden om ook de situatie in Duitsland nader te bekijken. De
reden waarom niet meer landen in dit onderzoek zijn betrokken, houdt verband
met de korte tijd waarbinnen de gegevens moesten worden verkregen.Ervaringen in EngelandTijdens de behandeling van de Justitiebegroting heb ik u reeds meegedeeld
dat volgens informatie van het Engelse Home-Office uit 164 grootschalige DNA-onderzoeken
in 78 gevallen een dader kon worden geïdentificeerd. Uit nadere informatie
is mij gebleken dat het aantal personen per grootschalig onderzoek niet wordt
geregistreerd. Volgens informatie van de Forensic Sience Service
(FSS), de Engelse tegenhanger van het Nederlands Forensisch Instituut (NFI),
is wel bekend dat aldaar sinds 1995 53 000 personen hebben deelgenomen
aan ongeveer 100 mass intelligence screens (grootschalige DNA-onderzoeken).
Hieruit zou kunnen worden afgeleid dat aan grootschalig DNA-onderzoek in Engeland
gemiddeld 530 personen deelnemen. De kring van personen die uiteindelijk deelneemt
aan zo'n onderzoek wordt door de politie zorgvuldig geselecteerd op basis
van gegevens uit het opsporingsonderzoek.Ervaringen in DuitslandIn Duitsland vindt geen centrale registratie plaats van DNA-onderzoeken.
Evenmin vindt registratie plaats van grootschalige DNA-onderzoeken en het
aantal personen dat hierbij betrokken is. Navraag door het NFI bij een aantal
laboratoria in Duitsland levert het beeld op dat de laatste tijd vaker gegrepen
wordt naar het middel van grootschalig DNA-onderzoek. Daarbij zijn gemiddeld
niet meer dan 2000 personen betrokken.Een bijzonder, op zichzelf staand, grootschalig DNA-onderzoek betrof de
vermissing van een elfjarig meisje uit het district Cloppenburg. Na een zeer
grootscheepse zoekactie, waaraan honderden beambten en een groot aantal burgers
meededen, werd het stoffelijk overschot van het meisje gevonden. Van meet
af aan stond de zaak onder bijzonder grote belangstelling van de pers. Dit
is waarschijnlijk mede ingegeven door seksuele misdrijven van twee jaar eerder
in de omgeving van Cloppenburg. Het daarop volgende opsporingsonderzoek kenmerkte
zich door een groot gebrek aan bruikbare gegevens die naar een potentiële
dader konden leiden. De enige aanwijzingen die men in deze zaak had, was dat
de dader zeer vermoedelijk een man was en het lichte vermoeden dat hij in
of in de omgeving van het district Cloppenburg zou moeten wonen. Mede onder
zeer grote druk van de publieke opinie is besloten om alle mannelijke personen
in twaalf gemeenten verdeeld over vier districten te verzoeken mee te werken
aan een DNA-onderzoek. Dit betrof ruim 15 000 mannen. De weigeraars werden
bezocht en indringend aangesproken. Uiteindelijk was het aantal weigeraars
bijzonder klein. Ruim twee maanden na de moord werd de dader door middel van
DNA-onderzoek geïdentificeerd. Hij had weliswaar vrijwillig meegewerkt
aan het onderzoek, doch niet op eigen initiatief. Familieleden van de dader
hadden besloten gezamenlijk deel te nemen. Binnen de familie was bekend dat
hij eerder voor verkrachting was veroordeeld.4. Voor- en nadelen van grootschalig DNA-onderzoekGrootschalig DNA-onderzoek kent, net als andere vormen van grootschalig
vergelijkend opsporingsonderzoek, zeker een aantal voordelen. Het kan immers
een verdachte opleveren die anders als zodanig niet of minder snel in beeld
zou zijn gekomen. Tevens kan het personen de mogelijkheid bieden aan te tonen
dat zij niet (meer) als potentiële verdachte kunnen worden beschouwd.
Daarmee kan worden tegengegaan dat in een kleine gemeenschap iedereen elkaar
verdenkt. Het uitsluiten van bepaalde personen als potentiële verdachte
kan ook voor het opsporingsonderzoek van belang zijn, omdat het onderzoek
zich verder niet op de betreffende personen hoeft te richten. Bovendien kan
het uitvoeren van een grootschalig DNA-onderzoek het vastgelopen onderzoek –
als gevolg van de publiciteit waarmee een dergelijk onderzoek gepaard zal
gaan – nieuwe tips en aanwijzingen opleveren.Voorts kan het gebruik van dit middel in sommige gevallen wellicht efficiënter
zijn dan het nog maandenlang doorrechercheren met een groot rechercheteam. Er zijn echter ook nadelen aan het middel verbonden. Allereerst zijn er
de bezwaren die ook voor andere vormen van grootschalig opsporingsonderzoek
gelden.Grootschalig DNA-onderzoek kan ertoe leiden dat de klassieke grondslagen
van het strafrechtelijk opsporingsonderzoek – dat zich immers richt
op personen tegen wie tot het individu herleidbare aanwijzingen bestaan voor
een mogelijke betrokkenheid bij het delict – worden verlaten. Bij een
grootschalig onderzoek bestaat tegen de onderzochte personen in beginsel individueel
namelijk niet de geringste aanwijzing van betrokkenheid bij het misdrijf,
terwijl ze – in het geval van DNA-onderzoek – wel verzocht worden
lichaamsmateriaal af te staan. Voorts kan de eventuele sociale druk om mee
te werken aan het onderzoek en de mogelijke verdenking vanuit de gemeenschap
die men op zich laadt wanneer men weigert, maken dat iemand zich verplicht
voelt mee te werken. Dit zet de vrijwilligheid van de deelname onder druk.Tot slot biedt een grootschalig onderzoek nooit de zekerheid dat de dader
zich ook daadwerkelijk onder de geselecteerde groep van personen bevindt.
Zo worden (toevallige) bezoekers aan het geselecteerde gebied niet meegenomen.
Hetzelfde geldt voor personen die wel in dit gebied woonachtig zijn, maar
niet als zodanig zijn geregistreerd.Naast deze algemene bezwaren tegen grootschalig opsporingsonderzoek, kunnen
nog de volgende specifieke bezwaren tegen een grootschalig DNA-onderzoek worden
ingebracht. Het is zeer waarschijnlijk dat naarmate in bredere kring bekend
raakt wat een DNA-onderzoek betekent en onder welke voorwaarden het kan plaatsvinden,
de kans dat derden, waaronder de dader, aan het onderzoek zullen meewerken,
zal afnemen. Het onderzoek zal zich alsdan – met beperkte opsporingsmiddelen –
vooral gaan richten op de (mogelijk zeer grote) groep van weigeraars.Tenslotte vergen (zeer) grootschalige DNA-onderzoeken een fors capaciteitsbeslag
van (in de toekomst) met name politie en NFI, tegen aanzienlijke kosten. Bij
een onderzoek onder 20 000 personen moet gedacht worden aan circa 6 miljoen
gulden voor de afname van het lichaamsmateriaal en uitvoering van het vergelijkend
DNA-onderzoek.Voorop staat dat met DNA-onderzoeken onder (grote) groepen personen tegen
wie geen individuele aanwijzingen bestaan dat zij bij het delict betrokken
zouden zijn zeer terughoudend omgegaan dient te worden. In de eerste plaats
omdat door gebruikmaking van dit middel, anders dan bij de klassieke opsporingsmiddelen
(die zich met name richten op potentiële verdachten waartegen individuele
bezwaren bestaan) een (grote) groep van personen wordt belast, terwijl met
betrekking tot deze personen buiten het DNA-onderzoek geen enkele reden bestaat
om hen als betrokkene bij het delict aan te merken. In de tweede plaats omdat
voor een dergelijk grootschalig onderzoek veel capaciteit van met name politie
en NFI benodigd is, hetgeen meebrengt dat deze niet voor andere opsporingsactiviteiten
kan worden ingezet. Juist bij grootschalig DNA-onderzoek onder personen die
worden geselecteerd op grond van enige, vrij algemene kenmerken, kan dit ertoe
leiden dat (zeer) grote aantallen personen benaderd moeten worden, zodat het
capaciteitsbeslag zeer groot kan zijn.Hierbij zij aangetekend dat grootscheepse en ongerichte opsporings-onderzoeken
in de toekomst naar verwachting minder snel noodzakelijk zullen zijn omdat
gaandeweg steeds meer profielen in de databank zullen zijn opgenomen. Het
voorstel van wet tot wijziging van de regeling van het DNA-onderzoek in strafzaken
(26 271) en het concept-voorstel van wet inzake DNA-onderzoek bij veroordeelden,
dat thans in voorbereiding is, zullen daaraan een bijdrage leveren. 5. Voorwaarden waaronder grootschalig DNA-onderzoek zou
kunnen plaatsvindenGelet op de in de vorige paragraaf genoemde nadelen van grootschalig DNA-onderzoek,
zullen aan de inzet en de uitvoering van dit middel in ieder geval voorwaarden
moeten worden gesteld.Bij de beslissing om het middel in te zetten is aansluiting gezocht bij
de in paragraaf 2 genoemde en al eerder ontwikkelde criteria voor grootschalige
opsporingsonderzoeken. De inzet van grootschalig DNA-onderzoek onder een groep
personen tegen wie geen individuele bezwaren bestaan om ze als verdachte aan
te merken, verlangt dan dat:1. sprake is van een zeer ernstig misdrijf dat grote maatschappelijke
onrust veroorzaakt;2. er geen verdachte is en er geen aanwijzingen meer zijn die met een
redelijke inzet van middelen een voldoende kans bieden om te leiden tot opheldering
van het delict;3. het redelijkerwijs kan bijdragen aan de opheldering van het delict.
Allereerst moet het aannemelijk zijn dat het aangetroffen spoor een daderspoor
betreft dan wel dat het onderzoek van dit spoor een substantiële bijdrage
kan leveren aan de opheldering van het delict. Bovendien moeten er sterke,
door feiten gestaafde aanwijzingen zijn dat het spoor afkomstig is van een
persoon die zich binnen de geselecteerde kring van personen bevindt, zoals
bijvoorbeeld in de zaak Yasmina, alwaar op grond van sterke feitelijke aanwijzingen
kon worden aangenomen dat deze persoon uit de buurt afkomstig zou zijn. Voorts
dienen de DNA-profielen van het aangetroffen materiaal voldoende onderscheidende
kenmerken te bevatten;4. de kring van de te onderzoeken personen niet groter is dan in het belang
van de waarheidsvinding noodzakelijk is. Daarbij spelen niet alleen de belangen
van betrokkenen een rol, maar ook het algemene opsporingsbelang. Zo dient
het beslag op de capaciteit van het NFI en de politie zo beperkt mogelijk
te zijn om ruimte te houden voor onderzoek in andere (belangrijke) zaken.Voor de uitvoering van het onderzoek is in het eerdergenoemde wetsvoorstel
en het daarmee samenhangende conceptbesluit DNA-onderzoek in strafzaken een
aantal procedurele voorwaarden opgenomen. Zo dient de toestemming tot vrijwillig
DNA-onderzoek schriftelijk te worden verleend (art. 151a, eerste lid, van
het Wetboek van Strafvordering) en dient betrokkene – al dan niet door
middel van een raadsman – op de consequenties van de toestemming te
worden gewezen (art. 2 van het concept-Besluit DNA-onderzoek in strafzaken).1 Daarnaast wordt het DNA-profiel van een niet-verdachte
dat niet overeenkomt met het DNA-profiel dat is verkregen uit het sporenmateriaal,
niet opgeslagen in de DNA-databank en ook niet vergeleken met andere in de
databank reeds vastgelegde profielen van sporenmateriaal van onopgeloste delicten
(artikel 14, vierde lid, van het conceptbesluit), maar, tezamen met het resterende
celmateriaal, direct vernietigd.Het DNA-profiel van de vrijwillige derde wordt eerst in de DNA-databank
opgenomen indien zijn DNA-profiel overeenkomt met het DNA-profiel dat is vervaardigd
uit het sporenmateriaal dat is afgenomen in verband met het gepleegde strafbare
feit (art 14, vierde lid, van het concept-Besluit).Overigens komt de – inmiddels – verdachte alsdan het recht
toe de officier van justitie te verzoeken opdracht te geven tot het verrichten
van een contra-expertise van het afgenomen celmateriaal (voorgestelde artikel
151a, vierde lid, Sv). 6. Wat te doen met weigeraars?Naarmate de bevolking beter bekend raakt met de mogelijkheden (en trefzekerheid)
van DNA onderzoek, wordt de kans groter dat de dader zal weigeren mee te werken
aan een vrijwillig onderzoek. Dat is zijn goed recht: er is immers geen enkele
juridische grond waarop hij kan worden gedwongen mee te werken. De vraag is
dan, hoe met een weigeraar moet worden omgegaan.Het enkele feit dat een niet-verdachte geen medewerking verleent aan een
DNA-onderzoek, maakt hem nog niet tot verdachte. Zolang er geen feiten en
omstandigheden zijn waaruit een redelijk vermoeden van schuld aan het strafbare
feit voortvloeit, kunnen er dan ook geen bevoegdheden en dwangmiddelen worden
toegepast die vereisen dat sprake is van een verdachte. Daarbuiten kan het
weigeren wel leiden tot nader onderzoek naar de desbetreffende persoon. Gegevens
die uit dit nader onderzoek naar voren komen, kunnen eventueel in samenhang
met reeds vergaarde gegevens leiden tot een voldoende ernstige verdenking
om de persoon als verdachte aan te merken. Dit kan vervolgens een gedwongen
DNA-onderzoek rechtvaardigen.7. ConclusieMet grootschalig DNA-onderzoek dient, gelet op de in paragraaf 4
genoemde bezwaren, zeer terughoudend te worden omgegaan. De methode kan slechts
worden toegepast indien is voldaan aan de in paragraaf 5 genoemde criteria.
De vraag op basis van welke gegevens een selectie mag worden gemaakt van personen
wier medewerking aan het onderzoek wordt gevraagd, is niet in zijn algemeenheid
te beantwoorden. Het antwoord ligt besloten in de criteria. Per geval zal
aan de hand van die criteria een toetsing van de effectiviteit en de proportionaliteit
van de inzet van het middel moeten plaatsvinden. XNoot1Aanhangsel Handelingen, zitting 1974–1975, blz. 1080.XNoot2Rb. Alkmaar 12 maart 1985, NJ 1985, 677.XNoot3Deze criteria zijn november 1985 herhaald in een antwoord op kamervragen
over een enquête als opsporingsmiddel. Zie Aanhangsel Handelingen, 1985–1986,
blz. 369–370.XNoot1Dat een persoon wellicht morele druk voelt om te voldoen aan een verzoek
om celmateriaal af te staan, doet aan de vrijwilligheid niet af. Dit wordt
anders indien op deze persoon door opsporingsambtenaren een sterke druk zou
worden uitgeoefend, bijvoorbeeld door herhaalde, steeds indringender verzoeken. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27400-VI-49.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl