Justitiële inrichtingen; Verslag algemeen overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24587, nr. 53

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

07-06-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

24587 nr. 53

26-05-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de regeringOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24587Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 42 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 587Justitiële Inrichtingennr. 53VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 26 mei 2000De vaste commissie voor Justitie1 heeft op
10 mei 2000 overleg gevoerd met minister Korthals van Justitie over:– de brief d.d. 7 april 2000 inzake capaciteitsproblematiek
gevangeniswezen (24 587, nr. 47);– de brief d.d. 4 mei 2000 inzake beantwoording
vragen vaste commissie over de capaciteit van het gevangeniswezen.Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Rietkerk (CDA) verbaasde zich zeer
over de sterk afgenomen capaciteit van penitentiaire inrichtingen. De minister
heeft immers in september 1999 nog laten weten dat zonder ingrepen het overschot
aan cellen zou oplopen tot 1600 in 2001. Die prognose was voor hem zelfs aanleiding
na te denken over wijziging van het beleid ten aanzien van taakstraffen en
het vervroegd in vrijheid stellen. Toch zijn er ineens cellen tekort. Het
lijkt er zelfs op dat de cijfers in de stukken niet kloppen en de planning
niet juist is geweest. Het is vreemd dat bij een dergelijke ontwikkeling de
minister de Kamer niet tijdig heeft geïnformeerd.Deze gang van zaken is des temeer ernstig, omdat hierdoor het beeld van
een onbetrouwbare overheid ontstaat. Een gevangenisstraf wordt namelijk door
de rechter opgelegd en de overheid dient ervoor te zorgen dat die straf wordt
volbracht. In de brief van 7 april 2000 staat zelfs de ernstige opmerking
dat tot preventieve hechtenis veroordeelde jongeren vanwege plaatsgebrek zijn
heengezonden. Op een gegeven moment kon slechts 20% van de verdachten worden
geplaatst. Wat gebeurde met de 80% die niet geplaatst kon worden?De Kamer heeft eerder aan de minister vragen over het aantal heenzendingen
gesteld. Bij die gelegenheid liet de minister weten dat slechts sprake zou
zijn van enkele tientallen gevallen waarin gedetineerden enkele
dagen eerder vrijkwamen. De 600 cellen die nodig waren in verband met het
Europees kampioenschap voetballen zouden er komen en bovendien was er het
alternatief van nachtdetentie en elektronisch huisarrest. Nu blijkt dat ook
bij die beantwoording onjuiste gegevens zijn verstrekt. Met zijn brief van
7 april 2000 laat de minister namelijk weten dat het niet gaat om enkele tientallen,
maar om 213 heenzendingen. Verder blijkt het aantal dagen dat
vervroegd is vrijgelaten te zijn veranderd van «enkele dagen»
in «gemiddeld 5 dagen» en zelfs is sprake geweest van een bekorting
van de vrijheidsstraf met 28 dagen. Of kloppen deze cijfers ook weer niet?
Wat betekent de constatering dat elektronisch huisarrest op korte termijn
niet mogelijk is voor het beleid?De inconsistentie blijkt ook uit de berichtgeving over het gebruik van
politiecellen. Terecht geeft de minister aan dat van die cellen eventueel
gebruik zal worden gemaakt. Daarvan is eerder ook sprake geweest en om voor
een wettelijke basis te zorgen, werd een daartoe strekkend wetsvoorstel ingediend.
Dat werd echter ingetrokken vanwege het cellenoverschot, maar thans wordt
gebruikmaking van politiecellen weer aangekondigd. Welke conclusie moet daaruit
getrokken worden? Doet ook deze gang van zaken niet veronderstellen dat het
beleid voortdurend aan verandering onderhevig is?De heer Rietkerk wees voorts op de mogelijk negatieve effecten van de
bezuiniging van 115 mln. die voortvloeit uit het regeerakkoord. Die bezuiniging
zou bij het gevangeniswezen moeten worden gerealiseerd. De wenselijkheid van
die bezuiniging is destijds niet onderbouwd en de CDA-fractie heeft daarop
dan ook altijd kritiek gehad. Het gevaar bestaat nu dat de effecten van de
bezuiniging worden afgewenteld op het gevangenispersoneel. Door het veld wordt
namelijk gemeld dat de bewakers grote risico's lopen door een tekort aan gekwalificeerd
personeel. Komt het inderdaad voor dat uitzendkrachten op vitale plekken in
gevangenissen worden ingezet? Waarom is er een vacaturestop, terwijl de minister
toch een dreigend tekort aan personeel signaleert?De minister wil extreme pieken in de behoefte aan cellen opvangen door
in sommige huizen van bewaring tot een bezettingsgraad van boven de 100% te
komen. Dat voornemen spreekt de CDA-fractie aan, maar niet duidelijk is wat
de minister met deze formulering bedoelt. Wil minister Korthals hetzelfde
als destijds het Kamerlid Korthals, namelijk twee gedetineerden in één
cel plaatsen? Of wordt met «een bezettingsgraad boven de 100%»
iets anders bedoeld? Overigens, ook de gegevens over de bezetting die in de
brief van 7 april worden vermeld, blijken niet te kloppen. Wil de minister
de juiste gegevens verstrekken?De minister spreekt in zijn brief de vrees uit van onaanvaardbare gevolgen
door wijziging van het beleid. Wat bedoelt hij daarmee? Immers, de thans genomen
maatregelen van vervroegde heenzending zijn ook onaanvaardbaar. Daarentegen
zou juist met het anders inboeken van bezuinigingen kunnen worden voorkomen
dat gedetineerden vervroegd worden heengezonden. Welk beleid staat de minister
thans voor ogen? Op welke manier wil hij bereiken dat er voor het EK 2000
voldoende cellen beschikbaar zijn en dat er voldoende buffercapaciteit is?
Zal het beleid ten aanzien van de uitzetting van illegalen waarvoor nu ook
cellencapaciteit nodig is, inderdaad geïntensiveerd worden?De minister geeft met zijn brief van 4 mei antwoord op de door de vaste
commissie gestelde vragen. Daarin zegt hij dat hij ten onrechte niet is geïnformeerd
over de heenzendingen, dat de bezuiniging voortvloeit uit het regeerakkoord
en dat de directie gevangeniswezen verantwoordelijk is voor de verzoeken om
heenzendingen. Hiermee wekt de minister ten onrechte de indruk dat zijn ambtenaren
politiek verantwoordelijk zijn voor de genomen maatregelen. De minister dient
er echter zelf voor te zorgen dat hij goed geïnformeerd is, bijvoorbeeld
aan de hand van rapportages van de dienst justitiële inrichtingen (DJI).
Op die manier kan hij eventueel van zijn aanwijzingsbevoegdheid gebruik maken.
Nu is verwarring ontstaan. Het was de heer Rietkerk nog steeds niet duidelijk
waarom de minister pas in een laat stadium en na interventie van de Kamer
heeft ingegrepen. Op welke manier zal de minister zijn politieke verantwoordelijkheid
voor het gevangeniswezen meer gestalte geven? De heer Niederer (VVD) wees erop dat niet
alleen een cellentekort onwenselijk is, maar ook een te groot cellenoverschot,
zeker in het licht van de in het regeerakkoord afgesproken bezuinigingstaakstelling
van 115 mln. De vervroegde heenzendingen, hoe onwenselijk ook, hoeven dan
ook niets af te doen aan de consistentie van het beleid. De duurzaamheid daarvan
kan niet beoordeeld worden aan de hand van incidenten. Geen enkele minister
van Justitie kon tot dusver precies voorzien welke ontwikkelingen zich zouden
voordoen en welke buffercapaciteit precies nodig is.De implicatie van een te groot cellenoverschot doet zich vooral gevoelen
als men de financiële consequentie ervan in aanmerking neemt. Van de
opgelegde bezuinigingstaakstelling moet 50 mln. in het jaar 2000 worden gerealiseerd.
Wil men altijd in de gelegenheid zijn de piekbelasting op te vangen, dan zullen
structureel 430 plaatsen moeten worden gereserveerd en daarmee is jaarlijks
een bedrag van ruim 40 mln. gemoeid. Doorrekening leert dat daarmee tot in
2002 120 mln. verloren zou gaan, dus ongeveer evenveel als het bedrag
dat gemoeid is met de bezuinigingstaakstelling.Verder geldt dat de minister zich met de recente heenzendingen geheel
gehouden heeft aan de door de Kamer geaccordeerde instructie. Het vervroegd
heenzenden is mogelijk bij een strafrestant van maximaal 60 dagen en nadat
minimaal 90% van de straf is volbracht. De heenzendingen van de laatste maanden
zijn gedaan gemiddeld 5 à 6 dagen voor de eigenlijke ontslagdatum,
terwijl slechts in één enkel geval sprake was van een uitschieter
met 28 dagen. Het openbaar ministerie is verantwoordelijk voor de tenuitvoerlegging
van straffen en maatregelen en zij achtte het juist dat de instructie voor
heenzendingen werd toegepast.De heer Niederer vond wel dat nadrukkelijk gestreefd moet worden naar
tenuitvoerlegging van de oplegde straf. Desnoods moet die extramuraal worden
volbracht. Uit de brief van de minister van 4 mei blijkt dat andere oplossingen
dan het voortijdig heenzenden voorhanden zijn. Die oplossingen moeten benut
worden. Te denken valt aan gebruikmaking van politie- en logeercellen, het
werken met een bezettingsgraad van boven de 100% en elektronisch huisarrest.
Waarom zijn deze oplossingen niet benut? Wil de minister voorkomen dat ook
in de toekomst wordt gehandeld in strijd met het beleid dat hem voor ogen
staat? Overweegt de minister het OM een nadere instructie te geven met betrekking
tot de aansturing van de DJI ten aanzien van het heenzenden? Welke instrumenten
heeft de minister zelf om de DJI meer onder controle te krijgen?De heer Niederer wees er ten slotte op dat inrichtingen gedetineerden
soms niet opnemen omdat zij te laat op de dag arriveren. Aangezien hun plaatsing
wel was voorzien, kan het ook hierdoor voorkomen dat ten onrechte cellen leeg
blijven staan. Wil de minister de gevangenisdirecteuren zodanig instrueren
dat de intake van gedetineerden ook 's avonds kan plaatsvinden?De heer Dittrich (D66) refereerde eveneens
aan de uitlatingen van de minister die hij bij gelegenheid van de begrotingsbehandeling
op 3 november deed. Daaruit blijkt dat de Kamer mocht veronderstellen dat
er een structureel overschot aan cellen was en voortijdige heenzendingen niet
te verwachten waren. Aangezien de instructie heenzendingen spreekt over het
vervroegd in vrijheid stellen in tijden van schaarste aan celcapaciteit, kon
verwacht worden dat die instructie niet toegepast hoefde te worden. Toch gebeurde
dat en werd zelfs vooruitgelopen op maatregelen van het masterplan, terwijl
dat plan de Kamer nog niet had bereikt.De Kamer werd vervolgens bij de beantwoording van de mondelinge vragen
van de heer Rietkerk niet helemaal juist geïnformeerd. De minister deed
het toen immers voorkomen dat gedetineerden twee of drie dagen eerder naar
huis gestuurd werden. Uit de brief van 7 april blijkt dat 213 gedetineerden
gemiddeld vijf dagen eerder naar huis zijn gestuurd. De oorzaak van de heenzendingen zou een tijdelijk tekort aan cellen zijn,
maar bij een werkbezoek aan de penitentiaire inrichting aan de Noordsingel
in Rotterdam bleek dat maar liefst 54 cellen leeg stonden toen verzoeken voor
vervroegd heenzenden met maximaal 25 dagen aan de orde waren. De reden voor
die verzoeken was dan ook niet het gebrek aan cellen, maar aan personeel.
Het gebrek aan personeel was ontstaan door de vacaturestop, het verloop en
het zeer grote ziekteverzuim.Er is daarom alle reden aandacht te besteden aan het personeelsbeleid.
Een van de oorzaken voor het vertrek van gevangenispersoneel naar het bedrijfsleven
betreft de salariëring. Verder blijkt het werk in penitentiaire inrichtingen
vanwege het gebrek aan kinderopvang niet interessant te zijn voor vrouwen.
Aan dergelijke knelpunten is iets te doen, zeker in het licht van de miljardenmeevallers
waarmee het kabinet wordt geconfronteerd en het pleidooi van enkele fractievoorzitters
om meer geld voor kinderopvang uit te trekken. Een en ander zou aan de orde
kunnen komen in een noodplan, waarmee moet worden voorkomen dat nog meer personeel
het gevangeniswezen verlaat.De heer Dittrich distantieerde zich van de door andere leden genoemde
oplossingen. Hij vond elektronisch toezicht geen reëel alternatief, omdat
dat moeilijk te organiseren is. Voordat alles in orde is zijn de dagen dat
de mensen nog zouden moeten zitten verstreken. Het plaatsen van gedetineerden
in politiecellen is ook geen goed idee. Politiecellen zijn niet geschikt om
mensen dagen- of wekenlang in op te sluiten.De heer Dittrich realiseerde zich dat dergelijke alternatieven voorgesteld
worden met het oog op de bezuinigingstaakstelling. Hij was echter van mening
dat de bezuiniging gerealiseerd kan worden zonder voortijdige heenzendingen
en hij nam dan ook op geen enkele wijze afstand van het regeerakkoord. Wel
dient in aanmerking te worden genomen dat dat akkoord in de zomer van 1998
is opgesteld en dat zich daarna allerlei ontwikkelingen hebben voorgedaan
die aanpassing van het beleid nodig kunnen maken.De heer Dittrich sprak ten slotte over de politieke verantwoordelijkheid
van de minister. Hij vond dat de minister zich met zijn brief van 4 mei verschuilt
achter zijn ambtenaren. Hij zegt namelijk dat de ambtenaren hem formeel weliswaar
niet hadden hoeven te informeren, maar dat vanwege de maatschappelijke aandacht
voor het onderwerp melding van het in uitvoering nemen van de instructie heenzendingen
op zijn minst in de rede had gelegen. De minister dient zich evenwel te realiseren
dat hij te allen tijde politiek verantwoordelijk blijft, dat hij de Kamer
tijdig en juist dient te informeren en dat heenzendingen in een tijd van een
overschot aan cellen onacceptabel of onaanvaardbaar zijn.De heer Van der Staaij (SGP) vond het eveneens
zorgelijk dat in de eerste maanden van 2000 203 gevangenen vervroegd
zijn vrijgekomen. Ook naar zijn mening staat deze ontwikkeling in schril contrast
met de prognoses. Die gaven namelijk een overschot aan cellen aan. De vraag
rijst dan ook of de prognoses wel betrouwbaar zijn. De voorspelling van het
SCP dat de strafduur fors zou toenemen, is namelijk niet uitgekomen en de
cijfers in de brief van 4 mei blijken weer niet overeen te komen met de prognose
van september 1999. Is hier een verklaring voor?De minister schrijft dat er evenwicht is in vraag en aanbod, maar als
er eerst een overschot is en daarna een tekort, zal zich in twee afzonderlijke
periodes een probleem voordoen. Om dergelijke knelpunten te voorkomen zal
voldoende buffercapaciteit nodig zijn. Er zijn verschillende mogelijkheden
om die buffercapaciteit te bereiken, bijvoorbeeld het tijdelijk gebruik van
politie- en logeercellen. Waarom is daarvoor niet eerder gekozen? In hoeverre
kan de ruimte voor de ene doelgroep gereed worden gemaakt voor de andere?
Kan voorkomen worden dat veel cellen buiten gebruik worden gesteld ten behoeve
van onderhoud? Tijdens een vragenuur meldde de minister echter dat het vrijwel ondoenlijk
is om altijd over voldoende buffercapaciteit te beschikken, waardoor heenzendingen
niet altijd onvermijdelijk zijn. In de brief van 4 mei lijkt de minister een
ander standpunt in te nemen: andere maatregelen hadden kunnen en moeten worden
genomen. Die opstelling spreekt de SGP-fractie meer aan.In de brief van 7 april wordt nadrukkelijk gesproken over de ombuigingstaakstelling
van het regeerakkoord. Is het effect van die taakstelling niet dusdanig dat
juist zij voor de problematiek zorgt? Er zal bijvoorbeeld een bezuiniging
worden gerealiseerd door vermindering van het aantal politiecellen, maar hoe
is een dergelijke bezuiniging te verklaren in het licht van het tekort, waardoor
juist die cellen ingezet zouden moeten worden? Is er juist niet alle reden
meer geld beschikbaar te stellen om tot een toereikende cellencapaciteit te
komen?Mevrouw Halsema (GroenLinks) refereerde aan
de passage in de brief van 7 april waarmee wordt gesteld dat het cellentekort
een gevolg is van exogene factoren. Die factoren zouden namelijk het gedetineerdenaanbod
bepalen, terwijl zij slechts beperkt beleidsmatig te beïnvloeden zijn.
Zij zouden onder andere de ontwikkeling van de criminaliteit en het gerechtelijk
straftoemetingsbeleid betreffen. Deze opmerking in de brief doet veronderstellen
dat de exogene factoren in een halfjaar een overschot kunnen doen veranderen
in een tekort. Dit is des temeer verwonderlijk, daar exogene ontwikkelingen
juist erg traag verlopen. Bij exogene ontwikkelingen moet men bijvoorbeeld
denken aan demografische veranderingen. Welke grote veranderingen hebben zich
in de ontwikkeling van de criminaliteit en de gerechtelijke straftoemeting
in het laatste jaar eigenlijk voorgedaan? Op grond van welk onderzoek is gebleken
dat in het laatste halfjaar de jeugdcriminaliteit is toegenomen?Het incidenteel heenzenden van gedetineerden, waarmee gemiddeld vijf dagen
is gemoeid, hoeft niet als een ernstig feit te worden aangemeld, zeker niet
in een tijd van schaarste aan cellen. Echter, als er volgens de gegevens een
groot cellenoverschot is, mogen mensen niet worden heengezonden met het argument
dat er cellen tekort zijn. Bij de begrotingsbehandeling laat de minister zelfs
weten dat in 1999 1095 cellen over zijn en dat het overschot zou oplopen
tot ongeveer 2000. In april 2000 wordt gesproken over een te voorzien overschot
van 1465 cellen. Er blijken dan dus 600 cellen verdwenen te zijn. Uit de stukken
blijkt voorts dat ook het overschot van 1465 cellen niet zeker is vanwege
allerlei onduidelijkheden over te nemen maatregelen. Hoe is een dergelijke
drastische afname te verklaren? En waarom moet het achterwege blijven van
beleidsmaatregelen, een reden die in de brief van 7 april wordt genoemd, 300
cellen kosten? Zelfs als de maatregelen van de minister bedoeld zijn om het
overschot van 2000 cellen terug te brengen tot een reservecapaciteit van 3%
is het vreemd dat een dergelijke reservecapaciteit is veranderd in een tekort.Mevrouw Halsema wilde een verduidelijking van het staatje dat gegeven
wordt op bladzijde 6 van de brief van 7 april. Opmerkelijk is dat de herbestemming
ten behoeve van jeugdinrichtingen en de aanwezigheid van TBS-gestelden in
huizen van bewaring bij elkaar 280 cellen kost. Tijdens de begrotingsbehandeling
sprak de minister van een totaal tekort op TBS en jeugd van 235. Het tekort
zou in een halfjaar tijd dus zijn opgelopen van 235 tot 280. Hoe is dat te
rijmen met de uitspraken van de minister tijdens het algemeen overleg over
de TBS? Daarin meldde hij dat voor de TBS de wachtlijsten nagenoeg weggewerkt
waren en dat het restant heel snel zou verdwijnen. Nu zou men moeten concluderen
dat de wachtlijsten juist langer worden. Wat wordt bedoeld met «het
achterblijven van effecten van beleidsmaatregelen» en het tijdelijk
verhogen van de capaciteit van de inrichtingen tot boven de 100%? Mevrouw Halsema wees er ten slotte op dat de minister zich ten onrechte
beroept op het achterwege blijven van berichtgeving van zijn ambtenaren. In
het antwoord op vraag 2 van de vaste commissie zegt hij namelijk dat vanwege
de maatschappelijke aandacht voor het onderwerp melding aan hem van de heenzending
door de DJI in de rede had gelegen. Daarmee doet hij het ten onrechte voorkomen
niet verantwoordelijk te zijn voor de gang van zaken, terwijl hij juist maatschappelijke
en parlementaire onrust had moeten voorkomen en met zijn ambtenaren betere
afspraken had moeten maken over het hanteren van de instructies.Mevrouw Duijkers (PvdA) verbaasde zich niet
alleen over het feit dat voortdurend andere cijfers over de cellencapaciteit
worden verstrekt, maar ook over het ontoereikende inzicht van de minister.
Wellicht is dit het gevolg van verkeerde prognoses. Die zouden veroorzaakt
kunnen worden door een verkeerd rekenmodel. Soms lijkt het er ook op dat bewust
een verkeerd beeld van de situatie wordt geschetst om een bepaald beleid te
realiseren. Deze gang van zaken plaatst de Kamer in een moeilijke positie,
omdat zij door de onbetrouwbaarheid van de gegevens haar controlerende taak
niet altijd voldoende kan uitvoeren. Bovendien ontbeert zij duidelijkheid.
Er wordt bijvoorbeeld niet aangegeven hoe de tekorten aan jeugdplaatsen en
TBS-bedden zullen worden weggewerkt en evenmin hoe de uitbreiding voor sociale
en crisisopvang voor jeugdigen zal worden gerealiseerd. Door dit alles ontstaat
het beeld van een onbetrouwbare en ongeloofwaardige overheid.De voortijdige heenzendingen vormden een reden om met de minister overleg
te voeren, temeer omdat hij verzuimd heeft de Kamer tijdig over de ontstane
situatie te informeren. Heenzendingen op zichzelf kunnen terecht zijn, maar
dan wel in het kader van resocialisatie. Nu ontstaat de indruk dat zij onderdeel
zijn van het reguliere beleid, terwijl dat nooit de bedoeling is geweest.
Ook alternatieve straffen zijn nooit en te nimmer bedoeld om beheersproblemen
op te lossen.Allerlei opmerkingen in verband met de heenzendingen doen veronderstellen
dat een overschot of schaarste een gevolg is van aspecten die niet direct
het aantal gedetineerden betreffen. Er is bijvoorbeeld een winter- en een
zomerfrictie. Gaan daklozen in de winter een delict plegen om een dak boven
hun hoofd te hebben en een feestelijke maaltijd met Kerstmis? Is leegstand
van cellen misschien het gevolg van de vakantieplanning van politieagenten,
het gevangenispersoneel en leden van het OM? Kan onderzocht worden in welke
mate dergelijke nevenaspecten van invloed zijn op de leegstand? Is bijvoorbeeld
een griepgolf in het voorjaar een van de oorzaken? Wordt voldoende rekening
gehouden met te verwachten extra aanbod? Men weet immers dat vooral in het
weekend uitbundige feestgangers worden binnengebracht. Wellicht is er ook
extra aanbod doordat jeugdige wetsovertreders eerder veroordeeld worden tot
een verblijf in een jeugdgevangenis vanwege plaatsgebrek in de VWS-sector.Mevrouw Duijkers verbaasde zich ook over de gang van zaken bij het gebruik
van politiecellen. Eerst wordt de mogelijkheid van het gebruik daarvan geopperd,
maar daarna het desbetreffende wetsvoorstel ingetrokken. Gebruikmaking van
politiecellen lost overigens alleen het frictieprobleem, maar niet het structurele
probleem op. Als in bepaalde gevallen door gebruikmaking van politiecellen
heenzendingen kunnen worden voorkomen, is het inzetten van die cellen gerechtvaardigd,
maar het beleid mag niet gebaseerd zijn op het structureel gebruiken van politiecellen
voor gedetineerden.Mevrouw Duijkers keerde zich tegen het meervoudig gebruik van cellen,
maar wees erop dat ondanks allerlei statements de werkelijkheid haar eigen
dynamiek heeft. Meervoudig celgebruik brengt beheersproblemen met zich mee,
zodat men daarmee zeer terughoudend zal moeten zijn, zelfs als dat heenzendingen
tot gevolg kan hebben. Tegelijk dient men te constateren dat van
die heenzendingen in een tijd van cellenoverschot geen sprake hoeft te zijn.Een zorgelijk punt vond mevrouw Duijkers de aansturing van de DJI door
de minister. Hij schrijft het te betreuren dat sprake is geweest van heenzendingen
in een tijd waarin er geen schaarste aan cellen was. Daaruit zou opgemaakt
kunnen worden dat de communicatie van de minister met die dienst verbeterd
moet worden. Uit het masterplan blijkt evenwel dat men voornemens is te onderzoeken
of deze organisatie de status van ZBO kan krijgen. Daardoor zou deze organisatie
volledig op afstand van de minister komen te staan en de communicatie met
de minister nog moeizamer verlopen.Mevrouw Duijkers vond dat een oplossing gevonden zou kunnen worden met
het flexibeler maken van de bestemmingen van de verschillende inrichtingen.
Wat de bezuinigingstaakstelling op basis van het regeerakkoord betreft, zou
gedacht kunnen worden aan het streven naar meer efficiency. Die kan bereikt
worden door een aantal inrichtingen onder één directie te plaatsen.
Verder zal de minister duidelijk moeten maken of meer geld nodig is. Hoewel
de PvdA het regeerakkoord nog volledig onderschrijft, meent zij ook dat zich
nieuwe omstandigheden kunnen voordoen die maatregelen nodig maken.Het antwoord van de regeringDe minister van Justitie gaf aan dat zich
sinds het begin van de jaren negentig een aantal positieve ontwikkelingen
hebben voorgedaan en dat men die in aanmerking moet nemen om tot een juist
beeld van het gevangeniswezen te komen: de gevangeniscapaciteit is verdubbeld,
de opvang van de TBS-klinieken en de inrichtingen voor jeugdigen is verdrievoudigd
en het aantal ontsnappingen is drastisch afgenomen. Daarnaast is het aantal
vonnissen dat nog moet worden uitgevoerd aanzienlijk teruggebracht en valt
te verwachten dat het aantal passanten in TBS-klinieken zal dalen. Op een
gegeven moment gaven ook de prognoses aan dat zich structureel een overschot
aan celcapaciteit zou voordoen. In het algemeen kan men dan ook niet van een
dramatische situatie spreken.Die prognoses, opgesteld op basis van een model van het SCP, doen thans
veronderstellen dat het rekenmodel dat eraan ten grondslag ligt, niet altijd
heeft voldaan. Verder geldt dat prognoses altijd het virtuele overschot of
tekort aangeven. Verschillende exogene factoren kunnen voor een drastische
toe- of afname van de werkelijke vraag naar capaciteit zorgen. Nog steeds
bestaat bijvoorbeeld het beeld dat de jeugdcriminaliteit toeneemt, terwijl
dergelijke factoren moeilijk te beïnvloeden zijn. Dan kunnen nog verschuivingen
tussen sectoren van het gevangeniswezen optreden en kan afgezien worden van
nieuwbouw, terwijl die met de prognose wel was voorzien.Heenzendingen, hoe onwenselijk ook, kunnen op een gegeven moment dan ook
aan de orde zijn. Zij zijn echter alleen gerechtvaardigd als de omstandigheden
dat vereisen. Die omstandigheden deden zich onder andere voor bij de penitentiaire
inrichting aan de Noordsingel in Rotterdam. Op het moment waarop verzoeken
om heenzendingen werden gedaan, stonden daar 53 cellen leeg, zodat men zou
kunnen veronderstellen dat er wel voldoende capaciteit was. Toch was die er
niet, omdat het beleid er op gericht was een deel ervan af te stoten. Daarvoor
werd een navenant personeelsbeleid gevoerd, waardoor voor de 53 cellen geen
personeel aangesteld kon worden. Bovendien was de A-vleugel van het gebouwencomplex
aan de Noordsingel bestemd voor de inrichting van een wijkpark. Op basis van
de instructie voor heenzendingen is op een gegeven moment de inrichtingen
gevraagd welke gedetineerden eventueel vervroegd heengezonden konden worden.
Aan de Noordsingel bleken daarvoor 24 personen in aanmerking te komen. Eén
ervan had nog 25 dagen te zitten. De anderen minder. In de praktijk zijn er
vier personen vervroegd vrijgelaten: twee voor vijf dagen, één
voor drie dagen enéén voor acht dagen. Deze heenzending gebeurde
echter in het licht van de geschetste omstandigheden. Ten onrechte zijn overigens
de cijfers over de heenzendingen in Rotterdam verward met de landelijke gegevens.Wat het personeelsbeleid betreft, wees de minister erop dat de vacaturestop
juist is ingesteld om gedwongen ontslagen te voorkomen. Na een vacaturestop
ontstaat een natuurlijk verloop, maar dat vloeit dan dus voort uit bewust
beleid. Over het personeelsbeleid zal de Kamer echter nog een brief ontvangen.
Er wordt thans gebruik gemaakt van uitzendkrachten maar zij bezetten, uitzonderingen
daar gelaten, geen vitale plaatsen in het gevangeniswezen. Zij worden bijvoorbeeld
ingezet als bode.In artikel 5 van de richtlijn heenzendingen van 1993 wordt de mogelijkheid
aangegeven om alvorens mensen in een ander arrondissement te plaatsen na te
gaan of er in het onderhavige arrondissement gedetineerden zijn die eerder
heengezonden kunnen worden. Dat beleid is in 1996, zij het met enige wijzigingen,
herbevestigd en vervolgens aangescherpt met de instructie van het OM van 7
oktober 1998. Men moet in aanmerking nemen dat een gedetineerde die bijvoorbeeld
niet in Maastricht geplaatst kan worden, maar wel in Groningen, wel geplaatst
zal worden, maar daarvoor zal iemand van Zutphen naar Groningen gaan en iemand
van Maastricht naar Zutphen. Het plaatsen in een ander arrondissement vergt
dus extra vervoersbewegingen.De minister wees op andere factoren die voor frictie in de opvang zorgen.
De mogelijkheid van elektronisch huisarrest blijkt bijvoorbeeld niet op korte
termijn mogelijk te zijn en politiecellen kunnen niet voor structurele opvang
gebruikt worden. Deze cellen lenen zich namelijk alleen voor kortdurende opvang
en daarom is ook het desbetreffende wetsvoorstel ingetrokken, hetgeen weer
niet wil zeggen dat in noodsituaties voor de opvang van gedetineerden nooit
van politiecellen gebruik zal worden gemaakt.De minister gaf vervolgens aan dat het beleid erop gericht is de beschikbare
middelen zo efficiënt mogelijk te benutten. Er geldt bijvoorbeeld een
bezuinigingstaakstelling van 115 mln. Een te grote overcapaciteit zou het
realiseren van die taakstelling zeer bemoeilijken. Ook het tekort aan opvangplaatsen
bij de jeugddetentie en de TBS-klinieken maakt dat een zeer grote buffercapaciteit
in de penitentiaire inrichtingen onaanvaardbaar is. Het geld dat daarmee gemoeid
zou zijn, kan immers beter aangewend worden voor het vergroten van de opvang
van de jeugdinrichtingen. Over de effecten van de bezuiniging kan gesproken
worden als het masterplan wordt behandeld.De minister antwoordde op een interruptie van mevrouw Halsema dat hij
bereid is na te gaan waaraan de leegstand, waarvan in 1999 sprake was dan
wel werd voorzien, verloren is gegaan. Hij wees er nogmaals op dat de gepresenteerde
cijfers alleen gelden bij ongewijzigd beleid en dus niet meer gelden als afgezien
wordt van nieuwbouw en als verschuivingen optreden. Met het «achterblijven
van beleidsmaatregelen» in het staatje op bladzijde 6 van de brief van
7 april wordt bijvoorbeeld gedoeld op het niet gebruik maken van penitentiaire
programma's en de mate waarin dit was voorzien. Daarnaar wordt overigens onderzoek
verricht. Teneinde tot meer betrouwbare prognoses te komen, zullen nieuwe
berekeningen worden uitgevoerd. Over het masterplan zal nog met de Kamer overleg
worden gevoerd.De minister achtte een bezettingsgraad tot boven de 100% zeker niet ideaal.
Bij een dergelijke bezettingsgraad moet men denken aan het gebruiken van ruimten
in inrichtingen die niet bedoeld zijn als opvang voor gedetineerden, maar
daarvoor wel geschikt kunnen worden gemaakt. Daarnaast is er nog de mogelijkheid
van het gebruiken van logeercellen. Vooralsnog is het niet nodig twee gedetineerden
op één cel te plaatsen, al moet nooit helemaal uitgesloten worden
dat twee gedetineerden in één cel worden geplaatst.
Als dat bij preventieven aan de orde is, zal de Kamer daarvan op de hoogte
worden gesteld. Mocht sprake zijn van een keus tussen vervroegd heenzenden
aan de achterdeur en het plaatsen van twee gedetineerden op één
cel, dan zal gekozen worden voor het voortijdig heenzenden. Het plaatsen van
twee gedetineerden inéén cel brengt namelijk de nodige aanpassingen
en een aanmerkelijke beleidswijziging met zich mee.De minister wees erop dat zijn uitlatingen als Kamerlid over het plaatsen
van twee gedetineerden in één cel en het doen van heenzendingen
werden gedaan in een geheel andere context. Destijds werden er van de 12 000
personen die tot een voorlopige hechtenis waren veroordeeld 5000 heengezonden.
Terecht heeft hij daarover destijds gezegd dat dat niet kon, temeer niet daar
zich onder de heengezonden personen mensen bevonden die een schokkend misdrijf
hadden begaan.De minister ging voorts in op de opmerkingen over zijn politieke verantwoordelijkheid.
Hij wees erop dat de mogelijkheid van heenzendingen past bij het geldende
beleid, maar dat hij desondanks de Kamer geïnformeerd zou hebben als
hij tijdig van de heenzendingen op de hoogte was gebracht. Hij waardeerde
het niet als positief dat hij niet tijdig is geïnformeerd, maar distantieerde
zich op geen enkele manier van zijn verantwoordelijkheid voor de maatregelen
van de DJI. Hij zei niet veel te voelen voor een grotere verzelfstandiging
van de DJI en verwachtte niet dat deze organisatie een ZBO zal worden. Wel
zal de dienst gereorganiseerd moeten worden om uitgerust te zijn voor zijn
huidige taak.De minister reageerde vervolgens op de verschillende mogelijkheden van
extra opvang en gaf aan dat de openingstijd voor de intake van mensen die
geplaatst moeten worden zal worden verruimd, de TBS in beginsel niet gevorderd
wordt bij illegalen die een misdrijf hebben gepleegd en dat nagegaan wordt
of het elektronisch toezicht te verbeteren is, zodat daarvan wel op redelijke
korte termijn gebruik kan worden gemaakt. Ingeval van seizoensbelasting, dagschommelingen
en piekbelasting, wordt begonnen met bezetting tot boven de 100% en met gebruikmaking
van logeer- en politiecellen. Is er dan nog een capaciteitstekort, dan zouden
mensen elektronisch huisarrest kunnen krijgen, althans als de technische ontwikkelingen
dat mogelijk maken. Toepassing van de richtlijn voor heenzendingen aan de
voorkant is ingetrokken en er zal prioriteit worden gegeven aan het creëren
van capaciteit voor de opvang voor jeugdigen. Met betrekking tot de jeugdcapaciteit
in Vught zullen niet eerder onomkeerbare beslissingen worden genomen dan nadat
daarover met de Kamer overleg is gepleegd. De leegstand in de zomer zal gebruikt
moeten worden voor personen die nog een gevangenisstraf moeten uitzitten,
maar de minister voegde eraan toe dat er altijd een behoorlijk aantal arrestanten
zal zijn dat niet onmiddellijk in de gevangenis kan worden opgenomen. De maximale
tijd waarop men thans op plaatsing moet wachten is drie maanden.Wat de situatie tijdens het EK betreft, wees de minister erop dat in onder
andere Amsterdam, Rotterdam, Maastricht en Nijmegen extra capaciteit wordt
gereserveerd voor opvang tijdens het toernooi. Daarmee zijn 406 cellen gemoeid.
Die zullen op dat moment daadwerkelijk leeg zijn. Over het algemeen zijn dat
cellen die reeds leegstaan wegens personeelsgebrek. Dat personeel zal dan
verkregen worden via overwerk of door het detacheren van bewakers. Als meer
hooligans vastgezet zouden moeten worden dan de 406 cellen mogelijk maken,
zal het probleem voor een deel opgelost worden door in die gevallen waarin
de ernst van de zaak dat toelaat af te zien van voorlopige hechtenis. Ten slotte wees de minister erop dat in het algemeen wordt voorzien in
een buffercapaciteit van 3,8%. Daarvan komt steeds 2% in aanmerking voor renovatie,
maar om extra cellen ter beschikking te krijgen zou tijdelijk van die renovatie
afgezien kunnen worden.De voorzitter van de commissie,Van HeemstDe griffier van de commissie,PeXNoot1Samenstelling: Leden: Swildens-Rozendaal (PvdA), Van de Camp (CDA), Biesheuvel
(CDA), Scheltema-de Nie (D66), Zijlstra (PvdA), Kalsbeek (PvdA), Apostolou
(PvdA), Middel (PvdA), Van Heemst (PvdA), voorzitter, Rouvoet (RPF/GPV), Rabbae
(GroenLinks), Van Oven (PvdA), Dittrich (D66), ondervoorzitter, O.P.G. Vos
(VVD), Van Wijmen (CDA), De Wit (SP), Weekers (VVD), Wijn (CDA), Van der Staaij
(SGP), Ross-van Dorp (CDA), Patijn (VVD), Niederer (VVD), Nicolaï (VVD)
en Halsema (GroenLinks).Plv. leden: Wagenaar (PvdA), Balkenende (CDA), Verhagen (CDA), Van Vliet
(D66), Duijkers (PvdA), Arib (PvdA), Kuijper (PvdA), Albayrak (PvdA), Barth
(PvdA), Schutte (RPF/GPV), Karimi (GroenLinks), Santi (PvdA), Hoekema (D66),
Van den Doel (VVD), Rietkerk (CDA), Marijnissen (SP), De Vries (VVD), Eurlings
(CDA), Van Walsem (D66), Buijs (CDA), Rijpstra (VVD), Van Baalen (VVD), Van
Blerck-Woerdman (VVD), Oedayraj Singh Varma (GroenLinks) en Kamp (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24587-53.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl