Bestuurlijke vernieuwing; Brief van de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30184, nr. 20

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

24-04-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

30184 nr. 20

18-04-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Burgerfora als instrument van burgerparticipatie3. Het voorstel van het Burgerforum voor aanpassing
van het kiesstelsel3.1 Het advies3.2 Reactie4. Ongevraagde adviezen van het Burgerforum4.1 Verantwoordelijke Kamerleden4.2 Lijstduwers4.3 Burgers en democratie4.4 Stemmen in een willekeurig stemlokaalOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30184Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 35 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 184Bestuurlijke vernieuwingnr. 20BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIESAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 18 april 20081. InleidingOp 24 maart 2006 werd op initiatief van het vorige kabinet het Burgerforum
Kiesstelsel (hierna: Burgerforum) geïnstalleerd (kamerstuk 30 184,
nr. 8). Het bestond uit 140 willekeurig geselecteerde burgers, 70 mannen en
70 vrouwen. De opdracht van het Burgerforum was om het kabinet te adviseren
welk kiesstelsel naar het oordeel van het Burgerforum het meest geschikt is
voor het kiezen van de leden van de Tweede Kamer der Staten-Generaal.Op 14 december 2006 heeft de voorzitter van het Burgerforum het advies
aan de toenmalige minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties
aangeboden (Kamerstuk 30 184, nr. 11). Het vorige kabinet heeft het advies
met daarbij een beeld- en procesverslag vervolgens doorgestuurd aan beide
kamers der Staten-Generaal. De Vaste Commissie voor Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties van de Tweede Kamer heeft het kabinet daarop verzocht
om een kabinetsstandpunt uit te brengen. Namens het kabinet voldoe ik hierbij
aan dit verzoek. Afgelopen najaar heb ik een delegatie van het Burgerforum
ontvangen om over hun advies en het kabinetsstandpunt te spreken.Het kabinet wil allereerst zijn grote waardering uitspreken voor de inspanningen
die de leden geleverd hebben. In een betrekkelijk korte tijd hebben zij in
grote mate van eensgezindheid een voldragen voorstel voor een nieuw kiesstelsel
gepresenteerd. Zeker bij een complex onderwerp als het kiesstelsel is dat
een hele prestatie, mede in aanmerking genomen dat de leden van het Burgerforum
bij de aanvang van het proces nog nauwelijks enige kennis over het onderwerp
hadden.In paragraaf 3 gaan wij nader in op het voorstel van het Burgerforum
en wegen wij de voor- en nadelen af. Het kabinet komt daarbij tot de conclusie
dat er, alles afwegende, op dit moment onvoldoende aanleiding is voor een
wijziging van het kiesstelsel zoals door het Burgerforum is voorgesteld.In paragraaf 2 gaat het kabinet eerst in op het instrument van een
burgerforum. Het kabinet hecht aan interactieve beleidsvorming en dialoog
met de samenleving en ziet het Burgerforum uit dien hoofde als een interessant
experiment waar veel van geleerd kan worden. Een aantal overwegingen en randvoorwaarden
spelen een rol bij de vraag of een burgerforum een nuttig instrument is voor
de dialoog met de samenleving.In paragraaf 4 komen ten slotte de ongevraagde adviezen aan bod,
die het kabinet ondersteunt.2. Burgerfora als instrument van burgerparticipatieHet Burgerforum noemt in zijn advies het instellen van burgerfora een
goede manier om burgers actief te betrekken bij de politieke besluitvorming.
Het adviseert dan ook om vaker gebruik te maken van dit middel. Het Burgerforum
vindt dat de meerwaarde van een burgerforum is dat geïnformeerde burgers
via discussie en dialoog een politiek onafhankelijk oordeel kunnen vellen
over een bepaald onderwerp. Het acht het instrument vooral geschikt als het
gaat om landelijke thema’s, waarover binnen de politiek zelf grote verdeeldheid
bestaat. Een groep burgers, die een dwarsdoorsnede van de samenleving vormt,
kan in dat geval een politieke impasse die binnen het stelsel van representatieve
democratie niet goed kan worden opgelost, doorbreken. De leden van het Burgerforum
geven aan dat zij deze vorm van burgerparticipatie als een vernieuwend en
eigentijds instrument hebben ervaren, dat kan bijdragen aan herstel van vertrouwen
tussen burgers en politiek. Naast het Burgerforum heeft ook de Nationale Conventie
aanbevolen om te experimenteren met de invoering van burgerfora.Het kabinet wijst er allereerst op dat de vorm van het Burgerforum Kiesstelsel
een van de vele vormen van burgerparticipatie en interactieve beleidsvorming
is, waar ervaring mee is opgedaan, zowel op landelijk als op lokaal niveau.Het kabinet hecht aan die interactieve beleidsvorming en vroegtijdige
dialoog met de samenleving. Beleid dat in dialoog tot stand komt leidt tot
grotere betrokkenheid en daagt burgers en maatschappelijke instellingen uit
om ook vanuit hun eigen verantwoordelijkheid mee te werken aan oplossingen
voor een maatschappelijk probleem. Dat het kabinet hecht aan deze dialoog,
moge blijken uit de 100-dagentour, projecten als Randstad 2040, internetconsultatie
bij voorgenomen regelgeving en het inspraakpunt bij het ministerie van Verkeer
en Waterstaat. Een ander voorbeeld is de ontwikkeling van een Handvest van
verantwoordelijk burgerschap, waarbij het kabinet een belangrijke plaats wil
geven aan de maatschappelijke dialoog over de verschillende aspecten van verantwoordelijk
burgerschap.Ook op lokaal niveau wordt burgerparticipatie gestimuleerd. In samenwerking
met de VNG wordt in het Actieprogramma Lokaal bestuur uitvoering gegeven aan
het amendement-Anker inzake interactief bestuur en de motie-Schinkelshoek
over burgerschap en «proeftuinen» voor burgerparticipatie.1Bij de vraag of een burgerforum kan worden ingezet bij de voortdurende
dialoog met de samenleving spelen de volgende overwegingen en randvoorwaarden
een rol.Het instrument van een burgerforum is een voorbeeld van deliberatieve
democratie waarbij burgers bij elkaar komen om op basis van informatie te
spreken over een bepaald beleidsonderwerp en daarover een advies uitbrengen
aan politieke besluitvormingsorganen. Op deze wijze kunnen burgers hun politieke
interesse en betrokkenheid tonen en de politiek kan met het gegeven advies
zijn voordeel doen.Het kabinet is van mening dat een burgerforum ten opzichte van andere
vormen van burgerparticipatie het voordeel heeft dat niet alleen de mensen
met voorspelbare belangen en standpunten, evenals de «grootste mond»,
aan het woord komen. Dat is het gevolg van de inrichting van het proces waarin
ieders bijdrage is geborgd, alsook van de aselect samengestelde groep die
een dwarsdoorsnede van de bevolking vormt en voor voldoende variëteit
in opvatting en mogelijke oplossingen zorgt.Het kabinet acht burgerfora vooral nuttig als het gaat om specifieke onderwerpen
die in de samenleving daadwerkelijk als een probleem worden ervaren en waarbij
de opvattingen en – met name – ervaringen van een doorsnede van
de samenleving bovendien een meerwaarde hebben ten opzichte van de standpunten
van de volksvertegenwoordigers en de politieke partijen. Een burgerforum kan
dan bijdragen aan de oplossing van een maatschappelijk probleem. Het voordeel
van de inbreng van ervaringsdeskundigheid betekent ook dat een burgerforum
met name toegevoegde waarde kan hebben voor problematiek waar burgers in hun
directe leefomgeving mee te maken hebben.Experimenten met burgerfora liggen daardoor op lokaal niveau het meest
voor de hand. Een voorbeeld van een experiment op lokaal niveau is de burgerjury
Luchtkwaliteit die in 2006 plaatsvond in de gemeente Amsterdam.Het is aan de decentrale overheden zelf om te beslissen of, wanneer en
waarover zij een burgerforum instellen.Bij een eventuele inzet van een burgerforum op landelijk en decentraal
niveau moet ook rekening worden gehouden met het volgende. Het instrument
van een burgerforum kent een zekere ingebouwde spanning ten opzichte van de
representatieve democratie. De volksvertegenwoordiging is immers het eigenlijke «burgerforum»,
terwijl volksvertegenwoordigers bovendien achteraf verantwoording afleggen
aan hun kiezers over hun oordelen en gemaakte keuzes. Leden van een burgerforum
vormen een redelijke afspiegeling van de bevolking maar hebben geen kiezersmandaat
en hoeven achteraf geen verantwoording af te leggen aan diezelfde kiezers
over hun advies.Volksvertegenwoordigers hebben vanwege hun kiezerslegitimatie een eigen
verantwoordelijkheid voor de manier waarop ze omgaan met het advies van een
burgerforum of -panel. Als zij echter een andere afweging maken ligt teleurstelling
en afnemend vertrouwen in politici al snel op de loer.Het kabinet is van mening dat voorkomen moet worden dat met een burgerforum
een extra «vertegenwoordiging» wordt gecreëerd naast het
parlement, provinciale staten of gemeenteraad. Als gekozen wordt voor het
instrument van een burgerforum is het daarom van uitermate groot belang dat
voorafgaand aan de instelling ervan voor iedereen duidelijk is welke rol het
advies zal en kan spelen in de formele besluitvorming. Vooraf moeten de marges
en kaders waarbinnen een burgerforum kan opereren dus helder zijn. Vanwege
de eigen verantwoordelijkheid van de volksvertegenwoordiging kan het commitment
van die volksvertegenwoordiging daarbij naar onze opvatting niet méér
zijn dan een commitment aan het proces. Dat een dergelijk commitment wel van
belang is is één van de lessen geweest uit diverse wetenschappelijke
onderzoeken die zijn verricht naar het Burgerforum Kiesstelsel, die ook aan
de orde kwamen tijdens het congres «De norm of voor de vorm» dat
het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in het najaar
van 2007 heeft georganiseerd over verschillende vormen van burgerparticipatie.3. Het voorstel van het Burgerforum voor aanpassing
van het kiesstelsel3.1 Het adviesHet Burgerforum adviseert ten aanzien van het kiesstelsel voor de Tweede
Kamer om het stelsel van evenredige vertegenwoordiging te handhaven, maar
de kiezer de keuze te geven tussen het uitbrengen van ofwel een stem op de
partij van zijn keuze, ofwel het uitbrengen van een voorkeurstem op de kandidaat
van zijn voorkeur. Het spreekt daarbij, vanuit het oogpunt van eerlijkheid
en transparantie, een voorkeur uit om de huidige restzetelverdeling op basis
van de grootste gemiddelden te vervangen door het stelsel van de grootste
overschotten.Wat verandert er onder dit voorstel ten opzichte van het huidige kiesstelsel?
Allereerst is de kiezer niet meer verplicht een voorkeurstem uit te brengen
op een kandidaat van de lijst. In plaats daarvan kan hij er voor kiezen zijn
steun voor de lijst als geheel uit te brengen door op de partij te stemmen.Verder verandert de zeteltoedeling aan de lijsten licht, omdat het stelsel
van grootste overschotten kan leiden tot het toevallen van een restzetel aan
een andere lijst dan thans.Het grootste verschil doet zich echter voor bij de toewijzing van de zetels
aan de individuele kandidaten. Op basis van de verhouding tussen de op een
lijst uitgebrachte partijstemmen en voorkeurstemmen worden de zetels namelijk
aangemerkt als partijzetels respectievelijk voorkeurzetels. Eerst worden de
partijzetels toegewezen aan de kandidaten in de volgorde van de lijst. Vervolgens
worden de voorkeurzetels toegewezen aan de resterende kandidaten in de volgorde
van het aantal door deze kandidaten behaalde voorkeurstemmen. Hierbij geldt
geen voorkeurdrempel.De motivering voor zijn voorstel is in hoofdlijnen als volgt. Het Burgerforum
is van mening dat het bestaande kiesstelsel op een aantal onderdelen niet
meer voldoet. Het bestaande stelsel maakt dat de gekozen vertegenwoordigers
niet altijd in staat zijn om op een goede wijze de opvattingen van de kiezers
te vertalen. Grote groepen kiezers voelen zich volgens het Burgerforum daarom
niet meer vertegenwoordigd. Het Burgerforum ziet een versterking van de rol
van de kiezer bij de verkiezingen als een voorwaarde voor herstel van vertrouwen
tussen kiezers en gekozenen.Het voorstel van het Burgerforum voorziet in deze versterking van de rol
van de kiezer doordat het voorstel maakt dat de kiezer veel meer dan thans
bepaalt welke kandidaten van de lijst verkozen worden. Het stelsel zorgt daarmee
volgens het Burgerforum voor een goede balans tussen de invloed van de partij
op een evenwichtige samenstelling van de fractie en de invloed van de kiezer
op een persoonlijke vertegenwoordiging. Het Burgerforum verwacht dat invoering
van dit stelsel zal leiden tot actievere campagnes van individuele kandidaten
en tot een grotere gerichtheid van de Kamerleden op de kiezers in de periode
tussen de verkiezingen. Bovendien dwingt het stelsel de politieke partijen
tot het selecteren van kandidaten die zowel deskundig als communicatief sterk
zijn.3.2 ReactieHet kabinet zal hieronder enkele voor- en nadelen van het advies van het
Burgerforum schetsen.Om het advies van het Burgerforum op waarde te schatten is het allereerst
van belang te bezien waarvoor een kiesstelsel is bedoeld. Verkiezingen hebben
als belangrijkste functie het kiezen van een volksvertegenwoordiging. Een
kiesstelsel vertaalt voor dat doel eenvoudigweg de stem van de kiezer in zetels.
Kiesstelsels kunnen echter in hun uitwerking verschillen hoe het
parlement wordt samengesteld en het kiesstelsel is daarmee indirect ook van
invloed op de samenstelling van de regering. Een systeem van evenredige vertegenwoordiging
leidt er doorgaans toe dat geen enkele partij een meerderheid in het parlement
behaalt en als gevolg daarvan is coalitievorming nodig om tot een stabiele
regering te komen. De kiezer heeft hierdoor minder invloed op de samenstelling
van de regering dan in bijvoorbeeld het Engelse systeem waarbij per district
de persoon met de meeste stemmen wordt verkozen («first past the post»)
en uiteindelijk vaak één partij een meerderheid van districtsvertegenwoordigers
achter zich heeft.Het Burgerforum kiest heel nadrukkelijk voor het systeem van evenredige
vertegenwoordiging. Het kabinet ondersteunt het Burgerforum in haar keuze
voor het uitgangspunt van evenredige vertegenwoordiging. Het is van belang
dat ook de stem van minderheden in het parlement wordt gehoord en de maatschappelijke
discussie in de breedte in het parlement wordt gevoerd.Het Burgerforum ziet in onze representatieve democratie ook een belangrijke
rol weggelegd voor de politieke partijen; in het vertalen van opvattingen
van kiezers in een samenhangende visie op de inrichting van de samenleving,
voor het zoeken van deskundige en aansprekende kandidaat-Kamerleden en voor
het waarborgen van een zekere continuïteit. Tegelijkertijd constateert
het Burgerforum dat de verbinding tussen politieke partijen en samenleving
verminderd is, wat zich met name vertaalt in een dalend aantal leden.Het kabinet herkent zich in deze schets van het Burgerforum en ziet ook
een belangrijke rol weggelegd voor politieke partijen in de representatieve
democratie.Het Burgerforum trekt uit de verminderde verbinding tussen politieke partijen
en samenleving echter de conclusie dat de invloed van politieke partijen verminderd
moet worden. Door de afschaffing van de voorkeurdrempel moet daarom de invloed
van de kiezer op de uiteindelijke lijstvolgorde groter worden, ten koste van
de functie van politieke partijen bij het vaststellen van de lijsten. Bij
deze oplossingsrichting wil het kabinet enige kanttekeningen plaatsen.Anders dan het Burgerforum wil het kabinet juist inzetten op herstel van
de verbinding tussen politieke partijen en de samenleving en via die weg de
representatieve democratie versterken. Het kabinet ondersteunt daarom initiatieven
als de Partijenwijzer en het scholierenprogramma De Haagse Tribune. In het
streven de representatieve democratie te versterken onderzoekt het kabinet
tevens of de oprichting van een Huis voor democratie en rechtsstaat een haalbare
optie is (zie hiervoor ook 4.3).Het kabinet ziet op het punt van de politieke partijen ook enige spanning
in het advies van het Burgerforum. Enerzijds ziet het Burgerforum in de borging
van kwalitatief sterke volksvertegenwoordigers en evenwichtig samengestelde
fracties een belangrijke rol weggelegd voor politieke partijen, anderzijds
maakt het voorstel van het Burgerforum de volgorde van kandidaten zoals door
(de leden van) politieke partijen vastgesteld minder relevant, omdat slechts
enkele voorkeurstemmen de doorslag kunnen geven voor het behalen van een zetel.Gelet op dat laatste zou het voorstel van het Burgerforum er bovendien
toe kunnen leiden dat de verkiezingsstrijd met name zal gaan tussen kandidaten
van dezelfde partij in plaats van tussen kandidaten van verschillende partijen.
Dat kandidaten zich profileren in de richting van hun achterban kan weliswaar
positief gewaardeerd worden, maar al te sterke profilering van kandidaten
binnen een politieke partij kan de stabiliteit binnen die partij
schaden en komt de duidelijkheid naar de kiezer over datgene waar de partij
voor staat, niet ten goede.Het kabinet vindt de argumentatie van het Burgerforum ten aanzien van
de restzetelverdeling niet overtuigend genoeg om de restzetelverdeling op
basis van grootste gemiddelden te wijzigen in een systeem van grootste overschotten.De huidige methode is inderdaad gunstiger voor grote partijen dan voor
kleine partijen. Dit komt onder meer omdat – anders dan in het systeem
van grootste overschotten – een partij meer dan één restzetel
kan krijgen in het systeem van grootste gemiddelden. De vraag of een systeem
van grootste overschotten eerlijker is, is echter niet absoluut te beantwoorden.
Het systeem van grootste overschotten is «eerlijk» in de zin dat
de partij met het grootste overschot aan stemmen recht heeft op een restzetel.
Het systeem van grootste gemiddelden is echter ook «eerlijk»,
omdat het er toe leidt dat elk Kamerlid gemiddeld ongeveer evenveel kiezers
vertegenwoordigt.Kleinere partijen kunnen het effect van het systeem van grootste gemiddelden
bovendien tegengaan door het aangaan van lijstverbindingen, omdat binnen de
lijstverbinding de restzetels worden verdeeld op basis van het systeem van
grootste overschotten.Vanuit het oogpunt van bestuurbaarheid en stabiliteit valt daarnaast veel
te zeggen voor het systeem van grootste gemiddelden. Het voordeel van het
systeem van grootste gemiddelden – waarbij de restzetels eerder toevallen
aan grotere politieke partijen – is dat daardoor de vorming van een
coalitie die kan bogen op een stabiele meerderheid wordt vergemakkelijkt.
Het systeem van grootste overschotten zou er bovendien toe kunnen leiden dat
een kleine partij een – ten opzichte van grotere partijen – relatief
grote, soms doorslaggevende, invloed heeft op welke coalities kunnen worden
gevormd.Gelet op het bovenstaande acht het kabinet het belang van stabiele coalitievorming
groter dan eventuele versterking van kleinere partijen in het parlement.Tot slot vraagt het kabinet zich af of wijziging van het kiesstelsel inderdaad
bijdraagt aan herstel van vertrouwen tussen politiek en samenleving. Het kabinet
constateert dat er bij een deel van de kiezers inderdaad onvrede bestaat over «de
politiek». Hoewel enige onvrede met het parlementaire stelsel inherent
is aan het stelsel van de representatieve democratie1 is het ook volgens het kabinet noodzakelijk dat de representatieve
democratie wordt versterkt en dat bruggen worden geslagen tussen politiek
en samenleving. In de ogen van het kabinet zijn daarvoor vooral nodig: een
voortdurende dialoog met de samenleving, verbetering van de dienstverlening
van de overheid, inhoudelijk sterke beleidsmaatregelen en de bevordering van
actief burgerschap.Alles afwegende ziet het kabinet onvoldoende aanleiding om op dit moment
een wetsvoorstel tot wijziging van het kiesstelsel in te dienen. 4. Ongevraagde adviezen van het BurgerforumHet Burgerforum is van mening dat er een gebrek aan vertrouwen is in de
politiek, voor het herstel waarvan een ander kiesstelsel niet genoeg is. Daarom
heeft het ook een aantal ongevraagde adviezen gegeven. Volgens het Burgerforum
vraagt een bloeiende democratie zowel om verantwoordelijke Kamerleden als
betrokken burgers.Het kabinet deelt dit algemene uitgangspunt. Het is van mening dat op
dit moment veel meer winst valt te boeken met andere maatregelen dan met een
structuurwijziging van het kiesstelsel.Hieronder zal op elk van de aanbevelingen afzonderlijk worden ingegaan. Het kabinet kan zich in hoofdlijnen vinden in deze aanbevelingen van
het Burgerforum. De aanbeveling om meer burgerfora te organiseren, is al apart
aan de orde gekomen in paragraaf 2.4.1 Verantwoordelijke KamerledenHet Burgerforum roept politieke partijen en fractieleden op om te voorkomen
dat Kamerleden zich tussentijds afsplitsen van hun fractie, maar wel in de
Tweede Kamer blijven zitten. Een volksvertegenwoordiger heeft een bijzondere
taak met een bijbehorende verantwoordelijkheid. Tussentijdse afsplitsingen
beschouwt het Burgerforum als kiezersbedrog, omdat een Kamerlid als vertegenwoordiger
en op grond van het verkiezingsprogramma van zijn politieke partij zou zijn
gekozen.Het kabinet is van mening dat Kamerleden om zeer uiteenlopende redenen
kunnen besluiten uit een fractie te stappen. Toch ondersteunt het kabinet
in zijn algemeenheid deze oproep aan politieke partijen en fractieleden om
niet al te lichtvaardig met dergelijke afsplitsingen om te gaan. Het wil en
kan daar echter geen harde juridische regel van maken. Het huidige grondwettelijke
bestel staat er aan in de weg dat Kamerleden (wettelijk) worden verplicht
hun Kamerlidmaatschap op te geven en hen te verbieden een eigen fractie te
beginnen. De reden hiervoor is gelegen in artikel 67, derde lid, Grondwet
dat voorschrijft dat Kamerleden stemmen zonder last.1 Het verbod van last waarborgt de zelfstandigheid en onafhankelijkheid
van de leden: zij stemmen vrij en naar eigen inzicht. De vrijwillige binding
van Kamerleden aan het verkiezingsprogramma van een politieke partij of aan
besluiten van een fractie is daarmee niet in strijd. Maar als Kamerleden zich
niet langer willen verbinden aan de lijn van de fractie kunnen zij daartoe
niet verplicht worden. Interne partijafspraken kunnen er dan wel toe leiden
dat een Kamerlid uit de fractie wordt gezet. Interne partijafspraken kunnen
er niet toe leiden dat een Kamerlid verplicht is zijn zetel op te geven.24.2 LijstduwersEveneens in het licht van de verantwoordelijkheid van Kamerleden roept
het Burgerforum politieke partijen op om geen zogenoemde lijstduwers, dat
wil zeggen personen die niet de intentie hebben om het Kamerlidmaatschap te
aanvaarden indien zij verkozen zijn, op de lijst te plaatsen. Lijstduwers
doen volgens het Burgerforum geen recht aan het aanzien van het Kamerlidmaatschap
en op deze wijze nemen politieke partijen de kiezers niet serieus.Het kabinet merkt op dat het Kamerlidmaatschap een belangrijke vertegenwoordigende
functie is. Als men zich kandidaat stelt, schept dat bepaalde verwachtingen.
Er zijn ook lijstduwers die hun zetel wel degelijk aanvaarden. Maar in het
algemeen acht het kabinet het onwenselijk dat kandidaat-Kamerleden zich wel
verkiesbaar stellen en daarmee een «belofte» naar de kiezer toe
doen, maar er vervolgens van afzien om die vertegenwoordigende functie op
zich te nemen, omdat zij daar niet toe bereid zijn. Het is echter aan de politieke
partijen zelf om hier toetsend op te treden. Het is immers niet mogelijk en
wenselijk dat anderen dan de partij vooraf de beweegreden van kandidaten toetsen.
Er kan bovendien nooit van meer sprake zijn dan een «morele verplichting»
om de zetel in te nemen, omdat zich legitieme redenen kunnen voordoen om de
zetel niet in te nemen; redenen die in eerste instantie ter beoordeling aan
de persoon in kwestie zelf zijn.4.3 Burgers en democratieHet Burgerforum heeft voor het herstel van vertrouwen tussen politiek
en burgers zijn pijlen niet alleen gericht op politieke partijen en Kamerleden, maar ook op de betrokkenheid van burgers bij de democratie. Een goed
functionerende democratie vraagt in zijn ogen om politieke betrokkenheid van
burgers. Burgerschap houdt volgens het Burgerforum meer in dan eens in de
zoveel tijd je stem uitbrengen. Het kabinet onderschrijft dit uitgangspunt.
Een actieve vorm van burgerschap sluit aan bij de visie van het kabinet zoals
die ook is neergelegd in het coalitieakkoord. Daarin is onder meer de ontwikkeling
van een Handvest van verantwoordelijk burgerschap aangekondigd. De grondwaarden
van onze samenleving zullen alleen vitaal blijven indien zij daadwerkelijk
worden beleefd en verdedigd in het handelen van ieder in het maatschappelijke
verkeer. Daarom vindt het kabinet het ook van belang de maatschappelijke betekenis
van de Grondwet te vergroten door de inhoud ervan beter op het netvlies van
de burger te krijgen. Niet om al onze waarden en instituties ter discussie
te stellen. Maar om te begrijpen wat die instituties doen, wat ze voor de
burgers betekenen en welke rechten en plichten de burgers hebben in dit land.
Daar wil het kabinet de komende jaren in gaan investeren.Meer in het bijzonder is het Burgerforum van mening dat veel mensen niet
goed weten hoe de Nederlandse democratie werkt. Daarom beveelt het aan dat
in het basis- en middelbaar onderwijs meer aandacht wordt geschonken aan politiek
en staatsinrichting. De aandacht zou daarbij zowel gericht moeten zijn op
het leren van feiten als op de werking van democratie in de praktijk. Het
Burgerforum bevindt zich hier in goed gezelschap van de Raad voor de Maatschappelijke
Ontwikkeling (RMO), die vorig jaar advies heeft uitgebracht over de kennis
van democratie en de democratische gezindheid van burgers.1 Ook zij verwezen naar het onderzoeksrapport «Jonge burgers en
democratie», dat op 12 juli 2007 aan de Tweede Kamer is aangeboden.
Dit onderzoek richtte zich speciaal op kennis, houding en vaardigheden van
jongeren van 18–25 jaar ten aanzien van de democratie. Daaruit blijkt
dat hun kennis op bepaalde punten, waaronder het kiesrecht, tekort schiet.Het kabinet onderschrijft de aanbeveling van het Burgerforum. Het kabinet
vindt het van groot belang dat Nederlandse burgers leren hoe onze democratie
functioneert en wat hun eigen rol daarin is.Zowel op het punt van kennis van de democratie als de ontwikkeling van
een democratische houding, spelen diverse organisaties een rol. De minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft die organisaties nadrukkelijk
gevraagd op welke wijze zij een bijdrage kunnen leveren om zichtbaar vooruitgang
te boeken op die punten waar de kennis van jongeren tekort schiet. Van instellingen
die door de overheid worden bekostigd wordt die inzet verlangd.2 Ook scholen kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan de kennis
van de democratie en de democratische houding van jongeren. Ook nu komen deze
onderwerpen al op scholen aan de orde bij vakken als maatschappijleer en geschiedenis.
Eén van de kerndoelen van het voortgezet onderwijs is dat de leerling
op hoofdlijnen leert hoe het Nederlandse politieke bestel als democratie functioneert
en leert zien hoe mensen op verschillende manieren bij politieke processen
betrokken zijn.3 Voorts wil het kabinet er in
dit kader op wijzen dat het onderzoekt wat de mogelijkheden zijn om een Huis
voor democratie en rechtsstaat op te richten. Het Huis voor democratie en
rechtsstaat moet de kennis van en de betrokkenheid bij de democratie in Nederland
op een aansprekende manier vergroten, met name bij jongeren. De politieke
besluitvorming over het Huis voor democratie en rechtsstaat zal dit voorjaar
plaatsvinden. Dit punt heeft dus volop de aandacht van het kabinet. Het is
volgens het kabinet de taak van de overheid om een bijdrage te leveren aan
het scheppen van voorwaarden voor democratische vorming van haar burgers.
Het kabinet zal daarom ook uitvoering geven aan de motieÇörüz
c.s. waarin wordt gevraagd om een actieplan gericht op het uitdragen van de
waarden van de democratische rechtsstaat.4 In
dit verband zij ook gewezen op het advies «Onverschilligheid is geen optie. De rechtsstaat maken we samen.»
van de Commissie Uitdragen kernwaarden van de rechtsstaat, dat op 13 februari
jl aan de minister van Justitie en de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
werd aangeboden.Vóór de zomer van 2008 zal het kabinet een standpunt vaststellen
over het advies van de Commissie Uitdragen kernwaarden van de rechtsstaat.
Tegelijkertijd wordt gewerkt aan het inrichten van een samenhangend (kabinetsbreed)
actieprogramma democratie en rechtsstaat1, onder
andere ter uitvoering van genoemde motie. Het (onderzoek naar het) Huis voor
democratie en rechtsstaat maakt daar deel vanuit.4.4 Stemmen in een willekeurig stemlokaalHet Burgerforum zou graag willen dat alle kiezers op een locatie naar
keuze kunnen stemmen. Het wil zo voorkomen dat kiezers om praktische redenen
niet kunnen stemmen. Het kabinet ondersteunt dit voorstel.Zoals het Burgerforum zelf al opmerkt, heeft een aantal gemeenten sinds
2004 bij enkele verkiezingen al met succes geëxperimenteerd met stemmen
in een willekeurig stemlokaal op grond van de Experimentenwet Kiezen op Afstand.
Ruim 10 miljoen kiezers konden stemmen in een willekeurig stemlokaal binnen
hun gemeente. Door 16% van de kiezers is gebruik gemaakt van de mogelijkheid
om in een ander stemlokaal te stemmen. De Experimentenwet, die tot 1 januari
2008 gold, is inmiddels verlengd tot 1 januari 2010.Daarnaast heeft de Adviescommissie inrichting verkiezingsproces (Commissie
Korthals Altes) eind september 2007 advies uitgebracht over de toekomstige
inrichting van het verkiezingsproces.De Adviescommissie beveelt onder meer aan over te gaan tot landelijke
invoering van het stemmen in een willekeurig stemlokaal binnen de eigen gemeente
en op termijn het stemmen in een willekeurig stemlokaal buiten de eigen gemeente
mogelijk te maken. Het kabinet onderschrijft het standpunt van de Adviescommissie.
Mede naar aanleiding van de adviezen van het Burgerforum en de Commissie zal
het kabinet voorstellen om voor alle gemeenten permanent in te voeren dat
men kan stemmen in een willekeurig stemlokaal binnen de eigen gemeente. Hiermee
wordt tegemoet gekomen aan de wens om kiezers meer flexibiliteit te bieden.
Of de stap naar het stemmen in een willekeurig stemlokaal buiten de eigen
gemeente zal worden gemaakt, hangt enerzijds af van de haalbaarheid van de
nieuwe wijze van stemmen in het stemlokaal en anderzijds van de vraag of er
daadwerkelijk een behoefte blijkt te zijn aan deze verruiming.2De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,A. Th. B. Bijleveld-SchoutenXNoot1Kamerstukken II 2007–2008, 31 200 VII nr. 28 en nr. 31.XNoot1Aan Abraham Kuyper worden al de woorden toegeschreven dat «de teleurstelling
in het parlementaire stelsel is ingevleescht».XNoot1De restfunctie van het verbod van last, zie MvA, Kamerstukken II, 1978–1979,
14 224, nr. 6, p. 7.XNoot2De Hoge Raad oordeelde in een Arubaanse verkiezingskwestie dat een dergelijke
overeenkomst in strijd is met het beginsel van het vrije mandaat (HR 18 november
1988, AB 1989, 185).XNoot1Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling, Vormen van democratie. Een advies
over democratische gezindheid, Uitgeverij SWP Amsterdam 2007.XNoot2Kamerstukken II, 2006–2007, 30 800 VII, nr. 63.XNoot3Bijlage behorend bij artikel 1 van het Besluit kerndoelen onderbouw VO,
onderdeel E mens en maatschappij, nr. 44. Zie http://www.minocw.nl/onderbouwvo/wetregelgeving.XNoot4Kamerstukken II, 2007–2008, 29 754, nr. 118.XNoot1Het betreft hier democratie, burgerrechten, mensenrechten, kernwaarden,
rechtsstaat en actief burgerschap.XNoot2Zie ook het kabinetsstandpunt op het rapport van de Adviescommissie inrichting
verkiezingsproces, Kamerstukken II, 2007–2008, 31 200 VII, nr.
26. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30184-20.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl