Misbruik en oneigenlijk gebruik op het gebied van belastingen, sociale zekerheid en subsidies; Brief minister over huisvesting arbeidsmigranten
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST135958
 2009-2010
 
 17 050
 Misbruik en oneigenlijk gebruik op het gebied van belastingen, sociale
zekerheid en subsidies
 
 
 
 
 Nr. 
 393
 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR WONEN, WIJKEN EN INTEGRATIE
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 19 oktober 2009
 
 In het AO Handhaving van 11 juni 2009 (Kamerstuk 17 050, nr. 389)
werd door de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid gevraagd
naar het standpunt van het kabinet ten aanzien van toelaatbare vormen van
huisvesting voor arbeidsmigranten, dit naar aanleiding van een zaak die speelt
in de gemeente Someren. Meer in het bijzonder gaat het om de vraag of huisvesting
in een tent acceptabel is. De minister van SZW heeft mij verzocht deze vraag
te beantwoorden vanwege mijn verantwoordelijkheid voor het huisvestingsbeleid.
Ik zal bij de beantwoording hierna eerst ingaan op de algemene uitgangspunten
voor de huisvesting van arbeidsmigranten en daarna op hetgeen mij bekend is
over het in Someren spelende geval bij het bedrijf voor aspergeteelt.
 De huisvesting van arbeidsmigranten
 Voor de huisvesting van arbeidsmigranten gelden dezelfde eisen als voor
de huisvesting van Nederlandse burgers in gelijke omstandigheden. Dezelfde
regelgeving is van toepassing waar het essentiële zaken betreft als brandveiligheid
en hygiëne. De bouwtechnische eisen zijn voor Nederland uniform vastgelegd
in het Bouwbesluit, het Gebruiksbesluit en dergelijke. Ook voor wat betreft
het tegengaan van overbewoning en overlast gelden geen andere regels voor
arbeidsmigranten.
 Wat wel verschilt zijn de omstandigheden waaronder de arbeidsmigranten
doorgaans in Nederland verblijven, en daarmee samenhangend de vormen van huisvesting
die door arbeidsmigranten zelf worden gekozen of aan hen worden aangeboden.
Voor een deel van de arbeidsmigranten is hun verblijf in Nederland van korte
duur, zoals het geval is wanneer het om seizoenswerk gaat. Ook de eisen die
arbeidsmigranten zelf stellen aan hun huisvesting zijn vaak anders, waarbij
bijvoorbeeld voor hen een lagere prijs vaak opweegt tegen het met meer mensen
moeten delen van hun huisvesting.
 
 Rekening houdend met deze verschillen gaat het erom om huisvestingsoplossingen
te vinden die recht doen aan de individuele omstandigheden van
de arbeidsmigrant en aan de eisen die de woonomgeving stelt. Een algemene
stelregel daarbij is dat de huisvesting niet ten koste mag gaan van de veiligheid
en gezondheid van de arbeidsmigrant, en dat de huisvesting geen overlast oplevert
voor de directe buren en de omgeving in ruimer verband. Het gaat om maatwerk,
waarbij de oplossing van geval tot geval zal verschillen. Zo ligt het in de
rede wanneer arbeidsmigranten langer in Nederland verblijven en hun gezin
naar Nederland halen dat ze wonen in een zelfstandige, niet met anderen gedeelde
woning, die kinderen veiligheid biedt en de rust om hun werk voor school te
kunnen doen. Aan de andere kant ligt het niet in de rede om zelfstandige huisvesting
als norm te stellen waar het gaat om kortdurend verblijf.
 Daarbij zijn bepaalde vormen van huisvesting niet bij voorbaat uitgesloten,
afhankelijk van de situatie en mits voldoend aan de regelgeving. Het huisvesten
in een tent verdient niet de voorkeur, maar kan in uitzonderingsgevallen een
oplossing zijn. Dat kan het geval zijn wanneer op korte termijn huisvesting
nodig is die niet op andere wijze kan worden gerealiseerd, en die niet bedoeld
is voor een langere periode. Als geen geschikte huisvesting in een redelijke
nabijheid kan worden gevonden, kan dat het verlies van arbeid voor de migrant
betekenen (en van productie voor het bedrijf). Het in alle omstandigheden
uitsluiten van deze vorm van huisvesting beperkt de flexibiliteit, waar juist
de arbeidsmigranten de dupe van kunnen zijn, en is daarom niet wenselijk.
En overigens kan, wanneer arbeidsmigranten er zelf voor kiezen om te kamperen,
daar geen bezwaar tegen worden gemaakt.
 
 Het beleid van de overheid is er op gericht om te komen tot structurele
oplossingen op het gebied van de huisvesting, ook wanneer het gaat om tijdelijk
verblijf van de arbeidsmigranten. Daarbij wordt uitgegaan van de eigen verantwoordelijkheid
van de direct betrokkenen: de arbeidsmigranten zelf, de werkgevers en de gemeenten.
Gevallen als die in Someren halen het nieuws, maar er is in de loop van de
jaren ook vooruitgang geboekt. Het is bekend dat arbeidsmigranten naarmate
ze langer in Nederland verblijven op zoek gaan naar betere vormen van huisvesting,
en dat ze daarvoor ook bereid zijn om meer te betalen. Ook worden in collectieve
arbeidsovereenkomsten steeds vaker afspraken gemaakt over huisvestingseisen.
 Verder valt waar te nemen dat gemeenten in overleg treden met woningcorporaties
om huisvestingsoplossingen te vinden. Zo worden soms woningen in herstructureringsgebieden
tijdelijk aan arbeidsmigranten aangeboden, zodat deze woningen niet leegstaan.
In die gevallen is de huisvesting van arbeidsmigranten in plaats van een probleem
voor de leefbaarheid juist een oplossing, een reden temeer om flexibiliteit
in de huisvestingsmogelijkheden te behouden.
 Uiteindelijk is het aan de gemeente om te beoordelen of de huisvesting
van arbeidsmigranten voldoet, zowel aan de eisen die wet- en regelgeving stellen,
alsook met het oog op het belang van de direct betrokkenen en de buurt.
 Vanuit de VROM-Inspectie wordt daarbij ondersteuning aangeboden, onder
meer in de vorm van de handreiking «Ruimte voor arbeidsmigranten».
Deze bevat onder meer een staalkaart aan huisvestingsoplossingen.
 De casus van het aspergebedrijf in Someren
 De op verschillende terreinen onbevredigende situatie bij het aspergebedrijf
in Someren kent een geschiedenis van jaren en is reeds met uw Kamer besproken.
Nu gaat het om de omstandigheden die hebben geleid tot de huisvesting in tenten
van de daar werkzame arbeidsmigranten. Puntsgewijs samengevat is mij het volgende
bekend op basis van informatie verzameld door de VROM-Inspectie
in het kader van het tweedelijns toezicht.
 
 • Bij een controle door de gemeente op 24 april 2009 wordt geconstateerd
dat er mensen gehuisvest zijn in een bedrijfsgebouw van het bedoelde aspergebedrijf
terwijl het gebouw niet voldoet aan de eisen van de brandveiligheid. Omdat
de eerder met de eigenaresse gemaakte afspraken over bouwkundige aanpassingen
met het oog op het waarborgen van de brandveiligheid niet worden nagekomen,
schrijft de gemeente Someren bij besluit van 28 april 2009 de eigenaresse
om vóór 1 mei 12 uur alle kamers op de eerste verdieping
van het bedrijfsgebouw waarin arbeidsmigranten verblijven te ontruimen en
ontruimd te houden, totdat sprake is van een situatie waarin brandveilige
huisvesting mogelijk is. De eigenaresse tekent hier bezwaar tegen aan en vraagt
een voorlopige voorziening bij de voorzieningenrechter. Bij uitspraak van
13 mei 2009 heeft de rechtbank het verzoek van de eigenaresse afgewezen.
Gelet op de door de rechtbank opgelegde redelijke termijn van ontruiming,
wordt het pand op 15 mei om 12:00 uur door de gemeente ontruimd en verzegeld.
 • Omdat het seizoen van de aspergeteelt in de tweede helft van juni
ten einde ging lopen en een groot deel van arbeidsmigranten besloten had terug
te keren naar hun vaderland, geeft de gemeente op verzoek van de eigenaresse
toestemming om de nog aanwezige arbeidsmigranten te huisvesten in tenten op
het perceel. Daarbij wordt uitvoerig en stelselmatig door de gemeente gecontroleerd
op de brandveiligheid en de humane huisvesting van de arbeidsmigranten.
 • Lopende het aspergeseizoen heeft het aspergebedrijf nieuwe tewerkstellingsvergunningen
aangevraagd. Het UWV heeft deze aanvragen aanvankelijk geweigerd, omdat op
dat moment onvoldoende tenten beschikbaar waren voor het aantal te huisvesten
werknemers.
 • Pas na controle van de gemeente heeft het UWV het aspergebedrijf
de tewerkstellingsvergunningen verleend.
 
 De gemeente heeft de huisvesting in tenten toegestaan met medeweging van
de belangen van de arbeidsmigranten en de korte periode van verblijf die daarmee
is gemoeid. De gemeente heeft daarbij gecontroleerd op de brandveiligheid
en toegezien op humane huisvesting. Gegeven deze omstandigheden is huisvesting
in tenten naar mijn oordeel verdedigbaar.
 Conclusie
 De huisvesting van arbeidsmigranten is maatwerk, waarbij rekening moet
worden gehouden met de specifieke omstandigheden van de arbeidsmigranten.
Gegeven de tijdelijkheid van het verblijf in Nederland van veel arbeidsmigranten
ligt het voor de hand dat gebruik wordt gemaakt van vormen van tijdelijke
huisvesting. De huisvesting in tenten heeft daarbij zeker niet de voorkeur,
maar kan in uitzonderlijke gevallen noodzakelijk zijn, en moet om die reden
mogelijk blijven. Aan de wettelijke eisen ten aanzien van (brand)veiligheid,
hygiëne en overlast moet te allen tijde zijn voldaan.
 
 De minister voor Wonen, Wijken en Integratie,
 E. E. van der laan