Vaststelling begroting van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen voor het jaar 2000; Brief staatssecretaris inzake toelichting over Geweld Op Scholen en beantwoorden vragen over Geweld op Straat
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26800-VIII, nr. 43

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

24-11-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26800-VIII nr. 43

05-11-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamToelichting op vragen van VKC OCW naar aanleiding van
AO Geweld op scholen, dd 28 september 19991 Feitelijke gegevens (cijfers) over geweld op scholen2 Een overzicht van materialen en maatregelen ter voorkoming
en bestrijding van geweld op schoolDe campagne De veilige schoolFlankerende maatregelenSamenhang tussen de verschillende maatregelen3 Informatie over het afnemen van wapens4 Informatie over de vermeende relatie tussen geweld op
scholen en de schoolgrootte5 Verwijdering van leerlingen: een toelichting op artikel
27 WVO6 Een toelichting op het voorgenomen onderzoek naar geweld
op scholen in het voortgezet onderwijs en de evaluatie van de campagne De
Veilige school, in het jaar 2000Onderzoek voortgezet onderwijsPrimair onderwijs7 Expertisecentra Geweld8 Toelichting op aandacht voor veiligheid in het onderwijs9 OCenW veiligheidsbeleid in perspectiefBIJLAGE II Notitie Veiligheidsbeleid 2000–2003
voor PO, VO en BVEDeze notitieOpbouw van de notitie1 Korte terugblik op De Veilige School en aspecten van
veiligheid bij OCenW (1994–1999)a) De campagne De Veilige SchoolOnderwijstelefoonAandacht voor veiligheid in primair onderwijsQuick Scan «Geweld op de basisschool»b) Aanscherpen van wettelijke eisen in PO en VOc) Overige maatregelenVeiligheid in de BVE-sector2 Veiligheid in interdepartementaal kader en in het GSBVan MontfransGeweld op straat3 Maatregelen voor de periode 2000–2003: VeiligheidsbeleidBIJLAGE Overzicht instrumenten/produkten Campagne
De Veilige School PO én VO
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26800-VIIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 63 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 800 VIIIVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar
2000nr. 43BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalZoetermeer, 5 november 1999Hierbij stuur ik u, mede namens de minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties, nadere toelichting, zoals door mij toegezegd op het Algemeen
Overleg over Geweld op scholen (28 september 1999) (26 800-VIII, nr.
4). Tevens beantwoord ik de vragen betreffende onderwijs, zoals die aan de
orde waren in het Algemeen Overleg van 14 oktober jl over Geweld op straat
(zie punt 5 en 8).Deze brief bevat een toelichting op de volgende onderwerpen.1. Feitelijke gegevens (cijfers) over geweld op scholen;2. Een overzicht van maatregelen rond de bestrijding van geweld op scholen,
en de samenhang daartussen;3. Informatie over het afnemen van wapens;4. Informatie over de vermeende relatie tussen geweld op scholen en de
schoolgrootte;5. Verwijdering van leerlingen: een toelichting op artikel 27 van de WVO;6. Een toelichting op het voorgenomen onderzoek naar geweld op scholen
in het voortgezet onderwijs en de evaluatie van de campagne De Veilige school;7. Expertisecentra Geweld8. Toelichting op aandacht voor veiligheid in het onderwijs.9. OCenW veiligheidsbeleid in perspectief. Dit betreft tevens het aandachtspunt
van de landelijke expertisecentra. In bijlage II is de notitie Veiligheidsbeleid
2000–2003 voor PO, VO en BVE bijgevoegd (ter kennisname).De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,K. Y. I. J. Adelmund Toelichting op vragen van VKC OCW naar aanleiding van
AO Geweld op scholen, dd 28 september 19991 Feitelijke gegevens (cijfers) over geweld op scholenUit de Amsterdamse onderzoeken (Van Dijk en Frielink, ASVOS, juni 1998;
aan uw Kamer gezonden 15 april 1999, kenmerk VO/TAB/1999/13 787) blijkt
dat 65% (Amsterdam-Oost) en 63% (Amsterdam-West) van de leerlingen en 72%
(A'dam-Oost) en 75% (A'dam-West) van de medewerkers de afgelopen 12 maanden
op de één of andere manier slachtoffer is geworden (schelden/pesten/treiteren,
diefstal/vernieling, discriminerende opmerkingen).Het blijkt dat 42% (Amsterdam-Oost) en 41% (Amsterdam-West) van de leerlingen
het laatste jaar minstens één keer een zware overtreding pleegde
(zware incidenten zijn: afpersing/chantage door dreigen met geweld, seksuele
intimidatie, lastig vallen (duwen, trekken), slaan/schoppen, meedoen aan een
vechtpartij, wapen meenemen, bedreiging met een wapen, mishandeling met een
wapen, drughandel en heling). Uit het onderzoek blijkt dat 10–11% van
de leerlingen wel eens een wapen mee naar school neemt. Aan het onderzoek
namen 9 scholen in Amsterdam-West en 12 scholen in Amsterdam-Oost deel.Uit het onderzoek «Leerlinggeweld in het voortgezet onderwijs»
van het ITS (Mooij, 1994) bleek dat 43% van de leerlingen in de onderzoeksperiode
(ruim een half jaar) slachtoffer was van (im)materieel geweld zoals stelen,
vernielen van eigendommen, ordeverstoring of handtastelijkheden; 15% van de
leerlingen werd in de loop van het onderzoek minstens eenmaal het slachtoffer
van fysiek geweld, vooral lichamelijke agressie door medeleerlingen; 51% van
de leerlingen was dader van storend schoolgedrag (ordeverstoringen, schelden
en pesten); 7% was dader van materieel geweld; 15% van de leerlingen was dader
van fysiek planmatig geweld: hard fysiek geweld en het gebruik van wapens;
25% van de leerlingen was in het bezit van een wapen of een voorwerp dat als
wapen gebruikt kan worden, en 11% nam dat wel eens mee naar school; 17% meldde
buiten school regelmatig met wapens rond te lopen.Bij het onderzoek waren 71 scholen, 100 klassen, 1998 leerlingen betrokken.Het onderzoek van het ITS en de Amsterdamse onderzoeken zijn niet goed
vergelijkbaar. Ten eerste omdat verschillende definities van geweld zijn gebruikt,
ten tweede omdat het onderzoek van het ITS landelijk was en de Amsterdamse
onderzoeken een lokale schaal hebben.2 Een overzicht van materialen en maatregelen ter voorkoming
en bestrijding van geweld op schoolDe campagne De veilige schoolBij de start van de vierjarige campagne De Veilige school (1995) zijn
twee doelstellingen geformuleerd.1) het bestrijden van het taboe op spreken over geweld op school;2) het ondersteunen van scholen bij het werken aan veiligheid op school.Door het Procesmanagement Voortgezet Onderwijs (coördinator van de
campagne) is dit vertaald in drie pijlers, waar veiligheidsbeleid op rust:• Zorg voor sociale binding: leren omgaan met elkaar;• Planmatig en deskundig omgaan met incidenten en calamiteiten;• Zorg voor veilige voorzieningen in gebouw en omgeving en veilig
gebruik daarvan.De campagne biedt scholen een methodiek om scholen veiliger te maken.
Dit is een cyclische methode die bestaat uit verschillende stappen: meten
van veiligheidsgevoelens, prioriteren van problemen, een aanpak kiezen, aan het werk en weer meten. Voor de verschillende stappen zijn diverse
instrumenten gemaakt, die scholen – tegen een geringe vergoeding –
kunnen bestellen. Er zijn instrumenten voor primair en voortgezet onderwijs.
De belangrijkste materialen zijn: een brochure en een video waarin de werkwijze
en de instrumenten worden toegelicht, een thermometer om veiligheidsgevoelens
te meten, een diagnose-instrument, een scholingswijzer om een aanpak te kiezen,
en een calamiteitenwaaier om handelingsstrategieën bij calamiteiten voor
te bereiden.Scholen in de G25 kunnen voor de veiligheidsplannen die zij maken in het
kader van De Veilige school financiële ondersteuning verkrijgen via de
gemeente (Grote stedenbeleid, onderdeel Jeugd en Veiligheid / Van Montfrans).
Bij brief van 23 november 1998 is uw Kamer de rapportage van de campagne De
Veilige school over de periode 30 november 1995 tot 18 mei 1998 aangeboden
(VO/TAB/1998/48 913). Hierin wordt de systematiek en planning van de
campagne toegelicht.Binnen de campagne De Veilige school is in november 1995 ook de Onderwijstelefoon
gestart. De Onderwijstelefoon geeft hulp, advies en informatie aan leerkrachten,
leerlingen, ouders, schoolleiders en ondersteunend personeel, uit het basisonderwijs,
voortgezet onderwijs en beroepsonderwijs, die problemen hebben over de veiligheid
en/of leefbaarheid binnen de schoolsituatie. De Onderwijstelefoon is bereikbaar
op werkdagen van 12.00 tot 17.00 uur. Het bellen is gratis en de vragen worden
beantwoord door medewerkers van de Stichting Korrelatie.Flankerende maatregelenVanaf 1 augustus 1998 (Kwaliteitswet) moet iedere school voorzien
zijn in een klachtencommissie. Ouders, leerlingen en personeel kunnen klachten
indienen. De klachtencommissie zal conform de klachtenregeling advies uitbrengen
aan het bevoegd gezag; het bevoegd gezag neemt een beslissing over de klacht.De ouderorganisaties hebben het Nationaal Onderwijs Protocol tegen pesten
opgesteld (1994). Dit werd ondersteund door de toenmalige staatssecretaris
Netelenbos. Het protocol is een methode om met de klas afspraken te maken
over pestgedrag. Met behulp van de PestTest (een computerprogramma; voor primair
en voortgezet onderwijs) kan de school bepalen of en hoeveel er gepest wordt
in de klas of in de school. Deze materialen kunnen worden besteld bij de vier
grootste ouderorganisaties.Op 15 maart 1995 startte de SIRE-campagne tegen pesten (Pesten is geen
spelletje, «Game over»). Regionale en lokale instellingen zoals
de RIAGG, de GGD en de Schoolbegeleidingsdienst hebben een aanbod om pesten
te bestrijden en slachtoffers te ondersteunen.Voor bestrijding van seksuele intimidatie kunnen scholen en instellingen
materialen bestellen bij het Project Preventie Seksuele Intimidatie (PPSI,
APS).Het Ministerie van OCenW participeert ook in het kabinetsbeleid zoals
weergegeven in de notitie «Maatregelen ter voorkoming en bestrijding
van Geweld op straat» (1998) en de voortgangsrapportage Geweld op straat
(1999).Op basis van drie expert-bijeenkomsten over de voorgenomen maatregelen,
zijn de acties van het Ministerie van OCenW aangescherpt. Op verzoek van vertegenwoordigers
van scholen is gekozen voor maatregelen met een meer structureel karakter.
De acties zijn nu: inzetten op het netwerk rond de school (aansluiting bij
brede school aanpak), aansluiting zoeken bij het plan voortijdig schoolverlaten
(1999), binnen de school aansluiten bij de campagne De Veilige
school (gericht op kwaliteitsbeleid), het uitbrengen van de brochure «De
school is kleiner dan ze groot is» (1998), terugdringen van geweldsbeelden
in de media via wetgevingstraject (zelfregulering), het tot stand brengen
van begeleidingsnetwerken voor leerlingmentoren en conflicthantering, inventarisatie
van ervaringen en goede voorbeelden in de BVE-sector, en voorts het vormen
van netwerken ten behoeve van veiligheid in de BVE-sector, stimulering van
schooladoptieprojecten, onderzoek naar lokale veiligheidsconvenanten (Van
de Venne en Gijtenbeek, SCO Amsterdam, 1998).Kleinere initiatieven zijn voorts: een bijdrage aan de conferentie voor
en door jongeren «Een straat zonder geweld» (Justitie, VWS, OCenW,
21 november 1998), een bijdrage aan de IKON-serie «Fastfood» (uitgezonden
in september 1999). Het betreft een uitzending over spijbelen/voortijdig schoolverlaten
en een uitzending over pesten/geweld. De beelden van deze uitzendingen kunnen
als lesmateriaal worden gebruikt in scholen en instellingen die werken met
jeugdigen.In de voortgangsrapportage Geweld op straat 1999 heeft het kabinet aangegeven
dat het opnemen van veiligheidsbepalingen in schoolreglementen zal worden
bevorderd.Een aantal van deze initiatieven is nog eens bevestigd in het Integraal
Veiligheids Programma dat in juni 1999 aan de Tweede Kamer is gestuurd (BZK/Justitie).
Het IVP is een programma waarin het kabinet zijn visie geeft op veiligheid
en waarin wordt aangegeven wat het rijk, de medeoverheden, maatschappelijke
organisaties en het bedrijfsleven vooral in onderlinge samenwerking kunnen
bijdragen aan het vergroten van de veiligheid.Binnen het Grote stedenbeleid is veiligheid op school in de komende convenantsperiode
opgenomen in de pijler sociale infrastructuur.In gesprekken over de Meerjarige Ontwikkelings Programma's, die de steden
momenteel opstellen, wordt bij de steden aangedrongen op het versterken van
de relatie tussen veiligheid op school en lokaal geïntegreerd veiligheidsbeleid.Samenhang tussen de verschillende maatregelenDe campagne De veilige school heeft feitelijk een ordening aangebracht
in de verschillende maatregelen en materialen die al bestonden. De materialen
betroffen veelal deelproblemen. De materialen van de campagne zijn sterk gericht
op schoolniveau. Met de methodiek van De Veilige School kunnen scholen werken
aan een structureel veiligheidsbeleid.Tijdens de campagne zijn – door voortschrijdend inzicht –
twee uitgangspunten voor veiligheidsbeleid duidelijk geworden.a) veiligheidsbeleid moet een structureel karakter hebben en zo mogelijk
onderdeel zijn van het kwaliteitsbeleid van de school.b) Het veiligheidsbeleid van de school moet verbonden zijn met het lokale
geïntegreerde veiligheidsbeleid van de gemeente. Dit maakt dat scholen
problemen die hen te boven gaan niet zelf aanpakken, maar de hulp inroepen
van politie en justitie.De structurele en gemeentelijke integrale aanpak van veiligheid, waaronder
veiligheid op scholen, wordt nu gestimuleerd (ook via het grote stedenbeleid).3 Informatie over het afnemen van wapensDirecties van scholen dragen primaire verantwoordelijkheid voor de veiligheid
in hun scholen. Schoolbesturen kunnen zelf veel doen aan wapenbezit in de
vorm van duidelijke reglementen, controle op de uitvoering daarvan en het
geven van voorlichting. In huisreglementen die de schooldirecties kunnen uitvaardigen,
kan verboden worden de gelegenheid te betreden indien men in het
bezit is van een wapen. Door of namens de directie kan hierop toezicht worden
uitgeoefend door bijvoorbeeld inzage te vorderen in kasten die aan de leerlingen
ter beschikking zijn gesteld.Zoals reeds aangegeven in het kabinetsstandpunt over de aanpak van illegaal
wapenbezit en -geweld van 22 april jl. (Kamerstukken II, 1998–1999,
26 494, nr. 1) moet met betrekking tot de mogelijkheid om leerlingen
te fouilleren de kanttekening worden gemaakt dat dit naar ons oordeel slechts
toelaatbaar is door personen die het fouilleren tot hun natuurlijke taak kunnen
rekenen en hiervoor ook zijn opgeleid. Aan fouillering op wapenbezit zijn
te veel gevaren verbonden om dit aan niet opgeleiden over te laten. Het fouilleren
van studenten en scholieren door docenten past niet in dit geheel. Voorts
geldt dat zowel het fouilleren als het openen en doorzoeken van een gesloten
kast van een leerling een beperking inhoudt van het grondrecht op bescherming
van de persoonlijke levenssfeer. Voor zover het fouilleren c.q. doorzoeken
gebeurt door of in opdracht van overheidsorganen – daartoe behoren ook
de directies van openbare scholen – is daarvoor in het licht van artikel
10 van de Grondwet een formeel wettelijke grondslag vereist.Bij het aantreffen van wapens kunnen deze door of namens de schooldirectie
in bewaring worden genomen wegens overtreding van het huisreglement. Wapens
in de zin van de Wet wapens en munitie dienen vervolgens te worden overgedragen
aan de politie, die deze in beslag neemt. Tussen politie en scholen moeten
hierover goede afspraken worden gemaakt. In veel plaatsen is er in dit kader
goede samenwerking tot stand gekomen tussen scholen en de politie.4 Informatie over de vermeende relatie tussen geweld op
scholen en de schoolgrootteGesuggereerd is dat schoolgrootte van invloed is op geweld op scholen.In het onderzoek van Mooij (1994) wordt geen samenhang gevonden tussen
het optreden van geweld en de grootte van scholen. Tevens wordt geen relatie
tussen wapenbezit en schoolgrootte gevonden.De samenvoeging van scholen heeft niet tot een evenredig aantal gebouwelijke
fusies geleid. Dat betekent dat na een samenvoeging veel lokaties met een
overzichtelijk aantal leerlingen zijn blijven bestaan.Veiligheid op school wordt in belangrijke mate bepaald door het schoolklimaat,
de leerlinggerichtheid en het pedagogisch klimaat van de school. Hierbij is
het van belang dat de school onderdelen van de schoolpopulatie op een sociaal
samenhangende wijze huisvest en bindt met elkaar. Het betreft bijvoorbeeld
de jaargroepen, de afdelingen of een schoolsoort. In de brochure «De
school is kleiner dan ze groot is» (Van Dijck, Interstudie, 1998), zijn
voorbeelden gegeven van scholen die de menselijke maat hebben aangehouden
om een aantrekkelijk leer- en werkklimaat te creëren. De brochure is
verspreid aan alle scholen voor voortgezet onderwijs.Over dit onderwerp is uw Kamer eerder geïnformeerd bij brief van
16 januari 1996 (VO/JP-96000876; reactie op motie nr. 36 (24 400-VI)
voor- en nadelen van samenvoegingen in het VO) en 12 maart 1996 (VO/JP-96005775;
reactie op vragen TK n.a.v. brief dd. 16-1-1996 notitie «Samenvoeging
in het v.o. nader bezien»).Via secundaire analyses van het in 2000 nog te verrichten onderzoek naar
geweld op scholen in het voortgezet onderwijs en/of gegevens uit het (periodiek
gehouden) Scholierenonderzoek zal verder worden nagegaan of er een relatie
bestaat tussen welbevinden, schoolmotivatie en vormen van geweld met schoolgrootte
en school samenstelling. 5 Verwijdering van leerlingen: een toelichting op artikel
27 WVOArtikel 27 van de WVO (m.i.v. 1 augustus 1998) betreffende toelating,
verwijdering, voorwaardelijke bevordering en verblijfsduur, stelt onder meer
dat: «Definitieve verwijdering van een leerling waarop de Leerplichtwet
1969 van toepassing is, vindt niet plaats dan nadat het bevoegd gezag ervoor
heeft zorggedragen dat een andere school, dan wel een instelling als bedoeld
in artikel 1, onder c, van de Leerplichtwet 1969 bereid is de leerling toe
te laten.»Dit onderdeel van artikel 27 WVO richt zich op de bestrijding van voortijdig
schoolverlaten (vgl. het Plan van aanpak Voortijdig schoolverlaten, 21 mei
1999, TK 1998–1999, 26 695, nrs 1 en 2). Beoogd wordt te voorkomen
dat leerplichtige leerlingen «tussen wal en schip komen». Verwijdering
van school, als disciplinaire maatregel, zou niet tot gevolg mogen hebben
dat de toekomstkansen van de leerling worden bedreigd. Juist leerlingen met
gedragsproblemen (risicovolle leerlingen) die op een dergelijke wijze worden
gesanctioneerd, behoeven extra aandacht en zorg. De ouders en het bevoegd
gezag (samenwerkingsverband vo-vso) zijn verantwoordelijk voor de leerling;
het artikel expliciteert deze verantwoordelijkheid. Overigens ligt het voor
de hand dat het bevoegd gezag in beginsel een vervangende school zoekt binnen
het samenwerkingsverband waarbinnen de school functioneert. Leerlingen die
strafbare feiten plegen (binnen of rond de school), zijn een zaak van politie
en justitie.De bedoeling van arikel 27 WVO is niet dat scholen worden «gegijzeld»
door leerlingen die zich misdragen. Al is het te begrijpen dat scholen dit
soms zo ervaren. Gemeenten zullen in overleg met schoolbesturen voorzieningen
moeten treffen voor de opvang – voor kortere of langere tijd –
voor deze leerlingen.Artikel 27 legt het aangrijpingspunt voor de zorg en het voorkomen van
uitval in de school, waarbij voor het feitelijk ingrijpen en hulpverlening
uiteraard moet kunnen worden terugvallen op de gemeente, via de leerplichtambtenaar,
en afhankelijk van het probleem op de jeugdhulpverlening, justitie, politie,
e.d.In veel gemeenten zijn bovenschoolse gemeentelijke opvangprojecten opgezet,
waarin leerlingen tot rust kunnen komen, begeleid worden en een werk- of nieuwe
leerplaats kiezen. De relatie met de jeugdzorg, via de Bureaus Jeugdzorg,
is daarbij van groot belang, zeker waar het gaat om jongeren met een meervoudige
problematiek, hetgeen een aandachtspunt vormt bij de uitwerking van de nieuwe
wet op de jeugdzorg. In het plan van aanpak voortijdig schoolverlaten wordt
de samenwerking tussen de betrokken instellingen gestimuleerd en ondersteund
(via de RMC-functie) en worden de gemeenten gefaciliteerd bij het aanbrengen
van oplossingen en voorzieningen voor de opvang van leerlingen en teruggeleiding
naar school of werk.6 Een toelichting op het voorgenomen onderzoek naar geweld
op scholen in het voortgezet onderwijs en de evaluatie van de campagne De
Veilige school, in het jaar 2000Tijdens het AO van 28 september zijn toezeggingen gedaan over landelijk
onderzoek naar geweld in scholen.Eerst wordt het onderzoek naar veiligheid in het voortgezet onderwijs
in 2000 toegelicht. Dit is gekoppeld aan een evaluatie van de campagne De
Veilige School. Voorts wordt de quick scan naar geweld op scholen, die in
primair onderwijs is verricht, beschouwd. Onderzoek voortgezet onderwijsTijdens het AO van 28 september jl is een onderzoek naar veiligheid op
scholen toegezegd. Een onderzoeksdesign conform het onderzoek van Mooij van
1994 zou inzicht kunnen geven in de ontwikkeling sinds 1993 (dit onderzoek
wordt dan beschouwd als nulmeting). Voorts is voorzien in een evaluatie van
de campagne De Veilige school.Voor dit onderzoek worden drie bronnen benoemd.Een eerste bron vormt de dataverzameling die conform het onderzoeksdesign
van 1994 (ITS) kan plaatsvinden.Een tweede bron van informatie over hoe leerlingen zelf rapporteren over
o.a. hun beleving van de veilige school is het scholierenonderzoek dat het
NIBUD uitvoert (gegevens van 1989, 1992, 1994 en 1996). Het volgende scholierenonderzoek
vindt eind 1999 plaats.Een derde bron komt voort uit het gebruik van één van de
instrumenten, die ontwikkeld zijn in het kader van de campagne en die scholen
(herhaaldelijk) gebruiken om vast te stellen hoe de situatie en de ontwikkeling
is binnen de eigen school (de thermometer).Het koppelen van deze drie (onderzoeks)instrumenten zou het meest complete
beeld op kunnen leveren.Grootste voordeel van deze opzet langs drie lijnen is dat meer bekend
wordt over de gehele schoolpopulatie. De thermometer levert een momentopname
op waarvan via koppeling met gegevens uit dit onderzoek kan worden vastgesteld
of scholen via een geringe inspanning hun eigen situatie op een betrouwbare
en aan landelijke gegevens te spiegelen wijze kunnen monitoren. Door koppeling
van de bestanden in 1999 kunnen gegevens uit het scholierenonderzoek (dat
om de twee à drie jaar wordt uitgevoerd) voor de komende jaren de indicatoren
vormen voor het volgen van de ontwikkeling.Het onderzoek zal – zoals gebruikelijk – worden begeleid door
een commissie. De onderzoeksresultaten zullen worden vervat in een lezersvriendelijke
rapportage.Opdat in het jaar 2000 via onderzoek zinvol beschreven kan worden wat
de effecten van de campagne zijn, is inzicht nodig in:– De feitelijke aandacht voor de problematiek binnen scholen, zo
mogelijk vergeleken vóór en na de start van de campagne.– Beschrijving van de veiligheid binnen scholen en de ontwikkeling
ervan vergeleken vóór en 4 jaar na de start van de campagne
(inclusief de dimensionaliteit van deze ontwikkeling), mede in relatie tot
of onder controle van andere schoolkenmerken;– Meting van het feitelijk gebruik van specifieke strategieën
en specifieke instrumenten in samenhang met de dimensies van schoolontwikkeling
en het beleid vóór en na de start van de campagne;– Meting van de effecten van het feitelijke gebruik van specifieke
strategieën en specifieke instrumenten in samenhang met dimensies van
schoolontwikkeling.Bij het antwoord op de vraag naar de effecten van de campagne voor de
veilige school gaat het dan om de volgende onderzoeksvraag:Hoe heeft de veiligheid binnen scholen zich ontwikkeld in de laatste 6
jaar?Met als subvragen:– Welke effecten zijn aantoonbaar in de scholen, in het bijzonder
wat betreft de veiligheid van leerlingen in school?– Welke effecten zijn toe te schrijven aan (dimensies van) de specifieke
schoolstrategieën (het schoolbeleid)? – Welke effecten zijn toe te schrijven aan het feitelijke gebruik
van specifieke instrumenten, in het bijzonder de instrumenten ontwikkeld in
het kader van de veilige school en met name het gebruik van de z.g. thermometer?Dit veronderstelt:– De beschikbaarheid van een gevalideerd instrument om de dimensies
van strategieën (schoolbeleid en leerlingbeleid) vast te stellen. Dit
is van belang voor de analyse en verklaring van gevonden effecten in vergelijking
met de nulsituatie.– Een inventarisatie van ontwikkelde instrumenten binnen en buiten
het kader van de campagne voor de veilige school. Deze inventarisatie heeft
naast een beschrijvend-kwantitatief aspect ook een kwalitatief aspect: de
samenhangen tussen het gebruikte instrumentarium met de onderscheiden dimensies
van schoolbeleid.– Een indelingscriterium naar de bron van de gebruikte instrumenten
in de schoolstrategie.Dit maakt de evaluatie van de campagne mogelijk.De onderzoeksvraag veronderstelt een vergelijking tussen het onderzoek
uit 1993 en een onderzoek in het jaar 2000. Het onderzoek uit 1993 is uitvoerig
methodologisch getoetst en door secundaire analyse en vervolgonderzoek zijn
belangrijke aspecten uit het onderzoeksdesign versterkt en gevalideerd (inclusief
het inzicht wat deze aspecten betekenen). Het onderzoek uit 1993 heeft tevens
zowel school- als klas- en leerlingkenmerken geïdentificeerd.Uit het vervolgonderzoek blijkt voorts dat het belangrijk is niet uitsluitend
te kijken naar de leerjaren 3 en 4, maar ook naar de lagere leerjaren (in
het onderzoek zou dat aanvullend belangrijke informatie kunnen opleveren voor
het schoolniveau).Het eindverslag van het onderzoek kan worden verwacht in februari 2001. Primair onderwijsGeweld manifesteert zich vooral in de leeftijdsfase van het voortgezet
onderwijs, echter ook het basisonderwijs wordt geconfronteerd met uitingen
van geweld. Om hiervan een beeld te krijgen is op mijn verzoek door het onderzoeksbureau
Regioplan een quick scan uitgevoerd. Het verslag van dit onderzoek gaat hierbij1. Aan de uitkomsten hiervan kunnen mijns inziens geen
harde conclusies worden verbonden, aangezien deze gebaseerd zijn op een incidentele
meting op beperkte schaal. De campagne De Veilige School voor het basisonderwijs
is deze zomer van start gegaan. Scholen hebben hiermee een aantal middelen
en instrumenten ter beschikking gekregen om hier in preventieve en curatieve
zin mee om te gaan. Het antwoord op vraag 2 geeft hiervan een overzicht. Ik
acht het van belang dat basisscholen nu eerst ervaring opdoen met de ontwikkelde
instrumenten. Het gebruik en het effect van het beschikbare instrumentarium
zal geëvalueerd worden.7 Expertisecentra GeweldIn de notitie «Veiligheidsbeleid 2000–2003 voor PO, VO en
BVE» (zie bijlage II) wordt voorgesteld om een landelijke ondersteuningsfunctie
voor veiligheidsbeleid op school in te richten (bij één van
de landelijke pedagogische centra). Deze landelijke ondersteuningsfunctie
vormt één loket voor informatie, advies en materialen voor scholen.
In de landelijke ondersteuningsfunctie wordt de kennis en ervaring van de
campagne De Veilige School overgedragen. Sinds 1995 kunnen scholen bellen
met vragen over onveiligheid naar de Onderwijstelefoon. Er is een aantal instanties dat zich bezighoudt met het fenomeen «geweld
op straat» (in het publieke domein).Het meest recente voorbeeld daarvan is de oprichting van het Landelijk
Platform Tegen Geweld op Straat (sinds 4 februari 1999, voor de periode van
drie jaar) door de ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Het Platform, bestaande uit 21 leden uit verschillende maatschappelijke groeperingen,
functioneert onder voorzitterschap van de heer drs. W. J. Deetman. Het Platform
wordt ondersteund door een secretariaat dat door de betrokken ministeries
beschikbaar is gesteld.Volgens artikel 2 van het instellingsbesluit heeft het Platform de volgende
taken:1. Het stimuleren van een mentaliteitsverandering2. Het tot stand brengen en uitdragen van een anti-geweldscode.3. Het adviseren van het kabinet, andere overheden, maatschappelijke instellingen,
bedrijfsleven en burgers.4. Het stimuleren van kennis- en ervaringsuitwisseling.Naast dit Platform, dat zich uitdrukkelijk richt op het verminderen van
geweld in het publieke domein, zijn er centra -door de overheid opgericht
en betaald- die zich richten op veiligheid in meer algemene zin. Het Informatiepunt
Lokale Veiligheid (ILV) is een samenwerkingsverband van de ministeries van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Justitie en de Vereniging van
Nederlandse Gemeenten. Het ILV verzamelt informatie op het gebied van lokale
veiligheid en stelt zich ten doel die informatie te verspreiden. Daarbij richt
het ILV zich primair op de informatiebehoefte van gemeenten, politie en justitie.
Ook andere instanties, die een bijdrage kunnen leveren aan de lokale veiligheid,
kunnen van de diensten van de ILV gebruik maken. Het ILV heeft samen met het
Informatiecentrum van de VNG voor de hand zijnde kennis op het gebied van
lokale veiligheid geïnventariseerd, geactualiseerd en geanalyseerd. Dit
heeft onder meer geleid tot een overzicht van «best practices»
op het gebied van veiligheid in en rond scholen.8 Toelichting op aandacht voor veiligheid in het onderwijsTijdens het Algemeen overleg over Geweld op straat (14 oktober 1999) is –
met inachtneming van de vele preventieve projecten en materialen die er al
zijn in en rond het onderwijs – aan minister Korthals gevraagd waarom
er nog geen doortimmerd leer- en lesprogramma voor veiligheid is in het onderwijs.
Minister Korthals heeft toegezegd deze vraag voor te leggen aan de staatssecretaris
van OCenW. De vraag wordt hierbij beantwoord.Sinds de campagne veilige school gestart is eind 1996 is een breed instrumentarium
voor de scholen ontwikkeld. Met dit instrumentarium kunnen scholen daadwerkelijk
aan de slag in het kader van het eigen veiligheidsbeleid.De looptijd van de campagne eindigt in 2000. Ter gelegenheid daarvan zal
een opbrengst en overdrachtsconferentie worden georganiseerd. Doel hiervan
is drieërlei.Ten eerste wordt nagaan of en in hoeverre het instrumentarium afdoende
werkt dan wel nog (voor specifieke situaties) hiaten vertoond.Ten tweede wordt in het kader van het (grote) stedenbeleid ingespeeld
op het lokale beleid met de daar belegde verantwoordelijkheden voor integraal
veiligheidsbeleid, ook op en rond de scholen.Ten derde blijft ook voor de Rijksoverheid de verantwoordelijkheid en
aandacht evident. De regelmatige calamiteiten geven hier voldoende grond voor. Daartoe zal een centrale ondersteuningsfunctie bij het Algemeen Pedagogisch
Studiecentrum (APS) te Utrecht worden ingericht die diensten kan blijven verlenen
aan gemeenten en scholen.Via de jaarlijkse IVP-rapportages aan de Kamer zal ook blijvend verslag
gegeven worden over de resultaten van deze aanpak.9 OCenW veiligheidsbeleid in perspectiefVoor het veiligheidsbeleid van OCenW in perspectief wordt verwezen naar
de bijgevoegde notitie «Veiligheidsbeleid 2000–2003 voor PO, VO
en BVE», (Bijlage II). BIJLAGE II Notitie Veiligheidsbeleid 2000–2003
voor PO, VO en BVEDeze notitieDeze notitie beschrijft het veiligheidsbeleid van OCenW (het voorkomen
en bestrijden van geweld op school), voor de sectoren PO, VO en BVE, voor
de komende drie jaar. Uitgangspunt voor het beleid van de nabije toekomst
zijn de beleidsinspanningen en ontwikkelingen van de laatste vijf jaren.Het probleem van geweld en onveiligheid zoals zich dat onder jongeren
voordoet, is zeker geen exclusief vraagstuk van onderwijs, en kan ook niet
worden bestreden door onderwijs alleen. OCenW richt zich primair op de condities
voor een veilige werk- en leeromgeving in en rond de school. Flankerende initiatieven
van derden (veldorganisaties, andere departementen, etc) die zich op veiligheid
en geweldsbestrijding richten, worden echter wel betrokken bij de beleidsontwikkeling.De volgende redenen geven aanleiding voor deze notitie.• De campagne De Veilige School (voor VO) loopt eind 1999 af; het
onderwerp «veiligheidsbeleid» dient nader ingekaderd te worden;• De campagne De Veilige school is in juni 1999 gestart in het primair
onderwijs. De resultaten van de onlangs verrichtte quick scan geven aan dat
veiligheid in het primair onderwijs nog aandacht behoeft;• In de BVE-sector zijn in samenwerking met de BVE-Raad ontwikkelingen
in gang gezet om het veiligheidsbeleid een verdere impuls te geven;• Op 28 september 1999 vond een Algemeen Overleg plaats over «Geweld
op school». Hier is een notitie over veiligheidsbeleid bij OCenW toegezegd.Opbouw van de notitie1 Korte terugblik op De Veilige School en aspecten van veiligheid bij
OCenW (1994–1999)2 Veiligheid in interdepartementaal kader en in het GSB.3 Maatregelen voor de periode 2000–2003: veiligheidsbeleidBijlage: overzicht materialen/produkten van de campagne De Veilige school1 Korte terugblik op De Veilige School en aspecten van
veiligheid bij OCenW (1994–1999)In en rond het onderwijs zijn de laatste paar jaar veel (extra) initiatieven
genomen om veiligheid in en rond scholen te verbeteren. Er worden drie soorten
initiatieven onderscheiden.a) De campagne De Veilige School (1995–1999) in PO en VO;b) Aanscherping van wettelijke eisenc) overige maatregelen (pestprotocol/pesttest, lespakketten, schoolregels,
schooladoptie, etc), veelal van derden.d) Veiligheid in de BVE-sectora) De campagne De Veilige SchoolIn 1994 verscheen het onderzoek: «Leerlinggeweld in het voortgezet
onderwijs» van Mooij (ITS, Nijmegen). Als reactie op dit onderzoek werd
vanuit OCenW in 1995 gestart met de campagne De Veilige School, gericht op
het verbeteren van de veiligheid op VO-scholen. De coördinatie van deze
campagne is belegd bij het PMVO. De campagne heeft veel produkten opgeleverd
(zie bijlage). Bij de start van de campagne zijn twee doelstellingen geformuleerd.1) het bestrijden van het taboe op spreken over geweld op school,2) het ondersteunen van scholen bij het werken aan veiligheid op school.Door het PMVO is dit vertaald in drie pijlers, waar veiligheidsbeleid
op rust:• Zorg voor sociale binding: leren omgaan met elkaar;• Planmatig en deskundig omgaan met incidenten en calamiteiten;• Zorg voor veilige voorzieningen in gebouw en omgeving en veilig
gebruik daarvan.Werken aan een veilige school vraagt een schoolbrede benadering, waarbij
alle actoren in de school (dus ook de leerlingen) worden betrokken.Halverwege de campagne-periode is aan het PMVO gevraagd de stand van zaken
op te stellen. Uit deze tussenstand-rapportage (23 november 1998 aan de TK
gestuurd; kenmerk VO/TAB/1998/48 913), bleek dat (op basis van een klein
onderzoek) ongeveer de helft van de VO-scholen instrumenten van De Veilige
School had besteld (alle scholen kregen de brochure toegestuurd). Uit de rapportage
bleek:• Scholen zijn zich meer bewust geworden van het onderwerp veiligheid,
maar de invloed van de campagne is hierin moeilijk aantoonbaar. Er wordt meer
open gesproken over veiligheid op school;• De waardering van de materialen is goed;• Scholen werken nog niet systematisch aan veiligheid;• Leerlingen worden nog te weinig betrokken in veiligheidsbeleid;• Het gebruik van de materialen en instrumenten is bescheiden;• De relatie met de lokale overheid en de lokale driehoek is bescheiden.Om deze resultaten juist te kunnen waarderen moeten ze worden afgezet
tegen het ambitie-niveau. Het gebruik van materialen van de Veilige School
is niet verplicht. Sommige scholen hebben geen of nauwelijks veiligheidsproblemen.
Deze scholen zullen de materialen daarom niet bestellen en gebruiken. Andere
scholen hebben andere werkwijzen gebruikt om hun veiligheidssituatie te verbeteren.
De campagne richt zich op scholen die zich aangesproken voelen. Alle scholen
hebben de brochures gekregen en zijn daarmee in de gelegenheid om meer informatie
en instrumenten op te vragen.De campagne De Veilige School biedt een methodiek om mee te werken en
verwijst naar specifieke materialen en trainingen die door de landelijke ondersteuners
en (commerciële) derden worden aangeboden. Uitgangspunt was dat scholen
in staat werden gesteld om – gegeven hun eigen situatie – te kiezen
voor een aanpak op maat. Deze aanbod-strategie leek, met het oog op de gevoeligheid
van het onderwerp, de beste benadering.Scholen die werken aan veiligheidsbeleid worden gevraagd zichtbaar te
maken wat hun inspanningen opleveren:• Het veiligheidsgevoel van leerlingen en personeel moet duidelijk
toenemen;• Incidenten moeten duidelijk afnemen in aard, omvang en frequentie.In de loop van de campagne-periode zijn de aandachtspunten van de campagne
aangepast. Uit de tussenstand-rapportage bleek dat er voldoende materialen
waren. Na de rapportage is meer aandacht gevraagd voor het stimuleren van
het gebruik van de instrumenten/produkten (implementatie).OnderwijstelefoonDe Onderwijstelefoon is als één van de instrumenten van
de campagne De Veilige School in 1995 opgericht. De opdracht van de Onderwijstelefoon
is: «De Onderwijstelefoon geeft hulp, advies en informatie aan leerkrachten, leerlingen, ouders, schoolleiders en ondersteunend personeel,
uit het basisonderwijs, voortgezet onderwijs en beroepsonderwijs, die problemen
hebben met of vragen hebben over de veiligheid en/of leefbaarheid binnen de
schoolsituatie.» Omdat het aandeel leerlingen dat naar de Onderwijstelefoon
belde in de eerste twee jaar lager uitviel dan verwacht, is in 1998 en 1999
de Scholierencampagne gevoerd, om leerlingen te wijzen op het bestaan en de
functie van de dienstverlening. Het aantal bellers uit de categorie leerlingen
is daardoor toegenomen.Het aantal gesprekken is toegenomen van 1418 in 1996 naar 4772 in 1998,
zo blijkt uit de Evaluatieverslagen van de Onderwijstelefoon. Er bellen veel
ouders uit het basisonderwijs naar de Onderwijstelefoon.Voor 1998 zijn de bellers als volgt verdeeld over de sectoren: 1998: totaal 4772 bellersAandeel bellers (%) PO34VO34 BVE12 HBO/WO5 Nvt/onbekend8Overig7Bron: Evaluatie Onderwijstelefoon 1998, APS, p. 23De Onderwijstelefoon voorziet wel in een behoefte (er blijft een harde
kern van gesprekken waarin ernstige zaken worden gemeld), maar de kosten zijn
redelijk hoog. Relatief veel gesprekken gaan over informatie, advies en leerproblemen
etc.. Allochtone leerlingen blijken geen gebruik te maken van de Onderwijstelefoon.
Bezien zal worden of de Onderwijstelefoon op een meer efficiënte en goedkope
wijze kan functioneren.Aandacht voor veiligheid in primair onderwijsOmdat er signalen waren dat sommige basisscholen (m.n. in de grote steden)
ook problemen hadden met veiligheid, is in 1997 besloten om de campagne De
Veilige School zoals die in het VO liep, te vertalen naar het PO. Door het
PMVO en het APS is gewerkt aan deze vertaling voor het PO. De PO-brochure
is in juni 1999 aan alle scholen voor primair onderwijs, de schoolbegeleidingsdiensten
en de VSLPC gestuurd. De instrumenten (calamiteitenwaaier, scholingswijzer,
veiligheidsthermometer en de checklist) zijn tegen kostprijs bij het APS te
bestellen. De instrumenten zijn digitaal (CD-ROM en op 3.5" disk) beschikbaar.De campagne De Veilige School in het PO is dus zeer recentelijk van start
gegaan. Over de ontvangst van de brochure, de afname, gebruik en waardering
van de instrumenten, alsmede de geboekte resulaten zijn nog geen gegevens.
Aan het daadwerkelijk gebruik van de instrumenten in de klas zal binnen de
campagne aandacht worden gegeven.Quick Scan «Geweld op de basisschool»Voor het VO is het onderzoek van Mooij (1994) als meetpunt gebruikt voor
een landelijk beeld van de veiligheidssituatie op VO-scholen. Voor het PO
ontbreekt op dit moment zo'n landelijk representatief beeld. Om een indruk
te krijgen van de ernst en omvang van geweld op de basisschool is een quick
scan uitgevoerd (oktober 1999, Regioplan).De quick scan is op basis van telefonische interviews van leraren en directeuren
en geeft een indicatie van de mate waarin geweld op de basisschool voorkomt,
naar verschillen tussen scholen, naar kenmerken van daders, naar
de ontwikkeling ten opzichte van het vorige schooljaar en naar het veiligheidsbeleid
van basisscholen.De belangrijkste uitkomsten van de quick scan zijn:– Op 40–50% van de scholen was het afgelopen jaar sprake van
pesten, bedreiging en fysiek geweld.– Op 30% van de scholen is minimaal éénmaal een «wapen»
(bijna altijd een zakmes) in beslag genomen. Het gebruik van wapens komt haast
niet voor.– Vernielingen komen nauwelijks voor.– Op 1 op de 20 scholen is er sprake geweest van verbale seksuele
intimidatie of van seksueel geweld.– Bedreiging, fysiek geweld en seksueel geweld komen vaker voor
op scholen met veel achterstandsleerlingen.– Er is geen toename van geweld te constateren in vergelijking met
enkele jaren geleden. Bij pesten wordt zelfs een afname waargenomen.Bijna alle scholen hebben recentelijk preventieve en repressieve maatregelen
tegen geweld genomen.Hoewel de quick scan zorgvuldig is uitgevoerd, kan er slechts beperkte
waarde aan worden toegekend: het is een momentopname van veelal subjectieve
en lastig te standaardiseren waarnemingen van, in sommige gevallen, slechts
indirect betrokkenen (leraren, directeuren). Bovendien was er in de quick
scan geen ruimte voor een uitsplitsing naar verschillende gradaties van de
geweldsvormen («licht fysiek geweld» vs «zwaar fysiek geweld»).Hoewel de situatie niet vergelijkbaar is met het voortgezet onderwijs,
kan toch worden geconcludeerd dat geweld ook voorkomt in het basisonderwijs.
Dit sluit aan bij een van de constatering in de rapportage Vier jaar Van Montfrans
(over jeugdcriminaliteit van 1996–1999), die verscheen in 1998, dat
de groep 12-minners zich ook, en misschien wel in toenemende mate, schuldig
maken aan criminaliteit. De veiligheidssituatie in het basisonderwijs is dan
ook een thema dat in de uitwerking van beleid ten aanzien van veiligheid op
en rond scholen terug te vinden zou moeten zijn.b) Aanscherpen van wettelijke eisen in PO en VOEen drietal wetten biedt condities voor veiligheidsbeleid.1) Kwaliteitswet OnderwijsSinds 1 januari 1999 zijn scholen verplicht om een schoolplan op te stellen
(voor het schooljaar 1999–2000) waarin kan worden aangegeven op welke
wijze de school werkt aan een veilig schoolklimaat. Daarnaast bestaat al een
aantal jaren de Onderwijsgids, waarin aandacht wordt gevraagd voor de bevordering
van veiligheid op school. Sinds 1 augustus 1998 moet op iedere school een
klachtencommissie aanwezig zijn. In de praktijk blijken deze vaak regionaal
of landelijk vorm te hebben gekregen. De onderwijsorganisaties hebben (zuilair)
een «model klachtenregeling» opgesteld en doen toekomen aan de
scholen.2) Wet bestrijding sexuele intimidatie en geweld in het onderwijsOp 1 juli 1999 is er een wet ingevoerd waardoor er een meldingsplicht
is komen te liggen bij leraren, o.o.p. en directeuren die vermoedens hebben
van sexuele intimidatie, en er een aangifteplicht is komen te liggen bij het
bevoegd gezag zodra die een redelijk vermoeden heeft. Er is een brochure die
scholen de gevolgen van de wetswijziging uitlegt. 3) Arbo-wetDe reeds langer bestaande ARBO-wet richt zich met name op de veiligheid
vanuit het perspectief van ruimtelijke, bouwkundige veiligheid en veilige
arbeidsomstandigheden van leraren en onderwijzend personeel.Het is zaak om de voortgang (o.a. middels het Onderwijsverslag, mede in
relatie met Integraal School Toezicht van de Inspectie) te bewaken.c) Overige maatregelenNaast de inspanningen binnen het kader van De Veilige school en de wetgeving
zijn er ook flankerende initiatieven, zoals het Nationaal Onderwijsprotocol
tegen Pesten en de Pesttest (ouderorganisaties), schooladoptie (politie),
de Checklist om een gouden school te worden (LAKS, 1995; 1999 op internet)
en de «Aanwijzingen voor een veilige school» in de Onderwijsgids,
die alle bijdragen aan een veilig schoolklimaat en een veilige schoolomgeving.
Voorts zijn er verschillende scholen die werken met lespakketten op het terrein
van de sociale vaardigheden, zoals «Good behaviour game» of «Leefstijl».
Deze lespakketten worden door particuliere instellingen en gemeentelijke diensten
aangeboden.Er is geen systematisch verzamelde informatie over de mate waarin deze
maatregelen effect hebben. Uit de quick scan van Sardes (1999) naar plannen
van gemeentelijke onderwijsachterstandsplannen blijkt dat de aandacht voor
sociaal-emotionele ontwikkeling spontaan een plaats heeft gekregen binnen
de lokale doelstellingen van het Landelijk beleidskader GOA. Uit de voorlopige
conclusies van de quick scan naar geweld in het basisonderwijs blijkt dat
een hoog percentage van de basisscholen weliswaar werkt met pestprocotollen,
maar dat een causaal verband tussen het gebruik van pestprotocollen en een
afname van pesten niet valt waar te nemen.Veiligheid in de BVE-sectorDe aandacht voor veiligheid in de BVE sector heeft een aansporing gekregen
door de expertmeeting over geweld op straat en de rol van de school (OCenW,
najaar 1998).Tijdens deze bijeenkomst is afgesproken dat de BveRaad in samenwerking
met OCenW een plan van aanpak zou opzetten voor de BVE-sector. Eind november
is aan de BveRaad gevraagd het initiatief te nemen voor dit vervolgtraject.
Cinop is vervolgens door BveRaad benaderd voor een plan van aanpak. Dit plan
komt op het volgende neer:– Cinop inventariseert wat instellingen aan veiligheidsbeleid in
en om school hebben. Ook de samenwerkingsverbanden van de instelling met actoren
in de omgeving zoals gemeente, politie, jeugdhulpverlening en dergelijke zullen
in deze inventarisatie meegenomen worden.– Afhankelijk van de inventarisatie zal in kaart worden gebracht
welke voorbeelden van succesvol veiligheidsbeleid overgedragen kunnen worden
aan andere instellingen. Het accent ligt op het positief benaderen van het
veld. De verschillende vormen van good practice worden via regionale bijeenkomsten
bij de instellingen onder de aandacht gebracht.– De bijeenkomsten moeten aanknopingspunten geven voor het vormen
van een netwerk tussen actoren uit het veld gericht op dit onderwerp. Dit
netwerk richt zich met name op kennisoverdracht en uitwisseling van ervaring
tussen actoren uit het veld (er bestaat reeds een netwerk doelgroepen en een
netwerk internationalisering). Afhankelijk van de inventarisatie van Cinop zal met de BveRaad bekeken
worden op welke manier instellingen in het kader van GSB intensiever betrokken
kunnen worden in het lokale jeugd en veiligheidsbeleid. Veiligheid op school
is als indicator voor succesvol gemeentelijk GSB aangemerkt. Dit beoogt ook
een nauwe samenwerking van gemeenten met de onderwijsinstellingen.Door de specifieke kenmerken van de BVE-sector zijn de instrumenten van
de campagne De Veilige School onvoldoende gebruikt door de BVE-instellingen.
De instellingen zullen in de loop van het jaar 2000 door de minister worden
geïnformeerd over de «opbrengst conferentie Veilige School»
(afsluiting en overdracht van de campagne).2 Veiligheid in interdepartementaal kader en in het GSBHet veiligheidsbeleid van OCenW is verbonden met het veiligheidsbeleid
van andere departementen en heeft een plaats binnen het kader van het GSB.
In deze paragraaf worden de beleidslijn Van Montfrans, die is uitgewerkt in
het GSB en het beleidstraject Geweld op straat kort uitgewerkt.Van MontfransDe commissie Van Montfrans bracht in 1994 een advies uit om de jeugdcriminaliteit
terug te dringen («Met de neus op de feiten»).De adviezen van de commissie Van Montfrans hebben geleid tot een plan
van aanpak Jeugdcriminaliteit van de staatssecretaris van Justitie (november
1995). Hoofdkenmerken waren:• een integrale aanpak (interdepartementaal Jeugd en Veiligheid w.o.
OCenW)• evenwicht in maatregelenpakket: preventie, curatie en repressie• prioritaire volgorde: G4, G15, G6 en rest van Nederland• extra structurele middelen («Cluster IV»), naast middelen
voor Justitie (OM in de wijk) en gemeentelijke middelen.• sturen op de doelstellingen: vermindering politiecontacten, groei
aantal taakstraffen, meer HALT-afdoeningen.NB De gemeentelijke middelen zijn ingezet via Regelingen voor de GSB-gemeenten
en een regeling «rest van Nederland».In de rapportage aan de Kamer over «Vier Jaar Van Montfrans»
(1998) blijkt dat er veel bereikt is op het gebied van verbeteren van samenwerking
en regie. De geformuleerde doelstellingen bleken echter minder goed hanteerbaar.Voorts belichtte de visitatiecommissie Brinkman (G15) dat steden relatief
meer aandacht gaven aan preventie, ten opzichte van curatie en repressie.Veiligheid blijft in de tweede generatie GSB-plannen één
van de beleidsspeerpunten. De Van Montfransmiddelen voor de G25 zijn opgenomen
in de bijdrageregeling Sociale integratie en veiligheid. Onder druk van OCenW
is veiligheid op school als indicator voor succesvol gemeentelijk GSB aangemerkt.
Voor het beoordelen van veiligheidsmaatregelen op school is gekozen voor een
kwalitatieve indicator. De oriëntatie op het gemeentelijk veiligheidsbeleid
binnen materialen van de campagne De Veilige School zal nog worden uitgewerkt.De overweging is dat veiligheid in en om school een integraal onderdeel
moet zijn van gemeentelijk integraal jeugd- en veiligheidsbeleid, waarbij
het gaat om PO, VO en BVE. Geweld op straatNa de grote maatschappelijke verontwaardiging die ontstond naar aanleiding
van enkele gewelddadige incidenten in de openbare ruimte is een interdepartementaal
actieplan opgesteld. In februari 1998 verscheen de notitie «Maatregelen
ter voorkoming en bestrijding van geweld op straat». In de notitie is
naast een analyse van geweld in het publieke domein en een overzicht van lopend
beleid ook een aantal nieuwe maatregelen aangegeven. De maatregelen die OCenW
inbrengt in deze notitie zijn nader aangescherpt in een drietal expertbijeenkomsten
die in het najaar van 1998 plaatsvonden (PO, VO, BVE).Op basis van de uitkomsten van de bijeenkomsten is aan de volgende acties
prioriteit gegeven:• Er zal meer aansluiting worden gezocht bij maatregelen met een
structureel karakter, zoals de bevordering van het functioneren van het netwerk
rond de school, om de draagkracht van scholen te vergroten (aansluiting bij
brede school aanpak),• het tot stand brengen van begeleidingsnetwerken voor leerlingmentoren
en conflicthantering,• aansluiting bij het plan van aanpak voortijdig schoolverlaten,• aansluiting bij de campagne de Veilige School,• aanhoudende aandacht voor geweldsbeelden in de media en de systemen
van zelfregulering dienaangaande,• het stimuleren van schooladoptieprojecten• het verzenden van de brochure «De school is kleiner dan ze
groot is».Opgemerkt wordt dat – op basis van de conclusies van de genoemde
expert bijeenkomsten – op verzoek van OCenW inmiddels door Sardes een
traject voor «peer mentoring en conflicthantering in PO en VO»
is uitgewerkt en gestart.Het is duidelijk dat de beleidskaders Geweld op straat en De veilige school
op bepaalde punten nauw samenhangen. In de voortgangsrapportage van Geweld
op straat (1999) is aangegeven dat het opnemen van veiligheidsbepalingen in
schoolreglementen zal worden bevorderd.3 Maatregelen voor de periode 2000–2003: VeiligheidsbeleidOp grond van de aanwijzingen dat scholen zich in een omgeving (kunnen)
bevinden waar geweld en (jeugd-) criminaliteit onverminderde maatschappelijke
verschijnselen zijn en geweld op school nog steeds voorkomt, is voortzetting
van de aandacht voor veiligheidsbeleid in en om de school gewenst. Goed meten
en monitoren zijn voorwaarden voor effectief, nuchter en daadkrachtig beleid.De hoofdlijnen voor het veiligheidsbeleid voor PO, VO en BVE in periode
2000–2003 zijn:• Overdracht van de campagne de Veilige school (door middel van een
opbrengst-conferentie in voorjaar 2000) naar een landelijke ondersteuningsfunctie
(voor advies, informatie en verwijzing naar materiaal); dit zou een landelijk
goed bekend en toegankelijk loket moeten zijn voor veiligheid in en rond scholen;• Aandacht voor geweld en agressie benoemen als veiligheidsbeleid,
veiligheidsbeleid moet nadrukkelijker een onderdeel worden van het kwaliteitsbeleid
van de school;• Accentueren van lokaal geïntegreerd veiligheidsbeleid (scholen
werken samen met de gemeenten en politie/justitie);• ROC's dienen op lokaal niveau zelf en in samenwerking met de gemeente
(en andere instellingen) tot werkbare afspraken te komen over het te voeren
veiligheidsbeleid. Op landelijk niveau kunnen ROC's ervaringen uitwisselen. Uit deze hoofdkenmerken zijn meer concrete voornemens af te leiden.1) Veiligheidbeleid als kenmerk van kwaliteitsbeleidIn de afgelopen periode is het denken over veiligheidsbeleid in scholen
op gang gekomen. Te veel is nog gewerkt met losse projecten, als reactie op
incidenten. Veiligheidsbeleid zou een integraal en structureel onderdeel moeten
worden van het schoolbeleid en kan worden beschouwd als kwaliteitsbeleid van
de school. Structurele aandacht voor veiligheid in de school, als onderdeel
van kwaliteitsbeleid, zal in de komende periode nog moeten worden bevorderd.Naast school-interne maatregelen gelden ook sluitende afspraken met relevante
veiligheidsactoren in de omgeving van de school (zoals politie, justitie,
hulpverlening) als kwaliteitskenmerken. Gemeenten, tenminste de GSB-gemeenten,
worden bij het uitvoering geven aan het lokale beleid ten aanzien van jeugd
en veiligheid gehouden aan het betrekken van de sector onderwijs. Dit is als
operationele doelstelling voor het stedelijke meerjarige ontwikkelingsprogramma's
(MOP's) overeengekomen. Het ondersteunen en toetsen van de voornemens (en
de uitvoering ervan) die de steden in hun MOP's formuleren ten aanzien van
veiligheid in en rond de scholen is noodzakelijk.2) Ondersteuning vanuit het RijkDankzij de campagne De Veilige School en dankzij de investeringen in het
project Preventie Seksuele Intimidatie (PPSI), is er expertise en zijn er
concrete produkten waarmee scholen hun veiligheidsbeleid vorm kunnen geven.
Beschikbaarheid van materialen is echter geen garantie voor implementatie
en adoptie. Ten behoeve van de implementatie gelden de volgende beleidsvoornemens:• De campagne De Veilige School wordt beëindigd en overgedragen
met een opbrengstconferentie in het voorjaar van 2000;• de verantwoordelijkheid voor ondersteuning van veiligheidsbeleid
wordt belegd bij een van de LPC (ondersteuningsfunctie veiligheidsbeleid).
Deze kan functioneren als landelijk loket. Deze bundelt de deskundigheid c.q.
verwijst door naar deskundigheid t.b.v. scholen en gemeenten. Er zal een plan
van aanpak worden opgesteld voor de ondersteuningsfunctie van het veiligheidsbeleid
met een onderscheid naar de korte en middellange termijn (tot 1.1 2003);
de landelijke ondersteuningsfunctie zal aansluiten bij de verworvenheden van
de campagne De Veilige School; in het plan dienen de volgende aandachtspunten
in ieder geval worden verwerkt.– Ondersteuning van scholen en gemeenten bij het opzetten en uitvoeren
van veiligheidsbeleid in het primair onderwijs en voortgezet onderwijs– Veiligheidsbeleid is kwaliteitsbeleid– Veiligheid in en rond school is onderdeel van het lokaal geïntegreerd
veiligheidsbeleid– De rol van jongeren moet worden versterkt– De rol van veiligheidsbeleid binnen de brede school aanpak moet
worden ondersteund• De inzet van de landelijke ondersteuner zal worden gekwantificeerd;• Continuering van de steun aan de Onderwijstelefoon wordt nader
bezien op grond van afwegingen van bereik en efficiëncy;• Scholen en de Tweede Kamer zullen worden geïnformeerd over
de ondersteuning van het veiligheidsbeleid door middel van een brief.3) Monitoring en onderzoek• In 2000 zal een herhaling van het landelijk onderzoek naar veiligheid
voor scholen in het voortgezet onderwijs plaatsvinden. Dit zal worden gekoppeld aan het Scholierenonderzoek (NIBUD) en meetinstrumenten
van de Veilige school.• De quick scan naar veiligheid in het primair onderwijs (Regioplan,
1999) geeft onvoldoende aanleiding om een grootschalig onderzoek in het primair
onderwijs te verrichten.• Binnen het GSB zal beleidsontwikkeling ten aanzien van veiligheid
op scholen worden gevolgd op basis van de kwalitatieve indicator.• Afname van materialen die voor PO en VO worden afgenomen bij het
APS wordt nauwgezet bijgehouden.• De Onderwijstelefoon wordt ieder jaar nauwgezet geëvalueerd. BIJLAGE Overzicht instrumenten/produkten Campagne
De Veilige School PO én VOOverzicht van VO en PO produkten (en instrumenten) die binnen de campagne
De Veilige School zijn vervaardigd.• Openingsconferentie 30 november 1995, Noordrand College Rotterdam• De brochure De veilige school, OCenW, 1995 De brochure Maat, toonsoort,
instrumenten en uitvoering, PMVO/APS, 1997 (voor het VO)• Een video «Elke school veiliger», APS, 1996• Instrument calamiteitenwaaier (op floppy)• Instrument scholingswijzer (op floppy)• Instrument thermometer• Instrument Checklist• Conferentie Safe(r) at school, EU, 24–26 februari 1997• Report of the conference Safe(r) at school, EU-conferentie, OCenW,
1997• Boekje Leren respecteren, scholen voor een verdraagzame samenleving,
P. Batelaan en C. van Hoof, APS/Unesco, 1998• Rapportage De veilige school (30 november 1995 – 18 mei 1998),
PMVO, 1998• Brochure De Veilige school «Mensen, grenzen, en wensen/Kijken,
kiezen en meten», PMVO/APS, 1999 (brochure voor het primair onderwijs)• De conferentie-map Veiliger scholen in Zuidelijk Zuid-Limburg,
(conferentie januari 1999), gemeente Maastricht/APS• Twee prijsuitreikingen (1997, 1999) voor De veilige school, bij
de INOP/NOT prijsuitreikingFlankerende acties, materialen en produkten• De Onderwijstelefoon, open op werkdagen van 12.00–17.00 uur,
gratis bellen: jaarlijkse rapportages van de Onderwijstelefoon: 1996, 1997,
1998• De Checklist om een gouden school te worden (klapper), LAKS, 1995• De Leefbare school (Checklist op Internet) LAKS, 1999, plus ondersteunend
boekje• Een onderzoek naar lokale veiligheidsconvenanten: L. van de Venne,
J. Gijtenbeek, Convenanten Veilige school, SCO Amsterdam, 1998• Aanwijzingen voor een veilige school in de Onderwijsgids• Nationaal Onderwijsprotocol tegen pesten en de PestTest, verkrijgbaar
bij de VOO• Diverse artikelen in diverse bladen (PMVO-journaal, Uitleg, Docentraal)• Twee afleveringen van de vijfdelige tv-serie «Fast-food»,
IKON, over geweld op straat en voortijdig schoolverlaten• Opzet van een begeleidingsnetwerk voor peer-mentorschap en conflicthantering
(1999/2000/2001, Sardes)XNoot1Bijlage 1 is ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26800-VIII-43.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl