Beleidsreactie op het sectorplan kunstvakonderwijs 'Focus op Toptalent'
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief
Datum: 2014-07-01 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2011-2012
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 32 820
 
 Nieuwe visie cultuurbeleid
 
 
 Nr. 48
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
		WETENSCHAP
 
 
 
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 Den Haag, 24 oktober 2011
 Zoals ik in mijn brief van 10 juni jl. over het cultuurbeleid
				(Kamerstuk 32 820, nr. 1,
				vergaderjaar 2010–2011) heb toegezegd, ontvangt u hierbij mijn beleidsreactie
				op het sectorplan1http://www.hbo-raad.nl/hbo-raad/publicaties/ doc_view/1416-sectorplan-kunstonderwijs-focus-op-toptalent? tmpl=component&format=raw kunstvakonderwijs van de HBO-raad. Dit sectorplan
				bouwt voort op het rapport van de commissie Dijkgraaf en de gesprekken die
				onder leiding van het Regieorgaan Kunstvakonderwijs (commissie Brinkman) binnen
				de sector hebben plaatsgevonden. Bij het wetgevingsoverleg cultuur op
				13 december 2010 heb ik toegezegd om in deze beleidsreactie tevens in te gaan
				op de arbeidsmarktmogelijkheden van studenten die een creatieve mbo-opleiding
				volgen. Tot slot geef ik in deze brief mijn reactie op de motie Van der Ham
				over de postacademische instellingen (Tweede Kamer 2010–2011,
				32 820 nr. 40).
 Samenvatting sectorplan
 De doelstelling van het sectorplan kunstvakonderwijs is het –
				in nauwe interactie met de beroepspraktijk – verder versterken van de
				kwaliteit en de profilering.
 Doelen
 
 
 –
 Het sectorplan ondersteunt hogescholen bij het verder
					 versterken van de kwaliteit langs de lijnen van het rapport Dijkgraaf.
					 Hogescholen zullen in interactie met de praktijk voor elke opleiding een
					 scherper profiel kiezen. Daar waar nodig wordt de instroom aangepast aan de
					 ontwikkelingen in de kunstpraktijk.
 
 
 –
 De positie van Nederland als internationaal centrum voor
					 kunst, kennis en creativiteit wordt duurzaam versterkt.
 
 
 Om de kwaliteit en het profiel van het kunstvakonderwijs te
				versterken zet het sectorplan in op drie lijnen:
 
 
 1.
 Landelijke reductie van de instroom van het aantal
					 eerstejaarsstudenten bij bacheloropleidingen afgestemd op de arbeidsmarkt.Het
					 gaat hierbij in het bijzonder om de opleidingen autonoom beeldende kunst, dans,
					 muziek, vormgeving en theater. 
 
 Voornemens hogescholen
 
 
 
 –
 Hogescholen realiseren in de looptijd van vier jaar van
						 het sectorplan een reductie van het aantal opleidingsplaatsen bij een deel van
						 de bacheloropleidingen die zich richten op de kunsten.
 
 
 –
 Elke hogeschool komt tot een aanscherping van de
						 profielkeuzes. Bij de instellingsplannen geven de hogescholen een nadere
						 onderbouwing van de keuzes die zij maken bij verdere aanscherping van het
						 profiel van hun kunstvakopleidingen. Waar de vereiste kritische massa
						 ontbreekt, zullen hogescholen voorstellen doen om deze via bundeling toch te
						 realiseren.
 
 
 –
 Hogescholen komen in onderlinge afstemming tot een
						 evenwichtig, toegankelijk en complementair opleidingenaanbod. Dat kan op
						 regionaal niveau, maar ook andere vormen zijn mogelijk.
 
 
 –
 Elke hogeschool maakt vierjaarlijks, op basis van de
						 eigen ambities, in het instellingsplan afspraken met OCW over te realiseren
						 prestaties.
 
 
 –
 Hogescholen versterken in alle opleidingen de aandacht
						 voor het functioneren in de creatieve beroepspraktijk. Daarbinnen zullen alle
						 opleidingen substantieel aandacht besteden aan ondernemerschap.
 
 
 
 
 2.
 Voorzieningen voor jong talent worden kwalitatief versterkt
					 en uitgebouwd. Voor jong talent in muziek en dans komt er tevens een aparte
					 voorziening voor toptalent.
 
 Voornemens hogescholen
 
 
 
 –
 Een substantiële bijdrage aan de kwaliteit en
						 intensiteit van de binnen- en buitenschoolse kunst- en cultuureducatie.
 
 
 –
 Versterking van de instroom in de docentopleidingen voor
						 de kunstvakken.
 
 
 –
 Verbetering van het opsporen van jong talent voor de
						 opleidingen in het kunstvakonderwijs.
 
 
 
 
 3.
 Door het uitbouwen van het masteraanbod en het versterken van
					 de vraagsturing in het onderzoek, draagt het kunstvakonderwijs substantieel bij
					 aan de kwaliteit van de creatieve sectoren en de innovatie daarvan.
 
 Voornemens hogescholen
 
 
 
 –
 De hogescholen komen in onderlinge afstemming tot een
						 volwaardig palet van praktijkgerichte, specialistische masteropleidingen in
						 alle creatieve disciplines.
 
 
 –
 De aandacht voor het kwalitatieve en op de praktijk
						 gerichte karakter van de masteropleidingen wordt versterkt. In beginsel zullen
						 alle masteropleidingen externe experts inschakelen bij de
						 toelatingsprocedures.
 
 
 –
 Meer samenhang in het praktijkgericht onderzoek in het
						 kunstvakonderwijs.
 
 
 
 
 Beleidsreactie
 
 Ik heb veel waardering voor de inhoudelijke keuzes die in het
				 sectorplan worden gemaakt. Ook de gezamenlijkheid waarmee de keuzes worden
				 gemaakt is een belangrijke stap voorwaarts. Positieve elementen zijn:
 
 
 1)
 het reduceren van de instroom van opleidingen zoals
						autonoom beeldende kunst en muziek;
 
 
 2)
 het investeren in de kwaliteit van het kunstvakonderwijs,
						waaronder de kwaliteit van de masteropleiding;
 
 
 3)
 het versterken van de voorzieningen voor jong talent in het
						voortraject en ondernemerschap in de opleidingen;
 
 
 4)
 de aandacht voor de lerarenopleidingen in de
						kunstvakken;
 
 
 5)
 meer samenhang en complementair aanbod van masters en
						praktijkgericht onderzoek.
 
 
 
 Ik ben me ervan bewust dat de instellingen pijnlijke beslissingen
				hebben moeten nemen om hiertoe te komen. Met deze keuzes geven de instellingen
				gehoor aan de geluiden in de samenleving en in de cultuursector. Ook worden
				diverse door de NVAO geconstateerde aandachtspunten opgepakt.
 De inhoudelijke richting van het sectorplan waardeer ik,
				tegelijkertijd stel ik vast dat er een inhoudelijke verdiepingsslag van het
				sectorplan nodig is om te komen tot scherpere profilering en zwaartepunten.
				Waar kan de kwaliteit worden versterkt en op welke wijze gaan de instellingen
				meer samenwerken? De sector moet hierin nog verdere stappen zetten, maar gezien
				de keuzes die tot dusver zijn gemaakt heb ik vertrouwen in het verdere verloop
				van het proces. Dat proces is gebaat bij een duidelijke fasering en heldere
				verwachtingen.
 
 Ik onderscheid twee fases:
 
 
 1.
 in het najaar 2011 komt de HBO-raad met een plan van aanpak
						dat het proces schetst dat vóór 1 april 2012 leidt tot de benodigde
						inhoudelijke verdieping van het sectorplan en
 
 
 2.
 vóór de zomer van 2012 worden in het verlengde van deze
						inhoudelijke verdieping van het sectorplan prestatieafspraken per instelling
						gemaakt.
 
 
 
 
 Ik heb met de HBO-raad afgesproken dat de inhoudelijke
				 verdieping van het sectorplan:
 
 
 a)
 voorstellen bevat voor verdere samenwerking en
						krachtenbundeling tussen de hogescholen;
 
 
 b)
 is gebaseerd op een analyse per discipline die ingaat op de
						vraag waar het opleidingenaanbod te weinig kritische massa heeft; hierbij zal
						in ieder geval scherp worden gekeken naar de relatief kleine masteropleidingen
						en de instrumentgroepen bij de bacheloropleiding muziek;
 
 
 c)
 voorstellen bevat voor landelijke zwaartepunten in het
						praktijkgericht onderzoek en het masteraanbod;
 
 
 d)
 op draagvlak kan rekenen binnen het werkveld- en de
						beroepsorganisaties en aansluit op de afspraken voortkomend uit eerdere
						convenanten; in ieder geval zal de Federatie Cultuur hierbij worden
						betrokken;
 
 
 e)
 aansluit op de ambities van het kabinet op het gebied van
						ondernemerschap en de plannen voor de topsector Creatieve Industrie, zoals
						opgenomen in de bedrijfslevenbrief (d.d. 13 september 2011)2http://www.rijksoverheid.nl/ministeries/eleni/ documenten-en-publicaties/rapporten/2011/09/13/ naar-de-top-het-bedrijvenbeleid-in-actie-s.html en
 
 
 f)
 een tijdpad bevat voor de komende vier jaar.
 
 
 
 Financieel kader
 Het sectorplan gaat uit van herinvestering van middelen die met
				een reductie van de instroom worden vrijgespeeld binnen de betreffende
				hogeschool. Ik ben bereid de vrijgespeelde middelen geheel of gedeeltelijk te
				behouden voor het kunstvakonderwijs. Dat is wat mij betreft afhankelijk van de
				kwaliteit van de inhoudelijke verdieping van het sectorplan en de te maken
				prestatieafspraken. Verder wil ik verkennen of bij de herinvestering van
				bovengenoemde middelen en de daarbij behorende prestatieafspraken voor het
				kunstvakonderwijs een specifiek bonus-malussystematiek gehanteerd kan
				worden.
 Postacademische instellingen
 In mijn brief Meer dan kwaliteit; een nieuwe
				visie op het cultuurbeleid van 10 juni jl. 2011 (Tweede Kamer,
				Vergaderjaar 2010–2011, 32 820,
				nr. 1) heb ik aangegeven te zullen stoppen met de financiering van de
				postacademische instellingen. Net als in andere sectoren wordt
				praktijkverdieping en verdere ontwikkeling van bewezen talent een zaak van de
				markt. Voor de sector beeldende kunst voorzie ik in een overgangsperiode.
				Gedurende vier jaar stel ik via de BIS binnen de sector beeldende kunst een
				bedrag van 2,5 mln. euro beschikbaar voor minimaal 50 plekken ten behoeve van
				de verdere ontwikkeling van bewezen talent. Culturele instellingen kunnen
				hiervoor een aanvraag indienen. Ik zie hierbij volop mogelijkheden voor
				samenwerking tussen de postacademische instellingen en het kunstvakonderwijs,
				bijvoorbeeld gezamenlijk gebruik van faciliteiten, het benutten van alumni- en
				internationale netwerken en een gezamenlijke kennisfunctie Zoals ik al in het
				notaoverleg van 27 juni jl. en mijn brief van 16 september 2011 heb
				aangegeven, zal ik geen budget overhevelen van de begroting Hoger Onderwijs
				naar de begroting Cultuur om daarmee de bezuinigingen op de postacademische
				instellingen terug te draaien of te verminderen.
 Mbo-ers in de kunstsector
 Het CBS-rapport over de arbeidsmarktpositie van kunstenaars in
				Nederland dat binnenkort verschijnt, illustreert dat mbo-ers die een creatieve
				opleiding gevolgd hebben niet zozeer in de kunstsector werkzaam zijn, maar
				vooral in creatieve beroepen in andere sectoren. Volgens het CBS-rapport ligt
				het percentage afgestudeerde mbo-ers in creatieve beroepen die in 2007 een
				uitkering ontvingen lager dan het gemiddelde van het gehele mbo. Hun
				arbeidsmarktpositie was dus niet slechter dan die van andere mbo-ers. Een en
				ander laat onverlet dat het kabinet in het voorjaar van 2011 in het Actieplan
				mbo «Focus op vakmanschap 2011–2012» heeft aangegeven het aanbod aan
				mbo-opleidingen te gaan reguleren. Eerst wordt nu een pilot in vijf regio’s
				uitgevoerd. Mede op basis van de ervaringen hiermee, werkt het kabinet dit
				verder uit. Aan de Tweede Kamer is toegezegd dat zij hierover in december 2011
				een brief ontvangt.
 Tot slot
 Ik realiseer mij terdege dat de keuzes die instellingen de
				komende maanden moeten gaan maken de moeilijkste zijn. Op basis van wat er tot
				nu toe tot stand is gebracht, heb ik er vertrouwen in dat de sector erin zal
				slagen het kunstvakonderwijs toekomstbestendig te maken.
 
 
 
 
 De staatssecretaris van
			 Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
 
 H.
 Zijlstra