Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk Overig
Datum: 2014-07-01 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2011-2012
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 33 017
 
 Wijziging van de Gemeentewet en enige andere wetten in verband met
		het afschaffen van de bevoegdheid van gemeentebesturen om deelgemeenten in te
		stellen
 
 
 Nr. 5
 VERSLAG
 Vastgesteld 
		13 december 2011
 
 
 
 
 De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken1Samenstelling:Leden: Dijksma, S.A.M. (PvdA), Beek, W.I.I. van (VVD), Staaij, C.G. van der (SGP), Koopmans, G.P.J. (CDA), Bochove, B.J. van (CDA), Smilde, M.C.A. (CDA), Ortega-Martijn, C.A. (CU), Brinkman, H. (PVV), Raak, A.A.G.M. van (SP), Thieme, M.L. (PvdD), Dibi, T. (GL), Wolbert, A.G. (PvdA), Voorzitter, Heijnen, P.M.M. (PvdA), Karabulut, S. (SP), Elissen, A. (PVV), Ziengs, E. (VVD), Ondervoorzitter, Monasch, J.S. (PvdA), Schouw, A.G. (D66), Boer, B.G. de (VVD), Hennis-Plasschaert, J.A. (VVD), Lucassen, E. (PVV), Verhoeven, K. (D66) en Grashoff, H.J. (GL).Plv. leden: Dam, M.H.P. van (PvdA), Burg, B.I. van der (VVD), Dijkgraaf, E. (SGP), Sterk, W.R.C. (CDA), Bruins Slot, H.G.J. (CDA), Knops, R.W. (CDA), Slob, A. (CU), Klaveren, J.J. van (PVV), Jansen, P.F.C. (SP), Ouwehand, E. (PvdD), Gent, W. van (GL), Vacature, PvdA (), Kuiken, A.H. (PvdA), Dijk, J.J. van (SP), Fritsma, S.R. (PVV), Steur, G.A. van der (VVD), Vermeij, R.A. (PvdA), Pechtold, A. (D66), Nieuwenhuizen-Wijbenga, C. van (VVD), Taverne, J. (VVD), Bontes, L. (PVV), Hachchi, W. (D66) en Voortman, L.G.J. (GL)., belast met het voorbereidend onderzoek van dit
				 wetsvoorstel, heeft de eer als volgt verslag uit te brengen van haar
				 bevindingen.
 Onder het voorbehoud dat de regering op de gestelde vragen en
				 de gemaakte opmerkingen tijdig en genoegzaam zal hebben geantwoord, acht de
				 commissie de openbare beraadslaging over dit wetsvoorstel voldoende
				 voorbereid.
 
 Inhoudsopgave
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 Algemeen
 
 
 00
 
 
 
 
 2.
 
 
 Gemeentelijke autonomie
 
 
 00
 
 
 
 
 3.
 
 
 Bestuurscommissies
 
 
 00
 
 
 
 
 4.
 
 
 Financiële gevolgen
 
 
 00
 
 
 
 
 5.
 
 
 Consultatie
 
 
 00
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 Algemeen
 
 De leden van de VVD-fractie hebben met veel belangstelling
				kennisgenomen van het wetsvoorstel tot wijziging van de Gemeentewet en enige
				andere wetten in verband met het afschaffen van de bevoegdheid van
				gemeentebesturen om deelgemeenten in te stellen. Dit voorstel vloeit voort uit
				het regeerakkoord van het kabinet-Rutte (2010), waarin onder andere is
				opgenomen dat de regering met voorstellen komt tot afschaffing van
				deelgemeenten c.q. deelgemeenteraden. De leden van de VVD-fractie hebben reeds
				eerder aangegeven een voorstander te zijn van het opheffen van deelgemeenten.
				Deze leden staan een krachtige, kleine overheid voor met drie volwaardige
				bestuurslagen. Deelgemeenten met volksvertegenwoordigers en dagelijks
				bestuursleden, zijnde een extra bestuurslaag, passen daar niet in. Als het gaat
				om zaken als inspraak en betrokkenheid, ambtelijke deconcentratie en
				serviceverlening aan burgers staat voor de leden van de VVD-fractie vast dat
				deze zaken mogelijk moeten blijven. Zij lezen het wetsvoorstel zo dat die zaken
				ook mogelijk blijven. Maar voor zaken als inspraak en betrokkenheid, ambtelijke
				deconcentratie en serviceverlening aan burgers zijn verkiezingen niet nodig en
				is er de mogelijkheid commissies in te stellen. Door in de gebieden van de
				deelgemeenten de gekozen volksvertegenwoordigers en het dagelijks bestuur weg
				te halen, valt ook de grond voor verkiezingen weg, zo menen zij.
 
 De leden van de PvdA-fractie hebben kennis genomen van het
				 voorstel tot wijziging van de Gemeentewet en enige andere wetten in verband met
				 het afschaffen van de bevoegdheid van gemeentebesturen om deelgemeenten in te
				 stellen.
 Allereerst willen deze leden hun teleurstelling uitspreken over
				 de wijze waarop de regering omgaat met onderwerpen rond bestuurlijke
				 vernieuwing. Dit voorliggende wetsvoorstel werd naar de Kamer gestuurd voor de
				 visienota «Bestuur en bestuurlijke inrichting». Gelijk aan de totstandkoming
				 van deze nota werd door de regering ook druk uitgeoefend op de provincies
				 Noord-Holland, Utrecht en Flevoland om te komen tot verregaande samenwerking.
				 Juist bij een onderwerp als bestuurlijke vernieuwing, waar het zo lastig is om
				 consensus te bereiken vinden de leden van de PvdA-fractie het belangrijk dat de
				 regering een poging doet om een breed gedragen plan uit te werken. Deze leden
				 constateren dat de regering op dit moment deelcoalities zoekt om onderdelen van
				 de plannen te verwezenlijken, maar dat dit een zeer kwetsbare route is. Daarom
				 willen deze leden de regering voorstellen om eerst de discussie te voeren over
				 de visie op de bestuurlijke inrichting en op basis daarvan de concrete
				 maatregelen uit te werken. Graag horen deze leden de visie van het kabinet op
				 dit voorstel.
 
 
 De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling
				 kennisgenomen van het voorliggende wetsvoorstel. Deze leden onderschrijven het
				 streven van de regering om bestuurlijke drukte terug te dringen door
				 afschaffing van bestuurlijke hulpconstructies en vermindering het aantal
				 bestuurders. Deze leden delen het uitgangspunt van de regering, dat de
				 bestuurlijke hoofdstructuur voor Nederland bestaat uit Rijk, provincies en
				 gemeenten.
 De leden van de CDA-fractie hechten eraan, dat het
				 gemeentebestuur in grote steden gedecentraliseerd wordt vormgegeven, met het
				 oog op goede dienstverlening aan burgers en bedrijven. Deze leden constateren,
				 dat gemeenten waaronder ook grote steden daarvoor ook andere vormen hebben
				 gevonden dan deelgemeenten, die goed functioneren zonder gekozen
				 volksvertegenwoordiging op het decentrale niveau, zoals bijvoorbeeld in Den
				 Haag.
 De leden van de CDA-fractie vragen voorts hoe de regering de
				 bestaande verhouding in taken en bevoegdheden tussen gemeenteraden en
				 deelgemeenteraden beoordeelt. Op welke wijze verschilt die van de verhouding
				 tussen gemeenteraden en territoriale bestuurscommissies?
 Deze leden vragen de regering nader in te gaan op de taak van
				 gemeenteraadsleden in Amsterdam en Rotterdam, als de deelgemeenteraden zullen
				 zijn opgeheven. Zullen deze gemeenteraadsleden niet te maken krijgen met
				 taakverzwaring? Hoe verhoudt deze mogelijke taakverzwaring zich tot het
				 kabinetsvoornemen om het aantal gemeenteraadsleden terug te brengen?
 
 
 De leden van de SP-fractie hebben met interesse kennisgenomen
				 van deze wetswijziging. De ambitie om de deelgemeenten af te schaffen delen
				 deze leden. Met dit voorstel wordt de mogelijkheid om deelraden in te stellen
				 formeel afgeschaft, maar zal de bestuurlijke drukte in Amsterdam en Rotterdam
				 in de praktijk blijven bestaan. Het bestuur zal met dit voorstel voor burgers
				 niet transparanter en begrijpelijker worden, zo vrezen deze leden. Zij
				 onderschrijven de noodzaak om de bestuurlijke drukte in deze steden te
				 verminderen, maar achten een aanzienlijke aanscherping nodig om dat te
				 bereiken.
 De leden van de SP-fractie vragen naar de beweegredenen van de
				 regering. Argumenten van besparing, minder bestuurders, minder raadsleden en
				 meer democratie wisselen elkaar af. Het lijkt deze leden niet verstandig te
				 snijden in het aantal volksvertegenwoordigers, als het aantal bestuurders
				 gelijk zal blijven. Ook als een aantal bestuurders formeel de rol van ambtenaar
				 krijgt, blijft een goede democratische controle op het bestuur noodzakelijk. De
				 leden van de SP-fractie vragen zich af hoe die controle in dit voorstel is
				 verzekerd.
 In het wetsvoorstel verdwijnen formeel de deelgemeenten, maar
				 hoe het lokale bestuur vervolgens wordt ingericht blijft ongewis. Visies van de
				 regering op het bestuur in de grote steden en de betrokkenheid van burgers bij
				 de organisatie van hun buurt ontbreken. De leden van de SP-fractie vinden dit
				 een gemis, mede omdat met het afschaffen van de deelgemeenten het onderscheid
				 tussen delen van de grote stad en de omliggende kleinere gemeenten zal
				 veranderen. Graag horen deze leden doe die samenwerking naar de opvatting van
				 de regering in de stadsregio’s moet worden georganiseerd. In zowel Amsterdam
				 als Rotterdam zijn de afgelopen decennia (delen van) randgemeenten toegevoegd
				 aan de stad en een deelgemeente geworden. Met het schrappen van de
				 deelgemeenten klinkt nu in een aantal stadsdelen de roep om zelfstandige
				 gemeente te worden. Hoe gaat de regering tegemoetkomen aan deze wensen?
 
 
 De leden van de D66-fractie hebben enigszins teleurgesteld
				 kennisgenomen van onderhavig voorstel. Ondanks dat deze leden ook een
				 krachtige, kleine en dienstverlenende overheid nastreven, menen zij dat aan
				 voorliggend voorstel de nodige haken en ogen kleven. In het navolgende zullen
				 zij hier nader op ingaan. De aan het woord zijnde leden wensen hier te
				 benadrukken dat zij liever zouden zien dat het terugdringen van de bestuurlijke
				 drukte samenhangend wordt aangepakt, namelijk in combinatie met het verminderen
				 van het aantal provincies, het opschalen van de gemeenten, het afschaffen van
				 de waterschappen en de WGR+-regio’s. Zij sporen, niet ten overvloede zo menen
				 deze leden, de regering nogmaals aan het terugdringen van de bestuurlijke
				 drukte in de breedte te bezien en een perspectief te bieden op de volle omvang
				 van de noodzakelijke hervormingen van het binnenlandse bestuur. In het licht
				 hiervan merken deze leden op dat zij het opmerkelijk vinden dat de regering wel
				 de deelgemeenten af wil schaffen, maar er tegelijkertijd voor kiest de
				 gemeentelijke herindelingen van onderaf tot stand te laten komen en het aantal
				 raadsleden niet ter discussie te stellen. Deze leden twijfelen of hier geen
				 sprake is van argumentatieve willekeur en vragen de regering deze twijfels weg
				 te nemen.
 Bij gebrek aan een bredere visie op metropolitaan bestuur en
				 het zeer waarschijnlijk niet tot stand komen van de Randstadprovincie, menen de
				 leden van de D66-fractie dat de huidige beoogde stelselherziening wellicht
				 ontijdig is. Loopt de regering niet het risico dat door het nu afschaffen van
				 de stadsdelen zij in de toekomst in de knel komt bij andere vormen van
				 bestuurlijke herinrichting, bijvoorbeeld wanneer wel een metropolitaan bestuur
				 tot stand komt ? Graag ontvangen deze leden hierop een reactie van de
				 regering.
 Zij vragen de regering voorts te reflecteren op de situatie van
				 30 jaar geleden, waarbij de toenmalige bestuurders geen grip hadden op het
				 grote ambtelijke apparaat en derhalve gekozen werd voor bestuurlijke
				 decentralisatie. Welke lessen trekt de regering uit de oorspronkelijke
				 aanleiding om over te gaan tot het instellen van deelgemeenten en welke
				 waarborgen levert zij om te voorkomen dat een soortgelijke situatie op nieuw
				 ontstaat?
 
 
 De leden van de GroenLinks-fractie heeft met teleurstelling
				 kennisgenomen van het wetsvoorstel. Zij zijn van mening dat met het afschaffen
				 van de deelgemeenten slechts symboolpolitiek wordt bedreven. Het afschaffen van
				 de deelgemeenten levert het Rijk immers financieel niets op. Dit kabinet
				 decentraliseert veel naar lagere overheden. Waarom laat de regering het dan
				 niet aan gemeenten zelf over hoe zij het bestuur willen inrichten is de
				 basisvraag van deze leden. Ook de Raad van State geeft aan dat de motivering
				 van de regering onvoldoende overtuigt. Waarom wordt de gemeentelijke autonomie
				 ingeperkt en waarom op dit moment? Waarom wordt er een heel wetstraject
				 opgetuigd, met alle kosten van dien, opdat de regering zich kan bemoeien met de
				 bestuurlijke inrichting van twee gemeenten in Nederland?
 De regering stelt dat het afschaffen van deelgemeenten de
				 mogelijkheden voor binnengemeentelijke decentralisatie niet aantast. Maar door
				 het afschaffen van de deelgemeenten wordt de democratische controle daar op wel
				 aangetast. Immers deelgemeenten, zeker die in Amsterdam, hebben de omvang van
				 een (middel)grote gemeente. In het kader van een benaderbaar bestuur kan het
				 van belang zijn om gekozen vertegenwoordigers te hebben die aanspreekbaar zijn
				 op de wijkaanpak. Dat andere gemeenten een ander bestuurlijk model hebben
				 gekozen zegt weinig over de waarde van de deelgemeenten in Amsterdam en
				 Rotterdam. Elke gemeente heeft zijn eigen geschiedenis en cultuur. Bovendien,
				 zo stellen deze leden, is niet alleen een goede dienstverlening richting de
				 burgers van belang. Gemeenten kunnen er ook bewust voor kiezen om burgers
				 maximale invloed te geven op de besluitvorming. Deelgemeenten kunnen door een
				 belangrijke rol in spelen.
 Bij gemeentelijke herindelingen is draagvlak een belangrijk
				 criterium. De leden van de GroenLinks-fractie zijn van mening dat het draagvlak
				 van deelgemeenten ook een rol zou moeten spelen in het afschaffen er van. Heeft
				 de regering informatie beschikbaar over het draagvlak van deelgemeenten in
				 Amsterdam en Rotterdam en over het voornemen tot afschaffen? En als de regering
				 die informatie niet heeft, is zij bereid daar onderzoek naar te doen?
 
 
 De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met afkeuring
				 kennis genomen van het onderhavig wetsvoorstel. Zij constateren dat het
				 wetsvoorstel beoogt de wettelijke grondslag voor deelraden weg te nemen zonder
				 dat hier een adequate onderbouwing voor wordt gegeven.
 De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering
				 helderheid te verschaffen over de noodzaak van het onderhavig wetsvoorstel daar
				 de instelling van deelraden een keuzemogelijkheid van gemeenten zelf betreft en
				 maar twee gemeenten tot deze mogelijkheid zijn overgegaan. Voorts verzoeken zij
				 de regering inzichtelijk te maken op welke wijze deelgemeenten in de loop der
				 jaren trekken van een afzonderlijke bestuurslaag is gaan vertonen en te
				 onderbouwen waarom dit een onwenselijke ontwikkeling is.
 
 Met belangstelling hebben de leden van de SGP-fractie kennis
				genomen van het wetsvoorstel om de bevoegdheid van gemeenteraden om
				deelgemeenten in te stellen af te schaffen. Met name vanuit het oogpunt van de
				lokale autonomie en de betrokkenheid van burgers bij het lokale bestuur hebben
				zij enkele vragen bij het wetsvoorstel.
 
 
 
 2.
 Gemeentelijke autonomie
 
 Een aspect dat bij het afschaffen van de deelgemeenteraden aan de
				orde is, is de gemeentelijke autonomie. Naar de mening van de leden van de
				VVD-fractie wordt deze niet aangetast, want voor 2002 waren de deelgemeenten
				ook niet expliciet in de Gemeentewet geregeld. Daarbij komt dat het
				wetsvoorstel een vorm van binnengemeentelijke decentralisatie niet onmogelijk
				maakt en er commissies kunnen worden ingesteld.
 
 De leden van de PvdA-fractie lezen dat regering erkent dat het
				 afschaffen van de deelgemeenten een inbreuk vormt op de lokale autonomie. Deze
				 inbreuk wordt gerechtvaardigd met de constatering dat in het regeerakkoord
				 afgesproken is dat deelgemeenten afgeschaft worden en dat deelgemeenten een
				 eigen bestuurslaag zijn gaan vormen. Ten aanzien van het laatste argument
				 vragen de leden van de PvdA-fractie zich af of het niet juist de bedoeling van
				 de wetgever is geweest dat deelgemeenten tot op zekere hoogte een zelfstandig
				 bestuur zouden vormen. Deze leden zouden graag van de regering een nadere
				 uiteenzetting willen van de problemen die de huidige verschijning van de
				 deelgemeenten met zich meebrengt
 Door nog slechts de bestuurscommissies mogelijk te maken wordt
				 de mogelijkheid voor gemeenten om de afstand tussen bestuur en burger te
				 verkleinen beperkt. De leden van de PvdA-fractie vinden het zoveel mogelijk
				 beperken van deze afstand nog steeds een belangrijk uitgangspunt bij de
				 inrichting van het bestuur. Zij vragen de mening van de regering op dit punt en
				 hoe dit zich verhoudt tot deze afschaffing van een zeer lokale
				 vertegenwoordiging. Ook willen deze leden graag van de regering een nadere
				 uiteenzetting van de overeenkomsten en verschillen die bestuurscommissies
				 kunnen hebben bij de verkleining van de afstand tussen bestuur en burgers.
 Voor de leden van de PvdA-fractie hangt hun standpunt ten
				 aanzien van de deelgemeenten samen met hun visie op gemeentelijke
				 herindelingen. Waar het voor de goede uitoefening van alle gemeentelijke taken
				 een gemeentelijke herindeling de aangewezen weg kan zijn hechten deze leden er
				 wel belang aan dat in de grotere gemeente de afstand tussen bestuur en inwoners
				 zo klein mogelijk blijft. Zo zouden zij graag van de regering willen vragen in
				 hoeverre deelgemeenten en bestuurscommissies een mogelijkheid zouden kunnen
				 bieden voor binnengemeentelijke decentralisatie in grote plattelandsgemeenten
				 zoals Sudwest Fryslân.
 
 
 Deelt de regering de opvatting van de leden van de CDA-fractie,
				 dat de inrichting en de bemensing van bestuurscommissies ex artikel 83 van de
				 Gemeentewet een zaak is van de gemeente?
 Hoe beoordeelt de regering de kritiek van de VNG, dat het
				 wetsvoorstel kan worden gezien als strijdig met de formeel-wettelijke
				 bepalingen inzake de autonomie van decentrale bestuursorganen en een inbreuk
				 vormt op het regelen van de eigen huishouding?
 
 
 De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering nader
				 inzichtelijk te maken op grond waarvan een inbreuk op de gemeentelijke
				 autonomie gerechtvaardigd is. Deze leden vragen de regering hierbij
				 nadrukkelijk te onderbouwen waarom het voor de regering niet van doorslaggevend
				 belang is geweest of deelraden hebben bijgedragen aan goede dienstverlening en
				 het overbruggen van de afstand tussen de overheid en burgers. Deze leden vragen
				 de regering voorts of zij erkent dat deelgemeenten goed hebben gefunctioneerd
				 en dat het onderhavig wetsvoorstel voorbij gaat aan de behoefte van Rotterdam
				 en Amsterdam om deelgemeenten te hanteren.
 Zij verzoeken de regering een nadere toelichting op het advies
				 van het VNG dat recht doet aan de principiële kritiek die wordt geuit,
				 namelijk dat het wetsvoorstel strijdig is met de formeel-wettelijke bepalingen
				 inzake de autonomie van decentrale bestuursorganen en een inbreuk vormt op het
				 regelen van de eigen huishouding.
 De aan het woord zijnde leden verzoeken de regering een nadere
				 onderbouwing ten aanzien van haar reactie op het advies van het gemeentebestuur
				 van Amsterdam. Deze leden vragen de regering of zij niet nodeloos inbreuk maakt
				 op de lokale autonomie van het Amsterdamse gemeentebestuur door enerzijds te
				 stellen dat het met minder stadsdelen beter werken is en anderzijds dat er
				 genoeg alternatieven voorhanden zijn die recht kunnen doen aan de uitdagingen
				 waar de stad voor staat.
 
 
 
 
 3.
 Bestuurscommissies
 
 
 In de memorie van toelichting lezen de leden van de VVD-fractie
				 dat, na afschaffing van de deelgemeenten, er ruimte blijft voor andere,
				 lichtere vormen van binnengemeentelijke decentralisatie. Er wordt gedoeld op de
				 commissies ingevolge de artikelen 82, 83 en 84 Gemeentewet. Daar kunnen de
				 gemeenten dan, eventueel ter vervanging van de deelgemeenten, gebruik van
				 maken. Maar als gebruik wordt gemaakt van artikel 83 Gemeentewet in hoeverre
				 kunnen de gemeenteraad, het college van B en W dan wel de burgemeester eigen
				 bevoegdheden overdragen aan bestuurscommissies? Zij hebben dezelfde vraag als
				 het gaat om de artikelen 82 en 84 Gemeentewet. Is het enige écht belangrijke
				 onderscheid tussen deelgemeenten en andere (bestuurs-)commissies dat
				 deelgemeenten algemeen verbindende voorschriften kunnen vaststellen en die
				 andere commissies niet? Welke taken en bevoegdheden kunnen wel en niet worden
				 overgedragen aan commissies, een en ander in vergelijking met deelgemeenten?
				 Graag krijgen de leden van de VVD-fractie meer inzicht in de verschillen tussen
				 deelgemeenten en de andere commissies ingevolge de artikelen 82, 83 en 84
				 Gemeentewet. Een schematisch overzicht zou daarbij wellicht behulpzaam kunnen
				 zijn. Graag krijgen de leden van de VVD-fractie een reactie van de
				 regering.
 De leden van de VVD-fractie begrijpen dat, nu
				 bestuurscommissies geen algemeen verbindende voorschriften kunnen opstellen,
				 deze commissies niet beschouwd worden als algemeen vertegenwoordigende organen
				 en dat rechtstreekse verkiezingen op grond van artikel 4 Grondwet niet
				 noodzakelijk is, maar dat het ook niet onmogelijk is. De regering acht het
				 zelfs gewenst dat de ruimte om rechtstreekse verkiezingen te houden, behouden
				 blijft. Maar de leden van de VVD-fractie vragen zich af in hoeverre de
				 bestuurlijke drukte wordt verminderd, als rechtstreekse verkiezingen mogelijk
				 blijven. Zij vragen dit, omdat wat er met commissies kan worden bereikt, te
				 weten inspraak en betrokkenheid, ambtelijke deconcentratie en serviceverlening
				 aan burgers, zaken zijn waarvoor verkiezingen niet nodig zijn. De leden van de
				 VVD-fractie vragen zich af of verkiezingen voor deze commissies wel mogelijk
				 moeten zijn. Waarom is niet bepaald dat de leden van de commissies, die worden
				 ingesteld, worden benoemd door de gemeenteraad dan wel het college van B en W,
				 zodat rechtstreekse verkiezingen niet aan de orde zijn? Is het overigens
				 mogelijk om wettelijk te bepalen dat bestuurscommissies en de andere commissies
				 die kunnen worden ingesteld, niet rechtstreeks door de bevolking kunnen worden
				 gekozen? Zo ja, waarom heeft de regering daar niet voor gekozen? Gaarne krijgen
				 de leden van de VVD-fractie een reactie van de regering.
 En als er geen sprake is van rechtstreekse verkiezingen voor de
				 commissies ingevolge de artikelen 82, 83 en 84, maar benoeming door de
				 gemeenteraad dan wel het college van B en W plaatsvindt, hoe zal die benoemding
				 dan in zijn werk gaan. In hoeverre wordt er rekening gehouden met de politieke
				 afspiegeling in een bepaald gebied van een gemeente? Gaarne krijgen de leden
				 van de VVD-fractie een reactie van de regering.
 In hoeverre biedt de regelgeving de mogelijkheid dat de
				 commissies, die ingevolge de artikelen 82, 83 en 84 Gemeentewet kunnen worden
				 ingesteld, naast de leden die zitting in zo’n commissie hebben, een dagelijks
				 bestuur met een staf hebben? De leden van de VVD-fractie verwijzen daarbij naar
				 de inrichting van de deelgemeenten, zoals die voor het jaar 2002 was. Naast de
				 gekozen volksvertegenwoordigers had een deelgemeente toen veelal een dagelijks
				 bestuur met een staf. Als daar na inwerkingtreding van het onderhavige
				 wetsvoorstel voor gekozen kan worden, is de vraag wat is het verschil met de
				 huidige situatie is? Is de regering in de nieuwe wettelijke constellatie
				 voorstander van de mogelijkheid van een dagelijks bestuur met een staf? Heeft
				 de regering overwogen om dit onmogelijk te maken. Ligt het niet, gelet op de
				 doelstelling van het wetsvoorstel, in de rede om die mogelijkheid wettelijk uit
				 te sluiten. Komen de eventuele dagelijks bestuursleden ook in aanmerking voor
				 een Appa-uitkering? Gaarne krijgen de leden van de VVD-fractie een reactie van
				 de regering op deze vragen.
 
 
 De leden van de PvdA-fractie willen graag een beter inzicht in
				 de toepassing en de ervaringen met bestuurscommissies, nu dit door de regering
				 als alternatief aangedragen wordt voor de deelgemeenten. Graag worden deze
				 leden geïnformeerd over de mate waarin gebruik gemaakt wordt van
				 bestuurscommissies, de wijze waarop dit ingericht is, de kosten van deze
				 commissies en de waardering die de betrokkenen erbij ervaren.
 Daarnaast lezen de leden van de PvdA-fractie dat de regering in
				 kaart heeft gebracht wat de opbrengst zou zijn van het afschaffen van de
				 deelgemeenten. Daarbij is echter geen rekening gehouden met de besparingen die
				 deelgemeenten teweeg kunnen brengen of met de alternatieven die nodig zijn om
				 de afstand tussen bestuur en inwoners te verkleinen. Graag willen deze leden
				 een reële inschatting van de besparingen die door de deelgemeentes behaald
				 zijn en de kosten die de alternatieve hulpstructuren voor binnengemeentelijke
				 decentralisatie met zich meebrengen.
 
 
 Qua bevoegdheden is een bestuurscommissie iets anders dan een
				 deelgemeente. Maar dit verschil is slechts gering, zo menen de leden van de
				 SP-fractie. Waar gemeenteraden nu hun deelgemeenten kunnen terugfluiten, dienen
				 ze na aanname van dit voorstel de besluiten van de bestuurscommissies te
				 bekrachtigen. Deze wijziging zal voor burgers in praktijk weinig veranderen,
				 constateren deze leden. Kan de regering aangeven, voor zowel Amsterdam als
				 Rotterdam, welke bevoegdheden, die nu door de deelgemeenten worden uitgeoefend,
				 niet meer door een bestuurscommissie worden gedaan? In hoeverre kan een
				 bestuurscommissie in die gevallen nog wel adviserend optreden?
 De aan het woord zijnde leden menen dat na aanvaarding van dit
				 voorstel voor het afschaffen van de deelgemeenten in het bestuur van Amsterdam
				 en Rotterdam weinig hoeft te veranderen, terwijl veel inwoners hadden gehoopt
				 dat met dit voorstel een einde zou komen aan de bestuurlijke spaghetti. De
				 regering stelt dat voor het instellen van de bestuurscommissie een
				 rechtstreekse verkiezing niet meer noodzakelijk is. Maar dit is nog wel
				 mogelijk. Deelt de regering de opvatting dat Amsterdam en Rotterdam, op
				 hetzelfde moment dat de verkiezing van gemeenteraadsleden plaatsvindt, nog
				 steeds langs politieke lijn verkiezingen kan houden voor een lager bestuurlijk
				 niveau? Kan de regering aangeven in hoeverre dan nog wordt voldaan aan haar
				 streven om in deze steden het aantal bestuurslagen te verminderen? Is de
				 regering bereid het wetsvoorstel aan te scherpen en dergelijke dubbele
				 verkiezingen te voorkomen?
 
 
 De leden van de D66-fractie lezen in zowel de Memorie van
				 Toelichting als in het Nader Rapport dat de regering meent dat de verkleining
				 van de afstand tussen bestuurder en bestuurde thans op betere wijze dan middels
				 de deelgemeente gerealiseerd kan worden. Deze opmerking wordt echter
				 onvoldoende toegelicht in de ogen van de aan het woord zijnde leden. Deze leden
				 vragen de regering nader toe te lichten op welke wijze bestuurcommissies,
				 dorps- en wijkraden deze functie beter zouden kunnen uitvoeren dan de huidige
				 deelgemeenten.
 Het bevreemdt de aan het woord zijnde leden dat de regering
				 pleit voor het afschaffen van bestuurslagen, maar wel voor het behoud van
				 bestuurscommissies pleit. Welke overwegingen liggen hier aan ten grondslag? Hoe
				 beziet de regering het lagere democratische gehalte van de niet
				 noodzakelijkerwijs gekozen bestuurscommissies? Gaat het in stand houden van
				 bestuurscommissies niet gepaard met het gelijk blijven van de bestuurlijke
				 drukte? Welke waarborgen heeft de regering om te voorkomen dat de bestuurlijke
				 commissies op termijn niet uitgroeien tot de facto deelgemeenten, zonder
				 democratische legitimatie? Deze leden ontvangen hierop graag een antwoord. In
				 het verlengde daarvan vragen zij de regering uit een te zetten waarom deze
				 verwacht dat het mogelijkerwijs vervangen van deelgemeenten door
				 bestuurscommissies, dorps- en wijkraden niet veeleer zal leiden tot
				 versnipperde bevoegdheden, diffuse verantwoordelijkheden en zwakkere
				 democratische inbedding.
 De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen
				 van de wijze waarop de gemeente Den Haag gedeconcentreerde dienstverlening vorm
				 geeft. Zij zien hierin mogelijkheden voor andere gemeenten. Deze leden vragen
				 zich in dit kader wel af waarom ambtelijke deconcentratie niet boven
				 bestuurlijke decentralisatie verkozen wordt en de bestuurscommissies en dorps-
				 en wijkraden intact blijven. Indien het argument van gemeentelijke autonomie
				 hier aan ten grondslag ligt, vragen deze leden waarom dit argument niet geldt
				 voor het instellen van deelgemeenten? Als het streven van de regering is om de
				 bestuurlijke drukte te verminderen, ligt het dan niet in de rede om enkel
				 ambtelijke deconcentratie als optie te laten bestaan?
 
 De leden van de ChristenUnie-fractie verzoeken de regering de
				stelling te onderbouwen dat andere vormen dan deelraden op een gelijkwaardige
				wijze succesvol de afstand tussen overheid en burgers kunnen overbruggen. Deze
				leden verzoeken de regering voorts inzichtelijk te maken welke gevolgen het
				onderhavig wetsvoorstel zou hebben voor de werkdruk van de gemeenteraad.
				Daarnaast vragen deze leden of de regering voornemens is het aantal
				gemeenteraadsleden van betrokken gemeenten te vergroten om de toegenomen
				werkdruk te compenseren. Bovendien vragen deze leden de regering inzichtelijk
				te maken af of, en zo ja op welke wijze, de genoemde alternatieven een
				gelijkwaardige democratische controle garanderen . Deze leden vragen de
				regering ook nader toe lichten op grond waarvan zij stelt dat aan territoriale
				bestuurscommissies minder taken toebedeeld kunnen worden in vergelijking met
				deelgemeenten.
 
 De leden van de SGP-fractie vragen zich ook af wat de precieze
				 verschillen zijn tussen de bestuurscommissies en de deelgemeenten.
				 Deelgemeenten zijn in een eerder stadium mogelijk gemaakt om andere
				 constructies te voorkomen en ook betrokkenheid van de burgers te regelen. Is de
				 betrokkenheid van burgers bij het lokale bestuur door onder meer verkiezingen
				 bij de bestuurscommissies op een betere manier gewaarborgd dan bij
				 deelgemeenten? Wat zijn de consequenties van dit voorstel voor de kwaliteit van
				 de publieke diensten in de verschillende deelgemeenten?
 De leden van de SGP-fractie constateren dat de regering in
				 artikel 83 van de Gemeentewet de bevoegdheid laat bestaan om bestuurscommissies
				 in te stellen. Zij vragen zich af wat de verwachtingen van de regering zijn ten
				 aanzien van de vervanging van deelgemeenten door deze bestuurscommissies? Mocht
				 dat gebeuren, wat is dan de winst ten aanzien van de door de regering beoogde
				 vermindering van het aantal bestuurders?
 
 
 
 
 4.
 Financiële gevolgen
 
 In de memorie van toelichting lezen de leden van de VVD-fractie
				dat door het verdwijnen van de deelgemeenten er sprake is van structurele
				besparingen van € 7,6 mln. onderscheidenlijk € 7,5 mln. Maar dat neemt
				niet weg, dat, als gemeenten besluiten over te gaan tot een andere vorm van
				binnengemeentelijke decentralisatie, met eventuele verkiezingen, daar ook
				kosten aan verbonden zullen zijn, zo merken de leden van de VVD-fractie op. In
				hoeverre levert het wetsvoorstel dan voor de gemeenten een besparing op? Gaarne
				krijgen de leden van de VVD-fractie een reactie van de regering.
 
 Eén van de doelen die de regering voor ogen staat bij de
				 bestuurlijke hervorming is, zo is de indruk bij de leden van de PvdA-fractie,
				 het verkleinen van de overheid en het besparen op de bestuurskosten. In het
				 kader daarvan vragen deze leden om een vergelijking te maken van de huidige
				 kosten voor democratische vertegenwoordiging in Amsterdam en Rotterdam met een
				 dwarsdoorsnede van andere gemeenten en aan te geven welke verhouding er in deze
				 gemeenten bestaat tussen het aantal politiek ambtsdragers en inwoners. De leden
				 van de PvdA-fractie willen weten wat de reden is dat de regering de
				 bestuurskosten in Amsterdam en Rotterdam zoveel sterker wil beperken dan die
				 van andere gemeenten die geen deelgemeenten kennen. Ook willen zij graag van de
				 regering weten hoe het voorliggende wetsvoorstel zich verhoudt tot de
				 regeringsplannen om het aantal leden van gemeenteraden te verlagen. De leden
				 van de PvdA-fractie willen ook graag weten of een vermindering van het aantal
				 politieke ambtsdragers bij de deelgemeenten met 33% een alternatief zou kunnen
				 zijn voor de nu voorgestelde totale afschaffing.
 Daarnaast constateren deze leden deze regering extra sterk
				 inzet op gemeentelijke herindeling van onderop, met peiling van de mening van
				 de inwoners. Graag horen deze leden waarom deze wijziging in het gemeentelijk
				 bestuur niet overgelaten wordt aan de betrokken gemeenten. Daarnaast vragen zij
				 op welk draagvlak deze maatregel kan rekenen bij de inwoners van Rotterdam en
				 Amsterdam?
 
 De leden van de CDA-fractie constateren, dat de financiële
				gevolgen van het afschaffen van deelgemeenten voor rekening van Amsterdam en
				Rotterdam zijn. Zowel de besparingen als gevolg van de vermindering van het
				aantal politieke ambtsdragers, als de kosten van de reorganisatie zijn voor
				rekening van de betrokken gemeenten. Kan de regering dit nader motiveren?
 De leden van de SP-fractie vragen wat deze ingreep in het lokale
				bestuur gaat kosten. Deze leden vinden het niet logisch dat het Rijk een
				verandering oplegt, maar de rekening bij de gemeenten legt. Deze leden zijn
				niet overtuigd dat dit voorstel veel besparingen zal opleveren, aangezien de
				bestuurlijke drukte nog steeds kan blijven bestaan, inclusief de kosten. In de
				huidige vorm zal het voorstel, zo vrezen deze leden, slechts
				reorganisatiekosten met zich meebrengen.
 
 De leden van de D66-fractie vragen of de beoogde structurele
				 besparingen daadwerkelijk gerealiseerd worden, wanneer de gemeenten Amsterdam
				 en Rotterdam kiezen voor het instellen van bestuurscommissies, of voor verdere
				 dan wel intensievere ambtelijke deconcentratie. Dat er daadwerkelijk geen
				 wijziging zal zijn in de ambtelijke organisatie lijkt deze leden geen houdbare
				 gedachtegang. Zij vragen de regering om een genuanceerdere toelichting op de
				 verwachte financiële gevolgen van het afschaffen van deze bestuurslaag voor de
				 huidige ambtelijke organisatie, zowel betreffende besluitvorming, uitvoering
				 als beleidsevaluatie.
 De aan het woord zijnde leden vinden het op zijn minst
				 opmerkelijk dat de regering stelt dat de beoogde besparingen evenals de extra
				 kosten niet nader gespecificeerd kunnen worden door ontbrekende parameters,
				 terwijl de regering vervolgens stelt dat de financiële gevolgen voldoende
				 inzichtelijk zijn om een advies van de Raad voor de financiële verhoudingen
				 niet nodig te achten. Graag ontvangen de aan het woord zijnde leden een nadere
				 toelichting op deze ogenschijnlijke contradictie.
 
 De leden van de GroenLinks-fractie vragen de regering te reageren
				op het onderzoek van de Raad voor de Stadsdeelfinanciën te Amsterdam. Zij
				stellen dat het afschaffen van de deelgemeenten de gemeente Amsterdam minimaal
				€ 100 mln. per jaar gaat kosten vanwege verlies van efficiencyvoordelen.
				Deze leden willen bovendien weten wat de regering vindt van het voorstel van
				GroenLinks Amsterdam om te komen tot het instellen van een Stadsparlement.
 
 De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering per
				 deelgemeente inzichtelijk te maken in hoeverre er aan haar doelstelling (minder
				 belastinggeld, minder ambtenaren, minder regels en minder bestuurders) wordt
				 voldaan indien de deelraden worden vervangen door de genoemde alternatieven .
				 Deze leden vragen de regering daarom een overzicht voor elk deelgemeente
				 afzonderlijk gespecificeerd naar elk genoemd alternatief. Deze leden vragen de
				 regering nader te motiveren hoe het alternatief van wijk- of dorpsraden
				 werkbaar zou zijn voor Rotterdam en Amsterdam aangezien de regering dit in het
				 bijzonder als een werkbaar alternatief acht.
 De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering, in
				 overeen-stemming met het advies Raad van State, te verhelderen waarom de
				 structurele en incidentele kosten, waaronder eventuele reorganisatiekosten,
				 voor de rekening van betrokken gemeenten zelf komen daar het initiatief tot
				 afschaffing van deelraden deze gemeenten worden opgelegd. Deze leden vragen de
				 regering of dit niet een extra inbreuk op de gemeentelijke autonomie betreft.
				 Voorts vragen deze leden de regering hoe de structurele opbrengsten die het
				 onderhavig wetsvoorstel met zich mee zou brengen zich verhoudt tot de kosten
				 die gemaakt moeten worden wanneer er gekozen wordt voor een van de
				 alternatieven van deelgemeenten . Bovendien vragen deze leden de eventuele
				 reorganisatiekosten uit een te zetten per mogelijk alternatief.
 
 De gemeenten Amsterdam en Rotterdam betalen de kosten van de
				deelgemeenten uit eigen middelen. De leden van de SGP-fractie veronderstellen
				dat de regering dan ook niet beoogt om de uitkering aan deze gemeenten uit het
				Gemeentefonds te verlagen na het afschaffen van deelgemeenten. Is deze
				veronderstelling juist? Wat is vanuit het oogpunt van het rijk dan het precieze
				(financiële) belang bij het afschaffen van de deelgemeenten?
 
 
 
 5.
 Consultatie
 
 
 In het onderdeel «consultatie» van de memorie van toelichting
				 wordt ingegaan, zo stellen de leden van de VVD-fractie vast, op de positie van
				 de deelgemeenten Hoek van Holland en Rozenburg in de gemeente Rotterdam. Het
				 gaat hier om deelgemeenten met een qua ligging bijzondere positie. Deze
				 deelgemeenten liggen verder van de centrale stad af dan de andere deelgemeenten
				 in Rotterdam. Overigens geldt dat ook voor Hoogvliet en Pernis, maar dat
				 terzijde. Voor Rozenburg geldt nog specifiek dat deze voormalige gemeente sinds
				 2010 een deelgemeente van Rotterdam is. Tijdens het plenaire debat over het
				 wetsvoorstel Herindeling van de gemeenten Rotterdam en Rozenburg (Kamerstuk
				 31 916) op 2 juli 2009 is gesproken
				 over de bijzondere positie van Rozenburg als deelgemeente en het waarborgen van
				 die afzonderlijke positie als deelgemeente. De toenmalige staatssecretaris
				 zegde in het debat toe dat zij geen reden heeft om te twijfelen aan de
				 afspraken die Rozenburg met Rotterdam heeft gemaakt over de positie van
				 Rozenburg als deelgemeente. Op de vraag of de staatssecretaris met Rotterdam en
				 Rozenburg wilde afspreken dat de afzonderlijke positie van Rozenburg op
				 enigerlei wijze ook op langere termijn geborgd blijft, wordt ook een
				 bestuurscommissie ingevolge artikel 83 Gemeentewet als mogelijkheid genoemd.
				 Een aparte commissie die zich uitsluitend richt op het gebied Rozenburg blijft
				 dus mogelijk. De leden van de VVD-fractie menen dat er op deze manier recht
				 wordt gedaan aan de bijzondere positie van Rozenburg. Mutatis mutandis geldt
				 hetzelfde voor Hoek van Holland. Maar het is aan de gemeente Rotterdam om daar
				 een besluit over te nemen.
 De leden van de VVD-fractie merken voorts op dat niet alle
				 deelgemeenten gelijk zijn. Zo heeft Rotterdam in feite een veel lichtere vorm
				 van deelgemeenten dan Amsterdam. In vergelijking met Amsterdam hebben de
				 deelgemeenten in Rotterdam minder bevoegdheden en een minder omvangrijk
				 ambtenarenapparaat. Deze leden hebben dan ook de indruk dat het wetsvoorstel
				 voor Rotterdam veel minder ingrijpend is dan voor Amsterdam, die te maken zal
				 krijgen met grote veranderingen in de gemeentelijke organisatie. De leden van
				 de VVD-fractie vragen de regering op deze passage in te gaan. Hoe ziet de
				 regering een en ander?
 Heeft de regering overigens contact met de gemeenten Rotterdam
				 en Amsterdam over hun plannen met de nieuwe wettelijke constellatie? Heeft de
				 regering het idee dat Rotterdam en Amsterdam zullen overgaan tot het instellen
				 van commissies ingevolge de artikelen 82, 83 of 84 Gemeentewet? Gaarne krijgen
				 de leden van de VVD-fractie een reactie van de regering.
 
 
 Ook de leden van de PvdA-fractie voelen een
				 verantwoordelijkheid richting de inwoners van Rozenburg, waar de Kamer zich
				 hard heeft gemaakt voor de status van deelgemeente en dit voor de burgers en
				 bestuurders een belangrijk gegeven was bij de gemeentelijke herindeling met
				 Rotterdam. Deze leden willen graag van de regering weten of zij het ook
				 schrijnend vindt dat eerder gedane toezeggingen aan deze gemeenschap zo snel
				 geschonden worden?
 De leden van de PvdA-fractie constateren dat de gemeente
				 Rotterdam een zeer uitgestrekt territorium omvat met oude kernen, waardoor de
				 behoefte aan deelgemeenten groter is. Deze leden vragen de regering hoe de
				 eigenheid van de verschillende deelgemeenten in Rotterdam vertaald kan worden
				 in de inrichting van het gemeentebestuur na de afschaffing van de
				 deelgemeenten?
 
 De leden van de CDA-fractie vragen, welke toezeggingen in het
				kader van de samenvoeging van de gemeenten Rotterdam en Rozenburg in 2009
				precies zijn gedaan aan Rozenburg. Op welke wijze kan de gemeente Rotterdam
				binnen het kader van het voorliggende wetsvoorstel tegemoet komen aan
				gerechtvaardigde wensen van Rozenburg?
 Ondanks dat de leden van de D66-fractie instemmend kennis hebben
				genomen van de wens van de regering om een kleinere overheid te realiseren,
				missen zij in de Memorie van Toelichting een nadere tegenwerping van de
				argumenten die pleiten voor het behoud van de deelgemeenten. De aangehaalde
				consultatieronde en de reactie daarop zijn wat deze leden betreft onvoldoende.
				Graag zouden zij een reactie van de regering zien op de constatering dat per
				inwoner Rotterdam en Amsterdam relatief weinig politici hebben en de kosten van
				de democratie ook lager zijn dan in andere gemeenten.
 De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering
				inzichtelijk te maken hoe haar positie ten aanzien van Rozenburg, Hoek van
				Holland en andere deelgemeenten die ooit ook zelfstandige gemeenten waren, zich
				verhoudt met haar positie dat gemeentelijke herindeling van onderop moet komen.
				Deze leden vragen de regering of het onderhavig wetsvoorstel geen afbreuk doet
				aan het beeld van een betrouwbare overheid in gevallen waarbij het instellen
				van een deelgemeente een nadrukkelijke rol heeft gespeeld in het
				herindelingproces. Deze leden vragen de regering bovendien een nadere
				toelichting op hoe het onderhavig wetsvoorstel zich verhoudt tot de concrete
				afspraken die zijn gemaakt met Rozenburg tijdens het herindelingsproces.
 
 De leden van de SGP-fractie vragen nog in het bijzonder de
				 aandacht voor de toezegging aan het voormalige gemeentebestuur van Rozenburg
				 dat deze gemeente een deelgemeente van Rotterdam zou worden. Hoewel deze leden
				 er begrip voor hebben dat een bijzondere status voor Rozenburg in vergelijking
				 met andere deelgemeenten niet aan de orde kan zijn, vragen zij zich wel af of
				 het vanuit bestuurlijk oogpunt juist is om de inspanningen van enkele jaren
				 geleden al zo snel te laten volgen door het afschaffen van de deelgemeenten.
				 Wil de regering daar nog nader op ingaan?
 Ook vragen deze leden aandacht voor de positie van Hoek van
				 Holland. Kan de regering aangeven hoe de kwaliteit van het bestuur in deze
				 deelgemeente van Rotterdam ook na afschaffing van de deelgemeenten gewaarborgd
				 kan blijven?
 Bij herindelingen menen de leden van de SGP-fractie vaak de
				 tendens waar te kunnen nemen om voor bestaande kernen betrokkenheid van burgers
				 bij de nieuw te vormen gemeente te organiseren. Wil de regering in het licht
				 van dergelijke lokale wensen aangeven hoe dit wetsvoorstel zich verhoudt tot
				 het behoud van betrokkenheid van de inwoners van de deelgemeenten bij het
				 lokale bestuur in Amsterdam en Rotterdam?
 
 
 
 
 
 De voorzitter van de commissie,
 
 Wolbert
 
 
 
 De adjunct-griffier van de commissie,
 
 Hendrickx