Vaststelling begroting van het Ministerie van Algemene Zaken (III) voor het jaar 1999; Brief minister over de ministeriële verantwoordelijkheid, de ambtelijke verantwoordelijkheid en de verhouding daartussen
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26200-III, nr. 12

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

25-08-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26200-III nr. 12

20-08-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamPOLITIEK BELEIDSUITVOERING EN AMBTELIJK APPARAAT
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26200-IIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 23 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 200 IIIVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Algemene Zaken (III) voor het jaar 1999nr. 12BRIEF VAN DE MINISTER-PRESIDENT, MINISTER VAN ALGEMENE ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 20 augustus 1999Aan de beantwoording van aan mij gestelde vragen door de leden van uw
Kamer Van der Steenhoven, Scheltema-de Nie en Balkenende (zie Aanhangsel Handelingen,
nr. 1867, 1868 en 1869, vergaderjaar 1998–1999) wil ik een korte beschouwing
doen voorafgaan over de ministeriële verantwoordelijkheid, de ambtelijke
verantwoordelijkheid en de verhouding daartussen. Deze is gestoeld op uitgangspunten
die centraal staan en nader zullen worden uitgewerkt in een nota over dit
onderwerp die de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties aan
uw Kamer heeft toegezegd tijdens het debat over het rapport van de Parlementaire
Enquêtecommissie Vliegramp Bijlmermeer. De regering is voornemens deze
nota op de derde dinsdag van september aan uw Kamer aan te bieden.Ik hecht eraan voorop te stellen dat het kabinet inhoud en reikwijdte
van de ministeriële verantwoordelijkheid ten opzichte van de Staten-Generaal
onverkort wenst te handhaven.De ministeriële verantwoordelijkheid heeft betrekking op alles wat
zich binnen de kring van bevoegdheden van een bewindspersoon bevindt. Naar
algemene opvatting houdt zij in: de plicht tot het geven van inlichtingen,
alsmede tot het motiveren, rechtvaardigen en verdedigen van het op zijn of
haar beleidsterrein gevoerde beleid. Zij strekt zich, uiteraard, uit tot alle
verrichtingen van de ambtenaren die aan zijn of haar departement verbonden
zijn. Over de uitoefening van deze staatsrechtelijke verantwoordelijkheid
wordt in volle omvang verantwoording afgelegd aan de Kamers der Staten-Generaal.
Het is aan de politiek controlerende organen om over de uitoefening van de
ministeriële verantwoordelijkheid te oordelen.De functioneel ambtelijke verantwoordelijkheid wordt uitgeoefend binnen
de beslotenheid van een ministerie. De uitoefening van deze verantwoordelijkheid
vindt plaats in het kader van het bestuursrechtelijke rechtspositie- en organisatierecht.
Ambtenaren zijn verplicht hun minister te ondersteunen bij de uitoefening
van diens ministeriële verantwoordelijkheid. De minister
moet erop kunnen rekenen dat het ministerie volgens zijn of haar aanwijzingen
functioneert, overeenkomstig de wettelijke voorschriften handelt en voldoet
aan de eisen van financiële rechtmatigheid en doelmatigheid. De vertrouwensrelatie
tussen minister en ambtenaren wordt beheerst door de regels van het personele
beheer en het ambtenarenreglement. Indien – in de regel samenhangend
met het feitelijk functioneren – de vertrouwensvraag rijst tussen de
politiek bestuurder en de ambtenaar wordt deze in eerste instantie binnen
de departementale organisatie behandeld, met rechtswaarborgen (beroep en bezwaar)
omkleed.Onmiskenbaar is de afgelopen jaren, ook in het politieke domein, de aandacht
voor de uitvoering van het beleid sterk toegenomen. De minister moet weten
wat de organisatie, gelet op de vigerende rechtsregels, mag en moet alsmede
wat zij qua samenstelling, omvang en uitrusting aankan. Het is van essentieel
belang dat hij of zij nauwkeurig op de hoogte blijft van al hetgeen voor de
vervulling van de politieke verantwoordelijkheid van belang is. Waar de uitvoering
van het beleid in een opener en hetero- gener geworden samenleving één
van de moeilijkste aspecten van het werk van de overheid is, steekt de vertrouwensrelatie
tussen de politiek verantwoordelijke minister en de functioneel verantwoordelijke
ambtenaren binnen de departementale organisatie bijzonder nauw.Met zijn hierbij gevoegde notitie d.d. 9 maart 1998 heeft mijn secretaris-generaal
over het bovenstaande in het beraad van secretarissen-generaal een gesprek
en nadere gedachtevorming willen entameren. Het behoort mede tot zijn functionele
verantwoordelijkheid om de consequenties van het politiek en maatschappelijk
zwaarder wordend accent op de beleidsuitvoering voor het functioneren van
de rijksdienst bij zijn collega's onder de aandacht te brengen. Het stuk brengt,
anders dan hier en daar is gesuggereerd, de ministeriële verantwoordelijkheid
in geen enkel opzicht, laat staan in beperkende zin, in het geding.De Minister-President, Minister van Algemene Zaken,W. Kok POLITIEK BELEIDSUITVOERING EN AMBTELIJK APPARAAT1. Er bestaat een onmiskenbare paradox tussen het door dit kabinet zo
sterk neergezette «primaat van de politiek» en de onmiskenbare
erosie van de ideologische tegenstellingen binnen het partij politieke spectrum.2. Een gevolg daarvan is dat de tegenstellingen in het politieke debat
minder op de beleidsdoelstellingen maar meer op het beleidsinstrumentarium
en de maatvoering daarin plegen toe te spitsen. Dat geldt voor de economische
en sociale dossiers niet minder dan voor de ruimtelijke en bestuurlijke en
justitiële dossiers. Scherp uitgedrukt:de beleidsuitvoering wordt meer en meer het object van politieke discussies.
Dit verschijnsel was al een tiental jaren evident bij beleid met een hoog
«human interest» gehalte. Geleidelijk aan breidt het zich uit
tot tal van andere beleidsonderdelen:– mestproblematiek, varkenspest, varkenswet;– grote en kleinere infrastructurele werken (van Betuweroute tot
de «bak van Leiderdorp»);– de uitvoering van de sociale zekerheidswetgeving en het arbeidsbemiddelingsbeleid;– de uitvoering van de specifieke arbeidsmarktmaatregelen;– het asielzoekers- en vreemdelingenbeleid;– het optreden bij openbare ordeverstoringen;– de bijna permanente discussie over de uitvoering van bepaalde
onderdelen van het zorgbeleid;– de geleidelijk aan opkomende discussie over de efficiëntie
in het onderwijs.Deze lijst is met tal van andere voorbeelden aan te vullen. Zij illustreert
slechts dat de politieke aandacht zich aan het verplaatsen is van de input
naar de throughput en output van het beleid.3. Vrijwel alle majeure en mineure politieke incidenten waarmee dit kabinet
te stellen heeft gehad, waren organisatie- en uitvoeringsincidenten. Van IRT
via CTSV naar Schengen-Schiphol. Van Securitel via Bouterse naar Groningen.
De eerste nieuwe CO2-tegenvallers zijn al voorspelbaar en de geluidsgrenzen
rond Schiphol zullen, even voorspelbaar, de mee- (of tegen)vallende groei
van de luchtvaart niet kunnen accommoderen.4. Tien jaar geleden was de beleidsvorming vooral het domein van de politiek
en de beleidsuitvoering dat der bureaucratie. Nu de beleidsvorming steeds
technischer wordt (een gevolg van het vooropstellen van effectiviteit en doelmatigheid)
en de politieke gevoeligheid van de uitvoering toeneemt, vloeien deze aanvankelijk
gescheiden domeinen steeds meer in elkaar over.De onderlinge afhankelijkheden tussen het politieke domein en het ambtelijke
domein worden steeds groter. De consequenties daarvan zijn nog onvoldoende
doordacht.5. Het lijkt vast te staan dat voor bewindspersonen aandacht voor het
uitvoeringsmanagement steeds meer een noodzaak wordt. Daar blijken zij immers
politiek het kwetsbaarst.Dat weer impliceert meer aandacht voor de kwaliteit en capaciteit van
het met de uitvoering ervan belaste apparaat. Een beleidsinput die geen rekening
houdt met de kwaliteit, capaciteit en handelingsgewoonten van een uitvoerend
apparaat, leidt tot politieke ongelukken. Om die te vermijden zal ofwel de
beleidsinbreng moeten worden gewijzigd, ofwel het apparaat tijdig moeten worden
aangepast. 6. Capaciteitsproblemen lijken het makkelijkst op te lossen. Zij zijn
dat niet steeds.Het aanbod op de arbeidsmarkt beantwoordt niet steeds aan de eisen die
het apparaat moet stellen. Capaciteitsvergroting pleegt dan ook, zeker op
korte termijn, vaak te leiden tot kwaliteitsvermindering.De verbetering van de kwaliteit van een overheidsorganisatie is bijna
altijd een project dat pas op middellange termijn resultaten kan boeken. Door
de uiterst geringe doorstroom binnen de apparaten is de werving van mensen
met nieuwe kwaliteiten maar zeer beperkt mogelijk. De verbetering van het
bestand aan vast personeel is, naar de ervaring leert, slechts gedeeltelijk
mogelijk en vergt in ieder geval tijd.Het lastigst is het teweegbrengen van een verandering van de interne handelingstraditie
van een apparaat. Daarin komen de geïnternaliseerde normen en waarden
die het gedrag bepalen tot uiting. Niet zelden zijn deze normen en waarden
een wat selectieve afschaduwing van de rechtsregels die het gedrag van het
desbetreffende apparaat naar buiten toe conditioneren. Het aanbrengen van
veranderingen hierin neemt veel tijd en zal vaak gepaard gaan met ernstige
fricties. Dat geldt voor het openbaar ministerie niet minder dan voor de uitvoeringsorganisaties
van de sociale zekerheid of voor de arbeidsbemiddeling.7. Er bestaat een bijna onvermijdelijke spanning tussen de structurele
problematiek van de capaciteit, kwaliteit en de handelingstradities van de
ambtelijke apparaten en de door de korte termijn bepaalde eisen van de nieuwe
beleidsinbreng.Die spanning is alleen op te lossen als er bij de politieke leiding van
de departementen voldoende inzicht bestaat in wat men van haar of zijn apparaat
kan verwachten, op korte en wat langere termijn. Ontbreekt de aandacht daarvoor
dan ontstaan grote beleidsmatige en politieke risico's. Het behoort overigens
tot de taak van de ambtelijke leiding van de departementen deze risico's tijdig
en scherp in kaart te brengen.8. De politieke en ambtelijke leiding van de departementen hebben hier
existentiële belangen gemeen. Zich telkens voordoende incidenten –
zij worden, juist doordat zij zoveel politieke aandacht krijgen, in de media
en de publieke meningsvorming uitvergroot – leiden tot een gevaarlijke
spiraal naar beneden: publiekelijk ten beste gegeven laatdunkendheid over
het ambtelijke apparaat, slaat uiteindelijk op de politieke organen en ambtsdragers
terug.Het leidt ertoe dat bij de burgers het wantrouwen in de overheid als zodanig
toeneemt.Daarmee komt de politiek, die zich van het overheidsapparaat moet bedienen
en daarvoor verantwoordelijk is, onvermijdelijk zelf in het geding.9. Het politieke primaat geldt in zijn verschillende uitdrukkingsvormen
in het publieke domein. Overheidsorganisaties werken per definitie in dat
domein voor het vervullen van publieke taken. Ofschoon de uitvoeringsorganisaties
van de overheid aan «gewone» eisen van effectiviteit en doelmatigheid
moeten voldoen, compliceert het publieke karakter van hun taken hun functioneren
aanzienlijk. Zij zijn gebonden aan:a. de procedurele en materiële normen die het legaliteitsbeginsel
meebrengt;b. de aan de wettelijke of pseudo-wettelijke omschrijving van hun taken
voorafgaande politieke afweging, waarin systematische consistentie,
doeltreffendheid en doelmatigheid hoogstens bijkomende criteria zijn;c. het gegeven dat vooral bij de uitvoering van wetgeving die grote discretionaire
ruimte geeft, de geïndividualiseerde toepassing van de wet aanleiding
kan geven tot nadere politiek interferenties: een analyse van het gedogende
of zelfs berustende bestuur laat zien dat daaraan meestal bijzondere overwegingen
van politieke ambtsdragers ten grondslag liggen;d. de resultante van de pressie die georganiseerde belangenorganisaties
op het uitvoerende (politieke en ambtelijke) bestuur weten uit te oefenen;e. de uitvergrotende aandacht van de openbare mening waar het uitvoerend
bestuur wordt geconfronteerd met «tragische keuzen»: de uiteindelijke
beslissing is dan hoe dan ook controversieel, tot in de Tweede Kamer toe;f. de menigmaal verreikende consequenties van Europese wetgeving en beleid.
Omdat deze regelgeving van buiten komt, achten noch de politieke organen noch
de ambtelijke apparaten zich daarvan eigenaar.De risico's die zich dan achteraf openbaren geven aanleiding tot debatten
waarin de schuld- en verantwoordelijkheidsvraag wat willekeurig worden beantwoord.10. Het ziet ernaar uit dat ook in een volgende kabinetsperiode de politieke
aandacht voor incidenten bij de beleidsuitvoering zal toenemen. Om te voorkomen
dat het leerstuk van de individuele ministeriële verantwoordelijkheid
zo wordt opgerekt dat uitvoeringsincidenten – die als incident wel te
beperken, maar niet te voorkomen zijn – onmiddellijk aanleiding geven
tot (pseudo-)vertrouwenskwesties, is een scherpere afbakening van de politieke
verantwoordelijkheid en de ambtelijke verantwoordelijkheid voor de uitvoering
wenselijk.Deze dient idealiter te berusten op duidelijke afspraken tussen de politieke
en ambtelijke leiding van de departementen:– de ambtelijke leiding is functioneel verantwoordelijk voor incidentele
en tot individueel disfunctioneren herleidbare gevallen. De minister moet
deze verantwoordelijkheid ook in de volksvertegenwoordiging als zodanig adresseren.
Pas daarna komt zijn politieke verantwoordelijkheid in het geding.– indien bij de beleidsuitvoering structurele tekortkomingen over
een langere periode zichtbaar worden, is zowel de politieke als de ambtelijke
verantwoordelijkheid in het geding. De politieke verantwoordelijkheid wordt
in de volksvertegenwoordiging geadresseerd. De ambtelijke verantwoordelijkheid
door de politieke leiding van het betrokken departement binnen dat departement. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26200-III-12.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl