Zorg en maatschappelijke ondersteuning; Brief staatssecretaris ter aanbieding o.m. tweede voorgangsrapportage Wmo
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29538, nr. 58

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

02-10-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

29538 nr. 58

26-09-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Het Wmo-progamma: Verbinden, Verbreden, Vernieuwen3. Indicatiestelling en compensatieplicht bij de
hulp bij het huishoudenResultaten Onderzoek indicatiestelling hulp bij het huishoudenb. Operatie Herindicatie4. Sociaal overwogen aanbesteden5. Lokale arbeidsmarktgevolgen6. Het persoonsgebonden budget in de Wmo7. CliëntparticipatieCliëntparticipatieLokaal CentraalLokale Versterking GGZ8. CliëntondersteuningEvaluatie SPD-Nieuwe StijlReactie op de evaluatieCliëntondersteuning in de Wmo9. Samenloop Wmo-Awbz10. Kwaliteit Hulp bij het huishoudenVoortgang toezicht IGZ op HV11. Evaluatie Wmo12. ICT en WmoOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 29538, nr. 58 b5Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 29538, nr. 58 b4Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 29538, nr. 58 b3Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 29538, nr. 58 b2Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 29538, nr. 58 b1Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29538Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 71 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 538Zorg en maatschappelijke ondersteuningnr. 58BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORTAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 26 september 20071. InleidingTijdens het Algemeen Overleg van 31 oktober 2006 over de Wet maatschappelijke
ondersteuning (Wmo) is toegezegd dat de Tweede Kamer de eerste tijd regelmatig
zal worden geïnformeerd over de in- en uitvoering van de Wmo (Kamerstuk
30 131, nr. 123). Hierbij stuur ik u de tweede voortgangsrapportage
Wmo.Gemeenten werken inmiddels negen maanden aan het realiseren van de doelstellingen
van de wet. Die tijd is te kort om een volledige balans op te maken. Wel vind
ik het van belang, om de ontwikkelingen rondom de Wmo met uw Kamer te bespreken.
Ook uw Kamer heeft erom gevraagd rond deze tijd een voorlopige balans op te
maken. De Wmo is een participatiewet voor alle burgers. Maar, ook meer specifiek,
voor burgers met beperkingen. De belangen van die burgers komen bij mij op
de eerste plaats en hou ik scherp in het oog. Krijgt de burger waar hij of
zij – gezien de compensatieplicht – recht op heeft?Na negen maanden gaat de meeste aandacht nog steeds uit naar de hulp bij
het huishouden, het contracteerbeleid van gemeenten, de indicatiestelling
en de lokale arbeidsmarktproblematiek. Dat naar deze onderwerpen veel aandacht
uitgaat, is te begrijpen. Maar tegelijkertijd moeten we er voor oppassen dat
we de Wmo niet verengen tot hulp bij het huishouden van de «vroegere
AWBZ». Wat we zeker moeten voorkomen, is dat gemeenten en cliënten
belast worden met de AWBZ-administratie of -bureaucratie.Mijn vertrekpunt is volstrekt helder: kwetsbare mensen moeten de ondersteuning
ontvangen waar zij recht op hebben. Daarom is, mede op verzoek van uw Kamer,
onderzoek uitgezet om de vraag te beantwoorden of gemeenten voldoen aan hun
compensatieplicht bij de levering van hulp bij het huishouden. De resultaten
van dit onderzoek (bijlage 1) stemmenvoorlopig tot geruststelling:
gemeenten voldoen bij de levering van hulp bij het huishouden aan hun compensatieplicht1. Bij dit onderzoek past wel een belangrijke relativering.
Eind van dit jaar loopt het overgangsrecht af. Dat betekent dat alle overgangscliënten
een nieuwe beschikking van de gemeente moeten ontvangen en er veranderingen
in de zorgtoewijzing op kunnen treden. Pas als ook dat proces goed verloopt,
kunnen er meer gefundeerde conclusies getrokken worden. Ik heb ook een onderzoek
laten uitvoeren naar varianten in de aanbesteding1.
Dit onderzoek (bijlage 2) laat zien dat het voor gemeenten, binnen de kaders
van de Wmo en de aanbestedingsregels, heel goed mogelijk is andere doelstellingen
te realiseren dan sec het inkopen van goederen of diensten. Aanbesteding,
zo luidt de conclusie van dit onderzoek, biedt alle mogelijkheden om een goed
en sociaal verantwoord Wmo-beleid neer te zetten, waarbij naast de prijs ook
naar de kwaliteit en de arbeidsmarktgevolgen gekeken wordt. Het onderzoek
maakt vooral duidelijk dat aanbesteden politieke keuzes vraagt. Er zijn veel
manieren voor gemeenten om te sturen op sociaal beleid. Ik heb Significant
de opdracht gegeven om, op basis van het onderzoek, een praktische handreiking
op te stellen (bijlage 3)1. Die handreiking heb
ik naar alle gemeenten gestuurd. Daarin zijn suggesties opgenomen, die ook
direct ingevoerd kunnen worden. Minstens zo belangrijk zijn de aanbevelingen
voor de tweede rondes van aanbestedingen. Daarin kan door gemeenten bijvoorbeeld
het «mens volgt werk principe» worden opgenomen. Ook alle relevante
cliënt- en brancheorganisaties ontvangen een exemplaar. Ook van deze
partijen verwacht ik bij de tweede ronde van aanbestedingen een sociaal overwogen
insteek bij de contractvorming2.Ik heb de afgelopen maanden veel energie gestoken in het – samen
met de verantwoordelijke partijen – vinden van oplossingen voor de lokale
arbeidsmarktproblemen. Ook hier is mijn vertrekpunt helder. Ik vind dat zoveel
mogelijk mensen voor de zorg behouden moeten blijven. En ik vind dat medewerkers
in de zorg op basis van vrijwilligheid moeten kunnen kiezen voor een arbeidscontract.
Ik vind het niet acceptabel dat medewerkers in de zorg gedwongen worden een
alphahulp-contract te sluiten. Medewerkers een geforceerde keus te laten maken
voor een alphahulp-contract, vind ik niet passen bij goed werkgeverschap.Deze punten zijn voor mij essentieel. Ik vind dat deze punten in overleg
op het lokale niveau geregeld moeten worden. Als het overleg op lokaal niveau
niet tot de gewenste resultaten leidt dan zal ik niet aarzelen om wettelijke
maatregelen te treffen. In paragraaf 5 beschrijf ik het samenstel van
maatregelen en activiteiten, dat primair door de bonden, de werkgevers, gemeenten
en het CWI wordt ondernomen om zoveel mogelijk mensen op basis van verantwoorde
contracten voor de zorg te behouden.In het AO van 28 juni jl. heb ik met uw Kamer afgesproken over een
brede range van onderwerpen te rapporteren (Kamerstuk 29 538, nr. 56).
In deze voortgangsrapportage komen de volgende onderwerpen aan de orde:– indicatiestelling en compensatieplicht;– sociaal overwogen aanbesteden;– lokale arbeidsmarktproblematiek;– het persoonsgebonden budget;– cliëntparticipatie;– cliëntondersteuning;– samenloop Wmo/AWBZ;– kwaliteit Hulp bij het huishouden;– evaluatie Wmo;– ICT en Wmo.Vanuit mijn verantwoordelijkheid voor de Wmo wil ik steeds goed geïnformeerd
zijn over de stand van zaken op het lokale niveau. Om die reden heb
ik een monitor uitgevoerd naar belangrijke aspecten rondom de invoering van
de Wmo. 70% van alle gemeenten heeft meegewerkt aan deze monitor. Bij
de bovengenoemde onderwerpen komen de resultaten van deze monitor aan de orde.Over mijn voornemens op het terrein van mantelzorg- en vrijwilligersbeleid
ontvangt u zeer binnenkort een afzonderlijke brief. Voordat ik genoemde onderwerpen
bespreek, ga ik nader in op mijn Wmo-programma voor de komende jaren; waar
liggen mijn verantwoordelijkheden, hoe komen we tot vernieuwing en verbreding
en welke arrangementen zijn daarbij denkbaar?2. Het Wmo-progamma: Verbinden, Verbreden, VernieuwenDe Wmo is een brede participatiewet, die tot doel heeft om zoveel mogelijk
mensen – met of zonder beperking – te laten meedoen in de samenleving.
Meedoen in een samenleving die je met elkaar opbouwt. In mijn visie trekt
de overheid zich daarbij niet terug, onder verwijzing naar de eigen verantwoordelijkheid
van de burger. De overheid werkt met actieve burgers juist samen aan een samenleving,
waarin mensen omzien naar elkaar. De overheid gaat actief op zoek naar mogelijkheden
om burgers te verbinden. In plaats van het benadrukken van de eigen verantwoordelijkheid,
kies ik expliciet voor de idee van wederkerigheid. De overheid investeert
in de ondersteuning van haar burgers maar mag er ook op rekenen dat die burgers
iets terug doen voor de samenleving. Bij het plegen van sociale investeringen
dient de overheid zich steeds de vraag te stellen of en zo ja in welke mate
de samenleving klaar is om deze wederkerige relaties aan te gaan. In mijn
brief over mantelzorg- en vrijwilligersbeleid sta ik uitgebreid stil bij de
mogelijkheden om dit evenwicht in wederkerigheid te bewaken. Als ik kijk naar
sociale netwerken en de rol van maatschappelijke organisaties, van buurtorganisaties
tot kerken, constateer ik dat mijn visie aansluit op een reeds lang bestaande
traditie in Nederland. Ook wat soms op landelijk niveau gescheiden is, zoals
bijvoorbeeld de AWBZ en Wmo, wordt in de praktijk vaak in een ideale lokale
mix aangeboden aan burgers. In verpleeghuizen die AWBZ gefinancierd worden
zien we heel vaak vrijwilligersactiviteiten ondersteund door de gemeenten.
Het mooie hiervan is dat je het «gewone leven» het verpleeghuis
inbrengt.Gelukkig zijn er heel veel burgers die op eigen kracht prima participeren
en anderen ondersteunen. Maar er zijn evenzogoed burgers die een zetje nodig
hebben om goed mee te doen in de samenleving. En, ook daarvoor is de Wmo,
is er een groep burgers die zelfs met een zetje aan de kant dreigt te blijven
staan. Daarvoor neemt de overheid haar volle verantwoordelijkheid.De Wmo is een decentrale wet, waarin de beleidsvrijheid en de autonomie
van de gemeente verankerd zijn. Uit de Wmo straalt het vertrouwen in de werking
van de lokale democratie. Tegelijkertijd berust de systeemverantwoordelijkheid
voor deze wet bij het Rijk.Gemeenten en het Rijk zijn verbonden met elkaar doordat zij een gezamenlijk
doel delen, namelijk het bevorderen van participatie van alle burgers. Wel
verschillen de verantwoordelijkheden. Ik ben systeemverantwoordelijk voor
de Wmo. Die verantwoordelijkheid reikt voor mij verder dan het «vinger
aan de pols» houden en het volgen van ontwikkelingen. Vanuit mijn verantwoordelijkheid
vind ik dat ik gemeenten aan moet spreken op de Wmo en de resultaten die daar
bereikt worden. Dat doe ik door het stellen van richtinggevende kaders voor
specifieke deelterreinen. Als gemeenten in het kader van de Wmo onvoldoende
presteren op bepaalde velden, kunt u mij eraan houden dat ik zal zoeken naar
passende maatregelen.In mijn brief over de mantelzorg- en vrijwilligersbeleid, laat ik zien
hoe ik deze gedachte concreet vorm wil geven. Natuurlijk worden richtinggevende
kaders niet – zo maar – eenzijdig van boven af opgelegd. Die kaders
komen in interactie tot stand. De kracht van de normatieve kaders ligt immers
in de kwaliteit van die kaders en de relevante toepassing op het lokale niveau.
Idee is voorts dat de richtinggevende kaders een rol moeten spelen in het
lokale debat en bij het beoordelen van de prestaties van de Wmo als systeem.
Vanuit deze sturingsfilosofie kijk ik ook naar de maatschappelijk verantwoorde
inkoop van hulp bij het huishouden. Ik kom daar in paragraaf 4 uitgebreid
op terug. Het kan niet zo zijn dat de uitkomst van de onderhandelingen tussen
de zorgaanbieders en de gemeenten ertoe leiden dat het leveren van hulp bij
het huishouden als norm door alfahulpen wordt geleverd. Ik vind ook dat er
geen contracten gesloten moeten worden op basis van een prijs die onder de
kostprijs van de aanbieder ligt.Ik sta voor de beleidsvrijheid van de gemeente, ik vertrouw op het functioneren
van de lokale democratie. Maar de verbinding tussen Rijk en gemeenten kan
er niet een zijn van «het Rijk stond erbij en keek ernaar». Bij
de autonomie van gemeenten hoort een verbindende overeenstemming tussen het
Rijk en gemeenten over richtinggevende kaders. Zo’n verbinding vraagt
tijd en zal zich in gemeenschappelijkheid moeten ontwikkelen.Een andere vraag is hoe ik zal reageren als gemeenten op sommige punten
de wet, of onderdelen van de wet niet of onjuist uitvoeren. Als gemeenten
bijvoorbeeld de PGB tarieven niet conform de Wmo vaststellen, vind ik dat
ik deze gemeenten daar publiekelijk op kan aanspreken. Het is dan wel belangrijk
om de «namen en de rugnummers» te kennen. Als ik die ken, neem
ik samen met de VNG concrete stappen in de richting van die met naam genoemde
gemeente.Zijn gemeenten in staat de Wmo uit te voeren?Het gaat natuurlijk in de eerste plaats om de vraag of de wet op de juiste
wijze wordt uitgevoerd. Die vraag kan voorlopig – gezien de onderzoeksresultaten –
positief beantwoord worden. Een correcte basale uitvoering van de wet is per
se niet hetzelfde als een uitvoering conform de oude AWBZ. Dat is niet de
bedoeling. Het gaat juist om het vinden van nieuwe wegen. Het vinden van andere
manieren om aan de ondersteuning van burgers tegemoet te komen. Ik ben blij
dat de CG-Raad heeft laten weten deze visie te delen en samen met de VNG wil
zoeken naar wegen om juist de brede doelstelling van de Wmo een kans te geven,
ook in de modelverordening van de VNG.Vervolgens gaat het om de voor mij veel belangrijkere vraag: wordt de
wet ook in haar intentie – van verbinden, vernieuwen en verbreden –
uitgevoerd? Deze vraag laat zich niet voor alle gemeenten positief beantwoorden.
Een snelle toets van de eerste beleidsplannen Wmo die deze zomer beschikbaar
waren (zo’n 22) leidt tot de conclusie dat gemeenten enthousiast zijn
over de Wmo en er graag wat van willen maken. Op diverse punten hebben zij
echter nog ondersteuning nodig om hun «Wmo-visie» om te zetten
in concreet beleid en activiteiten en daarmee de beleidsplannen een minder
algemeen karakter te geven.Vanuit mijn verantwoordelijkheid wil ik wil ik vooral inzetten op «een
brede Wmo». Daarom start ik een ambitieus vernieuwingsprogamma, dat
een viertal sporen kent.Het eerste spoor is dat van het vroegtijdig onderkennen van trends en
het opstellen van toekomstscenario’s. Het gaat hierbij om verkenningen
van maatschappelijke en economische ontwikkelingen die op de middellange
termijn van invloed zijn op de participatie van burgers en die relevant zijn
voor het te voeren beleid. Op basis daarvan zullen scenario’s worden
ontworpen die praktisch toepasbare kaders voor gemeentelijk beleid moeten
opleveren voor een gefundeerd toekomstgericht beleid. Met mijn beleidsbrief
over vrijwilligersbeleid en mantelzorg is daarvoor feitelijk reeds het startschot
gegeven. Het streven is om de komende jaren meerdere prestatievelden van de
Wmo, met het perspectief op het jaar 2020, te bezien.Het tweede spoor is dat van innovatie. Hierbij gaat het om het (verder)
ontwikkelen van nieuwe aanpakken – inhoudelijk of bestuurlijk –
om mensen beter te laten participeren. Het kan een aanpak zijn die er nog
niet is, een witte vlek, die nodig moet worden opgevuld. Of het is een aanpak
die op kleine schaal of in een ander domein al wordt toegepast en die zo kansrijk
lijkt dat het de moeite waarde is om hem verder te ontwikkelen en op grotere
schaal toe te passen. Innovatie vindt juist ook plaats door verschillende
beleidsterreinen met elkaar te verbinden. Verder wil ik door het instellen
van een innovatieprijs gemeenten en uitvoerende organisaties prikkelen om
nieuwe aanpakken te ontwikkelen die effectief bijdragen aan de participatie
van burgers.Naast behoefte aan vernieuwing en verbreding zal er continue gewerkt moeten
worden aan een doelmatige en doeltreffende inzet van Wmo-gelden. Zodat daarmee
een zo hoog mogelijk maatschappelijk effect wordt bereikt. Het derde en vierde
spoor hebben dan ook betrekking op de kwaliteitsverbetering in de Wmo.In het derde spoor zullen bestaande interventies in het sociale domein
worden geïnventariseerd en vervolgens getoetst worden op hun effectiviteit.
Dit moet leiden tot een lijst van «practice based en evidence based»
methoden waarvan is bewezen is dat ze daadwerkelijk bijdragen aan de participatie
van burgers.Om ervoor te zorgen dat de genoemde effectieve interventies daadwerkelijk
worden toegepast, zal via het vierde en laatste spoor worden bevorderd dat
ze worden opgenomen in de opleidingsprogramma’s van onderwijsinstellingen
en de deskundigheidsbevordering van professionals.Ik wil dat in de discussies over kwaliteit, maar ook in het debat over
de indicatiestelling, de stem van de professional luider en duidelijker doorklinkt.
Ondersteuning is in essentie de relatie tussen een hulpvrager en een hulpverlener.
Dat moet ook de basis en het vertrekpunt zijn in de discussie over kwaliteit.De inzichten die op deze manier verzameld worden, zullen onder gemeenten
worden verspreid, zodat die daarmee een instrument in handen hebben om bij
contractering van aanbieders van maatschappelijke ondersteuning kaders te
kunnen stellen. Daarmee kan vervolgens geselecteerd worden op de kwaliteit
van de uitvoerder en de voorgenomen interventies. Onder regie van VWS zal
worden bevorderd dat de diverse programmaonderdelen goed op elkaar aansluiten
en elkaar wederzijds versterken. Tijdens een op 12 september jongstleden
gehouden bestuurlijk overleg is afgesproken dat de VNG hierbij als partner
optreedt van het Rijk.Voor het vernieuwingsprogramma: «een brede Wmo» trek ik structureel € 3
miljoen per jaar uit, bovenop het reguliere budget dat beschikbaar is voor
het verzamelen, verrijken en verspreiden van beschikbare kennis voor het veld
via Movisie.Ik constateer dat er de komende jaren nog flink doorgepakt zal moeten
worden. Ik hou hiervoor het huidige implementatieteam van mijn ministerie,
als een task-force, in stand. Dit om de bredere ambities die ik heb met de
Wmo te realiseren.Veel gemeenten zijn volop bezig met de uitvoering van de nieuwe taken
in het kader van de Wmo. Om juist ook de vernieuwing en de verbreding te stimuleren,
is er ondersteuning geboden aan 26 gemeenten die op één of meerdere
prestatievelden van de Wmo zijn gaan experimenten met projecten met een nieuwe
aanpak. Andere gemeenten kunnen leren van de ervaringen van deze gemeenten.
Diverse pilotgemeenten hebben interessante verbindingen gelegd met beleidsterreinen.
Zo experimenteren de gemeente Leeuwarden en Amsterdam met het vergroten van
de participatie van kwetsbare doelgroepen (dak- en thuislozen, verslaafden)
door een relatie te leggen tussen de instrumenten van de Wmo, de Wet werk
en bijstand (WWB) en Wet sociale werkvoorzieningen (WSW). In Alphen aan den
Rijn is een activeringscentrum geopend om burgers met een WWB-uitkering in
te zetten voor diverse zinvolle maatschappelijke taken en ook in zuid-Limburg
worden bijstandsgerechtigden via vrijwilligerswerk ingezet voor het ondersteunen
van burgers met een beperking. Maar gemeenten leggen ook verbindingen met
andere beleidsterreinen zoals de Wet Inburgering (Tilburg), Sport (Eindhoven)
en het lokale gezondheidsbeleid (Almere).Een aantal pilotgemeenten (zuidwest Friesland, Kampen en Waalwijk) zoekt
de vernieuwing vooral in het betrekken van (kwetsbare) burgers bij de samenleving
(wederkerigheid) en het versterken van de sociale samenhang. Hierbij wordt
vooral gekeken naar de mogelijkheden van burgers en niet naar hun beperkingen.
Zo worden in Breda burgers met beperkingen gestimuleerd om zich maatschappelijk
in te zetten voor de buurt. In andere gemeenten (Hoogeveen en Tiel) worden
burgers uitgenodigd om zelf met voorstellen te komen om de leefbaarheid van
buurten en wijken te verbeteren.Maar ook in relatie tot de nieuwe taken van gemeenten (hulp bij het huishouden, één
loket) wordt gewerkt aan vernieuwing. In de gemeente Hardinxveld-Giessendam
wordt bijvoorbeeld geëxperimenteerd met het inzetten van een breed Persoonsgebondenbudget
waarmee meerdere voorzieningen ingekocht kunnen worden, zowel individuele
voorzieningen als algemene. Ook de Wmo-loketten worden in diverse gemeenten
doorontwikkeld tot een volwaardig frontoffice waar burgers ook voor tal van
andere vragen terecht kunnen. Op diverse plaatsen in Nederland ten slotte
ontstaan er initiatieven om de hulp bij het huishouden meer kleinschalig in
de buurt te regelen, waarbij er sprake is van een integrale aanpak en maatwerk.Ook landelijk moeten er tussen de departementen onderling steeds opnieuw
verbindingen gelegd worden. Ik zie het als mijn taak om de Wmo daar waar nuttig
te verbinden met de beleidsterreinen van andere departementen.3. Indicatiestelling en compensatieplicht bij de
hulp bij het huishoudenIn de eerste voortgangsrapportage Wmo en de tussenrapportage – van
vlak voor deze zomer – heb ik uitgebreid stilgestaan bij de indicatiestelling
voor de huishoudelijke hulp en de veronderstelde verschuiving in de indicaties
van HH2 naar HH1. Uit onderzoek van Research voor Beleid begin dit jaar bleek
dat er op dat moment geen sprake was van grote verschuivingen in indicaties van HH2 naar HH1. Wel was er een verschuiving zichtbaar
bij de daadwerkelijke levering van zorg van HH2
naar HH1. Aanbieders konden in de AWBZ binnen de bandbreedte van de verhouding
HH1 en HH2 zoals die met het zorgkantoor was afgesproken zelf de inzet van
HH1 of HH2 bepalen. Landelijk gezien lag in 2006 de verhouding van ingezette
hulp HV1: HV2 op 30%: 70% terwijl de verhouding HV1: HV2 wat betreft de geïndiceerde activiteiten in 2006 85%: 15%
betrof. Dit betekent dat in die tijd – ook indien een indicatie voor
HV1-activiteiten was afgegeven – door zorgaanbieders in veel gevallen
hoger gekwalificeerd (en dus duurder) personeel werd ingezet dan vanuit de
indicatiestelling bezien noodzakelijk. Deze duurdere inzet werd uiteraard
ook door de zorgaanbieders in rekening gebracht.De verschuiving waarover in de media wordt geschreven, is dus geen verschuiving
in de indicatiestelling. Gemeenten indiceren niet scherper dan dat er in de
AWBZ werd geindiceerd. Zorgaanbieders krijgen nu echter geen hogere vergoeding
meer indien zij zwaardere hulp leveren dan de indicatie aangeeft. Een roep
om het indicatiegebied van gemeenten te veranderen lost het kernprobleem niet
op. De indicatiestelling is immers in het algemeen gelijk gebleven.Dat laat onverlet dat er lokale arbeidsmarktproblemen ontstaan vanwege
de verschuiving. Maar die moeten op een hele ander manier opgelost worden
(zie paragraaf 5).In de discussie over de veronderstelde verschuivingen in de indicatiestelling
rees logischerwijs (vervolgens) de vraag of de indicatiestelling voor HH door
gemeenten recht doet aan de compensatieplicht van gemeenten. Om die reden
is de onderzoeksvraag naar het nakomen van de compensatieplicht bij de hulp
bij het huishouden dan ook breder opgezet dan sec een onderzoek naar de indicatiestelling.Voordat ik uitgebreid inga op de resultaten van het onderzoek wil ik aangeven
welke acties ik naar aanleiding van het onderzoek onderneem.De algemene conclusie van dit onderzoek is dat gemeenten voldoen aan hun
compensatieplicht bij de hulp bij het huishouden. Die uitkomst stelt mij gerust.
Ik vind het belangrijk dat de burger krijgt waar hij of zij recht op heeft.
Dat is telkens mijn eerste criterium als ik kijk naar de Wmo. Gemeenten verschillen
weliswaar in de wijze waarop zij de indicatiestelling hebben vormgegeven en
de afspraken die zij met aanbieders hebben gemaakt, maar binnen deze diversiteit
is het resultaat positief. Het percentage cliënten dat de geïndiceerde
zorg toereikend vindt, wijkt in 2007 niet af van 2006. Dit stelt me gerust.Ik realiseer me hierbij terdege dat driekwart van de cliënten nog
geen herindicatie heeft gekregen omdat in veel gevallen de oude indicatie
nog doorloopt tot 1 januari 2008, als het overgangsrecht afloopt. Ik
vind het daarom van belang om ook na 1 januari de ontwikkelingen heel
scherp te volgen en de effecten van het aflopen van het overgangsrecht te
monitoren. Dat zal ik dan ook doen en ik zal daarbij ook toezien hoe één
en ander zich per regio ontwikkelt. Ik heb daar extra capaciteit voor vrijgemaakt.Een tweede actiepunt van mijn kant betreft de constatering dat de helft
van de aanbieders van mening is dat de gestelde indicaties – wat betreft
de geïndiceerde taken en/of uren – niet toereikend zou zijn. Mogelijk
hangt dit samen met de wijze van indiceren. Die
is meer bepalend dan door wie de indicaties worden
gesteld (gemeente, CIZ of ander indicatieorgaan). In veel gevallen worden
de indicaties telefonisch gesteld. Ik vind dit vanuit doelmatigheid en klantperspectief
een goed vertrekpunt. Maar ik kan me ook voorstellen dat een telefonisch onderzoek
niet in alle gevallen een volledig beeld geeft van de situatie van de cliënt.
In die situaties waarbij naar het professionele oordeel van de zorgaanbieder
de indicatie ontoereikend is en meer of zwaardere zorg noodzakelijk is, mag
de gemeente dit naar mijn mening niet zondermeer negeren. Gemeenten dienen
dit signaal serieus te nemen omdat zij vanuit hun compensatieplicht er zorg
voor moeten dragen dat de cliënt de ondersteuning krijgt die gelet op
zijn beperkingen noodzakelijk is. Dit moet altijd het uitgangspunt zijn. Het
kan niet zo zijn dat gemeenten – omdat dat in hun (financieel)
belang is – lichtere zorg bieden, dan cliënten gezien hun beperkingen
nodig hebben.Wat ik voorstel is het volgende. Gemeenten stellen in die gevallen een
nieuwe indicatie en gaan op huisbezoek om een completer beeld te krijgen van
de situatie van de cliënt. Indien naar het oordeel van aanbieders meer
of zwaardere zorg noodzakelijk is kan de gemeente «automatisch»
instemmen met de inzet van zwaardere ondersteuning en achteraf steekproefsgewijs
controleren. Mocht uit de controle blijken dat de aanbieder ten onrechte meer
of zwaardere zorg verleent, dan worden de extra kosten daarvan niet vergoed
door de gemeente. Dat doe ik vooral omdat in het verleden men wellicht te
vaak aan de bovenkant van de bandbreedte zat. Dat hier een aanpassing plaatsvindt
is correct. Ik blijf wel bewaken dat de indicatiestelling niet aan de onderkant
van de bandbreedte terechtkomt.Een derde actiepunt is het laten ontwikkelen van een factsheet op basis
waarvan gemeenten de regiefunctie van de cliënt kan beoordelen en contra-indicaties
voor alphahulp kan opstellen. Daarbij wordt expliciet aandacht gegeven aan
speciale doelgroepen. Die factsheet laat ik ontwikkelen in samenwerking met
Actiz, BTN en de CG-Raad.Overigens blijkt uit de monitor dat nagenoeg alle gemeenten aangeven dat
cliënten met een indicatie voor zowel HH1- als HH2-activiteiten alleen
HH2-ondersteuning krijgen toegewezen. Begin dit jaar lag dit nog anders. Dit
spoort met de wens die uitgesproken is in de motie-Willemse-Van der Ploeg
c.s. (29 538, nr. 49).Kortom, heel concreet ga ik:• Nauwlettend de ontwikkelingen na 1 januari 2008 als gevolg
van het aflopen van het overgangsrecht volgen.• Bij gemeenten onder de aandacht brengen hoe zij op een verantwoorde
wijze kunnen omgaan met het professionele oordeel van de zorgaanbieder.• Een factsheet ontwikkelen ter beoordeling van de regiefunctie van
de cliënt en contra-indicaties voor alphahulp.Hieronder beschrijf ik de resultaten van bovengenoemd onderzoek.Resultaten Onderzoek indicatiestelling hulp bij het huishoudenUitgangspunt bij het onderzoek dat ik naar de indicatiestelling heb laten
verrichten, is dat ik het in de eerste plaats van belang vind dat de cliënt
de zorg krijgt die hij gelet op zijn beperkingen nodig heeft. Zoals ik ook
in de tussenrapportage heb aangegeven, heeft dit niet alleen te maken met
de indicatiestelling, maar met de gehele keten, van aanmelding tot en met
de uiteindelijke levering van zorg. Je kunt bij wijze van spreken zeggen,
dat inzichtelijk moet zijn wie in deze keten wanneer aan welke knoppen draait.
Doel van het onderzoek was dan ook om vast te stellen of:1. cliënten onder de Wmo op een «zorgvuldige» wijze worden
geïndiceerd voor hulp bij het huishouden;2. cliënten vervolgens dusdanige hulp bij het huishouden geleverd
krijgen dat hierbij aan de compensatieplicht van gemeenten wordt voldaan.Om de eerste vraag te kunnen beantwoorden, is gekeken naar de door gemeenten
gebruikte productdefinities voor HH in termen van:– is vastgelegd welke producten worden onderscheiden?– is vastgelegd welke taken vallen onder ieder product?– zijn de taken die onder ieder product vallen concreet beschreven?– is de inhoud van de producten duidelijk voor zorgaanbieders?– is sprake van een consequent gebruik van de productdefinities, worden dezelfde productdefinities gebruikt in het bestek, de contracten,
de leveringsafspraken en eventuele nadere afspraken met zorgaanbieders?– sluiten de indicatiecriteria die worden gehanteerd aan bij de
productdefinities?Uitgaande van deze criteria is de conclusie van dit onderzoek dat de indicatiestelling
voor hulp bij het huishouden in de onderzochte gemeenten op een zorgvuldige
wijze plaatsvindt.Meer specifiek concluderen de onderzoekers hierover dat door alle in het
onderzoek betrokken gemeenten is vastgelegd welke producten «hulp bij
het huishouden» zij onderscheiden. Ook is door alle gemeenten vastgelegd
welke taken onder ieder product vallen. De gemeenten verschillen in de mate
waarin de taken die onder een product vallen concreet zijn beschreven.Ruim tweederde van de geanalyseerde gemeenten beschrijft de taken concreet.
Bijna alle gemeenten maken gebruik van een limitatieve opsomming van taken
per product, waardoor duidelijk is welke taken wel onder de productdefinitie
vallen en welke niet. De inhoud van de verschillende producten en het onderscheid
tussen deze producten is voor de geïnterviewde zorgaanbieders duidelijk.De productdefinities worden door gemeenten consequent gebruikt in de geanalyseerde
documenten. Alle gemeenten maken gebruik van vooraf vastgestelde indicatiecriteria
voor hulp bij het huishouden, vastgelegd in een protocol of beslisboom. Wat
betreft de aansluiting tussen de gehanteerde productdefinities en de indicatiecriteria
kan worden vastgesteld dat de gehanteerde indicatiecriteria en taken voor
hulp bij het huishouden (en daarmee de productdefinities) aansluiten. Ruim
driekwart van de onderzochte gemeenten onderscheidt twee producten hulp bij
het huishouden: een product waarbij alleen sprake is van het overnemen van
huishoudelijke taken (HH1) en een product waarbij daarnaast tevens een vorm
van ondersteuning bij de organisatie van het huishouden wordt geboden (HH2).
Het belangrijkste onderscheid tussen deze twee producten is in alle gemeenten
de mate waarin de cliënt de regie kan voeren over het huishouden. Het
vaststellen van de mate waarin de cliënt deze regie kan voeren, is dan
ook een belangrijk criterium voor het indiceren van het product HH1 dan wel
product het HH2. Minder dan een kwart van de onderzochte gemeenten heeft een
derde product onderscheiden waarbij naast het overnemen van huishoudelijke
taken ondersteuning wordt geboden bij een ontregelde huishouding. In deze
gemeenten is een ontregelde huishouding het indicatiecriterium voor product
HH3. Hiervan is sprake bij chaos en verwaarlozing van het huishouden en vervuiling
van de woning. Hiermee kan worden vastgesteld dat de gehanteerde indicatiecriteria
aansluiten bij het onderscheid tussen de producten die door de gemeenten zijn
geïndiceerd.Om de tweede hoofdvraag – of gemeenten voldoen aan de compensatieplicht
bij het leveren van hulp bij het huishouden – te kunnen beantwoorden,
dient te worden vastgesteld of cliënten dusdanige hulp bij het huishouden
geleverd krijgen dat zij worden gecompenseerd voor hun beperkingen bij het
voeren van een huishouden. Hierbij dient zowel voldoende hulp (aantal uren)
als de juiste inhoud hulp (geïndiceerde taken) te worden geleverd. De
onderzoekers beantwoorden deze vraag, in de volgorde van het proces van gemeentelijk
beleid naar geleverde hulp bij het huishouden, in drie stappen namelijk:1. de wijze waarop de compensatieplicht door gemeenten is uitgewerkt;2. het oordeel van zorgaanbieders over de mate waarin de geïndiceerde
hulp toereikend is gezien de beperking van de cliënt;3. het oordeel van cliënten over de mate waarin de hulp die ontvangen
is, toereikend is gezien hun beperkingen.Wat betreft de uitwerking van de compensatieplicht, hebben alle onderzochte
gemeenten een beschrijving daarvan opgenomen in hun beleidsdocumenten. Deze
beschrijving is, in min of meer dezelfde bewoording, overgenomen uit de wettekst
van de Wmo of de modelverordening van de VNG. De kern van deze beschrijvingen
is dat cliënten door middel van algemene of individuele voorzieningen
dienen te worden gecompenseerd voor hun beperking om hen in staat te stellen
een huishouden te voeren. De geïnterviewde zorgaanbieders is gevraagd
of de geïndiceerde hulp bij het huishouden voor cliënten toereikend
is, gezien de beperkingen die zij ondervinden. De helft van de zorgaanbieders
is van mening dat de geïndiceerde hulp in het huishouden voor cliënten
over het algemeen toereikend is, gezien de beperkingen van de cliënt.
De andere helft van de aanbieders vindt dat de gestelde indicatie voor een
deel van de cliënten (in eerste instantie) niet toereikend is. Indien
een indicatie volgens de zorgaanbieder ontoereikend is, kan het gaan om de
taken en/of de uren die zijn geïndiceerd. Van de groep aanbieders die
vindt dat de gestelde indicatie voor een deel van de cliënten niet toereikend
is vind eenderde dat er onvoldoende taken worden geïndiceerd, terwijl
ruim 15% van hen het aantal geïndiceerde uren ontoereikend vindt.
Ruim 10% van deze groep aanbieders vindt zowel de geïndiceerde
taken als het aantal uren onvoldoende. Omdat in dit onderzoek niet gevraagd
is naar de mate waarin (hoeveel uren hadden erbij gemoeten) de indicatie niet
toereikend was in de ogen van de aanbieder, wil ik dat nader laten onderzoeken.Zorgaanbieders melden dat zij indicaties die in hun optiek ontoereikend
zijn, terugkoppelen aan de gemeente of het CIZ. Deze indicaties worden opnieuw
beoordeeld en eventueel aangepast, melden vrijwel alle betrokkenen.Het oordeel van cliënten over de geleverde hulp bij het huishouden
is uiteraard van cruciaal belang bij de beoordeling van de compensatieplicht.
Aan cliënten is de vraag voorgelegd of zij de geleverde hulp in het huishouden
toereikend vinden. Driekwart van de cliënten is deze mening toegedaan.
Een kwart van de cliënten heeft behoefte aan de uitvoering van meer taken
en/of meer uren hulp. Taken die zij missen zijn het bijhouden van de tuin,
ramen lappen of zo nu en dan een grote schoonmaak (vloer boenen, bank in de
was zetten, kasten schoonmaken, etc.).Op grond van bovenstaande bevindingen concluderen de onderzoekers dat
gemeenten op het punt van de huishoudelijke hulp voldoen aan hun compensatieplicht.Naast deze twee centrale onderzoeksvragen gaat het onderzoek ook in op
de vraag of de indicaties voor specifiek de lichtste vorm van hulp bij het
huishouden (HH1) op inhoudelijk de juiste wijze worden gesteld. Om deze vraag
te kunnen beantwoorden hebben de onderzoekers gekeken naar de indicatiecriteria
die worden gehanteerd voor het onderscheid tussen HH1 en HH2 en naar de wijze
van indiceren.Ten aanzien van het eerste punt geldt dat het belangrijkste onderscheid
tussen de producten HH1 en HH2 is, of een cliënt de regie over het huishouden
zelf kan voeren. Indien de cliënt niet of in minder mate hiertoe in staat
is, kan het product HH2 worden geïndiceerd, waarbij ondersteuning bij
de organisatie van het huishouden wordt geboden. Alle betrokken gemeenten
hanteren bij de indicatiestelling het protocol Gebruikelijk Zorg, hetgeen
aansluit bij de situatie voor de invoering van de Wmo. Uit de interviews met
de zorgaanbieders lijken er verschillen te bestaan in de opvatting van sommige
zorgaanbieders en gemeenten over de situaties waarin de cliënt wel of
niet zelf de regie over het huishouden kan voeren.Vervolgens is het de vraag of de capaciteiten die de cliënt heeft
om zelf de regie te voeren over het huishouden kloppend in beeld worden gebracht
tijdens de uitvoering van de indicatiestelling. Een gedeelte van de gemeenten
en van de zorgaanbieders is van mening dat een huisbezoek noodzakelijk is
om het vermogen tot regievoering van de cliënt te beoordelen. Daarnaast
is onduidelijkheid over het regievermogen van de cliënt tijdens een telefonische
indicatie in een deel van de gemeenten reden voor de indicatiesteller om alsnog
een huisbezoek af te leggen. Het is mogelijk dat een huisbezoek meer inzicht
geeft in het vermogen tot regievoering van cliënten die zich aan de telefoon
redelijk goed kunnen uitdrukken, maar toch moeite hebben met de organisatie
van het huishouden.Gemeenten hebben binnen de Wmo de vrijheid om zelf de wijze van indiceren
te bepalen. Het uitvoeren van de indicatiestelling via de telefoon of door
een huisbezoek is een discussiepunt, zo blijkt uit het onderzoek. Het is in
het belang van de cliënt dat de gestelde indicatie een accuraat beeld
geeft van de beperking(en) en het regievermogen van de cliënt. Het is
eveneens in het belang van de cliënt dat de indicatiestelling geen onnodig
zware belasting vormt voor de cliënt en snel kan worden uitgevoerd. Tevens
speelt een kostenaspect voor de gemeenten mee, aangezien het uitvoeren van
een huisbezoek meer tijd en geld kost dan een telefonische indicatie. Belangrijk
is in ieder geval de aanwezigheid van een signaleringsfunctie als vangnet
om ontoereikende indicaties te constateren en terug te koppelen naar de gemeenten.
Hierbij is een «lichte» mogelijkheid voor herbeoordeling van indicaties
wenselijk waarbij indicaties, zonder de procedure van bezwaar en beroep kunnen
worden herbeoordeeld en – indien nodig – aangepast. Uit het onderzoek
blijkt dat deze werkwijze al in praktijk wordt gebracht door onderzochte gemeenten.Naar aanleiding van bovenstaande resultaten bevelen de onderzoekers aan
om de tevredenheid van cliënten de komende tijd te benchmarken en om –
nadat alle herindicaties zijn uitgevoerd – nader onderzoek te doen naar
eventuele wijzigingen in de geleverde zorg. Tevens bevelen de onderzoekers
aan het beeld van die zorgaanbieders die twijfels hebben bij de gestelde indicaties
nader te onderzoeken.b. Operatie HerindicatieIn de Wmo is het overgangsartikel opgenomen die het overgangsrecht regelen
voor mensen die op 31 december 2006 rechten op grond van een indicatiebesluit
op grond van de AWBZ hebben voor huishoudelijke verzorging (HV). Het overgangsrecht
houdt in dat zij nog gedurende de looptijd van het indicatiebesluit, maar
ten hoogste één jaar na de inwerkingtreding van de Wmo, hun
oude rechten en plichten behouden.Het overgangsrecht voor de overgangscliënten eindigt dus uiterlijk
op 31 december 2007. Mogelijk eindigt het eerder, bijvoorbeeld als de
looptijd van het indicatiebesluit afloopt vóór 31 december
2007 of als een cliënt eerder dan 31 december 2007 een aangepaste
indicatie nodig heeft. Deze cliënten zijn dan al voor die datum opnieuw
geïndiceerd.Omdat het overgangsrecht na 31 december 2007 eindigt, dienen gemeenten
de Wmo-cliënten die op dat moment nog overgangscliënt zijn, tijdig
van een Wmo-beschikking met een indicatie voor Hulp bij het Huishouden (HH)
te voorzien, indien continuering nodig is. Het gaat om ongeveer 300 000
cliënten.De VNG, het CIZ en het Ministerie van VWS hebben landelijke afspraken
gemaakt over de mogelijkheden van herindicatie om:– de herindicatie onder de Wmo zorgvuldig te kunnen uitvoeren;– de bureaucratie voor de betrokken cliënten tot een minimum
te beperken en;– de werkdruk voor het ambtelijk apparaat niet onnodig te verhogen.Gemeenten worden daarbij ondersteund om het afgeven van de Wmo-beschikkingen
zo soepel mogelijk te laten verlopen: dit is de «operatie herindicatie».
Ook het aansturen van een dergelijke operatie maakt nadrukkelijk deel uit
van mijn systeemverantwoordelijkheid. Primair doel is dat er geen mensen tussen
wal en schip raken.Centraal bij de operatie herindicatie staat dat gemeenten gegevens van
haar overgangscliënten van het CIZ kan ontvangen. Deze gegevens kunnen
van nut zijn bij herindicatie.Het CIZ mag de gegevens die zij in het kader van de AWBZ verzameld heeft,
verstrekken als de overgangscliënten hiervoor schriftelijk toestemming
hebben verleend. Gemeenten kunnen van cliënten die toestemming hebben
gegeven een bestand aanleveren bij het CIZ. Het CIZ vult dit bestand aan met
de beschikbare gegevens over het huidige indicatiebesluit HV, de andere onder
de AWBZ-geïndiceerde functie(s), de grondslag, klasse en activiteiten.Op basis van de ontvangen gegevens kunnen gemeenten verschillende wegen
kiezen:• Gemeenten die voor de hulp bij het huishouden de Wmo-modelbeleidsregels
van de VNG hebben overgenomen, waarin het AWBZ-afwegingskader is opgenomen
kunnen ervoor kiezen dat het CIZ, naast het verstrekken van gegevens, voor
de overgangscliënten de oorspronkelijke AWBZ-indicatie administratief
omzet in een Wmo-indicatieadvies. Dit kan uiteraard alleen voor cliënten
van wie de activiteiten zijn geregistreerd en die ná 2004 een AWBZ-indicatie
voor huishoudelijke verzorging hebben ontvangen. Dit omdat het protocol Gebruikelijke
Zorg vanaf 2004 door het CIZ is toegepast.• Op basis van de ontvangen gegevens kunnen gemeenten voor een aantal
groepen cliënten (bijvoorbeeld 75-plussers) de indicatiestelling zondermeer
overnemen voor de Wmo-beschikking.• Op basis van de ontvangen gegevens kunnen gemeenten nagaan voor
welke cliënten nader onderzoek nodig is (bijvoorbeeld huisbezoek of telefonisch
onderzoek) om een Wmo-beschikking af te kunnen geven.De «operatie herindicatie» is erop gericht om tijdig –
vóór 2008 – alle overgangscliënten van een Wmo-beschikking
te voorzien. Indien een gemeente desondanks hier niet in slagen, bijvoorbeeld
voor die groep cliënten van wie geen gegevens bekend zijn bij het CIZ
en de groep cliënten die geen toestemming hebben verleend voor gegevensoverdracht,
dan dienen zij deze overgangscliënten te berichten over het doorlopen
van de AWBZ-indicatie HV totdat een Wmo-beschikking is afgegeven. Op deze
manier wordt bewerkstelligd dat de cliënten die niet tijdig van een Wmo-beschikking
zijn voorzien gewoon hun zorg kunnen blijven ontvangen.Uit informatie uit de monitor blijkt dat een derde van alle gemeenten
zeker gebruik zal maken van de operatie herindicatie. Een derde deel heeft
nog niet besloten op welke wijze zij de overgangscliënten per 1 januari
2008 van een Wmo-beschikking voorzien. De andere gemeenten hebben op een andere
wijze het afgeven van de Wmo-beschikkingen georganiseerd. Bijvoorbeeld door
zelf alle overgangscliënten opnieuw te (laten) herindiceren.Er zijn recentelijk vier regionale bijeenkomsten georganiseerd waarbij
gemeenten uitvoerig zijn geïnformeerd over de operatie herindicatie.
Deze bijeenkomsten zijn positief ontvangen en hebben er concreet toe geleid
dat in veel gevallen gemeenten alsnog besloten hebben om mee te doen aan deze
operatie. Ook blijkt uit de bijeenkomsten dat gemeenten hiermee druk aan de
slag zijn.4. Sociaal overwogen aanbestedenIn de tussenrapportage Wmo van 14 juni 2007 (29 538, nr. 53)
heb ik aangegeven dat ik een onderzoek laat uitvoeren naar de mogelijkheden
om onvoorziene/ongewenste effecten van aanbesteding huishoudelijke hulp bij
te stellen of in de toekomst te voorkomen. Maar ook om aanbieders en gemeenten
tot een meer sociaal overwogen inkoop te stimuleren.Dit onderzoek is de afgelopen maanden door onderzoeksbureau Significant
uitgevoerd. Het onderzoekrapport treft u bijgaand aan (bijlage 2). De resultaten
van dit onderzoek zijn bevredigend. In het onderzoek worden concrete varianten
beschreven die het mogelijk maken om aspecten als kwaliteit van de dienstverlening,
de keuzevrijheid van de klant, de kwaliteit van de rechtspositie van de medewerker
en de administratieve en financiële afhandelingen op een creatieve en
verantwoorde manier in het aanbestedingsproces vorm te geven. Uit het onderzoek
van Significant komt naar voren dat een groot aantal aanbestedingen –
uit tijdsdruk – eerder technisch correct dan politiek bewust is uitgevoerd.
Naar mijn mening liggen juist in de combinatie van technisch correct en inhoudelijk
gevoed veel mogelijkheden om maatschappelijk verantwoord aan te besteden.
Op basis van het onderzoek wordt een aantal aanbevelingen geformuleerd voor
toekomstige aanbestedingen huishoudelijke hulp.Ik heb direct een publieksversie van het onderzoek verspreid onder alle
gemeenten. Deze aanbevelingen onderstreep ik van harte en ik heb gemeenten
laten weten dat ik ervan uit ga dat zij bewust naar de aanbevelingen kijken
en er mee aan de slag gaan. Een aantal varianten kan immers direct tijdens
de lopende contracten toegepast worden, zoals het afzonderlijk aanbesteden
van de bemiddelingsfunctie bij alfahulpen, of de schakelfunctie bij de overname
van personeel. Door die schakelfunctie op te zetten kan de gemeente bevorderen
dat personeel dat mogelijkerwijs ontslagen wordt door nieuwe aanbieders in
dienst wordt genomen.De andere varianten gaan hun waarde bewijzen bij de nieuwe ronde van aanbestedingen.
Voor 35% van de gemeenten geldt dat zij al binnen een jaar opnieuw
gaan aanbesteden. Deze gemeenten zijn inmiddels begonnen met de voorbereidingen
van de nieuwe aanbesteding of zullen daar spoedig mee beginnen. Dat betekent
dat tijdig voor de nieuwe ronde van aanbestedingen de juiste informatie voor
handen is, die gebruikt kan worden om sociale gemeentelijke doelstellingen
te realiseren. Met deze handreiking kom ik tegemoet aan de motie-Wiegman-Van
Meppelen Scheppink c.s. (29 538, nr. 48).Ik vind dat voorkomen moet worden dat er contracten tot stand komen waarin
met prijzen wordt gewerkt die onder de kostprijs liggen. Ook afspraken over
het goed werkgeversschap wil ik in de contracten terug zien. In de aanbesteding
kan op een zorgvuldige manier aandacht besteed worden aan de positie van landelijk
of regionaal werkende instellingen. Deze instellingen bedienen vaak een relatief
klein aantal cliënten uit veel verschillende gemeenten. Dat kan tot gevolg
hebben dat dit aanbod over het hoofd wordt gezien. In de handreiking van Significant
worden er ook voor dit probleem oplossingen aangedragen.Wie kennis neemt van dit onderzoek, kan de idee achter zich laten dat
aanbesteding per definitie alleen zal leiden tot concurrentie op prijs. Er
zijn wel degelijk heel goede manieren voor gemeenten om te sturen op sociaal
beleid. Ik reken erop dat gemeenten, maar ook de aanbiedende partijen goede
nota nemen van de waardevolle aanbevelingen uit dit onderzoek. Ik heb liever
dat partijen samen komen tot goede afspraken over de levering van huishoudelijke
hulp, dan dat ik wettelijke maatregelen moet treffen.Veel gemeenten hebben nu ervaringen opgedaan in de eerste ronde van aanbestedingen
huishoudelijke hulp. Om de ervaringen van gemeenten met elkaar te kunnen delen,
zal op 1 november 2007 gezamenlijk met de VNG een congres worden georganiseerd
onder de titel «Vernieuwen, verbreden, verbinden». Uitgangspunt
van het congres is het leren van goede voorbeelden en de lessen van het afgelopen
jaar. Ook de resultaten van het onderzoek van Significant over varianten van
aanbesteding zullen een plek krijgen op dit congres.De minister van Economische Zaken is inmiddels gestart met een onderzoek
om inzicht te krijgen in de effecten van marktwerking van de afgelopen decennia.
De gedachte is dat op basis van de opgedane ervaringen dan algemene en sectorspecifieke
lessen getrokken kunnen worden. In dit onderzoek wordt ook de Wmo meegenomen.
De verwachting is dat eind 2007/begin 2008 uw Kamer door de minister van Economische
Zaken nader geïnformeerd zal worden over de resultaten van het onderzoek.5. Lokale arbeidsmarktgevolgenBij veel medewerkers in de thuiszorg zijn de gevolgen van de invoering
van de Wmo rauw op het dak gevallen. Medewerkers die vaak al jaren lang zeer
betrokken naar grote tevredenheid van hun klanten in de thuiszorg werken,
worden bedreigd met ontslag. Ik trek me dat zeer aan. Niet alleen omdat, in
macrotermen, deze mensen voor de zorg behouden moeten blijven maar juist ook
omdat achter elk individueel ontslag of achter elke individuele verslechtering
van de arbeidsmarktpositie persoonlijk leed schuilt. Ik wil dit tot een minimum
beperken. Het gaat mij niet alleen om de mogelijke ontslagen. Ook gedwongen
worden om je huidige arbeidscontract om te zetten in een alphahulp contract
vind ik ongewenst. Mensen die zich in zetten voor de zorg moeten net als iedereen
kunnen rekenen op fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden. Dwang uitoefenen op je
medewerkers om een verslechtering van de arbeidsvoorwaarden te accepteren
behoort niet tot goed werkgeverschap.Bij brief van 4 september 2007 (29 538, nr. 57) heb ik u uitgebreid
geïnformeerd over de stand van zaken rond de arbeidsmarktgevolgen van
de Wmo. In deze voortgangsrapportage zal ik mij dan ook beperken tot het actualiseren
van de feiten rondom de (dreiging van collectieve) ontslagen bij thuishulpen
en het actualiseren van de in mijn brief van 4 september genoemde onderwerpen.De beelden over aantallen (dreigende) ontslagen lopen nog steeds sterk
uiteen. Ik krijg vanuit verschillende bronnen cijfers aangeleverd bij het
(met werkgevers, werknemers en de VNG opgerichte) schakelpunt. Ik heb betrokken
partijen nogmaals opgeroepen om zorg te dragen voor een eenduidige informatievoorziening
via het gezamenlijk schakelpunt.Het schakelpunt krijgt berichten van thuiszorginstellingen waar, vanwege
de aanbesteding van de hulp bij het huishouden, werkgelegenheidseffecten (kunnen
gaan) optreden. Het gaat daarbij niet louter om (collectieve) ontslagen, maar
ook om verschuivingen onder bestaand CAO-personeel. Deze meldingen zijn inschattingen
en zijn in die zin waardevol. Aan de andere kant blijken deze cijfers ook
weer niet 100% dekkend. Het is van de thuiszorgorganisatie afhankelijk
of ze besluiten al dan niet een melding te doen uitgaan richting het schakelpunt.
Daarnaast hebben de meldingen ook een statisch karakter. Ze komen op enig
moment binnen en geven dan een momentopname. Mijn indruk is dat de afgelopen
periode een beweging is ontstaan waarbij op lokaal niveau, in overleg tussen
gemeente en thuiszorgaanbieder, goede afspraken worden gemaakt om de arbeidsmarktproblemen
op te lossen. Door deze beweging op lokaal niveau zijn al veel (dreigende)
ontslagen voorkomen en dienen de inschattingen te worden bijgesteld.
Zo blijkt uit de eerder genoemde monitor onder gemeenten dat 44% van
de gemeenten in gesprek is met de zorgaanbieders. In de helft van de gevallen
heeft dit geresulteerd in afspraken tussen gemeente en zorgaanbieders.Ter indicatie wijs ik op het recente initiatief van de VNG die op 7 september
jongstleden met 57 wethouders van voortekkersgemeenten arbeidsmartkbeleid
bijeen zijn gekomen om gezamenlijk de arbeidsmarktknelpunten te bespreken.
Dat maakt duidelijk dat zij het thema hoog op hun agenda hebben gezet en dat
de VNG de gemeenten ondersteunt door de best-practices op dit gebied beschikbaar
te stellen. Zij hebben daar ook alle belang bij. Het zal verder duidelijk
zijn dat de gemeenten nog terughoudend zijn met het naar buiten brengen van
de resultaten van de gesprekken die momenteel gevoerd worden. Behoedzaam onderhandelen
zet vaak meer zoden aan de dijk, dan stevige speculaties in de media. Het
eerste redt meer banen en schaadt het imago van de zorg minder. Ik zal de
komende tijd nauwlettend in de gaten houden welke afspraken gemeenten met
aanbieders maken en op die wijze de cijfers over dreigende ontslagen nuanceren.De cijfers die ik van het CWI ontvang over ontslagaanvragen en vooraankondigingen
van ontslag zijn het meest actueel en bovendien het meest feitelijk van aard.
Voor mijn beleidsreactie wil ik mij dan ook hierop zoveel mogelijk baseren.
Deze cijfers laten hetzelfde beeld zien als vorige maand, oftewel 165 ontslagaanvragen
en 4 000 vooraankondigingen van mogelijk ontslag (Bron: CWI).De cijfers die door werkgevers en werknemers buiten het schakelpunt om
gepubliceerd worden zijn door mij niet te verifiëren. De verantwoordelijkheid
voor deze cijfers ligt dan ook volledig bij deze partijen. Ik kan slechts
opmerken dat ik het verschil tussen de 165 feitelijke ontslagaanvragen en
de door partijen genoemde aantallen erg groot vind. Desalniettemin neem ik
ze vanzelfsprekend serieus.Ik ben verantwoordelijk voor een zorgvuldige transitie van de hulp bij
het huishouden. De problemen die zich nu op de lokale arbeidsmarkt voordoen
zijn transitie problemen. Die problemen vragen om daarbij aansluitende oplossingen.Ik wil (lokale) partijen zoveel mogelijk faciliteren bij het vinden van
goede oplossingen op lokaal niveau. In de kern is er namelijk sprake van een
lokaal – vaak specifiek – arbeidsmarktknelpunt. Mijn inspanningen
zullen er de komende tijd op gericht zijn om de «transitieperiode»,
waarin de sector zich bevindt, zo goed mogelijk te overbruggen. Daartoe heb
ik verschillende middelen tot mijn beschikking, waaronder de subsidieregeling
(€ 20 mln.), het mobiliteitscentrum thuiszorg, en het stimuleren
van lokaal overleg door middel van handreikingen.De subsidieregeling waarin € 20 mln. voor 2007 is gereserveerd
om incidentele problemen op de arbeidsmarkt te redresseren, laat het volgende
beeld zien. Medio september heb ik van tien thuiszorgorganisaties een concreet
subsidieverzoek ontvangen. Het gaat daarbij in totaal om bijna 5000 medewerkers.
Hieruit kan geconcludeerd worden dat de thuiszorgorganisaties nog niet voor
al deze medewerkers een vooraankondiging bij het CWI hebben gedaan, Het CWI
meldt immers 4000 vooraankondigingen.De subsidie kan worden ingezet voor om-, her- en bijscholing van thuishulpen
en voor herplaatsings- en mobiliteitsbevorderende maatregelen. Veel aanvragen
zijn nog niet compleet. Op dit moment is nog niet zichtbaar of deze aanvragers
zich al bij het CWI gemeld hebben.Ik verwacht dat de komende maanden mogelijk nog meerdere subsidieverzoeken
binnen zullen komen. Het is daarbij echter moeilijk in te schatten of de beschikbare € 20
mln. ook volledig benut zal gaan worden. Voordat een beroep wordt
gedaan op regeling moeten immers alle (lokale) partijen een aantoonbare bijdrage
hebben geleverd ter voorkoming van de arbeidsmarktgevolgen. Een aantal thuiszorgorganisaties
verwacht bovendien pas dat eind 2007, dan wel begin 2008 de overleggen op
lokaal niveau vorm krijgen.Bij de Algemene Politieke Beschouwingen vorige week is door de motie-Van
Geel cs (31 200, nr. 16) om extra middelen verzocht om thuiszorgmedewerkers
voor de zorg te behouden. Het kabinet zal nog inhoudelijk reageren op de breed
aangenomen motie.In de brief van 4 september heb ik aangegeven dat de sociale partners,
gemeenten en ketenpartners CWI en UWV het initiatief hebben genomen voor een
mobiliteitscentrum thuiszorg (MCT). Het MCT richt zich op de organisatie en
inrichting van een gemeenschappelijke «rapid response service»
en het projectmatig bij elkaar brengen van de nodige experts en expertise
op lokaal/regionaal niveau om een doeltreffende ondersteuning aan werkgevers
en werknemers in de thuiszorg te waarborgen. Over de vorming van het MCT kan
ik u aanvullend melden dat ik het CWI, als kwartiermaker van het MCT, heb
gevraagd om per 1 oktober van start te gaan. Om vanaf 1 oktober
een vliegende start te kunnen maken, ondersteun ik het MCT financieel zodat
deze ook in werkwijze en structuur waar kan maken waarvoor het is opgericht.
In de kern zal het MCT functioneren als een opschaalbare structuur waarbij
lokale/regionale arbeidsmarktproblemen door gerichte acties aangepakt kunnen
worden. Ik spreek de verwachting uit dat het MCT, net zoals bij andere transitieprocessen
(NedCar en TNT), een goede werking zal hebben om thuishulpen die met (dreigend)
collectief ontslag te maken hebben van werk naar werk te helpen, bij voorkeur
binnen de zorg.Veel gemeenten hebben kortdurende (tweejarige) contracten afgesloten voor
huishoudelijke hulp. Dat betekent dat gemeenten binnenkort weer zullen starten
met de voorbereidingen van nieuwe aanbestedingen die per 1-1-2009 afgerond
moeten zijn. De handreiking «varianten van aanbesteding» kan een
belangrijk hulpmiddel zijn om maatschappelijk verantwoord aan te besteden.
Daarbij ligt overigens nadrukkelijk niet alleen een opdracht voor de gemeenten.
Ook van de inschrijvende partijen mag goed werkgeverschap worden gevraagd.
In een brief die ik recent aan alle gemeenten heb gestuurd, waarin ik hen
de hiervoor genoemde handreiking aanbiedt, roep ik gemeenten op om het bieden
onder de kostprijs niet langer te accepteren.Over de moties Wolbert en Kant heb ik in het Algemeen Overleg van 28 juni
gezegd dat ik de strekking ervan onderschrijf. Ik heb er ook op gewezen dat
de regelgeving over de positie van de alphahulpen niet alleen van fiscale
aard is, maar ook door het arbeidsrecht en het sociaalverzekeringsrecht wordt
bepaald. Vanuit mijn positieve benadering van de moties heb ik vervolgens
mijn collega’s van Financiën en van SZW verzocht mee te werken
aan een oplossing. Zij hebben daarmee ingestemd. Vandaar dat een interdepartementale
werkgroep zich er over gaat buigen. Ondanks de ingewikkeldheid van deze problematiek,
is het streven om dit voorjaar de informatie aan te dragen op basis waarvan
het kabinet een besluit kan nemen.Uw Kamer ontving op 13 september jongstleden een brief van werkgeversorganisatie
Actiz, waarin zij o.a. pleiten voor het opnemen van alphahulpen in de CAO.
Ik wil hier opmerken dat ik het betreur dat in tegenstelling tot hetgeen Actiz
stelt, zowel mijn ambtenaren als ik regelmatig met Actiz overlegd hebben over
arbeidsmarktgevolgen van de Wmo. In dat overleg is ook benadrukt dat Actiz
zelf, als werkgeversorganisatie, verantwoordelijk is voor het tot stand komen
van de CAO.6. Het persoonsgebonden budget in de WmoDe persoonsgebonden budgetten in de Wmo zijn voor mij de laatste maanden
een bijzonder punt van aandacht geweest. Ik ontving diverse signalen dat getwijfeld
werd aan de hoogte van de tarieven – en daarmee de toereikendheid –
van de persoonsgebonden budgetten die gemeenten verstrekken. In het AO van
28 juni jl. heeft mevrouw Van Miltenburg bijvoorbeeld een zestal gemeenten
genoemd die het gebruik van een pgb ontmoedigen of zelfs tegengaan.Direct na het AO heb ik actie ondernomen. Op mijn verzoek heeft de VNG
bij de genoemde gemeenten navraag gedaan. In die gemeenten waarbij ten aanzien
van de hoogte van het tarief voor de pgb’s voor hulp bij het huishouden
in strijd met de Wmo gehandeld werd, wordt het tarief aangepast. Ik heb inmiddels
met Per Saldo en de VNG afgesproken dat als er tarieven vastgesteld worden
die niet voldoen aan de Wmo-eisen, ik na melding van Per Saldo vanuit het
ministerie direct actie onderneem. Op die manier ben ik staat om sneller tot
actie over te gaan. Om te voorkomen dat de hoogte van pgb’s bepaald
wordt op andere principes dan die in de Wmo zijn vastgelegd, heb ik de VNG
gevraagd bij de herziening van de modelverordening en het modelbesluit de
eisen van de Wmo scherper te verwoorden. De VNG heeft toegezegd het modelbesluit
op dit punt aan te passen.Het bepalen van de pgb-tarieven blijkt vanaf de invoering van de Wmo een
ingewikkelde zaak. In het bijzonder blijkt het vaststellen van de hoogte van
een pgb voor scootmobielen en rolstoelen voor gemeenten een moeilijk onderdeel
te zijn. Met name gemeenten die gebruik maken van hergebruikte scootmobielen
of rolstoelen vanuit een depot worstelen hiermee. Ik erken dat dit voor gemeenten
een reëel probleem is in de overgang van het Wvg-verstrekkingenbeleid
naar de mogelijkheid van een pgb in de Wmo.Om bij de bepaling van de tarieven ervoor te zorgen dat de meest essentiële
onderdelen mee genomen worden, zal ik (in overleg met Per Saldo) een handreiking
laten ontwikkelen. In de handreiking worden – behalve voor het vaststellen
van tarieven – ook verschillende tips en aandachtspunten opgenomen die
belemmeringen voor het verstrekken van pgb’s weg kunnen nemen. In het
bijzonder gaat het dan om rolstoelen in depot.Bij het bovenstaande gaat het om de vraag of het verstrekken van pgb’s
geschiedt volgens de letter en de intentie van de wet. Met betrekking tot
mijn toezegging na te gaan hoe een dubbele verantwoording van pgb’s
kan worden voorkomen (er zijn mensen die zowel vanuit de AWBZ als vanuit de
Wmo een pgb ontvangen) kan ik u melden dat ik dit element heb ingebracht bij
de thans lopende businesscase «Wmo en ICT», waarbij het in de
kern gaat om een zo doelmatig en klantvriendelijk mogelijke gegevensuitwisseling.
Ik besteed in paragraaf 12 verder aandacht aan de businesscase. Verder
ben ik met veldpartijen, waaronder Per Saldo, in gesprek over de mogelijkheid
om in het project digitale verantwoording van pgb’s in de AWBZ ook de
Wmo pgb’s te betrekken. Op dit vlak van het reduceren van de administratieve
lasten kan ik melden dat pgb’s sedert 1 augustus jl. netto uitgekeerd
kunnen worden. Daartoe hebben Per Saldo, VNG en het CAK adequate afspraken
gemaakt.7. CliëntparticipatieCliëntparticipatieParticipatie is het centrale streven in de Wmo. Iedereen moet de kans
krijgen om zoveel mogelijk mee te doen in de samenleving. Cliëntparticipatie
houdt in dat bij de lokale beleidsvorming op het gebied van de Wmo ook mensen
met een beperking of met (psychosociale) problemen betrokken
zijn, bijvoorbeeld door zitting te nemen of vertegenwoordigd te worden in
de Wmo-raad. Met de komst van de Wmo zijn nieuwe en zwaardere taken ontstaan
voor de lokale cliënten- en belangenorganisaties. De landelijke organisaties
zijn gevraagd om de lokale organisaties te ondersteunen.Om cliëntparticipatie te bevorderen zijn er in 2006 twee programma’s
in het leven geroepen; het programma Lokaal Centraal en het programma Lokale
Versterking. Beide programma’s lopen tot en met 2008 en hebben als doel
om de lokale cliëntparticipatie te ondersteunen en stimuleren. Voor deze
jaren heb ik per programma per jaar € 2,5 miljoen beschikbaar gesteld.
Deze programma’s zijn aanvullend op het bestaande aanbod en gericht
op samenwerking met andere patiënten/cliëntenorganisaties. Een voorbeeld
hiervan is de samenwerking met het programma Versterking Cliëntpositie
(VCP). Het lijkt goed om halverwege betreffende programma’s de balans
op te maken.Lokaal Centraal1Dit programma wordt uitgevoerd door de Zorgbelangorganisaties in de 12
provincies en in de regio Amsterdam en is erop gericht om in brede zin lokale
cliëntparticipatie te ondersteunen en te stimuleren. Zorgbelang Nederland
heeft een centrale stimulerende en coördinerende rol bij de uitvoering
van het programma.In de eerste fase is veel aandacht uitgegaan naar het opbouwen en uitbouwen
van een infrastructuur om het programma uit te voeren. In 2006 hebben de Zorgbelangorganisaties
84% van de Nederlandse gemeenten bereikt met activiteiten uit het programma.
Van de verschillende doelgroepen werden de ouderen, lichamelijk en verstandelijk
gehandicapten en chronisch zieken goed bereikt. GGZ-cliënten, cliëntenraden,
mantelzorgers en de sociale minima redelijk goed. Allochtonen, dak- en thuislozen,
jeugd en verslaafden zijn moeilijk bereikbare doelgroepen. Voor 2007 zijn
jeugd en allochtonen benoemd tot speerpunten. Voor allochtonen heeft dit geresulteerd
in de dvd «Wmo Ooh!». Deze dvd geeft allochtone burgers in hun
eigen taal uitleg over de Wmo.Zorgbelangorganisaties hebben een interessante reeks van producten ontwikkeld,
zoals beeldtaal voor mensen met een verstandelijke beperking over de Wmo,
checklisten voor het beoordelen van het gemeentelijke beleid op verschillende
prestatievelden en een workmate ter ondersteuning van de lokale belangenbehartiger.
Van belang is ook te vermelden dat Zorgbelangorganisaties uitwisselingsbijeenkomsten
organiseren met provinciale steunpunten voor leden van de Wmo-raden.In 2007 groeien steeds meer gemeenten toe naar een volwaardige vorm van
cliëntparticipatie. Zorgbelangorganisaties hebben over het algemeen een
redelijk tot goede samenwerkingsrelatie met Wmo-raden. Ook slagen de Zorgbelangorganisaties
er in om verschillende doelgroepen beter te bereiken. Medio 2007 kan geconstateerd
worden dat in veel gemeenten keuzes rond de invulling van de cliëntparticipatie
zijn gemaakt en de Wmo-raden functioneren. Uit de monitor blijkt dat 97%
van de gemeenten een Wmo-raad kent die bestaat uit een variëteit aan
organisaties. Ook de individuele burgers zijn daarin vertegenwoordigd.Zorgbelang Nederland heeft voor de komende anderhalf jaar de volgende
speerpunten benoemd:– ondersteuning specifieke groepen;– informele participatie;– instrumentontwikkeling;– borging resultaten.Lokale Versterking GGZ1Voor veel (organisaties van) mensen met een ggz-achtergrond en hun direct
betrokkenen is het opkomen voor hun belangen bij de lokale overheid onbekend
terrein. Daarom is er voor deze doelgroep een apart programma opgezet. Het
programma wordt landelijk aangestuurd door het Landelijk platform GGZ en werkt
met 35 regionale initiatiefgroepen. Deze initiatiefgroepen wisselen onderling
ervaring uit en fungeren als achterban voor de deelnemers aan de Wmo-raden.Het programma «Lokale Versterking GGZ» heeft een wat moeizame
start en opbouwfase achter de rug, doordat de sector niet beschikte over een
eigen regionale infrastructuur. Pas sinds kort heeft de sector de beschikking
over een eigen bureauorganisatie. Het programma «Lokale Versterking
GGZ» is medio 2007 goed op weg in de richting van een adequate cliëntenparticipatie.
De regionale initiatiefgroepen worden ondersteund door professionals en ook
door het landelijke servicecentrum. Vanuit het programma wordt actief gestreefd
om in een Wmo-raad een plaats te verwerven voor de GGZ-doelgroep. In ongeveer
150 gemeenten is dit inmiddels gelukt. Bij ongeveer 100 gemeenten zijn de
voorbereidingen daarvoor aanwezig.Voor de komende anderhalf jaar zijn de prioriteiten:– uitbouw van de activiteiten van het landelijk servicecentrum;– organiseren van bovenregionale conferenties;– training en opleiding;– opbouw communicatiestructuur;– oprichting kenniscentrum Wmo-GGZ;– participatie dak- en thuislozen, cliëntenraden GGZ, landelijke
familieorganisaties;– borging resultaten.Ik ben tevreden met de resultaten die tot nu toe bereikt zijn in de beide
programma’s. De Wmo is een participatiewet voor alle burgers, maar richt
zich ook specifiek op burgers met beperkingen. De inbreng van deze groepen
burgers bij het ontwikkelen van het Wmo beleid is cruciaal. Ik zal de ontwikkelingen
voor de resterende tijd van de programma’s dan ook nauwgezet blijven
volgen.8. CliëntondersteuningIn de eerder genoemde tussenrapportage Wmo heb ik toegezegd in deze tweede
voortgangsrapportage in te gaan op cliëntondersteuning en te reageren
op de eerder uitgebrachte evaluatie van de SPD nieuwe stijl (inmiddels genaamd
MEE-organisaties).Evaluatie SPD-Nieuwe StijlOp 1 januari 2004 zijn de voormalige Sociaal Pedagogische Diensten
overgegaan in MEE-organisaties, waarbij het takenpakket en de doelgroep van
de organisaties veranderd zijn. De geïndiceerde zorg die deze organisaties
tot dan leverden is overgedragen aan zorginstellingen die van hun kant de
niet-geindiceerde taken moesten overdragen aan MEE. Tegelijkertijd is het
laagdrempelige, niet-geindiceerde takenpakket van MEE aangepast en uitgebreid.
(cliëntondersteuning). Daarnaast is de doelgroep van de MEE-organisaties
verbreed. Naast cliënten met verstandelijke en lichamelijke beperkingen,
zijn in de opdracht voor de MEE-organisaties tevens de mensen met een zintuiglijke
beperking en mensen met een stoornis in het autistisch spectrum opgenomen.Eind november 2006 heeft het CVZ de evaluatie SPD-Nieuwe Stijl naar mij
gestuurd. Uit deze evaluatie komt de algemene conclusie naar voren dat de MEE-organisaties in de daaraan voorafgaande anderhalf jaar hard
gewerkt hebben aan de omvorming naar SPD Nieuwe Stijl. De omvorming is echter
nog niet op alle aspecten afgerond. De voornaamste conclusies zijn:– Alle MEE-organisaties zijn bestuurlijk ontvlochten van zorgaanbieders
en verzekeraars en hebben al hun zorgtaken afgestoten.– Het CVZ constateert dat het belangrijkste knelpunt dat uit de
evaluatie naar voren komt het bereik van nieuwe doelgroepen is. De MEE-organisaties
bereiken weliswaar alle doelgroepen, maar de nieuwe doelgroepen en de cliënten
met een lichamelijke beperking slechts in (zeer) beperkte mate.– Wat betreft de collectieve functie zijn de «oude»
taken (informatie en voorlichting, en sociale kaart) goed ontwikkeld en worden
alom gewaardeerd. Een nieuwe taak als signalering, dient nadere invulling
te krijgen.– De deskundigheid en professionaliteit van de MEE-organisaties
is goed voor mensen met een verstandelijke beperking, maar onvoldoende voor
mensen met een zintuiglijke beperking. De professionaliteit en deskundigheid
voor mensen met een lichamelijke beperking en mensen met een beperking in
het autistisch spectrum is in ontwikkeling.– MEE-consulenten hebben moeite met de afweging tussen het aanbieden
van de dienst «kortdurende en kortcyclische ondersteuning» en
het doorverwijzen naar een zorgaanbieder. Op het moment dat deze dienst meerdere
malen aan dezelfde cliënt wordt geboden voor dezelfde hulpvraag, is er
in feite sprake van langdurige ondersteuning (meer dan 6 maanden) en dus van
zorgverlening. Cliënten met een zintuiglijke beperking worden nog voor
een zeer klein gedeelte door MEE ondersteund. Daarvoor noemt het rapport meerdere
redenen, waaronder de hoge investeringen die daarvoor nodig zijn, afgezet
tegen de kleine doelgroep.Reactie op de evaluatieIk ben verheugd over het feit dat het proces van het scheiden van geïndiceerde
zorg en laagdrempelige clientondersteuning door de voormalige SPD’s
grotendeels succesvol afgerond is. Deze splitsing van taken heeft ertoe geleid
dat MEE-organisaties cliëntondersteuning onafhankelijk van de zorgaanbieder
kunnen aanbieden. De MEE-organisaties hebben daarmee een forse prestatie geleverd.Ik constateer verder dat een aantal andere ambities met dit traject realiseerd
is: een stevige infrastructuur, implementatie van een transparant takenpakket,
introductie van een prestatiegerelateerde bekostigingssystematiek.Ik heb inmiddels ook vernomen dat MEE-organisaties actief met een aantal
verbeterpunten aan de slag zijn gegaan: zo is er volgens MEE Nederland vooral
bij nieuwe doelgroepen sprake van groeipercentages van 10% (LG) en
20% (ZG)procent. Wat betreft de ontwikkeling van nieuwe taken wordt
binnen de sector in platforms van professionals gewerkt aan de uitwisseling
van goede praktijkvoorbeelden, bijvoorbeeld op het gebied van signalering.
Verder hebben MEE-organisaties een sectorbreed traject kennismanagement opgezet,
ter borging en verdere ontwikkeling van de specifieke deskundigheid en professionaliteit.Op landelijk niveau dienen wel nadere handvatten gegeven te worden over
de grenzen van cliëntondersteuning. Met name het criterium «kortdurend
en kortcyclisch» dient gehandhaafd te worden. Het is niet de bedoeling
dat de MEE-organisaties weer zorg gaan verlenen en hun onafhankelijke positie
ten opzichte van het zorgaanbod verliezen. Ik zal MEE-Nederland
vragen hier expliciet aandacht aan te besteden. Daarnaast werken de MEE-organisaties
aan verdieping van hun deskundigheid op het terrein van de nieuwe doelgroepen
zoals mensen met een zintuiglijke beperking en mensen met een beperking uit
het autistisch spectrum.Voor een beter bereik van alle doelgroepen en het verbeteren van de signaleringsfunctie
zie ik oplossingen in het bevorderen van de samenwerking van MEE-organisaties
met gemeenten en lokale organisaties.Op gemeentelijk niveau wordt ook de signaleringsfunctie verder ontwikkeld.
Ik vind dat belangrijk omdat gemeenten bij het ontwikkelen van Wmo beleid
met deze signalen rekening kunnen houden.Cliëntondersteuning in de WmoHet uitgangspunt van mijn visie op cliëntondersteuning in de Wmo
is dat de cliënt er baat bij heeft dat cliëntondersteuning op lokaal
niveau, dicht bij de burger georganiseerd wordt. De ondersteuning richt zich
immers op diensten die door lokale aanbieders aangeboden worden. De doelstellingen
van cliëntondersteuning (het bevorderen van maatschappelijke participatie
en zelfredzaamheid), kunnen op lokaal niveau het beste op maat worden ingevuld.Gemeenten hebben op grond van prestatieveld 3 een regierol bij cliëntondersteuning.
Zij zorgen ervoor dat cliëntondersteuning aansluit op de andere lokale
voorzieningen voor zorg en welzijn. Het «gemeenteloket» draagt
bij aan een centrale toegang tot cliëntondersteuning. Alle burgers kunnen
met een (hulp)vraag terecht bij het gemeenteloket, van waaruit men zonodig
doorverwezen wordt. Deze algemene benadering vermindert het «doelgroepdenken»,
waardoor de persoon achter de beperking of het probleem centraal komt te staan.Door samenwerking op lokaal niveau te organiseren, komt een integrale
aanpak van cliëntondersteuning tot stand. Een probleem kan zich op meerdere
levensterreinen (onderwijs, werk, vrije tijd, wonen) manifesteren en de cliënt
is erbij gebaat als deze problemen tegelijkertijd en integraal aangepakt worden.
Op lokaal niveau zijn de lijnen tussen de verschillende partijen kort, waardoor
zaken snel en flexibel geregeld kunnen worden.Ook de deskundigheid van organisaties voor clientondersteuning en hun
onafhankelijkheid van (zorg)aanbieders is van groot belang om de cliënt
te kunnen ondersteunen. De in te zetten deskundigheid is niet voor alle doelgroepen
hetzelfde. Voor ggz-cliënten is bijvoorbeeld ervaringsdeskundigheid van
de cliëntondersteuner van grote waarde. In de ggz-sector wordt veel met
ervaringsdeskundigen gewerkt, terwijl de MEE-consulenten een opleiding op
sociaal/pedagogisch gebied hebben. Samenwerking tussen de verschillende organisaties
kan bijdragen aan de uitwisseling van kennis en daardoor tot (nog) meer maatwerk
voor de cliënt. Onafhankelijkheid houdt in dat het belang van de cliënt
het enige belang is dat telt. De gemeente moet – als regisseur –
waarborgen inbouwen voor genoemde onafhankelijkheid en kwaliteit.Met de komst van de Wmo zijn gemeenten verantwoordelijk geworden voor
het prestatieveld «Informatie, advies en cliëntondersteuning».
De cliëntondersteuning voor een groot aantal doelgroepen wordt door gemeenten
gefinancierd zoals de ouderenadviseurs en de GGZ-steunpunten. Daarnaast bieden
welzijnsinstellingen als het Algemeen Maatschappelijk Werk en het Sociaal
Raadsliedenwerk ook cliëntondersteuning als een van hun taken aan.De MEE-organisaties worden vanuit de AWBZ gefinancierd. In de voortgangsrapportage
Wmo van afgelopen juni heb ik aangegeven dat ik na ommekomst
van het SER advies terug zal komen op de positionering van de MEE-organisaties.Om de samenwerking op lokaal niveau te bevorderen, neem ik in de AWBZ-subsidieregeling
voor de MEE-organisaties voorwaarden op over samenwerking tussen MEE-organisaties
en gemeenten. Gemeenten kunnen op deze manier invulling geven aan hun regieverantwoordelijkheid
voor cliëntondersteuning en met de MEE-organisaties afspraken maken over
de lokale invulling van cliëntondersteuning en de rol die de MEE-organisatie
hierbij kan spelen. Overigens sluit deze subsidievoorwaarde goed aan bij gaande
ontwikkelingen in het land. Volgens MEE Nederland hadden MEE-organisaties
eind 2006 in een groot aantal gemeenten samenwerkingsafspraken gemaakt. In
300 gemeenten participeerde MEE in een loket. Een ander doel van de subsidievoorwaarden
is het bevorderen van de lokale samenwerking met andere aanbieders van cliëntondersteuning
en overige relevante actoren, zodat er synergiewinst behaald wordt. Alle doelgroepen
profiteren dan van de gemeenschappelijke inzet van de aanbieders en actoren,
waaronder alle doelgroepen van de MEE-organisaties.9. Samenloop Wmo-AwbzTijdens de behandeling van de Wmo is een amendement aangenomen dat ertoe
strekt dat gemeenten ervoor zorgen dat de toegang tot AWBZ en Wmo-voorzieningen
op elkaar zijn afgestemd. Dit vinden we terug in de één-loket
gedachte. We willen immers dat de cliënt, ongeacht of deze bij de AWBZ
of de Wmo aanklopt, voor de toegang nooit voor de verkeerde deur staat. Nagenoeg
alle gemeenten hebben hierover afspraken gemaakt met het CIZ. Deze afspraken
kunnen echter niet voorkomen dat soms cliënten tweemaal worden geïndiceerd,
waarbij deels dezelfde vragen aan de orde kunnen zijn. Dit, omdat de gegevensoverdracht
tussen gemeenten en CIZ van gegevens die in het kader van respectievelijk
de Wmo en AWBZ zijn verkregen, niet zonder meer mogelijk is. Dit probleem
is ook in het kader van de businesscase gesignaleerd. Om te voorkomen dat
cliënten onnodig tweemaal hetzelfde verhaal moeten vertellen, onderzoek
ik de mogelijkheid om de Wmo op dit punt aan te passen en het wettelijk mogelijk
te maken dat relevante Wmoen AWBZ gegevens kunnen worden uitgewisseld.10. Kwaliteit Hulp bij het huishoudenVoortgang toezicht IGZ op HVOp de hulp bij het huishouden is de Kwaliteitswet van toepassing. Aanbieders
van hulp bij het huishouden moeten voldoen aan de eisen van de Kwaliteitswet.
De wet leidt voor de zorgaanbieder o.a. tot de verplichting verantwoorde zorg
aan te bieden, dat wil zeggen zorg van goed niveau, die doeltreffend en doelmatig
wordt verleend, afgestemd op de reële behoeften van de cliënt. Zorgaanbieders
verzamelen op systematische wijze gegevens over de kwaliteit van de geleverde
zorg. De IGZ ziet toe op de naleving van de verplichting om verantwoorde zorg
te leveren.In afwachting van het gereedkomen van het meetinstrument voor het toezicht
op de hulp bij het huishouden in de Wmo voert, de IGZ in 2007 zijn toezichthoudende
functie uit op basis van meldingen en calamiteiten. Dit is verantwoord gezien
het karakter van de hulp bij het huishouden. Ook toen de huishoudelijke verzorging
nog onderdeel was van de AWBZ, werd daaraan in het toezicht deze prioriteit
toegekend. Bovendien kunnen cliënten zich met klachten behalve tot de
zorgaanbieder ook tot de gemeente wenden.Tot op heden zijn er bij de IGZ geen meldingen binnen gekomen.Het bedoelde meetinstrument is het Kwaliteitskader voor verantwoorde huishoudelijke
verzorging met normen en indicatoren voor verantwoorde huishoudelijke verzorging.
Aan de hand hiervan gaat de IGZ met ingang van 2008 haar toezichthoudende
taak vaststellen.Het Kwaliteitskader is opgesteld door vertegenwoordigers van de VNG, ActiZ,
Sting, LOC en VWS onder leiding van de IGZ. Het is afgeleid van het visiedocument
Normen voor verantwoorde zorg thuis voor het kwaliteitsbeleid in de thuiszorg.
Het is eind augustus 2007 vastgesteld in de stuurgroep «Normen voor
verantwoorde zorg». In september 2007 wordt een pilot gestart om het
Kwaliteitskader uit te testen. Evaluatie van de resultaten van deze pilot
en vaststelling van Kwaliteitskader zijn gepland in december 2007 zodat de
IGZ en andere belanghebbende partijen er per 1 januari 2008 mee aan de
slag kunnen.De normen in het Kwaliteitskader zijn streefnormen. Centraal onderdeel
van de normen is het zoveel mogelijk behouden van de regie over het eigen
leven en de zelfredzaamheid van de cliënt. De indicatoren worden uitgewerkt
in een vragenlijst (de zogenaamde CQ-index) die zorgaanbieders aan hun cliënten
voorleggen. Er wordt niet alleen naar hun tevredenheid gevraagd, maar vooral
naar hun ervaringen. De cliëntervaring is immers de meetlat voor het
bepalen van de kwaliteit van de geleverde zorg. Bovendien is aangetoond dat
die een betrouwbaarder beeld geeft van de geleverde kwaliteit dan de cliënttevredenheid.Behalve dat het Kwaliteitskader door de IGZ wordt gebruikt voor het uitoefenen
van de toezichtstaak, dient het ook andere doelen. Het biedt gemeenten een
inhoudelijk kader voor hun inkoop- en kwaliteitsbeleid op dit terrein. Gemeenten
kunnen het kwaliteitskader gebruiken bij de contractering van aanbieders van
hulp bij het huishouden en bij de controle op de naleving van het contract
door de aanbieders. Verder geeft het richting aan het kwaliteitsbeleid van
de zorgaanbieder. Ook individuele zorgverleners geeft het houvast. Cliënten
die hulp bij het huishouden krijgen, weten wat zij te verwachten hebben en
cliëntenraden hebben handvatten om de belangen van hun achterban te behartigen.11. Evaluatie WmoEen belangrijk instrument om inzicht te krijgen in het doelbereik en de
doeltreffendheid van de Wmo is de evaluatie van de wet. In artikel 24 is bepaald,
dat over de eerste evaluatie in 2009 gerapporteerd dient te worden.In de afgelopen periode heeft overleg plaatsgevonden met het SCP en de
VNG over de opzet van het eerste evaluatieonderzoek. Hierin is uitvoerig gesproken
over de mogelijke opzet van de evaluatie. Ook de door de Kamer eerder ingebrachte
opmerkingen zijn in deze opzet meegenomen. Op basis van dit overleg is aan
het SCP opdracht gegeven een uitgewerkt voorstel voor de evaluatie op te stellen.
Ter informatie is als bijlage 4 het plan van aanpak voor de eerste evaluatie
van de Wmo bijgevoegd1.12. ICT en WmoVWS heeft in nauwe samenwerking met de VNG voorbereidingen getroffen voor
uitvoering van een businesscase ICT en Wmo. De businesscase heeft ten doel
onderzoek te doen naar het berichtenverkeer, de bruikbare (gegevens)standaarden,
de kosten en opbrengsten van geautomatiseerde gegevensuitwisseling in het
Wmo-domein en het benodigde stelsel van afspraken tussen de betrokken partijen.
Er zullen pilots worden ingericht, met het doel de bevindingen in de praktijk
te kunnen toetsen. Een aantal gemeenten heeft zich hiervoor reeds aangemeld.
Het vertrekpunt van de businesscase is dat ICT een belangrijk instrument vormt
om de efficiency van de uitvoering van de Wmo te bevorderen en
om de kwaliteit van dienstverlening aan de burger te vergroten. Betrokken
partijen in de businesscase zijn VWS, VNG, gemeenten, CIZ, CAK-BZ, zorgaanbieders
en ICT-leveranciers. Elektronische gegevensuitwisseling in het Wmo-domein
is complex door het grote aantal betrokken partijen, zowel publiek als privaat,
en de diverse in gebruik zijnde (gegevens-) standaarden en systemen. Ook spelen
privacy en beveiliging een belangrijke rol. Voor de businesscase wordt nadrukkelijk
aangesloten op bestaande initiatieven die binnen de overheid ontwikkeld worden.
Hiertoe wordt de businesscase door de VNG ondergebracht bij het ICTU. De formele
start van de businesscase vindt plaats per eind september.De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,M. BussemakerXNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot2De handreiking is ook te vinden op www.invoeringwmo.nlXNoot1Gegevens uit: PGO-Fonds «Cliëntparticipatie Wmo» voortgangnotitie»,
augustus 2007.XNoot1Gegevens uit: PGO-Fonds «Cliëntparticipatie Wmo» voortgangnotitie»,
augustus 2007.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29538-58.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl