Werken in het onderwijs; Brief minister met reactie op SP-onderzoek 'De leraar aan het woord'
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST136664
 2009-2010
 
 27 923
 Werken in het onderwijs
 
 
 
 
 Nr. 
 91
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 3 november 2009
 
 Hierbij ontvangt u de reactie op de belangrijkste bevindingen van een
onderzoek van de SP, getiteld De leraar aan het woordmet
kenmerk 2009Z16590/2009D45385. Op 10 september bedankte ik de SP hiervoor
en nam ik het rapport in ontvangst in Nieuwspoort. Ik vind het een goede zaak
dat er onderzoek verricht wordt onder leraren. De kwaliteit van het onderwijs
wordt uiteindelijk in de klas bepaald, door de leraren, zíj zijn de
sleutel tot goed onderwijs.
 (Zeer) veel leraren ervaren hun werk als positief
 Het onderzoek richtte zich op leraren. De papieren vragenlijsten zijn
verzonden naar lerarengeledingen van de Medezeggenschapsraden in het PO en
VO en ook ontvingen een paar honderd SP-leden die werkzaam zijn in het onderwijs
de vragenlijst.
 
 Het onderzoek heeft leraren bevraagd over een breed scala aan onderwijsgerelateerde
onderwerpen. Een belangrijke bevinding van het onderzoek is dat de meeste
leraren hun werk als (zeer) positief ervaren. Dat blijkt niet alleen uit dit
onderzoek, maar bijvoorbeeld ook uit het rapport «Gelukkig voor de klas»
van het Sociaal Cultureel Planbureau.
 Actieplan Leerkracht blijft onverkort van kracht
 Er zijn ook punten die beter kunnen. Het Actieplan Leerkracht van Nederland
blijft dan ook onverkort overeind. Opvallend vind ik dat veel van de aanbevelingen
die de SP doet op basis van dit rapport naadloos aansluiten bij het actieplan.
In het rapport geven de docenten onder meer aan dat ze hun salaris onvoldoende
vinden en een hoge werkdruk ervaren. Dat zijn bekende klachten en daar ben
ik druk mee bezig. Het geld dat beschikbaar is voor betere beloning van leraren
bedraagt in 2014 al 650 miljoen en dat loopt verder op tot 850 miljoen (in
2020). 
 
 In het rapport doet de SP de opmerkelijke aanbeveling om het actieplan
versneld in te voeren, en niet pas in 2020. Maar dit plan wórdt al
veel eerder ingevoerd, er is geen sprake van dat we daarmee tot 2020 wachten,
leraren plukken er nu al de vruchten van doordat dit jaar al gestart is met
het inkorten van de carrièrelijn. Leraren gaan daardoor in een vroegere
fase van hun carrière meer verdienen. Ook leraren die op dit moment
aan het eind van hun schaal zitten krijgen dankzij de eindeschaaltoeslag meer
salaris. Leraren merken dit dus nu al in hun portemonnee. Bovendien komen
dankzij de functiemix meer leraren in een hogere schaal. En al bijna 14 000
leraren maken momenteel gebruik van een Lerarenbeurs. Als we willen dat leraren
ook in het onderwijs blíjven is het ook belangrijk dat ze zich kunnen
ontwikkelen. Aan het succes van de Lerarenbeurs, waarmee docenten bijvoorbeeld
een masteropleiding kunnen volgen – kunnen we aflezen dat leraren daar
duidelijk behoefte aan hebben.
 
 Het Actieplan Leerkracht van Nederland maakt ook een sterkere koppeling
tussen kwaliteit en beloning. Niet alleen mensen met managementambities moeten
promotie kunnen maken, maar juist mensen die les willen blijven geven moeten
omhoog kunnen klimmen en er ook in salaris op vooruit kunnen gaan. De functiemix
moet ervoor zorgen dat meer leraren promotie kunnen maken naar een hogere
salarisschaal. Daardoor verbeteren de loopbaanmogelijkheden van leraren en
wordt het beroep aantrekkelijker.
 
 De sociale partners spelen een belangrijke rol als het gaat om het tegengaan
van een te hoge werkdruk. Werkgevers hebben de verantwoordelijkheid om erop
toe te zien dat de werkdruk niet te hoog is. Het is aan de sociale partners,
werkgevers en werknemers, om daar goede afspraken over te maken op collectief
en/of schoolniveau. Het terugdringen van de piekbelasting door het inleveren
van vakantiedagen kan bijvoorbeeld een mogelijkheid zijn om de werkbelasting
te verminderen. Maar dat is aan de sociale partners en is niet iets waar OCW
over gaat. OCW doet zelf ook het nodige om werkdruk van leraren te verlagen.
Om docenten in praktische zin meer te ontlasten zorgen we ervoor dat er meer
conciërges bij komen in het primair onderwijs. Daarnaast stel ik ook
geld beschikbaar voor extra formatie in het beroeps- en volwassenenonderwijs
in de Randstad. En in het voortgezet onderwijs kunnen scholen bijvoorbeeld
subsidie krijgen voor een Persoonlijk Assistent van Leraren (PAL). Dat is
een student uit het HBO of WO die als bijbaan onder de verantwoordelijkheid
van een vo-docent verschillende lesprogrammaondersteunende taken kan vervullen.
Een PAL-student kan ingezet worden bij het vmbo, havo en vwo in de onder-
en bovenbouw.
 Het kabinet investeert fors in het onderwijs
 Een andere aanbeveling uit het rapport is om meer te investeren in onderwijs.
Ook deze aanbeveling ondersteunt het door het kabinet gevoerde beleid: ondanks
de economische teruggang investeert het meer in onderwijs dan enig ander kabinet
ooit gedaan heeft. Het actieplan Leerkracht van Nederland bevat maatregelen
om de kwaliteit van het onderwijs te verhogen en gaat gepaard met investeringen
die oplopen tot meer dan een miljard.
 
 De SP stelt verder in dit rapport dat onze onderwijsuitgaven op zijn minst
op hetzelfde niveau moeten zitten als in onze buurlanden. Uit het recente
OESO-onderzoek «Education at a glance»
blijkt echter dat de Nederlandse uitgaven aan onderwijsinstellingen als percentage
van het BBP sterk overeenkomen met Frankrijk, België en het Verenigd
Koninkrijk. Ook is het zo dat Nederland veel meer uitgeeft aan onderwijs dan
Duitsland. 
 Daling leraar-leerling ratio in de afgelopen jaren
 De AOb leidde uit datzelfde OESO-onderzoek af dat leraren in Nederland
meer uren voor de klas moeten staan dan hun buitenlandse collega’s en
dat ons land na de VS het hoogst scoort op de leraar-leerling ratio. De afgelopen
tijd liep het aantal leerlingen per leraar echter sterk terug. Van 1995 tot
2007 daalde het aantal leerlingen per leraar in het po met 25% en in
het vo met 17%, dankzij arbeidsduurverkorting en extra investeringen
voor klassenverkleining.
 Fusietoets en het versterken van de positie van leerlingen,
ouders en leraren
 De SP toont zich in dit rapport een voorstander van kleinere scholen en
het versterken van de positie van leerlingen, ouders en leraren. Daarom kan
ik mij voorstellen dat de SP ingenomen zal zijn met mijn Wetsvoorstel Fusietoets.
Onderwijsinstellingen die willen fuseren, moeten voortaan laten zien dat dit
ook echt nodig is. Direct belanghebbenden, zoals leraren, ouders en leerlingen/studenten,
moeten het eens zijn met de fusie en de minister moet vervolgens goedkeuring
verlenen. Ook krijgt uw Kamer eind dit jaar een verkenning over de mogelijkheden
van defuseren. De positie van leerlingen en ouders is geregeld in de onlangs
geëvalueerde Wet Medezeggenschap op Scholen. Het wetsvoorstel professionele
deskundigheid en verantwoording gaat de positie van leraren waarborgen en
ligt nu bij de Raad van State.
 Krachtig Meesterschap
 Uit het onderzoek blijkt dat 78% van de leraren aangeeft voldoende
opgeleid te zijn terwijl 45% van de leraren zegt onvoldoende voorbereid
te zijn in de opleiding op het vak. Geluiden over maatschappelijke bezorgdheid
over de kwaliteit van lerarenopleidingen zijn niet nieuw en daarom hebben
de opleidingen zich in de afgelopen jaren – als vervolg op de Beleidsagenda Lerarenopleidingen 2005–2008 –
ingezet om tot betere resultaten te komen. Ook blijkt uit de systeembrede
analyse van de HBO-bachelor opleiding tot leraar in het basisonderwijs van
de NVAO dat de opleidingen zeer responsief zijn geweest ten opzichte van de
maatschappelijke bezorgdheid over de kwaliteit van de lerarenopleidingen.
Het is belangrijk dat we dat elan vasthouden en daarom wordt nauw samengewerkt
met de lerarenopleidingen, het afnemende veld en de beroepsgroep om de verbeteringen
van de afgelopen jaren verder uitbouwen en versterken. Er worden duidelijke
eisen gesteld aan in- en uitstroomniveau voor de lerarenopleidingen en aan
de toetsing ervan. Meer contacturen, duale leertrajecten, opleiden in de school
en de kennisbasis dragen er aan bij dat het niveau van de lerarenopleidingen
verder verbeterd wordt. En om de kwaliteit van zittende leraren op peil te
houden of te verbeteren kunnen scholen de middelen voor na- en bijscholing
uit de lumpsum inzetten. De Lerarenbeurs is beschikbaar voor elke leraar die
zich extra wil kwalificeren.
 De leraar weer op een voetstuk
 Tot slot: een goede leraar máákt de school en blijft je
je hele leven bij. Een goede leraar is leermeester, mentor, klankbord, inspirator,
geweten en wegwijzer tegelijk. Jonge mensen die op zoek zijn naar talent in
zichzelf worden daarin vanzelfsprekend bijgestaan door hun ouders, hun vrienden,
maar een bijzondere taak ligt er toch voor onderwijsgevenden. Problemen die
in de afgelopen tientallen jaren in het onderwijs gegroeid zijn, zijn niet
in twee jaar tijd recht te zetten. Maar met de richting die is ingezet
met het actieplan Leerkracht maken we het vak weer aantrekkelijker en komt
de leraar weer daar te staan waar hij hoort: op een voetstuk.
 
 De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
 R. H. A. Plasterk. 
 
 
 
 
 SCP, Gelukkig voor de klas?, Leraren in het voortgezet onderwijs over
hun werk, 2009, Den Haag.
 
 
 OESO, Education at a glance: OECD Indicators, 2009, Parijs.
 
 
 Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (2008), Nota werken in
het onderwijs 2009, p. 53 Den Haag: ministerie OCW.