Achtste wijziging van de Comptabiliteitswet houdende uitbreiding onderzoeksbevoegdheden Algemene Rekenkamer; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27571, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

23-07-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27571 nr. 5

12-07-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamA. ALGEMEEN DEELInleidingControlebevoegdheden van de rekenkamers in andere EU-lidstatenHet Europeesrechtelijk kaderFinanciële aansprakelijkheid van de lidstaatDe wenselijkheid van nadere ministeriële bevoegdhedenToegang van de Algemene Rekenkamer tot bedrijven, instellingen
en natuurlijke personenDe doelmatigheid van het Nederlandse en het Europese controlebestelB. ARTIKELSGEWIJSWetsartikel IA. Artikel 22aB. Artikel 59aOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27571Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 36 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 571Wijziging van de Comptabiliteitswet houdende uitbreiding van de onderzoeksbevoegdheden
van de Algemene Rekenkamer ten aanzien van de besteding van gelden die ten
laste komen van de begroting van de Europese Unie (achtste wijziging van de
Comptabiliteitswet)nr. 5NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 12 juli 2001De commissie voor de Rijksuitgaven, belast met het voorbereidend onderzoek,
bracht op 15 maart 2001 verslag uit van haar bevindingen over het voorstel
van wet tot achtste wijziging van de Comptabiliteitswet. Met belangstelling
heb ik kennis genomen van de inhoud van dit verslag. Onderstaand ga ik in
op de daarin vermelde vragen en opmerkingen. Ik volg daarbij zoveel mogelijk
de indeling en de volgorde van de memorie van toelichting bij het ingediende
voorstel van wet.A. ALGEMEEN DEELInleidingHet verheugt mij te vernemen dat de leden van de fracties van de PvdA,
VVD en D66 met de hoofdlijnen van het wetsvoorstel kunnen instemmen, al achten
zij het van belang enkele vragen en opmerkingen aan de regering voor te leggen.Controlebevoegdheden van de rekenkamers in andere EU-lidstatenDe leden van de VVD-fractie vragen de regering nader in te gaan op versterking
van de samenwerking tussen de Europese Rekenkamer en de nationale rekenkamers
en daarbij aan te geven aan welke concrete voorstellen wordt gewerkt.De Europese Rekenkamer kan, gegeven de aard en de diversiteit van Europese
geldstromen en gezien de geografische omvang van de Europese Unie, slechts
een beperkte controle-intensiteit realiseren. Om het de Europese Rekenkamer
in de toekomst mogelijk te maken te kiezen voor een meer systeemgerichte (en
daardoor doelmatigere) aanpak, is – naast versterking van de beheer-
en controlesystemen binnen de Europese Commissie en de lidstaten – versterking
van de samenwerking met de nationale rekenkamers nodig. In haar notitie Taken en bevoegdheden van de Algemene Rekenkamer op het EU-controleterrein1 heeft de Algemene Rekenkamer de vergemakkelijking
van de totstandbrenging van een EU-controlepiramide als belangrijk
voordeel genoemd voor het parallel laten lopen van haar bevoegdheden met die
van de Europese Rekenkamer. Mede op grond van de wensen die de Algemene Rekenkamer
in die notitie naar voren bracht, is het onderhavige wetsvoorstel aanhangig
gemaakt. De bevoegdheden die daarin voor de Algemene Rekenkamer worden gecreëerd,
moeten het haar mogelijk maken beter met de Europese Rekenkamer samen te werken.De Nederlandse regering heeft zich er in het kader van de laatste intergouvernementele
conferentie over de hervorming van de EU-instellingen voor ingezet de samenwerking
tussen de Europese Rekenkamer en de nationale rekenkamers verdragsrechtelijk
beter te verankeren. Na de uitbreiding van de Unie zal immers ook het werk
van de Europese Rekenkamer in omvang en complexiteit toenemen. In de slotakte
bij het Verdrag van Nice is een verklaring opgenomen waarin de Europese Rekenkamer
en haar nationale zusterinstellingen worden verzocht het kader en de voorwaarden
van hun samenwerking te verbeteren. De voorzitters van de Europese Rekenkamer
en de nationale rekenkamers voeren daarover overleg in een contact comité
van presidenten. De concrete invulling van de wijze waarop de Europese Rekenkamer
en de nationale rekenkamers hun onderlinge samenwerking vorm geven, is –
gegeven hun onafhankelijkheid – een zaak voor de rekenkamers zelf.De leden van de VVD-fractie stellen de vraag in welke mate het wenselijk
is om tot uniforme regels voor rekenkamers te komen en vragen hoe dit zich
verhoudt tot de eigen autonomie van de rekenkamers. Daarover merk ik het volgende
op. Het EG-Verdrag bepaalt dat de Europese Rekenkamer de wettigheid en de
regelmatigheid van de uitgaven en ontvangsten van de Gemeenschap onderzoekt
en tevens nagaat of een goed financieel beheer werd gevoerd. Zoveel mogelijk
zal verzekerd dienen te worden dat de Algemene Rekenkamer niet op grond van
een eigen interpretatie van de Europese regelgeving tot de conclusie komt
dat bepaalde uitgaven rechtmatig of onrechtmatig zijn, terwijl de Europese
Rekenkamer op grond van haar interpretatie van de regels tot tegenovergestelde
conclusies komt. Daarom moeten over het rechtmatigheidsbegrip c.q. de materiële
normen inzake de interpretatie van Europese regelgeving ten minste goede afspraken
worden gemaakt tussen de Algemene Rekenkamer en de andere nationale rekenkamers
aan de ene kant en de Europese Rekenkamer aan de andere kant. Deze afspraken
moeten leiden tot transparante en eenduidige normen. Hiermee wordt beoogd
te bewerkstelligen, dat de Algemene Rekenkamer de Europese rechtmatigheidsnormen
op dezelfde wijze interpreteert als de Europese Rekenkamer. Dit tast de onafhankelijkheid
en de eigen verantwoordelijkheid van de Algemene Rekenkamer om in overleg
met de Europese Rekenkamer te komen tot afspraken over de gewenste controlemethodologie
op geen enkele wijze aan. Waar het de regering om gaat, is dat gewaarborgd
wordt dat sprake is van een eenvormige interpretatie van de Europese regelgeving
aan de hand van duidelijke en eenduidige criteria die uniform gelden voor
alle nationale rekenkamers. Daardoor moeten kwaliteitsverschillen in aanpak
tussen de nationale rekenkamers zoveel mogelijk voorkomen worden. Alleen op
die wijze kan een werkelijk Europees controlebestel worden gerealiseerd.De leden van de VVD-fractie vragen de regering inzicht te verschaffen
in de mate waarin andere lidstaten beschikken over bevoegdheden om als kabinet
respectievelijk nationale rekenkamer te controleren bij eindbegunstigden en
in hoeverre van die bevoegdheden gebruik wordt of zal worden gemaakt.Wat betreft de bevoegdheden van ministers in andere lidstaten, moet bedacht
worden dat deze in belangrijke mate samenhangen met het constitutionele
bestel en de bestuurlijke traditie van een lidstaat. Nederland verschilt op
dit punt als gedecentraliseerde eenheidsstaat van andere lidstaten. Landen
als Frankrijk kenmerken zich door een overwegend centralistisch staatsbestel,
hetgeen consequenties heeft voor omvang en reikwijdte van de ministeriële
bevoegdheden. Het Duitse federale staatsbestel daarentegen kent een zeer decentrale
structuur. In de memorie van toelichting is uiteengezet dat de Europeesrechtelijke
aansprakelijkheid van de Staat zich ook uitstrekt tot tekortkomingen die primair
toegeschreven moeten worden aan het niet correct toepassen van het communautaire
recht door organen van decentrale overheden. Daarom is de regering van oordeel
dat er behoefte is aan nadere ministeriële bevoegdheden in Nederland.
Het is aan het parlement en de regering van elke lidstaat om te bepalen of
in die lidstaat – gegeven het desbetreffende staatsbestel – nadere
ministeriële bevoegdheden nodig of wenselijk zijn. Deze beslissing behoort
toe aan de desbetreffende lidstaat; het is niet aan de Europese Unie om zich
uit te laten over de staatsrechtelijke inrichting van een lidstaat (nationale
soevereiniteit). De Europese Commissie kan slechts controleren of het overeenkomstig
de bepalingen van de nationale rechtsorde vastgestelde stelsel van maatregelen
afdoende is om een juiste toepassing van de communautaire voorschriften mogelijk
te maken. Een lidstaat met een decentrale structuur kan derhalve besluiten
dat géén ministeriële bevoegdheden jegens de decentrale
bestuursorganen in die lidstaat nodig zijn. Dat betekent dan wel dat de regering
van die lidstaat door de Europese Commissie of het Hof van Justitie van de
Europese Gemeenschappen aansprakelijk gesteld kan worden voor tekortschietend
handelen van decentrale bestuursorganen zonder dat zij zelf invloed kan uitoefenen
op het handelen van die decentrale bestuursorganen. De Nederlandse regering
acht deze situatie voor Nederland ongewenst.Over de bevoegdheden van de nationale rekenkamers in de andere lidstaten
van de Europese Unie bericht ik u als volgt. Op dit moment beschikt een groot
aantal van de nationale rekenkamers over bevoegdheden die (nagenoeg) gelijk
zijn aan die van de Europese Rekenkamer (met inbegrip van de bevoegdheid om
controles ter plaatse, óók bij decentrale overheden, te verrichten).
De Algemene Rekenkamer stelt in haar nota van 19 november 1997 dat de reikwijdte
van de controlebevoegdheden op het terrein van de EG-uitgaven van haar zusterinstellingen
in Finland, Frankrijk, Griekenland, Italië, Oostenrijk, Portugal en Zweden1 al gelijk is aan die van de Europese Rekenkamer.2 De rekenkamers van deze landen kunnen de besteding van
EG-uitgaven dus tot op alle niveaus (van eindbegunstiging) controleren. Ook
de rekenkamers van België en Denemarken zouden volgens de Algemene Rekenkamer
over bevoegdheden met nagenoeg dezelfde reikwijdte beschikken als de Europese
Rekenkamer, met beperkingen op praktisch gezien minder belangrijke terreinen.3Het Europeesrechtelijk kaderBlijkens het verslag hebben de leden van zowel de PvdA-fractie, de VVD-fractie
als de fractie van D66 vragen over krediet- en garantieverlening door de Europese
instellingen aan decentrale bestuursorganen in relatie tot de aansprakelijkheid
van de Staat en de reikwijdte van het wetsvoorstel. De leden van de D66-fractie
stellen dat het Rijk ten aanzien van dergelijke garanties en leningen aansprakelijk
zal zijn, maar dat de Algemene Rekenkamer ter zake geen bevoegdheden krijgt.
Deze stelling is niet correct. Het wetsvoorstel voorziet ook in bevoegdheden
voor de minister en de Algemene Rekenkamer ten aanzien van rechtspersonen,
commanditaire vennootschappen, vennootschappen onder firma en natuurlijke
personen die een beroep of bedrijf uitoefenen en aan wie door de Raad van
de Europese Unie, het Europees Parlement en de Raad gezamenlijk
of de Commissie van de Europese Gemeenschappen op grond van een vastgesteld
programma rechtstreeks of middellijk een lening of garantie wordt verstrekt.
Zoals in het artikelsgewijze deel van de memorie van toelichting is vermeld,
is in het wetsvoorstel gekozen voor het begrip«subsidie» overeenkomstig
artikel 4:21, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht (Awb): de aanspraak
op financiële middelen, verstrekt met het oog op bepaalde activiteiten
van de aanvrager, anders dan als betaling voor geleverde goederen of diensten.
De verstrekking van leningen en garanties valt onder deze definitie. De memorie
van toelichting bij de Awb is daar duidelijk over.De vraag van de leden van de PvdA-fractie of de Staat jegens de Europese
Unie aansprakelijk is voor misstanden ten aanzien van kredieten of garanties
die door de Europese Investeringsbank zijn verleend aan ondernemingen in Nederland,
moet daarentegen ontkennend worden beantwoord. Binnen de Europese Unie verstrekt
de Europese Investeringsbank slechts leningen voor eigen rekening onder overeenkomsten
beheerst door regels van nationaal privaatrecht. De Europese Investeringsbank
financiert deze leningen door middel van een beroep op de internationale kapitaalmarkten
(cf. art. 22 van de statuten van de Europese Inversteringsbank) en niet met
communautaire begrotingsmiddelen. Door de Europese Investeringsbank verstrekte
leningen kunnen naar de regels van het gemeenschapsrecht – die overigens
niet op die leningen van toepassing zijn – niet beschouwd worden als
subsidies.1 In geval van de door de leden van
de PvdA-fractie bedoelde misstanden ten aanzien van door de Europese Investeringsbank
aan nationale bestuursorganen versterkte leningen ten behoeve van de financiering
van projecten op het grondgebied van een EU-lidstaat, kan de desbetreffende
lidstaat niet door de Europese Commissie of het Hof van Justitie van de Europese
Gemeenschapen worden verplicht tot terugbetaling van die leningen.2 Omdat de Staat ter zake dus geen risico loopt, zijn kredieten
en garanties van de Europese Investeringsbank – zoals de leden van de
PvdA-fractie terecht opmerken – buiten de reikwijdte van deze wet gebleven.3Financiële aansprakelijkheid van de lidstaatDe leden van de VVD-fractie stellen de vraag in welke mate de aansprakelijkheid
van de Staat leidt tot aanspraken op rijksmiddelen. De niet-naleving van communautaire
verplichtingen door bestuursorganen kan de volgende nadelige financiële
gevolgen hebben voor de centrale overheid:a. het opleggen van een forfaitaire som of dwangsom aan Nederland door
het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen, omdat een gesubsidieerde
in gebreke blijft bij de uitvoering van een arrest van het Hof;b. het terugvorderen van bedragen van Nederland, omdat een gesubsidieerde
de gestelde voorwaarden niet heeft nageleefd;c. de weigering voorschotten met Nederland te verrekenen, omdat een gesubsidieerde
bedragen heeft uitgekeerd die hij/zij op de grond van de geldende communautaire
regelgeving niet had mogen uitkeren.Onder nadelige financiële gevolgen dient in dit verband ook een eventuele
verhoging vanwege in rekening gebrachte rente (zoals moratoire interest) te
worden begrepen.De wenselijkheid van nadere ministeriële bevoegdhedenIn antwoord op de vragen over het kabinetsstandpunt over het ICCW-rapport
en het ICER-advies, kan ik u meedelen dat dit kabinetsstandpunt thans wordt
voorbereid door mijn ambtgenoten van Justitie en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Toegang van de Algemene Rekenkamer tot bedrijven, instellingen
en natuurlijke personenHet wetsvoorstel zou volgens de leden van de PvdA het beeld oproepen dat
de Algemene Rekenkamer géén eigenstandige bevoegdheden krijgt
bij natuurlijke personen. Deze indruk is niet terecht. Het wetsvoorstel voorziet
in onderzoeksbevoegdheden van de Algemene Rekenkamer bij rechtspersonen,1 commanditaire vennootschappen, vennootschappen onder
firma en natuurlijke personen die een beroep of bedrijf uitoefenen.Het uitgangspunt is dat de Algemene Rekenkamer de wijze waarop gestalte
wordt gegeven aan de ministeriële verantwoordelijkheid tot op het niveau
van de eindbestemming moet kunnen volgen. Daarom strekken de bevoegdheden
van de Algemene Rekenkamer zich hier nadrukkelijk mede uit tot bedrijven,
instellingen en – anders dan ten aanzien van artikel 59 van de Comptabiliteitswet –
natuurlijke personen die een beroep of bedrijf uitoefenen en die EG-subsidies
ontvangen. Daarvoor is gekozen omdat ook bevoegdheden ten aanzien van de besteding
van landbouwsubsidies door agrariërs worden beoogd, die immers een belangrijke
categorie van eindbegunstigden vormen (ook de Europese Rekenkamer heeft de
bevoegdheid om bij agrariërs controles te verrichten).De formulering in het vierde lid van beide nieuwe artikelen maakt duidelijk
dat het wetsvoorstel zich richt op die EG-subsidies voor de besteding waarvan
de Nederlandse Staat door de Europese Commissie of het Hof van Justitie van
de Europese Gemeenschappen aansprakelijk kan worden gesteld. Ontvangers van
subsidies voor onderzoek en technologische ontwikkeling – een geldstroom
waaraan de Kamerleden in het verslag refereren – vallen in beginsel
niet onder de reikwijdte van het wetsvoorstel. De redenen daarvoor zijn uiteengezet
in de memorie van toelichting en komen in de kern neer op het ontbreken van
Europeesrechtelijke aansprakelijkheid van de Staat.2
Daarbij geldt evenwel de kanttekening, dat indien een subsidie voor onderzoek
en technologische subsidie wordt besteed door een decentraal bestuursorgaan,
de Staat wél aansprakelijk is jegens de instellingen van de Europese
Gemeenschappen voor een juiste besteding. Het voorstel van Wet toezicht Europese
subsidies creëert ter zake dan ook bevoegdheden voor de betrokken minister
en – in lijn daarmee – verschaft voorliggend wetsvoorstel aan
de Algemene Rekenkamer de bevoegdheid om onderzoek te doen naar de rechtmatige
en doelmatige aanwending van deze subsidies. Deze verduidelijking ten aanzien
van het gestelde in de memorie van toelichting bij beide wetsvoorstellen is
van belang, omdat het in de praktijk frequent voorkomt dat decentrale bestuursorganen
een subsidie voor onderzoek en technologische ontwikkeling ontvangen. Uit
cijfers die het Ministerie van Economische Zaken eind 1999 van de Europese
Commissie verkreeg, blijkt dat Nederlandse bedrijven, universiteiten/hogescholen
en kennisinstellingen3 ieder ongeveer 30% van
de Nederlandse deelname aan het Vierde Kaderprogramma voor Onderzoek en Technologische
Ontwikkeling (1994–1998) voor hun rekening namen. Openbare universiteiten
en openbare hogescholen zijn bestuursorganen in de zin van de Algemene wet
bestuursrecht (bijzondere universiteiten en bijzondere hogescholen treden
ten aanzien van de besteding van dergelijke subsidiegelden niet op als bestuursorgaan;
zij zijn slechts bestuursorgaan voor zover het gaat om het uitreiken van getuigschriften,
diploma's en bullen).4De doelmatigheid van het Nederlandse en het Europese controlebestelIn het verslag komt de vraag naar voren of de ministeriële verantwoordelijkheid
op grond van artikel 10 van het EG-Verdrag niet breed moet worden uitgelegd,
zoals de Algemene Rekenkamer dat doet. De fractie van de VVD sluit zich hierbij
aan, gezien haar opmerkingen over de artikelsgewijze toelichting bij het vierde
lid van artikel 59a.De stelling dat de minister door de instellingen van de EU aansprakelijk
kan worden gesteld ten aanzien van alle actoren die in de lidstaat bij de
uitvoering van EU-beleid zijn betrokken, ook wanneer de minister daarbij niet
daadwerkelijk betrokken is, gaat te ver. De minister kan zich moeilijk tegenover
de Staten-Generaal verantwoorden over de uitvoering van bijvoorbeeld een bilateraal
contract voor onderzoek en technologische ontwikkeling dat is afgesloten tussen
de Europese Commissie en een Nederlandse onderneming. De centrale overheid
staat daar buiten en is op grond van de desbetreffende regelgeving ook niet
belast met enige controlerende of toezichthoudende taak. De democratische
controle op deze geldstromen vindt plaats door het Europees Parlement en is
gericht op de vraag of de Commissie haar verantwoordelijkheid in dezen goed
heeft ingevuld. De externe controle daarop vindt plaats door de Europese Rekenkamer.
Omdat het niet gaat om een verantwoordingsproces tussen minister en Staten-Generaal,
is een eigenstandig optreden van de Algemene Rekenkamer hier niet passend.
Zoals eerder aangegeven, voorziet de wet wél in bevoegdheden voor de
Algemene Rekenkamer ten aanzien van technologiesubsidies die worden besteed
door decentrale bestuursorgaan (zoals openbare universiteiten).Er zijn mij geen arresten van het Hof van Justitie of uitspraken van gezaghebbende
juristen bekend die de opvatting staven van een allesomvattende aansprakelijkheid
die de minister op grond van artikel 10 van het EG-Verdrag zou hebben.1 Kernpunt voor mij is en blijft dat niet-naleving van
een algemeen verdragsartikel nimmer kan leiden tot aansprakelijkstelling voor
een individueel geval van fraude bij een bedrijf. Ook de Raad van State stelt
in zijn advies er «begrip [voor te hebben] dat de ministeriële
verantwoordelijkheid zich niet uitstrekt tot EG-subsidies die zonder tussenkomst
van de Nederlandse overheid door de Europese Commissie aan een bedrijf worden
verstrekt en met betrekking waartoe geen Nederlands bestuursorgaan is belast
met een taak betreffende beheer, controle en toezicht».B. ARTIKELSGEWIJSWetsartikel IA. Artikel 22aDe leden van de fracties van de PvdA, VVD en D66 vragen waarom geen aansluiting
is gezocht bij de begrippen «rechtmatigheid» en «doelmatigheid»
die elders in de Comptabiliteitswet worden gehanteerd. Ik wijs erop dat dit
begrippenpaar in de memorie van toelichting meermalen wordt genoemd (zie bijvoorbeeld
in het algemeen gedeelte van de memorie van toelichting de slotzin van paragraaf 3
en de vijfde zin van paragraaf 8, en in de artikelsgewijze toelichting
de eerste zin van de passage betreffende artikel 59a, eerste lid). De reden
dat deze begrippen niet expliciet worden genoemd in de wetsartikelen zelf,
is gelegen in de keuze van een zo veel mogelijk analoge formulering aan artikel
59, waarin deze begrippen evenmin voorkomen (voorts is zoveel mogelijk aansluiting
gezocht bij de formuleringen van het voorstel van de Wet toezicht
Europese subsidies). De Algemene Rekenkamer brengt thans in kaart welke wensen
zij heeft ten aanzien van mogelijke aanpassingen in de formulering van haar
bevoegdheden ex artikel 59. Nadat de Algemene Rekenkamer deze wensen schriftelijk
ter kennis zal hebben gebracht van het kabinet, zal het kabinet daarover in
overleg treden met de Algemene Rekenkamer. In dat verband zal ook gesproken
worden over het expliciet in artikel 59 opnemen van de begrippen «rechtmatigheid»
en «doelmatigheid» als onderzoekscriteria waaraan de Algemene
Rekenkamer het beheer en het beleid toetst. Het ligt in de rede dat in een
voorstel voor wetswijziging tot een dergelijke aanpassing van artikel 59,
tegelijkertijd een analoge herformulering van artikel 59a wordt voorgesteld.Overigens bestaat er gezien het bepaalde in het voorliggende artikel 59a
geen enkele onduidelijkheid over de bevoegdheden van de Algemene Rekenkamer
om niet alleen naar de rechtmatigheid maar ook naar de doelmatigheid van de
besteding van EG-subsidies onderzoek te verrichten. Het vierde lid van artikel
59a spreekt over «oordeelsvorming over het door Onze Minister gevoerde
beleid ter nakoming van de bij of krachtens de oprichtingsverdragen van de
Europese Gemeenschappen aan de lidstaat opgelegde verplichtingen aangaande
beheer, controle of toezicht». Het Verdrag tot oprichting van de Europese
Gemeenschap (het EG-Verdrag) schrijft in artikel 274 voor dat de lidstaten
met de Commissie samenwerken «om te verzekeren dat de toegekende kredieten
volgens het beginsel van goed financieel beheer worden gebruikt».1 Het ter uitvoering van artikel 279 EG-Verdrag vastgestelde
Financieel Reglement bepaalt op zijn beurt dat een goed financieel beheer
in het bijzonder betrekking heeft op zuinigheid en kosteneffectiviteit, dat
er gekwantificeerde doelstellingen moeten worden bepaald en dat de uitvoering
daarvan moet worden gevolgd (artikel 2 van het Financieel Reglement).B. Artikel 59aIn het verslag wordt gesteld dat de gekozen bewoordingen van het nieuwe
artikel 59a suggereren dat de Algemene Rekenkamer geen eigenstandige bevoegdheden
krijgt, maar afgeleide bevoegdheden van de Europese Rekenkamer. Dit is echter
niet het geval. Het wetsvoorstel geeft de Algemene Rekenkamer bevoegdheden
om zelfstandig (op eigen titel) en rechtstreeks (zonder tussenkomst van de
minister) onderzoek te doen naar de rechtmatige en doelmatige besteding van
EG-subsidies tot op het niveau van de uiteindelijke ontvanger. De vraag of
en zo ja met welke regelmaat de Algemene Rekenkamer de omschreven derden aan
haar onderzoek zal onderwerpen is uitsluitend ter beoordeling aan de Algemene
Rekenkamer.Een ander punt is de relatie tussen de bevoegdheden van de Algemene Rekenkamer
en de omvang en reikwijdte van de ministeriële verantwoordelijkheid.
De ministeriële verantwoordelijkheid strekt zich niet uit tot EG-subsidies
die zonder tussenkomst van de Nederlandse overheid door de Europese Commissie
aan een bedrijf worden verstrekt en met betrekking waartoe geen Nederlands
bestuursorgaan is belast met een taak betreffende beheer, controle en toezicht.
De Raad van State heeft in zijn advies aangegeven begrip te hebben voor deze
interpretatie van de ministeriële verantwoordelijkheid, maar stelt anderzijds
dat het wel gaat om de besteding van publieke middelen waarop publieke controle
nodig is. De Raad van State merkt terecht op dat de Europese Rekenkamer met
die controle belast is. Wel vindt de Raad van State dat «het wenselijk
kan zijn dat de Algemene Rekenkamer in deze gevallen de controle (mede) uitoefent,
in samenwerking met de Europese Rekenkamer». Zoals ik in het nader rapport
bij het wetsvoorstel al heb aangegeven, ben ik van mening dat
deze gedachtegang steun verdient, maar dat het dan moet gaan om een optreden
van de Algemene Rekenkamer namens en ten behoeve van de Europese Rekenkamer;
een eigenstandig optreden van de Algemene Rekenkamer leidend tot rapportage
aan de Staten-Generaal is hier niet passend. Ook de Algemene Rekenkamer zelf
heeft aangegeven haar onderzoek te willen richten op het handelen van ministers;
zij heeft aangedrongen op een nadere bevoegdheid (binnen haar bestaande controletaak)
en niet gevraagd om een nieuwe controletaak.1
Daarom is in de memorie van toelichting opgenomen dat de Algemene Rekenkamer
in de gevallen dat zij geen zelfstandige (eigen) controlebevoegdheden heeft,
desgewenst toch controles kan verrichten, maar dan op grond van de bevoegdheden
van en rapporterend aan de Europese Rekenkamer.Het bevreemdt de leden van de PvdA- en de VVD-fractie dat de Algemene
Rekenkamer als Hoog College van Staat met deze wetswijziging wordt opgedragen
samen te werken met de Europese Rekenkamer. Het wetsvoorstel bevat evenwel
geen verplichting tot nadere samenwerking met de Europese Rekenkamer. Zoals
ook in het verslag wordt opgemerkt, bepaalt artikel 248, derde lid, van het
EG-Verdrag dat de Europese Rekenkamer en de nationale rekenkamers samenwerken
in onderling vertrouwen en met behoud van hun onafhankelijkheid. Onderhavig
wetsvoorstel doet daar niets aan af en voegt daar niets aan toe. Het enige
dat met het zevende lid van artikel 59a wordt beoogd, is te verzekeren dat
de Algemene Rekenkamer bij controles op de besteding van Europese gelden niet
op grond van een eigen interpretatie van de Europese regelgeving tot de conclusie
komt dat bepaalde uitgaven rechtmatig of onrechtmatig zijn, terwijl de Europese
Rekenkamer op grond van haar interpretatie van de regels tot tegenovergestelde
conclusies komt. Daarom moeten over het rechtmatigheidsbegrip c.q. de materiële
normen inzake de interpretatie van Europese regelgeving ten minste goede afspraken
worden gemaakt tussen de Algemene Rekenkamer en de andere nationale rekenkamers
aan de ene kant en de Europese Rekenkamer aan de andere kant. Deze afspraken
over uniforme en eenduidige criteria tasten de grondwettelijke positie van
de Algemene Rekenkamer op geen enkele wijze aan. Zij laten ook volledig de
eigen verantwoordelijkheid van de Algemene Rekenkamer in tact om in overleg
met de Europese Rekenkamer te komen tot afspraken over de gewenste controlemethodologie.
Ik zie daarom – in reactie op de opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie –
geen spanning tussen dit wetsvoorstel en de grondwettelijke onafhankelijkheid
van de Algemene Rekenkamer.De leden van de VVD-fractie steunen de opvatting van de regering dat de
Algemene Rekenkamer met deze wetswijziging niet de bevoegdheid mag krijgen
tot het binnentreden van een woning (tegen de wil van de bewoner). De VVD-fractie
vraagt welke mate van weigering tot binnentreden de regering verwacht, in
het bijzonder bij de controle van landbouwsubsidies.De uitbreiding van de bevoegdheden van de Algemene Rekenkamer zal in de
praktijk – gegeven de omvang van de desbetreffende geldstromen –
voor een belangrijk deel betrekking hebben op de controle van agrariërs
die communautaire landbouwsubsidies ontvangen. De te controleren bedrijfsadministratie
bevindt zich daarbij veelal in een woonhuis. Er mag van worden uitgegaan dat
de desbetreffende agrariërs de Algemene Rekenkamer, gegeven het bepaalde
in deze wet, toegang zullen verlenen tot hun woning. Voor zover mij bekend,
heeft de Europese Rekenkamer daar tot op heden ook geen problemen mee gehad.
Overigens zij opgemerkt dat voor het verrichten van fysieke controles op akkerbouwpercelen
of in veeschuren geen sprake is van het binnentreden van een woning. Indien
een agrariër zijn administratie heeft uitbesteed aan een derde (bijvoorbeeld
een agrarisch boekhoudbedrijf), heeft de Algemene Rekenkamer op grond van
het derde lid van artikel 59a toegang tot het bedrijf dat de administratie
in opdracht van deze agrariër verricht.De Algemene Rekenkamer is ter voorbereiding op het gebruik van haar nieuwe
onderzoeksbevoegdheden bij bedrijven, instellingen en natuurlijke personen
die een beroep of bedrijf uitoefenen, bezig met de opstelling van een interne
handleiding «Controle bij eindbegunstigden».1 Het gaat daarin onder meer om richtlijnen omtrent de bejegening van
de gecontroleerden, de juridische bescherming van een subsidie-ontvanger bij
een controle-actie van de Algemene Rekenkamer, de vraag welke informatie de
Algemene Rekenkamer bij een onderzoek ter plaatse (mede gelet op de privacywetgeving)
wel of niet mag opvragen, en de vraag hoe te handelen indien bij een controle
strafbare feiten worden geconstateerd. De Algemene Rekenkamer werkt daarnaast
aan een klachtenregeling voor de door haar gecontroleerde bedrijven, instellingen
en personen.De Minister van Financiën,G. ZalmXNoot1Kamerstukken II 1996/97, 24 500, nr. 5.XNoot1Volgens informatie van de Algemene Rekenkamer zou men in Zweden thans
nog doende zijn om de bevoegdheden van de Zweedse rekenkamer op EU-terrein
formeel vast te leggen in een wettelijke regeling.XNoot2Begin 1996 verstrekte de Algemene Rekenkamer de Tweede Kamer een globaal
overzicht van de bevoegdheden en onderzoeksmogelijkheden van de rekenkamers
in de EU-landen (Kamerstukken II 1995/96, 24 500, nr. 3).XNoot3Het Belgische Rekenhof heeft geen bevoegdheden ten aanzien van natuurlijke
personen. De Deense Rekenkamer mist bevoegdheden om controles te verrichten
op de besteding van EFRO-gelden bij lagere overheden en op de besteding van
onderzoeksgelden bij private organen en natuurlijke personen, tenzij deze
gelden via de overheidsbegroting lopen.XNoot1In het afgelopen decennium zijn op verzoek van de Raad (cf. besluit van
de Raad 94/217/EG van 19 april 1994, PbEG 1994, L 107) bij wijze van uitzondering
door de Europese Investeringsbank (met tussenkomst van nationale financiële
instellingen) binnen de Europese Unie leningen met rentesubsidies afkomstig
uit communautaire budgettaire middelen verstrekt aan kleine en middelgrote
ondernemingen in de private sector (indirecte financiering door de Europese
Investeringsbank van investeringsprojecten met verwacht positief werkgelegenheidseffect).
Bij de toekenning van die rentesubsidies handelde de Europese Investeringsbank
evenwel in naam en voor rekening van de EG (zie art. 267, laatste alinea,
EG-Verdrag). De Europese Rekenkamer is in dit geval op grond van het EG-Verdrag
bevoegd controles te verrichten, echter slechts voor zover het gaat om de
ten laste van de EG komende rentesubsidies (gelden die door de Europese Investeringsbank
in naam en voor rekening van de Europese Commissie aan derden zijn verstrekt;
vgl. art. 248 EG-Verdrag). Overigens speelden nationale bestuursorganen geen
enkele rol met betrekking tot deze EG-rentesubsidies en werden bij het vermelde
Raadsbesluit geen verplichtingen aan de lidstaten opgelegd.XNoot2Overigens zij opgemerkt dat de Europese Investeringsbank haar geldnemers
verplicht zich aan de van toepassing zijnde Europese aanbestedingsregels te
houden en dat zij geen projecten financiert zonder dat duidelijk is dat de
milieuvoorschriften in acht genomen zijn.XNoot3Ook de Europese Rekenkamer heeft geen controlebevoegdheden op het terrein
van door de Europese Investeringsbank in de Europese Unie (voor eigen rekening)
verstrekte leningen.XNoot1Met rechtspersonen worden zowel publiekrechtelijke rechtspersonen (waaronder
provincies en gemeenten) als privaatrechtelijke rechtspersonen (zoals naamloze
vennootschappen en besloten vennootschappen met beperkte aansprakelijkheid)
bedoeld.XNoot2Ten aanzien van de feitelijke uitvoering van communautaire technologieprojecten
is er namelijk geen sprake van in de Europese regelgeving opgenomen verplichtingen
die de lidstaat een taak geven betreffende beheer, controle of toezicht. Uit
het ontbreken van dergelijke verplichtingen volgt dat de Staat door de instellingen
van de Europese Gemeenschappen niet aansprakelijk gesteld kan worden voor
de besteding van technologiesubsidies. Ten aanzien van technologiesubsidies
is er geen Nederlands bestuursorgaan belast met een taak betreffende beheer,
controle of toezicht. Bedrijven en instellingen worden door de Europese Commissie
uitgenodigd om rechtstreeks – zonder tussenkomst van de Staat –
bij haar een aanvraag voor een technologiesubsidie in te dienen. De Commissie
sluit vervolgens rechtstreeks contracten met projectdeelnemers in de lidstaten
en eventuele communautaire aansprakelijkheid betreft uitsluitend de relatie
tussen een instelling van de Gemeenschappen en de gesubsidieerde.XNoot3Ook binnen de categorie kennisinstellingen kan sprake zijn van bestuursorganen.XNoot4Zie ook artikel 1a van de Wet openbaarheid van bestuur juncto het aanwijzingsbesluit
bestuursorganen dat wordt genoemd onder d van dat artikel.XNoot1Een schending van alléén art. 10 EG-Verdrag komt in de praktijk
niet voor; er is altijd sprake van schending van art. 10 juncto één
of meer andere bepalingen.XNoot1Voor de twee andere Gemeenschappen gelden identieke bepalingen (EGKS-Verdrag,
art. 78c; Euratom-Verdrag, art. 179).XNoot1Zie: Kamerstukken II 1996/97, 24 500, nr. 5, Kamerstukken II 1997/98,
24 479, nrs. 2 en 3, de brief van de Algemene Rekenkamer aan de Tweede
Kamer d.d. 12 maart 1998, kenmerk 314R/S (Kamerstukken II 1997/98, 24 479,
nr. 4) en de brief van de Algemene Rekenkamer aan de Tweede Kamer d.d. 7 oktober
1999, kenmerk 830R.XNoot1Zie: Verslag 2000 van de Algemene Rekenkamer, blz. 44. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27571-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl