Verslag van een bezoek van een parlementaire delegatie van de Staten-Generaal aan China; Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20002001-00043, nr. 331

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

05-07-2001

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

00043 nr. 331;1

03-07-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamDoeleinden voor het parlementaire bezoekCULTURELE EN HISTORISCHE ACHTERGRONDPOLITIEK SYSTEEM EN STAATSINRICHTINGSOCIAAL-ECONOMISCHE SITUATIEAspecten van buitenlands beleid en veiligheidMensenrechten en mensenhandelHongkong Special Administrative RegionAanvullende toelichting op het programmaItinerary of the Netherlands Parliament Delegation17 – 24 April 2001VRC CHINAOfficial visit to Hong Kong S.A.R. by the Netherlands
Parliamentary Delegation, 22 – 24 April 2001
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 00043Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 68 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
00043Verslag van een bezoek van een parlementaire delegatie van de Staten-Generaal
aan Chinanr. 331nr. 1VerslagVastgesteld 3 juli 2001Op uitnodiging van Z.E. de heer Li Peng, Voorzitter van de vaste commissie
van het Nationaal Volkscongres van het Volkscongres China, bracht een delegatie
van de Staten-Generaal een bezoek aan China van 17 tot 24 april 2001. De delegatie
stond onder leiding van de Voorzitter van de Eerste Kamer, de heer mr. F.
Korthals Altes. Eveneens op uitnodiging van de heer Li Peng vergezelde mevrouw
Korthals Altes-Matthijssen de delegatie. De delegatie bestond voorts uit:
mevrouw P. Swenker (VVD) en de heer mr. J. Kohnstamm (D66), leden van de Eerste
Kamer; mevrouw S. Noorman-den Uyl (PvdA), de heren G. J. Oplaat (VVD),
J. Reitsma (CDA) en Th. Stroeken (CDA), leden van de Tweede Kamer. De Griffier
van de Eerste Kamer, de heer drs. Chr. L. Baljé, begeleidde de
delegatie.In 1973 en 1985 hadden al eerder onder geheel andere omstandigheden delegaties
uit de Staten-Generaal een bezoek gebracht aan China. De delegatie is de heer
Li Peng bijzonder erkentelijk voor zijn recente uitnodiging China te bezoeken.
Het was de delegatie daardoor mogelijk de Volksrepubliek China en de Special
Administrative Region (SAR) Hongkong te bezoeken, en zodoende ook kennis te
nemen van de situatie in het Chinese model «één land met
twee systemen», dat per 1 juli 1997 ontstaan is. Bij de voorbereiding
en de uitvoering van het bezoek is de delegatie op voorbeeldige wijze bijgestaan.
In de eerste plaats betreft dank daarvoor aan de heer mr. A. Oostra, tot voor
kort H.M. Ambassadeur te Beijing, en zijn stafleden; in het bijzonder geldt
dat mevrouw C. H. van Schaik-Zaaijer, die de delegatie ook in Xi'an begeleidde.
Voorts stond in Shanghai consul-generaal J. B. M. Heinsbroek met
raad en daad terzijde. De staf van het consulaat-generaal te Hongkong onder
leiding van consul-generaal, de heer J. B. Haakma, verzorgde een even
nauwsluitend als inspannend programma, met een ontspannen begin op zondagavond.
In Den Haag profiteerde de delegatie van schriftelijke en mondelinge informatie
aangedragen door medewerkers van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (DAO)
onder leiding van de heer Ph. de Heer en van de inzichten van mevrouw R. Jones-Bos,
Nederlandse Ambassadeur voor de mensenrechten. Op uiterst charmante en informatieve
wijze werd tijdens een lunch de delegatie op weg geholpen door de ambassadeur
van de Volksrepubliek China alhier. Z.E. Zhu Zu Shou, die onlangs geaccrediteerd
was, bijgestaan door leden van zijn ambassadestaf. De delegatie is de ambassadeur
en zijn staf veel dank verschuldigd voor hun aandeel in de voorbereiding.
Bijzondere vermelding onder alle energieke en voorkomende Chinese begeleiders
verdient het aimabele lid van de vaste commissie en van de juridische commissie
van het Nationale Volkscongres, de heer Xie Anshan, die de delegatie te Beijing
op het vliegveld ontving en op dat van Xi'an uitgeleide deed, toen zij naar
Hongkong vertrok. De heer Cai Lin Xiang, plv. directeur-generaal van het «Foreign
Affairs Department» van het Nationale Volkscongres van China, zorgde
ervoor met zijn onvermoeibare staf, dat de delegatie elke keer voortvarend
en zonder misstap door het verkeer, de te bezoeken plaatsen en het protocol
geloodst werden.Korthals Altes, VoorzitterBaljé, Griffier Doeleinden voor het parlementaire bezoekEr waren enkele doeleinden om een bezoek met een parlementaire delegatie
aan de Volksrepubliek China te brengen.1. Hoewel, zeker in de laatste jaren, veel bezoeken om politieke redenen
en economische belangen over en weer tussen Nederland en China zijn en worden
afgelegd, is het contact tussen de volksvertegenwoordigingen daarbij achtergebleven.
Daardoor is ook niet onderzocht of een meer intensief parlementair contact
van waarde en zinvol zou kunnen zijn. Een dergelijke omissie past niet goed
in een groeiend stelsel van parlementaire diplomatie. Zij past nog minder
in de vorming van een oordeel over de aard van het politieke stelsel en het
democratisch gehalte van China. De delegatie trachtte zich een nader oordeel
te vormen.2. In de afgelopen jaren zijn ontwikkelingen in en rond China op gang
gekomen die de opmerkzaamheid van de Nederlandse volksvertegenwoordiging verdienen.
Vroegere Nederlandse parlementaire bezoeken in 1973 en 1985 vonden onder geheel
andere omstandigheden plaats en leidden niet tot doorgaande wederzijdse betrekkingen.
Daarom was een actuele parlementaire waarneming geboden van dit gigantische
land, dat innerlijk velerlei paradoxen en tegenstellingen kent, ook in zijn
onvoorstelbare grote bevolkingsomvang van bijna 1,3 miljard inwoners, en dat
jaarlijks groeit met bijna de gehele omvang van de Nederlandse bevolking.
Sommige ontwikkelingen, in het bijzonder de «rule of law» en mensenrechten
rakend, zijn door de delegatie ter sprake gebracht.3. China is bezig in hoog tempo een actor van betekenis te worden op wereldniveau,
maar is dat al in toenemende mate in de gecompliceerde Aziatische regio. Het
gevolg is dat die positie een rol speelt in discussies en besluitvorming in
politieke organisaties. Feitelijke kennis en eigen waarneming zijn ook voor
de Nederlandse volksvertegenwoordiging van belang.4. Mede door de recente ontwikkelingen in China vindt een belangenverstrengeling
plaats tussen China en Nederland die zich niet beperkt tot politieke kwesties.
Nederlandse investeringen worden in China gewaardeerd en het aantal joint
ventures groeit. Van de Chinese gastheren kon de delegatie vernemen waar verdere
wensen en mogelijkheden voor samenwerking zouden kunnen liggen en voor de
uitwisseling van informatie.5. Om de Chinese verhoudingen en gevoelens te leren kennen is het onontbeerlijk
kennis te nemen van de vijfduizendjarige, authentieke Chinese cultuur en geschiedenis.
De delegatie heeft zich de gelegenheid niet laten ontgaan.Terugkijkend op het bezoek is de delegatie van mening erin geslaagd te
zijn aan alle doeleinden voldaan te hebben. Natuurlijk realiseert zij zich
dat een achtdaagse reis, verdeeld over een verblijf in vier grote steden,
slechts tot voorlopige indrukken en conclusies kan leiden. Maar zeker is,
dat de weg geopend is voor meer intensieve parlementaire betrekkingen tussen
China en Nederland, waarin misverstanden opgehelderd kunnen worden, informatie
en opvattingen uitgewisseld. Wederzijdse kennis van en belangstelling voor
elkaar kan groeien, en wegen voor samenwerking nader verkend. Dat dit ook
zo van Chinese zijde gezien wordt, bleek bij een heel recent contra-bezoek
door een delegatie vanuit de Chinese vaste commissie voor buitenlandse zaken
van het Volkscongres aan het Nederlandse parlement op 16 en 17 mei jl. onder
leiding van haar voorzitter, de heer Zeng Jianhui. Maar bovenal bleek deze
Chinese bedoeling in de uitnodiging van de heer Li Peng en de wijze waarop
daar van Chinese zijde inhoud aan is gegeven zoals mag blijken uit de volgende
aantekeningen bij de uitvoering van het programma. CULTURELE EN HISTORISCHE ACHTERGRONDDe Chinese cultuur is authentiek en wordt in de kern afwijkend geacht
van andere culturen. De afwijking zit erin dat de Chinezen geen scheppingsverhaal
of -mythe kennen. Zij beschouwen de wereld en de mensen niet als geschapen
door een externe identiteit, want de kosmos herschept zichzelf spontaan. De
Chinese kosmogonie veronderstelt een organistisch proces, waarin alle delen
van de hele kosmos tot een organisch geheel behoren en dat al die delen samengaan
in een spontaan zichzelf genererend levensproces. Daarin traden drie motieven
op: continuïteit, heelheid en dynamiek. Daardoor ontstond afstandelijkheid
tegenover monotheïsme. Omdat derhalve in de Chinese Grote Traditie, en
in fundamentele boeken als de I Ching (het Boek der Veranderingen) uit die
hoge leercultuur, er geen noodzaak was het bestaan van een scheppende oppergod
te postuleren, ontbrak ook de noodzaak geloof boven rede te stellen. Het accent
in China ligt op synchroniciteit, waar dat in het Westen op causaliteit rust.
Dientengevolge werden rationele argumenten benadrukt in ethische en sociale
kwestie. Intellectuele problemen werden zelden uitgebreid naar gebieden die
een geloof in waarheden vereiste, die niet bereikt zouden kunnen worden langs
diverse wegen van weten, waaronder intuïtieve kennis.In de Chinese cultuur ontstond zo een hoge mate van rationalisme. In wezen
kon een ingebouwde tendentie naar harmonie slechts tijdelijk door kwaad uit
evenwicht gebracht worden in disharmonie. De Chinezen stonden dan ook wezensvreemd
tegenover godsdiensten die de zonde en de personificatie van het kwaad veronderstelden
en predikten. Aangenomen mag worden dat deze geheel eigen culturele traditie
gevolgen heeft gehad en heeft voor het Chinese volkskarakter en de Chinese
persoonlijkheid. Dit inzicht brengt een kenner van de Chinese beschaving tot
de conclusie: «History, culture, and people's conceptions of their ideal
roles all must be explained in terms of Chinese cosmology, and not (...) by
implicit analogy to ours». (Frederick W. Mote, «Intellectual Foundations
of China» New York, etc., 1993 p. 25). Een gevolg is dat de bestrijding
van «ketterijen» en «gevaarlijke culten» in China
niet gebaseerd konden worden op een non-rationele religieuze autoriteit, maar
gerechtvaardigd werden met een beroep op de belangen van de staat of de sociale
normen van lokale elites of de redeneringen van filosofen die in het oude
China belangrijke publieke functies konden bezetten. Deze filosofen, onder
wie Confucius en diens navolgers, speelden een belangrijke rol in staatsvormende
theorieën die bijdroegen aan de legitimatie van politieke heersers als
de Chou-Koningen in de eerste duizend jaar voor Christus. Met de opvolgende
Ch'in staat (221–204, voor Christus) werd op allerlei gebied de unificatie
van China ingezet en begon de keizerlijke periode in de Chinese geschiedenis,
gemarkeerd door grootse bouwwerken waaronder de Grote Muur, kolossale paleizen
en tempels en de Mausolea in de nabijheid van Xi'an.De Chinezen waren zich zeer bewust van hun eigen hoge cultuur en sloten
deze gaandeweg af van de omringende barbarij. De ontwikkelingen van en expansie
in Europa in de zestiende en zeventiende eeuw ontgingen de keizer en zijn
bestuurders dan ook volledig, totdat in de negentiende eeuw pijnlijk bleek
dat het Chinese keizerrijk geen partij meer was voor deze nieuwe westerse
krachten en Japan, dat het westers model zowel kopieer-de als van een eigen
expansieve inhoud voorzag.Ook in het heden is het onmisbaar te beseffen dat China een zeer eigen
culturele erfenis heeft, politieke en maatschappelijke ontwikkelingen spiegelt
in een groot historisch verleden en vanaf een vijfhonderd jaar voor Christus
aan politieke en staatkundige theorievorming doet. Die cultureel-historische
en politiek-theoretische eigenheid niet onderkennen kan tot misvattingen en
onbegrip in het heden leiden. Op meer triviaal niveau is het daarom ook verstandig
kennis te nemen van China's «do's and don'ts», die
vaak op onderhoudende wijze in literatuur voorhanden is, en op zakelijke wijze
bij het ministerie van Buitenlandse Zaken schriftelijk ter beschikking gesteld
kan worden. Overigens zijn Chinezen gewiekste onderhandelaars, waarbij zij
graag gebruik maken van hun culturele erfenis en de indruk die deze maakt
op partners in onderhandelingen. Niet zozeer wordt dan teruggegrepen op K'ung
Tze (Confucius), die weinig van handelaren moest hebben, laat staan buitenlandse,
maar meer op Lao Tze, met wiens theorieën een zeker economisch liberalisme
zou sporen, en in het bijzonder op Sun Tze, wiens «Kunst van de Oorlog»
ook toepasbaar zou zijn voor handige en harde onderhandelaars. In ieder geval
heeft de delegatie met graagte de gelegenheid aangegrepen kennis te maken
met de materiële neerslag van vijfduizend jaar Chinese cultuur in de
musea van Beijing, Shanghai en Xi'an en de opgravingen aldaar, en in bezoeken
aan de Grote Muur, de Verboden Stad en de Tempel van de Hemelse Vrede. Juist
in dat perspectief krijgt een wandeling over het Tienammenplein meer reliëf,
ook al omdat de delegatie heeft kunnen kennisnemen van de hoofdlijnen van
de recentelijk gepubliceerde «Tienammenpapers», over de onderdrukking
van de demonstraties op dat immense plein in 1989 (vgl. Foreign Affairs, jan/febr.
2001, p. 2–49).Zoals hiervoor werd opgemerkt, ontwaakte China in de negentiende eeuw
op ruwe wijze uit zijn overtuiging van vanzelfsprekende dominantie en ongenaakbaarheid,
die onder het bewind van de laatste keizerlijke dynastie van de Manchu's nog
leken te bestaan. Met tsaristisch Rusland sloot China nog een verdrag waardoor
beide landen greep kregen op Centraal-Azië, maar in de Eerste Opiumoorlog
(1839–1842) leed China een nederlaag tegen Groot-Brittannië. Pogingen
tot hervormingen mislukten, zoals bleek uit het verlies van China in de Chinees-Japanse
oorlog (1894–1895), waardoor Taiwan vijftig jaar in Japanse handen kwam.
De buitenlandse invloed drong steeds verder op in China. Als reactie ontstond
een krachtig nationalisme, dat aanstuurde op terugdringing van de buitenlandse
invloeden en herstel van de positie van China.Na de vestiging van de republiek in 1912 werd de Kuomintang (KMT) onder
leiding van Tsjang Kaitsjek de drager van dit streven. De KMT gaf na enige
tijd echter de voorrang aan een binnenlandse strijd tegen de in 1920 opgerichte
Chinese Communistische Partij (CCP) boven het terugdringen van de binnendringende
Japanners en de oorlog die in 1937 tussen China en Japan daadwerkelijk ontstond.
In oktober 1949 riepen de communisten de Volksrepubliek China uit nadat zij
tenslotte het gehele Chinese vaste land veroverd hadden; de KMT trok zich
terug op het van de Japanners bevrijde Taiwan en vestigde de Republiek China
(ROC) aldaar. Met de communistische overwinning in China leek tezamen met
de Sovjetunie een machtig «socialistisch kamp» te zijn ontstaan,
maar de Chinese leiders waren niet van plan zich nu zonder meer te onderschikken
aan de Sovjetunie. Weliswaar liepen de ideologische en strategische opvattingen,
in het bijzonder jegens de Verenigde Staten, gelijk op en werd een Verdrag
van vriendschap en bijstand gesloten, maar ten aanzien van de landen in de
Aziatische regio wenste de Volksrepubliek China (VRC) een eigen beleid te
volgen. Dit bleek in het verloop van de Koreaanse oorlog, in de houding jegens
Japan, in de relatie met India, die ook weer gevolgen voor Tibet had. De mate
van samenwerking met en de mate van onafhankelijkheid van de Sovjetunie kregen
wel een functie in de machtsstrijd binnen de CCP. Na eerste pogingen tot economisch
herstel werden massabewegingen ontketend tegen grootgrondbezitters, tegenstanders
van de communisten onder wie veel slachtoffers vielen, mede ter bevordering
van de communistische invloed onder de bevolking. In het eerste Vijfjarenplan
(1953–1957) werd overgegaan tot de collectivisering van de economie,
waarbij na 1956 de weg werd ingeslagen naar een commando-economie. Na een
eerdere mislukking van de «Honderd Bloemen»-episode, gericht op
liberalisering, werd toch door toedoen van Mao Zedong tussen 1958
en 1960 een nieuwe liberalisering beproefd tijdens de «Grote Sprong
Voorwaarts». Deze zware campagne met «volkscommunes» te
plattelande, beoogde een«Chinese weg» te openen naar een volledig
communistische samenleving, anders en sneller dan de weg van de Sovjetunie.
Van deze ambitie bleef na korte tijd weinig over, ook al door een reeks misoogsten.
Wel verloren naar schatting zo'n 40 miljoen Chinezen hun leven. Daarop werd
weer teruggegrepen op een systeem van centrale economische planning. Deze
tendentie raakte verbonden met het streven van Mao zijn positie als ideologische
roerganger te bewaren, waartoe hij China ook in een permanente klassestrijd
wilde storten. Vanaf 1963 werd het«Sovjetrevisonisme» bekritiseerd,
omdat de Sovjetunie in de Cubacrisis het jaar daarvoor gebogen zou hebben
voor de Verenigde Staten en opnieuw tot het kapitalisme zou dreigen te vervallen.
Vervolgens werden het land en het bestuur vanaf 1966 totaal ontwricht
door de van bovenaf aangeblazen «Grote Proletarische Culturele Revolutie»,
met wederom tientallen miljoenen slachtoffers als gevolg. Deze binnenlandse
ideologische aanscherping ging gepaard met een radicalisering van het buitenlands
beleid, zoals onder andere bleek in bemoeienissen in de Vietnamese oorlog,
in Indonesië tot aan de oktoberputsch aldaar in 1965, en in de poging
elders in de wereld pro-Peking georiënteerde politieke groeperingen in
het leven te roepen, waarmee eveneens de tegenstellingen tussen China en de
Sovjetunie vergroot werden. Intussen was de VRC er in 1964 in geslaagd een
A-bom te ontwikkelen, waarop in 1966 de lancering van een atoomraket plaatsvond,
en een H-bom in 1967 succesvol beproefd werd. Nu ontdekte de omringende wereld
dat er gaandeweg stevige kloven in het socialistische kamp ontstaan waren.
Dat bleek vooral toen langs de grensrivier de Oessoeri en langs de grens in
de westelijke provincie Xinjiang schermutselingen gemeld werden waar de Sovjetunie
haar militaire presentie versterkt had. Maar het bleek ook uit de Chinese
publieke veroordeling van de inval door de USSR in Tsjecho-Slowakije (1968),
toen de Sovjetunie van het etiket«sociaal-imperialistische mogendheid»
werd voorzien en in Chinese ogen dit land de Verenigde Staten als «agressieve»
en«imperialistische» mogendheid overtrof. Door deze situatie kreeg
de al eerder beproefde opening naar de Verenigde Staten werkelijkheidswaarde.
Voorafgegaan door zogenaamde «ping-pong diplomatie» in 1971 bracht
president Nixon in 1972 een bezoek aan de VRC, waarmee uitzicht op normalisatie
ontstond. Bij die gelegenheid werd het «communiqué van Shanghai»
ondertekend, waaruit – weliswaar zeer terughoudend – toch de gevolgtrekking
ontleend zou kunnen worden dat er maar één China zou zijn. De
republiek China was, ondanks de voortgaande formeel-diplomatieke banden met
de VS, al onder druk gekomen door de toetreding in 1971 van de VRC tot de
Verenigde Naties waarop de Republiek China deze organisatie verliet. Daarop
volgde een uitbreiding van Chinese relaties met niet-communistische landen
in de volgende jaren. Ook volgde China met belangstelling de toetreding van
het Verenigd Koninkrijk tot de Europese gemeenschap, omdat gemeend werd dat
dit bij zou dragen aan het inperken van de invloed van de Sovjetunie. De VRC
bleef de ROC onder druk zetten, omdat zij het zelfstandig voortbestaan van
Taiwan als een inbreuk op haar soevereiniteit beschouwt.Dat alles nam niet weg dat er verdere binnenlandse radicale troebelen
voortduurden door toedoen van de zogenoemde «Bende van Vier»,
onder wie Jiang Qing, de echtgenote van Mao Zedong, ondanks pogingen tot matiging
door leiders als Zhou Enlai en Deng Xiaoping. Het lukte deze laatste om met
zijn aanhang, na de dood van Mao en nadat de invloed van de «Bende van
Vier» beëindigd was, eind 1978 het Centraal Comité van de
CCP een ingrijpend hervormings- en moderniseringsprogramma voor de economie
te laten aannemen. Het aangenomen programma van de «vier moderniseringen»
betrof de landbouw, de industrie, de defensie en de wetenschap,
in het bijzonder de technologie. Van deze moderniseringen werd een grote stijging
van het BNP en per-capita-inkomen in 2000 verwacht. Aangestuurd werd onder
meer op een zeer vergrote voedselproductie, mede door afschaffing van de volkscommunes,
grotere individuele greep op het grondgebruik, terwijl ook het beginnen van
eigen bedrijven in de industrie werd bevorderd en de doelmatigheid van de
factor arbeid werd nagestreefd, waarmee het beginsel van de «ijzeren
rijstkom» (gegarandeerde tewerkstelling en salariëring voor het
leven, los van vaardigheden) werd aangetast. Ondanks moeilijkheden, zoals
dreigende oververhitting en inflatie, is de groei van de economie spectaculair
geweest (boven de 10%) in het bijzonder aan de Oostkust, waardoor een verdere
onevenwichtigheid dreigt met het platteland, vooral in het westen van China.
Het is te begrijpen dat deze groei en het vooruitzicht te kunnen opereren
op een markt van bijna 1,3 miljard mensen grote aantrekkingskracht hadden
en hebben op het westerse bedrijfsleven, dat daarom bereid is tot investeringen
en overdracht van technologische know-how binnen joint ventures. Een bereidheid
die groeide in een periode waarin andere Aziatische groeimarkten door economische
en politieke problemen achterbleven, zoals in Indonesië. Tegelijkertijd
zijn er vaak klachten over gebrek aan juridische bescherming en de langdurigheid
van onderhandelingen. Tijdens het Achtste Nationale Volkscongres in 1993 is
deze nieuwe «socialistische markteconomie» geconsolideerd door
opneming in de Grondwet. Teneinde deze «kapitalistische» tendenties
en de onvrede onder de bevolking met alle ideologische en maatschappelijke
schokken in evenwicht te houden met het dominante politieke systeem, zijn
in 1979 de zogenaamde «Vier Basisprincipes» geformuleerd, te weten:
de leiding berust bij de CCP; het marxisme-leninisme en het Denken van Mao
vormen de ideologische koers; de democratische dictatuur van het volk blijft
bestaan; en het socialisme bepaalt het ontwikkelingsmodel. Deze principes
laten zich niet makkelijk verenigen met de nagestreefde moderniseringen en
de vrijheidsdrang onder (delen van) de bevolking, zoals bijvoorbeeld gebleken
is bij de bloedig onderdrukte demonstraties op het Tienammenplein. Het vasthouden
van de groei, het beheersen van het politiek systeem, het kanaliseren van
de vrijheidsdrang, het bevorderen van de Chinese positie in de wereld, zoals
door de toetreding tot de Wereld Handelsorganisatie (WHO) en het accommoderen
van een goed opgeleide jongere bevolking (dikwijls aan buitenlandse universiteiten)
vergen van het Chinese leiderschap een hoge mate van de kunst van het jongleren,
temeer daar, naar verwachting, een aantal oudere leiders zal terugtreden.Uit deze roerige eigentijdse geschiedenis met gebeurtenissen die land
en samenleving vele malen achteruit hebben geworpen, naast kennis over de
lange geschiedenis van het land die vele burgeroorlogen, feodale conflicten,
anarchie en beproevingen omvat, lijken de Chinese leiders de les getrokken
te hebben nieuwe chaos – «luan» – te vermijden. Ontwikkelingen
bij de ontbinding van de voormalige Sovjetunie en in het huidige Indonesië
zijn hun daarbij een voorbeeld. Het is daarom voor de buitenstaander moeilijk
een onderscheid te maken tussen enerzijds het pleidooi vanuit China voor een
stapsgewijze democratisering van de maatschappij («give us time»)
die zeker gaande is en anderzijds de legitimatie biedt aan de bewindvoerders
van CCP en land om de touwtjes strak en soms bruut in handen te houden.Wat is de plaats van Nederland in de oudere geschiedenis van China?Die is bescheiden. Gesteld kan worden dat het dit jaar 400 jaar geleden
is, dat de Nederlanders poogden vaste voet aan Chinese wal te zetten, daartoe
aangetrokken door profijtelijke handelsvooruitzichten. Op 27 september 1601
bereikte een aantal schepen onder leiding van admiraal Van Neck de Chinese
kust op een plaats die later Macao bleek te zijn. Door toedoen van de Portugezen,
zoals onlangs uit Chinese bronnen gebleken is, mislukte deze poging
volledig. In 1603 veroverden de Nederlanders een Portugese kraak die geladen
was met kostbare Chinese zijde en met porselein Dit porselein werd op een
veiling te Amsterdam tegen hoge prijzen verkocht. Het begrip «kraakporselein»
was geboren. Daardoor gedreven en nadat de Verenigde Oost-Indische Compagnie
in 1602 was gesticht, trachtten de Nederlanders in 1605 en 1607 opnieuw een
handelsvestiging op Chinese bodem in te richten. Wederom zonder succes. Nadat
de Nederlanders begrepen hadden dat zij voor de kans op een vestiging op officiële
en ceremoniële wijze de Keizer te Beijing behoorden te bezoeken, ondernamen
zij in 1655 vanuit Kanton een buitengewoon avontuurlijke en met hindernissen
belaste reis naar het Hof van de Keizer om daar het gebruikelijke tribuut
te brengen. Van deze tocht bestaat een indrukwekkend verslag met tekeningen
van Johan Nieuhoff, die daarvoor de reis meemaakte. Eind januari 1657 was
de expeditie terug in Kanton, vanwaar zij, na een ernstig incident met de
vice-koning en de Tartaarse generaal over de cadeaus voor het vertrek die
verwacht werden, naar Batavia zeilde. (De tocht is spannend samengevat en
becommentarieerd in Maurice Collins, «The Great Within» London
p. 92–101). In Nederland werd het verslag van Nieuhoff gedrukt
en vertaald in het Frans, Latijn en Engels. Het was de inhoud van dit boek
die het de Europeanen in de 17e en 18e eeuw mogelijk maakte zich een beeld
van China te vormen. Nederland gaf zijn pogingen voor een (handels)vestiging
in China op. Elders in Azië konden Nederlandse en Chinese handelaren
elkaar toch goed vinden. Het gevolg van deze mislukkingen was dat de relaties
tussen Nederlanders en Chinezen in het verleden vrijwel steeds vreedzaam zijn
gebleven, afgezien misschien van een strijd met de Chinese «piraat»
Coxinga om de heerschappij over Taiwan (Formosa). Daarmee is een onbelaste
historische basis voor open en constructieve relaties tussen Nederland en
China in het heden gegeven. Ondertussen was wel de fascinatie door Chinese
(kunstzinnige) voorwerpen gebleven, vooral in de 18e en 19e eeuw.POLITIEK SYSTEEM EN STAATSINRICHTINGHet Nationaal Volkscongres (het Chinese parlement of wel Quanguo Renmin
Daibiao Dahui) ingesteld in 1954, is formeel bekleed met het hoogste staatsgezag.
Het telt thans 2984 leden, van wie 22% vrouwen. De eerste drie zittingsperioden
duurden elk 4 jaren; met ingang van de vijfde zitting is die duur bepaald
op 5 jaren. Het systeem van volkscongressen – op nationaal, regionaal
en lokaal niveau – vormt het fundamentele politieke systeem, dat de
machtsuitoefening door het volk zou moeten garanderen. In het unicamerale
Volkscongres zijn de machten niet gescheiden maar verenigd. Daartoe heeft
het enkele instellingen ingericht, zoals de Raad van State en het Volkshooggerechtshof.
Het Nationaal Volkscongres heeft vier bevoegdheden en functies:1. wetgevende macht, waaronder het amenderen van de constitutie;2. toezichthoudende bevoegdheden (uitvoering constitutie, beoordeling
van de rapporten van de Raad van State, wijzigen of ongedaan maken van besluiten
van het Standing Committee van het Volkscongres;3. bevoegdheid om belangrijke besluiten te nemen (naar aanleiding van
rapporten en plannen) over de nationale economische en sociale ontwikkelingen,
over begrotingen en de uitvoering ervan, goedkeuring van de inrichting van
lagere overheden, waaronder speciale administratieve regio's, en de beslissing
over oorlog en vrede;4. de bevoegdheid de president en de vice-president van de VRC, maar ook
de militaire leiders en de president van het hooggerechtshof aan te stellen
en te ontslaan.Het Nationaal Congres komt op uitnodiging van het Standing Committee eens
per jaar (maart) bijeen of tussentijds als het comité of tenminste
één vijfde van alle afgevaardigden dat wenselijk acht, en vergadert
onder leiding van een gekozen presidium. Het Standing Committee
is eigenlijk het permanente bestuurscollege dat rapporteert en verantwoording
verschuldigd is aan het Volkscongres. Dit Volkscongres telt een negental speciale
commissies op verschillende terreinen; zij werken, als het Volkscongres niet
bijeen is, onder leiding van het Standing Committee.Het Standing Committee van het negende Volkscongres, dat in maart 1998
gekozen is, bestaat uit 155 personen, onder wie de voorzitter, 19 vice-voorzitters,
de secretaris-generaal en 134 leden. De voorzitter en vice-voorzitters mogen
niet langer dan twee opvolgende termijnen optreden. De belangrijkste vier
bevoegdheden zijn die welke van het Nationale Volkscongres zijn afgeleid.
Het Comité komt één keer in de twee maanden bijeen met
de mogelijkheid van tussentijdse zittingen. Het belangrijke dagelijkse werk
wordt gedaan door de Raad van Voorzitters, inclusief de secretaris-generaal.
Het comité telt een aantal organen, waaronder dat voor de Basic Law
van Hongkong SAR. De secretaris-generaal geeft leiding aan het (ook in taken)
omvangrijke «General Office».Leden van het Nationaal Volkscongres worden gekozen door de Volkscongressen
van de provincies, de regio's en de stedelijke bestuurders, die rechtstreeks
onder de centrale regering ressorteren. Apart verkozen worden de vertegenwoordigers
uit Hongkong SAR, de provincie Taiwan en het Chinese Bevrijdingsleger. Leden
hebben onder meer het recht ontwerpwetten en voorstellen binnen de functies
en bevoegdheden aan het Nationaal Volkscongres te doen en zich te bemoeien
met de uitvoering van de bevoegdheid tot benoemingen. Buiten de vergaderperioden
kunnen leden binnen zekere bepalingen inspecties uitvoeren bij relevante staatsorganen
en «eenheden», zij het met indirecte bemoeienis. De leden genieten
een zekere mate van immuniteit voor betogen en stemmingen in het congres en
anderszins. De verkiezingen kennen overigens een gemengd stelsel van directe
en indirecte verkiezingen afhankelijk van de streek en locatie, en beogen
in die zin ook een volksafvaardiging, waarbij met ingewikkelde formules steeds
meer kandidaten gesteld worden, dan er te verkiezen posities zijn. De lokale
volkscongressen op diverse niveaus hebben grosso modo gelijke bevoegdheden
en functies als het Nationaal Volkscongres, passend bij de schaal van hun
bestuurlijk territorium.De direct politieke lijn van bestuur ligt vast in artikel 1 van de constitutie
van 1982, stellende dat «de Volksrepubliek China een socialistische
staat (is) onder de democratische dictatuur van het volk, geleid door de werkende
klasse en gebaseerd op de alliantie van arbeiders en boeren. Het socialistisch
systeem is het fundamentele systeem van de Volksrepubliek China; sabotage
van het socialistisch systeem door enige organisatie of individu is verboden».
Daarmee is de controle van de Chinese Communistische Partij (CCP) over de
staat een constitutioneel gegeven. In de praktijk lijken staat en partij moeilijk
deelbaar, hoewel van Chinese zijde aandacht wordt gevraagd voor het bestaan
van (interne) oppositiemogelijkheden. Het hoogste orgaan van de CCP is ook
een Nationaal Congres, dat éénmaal in de vijf jaren bijeenkomt
en dat een Centraal Comité (met ongeveer 200 leden) kiest dat de bevoegdheden
en functies van het Partijcongres uitoefent, wanneer dat niet in zitting bijeen
is. In het Centraal Comité hebben vrijwel alle leden van de NPC zitting.
Het komt één à tweemaal per jaar bijeen en kiest het
«Politbureau» en het Permanente Comité daarvan, waar de
echte politieke macht berust.De president van de VRC is Jiang Zemin, die in maart 1998 voor een tweede
en laatste termijn van vijf jaren gekozen. Hij is tevens secretaris-generaal
van de CCP en voorzitter van de Centrale Militaire Commissie. In dat jaar
werd Zhu Rongji tot voorzitter van de Staatsraad gekozen, die de hoogste executieve
vormt, voor vijf jaren. Li Peng, de gastheer van de delegatie, werd gekozen
tot voorzitter van het Nationaal Volkscongres en werd daarmee tweede in de
hiërarchie na de president. SOCIAAL-ECONOMISCHE SITUATIEWie kijkt naar de groeicijfers van de Oostkust van China, boven de 10%
(Chinese statistieken), mag een verdubbeling van de economie in zeven jaren
verwachten. Daar is de economie voor ongeveer 300 miljoen Chinezen booming,
in het bijzonder in de speciale economische zones. Maar tegelijk is dit gegeven
een teken van onevenwichtigheid en tegenstellingen. Want het Westen van China
blijft ver achter. Bovendien wordt dat bedreigd door politieke instabiliteit
door aangrenzende islamitische gebieden. De ongelijkheid groeit ook tussen
nieuwe industriële sector en platteland. In het achterland van China
zou eerder sprake kunnen zijn van verarming. Volgens maatstaven van de Wereldbank
zouden 230 miljoen Chinezen in absolute armoede leven, terwijl 670 miljoen
Chinezen van minder dan 2 dollar per dag zouden moeten leven. Daarbij komt
een aanzienlijke staatsschuld (schattingen lopen van 23% tot 80% BNP) en zijn
veel staatsondernemingen (met het stelsel van de «ijzeren rijstkom»)
hopeloos onrendabel, hetgeen boven het werkeloosheidpercentage van 6 à
7% een fikse verborgen werkloosheid betekent, die nog kan stijgen door uitstoot
uit de landbouw. Terwijl de buitenlandse handel dus stijgt, blijven binnenlandse
particuliere investeringen achter. Buitenlandse investeringen groeien, hetgeen,
gelet op de malaise in de Aziatische regio, onder andere ten koste gaat van
Indonesië. Een rem op de (spreiding van) economische groei vormt de corruptie,
die wel endemisch wordt genoemd. Een overdaad van formele en informele regelgeving,
de (partij)politieke structuur, bureaucratie en economische transitie werkt
deze corruptie in de hand. Ondanks een harde hand (in de z.g. «Strike
hard» campagnes) lijkt de bestrijding van corruptie, fraude, prijsmanipulatie,
onverantwoord namaken van merkproducten enz. nog niet een doorslaggevend succes.De Chinese overheid onderkent gesignaleerde onevenwichtigheden en tegenstellingen.
Getracht wordt de last van de staatsondernemingen te verminderen en voorrang
te geven aan hervorming van de sociale zekerheid en van de financiële
sector. Tevens wordt ernaar gestreefd de binnenlandse vraag, want de Chinese
consument laat het afweten, door een fiscaal beleid te doen groeien. Voorts
heeft de landbouwsector de aandacht op het punt van privatiseringen, opleidingsniveau,
kwaliteit van productie en agribusiness. In gesprekken werd de delegatie duidelijk
gemaakt dat Nederlandse hulp en expertise welkom zouden zijn. Sinds enige
tijd bestaan er samenwerkingsprojecten in de vorm van modelbedrijven annex
praktijkscholen op drie verschillende plaatsen in China van respectievelijk
tuinbouw, varkens- en pluimveehouderij, en melkveehouderij. Eveneens werd
de delegatie gevraagd te bevorderen dat Nederlandse kennis en (financiële)
participatie zouden worden ingezet in de ontwikkeling van grootse infrastructuurprojecten.
Zo vroeg het provinciaal bestuur van Shaanxi hulp en participatie bij de ontwikkeling
van kolenvergassing en aardgasproductie, en het pijpleidingtransport van deze
westelijke provincie naar het oosten van China. Vele malen werd de recente
joint venture met Shell in de kustprovincie Guangdong (exploitatie kolen en
gas, kolenvergassing en distributie, petrochemisch complex (plastics) en vele
benzinestations) ter waarde van 5 miljard van Chinese zijde voorbeeldig genoemd.
Daarvoor werd in 1998 een raamovereenkomst gesloten,toen Li Peng (als premier)
Nederland bezocht. In maart dit jaar heeft het Volkscongres het Tiende Vijfjarenplan
aanvaard. Daarin wordt getracht te voorzien in de hierboven genoemde economische
onevenwichtigheden en tegenstellingen. De delegatie heeft harerzijds opgemerkt
dat, waar dat wenselijk en wederzijds nuttig zou zijn, Nederland zeker hulp
zal willen bieden. Dat kan ook de soms ernstige milieuproblematiek gelden.
Bij passende gelegenheden heeft de delegatie elementen uit het aanvaarde tiende
vijfjarenplan aangegrepen om specifieke velden aan te geven waar Nederland
en China desgewenst zouden kunnen samenwerken: landbouwproductie
en agribusiness – gepaard met aandacht voor de milieuproblematiek (stofstromen
van omgeploegde Chinese akkers, uit intensieve begrazingen en door verdroging
bemoeilijken periodiek het maatschappelijk leven in de Noord-Chinese steden
en zouden zelfs Noord-Amerika bereiken), industrie en dienstverlening. In
het bijzonder zou dat om de uitbreiding van infrastructuur kunnen gaan (pijpleidingen
waarvoor Shell samen met Petro China ook in de markt zou zijn voor een bedrag
van 7 miljard dollar), energieproductie endistributie, ontwikkeling van ICT
en netwerken, en samenwerking bij de planning en uitvoering van (diepzee)havenfaciliteiten
en de bouw van een havenstad (in Pudong, Sjanghai). Er zijn voornemens het
wegennet in diverse provincies sterk uit te breiden. Daarbij wordt ook op
buitenlandse investeerders gerekend; Nederland zal met China samenwerken ter
bestrijding van congestie.In het kader van aantrekkelijkheid voor buitenlandse investeerders en
voor de stimulering van de Chinese economische hervorming wordt de spoedig
te verwachten toetreding van China tot de WHO aangemerkt. Het lijkt thans
niet duidelijk of de Chinezen daadwerkelijk wensen deel te nemen aan wereldwijde
open en transparante economische betrekkingen of eigenlijk hopen vooral eenzijdige
voordelen voor de Chinese economie te behalen China heeft een stevig handelsoverschot
met de landen van de Europese Unie (ruim 44 miljard Euro in het jaar 2000),
waarbinnen het Nederlandse tekort ongeveer fl. 6,5 miljard (basis 1999) zou
bedragen. Van de investerende landen uit Europa staat Nederland op de vijfde
plaats (wereldwijd gezien op de zevende plaats), hetgeen lager is dan de Nederlandse
investeringen gemiddeld in de wereld. Wel zijn de grote Nederlandse (transnationale)
ondernemingen aanwezig (vooral in Hongkong en Shanghai) in joint ventures
en geheel eigen ondernemingen. Nederland is daarnaast vertegenwoordigd in
zeven economische steunpunten (Netherlands Business Support offices), aangestuurd
door de EVD.Verwacht wordt dat, gegeven het grote potentieel voor ontwikkeling en
groei, China in de komende twee decaden zou kunnen uitgroeien tot de tweede
grote economie in de wereld. Het is duidelijk dat de geopolitieke gevolgen
groot zouden zijn. Door toetreding tot de WHO zou China in een verloop van
vijf jaren zijn tarieven en non-tariffaire barrières aanzienlijk moeten
verlagen, waardoor het buitenland kansen zou krijgen in de bankwereld, informatie-industrie
en dienstverlening. Onlangs verschenen berichten dat de grote staatsbanken
hun drukkende slechte leningen, o.a. veroorzaakt door de slechte prestaties
van staatsondernemingen, wilden gaan aanpakken evenals de overbodige eigen
werkgelegenheid. Analyses van de gehele arbeidsmarkt en de vooruitzichten
voor een sociaal of privaat verzorgingsstelsel stemmen niet optimistisch (vgl.
Xin Meng, «Labour Market Reform in China» (Cambridge, 2000) met
gedegen theoretische en empirische beschouwingen). Door de economische onevenwichtigheid
zijn er vele armlastigen, bejaarden en gehandicapten. Daarvoor kan de staat
de lasten niet dragen en het belastingstelsel is er niet op ingericht. Soelaas
tracht men te vinden in de sinds september 2000 volop draaiende nationale
staatsloterij. China telt nu echter al 126 miljoen 60-plussers. De verhouding
van 9 potentiële verzorgers op één bejaarde zal over vijftig
jaren 3 op 1 zijn.China is nu reeds de negende grote exporteur ter wereld, mede gestimuleerd
door omvangrijke buitenlandse investeringen. Buitenlandse bedrijven (100%
eigendom of joint ventures) zouden de helft van de invoer en uitvoer voor
hun rekening nemen. Toetreding tot de WHO (waarschijnlijk in november, omdat
de VS en China een akkoord bereikt zouden hebben op het gevoelige punt van
de (landbouw)subsidies en de gelijktijdige toetreding van Taiwan eveneens
geregeld is) kan deze tendentie vergroten. Dat zal de druk om een deugdelijk
evenwicht met het achterland te bereiken, alleen maar vergroten. De druk om
economisch goed te presteren neemt tevens toe, omdat China op
het gebied van mensenrechten zich bij voorkeur beroept op de (groei van de)
sociaal-economische standaard, o.a. in een Witboek dat begin april van dit
jaar werd gepubliceerd. De gemelde groeiende armoede (9% in stedelijke gebieden,
in Xi'an 30% en in sommige steden in het noordoosten tot 60%) hebben een lagere
levensstandaard dan de officiële armoedegrens. In maart reageerde premie
Zhu Rongji op de toenemende problemen en onrust, die ook criminele vormen
aanneemt. Die situatie kan niet alleen de gevolgen van de toetreding tot de
WHO belasten maar ook het toekomstig congres van de communistische partij,
waarop aanzienlijke wijzigingen in het Chinese leiderschap verwacht worden.Aspecten van buitenlands beleid en veiligheidIn de maand voorafgaand aan het delegatiebezoek vond het incident plaats
met het Amerikaanse spionagevliegtuig EP-3E. In de gesprekken met de delegatie
werd door de Chinese gastheren dit incident geen enkele maal ter sprake gebracht.
Wel werd in contacten de Nederlandse weigering onderzeeërs aan Taiwan
te leveren positief geduid. Intussen werd de Amerikaanse actie, waarbij een
Chinese straaljagerpiloot omkwam, in de Chinese media (voor buitenlanders
bijvoorbeeld in de China Daily) scherp veroordeeld. Tegelijkertijd kon op
tv's kennis genomen worden van CNN en onversneden Amerikaans commentaar. Het
was evenwel duidelijk dat in een nationalistische reflex de Chinezen door
de bank genomen hun politieke leiders volgden in hun controverse met de Verenigde
Staten over dit incident. De wijze waarop deze kwestie door China is behandeld,
een harde toonzetting voor het binnenland gepaard aan kalme reacties naar
buiten toe, is wellicht tekenend voor de relatie met de VS. Deze heeft een
wat dubbelzinnig karakter doordat de Chinezen enerzijds hun eigen beschaving
superieur achten en «Chung Kuo», het Rijk van het Midden als navel
van de wereld, niet vergeten zijn, maar anderzijds steeds meer elementen uit
de «American way of life» adopteren. Gaandeweg zijn China en de
Verenigde Staten door een sterk interdependent netwerk met elkaar verbonden.
Over en weer bezoeken een tweehonderdduizend toeristen elkaars land, studeren
op jaarbasis meer dan vijftigduizend Chinezen in de VS, en is er een voortdurende
uitwisseling van beroepsgroepen in samenwerkingsprogramma's. Dat neemt niet
weg dat er op het gebied van het buitenlands beleid een toenemende rivaliteit
valt te signaleren, in het bijzonder in de Aziatische regio. Die rivaliteit
wordt in de hand gewerkt doordat de VS na «de val van de muur»
als enige supermacht is overgebleven en de Chinezen zich storen aan de bemoeienissen
van de Verenigde Staten in de regio. Deze wordt al gauw gevoeld als arrogantie
van de macht, terwijl omgekeerd de invloed van China in de Aziatische regio
welbewust toeneemt. Die rivaliteit komt retorisch tot uiting doordat president
Bush het in 1997/98 gevormde «strategic partnership» verlaten
lijkt te hebben nu hij China is gaan aanduiden als «strategic competitor»
en de banden met Japan weer meer aanhaalt.China verdenkt de VS van een beleid van omcirkeling en containment van
China. De concurrentie om strategische en diplomatieke invloed treedt bijvoorbeeld
aan het licht in Midden-Azië rond de belangrijke oliebronnen en in de
Chinese aanspraken op de gehele Zuid Chinese Zee met gevolgen voor daar gelegen
eilanden, in het bijzonder Taiwan, en de Straat van Malakka, die een vitaal
doorvoerkanaal is, onder andere voor energiedragers. De groeiende maritieme
Chinese presentie, nu het land vrij stabiele landgrenzen lijkt te hebben,
wordt beantwoord door India en Japan, ook in gezamenlijke oefeningen. Met
India heeft China toch al spanningen wegens de steun aan Pakistan, een latent
grensdispuut, om invloed in Birma en de opneming van de Dalai Lama. De laatste
tijd is daar de positieve reactie van India op de Amerikaanse voornemens voor het «raketschild», National Missile Defense, bijgekomen.
China moet van dit NMD niets hebben omdat het veronderstelt dat het systeem
meer nog dan tegen «rogue states», tegen de toenemende Chinese
macht gekeerd is, omdat het ook in staat zou zijn de nucleaire langeafstandsraketten
van China als dreiging uit te schakelen en de veiligheid van Taiwan meer zou
kunnen garanderen. Omgekeerd wordt de groeiende Chinese macht in Zuid-Oost
Azië, bijvoorbeeld in Vietnam, met enig wantrouwen gevolgd vanwege een
Chinees expansionistisch verleden en de Chinese aanspraken. Daarentegen probeert
China in Zuid-Oost Azië een rustig evenwicht te bevorderen tegen Amerikaanse
invloed door buitenlandse handel, wapenverkoop, kredieten, diplomatie en steun
bij infrastructurele werken. Onlangs lijkt China zijn invloed in Midden-Azië
vergroot te hebben door de omvorming van de «Vijf van Shanghai»
in de «Shanghai Cooperation Organisation» die nu uit zes landen
bestaat door de toetreding van Oezbekistan tot de eerdere Vijf: Rusland, China,
Kazachstan, Kyrgizië en Tadzjikistan. Naast economische banden, onder
meer gericht op de olierijkdom in centraal Azië, is veiligheidssamenwerking
afgesproken gericht op de bestrijding van «terrorisme, separatisme en
extremisme». Dus op het beveiligen van de kwetsbare westelijke regio
van China. Intussen beseft China dat de VS, ondanks de toenemende rivaliteit
en het feit dat de VS in het White Paper van oktober 2000 voor de Chinese
defensie de belangrijkste bedreiging is genoemd, toch van uitnemend belang
is. Als handelspartner, als toegangspoort tot de WHO en als mogelijk doorslaggevende
stem voor de Chinese ambities om in 2008 de Olympische Spelen te huisvesten
(een prestigeslag die voor 2000 al verloren is gegaan). Bovendien hoopt China
dat president Bush in november in Shanghai zal deelnemen aan de APEC-bijeenkomst
van 21 naties, waarvoor, naar de delegatie kon waarnemen, ook prestigieuze
bouwwerken in uitvoering waren. Toch wordt met enige bezorgdheid gekeken naar
de groei van de Chinese defensie-uitgaven. Voor het jaar 2001 was de vermelde
toeneming 17,7%; voor het dertiende opvolgend jaar een groei met dubbele cijfers.
In werkelijkheid zouden de defensie-uitgaven zeker driemaal zo hoog zijn als
het opgegeven defensiebudget, onder andere door de financiering van de omvangrijke
en zwaar bewapende militaire politiemacht. Er wordt echter ook op gewezen
dat een zeer groot deel opgaat aan salarissen, temeer nu sinds 1998 het volksbevrijdingsleger
zijn eigen profijtelijke commerciële contacten heeft moeten opgeven.
Daardoor zou er feitelijk niet meer dan 1% overblijven voor wapenaanschaf,
lager dan de «vrij besteedbare» ruimte die Taiwan zou hebben.Mensenrechten en mensenhandelDe delegatie heeft steeds waar dat mogelijk was de kwestie van de politieke
en klassieke mensenrechten aangesneden. In het bijzonder is over die gevoelige
kwestie het woord gevoerd door de delegatieleden Noorman-den Uyl, Kohnstamm
en de voorzitter. In het kader van de mogelijkheden van ICT en Internet heeft
de delegatie, o.a. bij monde van mevrouw Noorman-den Uyl, zowel bij het Standing
Committee van de NPC te Peking als tijdens het bezoek aan de Universiteit
van Shanghai de vrijheid van meningsuiting en de «free flow of information»
indringend ter sprake gebracht. Het antwoord van het Standing Committee dat
de Chinese constitutie de vrijheid van meningsuiting garandeerde, was minder
bevredigend dan de impliciete erkenning van de hoogleraren te Shanghai dat
wereldwijde informatiestromen onstuitbaar zijn. China had inmiddels kunnen
instemmen met de ECOSOC-rechten, minus artikel 8 (recht op vrije vakbonden)
uit vrees voor sekten en andere sociaal-politieke verengingen. Ten aanzien
van de ratificatie van het VN-verdrag burgerlijke en politieke rechten (New
York 1966) was een groot onderzoek begonnen, zo meldden Chinese volksvertegenwoordigers,
maar er was meer tijd nodig voordat een rapport voorgelegd zou
kunnen worden aan het NPC. De delegatie werd er fijntjes op gewezen dat Nederland
enige jaren nodig had gehad om tot ratificatie van dit verdrag te komen. Met
instemming namen de Chinese volksvertegenwoordigers kennis van het in de dagen
van het bezoek getekende «code of conduct on judiciary», gestimuleerd
door de Nederlandse ambassade, waarmee een stapje werd gezet in de richting
van de «rule of law» in plaats van «rule by law».In een bijeenkomst in de grote universiteit van Shanghai, vooral gespecialiseerd
in de rechtswetenschap en politieke wetenschappen, ontspon zich onder leiding
van de vice-president, een geanimeerde gedachtewisseling over aspecten van
gezinsrecht, met name aangaande huwelijk en scheiding. De huwelijkswet, daterend
van 1950, was inmiddels zwaar geamendeerd op aspecten van huwelijk, vrijheid
en eigendom. Deze amendementen waren gepubliceerd en in ruime mate door de
bevolking van commentaar voorzien. De wet, bedoeld voor gelijkheid van man
en vrouw, was ook hoognodig, gegeven de gewijzigde sociaal-economische omstandigheden
in China. De mensen hadden geld, hetgeen zich ook uitte in het hebben van
concubines, met als gevolgen scheidingen en beslissing over de eigendom, in
het voorkomend geval met beroep op de rechter. Bij scheidingen werd speciaal
aandacht gegeven aan de bescherming van rechten van de (oorspronkelijke) vrouw
en kinderen. In China zijn sommige onwelgevallige activiteiten binnen het
huwelijk strafrechtelijk verboden. Men kon het er over eens zijn dat huwelijksrecht
en strafrecht niet vermengd moesten raken.Door de gewijzigde sociaal-economische situatie, maar ook door het volkskarakter
zullen de Chinezen trachten de begrenzingen van de mensenrechten steeds in
hun voordeel te verleggen, zo luidt een gangbare mening. Het pleidooi van
het Chinese leiderschap voor geleidelijkheid wordt gehouden onder verwijzing
naar de gevaren van chaos en anarchie, dat ten koste zou gaan van de Chinezen
die het nu een beetje beter zouden hebben gekregen. Het zou jammerlijk zijn
als de aandrang in China naar een meer open en democratische samenleving zou
stuiten op een situatie die de lust tot «rule of law» en democratie
zouden doen vergaan. In dit perspectief is het belangwekkend de ontwikkelingen
in China te volgen die kunnen plaatsvinden tijdens een ingrijpende wisseling
in het leiderschap, die in maart 2003 verwacht wordt. Het feit dat China dit
voorjaar te Genève niet veroordeeld is op het stuk van de mensenrechten,
waar de VS op had aangestuurd, is als een wapenfeit gevierd.Gebleken is dat de zogenaamde EU-China Mensenrechtendialoog veel gevoelige
mensenrechtenkwesties bespreekbaar maakt en dat er resul-taten te boeken vallen.Mede ingegeven door het vreselijke mensensmokkeldrama te Dover, heeft
de delegatie zich laten informeren over het vluchtelingen- en asielvraagstuk.
In het bijzonder aangaande de moeizame onderzoeken die in China verricht moeten
worden naar de achtergronden van de «alleenstaande minderjarige asielzoekers»
(AMA's) heeft de delegatie kennis genomen van de inspanningen van Nederlands
consulair personeel sedert april 1999. Het aantal AMA's dat zich in Nederland
aanmeldt, wordt geschat op ongeveer 100 per maand, hetgeen leidt tot 900 onderzoeken
voor heel China. Het accent valt echter op asielaanvragen – voor 99%
AMA's uit de provincies Zhejiang en Fujian, samen goed voor 55% van de aanvragen.
Deze provincies hebben al van het begin van de vorige eeuw om diverse redenen
een grote emigratiestroom gekend, zodat in steden en dorpen «landenafdelingen»
zijn, die contacten met verwanten overzee, ook in Nederland, onderhouden.
Dergelijke, financieel soms zeer belangrijke, contacten vergemakkelijken nu
de uittocht en smokkel naar verwanten. Prijzen voor mensensmokkel variëren
van NLG 25 000 tot wel NLG 130 000. Veelal wordt met een paspoort
en een geldig visum gereisd naar Rusland of de Balkan en vandaar
verder, of probeert men vergunningen te verkrijgen in Italië of Spanje.
Hoofddoel is meestal (veel) geld verdienen, maar ook het verwerven van een
verblijfsvergunning (ter wille van vrijheid of het vergemakkelijken van de
overkomst van familieleden) telt. Ook wanneer het verblijf economisch geen
succes is, wordt een ander beeld gegeven om gezichtsverlies te vermijden.
(Er wordt soms geld geleend om het succes inhoud te geven voor het thuisfront.)
Uit de genoemde onderzoeken blijkt dat er veel pseudo-AMA's zijn. Overigens
worden«achterblijvers» zwijgzamer omdat informatie over gevolgen
(en mogelijkheden) zeer snel teruggekoppeld worden. Het beleid zal er op gericht
moeten zijn de identiteit van betrokkenen te achterhalen, zodat met behulp
van de Chinese ambassade een laissez-passer voor terugkeer verstrekt kan worden
naar China, alwaar opvangmogelijkheden gecreëerd moeten worden.De delegatie heeft zich ook georiënteerd met een spectaculaire helicoptervlucht
en informatie van grenspolitie en douane in Hongkong over het streven de grens
met vasteland China hermetisch te sluiten. Die pogingen hebben succes, ook
al door gewijzigde economische verhoudingen wederzijds van de grens en door
optreden van Chinese autoriteiten die Hongkong duidelijk niet willen destabiliseren.Hongkong Special Administrative RegionDe delegatie had besloten ook een kort bezoek aan Hongkong te brengen.
In een zeer compact programma werd gesproken met een reeks autoriteiten, was
er een (ontspannen) ontmoeting met vertegenwoordigers van het Nederlandse
bedrijfsleven, werd de lunch genoten op uitnodiging van de Hong Kong Trade
Development Council, een bezoek gebracht aan het grensgebied, had consul-generaal
Haakma tijdens een diner in zijn resi-dentie drie uitmuntende inleiders uitgenodigd
voor informatie over de economische ontwikkelingen – de heren Eden Y.
Woon (directeur van de Kamer van Koophandel van Hong Kong), David Dodwell
(directeur van Forrest International, en daarvoor in Azië journalist
bij de Financial Times), en Richard A. Burn (directeur van APCO Asia ltd,
een van de grootste adviesbureaus voor investeringen, vooral in China) –
en werd vlak voor de terugvlucht een zeer informatieve briefing gegeven over
de spectaculaire ontwikkeling van het vliegveld van Hongkong «in zee»
door de heer Hans Bakker, commercieel directeur van de Airport Authority Hongkong.
Het verblijf te Hongkong had echter als hoofddoel kennis te nemen van het
model «één land, twee systemen», zoals dat functioneert
sinds de soevereiniteitsoverdracht van het Verenigd Koninkrijk aan China op
1 juli 1997.Grosso modo mag bevestigd worden dat het model goed functioneert. Met
uitzondering van defensie en (politiek) buitenlands beleid is Hongkong S.A.R.,
in hoge mate autonoom. Die autonomie uit zich in eigen «binnenlands»
beleid met het eigen «common law»-rechtssysteem, het eigen paspoort
(dat fraudebestendigheid het meest benadert), eigen visumbeleid en, zoals
eerder opgemerkt, scherpe controle aan de grens. Van Xi'an uit werd de delegatie
uit het ene systeem naar het andere systeem getransporteerd op tickets die
ter plaatse bij de Chinese autoriteiten in contant geld (dollars) moesten
worden voldaan. Een minder aangename verrassing in dat verband overkwam delegatieleden
die, ondanks verzekeringen van het tegendeel door hooggeplaatste Chinese functionarissen,
tot de ontdekking kwamen dat de Chinese renminbi in Hongkong niet vrij te
gebruiken waren. Het wisselkantoor op het vliegveld in Xi'an was gesloten
geweest.Meer in staatsrechtelijke en politieke zin is het tweesystemen-model echter
aan de orde geweest bij een bezoek aan het «Legco» (Legislative
Council) van Hongkong. De delegatie had daar informatieve ontmoetingen met
de voorzitter van het Legco, mevrouw Rita Fan, en een keur aan Raadsleden.
Het Legco keurt de belastingen goed evenals publieke uitgaven en stelt door
middel van vragen beleid en werkzaamheden van de regering aan de orde. De
Raad bezit dus geen recht van initiatief, wel van amendement en kan een veto
uitspreken over wetsvoorstellen, inclusief de begrotingsvoorstellen. Daarmee
kan het theoretisch het bestuur verlammen.De eigenlijke macht ligt bij de Chief Executive, die nauwe banden met
Beijing onderhoudt, bijgestaan door de Executive Council. Het huidige Legco,
dat bestaat uit 60 leden wordt deels langs corporatistische lijnen gekozen:
24 uit geografische kiesgebieden, 6 worden gekozen door een Kiescommissie
en 30 leden worden gekozen uit beroepsgroepen (van 175 000 kiezers).
Tijdens het gesprek met de leden van het Legco bleek dat zij onderling sterk
verdeeld zijn over de merites van het bestaande model. In 2007 moet worden
beslist over handhaving of verandering van het bestaande kiesstelsel. Volgens
de gekozen afgevaardigden is het de bedoeling dat dan het Legco met algemeen
kiesrecht wordt gekozen. Dan ook zal de Chief Executive direct gekozen worden.
Om daartoe te komen is een apart wetsvoorstel nodig. Daarmee lijkt door toedoen
van de uitgaande Chief Executive Tung Chee-wak geen enkele haast gemaakt te
worden. De voorstanders zijn daarover verontrust, omdat de totstandbrenging
van de vigerende Basic Law, die de staatsrechtelijke positie en inrichting
van Hongkong bepaalt, een vijftal jaren geduurd heeft. Intussen zijn de bevoegdheden
door toedoen van artikelen 18, 21, 68 en 158 zeer beperkt en aan Beijing gekoppeld,
maar de Centrale Volksregering onthoudt zich van directe bemoeienis in en
met Hongkong, hoewel het zeer de hand boven het hoofd hield van de genoemde,
onpopulaire, Chief Executive. Ook bekritiseerde Beijing onwelgevallige berichtgeving
in de media in Hongkong. Een punt van zorg voor de toekomst kan ook de interpretatie
van het begrip «subversie» inhouden, genoemd in artikel 23 in
de Basic Law.De bevolking van Hongkong toont een hoge mate van ontevredenheid over
de volksvertegenwoordiging, want vorig jaar kwam nog maar 43% van de kiezers
opdagen voor verkiezing van het huidige Legco. De Chief Executive lokte wel
bemoeienis uit van Beijing in een interpretatie van de Basic Law op grond
van een uitspraak van het Hooggerechtshof (Court of Final Appeal) van Hongkong
over het z.g. «right of abode», stellende dat kinderen die op
het Chinese vasteland zijn geboren en minstens één Hongkong-ouder
hebben het recht hadden zich in Hongkong te vestigen, ongeacht leeftijd of
status (en waarmee de deur geopend zou kunnen worden voor 1,67 miljoen instromers).
Het Standing Committee van het NPC maakte in nauw overleg met de Secretary
for Justice of Hongkong de uitspraak van het Hooggerechtshof ongedaan.Hongkong bloeit economisch als financieel, economisch en logistiek centrum
in de regio. De stadstaat herbergt vele regionale hoofdkantoren van internationale
bedrijven. De toetreding van China tot de WHO zal ook zeker Hongkong als vestigingsplaats
ten goede komen.Aanvullende toelichting op het programmaVoor zover niet besproken in het voorafgaande gedeelte van het verslag
volgt nu een aanvullende toelichting op het programma. Dit programma is tot
slot als bijlage bijgesloten als «Iterinary of the Netherlands Parliament
Delegation», 17–24 April 2001, verdeeld over een deel Volksrepubliek
China en een deel Hong Kong S.A.R.Politiek van belang waren de ontmoetingen met de gastheer Li Peng, de
volksvertegenwoordigers van het Standing Committee van het NPC, de autoriteiten
van de gemeenteraad van Shanghai, en aldaar met de dynamische burgemeester
Xu Kuangdi van die even dynamische stad van 16 miljoen inwoners, alsmede de
leiding van provinciale raad van de provincie Shaanxi. De delegatie
werd door deze ontmoetingen in de gelegenheid gesteld te spreken met vertegenwoordigers
van de belangrijkste bestuurslagen in de VR China. De ontmoeting met voorzitters
van commissies en leden van het NPC deed uitzien naar meer langdurige gedachtewisselingen.
In hoog tempo passeerde in die ontmoeting nu de economische ontwikkelingen
in China, de ICT-ontwikkelingen in relatie tot de vergroting van politieke
en klassieke mensenrechten, de problematiek van landbouw en agri-business,
de worsteling met de milieuproblematiek in China (en die de delegatie met
een zekere smog-vorming bij hoge temperaturen in Beijing aan den lijve kon
ondervinden) en energieproblematiek. Zowel in het gesprek met leden van het
Standing Committee van het NPC als bij de gedachtewisseling met Li Peng kwam
het Kyoto-Protocol aan de orde. Het behoeft geen verwondering te wekken dat
de Nederlandse teleurstelling over het standpunt van de regering-Bush instemming
verwierf. De delegatie wees op de belangrijke rol die de Nederlandse minister
van VROM, Pronk, als voorzitter van de Milieuconferentie speelde.Van Chinese zijde werd waardering uitgesproken over de «frank talks»,
mede gericht op het opruimen van misverstanden over en weer, en die deden
uitzien naar het opbouwen van voortgezette betrekkingen tussen de Chinese
en Nederlandse volksvertegenwoordiging. In de VR China werd de delegatie steeds
ceremonieel ontvangen in de opstelling met fauteuils waarbij formele uitwisseling
van teksten en opvattingen voorop stond, voorafgaand aan copieuze, genoeglijke
maar in de tijd beperkte diners. Vooral het diner met de eigenlijke gastheer
Li Peng verdient vermelding, omdat deze maaltijd met zang en muziek werd opgeluisterd
die aan de maaltijden van rechter Tie uit de romans van Van Gulik deden denken.In de reeks gesprekken met de in het programma vermelde leden van de regering
in Hong Kong S.A.R. passeerden een bonte mengeling van onderwerpen als rekeningrijden
(de «Octopus card» in Hongkong), het politiek en staatsrechtelijk
systeem, de onderzoeken (o.a. «artificial intelligence») op de
universitaire instellingen, de mensenrechten, de economische positie van Hong
Kong i.h.b. sedert juli 1997 inclusief de verwerking van de z.g. «Aziatische
crisis» en de positie als financieel centrum, aspecten van interne veiligheid,
enz. de revue.Op aangename wijze werd het intensieve programma van ontmoetingen en gesprekken
met de diverse autoriteiten afgewisseld met «sight-seeing», die
de leden van de delegatie deden genieten van de oude cultuur van China. Zo
bezichtigde de delegatie de verboden stad en tempel van de hemelse vrede in
Beijing en bracht zij een bezoek aan de Chinese muur bij Badaling waar de
steile opgang en afloop van een deel van de muur beproefd kon worden. Ook
bezoeken aan bouwwerken in de oude hoofdstad Xi'an vervulden leden van de
delegatie met respect en in het bijzonder natuurlijk de opgegraven resten
van het terracotta grafleger van keizer Ch'in en de verder begonnen archeologische
opgravingen in dit 56 km2 gebied vol grafheuvels. Te hopen valt
dat voldoende financiële middelen gegenereerd kunnen worden om op wijze
manier de begonnen archeologische ontdekkingstocht voort te zetten, waarmee
dit gebied in de nabijheid van Xi'an een toeristische trekpleister van groot
belang voor de toekomst in handen heeft. Itinerary of the Netherlands Parliament Delegation17 – 24 April 2001VRC CHINAApril 17 Tuesday  08:35Arrival of delegation
by KL898 at Beijing Airport, welcomed by Vice Chairman of NPC Standing Committee
Mr. Xie Anshan, Head of the Foreign Affairs Bureau of NPC Standing Committee
and the Netherlands Ambassador to China 09:30transfer to Beijing
Grand Hotel 12:30lunch at hotel 14:00departure for the
Forbidden City14:10arrival at the Forbidden
City 15:10departure for the
Great Wall at Badaling 16:10arrival at Badaling17:10departure for hotel 18:10arrival at hotel18:30departure for the
Residence of the Netherlands Ambassador18:45dinner hosted by
the Netherlands Ambassador and Mrs Oostra20:45return to hotel    April
18 Wednesday  08:00breakfast 10:00working meeting
with Mr. Zeng Jianhui, Head of Foreign Affairs Commission of NPC11:45departure to Daiyutai
State 12:00lunch hosted by
Vice Chairman of NPC Standing Committee for the delegation13:15return to hotel 14:30departure for the
Temple of Heaven 14:40arrival at the Temple
of Heaven 15:40return to hotel 17:20departure for the
Great Hall of the People17:30meeting with H.E.
Mr. Li Peng, Chairman of NPC18:15welcoming banquet
hosted by H.E. Mr. Li Peng (Hong Kong Hall) 19:30return to hotel   April
19 Thursday  07:30breakfast 07:40departure of luggage
van for airport 08:20departure of delegation
for airport (VIP room) 09:25departure of delegation
for Shanghai by CA915 11:10arrival at Shanghai
Hongqiao Airport11:30transfer to Shangri-la
Hotel Pudong 12:00lunch at hotel 14:00meetings with Shanghai
Authorities, mayor Tsu, and mr. Qi Shigui, Vice Chairman of the Standing Committee
of the Shanghai Municipal People's Congress 16:20arrival at hotel18:00welcoming banquet
hosted by Mrs Chen Tiedi, Chairperson of the Standing Committee of Shanghai
Municipal People's Congress20:00end of banquet,
night view of Shanghai by car (the bund, People's Square, Nanjing Road) 20:30meeting with members
of the Dutch Community at the residence of the Consul-General21:30departure for hotel 21:45arrival at hotel  April
20, Friday  07:50luggage collection 08:00breakfast 09:00departure for the
Exhibition of Shanghai Urban Planning 09:20arrival at the Exhibition
Hall 09:50departure for a
visit at the East China Politics and Law Institute 10:10arrival at the East
China Politics and Law Institute 12:10lunch 13:45departure Shanghai
Museum 14:00tour in Museum 16:30departure for Hongqiao
International Airport 17:45departure of delegation
for Xi'an by WH292 19:45arrival in Xi'an 20:20arrival at the Sheraton
Hotel and supper   April
21, Saturday  07:40breakfast 08:30leave for the Museum
of the Terra-Cotta Warriors and Horses 11:00back to the hotel12:00lunch 15:00leave for the Shaanxi
History Museum17:00back to the hotel 18:30meeting with leaders
of Shaanxi Provincial People's Congress 19:00Banquet  April
22, Sunday  08:00luggage out08:00breakfast 08:30leave for the South
Gate of the Xi'an City Wall and Mosque 10:00leave for the Mausoleum
of Han Dynasty 11:50leave for the airport 12:20arrive at the airport
(Lunch) 14:30departure of delegation
for Hongkong by WH203Official visit to Hong Kong S.A.R. by the Netherlands
Parliamentary Delegation, 22 – 24 April 2001April 22 Sunday  17.00 hrsTouch down at
Hong Kong International Airport Chek Lap Kok 17.05 hrsWelcoming the
Parliamentary Delegation 17.10 hrsTransfer to
VIP Lounge 17.25 hrsTransfer by
bus to Queen's Pier, Central, for a boat trip to Lamma Island 18.10 hrsArrival at Queen's
Pier, Central 18.15 hrsDeparture by
ABN AMRO-junk from Queen's Pier for a harbour tour 19.00 hrsInformal seafood
dinner hosted by the Consul-General, Mr. Jochum Haakma 21.15 hrsDeparture by
junk from Lamma Island to Queen's Pier, Central+ 22.00 hrsArrival by
junk at Queen's Pier, Central + 22.05 hrsArrival at
the Ritz-Carlton Hotel   April
23 Monday  08.30 hrsAssembly at
the ground floor Lobby of the Ritz-Carlton Hotel 08.30 hrsTransfer by
foot to the Chancellery, 57th floor, Cheung Kong Center (3 minutes walk) 08.45 hrsBriefing at
the Chancellery by the Consul-General, Mr. Jochum Haakma 09.15 hrsTransfer by
foot to the Office of the Secretary for Information Technology 09.30 – 10.00 hrsCourtesy call to the Secretary for Information Technology and Broadcasting,
Mrs. Carri Yau 10.05 hrsTransfer by
bus to the Office of the Secretary for Justice, Ms. Elsie Leung 10.15 – 10.45 hrsCourtesy call to the Secretary for Justice, Ms. Elsie O.S. Leung 10.50 hrsTransfer by
bus from the Queensway Government Offices to the Legislative Council Building 11.00–11.30 hrsMeeting with the President of the Legislative Council, the Hon. Mrs. Rita
Fan 11.30–12.45 hrsMeeting with members of the Legislative Council 12.45 hrsDeparture by
bus form the Legislative Council Building to the Hong Kong Convention &
Exhibition Centre (HKCEC) 13.00 – 14.00 hrsLunch hosted by the Executive Director of the Hong Kong Trade Development
Council, Mr. Michael Sze 14.05 hrsTransfer by
bus from HKCEC, entrance at Expo Drive, to the Helipad at Central 14.15 hrsArrival by bus
at helipad, Central, for helicopter tour to the border with Mainland China 14.30 hrsDeparture by
helicopter to the border with the Mainland (Man Kam To) hosted by the Immigration
Department Arrival by helicopter at Man Kam To Briefing by the Immigration
Department at the border between Hong Kong S.A.R. and Mainland China 16.30 hrsTransfer by
helicopter from Man Kam To to helipad, Central 16.40 hrsArrival by helicopter
at helipad, Central 17.00 – 17.30 hrsCourtesy call to the Deputy Secretary for Commerce and Industry, Ms. Yvonne
Choi 17.35 hrsTransfer by
bus to the Office of the Secretary for Security, Mrs. Regina Ip 17.40 – 18.10 hrsCourtesy call to the Secretary for Security, Mrs. Regina Ip18.15 hrsTransfer by
bus form the Office of the Secretary for Security to the Ritz-Carlton Hotel 18.25 hrsArrival at the
Ritz-Carlton Hotel 19.10 hrsAssembly at
the Hotel Lobby19.15 hrsDeparture by
bus for the Residence of the Consul-General, Mr. Jochum Haakma 19.30 hrsDinner hosted
by the Consul-General, Mr. Jochum S. Haakma, at the Residence + 22.45 hrsDeparture
by bus form the Residence to the Ritz-Carlton Hotel+ 22.45 hrsArrival at
the Ritz-Carlton Hotel  April
24 Tuesday  08.30 hrsAssembly at
the Hotel Lobby for check-out 09.00 hrsTransfer by
bus to the Office of the Secretary for Financial Services, Mr. Stephen Ip09.15 – 09.45 hrsCourtesy call to the Secretary for Financial Services, Mr. Stephen Ip 09.55 hrsTransfer by
bus to Hong Kong International Airport, Chek Lap Kok 10.35 hrsArrival at the
VIP-room of Chek Lap Kok 10.40 hrsBriefing by
the Commercial Director of the Hong Kong Airport Authority (HKAA), Mr. Hans
C.A. Bakker 11.10 hrsBoarding flight
no. KL888 11.30 hrsDeparture to
Amsterdam by KLM, flight no. KL888 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20002001-00043-331.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl