Bestrijden witwassen en terrorismefinanciering; Lijst van vragen en antwoorden over het rapport van de Rekenkamer
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31477, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

18-09-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

31477 nr. 5

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 31477, nr. 5 b1Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31477Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 140 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 477Bestrijden witwassen en terrorismefinancieringnr. 5LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 5 september 2008De vaste commissie voor de Rijksuitgaven1
heeft een aantal vragen voorgelegd aan de het kabinet over de het rapport
van de Algemene Rekenkamer «Bestrijden witwassen en terrorismefinanciering»
(Kamerstuk 31 477, nrs. 1 en 2).De ministers van Justitie, van Financiën en van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties hebben deze vragen beantwoord bij brief van 5 september
2008. Vragen en antwoorden, voorzien van een inleiding, zijn hierna afgedrukt.De voorzitter van de commissie,AptrootAdjunct-griffier van de commissie,Van de WielInleidingMet belangstelling hebben wij kennisgenomen van het rapport van de Algemene
Rekenkamer en de vragen die de commissie naar aanleiding van het rapport heeft
gesteld. Hieronder treft u de antwoorden op de vragen aan. Ter inleiding en
als toelichting op de antwoorden zetten wij hier in het kort het beleid van
de afgelopen jaren, het ingezette beleid in deze kabinetsperiode en mogelijk
nieuw beleid naar aanleiding van het rapport en uw vragen uiteen.De beleidsterreinen witwassen en terrorismefinanciering zijn relatief
jonge beleidsterreinen. De Wet melding ongebruikelijke transacties (Wet MOT)
en de Wet identificatie bij dienstverlening (WID) zijn in 1994 in werking
getreden en witwassen is sinds december 2001 als delict strafbaar gesteld.
Voor 2001 werd het verhullen van uit criminaliteit verkregen opbrengsten bestreden
via de helingbepalingen in het Wetboek van Strafrecht. Terrorismefinanciering
is sinds februari 2006 als delict strafbaar gesteld. De dynamiek op het beleidsterrein
witwassen en aanpalende beleidsterreinen is groot. Het beleid is daardoor
voortdurend in beweging. Genoemd kunnen worden de uitbreiding van meldplichtigen
met onder meer de notarissen en advocaten, het toezicht op de Wet MOT door
het Bureau Financieel Toezicht, de overgang van een objectief meldsysteem
naar een meer subjectief meldsysteem, de professionalisering en positionering
van het MOT en de inwerkingtreding op 1 augustus van dit jaar van de
Wet ter voorkoming van witwassen en financiering van terrorisme (WWFT).Het gaat hier om twee beleidsterreinen met grote maatschappelijke belangen.
Witwassen en terrorismefinanciering vormen een bedreiging voor de integriteit
van de financiële sector en indirect ook voor de veiligheid van de burger.Het kabinet is verheugd dat de Algemene Rekenkamer juist nu het beleid
op deze twee terreinen tegen het licht heeft gehouden en een aantal aanbevelingen
doet.De eerder genoemde dynamiek mag echter niet ten koste gaan van een zorgvuldig
en effectief beleidsproces. De aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer zullen
met name in het kader van de uitvoering van het versterkingsprogramma financieel-economische
criminaliteit1 worden geplaatst.De afgelopen jaren is naar aanleiding van het WODC-rapport «uit
onverdachte bron»2 ter zake de bestrijding
van witwassen ingezet op een versterking van de witwasbestrijding door onder
meer de samenvoeging van het meldpunt ongebruikelijke transacties (MOT) en
het bureau ter ondersteuning van de landelijk officier van justitie inzake
MOT-aangelegenheden (BLOM) tot de projectorganisatie Financial Intelligence
Unit Nederland (hierna FIU). FIU is als zelfstandige en onafhankelijke eenheid
beheersmatig bij het Korps landelijke politiediensten ondergebracht. Doel
van deze maatregel was de effectiviteit van de meldketen te vergroten en de
aansluiting op de opsporing te verbeteren. Op dit moment wordt de projectorganisatie
geëvalueerd. Tijdens het debat3 met de Kamer
over de wijziging en samenvoeging van de Wet MOT en de WID tot de Wet ter
voorkoming van witwassen en financiering van terrorisme (hierna WWFT) is toegezegd
dat de Kamer zal worden geïnformeerd over de uitkomsten van de evaluatie.
Naar verwachting zal dit voor het einde van dit jaar zijn.Ook is door het College van Procureurs Generaal van het Openbaar Ministerie
een aanwijzing witwassen opgesteld die op 1 november 2005 in werking
is getreden. Doel van de aanwijzing is meer prioriteit bij de opsporing voor
witwassen en financiële geldstromen.Deze maatregelen lijken succes te hebben. De afgelopen jaren is het aantal
witwaszaken dat bij het Openbaar Ministerie is ingestroomd explosief gestegen,
van 331 in 2004 tot 835 in 2006, en wordt er in toenemende mate
door opsporings- en veiligheidsdiensten gebruik gemaakt van MOT-informatie,
zoals blijkt uit bijgevoegd jaaroverzicht van FIU.1
Het kabinet sluit zich dan ook niet aan bij het beeld al zou de bestrijding
van witwassen in Nederland er slecht voorstaan. Wel is het van belang dat
het inzicht verbetert in de relatie tussen de inspanningen die worden verricht
door vele partijen in de anti-witwasketen en het vervolg dat aan hun meldingen
wordt gegeven. Dit inzicht is noodzakelijk om de samenwerking van de diverse
partijen te verbeteren en de prioriteiten beter op elkaar af te stemmen.Het huidige kabinet heeft als onderdeel van het project Veiligheid begint
bij Voorkomen besloten de bestrijding van de financieel-economische criminaliteit
de komende jaren extra te versterken, hierbij is witwassen een belangrijk
onderdeel. Ook de bestrijding van georganiseerde misdaad, welke vorm van criminaliteit
vaak samenloopt met witwassen, wordt versterkt. Dit gebeurt door middel van
de interdepartementale versterkingsprogramma’s Financieel-Economische
Criminaliteit (hierna programma FINEC) en aanpak Georganiseerde Misdaad (hierna
PVAGM). Belangrijke maatregelen in deze programma’s als het gaat om
de bestrijding van witwassen zijn versterking van financieel rechercheren
binnen de gehele politieorganisatie, versterking van de FIOD-ECD ten behoeve
van de bestrijding van witwassen in relatie tot de financiële sector,
versterking van de politie ten behoeve van de bestrijding van witwassen in
relatie tot zware en georganiseerde criminaliteit, verbeteren van de samenwerking
tussen de bij de bestrijding van witwassen betrokken diensten en meer aandacht
voor de aanpak van grensoverschrijdende gevallen van witwassen. Randvoorwaarden
daarbij zijn, meer gebruik van MOT-informatie en toenemend gebruik van informatie
voor bestuurlijke doeleinden.In het kader van de versterking van het ontnemen van crimineel vermogen
is een belangrijke doelstelling dat meer criminele winsten en vermogen worden
ontnomen. In dit kader is een belangrijke maatregel het landelijk toepassen
van de methodiek van het afnemen volgens de zogenaamde cabrio-methode, die
inhoudt dat met behulp van de strafbaarstelling voor het delict witwassen
crimineel vermogen wordt afgenomen. Daarnaast zijn er meer mogelijkheden om
crimineel voordeel af te nemen zoals langs fiscale weg, een afroomboete en
verbeurdverklaring. Dit betekent dat gericht wordt ingezet op een mix aan
maatregelen die allemaal tot doel hebben het afpakken van crimineel dan wel
onverklaarbaar (hoog) vermogen. Welk instrument wanneer wordt ingezet, moet
afhangen van de inschatting wat in een bepaald geval het meest effectief is.In het programma «PVAGM» ligt de nadruk op de versterking
van bestrijding van witwassen en afnemen/ontnemen van crimineel vermogen in
relatie tot de verschillende vormen van zware of georganiseerde criminaliteit,
zoals mensenhandel, georganiseerde hennepteelt en misbruik van vastgoed.In oktober van dit jaar zal de Kamer door middel van de voortgangsrapportage
van het project Veiligheid begint bij Voorkomen worden geïnformeerd over
de voortgang in deze programma’s. Over vastgoed kan de Kamer dit najaar
een afzonderlijke beleidsbrief verwachten.Zoals hiervoor opgemerkt zullen de aanbevelingen die de Algemene Rekenkamer
heeft gedaan grotendeels zoveel mogelijk in het kader van versterkingsprogramma’s
worden geplaatst en daarin worden meegenomen – voor zover dat niet al
gebeurt. Daarnaast lopen er diverse beleidsevaluaties inzake de plaats, invulling
en werking van FIU en het toezicht op de Wet MOT en WID (nu WWFT). Naar aanleiding
van deze evaluaties zal worden bezien welke maatregelen mogelijk nodig zijn. In de bestuurlijke reactie op het rapport is al een reactie gegeven op
de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer. Op deze plaats verwijzen wij
verder naar de bestuurlijke reactie die is opgenomen in het rapport.1Komt er een uitgebreide reactie van het kabinet op
het rapport van de Algemene Rekenkamer?In de hiervoor opgenomen inleiding is de algemene reactie van het kabinet
op het rapport van de Algemene Rekenkamer gegeven. Hierna volgen de antwoorden
op de vanuit de Kamer gestelde vragen. Het kabinet is voorshands niet van
plan nog op andere wijze op het rapport te reageren.2Zou de omkering van de bewijslast binnen het financieel-economisch
strafrecht tot betere opbrengsten leiden?Omkering van bewijslast bestaat in zekere zin al. Gewezen kan worden op
de ontnemingswetgeving (artikel 36e van het Wetboek van Strafrecht), waarbij
de veroordeling wegens een strafbaar feit aanleiding geeft tot het ontnemen
van wederrechtelijk verkregen voordeel dat met dit feit of met andere strafbare
feiten is vergaard. Het bestaan van deze andere strafbare feiten hoeft niet
bewezen te worden, doch slechts «aannemelijk» te zijn. Bijvoorbeeld
omdat de veroordeelde beschikt over niet-verklaarbaar vermogen.Ook de zeer ruime strafbaarstelling van witwassen die het Wetboek van
Strafrecht kent in artikel 420bis e.v. gaat uit van deze gedachte. Het bewijs
van witwassen kan mede tot stand komen door objectieve omstandigheden die
doorgaans geassocieerd worden met het witwassen van crimineel geld. De verdachte
zal dan aannemelijk moeten maken dat het toch gaat om voorwerpen met een legale
herkomst. Bij veroordeling wegens witwassen kan direct ook verbeurdverklaring
van de desbetreffende gelden of goederen worden uitgesproken. In het algemeen
is het aan de verdachte om diens stellingen omtrent zijn (gebrek aan) draagkracht
of vermogen te onderbouwen.Het gaat er vooral om dat tijdig achter het criminele geld wordt aangegaan,
en dat ontnemingsvonnissen daadwerkelijk ten uitvoer kunnen worden gelegd.
Het gebruik van de bestaande mogelijkheden moet worden ondersteund met nieuwe
wetgeving ter verruiming van de bevoegdheden om onderzoek te doen en beslag
te leggen, met nadruk ook in de fase van executie van ontnemingsvonnissen.
Een wetsvoorstel dienaangaande is onlangs ter consultatie aan adviesorganen
voorgelegd.Zie ook beantwoording vraag 26.3Kan de minister van Justitie toelichten op welke wijze
MOT-melders (uit verschillende beroepsgroepen) beschermd (kunnen) worden tegen
openbaarheid, tuchtrechtelijke procedures naar aanleiding van klachten over
de melding en of langslepende civiele procedures?Voorop moet worden gesteld dat artikel 22 van de WWFT voorziet in een
geheimhoudingsplicht ten aanzien van een ieder die uit hoofde van de toepassing
van deze wet of van krachtens deze wet genomen besluiten enige taak vervult
of heeft vervuld. Zowel voor een adequate bestrijding van witwassen en financieren
van terrorisme, als voor bescherming van de persoonlijke levenssfeer van personen
betrokken bij meldingen van ongebruikelijke transacties, is het van groot
belang dat de gegevens met betrekking tot de meldingen van ongebruikelijke
transacties geheim blijven. Eerst in het kader van een strafrechtelijk onderzoek
kan bekend worden dat een MOT-melding aanleiding is geweest tot het strafrechtelijk
onderzoek.Voor wat betreft de bescherming van meldingsplichtige instellingen tegen
civielrechtelijke procedures wordt gewezen op artikel 20 van de WWFT waarin
is bepaald dat de melder wordt gevrijwaard van civielrechtelijke aansprakelijkheid.
Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan een actie op grond van een onrechtmatige
daad wegens eventuele schade die is ontstaan ten gevolge van de melding door
een instelling. Derhalve is degene die tot een melding is overgegaan, niet
aansprakelijk voor schade die een derde dientengevolge lijdt, tenzij aannemelijk
wordt gemaakt dat gelet op alle feiten en omstandigheden in redelijkheid niet
tot melding had mogen worden overgegaan. Hierin ligt de voorwaarde besloten
dat de instelling voldoende zorgvuldigheid betracht bij het naleven van de
meldingsplicht. Het is mogelijk dat tegen een melder, die onder een tuchtrechtelijk
regime functioneert, zoals een advocaat en een notaris, een tuchtklacht wordt
ingediend. Gelet op het bovenstaande zal deze klacht alleen gegrond kunnen
worden verklaard als de melder in redelijkheid niet tot melding had mogen
overgaan. Het melden van een ongebruikelijke transactie is namelijk een wettelijke
plicht, opgenomen in artikel 16 WWFT. Alleen wanneer niet de benodigde zorgvuldigheid
in acht is genomen bij het melden van een transactie, zal de tuchtrechter
mogelijk aanleiding zien om dit te bestraffen.4Hoe beoordeelt het kabinet het gegeven dat in 2005
werd geconcludeerd dat witwasbestrijding een lage prioriteit kende en dat
er gebrek was aan sturing door en op de ketenpartners, dat sindsdien steeds
in het beleid (op papier) prioriteit is toegezegd, maar dat dit kennelijk
nog niet tot resultaten heeft geleid?Zie allereerst de inleiding.Witwassen is eerst in december 2001 zelfstandig strafbaar gesteld. Voor
2001 werd het verhullen van uit criminaliteit verkregen opbrengsten bestreden
via de helingbepalingen in het Wetboek van Strafrecht. Ten behoeve van een
verdere verbetering van de witwasbestrijding is enkele jaren na de strafbaarstelling
van witwassen besloten de meldketen te evalueren. Die evaluatie heeft geleid
tot het in 2004 verschenen WODC-rapport «Uit onverdachte bron».
Naar aanleiding van die evaluatie is een aantal beleidsmaatregelen genomen
dat moest leiden tot meer opsporing en vervolging van witwassen. Een van die
maatregelen was de samenvoeging van MOT en BLOM tot de projectorganisatie
FIU en de plaatsing van deze nieuwe organisatie binnen de opsporing, namelijk
het KLPD. De bundeling van de onderscheidende kwaliteiten van deze diensten
en de plaatsing in het hart van de informatiegestuurde opsporing moest er
toe leiden dat betere informatieproducten worden gegenereerd voor de opsporing,
zodat de opsporing meer gebruik gaat maken van de informatie afkomstig van
de melders. Op dit moment wordt de effectiviteit van de samenvoeging en plaatsing
geëvalueerd. De Kamer zal naar verwachting voor het eind van dit jaar
worden geïnformeerd over de bevindingen en conclusies.Daarnaast heeft het College van Procureurs-Generaal van het Openbaar Ministerie
een aanwijzing witwassen afgegeven. Deze is in november 2005 in werking getreden.
Voor de implementatie van deze twee beleidsmaatregelen, in de jaren 2004 en
2005, werden respectievelijk 250 en 271 witwasfeiten bij het Openbaar Ministerie
ingeschreven. Na implementatie van de beleidsmaatregelen, in 2006 en 2007,
werden respectievelijk 593 en 756 witwasfeiten ingeschreven. Deze stijgende
lijn zet zich door in 2008. Mitsdien kan niet worden gezegd dat
er na 2005 geen resultaten zijn geboekt. Daarbij dient tevens te worden opgemerkt
dat er enkele kanttekeningen kunnen worden geplaatst bij de berekening van
de Algemene Rekenkamer van de opsporingskans. Zie daarvoor de beantwoording
van vraag 62.Het kabinet wil de stijgende lijn van de afgelopen jaren doorzetten. Dit
zal gebeuren door het uitvoeren van de programma’s FINEC en PVAGM. 5De begrotingen en jaarverslagen van de ministeries
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), Financiën en Justitie
geven geen inzicht in de middelen die beschikbaar zijn gesteld voor het bestrijden
van witwassen en terrorismefinanciering. Welke middelen zijn beschikbaar gesteld?In Nederland zijn verschillende organisaties zowel beleidsmatig als operationeel
betrokken bij het bestrijden van witwassen en terrorismefinanciering (FIU,
politie, Nationale Recherche, FIOD-ECD, Belastingdienst, Openbaar Ministerie,
AIVD, NCTb, DNB en BFT). Deze organisaties spelen op onderdelen (bijvoorbeeld
de rechtspraak, het OM, de politie etc.) of volledig (bijvoorbeeld FIU) een
rol bij de bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering. Veelal leveren
deze organisaties een bijdrage aan de bestrijding van witwassen en terrorismebestrijding
als onderdeel van hun complete takenpakket.De middelen die deze organisaties aan de bestrijding van witwassen en
terrorismefinanciering besteden worden niet specifiek in hun financiële
administratie geoormerkt. Het is daarom uiterst complex om dit in exacte bedragen
uit te drukken. Temeer omdat veel middelen worden aangewend voor activiteiten
die zowel zouden kunnen worden ingezet ten behoeve van de bestrijding van
witwassen of terrorisme(financiering) als ook in het kader van de criminaliteitsbestrijding.
Daar waar die onderdelen zich volledig bezig houden met dit onderwerp is te
herleiden welke middelen hiermee gemoeid zijn. De begroting van FIU ligt in
2008 rond de € 5 mln. Bij de andere onderdelen is niet mogelijk
dit inzicht te verschaffen.Voor het versterkingsprogramma financieel-economische criminaliteit, dat
overigens wel een breder veld bestrijkt dan alleen de bestrijding van witwassen,
wordt aan het Openbaar Ministerie en politie een grotendeels oplopende reeks
middelen beschikbaar gesteld.Voor het Openbaar Ministerie in 2008 4,5 mln, in 2009 6,7 mln, in 2010
6,7 mln, in 2011 8,1 mln en vanaf 2012 7,6 mln. Voor de politie in 2008
4,5 mln, in 2009 8,5 mln, in 2010 10 mln en vanaf 2011 13 mln.De FIOD-ECD krijgt vanaf 2008 jaarlijks 3 mln extra ten behoeve van
de bestrijding van witwassen.Zie ook beantwoording vraag 63.6Wat gaat het kabinet doen om de totale omvang van de
middelen die gemoeid zijn met het bestrijden van witwassen en terrorismefinanciering
inzichtelijk te maken? Wanneer wordt daarvan een overzicht verwacht?Zoals reeds aangegeven in de beantwoording van vraag 5 zijn de middelen
van organisaties/onderdelen van de overheid die zich vrijwel volledig bezighouden
met de bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering bekend. Voor de
andere organisaties betreft het een onderdeel van hun totale takenpakket en
bestaat geen separate registratie van de aan dit onderwerp te besteden middelen. 7Vooral stichtingen blijken misbruikt te worden voor
terrorismefinanciering. Gaat het kabinet hiertegen optreden en zo ja, op welke
wijze en wanneer? Zo neen, waarom niet?Op dit moment bestaan reeds verschillende preventieve en repressieve mogelijkheden
met betrekking tot misbruik van stichtingen. Daarnaast wordt bezien of andere
aanpaksmogelijkheden wenselijk en haalbaar zijn. Wat betreft de maatregelen
met betrekking tot transparantie verwijzen wij naar het antwoord op vraag
8.Met betrekking tot de goededoelensector, heeft de commissie Pont in 2007
in opdracht van de besturen van VFI (Vereniging van Fondsen in Nederland)
en CBF (Centraal Bureau Fondsenwerving) een advies uitgebracht over de mogelijkheden
tot vervlechting van de Code Goed Bestuur (code Wijffels) en het CBF-keurmerk.
De inmiddels vormgegeven aanpak voor de vervlechting, die ondersteund wordt
door de Ministeries van Justitie en van Financiën, bestaat uit een nieuw
verantwoordingsmodel waarin onder andere aandacht is voor de scheiding tussen
toezicht, bestuur en uitvoering in goede doelenorganisaties. Dit verantwoordingsmodel
moet sinds 1 juli 2008 door die organisaties worden opgenomen in het
jaarverslag. In het kader van de bestrijding van de financiering van terroristische
organisaties en criminaliteit is daarnaast een verplichting opgenomen inzake
het bewaren en beschikbaar stellen van gegevens van donateurs en begunstigden.Naast preventief toezicht zijn er tevens veranderingen in het repressief
toezicht. Een voorbeeld daarvan is de wet die het mogelijk maakt om goede
doelenorganisaties die op een terrorismelijst zijn geplaatst, te treffen met
de bevriezing van hun vermogen en strafsancties bij voortzetting van hun activiteiten.
Daarnaast zullen stichtingen in de nabije toekomst vallen onder het nieuwe
toezicht op rechtspersonen. Het huidige (preventieve) toezicht is vooralsnog
beperkt tot naamloze en besloten vennootschappen, maar zal in het nieuwe toezicht
worden verbreed naar stichtingen.Tenslotte staan het Openbaar Ministerie mogelijkheden ten dienste om repressief
in te grijpen bij stichtingen. Het Openbaar Ministerie kan inlichtingen vragen
aan het bestuur van een stichting bij ernstige twijfel of de wet of de statuten
te goeder trouw worden nageleefd. Wordt aan dat verzoek niet voldaan, dan
kan de rechter bevelen dat inzage wordt gegeven in alle relevante boeken en
bescheiden. Bestuursleden van stichtingen kunnen op verzoek van het Openbaar
Ministerie door de rechter worden geschorst of ontslagen. Ontslag brengt een
bestuursverbod van vijf jaar met zich mee. Deze mogelijkheid staat op zichzelf,
maar kan ook worden ingezet in geval van aangifte of verdenking van een strafbaar
feit en – in de toekomst – bij een risicosignaal uit het toezicht
op rechtspersonen.Verder is vanuit de Belastingdienst met de herziening van de Uitvoeringsregeling
Inkomstenbelasting per 1 januari 2008 eveneens een vorm van preventief
fiscaal toezicht op goede doelen ingevoerd. Indien goede doelenorganisaties
gebruik willen maken van de fiscale faciliteiten voor Algemeen nut beogende
instellingen (ANBI’s) moeten zij daartoe een beschikking van de Belastingdienst
aanvragen. Deze beschikking wordt verleend als voldaan wordt aan de voorwaarden
van de ANBI-regeling. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om de scheiding tussen
het vermogen van de stichting en dat van haar bestuurder(s) en om een redelijke
verhouding tussen kosten en bestedingen. Daarnaast houdt de Belastingdienst
uiteraard ook «repressief» fiscaal toezicht op de goede doelen. 8Hoe gaat de transparantie van de werkelijke activiteit
verbeterd worden bij stichtingen?In 2005 heeft het Kabinet aangekondigd de transparantie van stichtingen
te willen verbeteren.Met de in de vorige vragen genoemde maatregelen zijn er op dit terrein
reeds diverse stappen gezet. Ter versterking van de preventieve en repressieve
mogelijkheden m.b.t. het misbruik van stichtingen is het echter nodig dat
de informatiepositie omtrent gegevens over stichtingen structureel verder
wordt verbeterd. Aan een voorstel daartoe wordt momenteel gewerkt en daarover
wordt U voor het einde van dit jaar nader geïnformeerd.9De prestaties om witwassen en terrorismefinanciering
te bestrijden vallen, ondanks de vele maatregelen van de ministers van BZK,
Financiën en Justitie nog tegen. Gaat het kabinet dit in de toekomst
verbeteren en zo ja, op welke wijze en wanneer? Zo neen, waarom niet?Het kabinet zet onder meer in op een versterking van de bestrijding van
financieel-economische criminaliteit en georganiseerde misdaad. Dit gebeurt
door het uitvoeren van de programma’s FINEC en aanpak georganiseerde
misdaad. Zie ook de inleiding en de beantwoording van vraag 5.10Uit het onderzoek van de Algemene Rekenkamer blijkt
dat de betrokken bewindspersonen geen inzicht hebben in de prestaties van
het bestrijden van witwassen en terrorismefinanciering. Hoe komt dit en is
het kabinet voornemens daar wat aan te gaan doen?Het onderzoek van de ARK stelt dat de ministeries geen inzicht hebben
in de prestaties. De ARK focust op de prestaties via een drietal prestatie-indicatoren:
controlekans, opsporingskans, sanctiekans. Zoals ook in de bestuurlijke reactie
van het kabinet naar voren komt, heeft de ARK geen waarde toegekend aan het
preventieve aspect van de WWFT. Deze laat zich niet eenvoudig in cijfers vatten,
maar is van groot belang. In de brief van 21 november 2005 van de toenmalige
minister van Justitie aan uw Kamer (Kamerstukken II 2005/06, 17 050,
nr. 314), is reeds aangegeven dat bij de beoordeling van de effectiviteit
van de Wet MOT (thans de WWFT) belangrijk is rekening te houden met de tweeledige
doelstelling van deze wet. De eerste doelstelling is de bescherming van de
integriteit van de financiële markten en meer algemeen, van de Nederlandse
economie (preventief). De tweede doelstelling is de bestrijding van witwassen
(overtreding meldingsplicht, gevolg geven aan meldingsplicht in de zin van
opsporing en vervolging ter zake van witwassen of andere misdrijven). De ARK
heeft zich alleen op deze laatste doelstelling gefocust. Overigens benadrukt
het kabinet dat Nederland, ook internationaal bezien, een behoorlijk resultaat
neerzet wat betreft de aantallen witwaszaken. Deze cijfers zijn aanwezig,
echter met name een integraal inzicht in de effectiviteit van de keten ontbreekt.
Terecht merkt de ARK dan ook op dat de koppeling met de meldingen onvoldoende
is. Dit zal de komende jaren moeten verbeteren. Hiervoor zijn diverse maatregelen
in gang gezet, zoals een nieuw ICT systeem voor FIU, een wijziging van de
wettelijke taak van de begeleidingscommissie MOT en het versterkingsprogramma
financieel-economische criminaliteit. Op deze manier moet duidelijker worden
welke resultaten in de strijd tegen witwassen en terrorismefinanciering toe
te schrijven zijn aan de inspanningen van de melders, toezicht, opsporing
en vervolging. En bovenal moeten deze maatregelen de effectiviteit van de
keten versterken. 11Volgens deskundigen gaat het bij terrorismefinanciering
vaak om relatief kleine en onopvallende financiële stromen, die nauwelijks
via de meldingsplicht ongebruikelijke transacties opgemerkt kunnen worden.
Wat is het oordeel van het kabinet daarover? Gaat het kabinet hier maatregelen
tegen nemen en zo ja, welke? Zo neen, waarom niet?Uit opsporings- en gerechtelijke onderzoeken die in Nederland, Europa
en elders werden verricht naar terrorismefinanciering kan afgeleid worden
dat dit zich in haar huidige vorm kenmerkt door kleine bedragen en onopvallende,
vaak legitieme, transacties, die meestal in een normaal levenspatroon passen
en daardoor niet als ongebruikelijke transactie opgemerkt worden. Uit die
(inter)nationale onderzoeken zou tevens afgeleid kunnen worden dat autonome,
lokale groepen die het huidige dreigingsbeeld in Europa kenmerken, geringe
operationele kosten hebben alsmede geringe kosten om het netwerk in stand
te houden. Voorts heeft in februari van dit jaar de FATF een typologierapport
met betrekking tot terrorismefinanciering uitgebracht. Hierin wordt onder
meer ingegaan op verschillende manieren om fondsen te verwerven en om geld
binnen een organisatie of tussen verschillende organisaties te verplaatsen.Het kabinet is zich bewust van de bestaande problematiek en spant zich
in om op het terrein van terrorismefinanciering successen te behalen. In dit
kader is tevens sprake van internationale samenwerking, zowel binnen de EU
als de VN.FIU heeft naast het voorkomen en bestrijden van witwassen een aparte taak
toebedeeld gekregen van de wetgever met betrekking tot het voorkomen en bestrijden
van het financieren van terrorisme. Door FIU zijn in 2007 profielen ontwikkeld
waarmee transacties die gerelateerd zijn aan het financieren van terrorisme
beter kunnen worden gedetecteerd. Uit het jaarverslag van 2007 van FIU blijkt
dat het aantal gedetecteerde transacties met betrekking tot het financieren
van terrorisme in 2007 verdubbelde t.o.v. 2006.Ten aanzien van de financiering van grotere organisaties met een eigen
structuur die elders terroristische activiteiten ontplooien, maar die daartoe
mogelijk wel in Nederland geworven middelen gebruiken (zoals PKK of Tamil
Tijgers), gaat het mogelijk wel om grotere geldstromen.12Gaat het kabinet verandering brengen in de controlekans
voor vooral notarissen en andere groepen meldingsplichtige instellingen, welke
enorm laag is (tot soms slechts 0,6%)? Zo ja, op welke wijze en wanneer?
Zo neen, waarom niet?Zoals uw Kamer is toegezegd zal bezien worden op welke wijze het toezicht
dat het Bureau Financieel Toezicht (BFT) uitoefent op de naleving van de identificatie-
en meldingsplicht door notarissen en andere groepen meldingsplichtigen, eventueel
doeltreffender vorm kan krijgen. Alvorens te beslissen over verdere maatregelen
wil het kabinet de resultaten afwachten van de twee onderzoeken die op dit
moment worden verricht. Het betreft in de eerste plaats de evaluatie van het
handhavingsstelsel die bij de vorige wijziging van de WID en de WWFT is aangekondigd
(Kamerstukken II 2004/05, 29 990, nr. 3, blz. 9). In dit onderzoek
wordt de effectiviteit van het toezicht op de naleving van de WWFT door notarissen,
advocaten en accountants in haar geheel bekeken. Daarnaast wordt op het moment,
op grond van artikel 113 van de Wet op het notarisambt, de doelmatigheid van
het functioneren van het BFT zelf geëvalueerd door de speciaal voor dit
doel in het leven geroepen Evaluatiecommissie Bureau Financieel
Toezicht. De Evaluatiecommissie Bureau Financieel Toezicht, die de organisatorische
vraagstukken met betrekking tot het BFT evalueert, is specifiek gevraagd om –
mede in het licht van de bezuiniging die voortkomt uit het coalitieakkoord –
te adviseren over de wijze waarop het BFT het meest efficiënt en effectief
gepositioneerd kan worden. Van beide onderzoeken zullen de resultaten naar
verwachting nog voor het einde van dit jaar beschikbaar zijn. Vanzelfsprekend
zal uw Kamer op de hoogte worden gesteld van de uitkomsten van de genoemde
onderzoeken en van de conclusies die het kabinet hieraan verbindt.13Slechts 6% van de meldingen wordt gebruikt in
opsporingsonderzoeken. Gaat het kabinet stimuleren dat dit percentage hoger
wordt? Zo ja, op welke wijze en wanneer? Zo neen, waarom niet?In de bestuurlijke reactie op het rapport van de Algemene Rekenkamer zijn
enkele kanttekeningen geplaatst bij de wijze van berekenen van dit percentage.
Desondanks vinden wij dat het gebruik van MOT-informatie verder verbeterd
moet worden. De maatregelen in de reeds genoemde versterkingsprogramma’s,
in het bijzonder het versterkingsprogramma financieel-economische criminaliteit,
zijn onder meer gericht op meer gebruik van informatie over verdachte transacties
in opsporingsonderzoeken. Dit gebeurt onder meer door het uitbreiden van de
capaciteit en deskundigheid bij opsporingsdiensten en het Openbaar Ministerie.Zie ook beantwoording vraag 62.14Hoe gaat het kabinet er zorg voor dragen dat het toezicht
verbetert? Is dat mogelijk, gezien het feit dat het kabinet 25% wil
bezuinigen op de toezichtfunctie?Het versterkingsprogramma FINEC is er op gericht om in de opsporing meer
en beter gebruik te maken van de signalen die uit het toezicht komen. De inzet
van toezichtscapaciteit zal in toenemende mate gebaseerd zijn op inzicht in
risico’s op witwassen en terrorismefinanciering. Zie hierover de beantwoording
van vraag 12, 15 en 52.15Wat is de reactie van het kabinet op de berekening
dat de kans dat een notaris door het Bureau Financieel Toezicht (BFT) gecontroleerd
wordt slechts 1,7% bedraagt, en dat die kans voor andere meldingsplichtige
instellingen zelfs nog lager is? Moeten deze kansen omhoog in de optiek van
het kabinet?Het BFT volgt bij deze toezichttaak een zogenoemd driesporenbeleid. Er
worden verschillende instrumenten ingezet om de naleving van de identificatie-
en meldingsplicht door deze beroepsbeoefenaren te bevorderen. In het eerste
spoor wordt ernaar gestreefd om met de relevante beroepsorganisaties tot afspraken
ten aanzien van eigen inspanningen te komen. In het tweede spoor richt het
BFT zich op het verhogen van het bewustzijn rond regelgeving, (witwas-)risico’s
en het belang van de terrorisme- en witwasbestrijding. Het derde spoor richt
zich op het toetsen van de naleving van de wet door de beroepsbeoefenaren,
door middel van eigen onderzoeken van het BFT. Zoals het BFT in zijn jaarverslag
2007 (p. 24) schrijft, begint deze aanpak – gegeven de ontwikkeling
in de kwaliteit, aard en omvang van de meldingen bij het FIU – zijn
vruchten af te werpen.Naast de onderzoeken die het BFT verricht, worden (in het eerste spoor)
door verschillende beroepsorganisaties zoals het Koninklijk Nederlands Instituut van Registeraccountants (NIvRA), de Nederlandse Orde van
Accountants-Administratieconsulenten (NOvAA), de Nederlandse Orde van Advocaten
(NOvA) en de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) in het kader
van hun kwaliteitsbevorderende taak reguliere onderzoeken uitgevoerd bij beroepsgenoten.
Bij deze onderzoeken wordt ook aandacht besteed aan de naleving van de WWFT.
In 2006 heeft bijvoorbeeld de NOvA een 150 tal onderzoeken bij Advocaten uitgevoerd.
Op een bestand van circa 15 000 advocaten is dit 1% controlekans.
In 2007 heeft de KNB 77 onderzoeken uitgevoerd. Op een bestand van zo’n
1500 notarissen is dit 5%.Overigens houdt het BFT ook financieel toezicht op notarissen op grond
van de Wet op het notarisambt, waarbij alle notarissen periodiek worden onderzocht.
De regimes van de Wet op het notarisambt en de WID/MOT zijn formeel gescheiden.
De Algemene Rekenkamer heeft derhalve terecht de controlekans bij het financieel
toezicht op notarissen buiten beschouwing gelaten in zijn rapport «Bestrijden
witwassen en terrorismefinanciering».Na gereedkomen van de onder 12 genoemde onderzoeken zal worden bezien
welke maatregelen eventueel nodig zijn om het toezicht door het BFT te versterken
en in welke wijze hierin kan worden voorzien.16Hoe gaat de deskundigheid van de opsporende instanties
concreet verbeterd worden? Hoe gaat de capaciteit van de opsporende instanties
concreet verbeterd worden? Hoe wordt dit in de politieorganisatie vormgegeven?Het versterkingsprogramma financieel-economische criminaliteit voorziet
in deskundigheidsbevordering op alle niveau’s bij de politie. Met de
middelen van het versterkingsprogramma is bovendien een beperkte capaciteitsuitbreiding
mogelijk bij de regionale, bovenregionale en nationale recherche. Om de toegekende
middelen uit het versterkingsprogramma niet te laten verdampen, door deze
te verdelen over alle korpsen, zal slechts een beperkt aantal korpsen worden
aangewezen waar de aanpak van financieel-economische criminaliteit zal worden
geïntensiveerd. De ervaringen en good practices, die in deze korpsen
worden ontwikkeld zijn daarna beschikbaar voor landelijke implementatie.De formatie van de FIOD-ECD ten behoeve van de bestrijding van witwassen
is uitgebreid met 37 fte. Wat betreft de deskundigheid kan opgemerkt worden
dat de FIOD-ECD reeds beschikt over hoogwaardige kennis over de bestrijding
van witwassen.In het versterkingsprogramma zal nader worden uitgewerkt hoe de bij de
bestrijding van witwassen betrokken diensten beter kunnen samenwerken door
onder meer betere informatie-uitwisseling en het delen van kennis.Zie ook beantwoording vraag 63.17Wat is de visie van het kabinet op het gegeven dat
de opsporingskans, ondanks de stijging van het aantal witwasfeiten, klein
is. Gaat het kabinet hier verandering in brengen. Zo ja, op welke manier en
wanneer? Zo neen, waarom niet?Zie beantwoording vraag 13.18Hoe wil het kabinet betrouwbare en volledige informatie
over de prestaties van het opsporen bewerkstelligen? In het kader van het versterkingsprogramma financieel-economische criminaliteit
wordt momenteel een nulmeting uitgevoerd. Gedurende de loop van het versterkingsprogramma
zullen de prestaties van de betrokken diensten op het gehele terrein van de
financieel-economische criminaliteit periodiek gemonitord worden.19Welke regiokorpsen worden bedoeld in de tabel op bladzijde
17 en hebben deze korpsen een ander beleid waardoor korpsen van elkaar kunnen
leren?Zoals uit de tabel naar voren komt hebben de regio’s Twente en Groningen
een opsporingskans van boven de 20%. De Rekenkamer definieert de opsporingskans
als het aantal strafbare feiten witwassen afgezet tegen het aantal ongebruikelijke
transacties. Dit zegt dus niets over het gebruik van verdachte transacties.
Een verdachte transactie kan bijvoorbeeld ook in een drugsonderzoek worden
gebruikt, terwijl vaak meerdere transacties in een onderzoek worden gebruikt.
De enige conclusie die uit deze tabel valt te trekken is dat de Regio’s
Twente en Groningen kennelijk goed gebruik weten te maken van transactieinformatie
en de strafbaarstelling van witwassen in artikel 420bis e.v. WvSr.20Hoe kan het dat de regio’s met een hoge witwasdichtheid
een kleine opsporings- en sanctiekans hebben in vergelijking met regio’s
met een lage witwasdichtheid?Het gaat hier om percentages niet om absolute getallen, in een regio met
een hoge witwasdichtheid moet de politie meer presteren om op dezelfde opsporingskans
te komen.21Een knelpunt bij de bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering
is dat de capaciteit en de deskundigheid bij sommige ketenpartners te beperkt
is om hun rol goed in te kunnen vullen. Gaat het kabinet maatregelen treffen
om de capaciteit en deskundigheid van de in het rapport genoemde ketenpartners
te vergroten? Zo ja, op welke wijze en wanneer? Zo neen, waarom niet?Het kabinet onderschrijft de conclusie dat de capaciteit en deskundigheid
bij sommige ketenpartners te beperkt is. De ARK stelt dat dit knelpunt zich
vooral manifesteert bij het toezicht op de juridische dienstverleners door
BFT, bij de politie, voor wat betreft capaciteit ook bij de FIOD-ECD, en bij
het OM. Op verschillende manieren wordt reeds toegewerkt naar een verbetering.
Ten eerste is eind 2007 met betrekking tot de capaciteit en financiële
deskundigheid van de opsporingsdiensten en het OM het versterkingsprogramma
financieel-economische criminaliteit aan de Kamer aangeboden. Een belangrijk
onderdeel van dit programma betreft een impuls in de bestrijding van witwassen
door een uitbreiding van de capaciteit voor financieel rechercheren. Een van
de voornaamste maatregelen betreft het bevorderen van financiële deskundigheid
bij de politieorganisatie en het OM. De politie zal het gebruik van financiële
expertise uitbouwen en financieel rechercheren zal worden opgenomen als standaard
onderdeel van de werkprocessen. Naast extra aandacht voor de processen en
de opleiding zal de politie de capaciteitsinzet vergroten, zodanig dat dit
een structurele component van politieonderzoeken gaat vormen en het gebruik
van relevante MOT-meldingen door de politie vergroot wordt. Naast de extra
maatregelen bij de politie heeft ook de FIOD-ECD inmiddels een grotere rol
toebedeeld gekregen in de bestrijding van witwassen. Met ingang van 2008 is
de formatie van de FIOD-ECD uitbreid met 37 voltijdsequivalenten.
Deze extra capaciteit zal met name daar worden ingezet bij bestrijding van
witwassen als zelfstandig fenomeen, in relatie met de financieel-economische
sector. In het bijzonder zal er aandacht zijn voor facilitators, zoals bijvoorbeeld
notarissen, advocaten en accountants. Daarnaast zal de FIOD-ECD capaciteit
inzetten voor de benutting van financiële signalen, in het bijzonder
MOT-informatie. Ook bij het OM zal de capaciteit worden uitgebreid voor de
bestrijding van witwassen. Om de prioriteit van witwassen binnen het OM te
verhogen heeft het OM een vernieuwde aanwijzing witwassen uitgevaardigd. Een
tweede maatregel betreft de evaluatiecommissie BFT die dit jaar van start
is gegaan. Deze commissie zal bekijken op welke wijze het toezicht op de juridische
dienstverleners kan worden versterkt. Het kabinet deelt echter niet op voorhand
de conclusie van de ARK dat er te weinig capaciteit beschikbaar is voor het
toezicht. Bij de berekening van de capaciteit is namelijk reeds rekening gehouden
met het feit dat de beroepsorganisaties zelf aanzienlijke inspanningen plegen
om naleving te bevorderen. De opdracht van de evaluatiecommissie ziet enkel
op BFT, daarnaast zal ook breder worden gekeken naar de indeling van het toezicht
en de plaats van het toezicht in de gehele handhavingsketen in relatie met
opsporing, vervolging en FIU. Deze brede heroverweging volgt op een beleidsmatige
analyse van de werking van het toezicht op de WWFT, welke momenteel wordt
uitgevoerd.Nadat bovenstaande trajecten zijn afgerond zal bekeken worden of, en zo
ja hoe, de huidige indeling van het toezicht, en de plaats daarvan in de keten,
aan heroverweging toe is. Uw Kamer zal hierover worden geïnformeerd.
Hierbij zal de intensivering van de bestrijding van witwassen voorop staan.
Om deze reden ziet het kabinet op voorhand meer in een intensivering van de
opsporing en vervolging, dan in van een intensivering van het toezicht zoals
de ARK dat voorstelt. Intensiveren van het toezicht doet minder recht aan
de wens van de Rekenkamer om witwassen te bestrijden.22Gaat het kabinet maatregelen treffen nu blijkt dat
bij de politie ook het gebrek aan financiële deskundigheid een probleem
is? Zo ja, wanneer en op welke wijze? Zo neen, waarom niet?Met betrekking tot deskundigheid voorziet het programma financieel-economische
criminaliteit in investeringen voor (door)ontwikkeling van bestaande en nieuwe
opleidingen, in samenhang met learning-on-the-job. Deze investeringen vinden
plaats met inachtneming van soortgelijke impulsen bij OM, FIOD-ECD en andere
ketenpartners. Waar mogelijk zal door samenwerking extra rendement worden
nagestreefd. Daarnaast draagt de in 2007 gestarte instroom van nieuwe medewerkers
op MBO, HBO en WO niveau bij aan verdere professionalisering.Zie ook beantwoording vraag 5 en 63.23Hoeveel Fte heeft de BFT tot de beschikking om toezicht
te houden? Op hoeveel personen/instantie moeten zij toezicht houden? Hoeveel
tijd hebben zij per beroepsgroep om hun toezichthoudende taak uit te voeren?Bij het BFT werken circa 37 fte. Hiervan zijn circa 14 medewerkers werkzaam
bij de sector Toezicht WWFT.De sector Toezicht WWFT houdt toezicht op ruim 50 000 professionals
verdeeld over zo’n 32 500 kantoren, zie het overzicht op de volgende
bladzijde uit het Jaarverslag BFT 2007. Deze aantallen moeten worden bezien
in de wijze waarop het toezicht door het BFT wettelijk is vorm gegeven. Zie
daarvoor de beantwoording van vraag 15 en 21. Bron: Jaarverslag BFT 2007, p. 28.24Hoe groot is het gebrek aan financiële deskundigheid
bij de politie? Wat kan daarvan het gevolg zijn?De Rekenkamer constateert dat er een gebrek aan financiële deskundigheid
is bij de politie. Hoe groot dit gebrek is, is niet te zeggen.Naast deskundigheidsbevordering wordt via het Programma FINEC ook bij
een beperkt aantal korpsen geïnvesteerd in deskundige capaciteit.De doelstelling is het beter herkennen van financieel-economische criminaliteit
en het slimmer aanpakken van zaken. Door dit laatste wordt bereikt dat er
meer zaken kunnen worden opgepakt waardoor de betrouwbaarheid met en voor
partners toeneemt.Over o.m. de mate van financiële deskundigheid en de beschikbare
deskundige capaciteit vindt een nulmeting plaats bij de politie.25Welke maatregelen gaat het kabinet nemen om de knelpunten
bij de bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering, namelijk dat de
capaciteit en de deskundigheid bij sommige ketenpartners (BFT, de politie,
de FIOD-ECD, en bij het Openbaar Ministerie (OM)) te beperkt is om hun rol
goed in te kunnen vullen, oplossen?Zie beantwoording vraag 21.26«Het OM vordert bij 13% van alle witwasfeiten
een ontneming en de rechter legt slechts bij 3% van alle witwasfeiten
een ontnemingsmaatregel op.» Wat is de reactie van het kabinet op deze
percentages? Kan het kabinet toelichten hoe zij er voor zorgt dat deze percentages
worden verhoogd? De term ontnemen is verweven met de wettelijke ontnemingsmaatregel maar
dat dekt niet alle mogelijkheden tot het afnemen van crimineel vermogen. Naast
ontneming zijn er namelijk nog meer mogelijkheden om crimineel voordeel af
te nemen zoals langs fiscale weg, verbeurdverklaring of via de «Cabrio-methode»
die ontwikkeld is bij de regiopolitie Amsterdam-Amstelland en justitie Amsterdam.
Dit betekent dat gericht wordt ingezet op een mix aan maatregelen die allemaal
tot doel hebben het afpakken van crimineel dan wel onverklaarbaar vermogen,
te weten: «afnemen» (Cabrio-methode), verbeurdverklaring, afroomboete,
fiscale naheffing of het formele ontnemingsinstrument. Welk instrument wanneer
wordt ingezet moet afhangen van de inschatting wat in een bepaald geval het
meest effectief is. Dit betekent derhalve dat een percentage van 13%
een onvolledige weergave geeft van alle acties waaronder die van het Openbaar
Ministerie. Zie ook vraag 91. Het kabinet vindt het van belang om te weten
wat de totale omvang is van het afgenomen crimineel vermogen. Zoals eerder
aangegeven kan crimineel verkregen vermogen op verschillende wijzen worden
afgenomen. Door het toepassen van de ontnemingsmaatregel, door verbeurdverklaring,
door de oplegging van een boete of door fiscale naheffing of terugvordering.
In het versterkingsprogramma financieel-economische criminaliteit wordt onderzocht
hoe inzicht in het totaal kan worden gekregen.27Hoe kan de gevreesde versnippering van de beschikbare
financiële deskundigheid bij de politie nu opgelost worden en in de toekomst
voorkomen worden?Financieel economische criminaliteit en de noodzaak tot financieel opsporen
doen zich voor in verschillende vormen en op diverse plaatsen/niveau’s.
Financiële deskundigheid en capaciteit moeten bij de politie dus breed
(regionaal, bovenregionaal en nationaal), maar weliswaar divers qua aard,
aanwezig zijn.Zie ook beantwoording vraag 16.28Waarin ligt het verschil in de witwasfeiten tussen
het FIOD-ECD en het OM?Er ligt geen verschil in witwasfeiten tussen de FIOD-ECD en het OM. Onder
het gezag van het OM spoort de FIOD-ECD de feiten op. Het OM beslist vervolgens
over de vervolging voor die feiten.29Waarom is er gekozen voor maar één toezichthouder
op 2481 kantoren? Is het kabinet bereid om meer personeel in dienst te nemen
en vindt het kabinet dat nodig?Bij de berekening van de capaciteit van het BFT voor het toezicht op de
naleving van de WWFT is het uitgangspunt gehanteerd dat de beroepsorganisaties
zelf aanzienlijke inspanningen plegen om de naleving van de beide wetten te
bevorderen. De vraag of de capaciteit van het BFT uitgebreid dient te worden,
zal worden bezien nadat de resultaten van de onder vraag 12 genoemde onderzoeken
beschikbaar zijn.Zie ook de beantwoording vraag 14, 15, 21 en 23.30Wat is er veranderd sinds het rapport «Het vermogen
te ontnemen, eindrapport van de ontnemingswetgeving» van J. M.
Nelen en V. Sabee? Zijn de aanbevelingen van deze onderzoekers
om meer deskundigheid in de hele keten in te zetten nog steeds actueel?De toenmalige Minister van Justitie heeft in de brief van 27 oktober
1998 (Kamerstukken 1998–1999, 26 268, nr. 1) een reactie gegeven
op de bevindingen van eindrapport van de ontnemingswetgeving van J. M.
Nelen en V. Sabee. In die tijd is ook het project financieel rechercheren
uitgevoerd om het instrument financieel rechercheren structureel onder de
aandacht te brengen van politie en Openbaar Ministerie. Aandacht voor deskundigheid
in de keten is daarna ook een punt van aandacht gebleven bij het Openbaar
Ministerie en de politieorganisatie. In het versterkingsprogramma financieel-economische
criminaliteit is deskundigheidsbevordering wederom een van de maatregelen.Zie ook beantwoording vraag 2 en 26.31Wat is het verschil tussen de aanbeveling van J. M.
Nelen en V. Sabee in het rapport «Het vermogen te ontnemen, eindrapport
van de ontnemingswetgeving» uit 1998 en dit rapport van de Algemene
Rekenkamer ten aanzien van de deskundigheid in de hele keten? Wat is er sinds
de aanbeveling van Nelen en Sabee gebeurd aan het verhogen van de deskundigheid
en waarom is na tien jaar deze aanbeveling nog steeds van kracht?Op basis van de bevindingen van deze evaluatie is de ontnemingwetgeving
op 1 september 2003 op een aantal punten gewijzigd en aangevuld en onlangs
is een nieuw conceptwetvoorstel tot verruiming van de mogelijkheden tot ontneming
van wederrechtelijk verkregen voordeel voor consultatie naar de in dit verband
vaste adviesorganen gestuurd.Het Bureau Ontnemingswetgeving Openbaar Ministerie (BOOM) is nu vanaf
het begin betrokken bij grote onderzoeken. Het BOOM biedt tevens ondersteuning
aan de arrondissementsparketten bij de afhandeling van de zaken waarbij het
wederrechtelijke verkregen voordeel minder is dan 100 000 euro. De opleiding
financieel rechercheren is een vast onderdeel binnen het politieonderwijs.
Deskundigheid op het terrein van financieel rechercheren binnen de politieorganisatie
is operationeel geïntensiveerd met de inrichting van de Interregionale
Fraudeteams (IFT’s) ondergebracht bij de Bovenregionale Recherche. Ten
behoeve van de uitwisseling van gegevens inzake financieel rechercheren zijn
infrastructurele voorzieningen ingericht met het Fraude Registratie en Informatiesysteem
(FRIS), het Politie Kennis Net (PKN) en het OMtranet.Zie ook beantwoording vraag 2, 26 en 30.32Hebben de verantwoordelijke bewindspersonen voldoende
inzicht in de resultaten van het bestrijden van witwassen en terrorismefinanciering?Zie beantwoording vraag 10.33Wat gaat het kabinet doen met de aanbeveling om met
opsporingsdiensten, die weinig witwasfeiten aanleveren, af te spreken dat
zij er meer moeten aanleveren, zodat ze ervaring kunnen opdoen met witwasonderzoeken?De Belastingdienst sluit jaarlijks een handhavingsarrangement met het
Openbaar Ministerie over de aanlevering van zaken door de FIOD-ECD. Daarin
zijn ook afspraken opgenomen over de aanlevering van witwasfeiten. De FIOD-ECD
wordt in het kader van versterkingsprogramma FINEC versterkt
met 37 fte ten behoeve van de bestrijding van witwassen. Er worden concrete
afspraken gemaakt over de aanlevering van zaken door die 37 fte.De prestatieafspraken met de politie lopen door tot en met 2010 en geven
dan ook geen mogelijkheid dit onderwerp hierin mee te nemen. Wel vindt er
momenteel een nulmeting bij de politie plaats in het kader van het versterkingsprogramma
FINEC. Deze nulmeting moet duidelijk maken welke korpsen veel aan witwasbestrijding
doen. Korpsen die het niet goed doen zullen hierop in de korpsgesprekken die
plaats vinden in het kader van de prestatieafspraken worden aangesproken.
Bij het toewijzen van de extra middelen aan de politie in het kader van het
versterkingsprogramma FINEC zullen afspraken worden gemaakt over prestaties
die hier tegenover moeten staan.Het Openbaar Ministerie zal aan de hand van de vernieuwde aanwijzing witwassen
van het College Procureurs Generaal de opsporingsdiensten aansturen op het
aanleveren van witwasfeiten.34Wat gaat het kabinet doen met de aanbeveling dat het
gebruiken van financiële informatie waaronder informatie over verdachte
transacties van Financial Intelligence Unit (FIU)) en het afnemen van crimineel
vermogen bij elk opsporingsonderzoek expliciet in overweging moet worden genomen
en hiervoor de aanwijzing witwassen en het programma financieel-economisch
opsporen politie als instrumenten moet worden gebruikt? Hoe vaak komt het
voor dat een opsporingsteam niet gericht is op het vermogen bij een onderzoek
en zich slechts richt op het misdrijf?Het is staand beleid dat bij elk opsporingsonderzoek waarbij er sprake
is van financieel gewin expliciet in overweging wordt genomen financiële
sporen te onderzoeken en daarbij transactieinformatie te gebruiken. De aanwijzing
witwassen van het College van Procureurs Generaal is daartoe ook recentelijk
vernieuwd.De maatregelen in de versterkingsprogramma’s FINEC en georganiseerde
misdaad moeten daaraan een extra impuls geven door de capaciteit en deskundigheid
bij de opsporing en het OM uit te breiden. Hiermee wordt tevens uitvoering
gegeven aan de motie Anker (Kamerstuk 23 760, nr. 25), die oproept
veel vaker een financieel opsporingstraject te volgen bij drugsgerelateerde
strafbare feiten.Het is niet mogelijk een uitspraak te doen over het aantal keren dat een
opsporingsteam zich slechts gericht heeft op het misdrijf en zich niet gericht
heeft op het criminele vermogen bij een onderzoek. Dit wordt niet geregistreerd.35Hoe komt het dat financieel rechercheren nog steeds
onvoldoende ingebed is in de gehele breedte van de politieorganisatie? Hoe
wil het kabinet dit gaan verbeteren?In het algemeen wordt binnen de politie het financieel rechercheren als
ingewikkeld ervaren. Het versterkingsprogramma moet een bijdrage leveren aan
verandering hierin. Hiertoe wordt er aandacht besteed aan de opleidingen,
maar is ook cultuurverandering een belangrijk aspect van het versterkingsprogramma.
Ook bij het OM draait een versterkingsprogramma, dit programma moet ertoe
leiden dat ook bij het OM het financieel rechercheren en afpakken van financiële
middelen meer van zelfsprekend wordt.36Hoe wil het kabinet de opsporingsdiensten en het OM
aansporen om meer prioriteit te geven? Binnen de versterkingprogramma’s financieel-economische criminaliteit
en georganiseerde misdaad zijn politie en OM gevraagd samen plannen te ontwikkelen
ten aanzien van de versterking van de opsporing en vervolging. De versterking
is zowel gericht op kwalitatieve als kwantitatieve aspecten. Het kennisniveau
ten aanzien van financieel rechercheren moet worden verhoogd en er moeten
meer financieel rechercheurs komen zodat de financiële onderzoekslijn
een vast onderdeel gaat uitmaken van opsporingsonderzoeken.In oktober van dit jaar zal de Kamer door middel van de voortgangsrapportage
van het project Veiligheid begint bij Voorkomen worden geïnformeerd over
de voortgang in deze programma’s.Zie ook beantwoording vraag 33, 34 en 35.37Hoe kunnen stichtingen worden aangepakt om meer transparantie
en toezicht te bewerkstelligen?Zie beantwoording vraag 7 en 8.38Wat is de reactie van het kabinet op het idee om afgenomen
crimineel vermogen zoveel mogelijk in te zetten voor deskundigheidsbevordering,
capaciteit en bestrijding?De vraag suggereert de vorming van een ontnemingsfonds. De vorming van
een fonds/reserve is een te zwaar middel. De bestaande instrumenten binnen
de begrotingssystematiek en de intertemporele compensatie bieden voldoende
ruimte voor de gewenste budgettaire ruimte. Dat dit ook zo is blijkt wel uit
de extra gelden die het kabinet voor de versterkingsprogramma’s heeft
vrijgemaakt.39Kan de minister van Financiën toelichten welke
uitbreiding van capaciteit volgt uit eerdere programma’s en beleidsagenda’s
en of extra uitbreiding is voorzien voor de bestrijding van witwassen, terrorisme
financiering en het verdubbelen van de opbrengsten van ontneming? Kan het
kabinet nader inzicht geven in de gerealiseerde en voorgenomen uitbreiding
bij de verschillende actoren en toezichtsinstellingen in het werkveld bestrijding
witwassen en terrorisme financiering onder verantwoordelijkheid van de minister
Financiën?Zie de inleiding en beantwoording vraag 5, 9, 21, 26 en 84.40Geconcludeerd wordt dat de informatie-uitwisseling
binnen de handhavingsketen onvoldoende is om witwassen en terrorismefinanciering
efficiënt en effectief te kunnen bestrijden. Gaat het kabinet aan een
betere informatie-uitwisseling werken en zo ja, op welke wijze en wanneer?
Zo neen, waarom niet?Informatie-uitwisseling vindt op verschillende niveau’s plaats en
met verschillende doeleinden. Tussen toezichthouders enerzijds en opsporingsdiensten
en het Openbaar Ministerie anderzijds, tussen respectievelijk toezichthouders
en opsporingsdiensten onderling, tussen de publieke en de private sector en
tussen het OM en het bestuur (bijvoorbeeld BIBOB).In het programma FINEC zal met name aandacht zijn voor de informatieuitwisseling
tussen toezichthouders, opsporingsdiensten en OM. Het versterkingsprogramma Aanpak Georganiseerde Misdaad richt zich op
het punt van de informatie-uitwisseling vooral op vergroting van de mogelijkheden
om in het kader van een samenhangende aanpak van georganiseerde misdaad informatie
uit te wisselen tussen de daarbij betrokken actoren waaronder het bestuur.In het programma Bestuurlijke Aanpak Georganiseerde Misdaad (Brief aan
Tweede Kamer, d.d. 15 februari 2008, TK 29 911, nr. 11) zijn
verbeteracties ten aanzien van de informatiepositie expliciet opgenomen. Zo
zal in september 2008 het Bestuurlijk Akkoord Geïntegreerde Decentrale
Aanpak Georganiseerde Misdaad door vijf bewindslieden worden ondertekend.
Witwassen en onverklaarbaar vermogen is opgenomen als één van
de vijf verschijningsvormen van georganiseerde misdaad waar het Bestuurlijk
Akkoord zich op richt. Het Bestuurlijk Akkoord expliciteert de set spelregels
waarbinnen de informatie-uitwisseling ten behoeve van de geïntegreerde
aanpak op decentraal niveau vorm kan krijgen. Het maakt de minimum randvoorwaarden
transparant, in een juridisch kader. Het juridisch kader geeft inzicht in
de wettelijke mogelijkheden van de betrokken partijen om informatie, in het
bijzonder persoonsgegevens, uit te wisselen, onder andere op basis van de
Wet politiegegevens, de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens,
de Algemene wet inzake rijksbelastingen en de Wet bescherming persoonsgegevens.
Met het Bestuurlijk Akkoord en het daaraan gehechte Regionaal convenant worden
ook handvatten gegeven om op decentraal niveau concreet invulling te geven
aan de waarborgen, noodzakelijk voor de rechtsbescherming van de burgers die
het betreft. Door het ondertekenen van het Bestuurlijk Akkoord verklaren wij
een dergelijke geïntegreerde aanpak van georganiseerde misdaad door informatie-uitwisseling
actief te ondersteunen.Voorts is voorzien in de oprichting van minimaal zes regionale informatie-
en expertisecentra. Deze centra zijn als het ware platforms op regionaal niveau
waarin verschillende diensten samenkomen om te bezien welk probleem er ligt
en hoe dit gezamenlijk aan te pakken. Doelstelling hiervan is de ondersteuning
van een overheidsbrede, geïntegreerde aanpak van criminaliteit, waaronder
de bestrijding van witwassen, op decentraal niveau.41Hoe gaat de cruciale informatie en kennis «ontsnipperd»
worden? Hoe gaat het kabinet erop toezien dat de relevante informatie wel
bij de andere schakels terechtkomt?Zie beantwoording vraag 40.42Hoe kan het gebrek aan informatie-uitwisseling worden
vergroot en verbeterd?Zie beantwoording vraag 40.43Hoe gaat het ketenbesef verbeterd worden?Het kabinet is ook van mening dat witwassen en terrorismefinanciering
effectiever kunnen worden bestreden indien schakels in de keten beter samenwerken
en gezamenlijk op basis van intelligence deze ernstige vormen van criminaliteit
bestrijden. In het programma FINEC is als maatregel opgenomen het bevorderen
van de samenwerking tussen de bij de bestrijding van witwassen betrokken taakorganisaties.
In overleg met deze taakorganisaties zal dit de komende tijd nader worden
uitgewerkt. Daarbij zal ook worden gekeken naar de mogelijkheden
om meer regie op de keten te voeren.Overigens vindt in het kader van het Financieel Expertisecentrum (FEC)
deze operationele samenwerking op dit moment al plaats. Het kabinet stimuleert
dergelijke vormen van operationele samenwerking.Ook andere maatregelen, zoals het stimuleren van het aanwenden van strafvorderlijke
informatie voor bestuurlijke aanpak en een betere feedback aan melders, moeten
tot een effectievere bestrijding en verbeter ketenbesef leiden.Zie ook beantwoording vraag 40.44Gaat het kabinet de aanbeveling van de Algemene Rekenkamer,
dat de uitwisseling van informatie een expliciete taak moet worden van het
Financieel Expertise Centrum (FEC) en dat hierop moet worden gestuurd door
het stimuleren van gezamenlijke onderzoeken naar de aard en omvang van witwassen
en terrorismefinanciering en van operationele samenwerkingsprojecten tussen
toezichthouders, FIU, controle-instanties, opsporingsinstanties en het OM,
overnemen? Zo ja, wanneer en hoe?In het Convenant Herstructurering FEC is opgenomen dat het doel van het
FEC is het leveren van een bijdrage aan de integriteit van de financiële
sector, mede door bij te dragen aan een versterkte taakuitoefening van de
participanten, onder andere op het gebied van uitvoering van – en bijstand
aan – opsporingsonderzoeken. Daarnaast heeft het FEC als doel het gezamenlijk
in beeld brengen van mogelijke overtredingen van normen die voor de financiële
sector gelden, welke overtredingen niet volledig door de afzonderlijke participanten
kunnen worden onderkend. Een belangrijke taak van het FEC is het bijeenbrengen
van relevante informatie over subjecten om civiel, bestuurlijk of strafrechtelijk
handelen mogelijk te maken. Om deze taak te vervullen, wisselen participanten,
met inachtneming van de wet, gegevens uit. Uit het vorenstaande blijkt dat
het uitwisselen van informatie reeds een taak is van het FEC en ook noodzakelijk
is om de door haar geformuleerde doelstelling te bereiken.Echter omdat het FEC (slechts) de effectieve handhaving van de integriteit
van de financiële markten tot taak heeft en witwassen niet alleen aan
de orde is bij criminaliteit op het terrein van financiële markten, maar
(vooral) ook bij allerlei andere vormen van (georganiseerde) criminaliteit
ligt het niet voor de hand de gezamenlijke onderzoeken en operationele samenwerking
in het FEC gestalte te geven. Waar nuttig en nodig kan het FEC daarbij natuurlijk
wel worden betrokken.In 2008 is het FEC door de ministeries van Financiën en Justitie
geëvalueerd. Uit deze evaluatie is naar voren gekomen dat het uitwisselen
van operationele informatie tussen participanten in de praktijk nog voor verbetering
vatbaar is. De aanbeveling is gedaan om de werkzaamheden van het FEC te centraliseren
bij het FEC-secretariaat. Door de integratie van deze werkzaamheden wordt
het FEC in staat gesteld om zich verder te operationaliseren. De informatie
afkomstig van verschillende organisaties wordt gecentraliseerd bekeken en
beoordeeld. Om de sturing door de ministeries te verbeteren, is verder de
aanbeveling gedaan om het Ministerie van Financiën en het Ministerie
van Justitie meer bij het FEC te betrekken. Om de betrokkenheid van de departementen
te vergroten is voorgesteld om de departementen te laten participeren aan
vergaderingen van de FEC-Raad.Parallel aan de evaluatie door de ministeries, heeft het FEC zelf een
evaluatie uitgevoerd. Momenteel stelt het FEC een reorganisatieplan op waarin
de uitkomsten van beide evaluaties worden meegenomen. 45Wanneer worden er prestatieafspraken gemaakt met de
uitvoeringsorganisaties binnen de keten? Wanneer worden er heldere en meetbare
doelstellingen ontwikkeld?De versterkingsprogramma’s voor de aanpak van financieel-economische
en georganiseerde criminaliteit (TK 2007–2008, 29 911, nr. 10)
bevatten specifieke beleidsdoelstellingen. De feitelijke implementatie van
deze beleidsdoelstellingen zal tijdens deze kabinetsperiode in belangrijke
mate verder worden ingekleurd door het OM, de politie en de FIOD-ECD, zij
het uiteraard in nauw overleg met de betrokken departementen, in nauwe onderlinge
samenhang en binnen het bestek van het uw Kamer toegegane beleidskader. Daarbij
zij overigens benadrukt dat de implementatie van de versterkingsprogramma’s
niet enkel betrekking heeft op een kwantitatieve verbeteringsslag, maar bovenal
ook een kwalitatieve component omvat, hetgeen onder meer tot uitdrukking zal
komen in het ervaring opdoen met nieuwe manieren van werken in zgn. proeftuinen
en door een brede versterking van de deskundigheid van de betrokken organisaties
op dit terrein. De genoemde organisaties zullen daartoe ieder jaar richting
de desbetreffende departementen aangeven op welke wijze zij voornemens zijn
de beschikbare financiële middelen voor de aanpak van deze vormen van
criminaliteit optimaal aan te wenden en zij leggen daarover verantwoording
af in het kader van de reguliere P&C cyclus.Zie ook beantwoording vraag 33.46Kunnen er alsnog concrete doelstellingen worden genoemd
bij of opgenomen in de programma’s Versterking Aanpak Georganiseerde
Criminaliteit en het Programma financieel-economische criminaliteit?Zie beantwoording vraag 45.47Kan coördinerend minister van Justitie toelichten
of, en zo ja op welke wijze, de kritiek van de Algemene Rekenkamer die ten
grondslag ligt aan de aanbeveling inzake het FEC, eventueel op een andere
wijze zal worden opgepakt? Kan de minister een toelichting geven op mogelijkheden
van integreren van verschillende belangrijke actoren in de bestrijding van
witwassen en terrorisme financiering, bijvoorbeeld door de FEC en FIU nader
samen te laten werken?Zie beantwoording vraag 43 en 44.48Kan de coördinerend minister aangeven op welke
wijze er «al hard wordt gewerkt» aan het verbeteren van het inzicht
in de effectiviteit van de bestrijding van witwassen en terrorisme financiering?Door FIU wordt een nieuw ICT-systeem ontwikkeld. Dit systeem moet meer
mogelijkheden bieden om het gebruik van transactieinformatie te meten. Daarnaast
zijn maatregelen in het programma FINEC gericht op meer gebruik van transactieinformatie
in de opsporing. In het kader van de gewijzigde taak van de begeleidingscommissie
MOT in de WWFT zal de BC-MOT zich meer stelselmatig richten op het verbeteren
van de effectiviteit doordat de deelnemers kennis en inzichten met elkaar
delen.49De bewindspersonen stellen in hun reactie op het rapport
dat wel degelijk sprake is van een risicogerichte aanpak bij notarissen. Kunnen
de bewindspersonen toelichten of zij de controlekans van 1,7%
voldoende achten? Achten zij de beschikbare toezichtcapaciteit voor deze risicogerichte
aanpak momenteel ook voldoende?Deze vraag zal nader bezien worden nadat de resultaten van de twee onderzoeken
(zie vraag 12) beschikbaar zijn. De risicogerichte aanpak van het BFT in combinatie
mét de reguliere onderzoeken die door de verschillende beroepsgroepen
zelf werden uitgevoerd kan gegeven de beperkte menskracht bij het BFT als
vrij effectief en efficiënt worden aangemerkt. Bij reguliere onderzoeken
(zonder risico-indicatie bleek in 2004 en 2005 dat bij een 100-tal onderzoeken
ongeveer 40 aanvullende MOT-meldingen werden gegenereerd. Bij de risicogerichte
aanpak bleek in 2006 dat bij 7 onderzoeken 192 ongebruikelijke transacties
werden aangetroffen.Zie ook beantwoording vragen 15, 21 en 23.50Hoeveel tijd besteedt het BFT aan hun toezichthoudende
taak per dossier en hoeveel tijd besteedt de beroepsorganisaties zelf aan
het toezicht houden per dossier?Omdat de focus voor 2007 gelegd is op bijzondere onderzoeken en door eerder
genoemde arrangementen ongeveer 250 reguliere onderzoeken door de beroepsorganisaties
zelf zijn uitgevoerd, is het aantal reguliere onderzoeken dat het BFT zelf
heeft uitgevoerd in 2007 beperkt gebleven. Om toch aandacht te geven aan de
grote groep administratiekantoren is een actie gestart om in de provincie
Zeeland eerst een informatiepakket over de verplichtingen voortvloeiend uit
de WWFT te verzenden en daarna telefonisch contact op te nemen. Er zijn zo’n
700 pakketten verzonden en hierop zijn 160 telefonische contacten gevolgd.
Daarna zijn een aantal onderzoeken binnen deze selectie uitgevoerd. In 2008
zal bij FIU worden nagegaan of deze aanpak tot een significante wijziging
in het aantal meldingen van deze professionals in deze regio heeft geleid
en of deze aanpak ook elders in het land effectief zou kunnen zijn. Ultimo
2007 zijn 13 eigen reguliere onderzoeken afgerond en nog 9 onderzoeken onderhanden.
Het betreffen vooral kleinere adviesorganisaties met in totaal enkele duizenden
klanten. De nalevingspercentages voor de Wid liggen tussen de 80 en 100%
en zijn doorgaans hoger dan 90%. Er is één aanvullende
Mot-melding naar voren gekomen naar aanleiding van deze afgeronde reguliere
onderzoeken.In 2007 zijn 9 rapporten afgerond en ultimo 2007 waren 5 onderzoeken onderhanden.
De afgeronde onderzoeken – aangaande 8 notarissen en 3 kandidaat notarissen –
zijn ingediend bij 4 verschillende Kamers van Toezicht te weten Maastricht,
Den Haag, Utrecht, Rotterdam. Bij deze afgeronde onderzoeken zijn 232 dossiers
(veelal AB-BC vastgoedtransacties) beoordeeld, waarbij het BFT tot de conclusie
is gekomen dat 101 Mot-meldingen – in eerste instantie – ten onrechte
niet zijn gedaan (2006: 192 meldingen). Drie notarissen hebben naar aanleiding
van het onderzoek alsnog 23 Mot meldingen gedaan.Sinds ultimo 2004 zijn twee bijzondere onderzoeken daadwerkelijk tuchtrechtelijk
afgerond. Ultimo 2007 liepen 12 tuchtrechtelijke procedures bij de verschillende
Kamers van Toezicht en de notariskamer van het Hof Amsterdam.In 2007 is 13% van de onderzoekstijd besteed aan reguliere onderzoeken
en 87% aan risicogerichte onderzoeken. De verhouding directe/indirecte
uren is 78%/22%, na aftrek van vakanties en ziekteuren.Volgens opgave van de KNB is per onderzoek in het kader van de naleving
van de WWFT per dossier 2 à 3 uren besteed, e.e.a. mede afhankelijk
van de omvang van het desbetreffende kantoor, exclusief voorbereidende
werkzaamheden.51In hoeverre is het BFT als toezichthouder onafhankelijker
dan de beroepsgroepen wanneer deze als toezichthouder optreden?Het BFT houdt als onafhankelijk toezichthouder toezicht op de naleving
van de WWFT door o.a. notarissen en advocaten. Het BFT is een zelfstandig
bestuursorgaan. NivRA, NOvA en KNB zijn publiekrechtelijke beroepsorganisaties,
die tot taak hebben de bevordering van een goede beroepsuitoefening door de
leden en van hun vakbekwaamheid. In het kader van hun kwaliteitsbevorderende
taak voeren zij onderzoeken uit bij beroepsgenoten.52Waarom onderschrijft het kabinet de aanbeveling om
de inzet van toezichtcapaciteit op inzicht en risico’s aard en omvang
van witwassen en terrorismefinanciering te baseren? En welke concrete doelstellingen
en (prestatie)afspraken moeten daarvoor gemaakt worden?De capaciteit die beschikbaar is om toezicht te houden op de naleving
van de verplichtingen uit de WWFT is beperkt. Het is daarom zaak dat het toezicht
zich richt op dié ondertoezichtgestelden en/of dienstverlening die
het hoogste risico op witwassen en financieren van terrorisme met zich meebrengen.
Op deze wijze worden de beschikbare bemiddelen het meest efficiënt ingezet.
Hiervoor is wel noodzakelijk dat met alle toezichthouders (de Autoriteit Financiële
Markten, De Nederlandsche Bank, De Belastingdienst Holland/Midden Unit MOT
en het Bureau Financieel Toezicht) afspraken worden gemaakt over de in te
zetten capaciteit en de speerpunten van het toezicht in een bepaalde periode.
Deze afspraken zullen per toezichthouder worden gemaakt, zodat rekening kan
worden gehouden met de verschillen in toezicht als ook met de diversiteit
van de onder toezicht gestelden.Zie ook beantwoording vragen 15, 21, 23 en 49.53Hoe vullen de verantwoordelijke bewindspersonen (BZK,
Financiën en Justitie) de aanbeveling in waarin de Algemene Rekenkamer
spreekt over realistische beleidsambities welke vastgesteld moeten worden
en dat de benodigde capaciteit, deskundigheid en prioriteit hierop afgestemd
moet worden door de inzet van toezichtscapaciteit op inzicht in risico’s,
aard en omvang van witwassen en terrorismefinanciering te baseren en hierover
concrete doelstellingen op te stellen en prestatieafspraken te maken?Zie beantwoording vragen 49 en 52.54Waaruit blijkt dat er bij de departementen geen sprake
is van een gebrek aan ketenbesef, betrekking tot de implementatie van deze
versterkingsprogramma’s?Zoals wij aan de Algemene Rekenkamer, in reactie op het conceptrapport «Bestrijden
witwassen en terrorismefinanciering», hebben aangegeven, achten wij
de noodzaak van een doelgerichte en integrale sturing op de keten van groot
belang. Aan de drie versterkingsprogramma’s (financieel-economische
criminaliteit, cybercrime en georganiseerde misdaad) wordt dan ook sturing
gegeven door een integrale stuurgroep onder voorzitterschap van het Ministerie
van Justitie, waarin vertegenwoordigers van de betrokken departementen,
het lokaal bestuur, uitvoerende diensten, de Raad voor de rechtspraak en het
bedrijfsleven zitting hebben. Om die reden bestrijden wij dan ook de opvatting
dat er bij de departementen sprake is van een gebrek aan ketenbesef, en menen
wij bovendien dat zij momenteel voldoende sturing uitoefenen met betrekking
tot de implementatie van deze drie versterkingsprogramma’s. In dat verband
wijzen wij voorts op de naar aanleiding van de evaluatie van het FEC geïnitieerde
deelname van de departementen aan de FEC-Raadvergaderingen en op de regierol
van de departementen in verschillende gremia in de keten van het voorkomen
en bestrijden van witwassen, zoals de Financial Action Taskforce, de begeleiding
en beleidsmatige aansturing van FIU, de begeleidingscommissie MOT, de werkgroep
indicatoren en de interdepartementale werkgroep vastgoed. Overigens staan
op dit gebied de ontwikkelingen niet stil en vanuit de departementen wordt
continu gezocht naar een juiste implementatie van de regierol.55Wat gaat er precies in de (prestatie)afspraken vastgelegd
worden?De prestatie afspraken met de politie die op dit moment gelden lopen tot
en met 2010.In het kader van het versterkingsprogramma FINEC vindt er een nulmeting
plaats bij de politie. Deze nulmeting moet duidelijk maken wat de korpsen
aan witwasbestrijding doen. Korpsen die het niet goed doen zullen worden aangestuurd
op betere prestaties. Bij het toewijzen van de extra middelen in het kader
van het versterkingsprogramma FINEC zullen afspraken worden gemaakt over prestaties
die hier tegenover moeten staan.Zie ook beantwoording vraag 33.56Kan het kabinet toelichten op welke wijze het FEC meer
en beter benut zou kunnen worden voor de bestrijding van witwassen en terrorisme
financiering?Zie beantwoording vraag 44.57Kan het kabinet enig inzicht verschaffen in het aantal
melding vanuit de verschillende beroepsgroepen?Bijgevoegd is het jaaroverzicht 2007 van FIU, daarin staat een nadere
analyse van het meldgedrag per meldersgroep. Het aantal meldingen van ongebruikelijke
transacties per meldgroep is als volgt:Money Transfers 188 947Banken 5 900Handelaren 14 106Geldtransactiekantoren 617Vrije beroepsbeoefenaren 538Casino’s 1 129Overheid 1 347Creditcardmaatschappijen 1 415Levensverzekeraars 27Assurantietussenpersonen 1Beleggingsinstellingen 2Effectenbemiddelaars 0Financieringsmaatschappijen 11 58Kan het kabinet toelichten op welke termijn de concrete
doelstellingen en prestatieafspraken te verwachten zijn?Zie beantwoording vraag 33, 45, 52, 55 en 65.59Kan het kabinet nadere toelichting geven op de verdeling
van de verschillende regierollen die zij vervullen op het terrein van bestrijding
van witwassen en terrorisme financiering?Ten aanzien van witwassen dient een onderscheid gemaakt te worden tussen
de strafrechtelijke aanpak van witwassen op grond van artikel 420bis e.v.
Wetboek van Strafrecht en de economische ordeningswetgeving die dient te voorkomen
dat dienstverleners worden gebruikt voor witwassen of terrorismefinanciering
(WWFT).Wat betreft de strafrechtelijke aanpak is primair de Minister van Justitie
verantwoordelijk voor de regie. De Minister van Justitie is beleidsmatig verantwoordelijk
voor FIU en het opsporingsbeleid van het Openbaar Ministerie. FIU brengt jaarlijks
verslag aan de Minister van Justitie uit. Met het Openbaar Ministerie worden
jaarlijks afspraken gemaakt in de kaderbrief. Op basis van die afspraken legt
het Openbaar Ministerie verantwoording af.De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is verantwoordelijk
voor de politie. Met de politie worden, in overleg met de Minister van Justitie,
landelijke prestatieafspraken gemaakt.Wat betreft de uitvoering van de WWFT zijn de Minister van Financiën
en de Minister van Justitie gezamenlijk verantwoordelijk. De Staatssecretaris
van Justitie is verantwoordelijk voor het toezicht door het BFT.De Minister van Financiën is op het thema terrorismefinanciering
beleidsmatig verantwoordelijk voor de banden met de financiële sector,
onder andere via FIU. Dit geschiedt naar analogie van de aanpak van witwassen.
Financiën voert, in afstemming met Justitie, namens Nederland de beleidsmatige
regie op het dossier witwassen en terrorismefinanciering in de FATF. De Minister
van Financiën is verantwoordelijk voor het toezicht door de AFM, DNB
en Belastingdienst.De NCTb onderhoudt beleidsmatig contacten met de verschillende organisaties
en diensten die in het kader van terrorismeonderzoek aan bestrijding van terrorismefinanciering
doen.60Kan het kabinet toelichten op welke termijn zij zullen
deelnemen aan de FEC-Raad? Zullen betrokken bewindspersonen beurtelings deelnemen
of steeds gezamenlijk?De departementen Financiën en Justitie zullen gezamenlijk participeren
aan de FEC-Raad.Zie ook vraag 44.61Het kabinet licht toe dat het programma Intelligence
als belangrijkste doelstelling heeft het wegnemen van de formele en/of technische
onmogelijkheden met betrekking tot de uitwisseling van informatie. Kan het
kabinet specifiek ingaan op deze barrières? Kan de minister van BZK
nader inzicht geven in het programma, het Nederlands Intelligence Model en
de daarin opgenomen verbeterinitiatieven?Onder de verantwoordelijkheid van de Raad van Hoofdcommissarissen is het
Nationaal Intelligence Model (NIM) ontwikkeld. Het NIM geeft aan op welke
wijze informatie de politie stuurt en de wijze waarop de politie op de
informatieprocessen stuurt. Met concernbrede implementatie van het NIM wordt
informatiegestuurd werken bij de politie op landelijk niveau verder in praktijk
gebracht. Het versterkingprogramma Georganiseerde Misdaad (PVAGM), waar het
programma Intelligence onder valt, ondersteunt de komende jaren de implementatie
van het NIM.Het programma Intelligence heeft als doel dat de politie leert in de sturing
en in de uitvoering van het politiewerk concernbreed beter met intelligence
te werken en daarmee effectiever te worden. Door een (formatieve) versterking
van de informatieorganisatie van de politie moeten verbanden tussen delicten
en dadergroepen, op (inter)lokaal, (boven)regionaal en (inter)nationaal niveau,
sneller en beter worden gelegd.In het programma zijn er drie gebieden waarop in de korpsen resultaat
behaald moet worden. Het programma Intelligence zet daarmee één
stuur op alle lopende en nieuw te starten activiteiten:• Sturing: Stuurploegen en gebruik van geleverde veiligheidsinformatieproducten
zijn de kern. Afstemming en samenwerking met actief betrokken gezagspartners
zijn belangrijk.• Informatieorganisatie: Standaardisatie, uitwisseling van kennis
en informatie en cyclische productie van veiligheidsinformatieproducten door
extra analyse- en onderzoekscapaciteit zijn de kern. Realisatie van betere
samenwerking en afstemming tussen de informatieonderdelen van de politie en
met de ketenpartners is belangrijk: informatie is niet gebonden aan geografische
of functionele en organisatorische grenzen.• Verbetering en innovatie: Verbetering van bestaande processen en
producten en de totstandkoming van nieuwe zijn de kern. De nadruk ligt op
uitwerking en vervolgversies van het Nationaal Intelligence Model, informatiemanagement
en intelligenceopleidingen, kennismanagement en de relatie met bestuurlijke
rapportages.Met deze doelstelling bestrijdt het programma niet zozeer formele of technische
barrières. Wel stuurt en coördineert het programma op concernniveau
op eenduidigheid en eenvormigheid, op de daadwerkelijke uitvoering van gemaakte
afspraken en op het opheffen van informatiegrenzen binnen Nederland. Dit binnen
de kaders van het bevoegd gezag.62Kan het kabinet beter toelichten waarom zij het niet
eens is met de conclusies van de Algemene Rekenkamer dat de resultaten tegenvallen?
Waarop is deze reactie gebaseerd?In de eerste plaats heeft de Algemene Rekenkamer bij de berekening van
de opsporingskans geen rekening gehouden met het feit dat veelal een veelvoud
aan verdachte transacties ten aanzien van één subject in een
geregistreerd witwasfeit is meegenomen. In de tweede plaats wordt informatie
over verdachte transacties opgepakt bij de opsporing en vervolging van de
gronddelicten al dan niet in combinatie met een ontnemingsprocedure. Het resultaat
is nagenoeg hetzelfde alleen wordt daarbij niet het witwasdelict gebruikt.
Hiermee is geen rekening gehouden bij het berekenen van de opsporingskans.
In de derde plaats veronderstelt een dergelijke berekening dat als er sprake
is van een verdachte transactie er ook sprake is van een strafbaar feit. Dit
is niet het geval. Nader onderzoek zal moeten uitwijzen of de gedraging die
ten grondslag heeft gelegen aan de melding gekwalificeerd kan worden als witwassen.Zie ook beantwoording vraag 10. 63«De ministers zeggen toe de capaciteit van politie,
FIOD-ECD en OM te vergroten.» Met hoeveel formatieplaatsen precies per
dienst? Wat kost per dienst een formatieplaats?Voor het OM is in het kader van het versterkingsprogrammam FINEC een oplopende
reeks beschikbaar. In 2008 4,5 mln, in 2009 6,7 mln, in 2010 6,7 mln, in 2011
8,1 mln en vanaf 2012 7,6 mln. Op basis van de huidige plannen zal het
Openbaar Ministerie in ieder geval met ongeveer 40 fte worden uitgebreid.
De besteding van een deel van de middelen zal gedurende het programma verder
worden ingevuld.Aan het Openbaar Ministerie staat voor 2008 een bedrag van € 4 500 000
ter beschikking in het kader van de aanpak van financieel economische delicten,
waaronder witwassen. Van dit bedrag is € 700 000,– gereserveerd
voor BOOM. Dit bedrag is bestemd voor de generieke versterking voor de intensivering
van ontneming en in dat verband de aanpak van onverklaarbaar vermogen en witwassen.
Een bedrag van € 1 040 000,– is gereserveerd voor
het Landelijk Parket en is onder meer bestemd voor het aanpakken van witwassen.
De exacte verdeling van deze bedragen binnen de verschillende OM-onderdelen
is nog niet bekend. Gelet op de diversiteit aan functies, kan evenmin worden
aangegeven wat per dienst een formatieplaats kost.Voor de FIOD-ECD is vanaf 2008 jaarlijks 3 mln beschikbaar voor een
uitbreiding van 37 fte ten behoeve van de bestrijding van witwassen. De capaciteit
van de FIOD-ECD is in het kader van de FINEC nota uitgebreid met 37 fte waarvan
6 fte worden ingezet op de versterking van informatiefunctie op het gebied
van witwassen en de overige worden ondergebracht in 2 specialistische teams
opsporing witwaszaken (een gevestigd in Haarlem en de ander in Amsterdam).
De kosten van een formatieplaats voor deze teams variëren van € 64 200,–
(HBO niveau) via € 81 200,– (academisch niveau) tot € 88 300.–
(leidinggevende).Voor de politie is een oplopende reeks beschikbaar. In 2008 4,5 mln, in
2009 8,5 mln, in 2010 10 miljoen en vanaf 2011 13 mln. De gemiddelde
netto middensom over alle werksoorten voor een fte is 75 000 euro, waarin
inbegrepen ook de materiële vergoeding voor een formatieplaats. Voor
het versterkingsprogramma van de politie is vanaf 2011 13 miljoen per
jaar beschikbaar gesteld. Besteding richt zich niet alleen op witwassen, maar
op versterking van aanpak financieel economische criminaliteit in brede zin.
Hier onder wordt dan begrepen zowel de opsporing van financieel economische
delicten bijv. (fraude en witwassen), als het benutten van de methodiek van
financieel opsporen binnen andere opsporingsonderzoeken. Naar verwachting
wordt de capaciteit gedurende de programmaperiode uitgebreid met 100 tot 120
fte. Na afloop van het programma zal de sterkte nog verder toenemen tot een
eindtotaal van ongeveer 150 fte. Het juiste getal is afhankelijk van het functie
(belonings-)niveau van de uitbreiding. De politie werkt nu in overleg met
het OM aan plannen voor de verdere invulling van het versterkingsprogramma.
Deze plannen worden naar verwachting in september in het Korps Beheerders
Beraad vastgesteld. Grofweg gesteld worden de middelen tijdens de programmaperiode
ingezet voor (ontwikkeling van materiaal t.b.v.) deskundigheidsbevordering,
onderzoek en capaciteitsuitbreiding. De middelen zijn echter niet toereikend
om alle korpsen extra capaciteit toe te wijzen. Naar verwachting is er ruimte
om naast een uitbreiding bij de NR, aan een zestal korpsen en daaraan gelieerde
BR, een impuls te geven zodat de aanpak van FinEc in deze korpsen kan worden
geïntensiveerd. Er zal op worden toegezien dat er met deze korpsen door
de portefeuillehouder binnen de RHC prestatieafspraken worden gemaakt. 64Wat is de reactie van het kabinet op de aanbeveling
van de Algemene Rekenkamer dat het gebruiken van financiële informatie
en het afnemen van crimineel vermogen bij elke opsporingsonderzoek expliciet
in overweging wordt genomen? Hoe wordt deze aanbeveling vorm gegeven in de
praktijk?Zie beantwoording vraag 33, 34, 35 en 36.65Wanneer wordt bekend hoeveel precies de extra middelen
bedragen die beschikbaar worden gesteld, en waaraan deze middelen precies
worden besteed?Zie beantwoording vraag 63.66Kan de minister van Financiën nader inzicht geven
in de capaciteit die bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM) beschikbaar
is voor het toezicht en welke specifieke voornemens er zijn tot uitbreiding
hiervan? Welke meldingsplichtige instellingen staan onder toezicht van de
AFM? Kan de minister van Financiën aangeven wat mogelijke oorzaken en/of
verklaringen zijn voor het feit dat de meldingsplichtige instellingen die
onder toezicht van AFM staan, zorgen voor het kleinste aantal meldingen?Aan de hand van risico-analyses bepaalt de AFM de inzet van mensen en
middelen op haar toezichttaken. De AFM heeft in haar begroting van 2008 rekening
gehouden met ongeveer 2 200 uur voor het toezicht op de naleving van
de integriteitswetgeving, waaronder begrepen de anti witwas wetgeving zoals
de WWFT. Op basis van de gekozen controlestrategie hangt de uiteindelijk ingezette
capaciteit af van het aantal incidenten. Aldus wendt AFM haar capaciteit risico
gericht aan. De aan witwassen gerelateerde incidenten zijn tot op heden zeer
beperkt in aantal. Onder het WWFT toezicht van de AFM vallen beleggingsinstellingen,
effecteninstellingen en assurantietussenpersonen. Het toezicht op de naleving
van de WWFT wordt waar mogelijk geïntegreerd in het doorlopende toezicht.
Wat betreft het toezicht op beleggingsinstellingen en effecteninstellingen
moet worden opgemerkt dat deze instellingen (i) vaak onderdeel uitmaken van
een kredietinstelling en (ii) hun betalingen via kredietinstellingen verlopen.
Die vallen primair onder toezicht van DNB.Het toezicht op de assurantietussenpersonen is ingesteld in 2006, deze
korte periode maakt het weliswaar nog niet mogelijk om conclusies te trekken
omtrent de risico’s, wel kan worden opgemerkt dat de ervaringen tot
nu toe uitwijzen dat de geconstateerde risico’s ten aanzien van witwassen
en terrorismefinanciering beperkt zijn.Samenvattend kan dan ook voorlopig als verklaring van de beperkte hoeveelheid
meldingen worden gegeven dat de AFM een relatief klein aantal instellingen
onder toezicht heeft waar de risico’s op witwassen zich manifesteren.67Kan de minister van Financiën nader inzicht geven
in de capaciteit die bij de Belastingdienst beschikbaar is voor het toezicht
en of er uitbreiding van deze capaciteit is voorzien? Zo ja, kan het kabinet
dit toelichten. Zo neen, waarom niet?Bij de Belastingdienst/Holland-Midden zijn 21 medewerkers belast met het
toezicht in het kader van de Wet MOT (per 1 augustus 2008: de WWFT).
Uitbreiding van deze capaciteit is niet voorzien omdat uitbreiding zich niet
verhoudt tot de reductietaakstelling van het kabinet. 68Welke (al dan niet meldingsplichtige) instellingen
staan onder toezicht van de Belastingdienst? En op welke wijze bevorderen
de minister van Financiën en of de Belastingdienst het doen van meldingen
vanuit de onroerendgoedsector (makelaars en bemiddelaars in onroerend goed)?
Wat is de controlekans in de onroerendgoedsector?De Belastingdienst/Holland-Midden houdt toezicht op bedrijven die zich
bezig houden met (bemiddeling bij) verkoop van voertuigen, schepen, kunstvoorwerpen,
antiquiteiten, edelstenen, edele metalen, sieraden en juwelen. De Belastingdienst
houdt eveneens toezicht op tussenpersonen die bemiddelen bij het sluiten van
overeenkomsten inzake onroerende zaken (bijv. makelaars).Het melden van ongebruikelijke transacties wordt bevorderd door gerichte
voorlichting over wet- en regelgeving, en door (intensief) toezicht en handhaving.
Het geven van voorlichting over het voorkomen en opsporen van witwassen aan
bedrijfstakken en beroepsgroepen is een wettelijke taak van de FIU. De Belastingdienst
heeft samen met de FIU dit voorjaar een dergelijke voorlichting verzorgd voor
de NVM-makelaars in de regio Rotterdam. Het voornemen is om hieraan ook in
andere regio’s een vervolg te geven.De Belastingdienst stelt per jaar ongeveer 500 toezichtonderzoeken in
bij de onder zijn toezicht staande meldplichtige instellingen en tussenpersonen.
Jaarlijks worden één of twee bedrijfstakken of beroepsgroepen
door middel van een projectmatige aanpak intensief behandeld.Op dit moment wordt onderzocht of kan worden aangesloten bij de belastingdienstbrede
aanpak van het thema vastgoed.In de onroerendgoedsector zijn naast de makelaars nog andere (meldplichtige)
dienstverleners actief, met name advocaten, (kandidaat-)notarissen en soortgelijke
juridische beroepsbeoefenaren. Deze dienstverleners staan onder toezicht van
het Bureau Financieel Toezicht (BFT). De controlekans in de onroerendgoedsector
wordt dan ook bepaald door de mate van toezicht die door alle dienstverleners
tezamen wordt uitgeoefend.De controlekans is bovendien een beperkt begrip omdat effectief toezicht
is gebaseerd op risicoselectie.69Kan de minister van Justitie nader inzichtelijk maken
op basis van welke methodiek de FIU haar risico-inschatting maakt?Het FIU krijgt van de melders ongebruikelijke transacties binnen en op
basis van bepaalde procedures worden deze ongebruikelijke transacties al dan
niet als verdacht doorgemeld. De verdachtbepaling van de FIU kan via verschillende
ingangen plaatsvinden, de meest voorkomende ingangen zijn de volgende:1. Vergelijking van subjecten die ongebruikelijke transacties hebben verricht
met landelijke indexen voor Criminele Inlichtingen Eenheid- en onderzoekssubjecten
(Verwijsindex Rechercheonderzoeken en Subjecten).2. Vergelijking van subjecten die ongebruikelijke transacties hebben verricht
met andere systemen zoals van het Bureau Ontnemingswetgeving Openbaar Ministerie
(BOOM).3. Onderzoek op basis van een door een opsporingsinstantie geïnitieerd
verzoek van de Landelijk Officier van Justitie (LOvJ).4. Eigen onderzoek en analyse van de ongebruikelijke transacties door
het meldpunt; aanleiding van een onderzoek en de exacte reden van doormelding
kan in verband met vertrouwelijkheid van de informatie niet nader worden toegelicht. 5. Een ongebruikelijke transactie kan tevens verdacht verklaard worden
op basis van informatie afkomstig van een buitenlandse FIU.70Is de minister van Justitie van mening dat het verschoningsrecht
van notarissen in bepaalde gevallen een knelpunt vormt voor effectief toezicht?
Zo ja, in welke gevallen en is de minister voornemens maatregelen te treffen
om dit knelpunt op te heffen?Het belang van effectief toezicht op de naleving van de verplichtingen
die voortvloeien uit de regelgeving ter voorkoming van witwassen en financieren
van terrorisme wordt breed erkend. Dit geldt ook voor het toezicht op de naleving
van de wettelijke verplichtingen door advocaten en notarissen.De praktijk van het toezicht door het BFT laat echter zien dat de mogelijkheden
om toezicht te houden in een enkel geval hun begrenzing vinden in de bestaande
wettelijke geheimhoudingsverplichtingen. Hoewel het toezicht zich primair
richt op het voldoen door de instellingen aan wettelijke vereisten met betrekking
tot de inrichting van het meldsysteem, kan zich het geval voordoen waarin
het BFT wil verifiëren of er in een bepaalde zaak melding is gedaan –
of had moeten worden gedaan – van een ongebruikelijke transactie. Als
hiertoe het onderliggende dossier moet worden bezien, kan dit strijd opleveren
met de geheimhoudingsplicht van de notaris of advocaat. Deze zal dan inzage
in het dossier weigeren.Zoals onder vraag 12 toegelicht, wordt in de evaluatie van het handhavingsstelsel
de effectiviteit van het toezicht op de naleving van de WWFT door het notariaat
in haar geheel bekeken. Hieronder is begrepen de mogelijkheden van het BFT
om over de voor het toezicht benodigde informatie te kunnen beschikken.Zoals hierboven is toegelicht zullen de uitkomsten van de evaluatie van
het handhavingsstelsel en het onderzoek van de Evaluatiecommissie Bureau Financieel
Toezicht worden afgewacht, alvorens maatregelen worden overwogen ter verbetering
van de effectiviteit van het toezicht. Van belang is daarbij, dat wordt gezocht
naar een oplossing die voldoet aan de vereisten van zorgvuldigheid en proportionaliteit,
die voortvloeien uit de vertrouwelijkheid van de dienstverlening door advocaten
en notarissen en de deswege op hen rustende geheimhoudingsplicht.71Kan de minister van Justitie aangeven welke voornemens
(hoeveelheid capaciteit en tijdpad) hij heeft ten aanzien van de uitbreiding
van de capaciteit specifiek voor het BFT?Met betrekking tot de capaciteit van het BFT wordt thans door de Evaluatiecommissie
BFT bekeken op welke wijze het BFT toezicht op de juridische dienstverleners
kan versterken.72Kunnen de verantwoordelijke bewindspersonen toelichten
of er extra maatregelen zijn voorzien voor een verbetering van het toezicht
op en de aanpak van stichtingen? Zo ja, welke? Zo neen, waarom niet?Zie beantwoording vraag 7.73«Omdat de omvang van witwassen en terrorismefinanciering
onbekend is, kan inzicht alleen verkregen worden op basis van schattingen.»
In hoeverre is periodiek onderzoek naar de hoogte van dit bedrag
mogelijk en wenselijk?Nee, dat is niet wenselijk. De omvang van witwassen en terrorismefinanciering
is zeer moeilijk vast te stellen. Schattingen zijn met grote onzekerheden
omgeven. Een periodieke vergelijking van deze schattingen is daarom kunstmatig.
Wel is het zinvol om verder onderzoek te doen naar de aard en omvang van criminele
geldstromen en op deze manier bestaande schattingen te verbeteren of op onderdelen
beter in te vullen. De ministeries van Financiën en Justitie voeren een
beleid waarin dergelijke onderzoeken worden gestimuleerd.74Hoe betrouwbaar is volgens het kabinet de hoogte van
het geschatte bedrag van € 18,5 miljard dat jaarlijks zou worden
witgewassen in Nederland?Dit bedrag van 18,5 miljard euro is een schatting op basis van modellen
en daarom per definitie met onzekerheid omgeven. Voor een juist beeld moet
worden gekeken naar de componenten waaruit dit bedrag is opgebouwd.De 18,5 miljard euro omvat om te beginnen niet alleen schattingen voor
de witwasgelden uit criminaliteit in Nederland maar bestaat ook uit witwasgelden
uit hoofde van criminaliteit die in het buitenland is begaan. Hierbij wordt
gebruik gemaakt van een wereldmodel dat is ontwikkeld door de Australische
criminoloog-onderzoeker John Walker.1 Dit model
gaat ervan uit dat witwassen bij uitstek een grensoverschrijdend fenomeen
is. Het Walker-model is één van de eerste en tot dusverre meest
vergaande pogingen om de omvang van het witwasprobleem te schatten. Professor
Brigitte Unger heeft in 2005 in opdracht van het ministerie van Financiën
het Walker-model verbeterd en met nieuwe schattingen voor Nederland ingevuld.2De 18,5 miljard bestaat verder voor een groot deel uit schattingen voor
allerlei vormen van fraude. Fraude is een zeer breed begrip. Het kan zowel «horizontale
fraude» omvatten (fraude binnen het particuliere economisch verkeer,
soms grootschalig en georganiseerd) als allerlei vormen van «verticale
fraude» (groot- en kleinschalige fraude met overheidsgelden en diensten).
De schattingen voor fraude lopen zeer sterk uiteen. Unger schat de omvang
op ruim 6 miljard euro.Het totaalbedrag dat in Nederland jaarlijks wordt witgewassen uit hoofde
van de productie en handel in verboden goederen en diensten (met name drugs,
maar ook wapens, mensenhandel, smokkel, enzovoort) ligt op jaarbasis naar
schatting op 2,4 miljard euro (tabel a). Unger baseert deze schatting onder
meer op een onderzoek van het CBS. Het CBS komt, met grote voorzichtigheid,
op een jaarlijkse toegevoegde waarde voor criminele activiteiten in Nederland
van ruim 3 miljard euro. Hiervan wordt een deel witgewassen. Het CBS baseert
haar schatting op concrete criminaliteitscijfers.Het totaal van witwasgelden (fraude en overige vormen van criminaliteit)
dat in Nederland op jaarbasis wordt «geproduceerd» bedraagt volgens
Unger 8,6 miljard euro, ongeveer 2% van het BBP (tabel a). De optelsom
van fraude en overige vormen van criminaliteit. Hiervan wordt 3,8 miljard
binnen Nederland witgewassen. Het overige vloeit weg naar het buitenland.
Het totaal van 18,5 miljard euro wordt gevormd door dit bedrag vermeerderd
met de mede op basis van Walker geschatte 14,7 miljard aan witwasgelden afkomstig
uit het buitenland (tabel b). Tabel a. Witwasgelden uit fraude en criminaliteit in Nederland
(miljard euro per jaar) Fraude6,2 Drugs1,6 Overige vormen van criminaliteit0,8 Totaal8,6 Hiervan wordt: binnen Nederland witgewassen3,8buiten Nederland witgewassen4,3Bron: Unger et al. (2005).Tabel b. Grensoverschrijdende witwasstromen in Nederland
(miljard euro per jaar) Witwasgelden afkomstig van criminaliteit in Nederland 3,8Witwasgelden afkomstig van criminaliteit uit het buitenland14,7 Totaal18,5Bron: Unger et al. (2005).Conclusie: De schatting van 18,5 miljard euro
is met grote onzekerheid omgeven. Het bestaat uit componenten die goed tot
zeer globaal zijn onderbouwd. De totaalschattingen van Unger liggen overigens
niet veel hoger dan schattingen die internationaal worden gehanteerd. Volgens
een veel gebruikte, maar ruwe schatting van het IMF wordt er jaarlijks wereldwijd
voor een bedrag ter waarde van 2 tot 5 procent van het wereldwijde bruto binnenlands
product (BBP) witgewassen. De verhoudingen tussen deze componenten onderling
leiden tot interessante inzichten: bijvoorbeeld dat fraude veel omvangrijker
is dan andere vormen van criminaliteit en over de aard en het belang van grensoverschrijdend
witwasverkeer.75Welke belemmeringen signaleert de minister van Justitie
specifiek met betrekking tot de uitwisseling van informatie tussen toezichthouders
(bijvoorbeeld BFT) en opsporingsdiensten? Is het kabinet voornemens de uitwisseling
van informatie tussen beide diensten te vergemakkelijken? Zo ja, op welke
wijze? Zo neen, waarom niet?Zoals de Minister van Financiën heeft aangegeven aan de Eerste Kamer
(Wijziging WID en Wet MOT ter uitvoering van derde witwasrichtlijn (richtlijn
nr. 2005/60/EG) en uitvoeringsrichtlijn (richtlijn nr. 2006/70); Memorie van
antwoord, EK 2007–2008, 31 237 en 31 238, C) zal worden ingezet
op een verbetering van de informatie-uitwisseling tussen ketenpartners. In
de beantwoording van deze vraag zal hierop nader worden ingaan.Het Ministerie van Justitie en het Ministerie van Financiën zijn
op dit moment in samenspraak met het Openbaar Ministerie, FIU en meldingsplichtige
instellingen bezig met de nadere invulling van de algemene en individuele
terugkoppeling over het gebruik van gemelde transacties met het zo optimaal
mogelijk benutten van de wettelijke mogelijkheden. Doel van de verbeterde
terugkoppeling is de verbetering van meldgedrag van de instellingen en meer
inzicht in de effectiviteit van het meldsysteem.In het programma FINEC is ook aandacht voor verbetering van informatie-uitwisseling.
Zo zal de informatie uit opsporingsonderzoeken naar witwassen door politie
en FIOD-ECD na analyse systematisch worden gebruikt voor terugkoppeling naar
onder meer financiële instellingen en bestuursorganen (bestuurlijke rapportages).
De bestuursorganen zullen op basis van de bestuurlijke rapportages passende
maatregelen kunnen nemen.Ook is informatiedeling tussen de ketenpartners een doel van het FEC.
De informatiecoördinatie voor opsporingsonderzoeken bij de politie is
belegd bij de dienst IPOL van het KLPD, waar ook het FIU is gepositioneerd.
Zie voorts het antwoord op vraag 76 inzake de mogelijkheid voor
het BFT om aangifte te doen.76Kan het kabinet toelichten welke mogelijke oplossingen
zij voorziet voor het probleem waarbij BFT in tuchtrechtelijke onderzoeken
over notarissen vaak andere dienstverleners tegenkomt die mogelijk een rol
spelen bij de ongebruikelijke transacties maar waarvan de gegevens niet met
de Belastingdienst gedeeld kunnen worden in verband met de geheimhoudingsplicht?De Staatssecretaris en de Minister van Justitie streven naar de snelle
invoering van een informatieplicht van de notaris om het OM en de Belastingdienst
bepaalde gegevens te verstekken inzake betalingen verricht via zijn derdenrekening.
Het betreffende wetsvoorstel informatie derdenrekening notariaat is thans
in consultatie bij de KNB. In dit kader wordt verwezen naar de brief d.d.
18 juni jl. die de Staatssecretaris van Justitie uw Kamer heeft doen
toekomen, waarin de maatregelen zijn opgesomd en acties t.a.v. het notariaat,
die op dit moment relevant zijn in het kader van de aanpak van vastgoed- en
hypotheekfraude.Wanneer het BFT, hoewel zijn taak daar niet primair op is gericht, meent
dat de inhoud van een transactie waarbij een advocaat of notaris is opgetreden
mogelijk verdacht is, maar er geen overtreding van de WWFT heeft plaatsgevonden
door de betrokken dienstverlener, bestaat er een aangifteplicht op grond van
artikel 162 Sv, voor zover het gaat om een vermoeden van de in dit artikel
opgenoemde strafbare feiten (met name ambtsmisdrijven). De wet ter voorkoming
van witwassen en financieren van terrorisme, die in de plaats treedt van de
WWFT, creëert daarnaast de bredere mogelijkheid om in voorkomende gevallen
de betrokken transactie aan het meldpunt – FIU – te melden (artikel
25). Dat kan bepalen of de transactie inderdaad als verdacht dient te worden
aangemerkt, en deze doen toekomen aan politie en Openbaar Ministerie. Dit
mechanisme is reeds van kracht voor enkele andere toezichthouders op de identificatie-
en meldingsplicht, DNB en de AFM. Zoals hierboven aangegeven is de WWFT op
1 augustus jl. in werking getreden.Zie ook beantwoording vraag 70.77Kan de minster van Justitie toelichten of een aanpassing
van de wettelijke grondslag van het beroepsgeheim (verschoningsrecht) en dus
een beperking hiervan is voorzien? Zo ja, graag een nadere toelichting. Zo
neen, waarom niet? Kan de minister van Justitie toelichten in hoeverre de
uitspraak van de Hoge Raad nog actueel is?In de praktijk is het afwegen van belangen die in het geding zijn bij
verschoningssituaties in combinatie met een geheimhoudingsplicht in alle gevallen
maatwerk. Het is daarbij primair aan de beroepsbeoefenaar om een zorgvuldige
en portionele afweging te maken. De uitspraken van de Hoge Raad hebben vanuit
die optiek niets van hun actualiteit verloren.Zie ook beantwoording vraag 70.78De Algemene Rekenkamer wijst op verschillen in aanwezige
capaciteit en kennis en het feit dat regiokorpsen witwasonderzoeken niet als
zelfstandig doel zien. Kan de minister van Justitie een reactie geven op deze
constatering en daarbij een toelichting op de maatregelen die zijn en zullen
worden getroffen en hoe deze hier eventueel verandering in te brengen? Kan
de minister van Justitie voorts nader inzicht geven in de mogelijke oorzaken
en verklaringen voor de grote regionale verschillen in gebruik van
data FIU, het aantal feiten dat bij het OM wordt aangebracht en dus zowel
opsporings- en vervolgingskans? Kan de minister van Justitie met oog op voorgaande
specifiek ingaan op situatie, en mogelijke verklaringen voor de verschillen,
in de regio’s Amsterdam-Amstelland, Haaglanden en Rotterdam Rijnmond?De regiokorpsen en OM zien witwasdelicten steeds meer als een zelfstandig
delict. Dit blijkt ook uit de cijfers van de afgelopen jaren over het aanleveren
door opsporingsdiensten van witwasfeiten bij het Openbaar Ministerie en de
cijfers over de vervolging voor witwassen. Aan witwassen ligt altijd een (grond)delict
ten grondslag. Omdat de bewijsvoering voor het gronddelict veelal makkelijker
lijkt (lijkt, omdat dit mede een gevolg is van het ontbreken van deskundigheid)
wordt er vaak doorgerechercheerd op het gronddelict en niet op witwassen.
Bij enkele korpsen is de deskundigheid op een zodanig niveau dat men goed
gebruikt maakt van financiële informatie (financieel rechercheren) bij
het opsporen van criminaliteit, waaronder witwassen. Het versterkingsprogramma
voorziet in het stimuleren van het financieel rechercheren en het afpakken
van crimineel geld. Dit kan op een aantal manieren waarvan de aanpak via het
witwasdelict er een is. Het versterkingsprogramma zal onder meer de «cabrio
aanpak» uitrollen.Het verschil in gebruik van transactie informatie van FIU door regiokorpsen
is ook te verklaren door de afwezigheid van een uniform beleid over de aanpak
van witwaszaken. Hierdoor ontstaan grote regionale verschillen. Met diverse
regiokorpsen heeft FIU zogenaamde projectconvenanten afgesloten. Deze regiokorpsen
maken veelvuldig gebruik van transactie informatie van FIU. Door het afsluiten
van projectconvenanten tussen FIU en de regiokorpsen ontstaat een goed beeld
welke transactie-informatie van belang is voor specifieke opsporingsonderzoeken
in de betreffende regio. De prioriteiten van de betreffende korpsen sluiten
dan beter aan bij de werkzaamheden van FIU en de aanpak van witwasdelicten.
Het gebruik van transactie-informatie kan hierdoor worden gestimuleerd.Uit het jaaroverzicht van FIU blijkt dat politiekorpsen en andere opsporingsdiensten,
ondanks de grote regionale verschillen in het gebruik van transactie-informatie,
zich steeds meer bewust worden van de meerwaarde van financiële informatie
in (reguliere) opsporingsonderzoeken. Dat blijkt onder meer uit het toegenomen
aantal bevragingen van het Intranet Verdachte Transacties, het groeiende aantal
processen-verbaal dat is opgesteld op basis van verdachte transacties en de
stijging van het aantal verdachte transacties dat is doorgemeld aan de opsporingsautoriteiten
in 2007.Zie ook de inleiding en beantwoording vraag 62.79Wordt, en zo ja op welke wijze, getracht witwasonderzoeken
wél als zelfstandig doel te laten zijn binnen de verschillende regiokorpsen?Het gaat erom dat de politie erin slaagt meer gebruik te maken van financiële
sporen en meer geld bij de criminelen weg te halen zodat het criminele geld
geen legale status kan krijgen. Het draaien van meer witwasonderzoeken maakt
hier een onderdeel vanuit, er zijn echter meer opties.Zie ook beantwoording vraag 78. 80De Algemene Rekenkamer wijst op het probleem van gebrek
aan kennis en capaciteit. Kan de minister van BZK toelichten hoe groot de
capaciteit voor onderzoek en opsporingsactiviteiten is binnen de verschillende
regiokorpsen?Cijfers zijn niet beschikbaar waaruit blijkt hoeveel fte er wordt ingezet
voor de aanpak van witwassen. Wel kan gemeld worden dat de politie zo’n
55 accountants in dienst heeft ten behoeve van de opsporing.81Wordt er voor gezorgd dat de regiokorpsen van de politie
voortaan beter inzicht hebben in het aantal formatieplaatsen dat specifiek
richt op de financieel rechercheren, de bestede capaciteit voor het bestrijden
van witwassen en terrorismefinanciering en de middelen die daarmee gemoeid
zijn? Zo ja, hoe?Nee. De korpsbeheerder is verantwoordelijk voor een adequate inzet en
verantwoording van de beschikbaar gestelde middelen en het registratiesysteem
van de politie voorziet hier vooralsnog niet in. Wel zal de politie apart
verantwoording af leggen over de inzet van de middelen uit het versterkingsprogramma.82Zijn alle 82 beschikbare formatieplaatsen bij Dienst
Nationale Recherche (DNR) vervuld en worden deze ook feitelijk ingezet voor
de bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering?Hoewel door vacatures niet alle beschikbare formatieplaatsen daadwerkelijk
vervuld zijn is de feitelijke inzet in overeenstemming met het daarvoor gereserveerde
aantal formatieplaatsen. Dit komt o.a. door de inzet van overuren en de inzet
uit andere onderdelen van de DNR.83In hoeverre is bij de Unit Contra Terrorisme en Activisme
(UCTA) één financieel rechercheur afdoende om terrorisme financiering
te signaleren, onderzoeken, op te sporen en bestrijden? Waar is de uitbreiding
voor financieel rechercheren specifiek voorzien (bladzijde 26)?De DNR kent naast experts die een vast onderdeel vormen van een team een
poule van financiële experts die binnen verschillende aandachtsgebieden
worden ingezet al naar gelang de behoefte. Daarbij maakt de DNR ook gebruik
van de inhuur van externen, indien het werkaanbod daarom vraagt. Het beeld
dat slechts één financieel rechercheur belast is met terrorismefinanciering
is derhalve niet correct.Financieel-economisch rechercheren is voor de DNR een vanzelfsprekend
onderdeel van het reguliere rechercheproces op de aandachtsgebieden, net als
het onderzoek op stromen van mensen, goederen en informatie. De ambitie van
de DNR reikt echter verder: om de zware, georganiseerde misdaad in zijn geheel
effectief te bestrijden, is gespecialiseerd, separaat onderzoek naar de financieel-economische
mechanismen en stromen essentieel. De DNR geeft het financieel-economisch
opsporen een meer prominente plaats binnen de opsporing. Dit gebeurt op meerdere
niveaus: zo beschikt elk tactisch team in de toekomst over een financieel
rechercheur en worden Financieel Economische Teams samengesteld die zich richten
op complexe onderzoeken vanuit de financiële invalshoek. De totaal te
realiseren ambitie betekent een uitbreiding van de financieel economische
capaciteit bij de DNR. 84In hoeverre is de uitbreiding met 35 formatieplaatsen
voor de FIOD-ECD ter bestrijding van witwassen momenteel gerealiseerd? Welke
uitbreiding van capaciteit volgt uit eerdere programma’s en beleidsagenda’s
en welke extra uitbreiding is specifiek voorzien voor de bestrijding van witwassen
en terrorisme financiering, en het verdubbelen van de opbrengsten van ontneming?
Kan het kabinet een overzicht geven van de gerealiseerde en voorgenomen uitbreiding
bij de verschillende actoren en toezichtsinstellingen in het werkveld bestrijding
witwassen en terrorisme financiering onder verantwoordelijkheid van justitie?Om de twee specialistische witwasteams zo spoedig mogelijk operationeel
te krijgen heeft de FIOD-ECD ervoor gekozen om de toegekende formatie (37
fte) zoveel mogelijk in te vullen door de verplaatsing van ervaren medewerkers
naar de beide teams en voor de opengevallen plaatsen nieuwe medewerkers te
werven. Van de 6 fte ter versterking van de informatiefunctie zijn er 5 reeds
ingevuld en zal de laatste in het najaar volgen.De beide opsporingsteams zijn weliswaar nog niet geheel bezet, maar wel
reeds operationeel. De selectie- en benoemingsprocedures zijn afgerond en
de volledige sterkte wordt ultimo 2008 bereikt.Zie verder de inleiding en beantwoording vraag 5, 9, 12, 21, 26 en 63.85Is er uitbreiding van de capaciteit binnen het OM voorzien?
Zo neen, waarom niet? Zo ja, op basis van welk programma, hoeveel capaciteit
betreft het en op welke termijn moet de uitbreiding worden gerealiseerd?Ja, binnen de fnanciële kaders op basis van pijler V van het Coalitieakkoord
en de aanvullende middelen naar aanleiding van de motie Van Geel c.s. (TK,
2007–2008, 31 200, nr. 16) is voorzien in een uitbreiding
van de capaciteit bij het OM voor de implementatie van de drie programma’s
ter versterking van de aanpak van ernstige criminaliteit, i.e. financieel-economische
criminaliteit, georganiseerde criminaliteit en cybercrime. De voorziene uitbreiding
zal tijdens deze kabinetsperiode gefaseerd gestalte krijgen, waarbij de ambitie
is dat de versterking van de betrokken organisaties op dit punt nadien een
structureel karakter zal hebben gekregen.Zie beantwoording vraag 63.86Wanneer zal het OM beslissen de verdachte aan de rechter
voor te geleiden, en wanneer zal een transactie worden aangeboden? Welke overwegingen
spelen hier een rol?De vervolging van witwassen is niet door richtlijnen ingekaderd. In zijn
algemeenheid worden vervolgingsbeslissingen met name bepaald door de ernst
van het feit, hetgeen in dit geval sterk wordt bepaald door de omvang van
het «gewitte» bedrag, en de persoon van de dader, waarbij van
belang zijn de strafrechtelijke antecedenten van deze persoon en de mate van
professionaliteit die deze persoon heeft gehanteerd in het kader van witwassen.
Daarnaast is van belang de samenloop met andere strafbare feiten, alsmede
de vraag of er schade is voor derden.Aan de hand van de voornoemde criteria wordt vervolgens bepaald welke
sanctie volgens het Openbaar Ministerie passend wordt geacht en wordt de keuze
voor transigeren of dagvaarden gemaakt. 87Welke maatregelen worden er genomen om er voor te zorgen
dat de ontnemingswetgeving wel gemeengoed wordt bij de opsporingsdiensten
en het OM? Wat wordt er ondernomen om capaciteit te vergroten en deskundigheid
te verbeteren specifiek op dit gebied?Het BOOM heeft tot taak het bieden van algemene faciliteiten aan primair
het OM, zoals een helpdeskfunctie, verschaffen van allerlei informatie, het
bewerken en verspreiden van jurisprudentie en het mede verzorgen van opleidingen,
etc. In 2008 zal bij het BOOM de inrichting van een informatiedesk ook voor
de ketenpartners worden vormgegeven. Daarbij is in het programma FINEC de
capaciteit en deskundigheid op ontneming aan de orde.Zie ook beantwoording vraag 26.88Kan het kabinet inzichtelijk maken wat de opbrengsten
zijn van naheffingen in witwas- en/of terrorisme financieringszaken? Zo neen,
waarom niet en is het kabinet voornemens dit in de toekomst te registreren?
Zo ja, kan het kabinet hier nader inzicht in verschaffen?De bestuurlijke informatiesystemen van de Belastingdienst registreren
uitsluitend de fiscale resultaten van onder andere aanslagen, navorderingen
en naheffingen. Als in specifieke zaken geconstateerd wordt dat tevens sprake
is van witwas- en/of terrorismefinancieringsdelicten wordt daarvan aangifte
gedaan. Zonder ingrijpende aanpassingen in de bestuurlijke informatiesystemen
is het niet mogelijk de gevraagde informatie te genereren.89Kan de minister van Justitie toelichten wat mogelijke
oorzaken en of verklaringen zijn voor de verschillen in effectief optreden
van enerzijds het Functioneel Parket en anderzijds het Landelijk Parket?In het rapport van de Algemene Rekenkamer wordt gesteld dat het Functioneel
Parket en het Landelijk Parket in witwaszaken relatief vaker beslissen om
te dagvaarden dan de arrondissementsparketten. Respectievelijk in 81 procent
en 89 procent van alle witwaszaken, terwijl de arrondissementsparketten in
70 procent van alle witwaszaken beslissen om te dagvaarden. Aan deze verschillen
kunnen meerdere verklaringen ten grondslag liggen. Uit het rapport blijkt
ook dat de arrondissementsparketten 6 procent van alle witwaszaken afdoet
met een transactievoorstel, terwijl het Functioneel Parket dat in 1 procent
van alle witwaszaken doet en het Landelijk Parket in 0 procent.Een mogelijke verklaring voor de door de Algemene Rekenkamer geconstateerde
verschillen, is dat witwaszaken die door de arrondissementsparketten worden
afgedaan veelal van minder ernstige aard zijn dan de zaken die door het Landelijk
Parket en het Functioneel Parket worden afgedaan. De genoemde percentages
zijn dan een gevolg van het zaaksaanbod. Tevens valt in veel lichtere zaken
het witwassen samen met het gronddelict. Daarbij kan worden gedacht aan oplichting,
verduistering of diefstal.90Kan de minister van Justitie inzichtelijk maken wat
de opbrengsten zijn van de verbeurdverklaringen in witwas- en of terrorisme
financieringszaken? Zo neen, waarom niet en is de minister voornemens dit
(verbeurdverklaringen in relatie tot dergelijke zaken) in de toekomst wel
te registreren? Zo ja, kan nader inzicht worden gegeven in de omvang? Het kabinet vindt het van belang om te weten wat de totale omvang is van
het afgenomen crimineel vermogen. Crimineel verkregen vermogen kan op verschillende
wijzen worden afgenomen. Door het toepassen van de ontnemingsmaatregel, door
verbeurdverklaring, door de oplegging van een boete of door terugvordering.
Een van de maatregelen in het programma FINEC is het ontwikkelen van een systematiek
waarmee dat inzicht kan worden verkregen.91Vindt het kabinet het van belang om te weten wat de
totale omvang is van het afgenomen crimineel vermogen dat gerelateerd is aan
witwasdelicten? Zo ja, hoe wordt dit inzicht verbeterd?Zie beantwoording vraag 90.92Wat is een mogelijke verklaring voor het feit dat slechts
een kwart van het bedrag dat door het OM wordt gevorderd (aan ontneming wederrechtelijk
verkregen voordeel) wordt opgelegd door de rechter?Voor het gegeven dat slechts een kwart van het bedrag dat het OM wordt
gevorderd wordt opgelegd door de rechter is een aantal redenen te noemen.
Vooropgesteld dat de verklaringen niet kwantificeerbaar en niet uitputtend
zijn worden de volgende drie verklaringen nader toegelicht:a. Technische redenen:– Bij termijnoverschrijding past de rechter soms korting toe;– in de loop van het proces kunnen kosten naar voren gebracht worden,
waarmee nog geen rekening is gehouden in de vordering, bijvoorbeeld doordat
een verdachte later een rekening indient;– soms hanteert de rechter een andere beoordeling, de vereiste aannemelijkheid
wordt dan opgerekt naar bewezen verklaring;– als de benadeelde partij betaald is, worden deze kosten afgetrokken.b. Beleving van de rechterVeel rechters zijn terughoudend in het opleggen van grote bedragen. Het
gevoel overheerst dat het om heel veel geld gaat, terwijl gekeken moet worden
naar de feitelijke berekening. Niet alle rechters hebben daarbij voldoende
kennis over wat wel en niet mag bij ontnemingen. Dit zou ook pleiten voor
meer gespecialiseerde kamers. Het OM heeft deze slag al gemaakt met het BOOM
en ontnemingscoördinatoren.c. Onderbouwing van de vorderingNiet altijd worden de vorderingen voldoende onderbouwd door politie/OM,
waardoor de rechter de vordering niet toewijst.Overigens is ook gebleken dat de omvang van het conservatoir beslag mede
bepalend is voor het opleggen van de ontnemingsmaatregel door de rechter.XNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Vendrik (GL), Kant (SP), Blok (VVD), Ten Hoopen
(CDA), Weekers (VVD), Van Haersma Buma (CDA), De Nerée tot Babberich
(CDA), Aptroot (VVD), voorzitter, Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD),
Omtzigt (CDA), Koşer Kaya (D66), Luijben (SP), Van der Veen (PvdA),
Kalma (PvdA), Van Gerven (SP), Blanksma-van den Heuvel (CDA), Cramer (CU),
Van Dijck (PVV), Gesthuizen (SP), Ouwehand (PvdD), Heijnen (PvdA), Tang (PvdA),
Vos (PvdA), ondervoorzitter en Vacature (algemeen).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Van Gent (GL), Roemer (SP), Van der
Burg (VVD), Jonker (CDA), Snijder-Hazelhoff (VVD), De Vries (CDA), Van Hijum
(CDA), Van Beek (VVD), Boekestijn (VVD), De Pater-van der Meer (CDA), Van
der Ham (D66), Gerkens (SP), Vermeij (PvdA), Kuiken (PvdA), Vacature (algemeen),
Vacature (CDA), Anker (CU), De Roon (PVV), Irrgang (SP), Thieme (PvdD), Heerts
(PvdA), Besselink (PvdA), Depla (PvdA) en Mastwijk (CDA).XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 29 911, nr. 10.XNoot2Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 17 050, nr. 263XNoot3Tweede Kamer, Identificatie bij dienstverlening, 21 mei 2008, TK 86.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Walker, J., How big is global money laundering?, Journal
of Money Laundering Control, 1999, Vol. 3, No. 1.XNoot2Unger, B. et al., The amounts and effects of money
laundering, Utrecht 2005. Het rapport is te vinden op: www.minfin.nl.
Zie aldaar voor verwijzingen naar andere schattingen. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31477-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl