Warmtewet; Nader verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29048, nr. 23

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

17-06-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

29048 nr. 23

11-06-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudsopgave blz.1. Algemeen2. Reikwijdte wetsvoorstel3. Terugwerkende kracht van het wetvoorstel4. Samenhang met andere wetten5. Stimuleren gebruik restwarmte6. Mogelijkheid van poolen van verlieslatende warmteprojecten7. Rol en positie van gemeenten8. Warmtetarieven9. Representatieve organisatieOndertekeningBIJLAGE 2
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29048Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 57 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 048Voorstel van wet van de leden Ten Hoopen en Samsom tot het stellen van
regels omtrent de levering van warmte aan verbruikers (Warmtewet)nr. 23NADER VERSLAGVastgesteld 11 juni 2008De vaste commissie voor Economische Zaken1
belast met het voorbereidend onderzoek van bovengenoemd wetsvoorstel, heeft
de eer als volgt nader verslag uit te brengen van haar bevindingen.Onder het voorbehoud dat de initiatiefnemers de vragen en opmerkingen
in dit nader verslag afdoende zal beantwoorden, acht de commissie hiermee
de openbare behandeling van het voorstel van wet voldoende voorbereid.Inhoudsopgave blz.1. Algemeen 12. Reikwijdte wetsvoorstel 23. Terugwerkende kracht wetsvoorstel 44. Samenhang met andere wetten 45. Stimuleren gebruik restwarmte 56. Mogelijkheid van poolen van verliesdragende warmteprojecten 77. Rol en positie van gemeenten 88. Warmtetarieven 99. Representatieve organisatie 121. AlgemeenDe leden van de CDA-fractie hebben met instemming kennisgenomen van de
onderhavige wijziging van de Warmtewet. Bij eerdere gelegenheden, zoals de
Drinkwaterwet, hebben deze leden herhaaldelijk gepleit voor bescherming van
gebonden afnemers tegen monopolisten, mede omdat de betreffende producten
in een eerste levensbehoefte voorzien. Zonder bescherming kan de monopolist
excessieve tarieven rekenen, zonder dat daar een prestatie tegenover staat.De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling en instemming kennisgenomen
van het initiatiefwetsvoorstel, dat tot doel heeft de consument te beschermen
tegen te hoge tarieven voor de levering van warmte. Deze leden hebben nog
enkele verhelderende vragen, ter aanvulling van de wetsgeschiedenis.De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het inmiddels sterk gewijzigde wetsvoorstel na de zesde nota van wijziging.
Zij zijn van mening dat het wetsvoorstel evenwichtiger is geworden door de
aanpassingen.De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel
zoals deze nu voorligt na de zesde nota van wijziging. Deze leden hebben daarbij
de volgende vragen en opmerkingen.De leden van de fractie van GroenLinks zijn verheugd dat het initiatiefvoorstel
Warmtewet door de initiatiefnemers, nu versterkt met het lid Samsom van de
PvdA-fractie, opnieuw is opgepakt. Deze leden ondersteunen de doelstelling
van het wetsvoorstel om gebonden warmteklanten bescherming te geven tegen
monopolisten en tegelijk om, in principe, milieuvriendelijke warmteprojecten
mogelijk te blijven maken. Eveneens zijn zij verheugd dat met de zesde nota
van wijziging een sterke verbetering is doorgevoerd in het oorspronkelijk
wetsvoorstel, zoals het voorlag tot en met de vijfde nota van wijziging. Zoals
bekend waren deze leden uitermate kritisch over de oorspronkelijke Warmtewet.
De voornaamste kritiek van de leden van de fractie van GroenLinks op het oorspronkelijke
wetsvoorstel was dat het warmteprojecten door een teveel aan eisen, bijvoorbeeld
met betrekking tot een gelijke mate van isolatie als een gaswoning en de plicht
voor netbeheerders om op verzoek een aansluiting op het gasnet te realiseren,
eerder leek te blokkeren dan te bevorderen. Het wilde te veel regelen, zoals
koudelevering of een (veel te forse) vergoeding voor representatieve organisaties.
Deze kritiekpunten lijken met de zesde nota van wijziging effectief te worden
aangepakt. Tegelijk is het wetsvoorstel veel eenvoudiger en meer to-the-point
geworden.De leden van de fractie van GroenLinks betreuren het wel dat het wetsvoorstel
zo lang, een jaar, is blijven liggen waardoor de onduidelijke situatie voor
warmteafnemers onnodig lang is blijven voortduren. Daarnaast vinden deze leden
het niet correct dat de feitelijke vragen die de vaste commissie voor Economische
Zaken in 2007, kort vóór het zomerreces aan de initiatiefnemers
heeft gesteld, niet zijn beantwoord. Een aantal van deze vragen is met de
zesde nota van wijziging inmiddels achterhaald. Deze leden zouden echter graag
alsnog antwoord krijgen op in ieder geval de vragen 2, 3, 9 en 10 van de aan
de initiatiefnemers voorlegde lijst van vragen (zie bijlage).De leden van de fractie van de ChristenUnie hebben met belangstelling
kennisgenomen van het wetsvoorstel, wat beoogt consumenten te verzekeren van
warmtelevering en te beschermen tegen onredelijke tarieven.De leden van de SGP-fractie zijn, zoals ook al in het vorige verslag aangegeven,
een warm voorstander van het gebruik van restwarmte om daarmee forse energiebesparingen
te realiseren. Dit nader verslag willen deze leden gebruiken om nog een aantal
vragen te stellen over de verschillende wijzigingen die sinds de indiening
van dit wetsvoorstel de revue zijn gepasseerd. Allereerst willen deze leden
een opmerking maken over de leesbaarheid van het wetsvoorstel. Zij betreuren
het dat door alle wijzigingen het geheel onoverzichtelijk en ondoorzichtig
is geworden. Zien de initiatiefnemers nog kans om de leesbaarheid van het
wetsvoorstel te verbeteren?2. Reikwijdte wetsvoorstelDe initiatiefnemers hebben de werking van de wet beperkt tot kleinverbruikers.
Zou het niet goed voor het milieu zijn, zo vragen de leden van de CDA-fractie,
als energie-intensieve bedrijven ook onder de wet vallen en daardoor
minder betalen voor restwarmte, zodat warmte, voor zover de energie-intensieve
bedrijven een keuze hebben, relatief aantrekkelijker wordt?Is het waar, zo vragen de leden van de PvdA-fractie, dat door de grens
van 100 kilowattuur kleine bedrijven en dergelijke buiten de bescherming vallen.
Kan overwogen worden om de grens van 100 kilowattuur te verhogen?De leden van de SP-fractie kunnen, voor dit moment, billijken dat de initiatiefnemers
de reikwijdte van het wetsvoorstel beperkt hebben door de levering van koude
niet langer te reguleren. Het is waar dat er op dit moment nog geen sprake
is van gebonden klanten voor koudelevering. Gezien de stijgende temperaturen
tijdens het zomerseizoen is aannemelijk dat in de nabije toekomst de markt
voor koudelevering zal stijgen en ook vaker collectieve installaties op buurt-
of wijkniveau aangelegd zullen worden. Zijn de initiatiefnemers van mening
dat op dat moment een wettelijke regeling wél aan de orde is? Zou het
niet verstandig zijn om de redactie van het wetsvoorstel zodanig aan te passen
dat het mogelijk wordt om betrekkelijk eenvoudig, bijvoorbeeld via een Algemene
Maatregel van Bestuur (AMvB), delen van de wet ook van toepassing te verklaren
op koudelevering?De leden van de SP-fractie constateren met tevredenheid dat de initiatiefnemers
met deze wijziging in een iets andere redactie het amendement van het lid
Irrgang (29 048, nr.18) overgenomen hebben. Waarom is gekozen voor een
maximum in de vorm van aansluitwaarde in plaats van afgenomen energie?Deze leden zijn voorts van mening dat bij stadsverwarmingprojecten een
NMDA-beginsel in de wet opgenomen moet worden. NMDA staat in dit geval voor:
Niet Minder Dan Anders. Het is onwenselijk dat stadsverwarmingprojecten slechter
geïsoleerd zijn dan vergelijkbare projecten met individuele verwarming.De initiatiefnemers hebben er voor gekozen om de reikwijdte van het voorstel
te beperken tot de kleinverbruikers, zo merken de leden van de VVD-fractie
op. Zij dragen als reden aan dat grote afnemers niet altijd gebonden klanten
zijn en daarnaast in een deel van de gevallen beschikken over alternatieven
voor hun warmtevoorziening. De initiatiefnemers gaan hierbij echter voorbij
aan het effect van het inperken van deze reikwijdte op de kleinverbruikers.
In de situatie dat grote zakelijke afnemers gebruik maken van hetzelfde warmtenet
als kleinverbruikers dragen zij ook bij aan de financiering van het warmtenet
en de rentabiliteit. Mochten deze grote zakelijke afnemers zich richten op
alternatieven dan kan dit tot gevolg hebben dat de kosten voor de kleinverbruiker
toenemen of dat het warmteproject niet meer rendeert. De leden van de VVD-fractie
willen graag van de initiatiefnemers weten of zij rekening hebben gehouden
met dergelijke effecten en hoe zij hiertegenover staan.Kleinere zakelijke afnemers die niet onder de definitie van kleinverbruikers
vallen beschikken vaak niet over alternatieven en zijn daarmee ook gebonden
klanten, maar worden niet meer beschermd door het wetsvoorstel. Is het de
bedoeling van de indieners om deze groep afnemers niet te beschermen tegen
het monopolie van de warmteleverancier? Zo neen, hoe willen de indieners deze
groep alsnog onder de bescherming van het wetsvoorstel brengen? Zo ja, kunnen
indieners deze keuze nader onderbouwen, zo vragen de leden van de VVD-fractie.
Zoals reeds opgemerkt maken grote zakelijke afnemers en kleinverbruikers in
sommige gevallen gebruik van hetzelfde warmtenet. De leden van de VVD-fractie
zijn benieuwd hoe er een praktische invulling moet worden gegeven aan het
bepalen van de redelijke tarieven en wat voor een effect dit heeft op de uitvoering van de verplichtingen ten aanzien van de financiële
verslaglegging van vergunninghouders? Kunnen indieners op deze aspecten ingaan?De initiatiefnemers, zo merken de leden van de VVD-fractie verder op,
hebben tevens besloten om koudelevering buiten de reikwijdte van de wet te
laten vallen. Zij stellen in de memorie van toelichting dat het probleem van
gebonden klanten niet speelt bij levering van koude en koeling. De toepassing
van warmte- en koudeopslag neemt momenteel een vlucht bij woningbouw en soortgelijke
problematiek als bij warmtelevering ten aanzien van gebonden klanten kan hieruit
ontstaan. Deze leden willen graag weten waarom de initiatiefnemers er niet
voor kiezen om nu al helderheid te bieden, zodat er niet achteraf ingegrepen
hoeft te worden?De leden van de fractie van GroenLinks zijn het op zich eens met het beperken
van de bescherming tot degenen die geen alternatief hebben, dat wil zeggen
de kleinverbruikers. Zij vragen wel hoe tot de keuze van een bovengrens van
100 kW is gekomen en welke gebruikers behalve huishoudens hieronder vallen?
Om welk deel van het midden- en kleinbedrijf, utiliteitbouw en dergelijke
gaat het?3. Terugwerkende kracht van het wetvoorstelDe laatste jaren zijn er verschillende rechtszaken gestart door afnemers
die van mening zijn dat ze teveel betaald hebben voor stadsverwarming. De
initiatiefnemers hebben 2,5 jaar terugwerkende kracht van de Warmtewet geschrapt.
Hebben de initiatiefnemers hiermee de bedoeling om afbreuk te doen aan rechten
die afnemers, ook zonder de Warmtewet, ontlenen aan onder meer de belofte
dat zij «niet meer dan anders» zouden betalen? Blokkeert het wetsvoorstel
rechten van hen die, zie de rapporten van de Algemene Rekenkamer, jarenlang
teveel hebben betaald, zo vragen de leden van de CDA-fractie.Door de lange periode die verstreken is tussen de indiening van het wetsvoorstel
en de finale behandeling is de aanvankelijk voorziene datum voor terugwerkende
kracht onhaalbaar geworden. De leden van de SP-fractie zouden graag een toelichting
krijgen op de mogelijke financiële effecten van de herziening van de
gewijzigde terugwerkende kracht bepaling, zowel voor de mogelijke financiële
vergoeding aan klanten als voor de administratieve lasten van de energiebedrijven.De initiatiefnemers hechten eraan om de artikelen 3 en 3a, eerste lid
tot en met 1 januari 2007 met terugwerkende kracht in werking te laten
treden. De leden van de VVD-fractie willen graag weten hoe groot het belang
van de terugwerkende kracht tot juist dit moment is en hoe dit zich verhoudt
met de administratieve lasten die uit deze bepaling voortvloeien. Kunnen de
indieners tevens ingaan op enkele praktische aspecten rondom de uitvoering
van deze bepaling, zoals de vaststelling met terugwerkende kracht van het
maximumtarief en de redelijke prijs?4. Samenhang met andere wettenUit twee rapporten van de Rekenkamer blijkt dat energieleveranciers niet
alleen zeer hoge rendementen behalen, maar ook dat de tarieven voor stadsverwarming
niet onafhankelijk en niet objectief tot stand komen en dat onafhankelijk
toezicht ontbreekt, zo merken de leden van de CDA-fractie op. Uit het eerste
rapport van de Rekenkamer blijkt dat er over tenminste één warmteproject
een rendement van maar liefst 70% wordt gemaakt. Volgens jurisprudentie
op basis van artikel 24 van de Mededingingswet, het verbod op misbruik van
economische machtspositie, moet een monopolist kostengeoriënteerde
tarieven rekenen. Als een energieleverancier 70% winst maakt, is er
overduidelijk geen sprake van kostengeoriënteerde tarieven. Waarom heeft
de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) geen onderzoek gedaan naar misbruik
van economische machtspositie door energieleveranciers, zo vragen deze leden.
De voorzitter van de Raad van Bestuur van de NMa stelt in het blad «Actualiteiten
Mededingingsrecht» (mei 2008) dat het verbod op misbruik van economische
machtsposities «één van de moeilijkste takken van sport
in het mededingingsrecht» is. Schiet de NMa tekort of is artikel 24
van de Mededingingswet aan herziening toe, vragen de aan het woord zijnde
leden.De leden van de VVD-fractie zijn erg benieuwd naar de onderbouwing van
de initiatiefnemers van de voorgestelde wijzigingen van het Burgerlijk Wetboek.
Kunnen de initiatiefnemers hierbij in het bijzonder ingaan op de praktische
doorwerking van de voorgestelde wijzigingen en de noodzaak van de wijzigingen
in relatie tot het doel van het wetsvoorstel namelijk om de gebonden afnemer
te beschermen?De leden van de SGP-fractie willen graag een toelichting of er door de
initiatiefnemers onderzoek is gedaan naar wettelijke regelingen ten aanzien
van warmte in andere EU-landen. Zo ja, wat waren daarvan de uitkomsten? En
zo neen, kan dat alsnog gebeuren zodat de regelingen van de verschillende
landen vergeleken kunnen worden met het huidige wetsvoorstel?5. Stimuleren gebruik restwarmteVolgens artikel 17i kan de minister regels stellen om het hergebruik van
restwarmte te stimuleren. De leden van de CDA-fractie zijn in het belang van
het milieu voorstander van de stimulering van hergebruik van restwarmte, maar
zijn van mening dat door producenten op te starten projecten bedrijfseconomisch
wel reëel moeten zijn. Een voorwaarde daarvoor is bijvoorbeeld de aanwezigheid
van voldoende afnemers. Deze leden willen niet dat de regels die de minister
stelt om het hergebruik van restwarmte te stimuleren slechts leiden tot een
lastenverzwaring voor producenten. Hoe moet artikel 17i geïnterpreteerd
worden, zo vragen deze leden?De leden van de PvdA-fractie merken op dat in artikel 17 i wordt gesproken
over «elektriciteitsproducenten». Is het waar dat in dit wetsartikel
sprake moet zijn van het bredere begrip «producenten (van warmte)»?De leden van de SP-fractie onderschrijven de wenselijkheid om beperkingen
te kunnen stellen aan de lozing van restwarmte, dan wel via een heffing het
nuttig gebruik te kunnen stimuleren. Zij verwijzen naar de motie van het lid
Jansen (28 240, nr. 82), waarin verzocht wordt «(...) een
voorstel te doen voor een wettelijke regeling waardoor hergebruik van restwarmte
(waar mogelijk) kan worden afgedwongen via de vergunningverlening».
Deze leden vragen of de het voorliggende wetsvoorstel de juiste rechtsbasis
is voor het stellen van eisen. Feitelijk gaat het om een emissie naar lucht
of water, te vergelijken met de lozing van stoffen die geregeld is in de Wet
Milieubeheer of de Wet Verontreiniging Oppervlaktewateren. De leden van de
SP-fractie zijn in tegenstelling tot de initiatiefnemers van mening dat een
lozingsverbod of een afzetverplichting relevant is voor nieuw te bouwen dan
wel uit te breiden installaties die restwarmte produceren. Indien een initiatiefnemer
op voorhand weet dat hij restwarmte (voor een bepaald deel) nuttig moet gebruiken
zal dat de locatiekeuze en schaalgrootte van de installatie beïnvloeden.
Daardoor neemt het milieurendement per saldo toe.De initiatiefnemers zijn van mening dat het opnemen van de bepalingen
onder artikel 17i van belang zijn voor het warmtebeleid. De leden van de VVD-fractie
willen graag een uitgebreide toelichting hebben op het belang dat de initiatiefnemers
zien in deze bepalingen in relatie tot het warmtebeleid. Daarnaast zijn deze
leden van mening dat de randvoorwaarden die in de memorie van toelichting
worden aangehaald ten aanzien van de warmtevraag van zo groot belang zijn
dat zij (deels) verankerd zouden moeten worden in het wetsvoorstel. Het huidige
artikel 17i is te weinig specifiek over deze aspecten en brengen een te grote
onzekerheid met zich mee voor betrokkenen. Zijn de initiatiefnemers bereid
om de bepalingen onder artikel 17i aan te passen naar alleen die situaties
waarin sprake is van een substantiële vraag naar warmte, die op een bedrijfseconomische
levensvatbare wijze kan worden bediend? Daarnaast willen deze leden weten
waarom de initiatiefnemers er voor hebben gekozen om enkel elektriciteitsproducenten
op te nemen in de bepalingen over het lozen van restwarmte?Hoe kijken de initiatiefnemers aan tegen het voorstel van de leden van
de fractie van GroenLinks om de mogelijkheid van een verbod op het lozen van
restwarmte uit te breiden tot alle installaties die restwarmte produceren,
niet alleen in combinatie met elektriciteitsproductie, dus ook afvalverbrandingsinstallaties
(AVI’s) en industriële processen en dergelijke? Deze leden zouden
graag ook nog een definitie van restwarmte in het wetsvoorstel opgenomen zien.
Om welke minimale hoeveelheden restwarmte gaat het en bij welke temperatuur,
zo vragen zij.De leden van de fractie van de ChristenUnie onderschrijven het belang
van consumentenbescherming, maar hechten daarnaast ook grote waarde aan het
stimuleren en verduurzamen van een nuttig gebruik van restwarmte. In hoeverre
strookt het uitgangspunt van consumentenbescherming met het uitgangspunt van
artikel 17i dat beoogt de mogelijkheid voor de minister van VROM te scheppen
om eisen te stellen met betrekking tot het nuttig gebruik van restwarmte,
zodat dit gebruik bevorderd kan worden? In hoeverre beperkt het onderhavige
wetsvoorstel de mogelijkheden tot een verdere verduurzaming en stimulering
van het gebruik van restwarmte?In artikel 17i wordt gesproken over elektriciteitsproducenten. Naast de
restwarmte afkomstig van elektriciteitsproducenten, bestaat er ook restwarmte
uit andere bronnen. Daarbij valt onder andere te denken aan industrie, afvalverbranders,
rioolwaterzuiveringen, biomassacentrales en composteerhallen. De leden van
de fractie van de ChristenUnie vragen wat de reden is om deze producenten
van restwarmte niet in artikel 17i op te nemen. Wordt hierdoor het stellen
van eisen met betrekking tot het nuttig gebruik van restwarmte niet onnodig
beperkt tot enkel de elektriciteitsproducenten? De leden van de fractie van
de ChristenUnie verzoeken de initiatiefnemers om een nadere toelichting op
dit punt.Naast de bescherming van de consument wordt thans ook benutting van warmte,
die nu nog geloosd wordt, genoemd als belangrijk doel in het wetsvoorstel.
De leden van de SGP-fractie juichen dat toe, want we dreigen met verwarming
op aardgas steeds afhankelijker te worden van Rusland. Maar in de uitvoering
is het stimuleren van het gebruik van deze restwarmte nog te onduidelijk en
te weinig aansluitend bij de behoefte in de praktijk. Zien de initiatiefnemers
de mogelijkheid om de maatregelen nader in te vullen en aan te sluiten bij
de behoeften in de praktijk? In het wetsvoorstel krijgt de minister van VROM
alleen voor elektriciteitscentrales een middel in handen. De leden van de
SGP-fractie vragen waarom er in het wetsvoorstel geen concrete
maatregelen worden genomen om de warmte van afvalverbranders, industrie, biogasmotoren,
houtcentrales etc. te stimuleren. Zijn de initiatiefnemers voornemens deze
categorieën alsnog in het wetsvoorstel op te nemen?De eerder opgenomen subsidie voor levering van warmte vanuit dergelijke
bronnen is vervallen en overgezet in een kenniscentrum voor warmte. De leden
van de SGP-fractie vragen of er onderzocht is of restwarmtelevering niet van
de grond komt door gebrek aan kennis. Daarnaast vragen deze leden of het niet
veel waarschijnlijker is dat een te laag financieel rendement het struikelblok
is voor realisatie van projecten. En als dat zo is, is dan niet juist een
subsidie het middel om dit probleem op te lossen?Op Kansrijk, het evenement voor duurzaamheid en innovatie van SenterNovem,
is een subsidie van EUR 5000 per woning aangekondigd voor de aanschaf van
een warmtepomp in een bestaande woning. Door het elektriciteitsverbruik van
een warmtepomp en het broeikaseffect van het koudemiddel in de warmtepomp
is het klimaatvoordeel van deze maatregel twijfelachtig. De leden van de SGP-fractie
denken dat met de benutting van warmte – die nu geloosd wordt –
veel meer voordeel te bereiken is. Wat is hierover de mening van de indieners?
En wat denken zij van de inzet van subsidie voor aansluiting van bestaande
woningen op een restwarmtenet?De leden van de SGP-fractie willen tot slot de mening van de initiatiefnemers
vragen over de volgende suggesties om meer restwarmtegebruik te stimuleren.
Laat gemeenten bij de ontwikkeling van nieuwbouwwijken onderzoek doen naar
de beschikbaarheid van warmtebronnen in de omgeving. Lozing van warmte in
lucht of oppervlaktewater moet qua energiestroom en temperatuur worden vastgelegd
bij gemeenten. Daarnaast wordt de verantwoordelijkheid bij gemeenten gelegd
om plannen op te stellen om deze lozing te reduceren. Industrie die warmte
loost moet deze aanbieden aan potentiële gebruikers en krijgt extra CO2-rechten
naar rato van daadwerkelijke warmtelevering om restwarmtebenutting te stimuleren.
Op de verwerkingstarieven van afvalverbranders, composteerinrichtingen en
rioolwaterzuiveringen komt een warmteheffing naar rato van de hoeveelheid
warmte die geloosd wordt.6. Mogelijkheid van poolen van verlieslatende warmteprojectenDe leden van de CDA-fractie constateren dat de initiatiefnemers een andere
oplossing hebben gekozen om te voorkomen dat leveranciers verlies maken en
het voortbestaan van milieuvriendelijke warmteprojecten onder druk komt te
staan. Deze leden zijn er nog niet van overtuigd dat pooling niet ten koste
gaat van de consumentenbescherming. Als de energieleveranciers meerdere projecten
in een «pool» mogen plaatsen, gaat dit dan niet ten koste van
de transparantie in de kostenopbouw, zo vragen deze leden. Welke waarborgen
hebben de initiatiefnemers ingebouwd om te bewerkstelligen dat alleen projecten
die daadwerkelijk verliesgevend zijn gecompenseerd mogen worden?De leden van de PvdA-fractie willen graag verheldering over de mogelijkheid
tot poolen, zoals neergelegd in artikel 25a in combinatie met artikel 3a.
Hebben deze leden het goed begrepen dat pooling niet verplicht is, maar slechts
een mogelijkheid? Is het zo dat het landelijke redelijke tarief voor een bepaalde
vergunninghouder omhoog gaat als gevolg van een ontheffing, of slechts het
redelijke tarief op een specifiek verlieslatend warmtenet? Kan dat laatste
uitgesloten worden, gezien de formulering van artikel 25a en de tekst van
de memorie van toelichting? In dat laatste geval is immers geen
sprake van pooling, maar betalen de gebruikers van een verlieslatend warmtenet
een hoger tarief dan de gebruikers van winstgevende warmtenetten.De leden van de SP-fractie onderschrijven de logica om op concernniveau
winstgevende en verlieslatende projecten te kunnen poolen. Die systematiek
wijkt niet af van wat in andere bedrijfstakken gebruikelijk is. De consumentenbescherming
is geborgd via de verbeterde NMDA-toetsing.De leden van de VVD-fractie merken op dat de initiatiefnemers gezocht
hebben naar oplossingen voor verliesleidende warmteprojecten. In het wetsvoorstel
wordt gekozen voor pooling. Daarnaast is er de mogelijkheid opgenomen voor
het verstrekken van subsidie. Aangezien er (nog) geen invulling is gegeven
aan de subsidieparagraaf en pooling geen uitkomst biedt voor stand-alone warmteprojecten
stevenen dergelijke projecten af op een faillissement. Deze leden willen weten
hoe de initiatiefnemers dit in verband zien met de maatschappelijke wenselijkheid
van structureel verliesleidende warmteprojecten en gewenste stimulering van
nuttig gebruik van warmte ten behoeve van milieuwinst. Hoe verhoudt de mogelijkheid
tot het verstrekken van subsidie zich tot dergelijke projecten? Bij de zogenaamde
pooling van warmteprojecten wordt gesproken over verliesgevende projecten.
Er wordt echter geen nadere invulling gegeven aan wat wordt verstaan onder
een verliesgevend project. Kunnen de initiatiefnemers nader ingaan op de voorwaarden
om gebruik te kunnen maken van de mogelijkheid die wordt geboden met artikel
25 van het wetsvoorstel?Hoe werkt de pooling voor onrendabele projecten in het geval er sprake
is van vergunninghouder die conform artikel 7 is opgedragen om warmte te leveren,
zo vragen de leden van de fractie van GroenLinks. Gesteld dat een onrendabel
warmteproject bij faillissement van de leverancier wordt overgeheveld naar
een nieuwe «nood-leverancier en/of producent», hoe wordt ervoor
gezorgd dat deze «noodleverancier/producent» geen financiële
schade hierdoor leidt? Hoe verhouden de maximumprijzen van artikel 3 en de
mogelijkheid om tegen redelijke prijzen warmte te leveren (artikel 3a, eerste
lid) zich tot de mogelijkheid van poolen, zo vragen deze leden verder.7. Rol en positie van gemeentenIn de nota naar aanleiding van het verslag wordt gesteld dat het NMDA-beginsel
voor de aansluitbijdrage verzekerd is doordat de «... projectontwikkelaar
en gemeente vrije keus hebben ten aanzien van de energievoorziening en er
dus geen sprake is van een gebondenheid ten gevolge van een monopoliepositie».
De leden van de SP-fractie wijzen erop dat er bij de ontwikkeling van grote
bouwlocaties voor projectontwikkelaars vrijwel altijd wél sprake is
van gebondenheid, omdat de gemeente vooraf besloten heeft om voor een heel
gebied gebruik te maken van stadsverwarming. Voor grootschalige stadsverwarming
is dat ook onvermijdelijk, omdat de netwerkkosten voor zowel stadsverwarming
als gas sterk zouden oplopen indien binnen een bouwlocatie het ene project
wordt aangesloten op het stadsverwarmings- en het andere op het gasnet. Maar
indien er sprake is van gebondenheid, kan er géén sprake zijn
van vrije prijsvorming. Deze leden betwijfelen daarom of de voorgestelde beschermingsconstructie
op grote uitbreidingslocaties zal voldoen. Indien het schrappen van artikel
18a de basis is voor de vrije prijsvorming ontstaat er een ander probleem.
Doordat projectontwikkelaars altijd kunnen afzien van aansluiting op stadsverwarming
zal geen enkel grootschalig stadsverwarmingsproject meer van de grond komen.
Bij het starten van een gebiedsontwikkeling voor stadsverwarming in de vorm van de aanleg van een hoofdleidingnet moet immers de zekerheid bestaan
over voldoende afnemers. Een aantal contracten met ontwikkelaars wordt echter
pas afgesloten ver na het besluit om tot aanleg van het hoofdleidingnet over
te gaan. Daarmee loopt de initiatiefnemer een zo groot risico dat deze zal
afzien van het aanleggen van stadsverwarming.De leden van de SP-fractie vragen verder wie opdraait voor de kosten als
achteraf alsnog een gasnet aangelegd moet worden in het kader van de noodprocedure.
Als dat de regionale netbeheerder is worden deze kosten gesocialiseerd. Daar
is wat voor te zeggen indien dezelfde regionale netbeheerder betrokken was
bij de aanleg van het warmtenet. Indien de aanleg van het warmtenet feitelijk
is voorgeschreven door een gemeente lijkt het echter niet onredelijk om ook
deze gemeente (een deel van) de schadepost te laten betalen.De leden van de fractie van GroenLinks plaatsen grote vraagtekens bij
artikel 21. Dit lijkt in de huidige vorm een onwerkbare situatie te gaan opleveren
voor gemeenten die een nieuw warmtenet willen realiseren (met name bij nieuwbouwlocaties
waar nog geen enkele vorm van energie-infrastructuur is aangebracht). Zonder
initiatief van de gemeente zal vaak voor de gemakkelijkste weg gekozen worden:
de aanleg van een gasnet. De gemeente neemt nu in de praktijk vaak het initiatief
om met energiebedrijven te onderhandelen over de aanleg van gas of warmte
(uiteraard in combinatie met elektriciteit) of alleen elektriciteit (warmtepompen).
Een energiebedrijf zal pas tot warmtelevering over willen gaan als gegarandeerd
is dat er voldoende aansluitingen zijn om het warmteproject rendabel te maken.
Gemeenten zorgen hiervoor door dit vast te leggen in eisen aan de projectontwikkelaar.
Bijvoorbeeld Rotterdam en Amsterdam hebben een aansluitplicht op het warmtenet
in de bouwverordening voor de projectontwikkelaar opgenomen (en daarmee gekoppeld
aan de afgifte van bouwvergunningen). Als gemeenten dat op grond van artikel
21 niet meer mogen ontstaat er een groot probleem en zullen warmteprojecten
veel minder makkelijk van de grond komen. Graag een reactie van de initiatiefnemers
hierop.Een ander probleem zou, volgens de leden van de fractie van GroenLinks
kunnen ontstaan wanneer een energieleverancier, buiten de gemeente om, bij
de minister om een vergunning vraagt, en ook krijgt, om warmte te mogen leveren,
terwijl de gemeente zelf bijvoorbeeld bezig is met een tendering waarin verschillende
energieleveranciers is gevraagd om biedingen op de energieleverantie. Zijn
de initiatiefnemers het met deze leden eens dat de gemeente in ieder geval
betrokken zou moeten worden bij de verlening van een vergunning voor warmtelevering
bij een specifiek warmteproject dat in die gemeente aan de orde is? Zo neen,
waarom niet? Zo ja, hoe is dit met het wetsvoorstel geregeld? De minister
geeft de vergunning af om warmte te leveren, maar wie bepaalt welke leverancier
in welk gebied (via welk warmtenet) warmte gaat leveren?Begrijpen de leden van de fractie van GroenLinks het goed dat het een
gemeente ook verboden wordt om eisen te stellen aan de duurzaamheid van een
warmteproject, bijvoorbeeld specifiek het energetisch rendement van productie-installaties,
de duurzaamheid van biomassa-bijstook en dergelijke? Dit zouden deze leden
zeer onwenselijk vinden.8. WarmtetarievenDe «vermeden kosten» zijn onderdeel van het vastrechttarief
en staan voor de kosten van uitgespaard aanleg en onderhoud van een cv-ketel.
De leden van de CDA-fractie vragen of het redelijk is dat deze kosten ook
aan huurders worden doorberekend, want aanleg en het onderhoud van een (collectieve) verwarmingsinstallatie komt altijd volledig voor rekening
van de verhuurder. Vinden de initiatiefnemers dat bij de vaststelling van
de wijze van berekening van het maximumtarief voor stadsverwarming rekening
gehouden moet worden met de specifieke positie van huurders?De leden van de PvdA-fractie merken op dat het wetsvoorstel uitgaat van
twee maximumtarieven voor de levering van warmte, het nationale NMDA-tarief
(artikel 3) en het (vermoedelijk lagere) redelijk kostengebaseerde tarief
(artikel 3a). In welk percentage van de gevallen zal, naar de inschatting
van de initiatiefnemers, het lagere kostengeoriënteerde tarief gaan gelden?
Is het waar dat, indien dit wetsvoorstel goed werkt, met name dit lagere tarief
van groot belang is? Kunnen de initiatiefnemers toelichten waarom dit kostengeoriënteerde
tarief geen AMvB met verzwaarde voorhang is opgenomen in de wet?Kunnen de initiatiefnemers, zo vragen de leden van de PvdA-fractie verder,
ook toelichten waarom er voor het aansluittarief (artikel 3b) geen AMvB met
verzwaarde voorhang is opgenomen in de wet?Is artikel 3a zo te begrijpen dat slechts kosten mogen worden toegerekend
die verbonden zijn aan één specifiek warmtenet? Of is het de
bedoeling dat de vergunninghouder de kosten van al zijn warmtenetten optelt
en voor zijn bedrijf overal in Nederland hetzelfde tarief in rekening brengt?
Of worden de warmtebedrijven hier vrij in gelaten, zo vragen de leden van
de PvdA-fractie.Is het denkbaar dat in het wetsvoorstel een bepaling wordt opgenomen die
de consument het recht geeft om af te zien van het huren of leasen van een
warmtewisselaar of tapwaterspiraal? En is het denkbaar dat in de wet of in
de AMvB zal worden vastgelegd dat het vastrecht voor warmtelevering zal worden
gemaximeerd op de hoogte van het vastrecht voor gas, zo vragen de leden van
de PvdA-fractie verder.De leden van de SP-fractie hebben eerder hun voorkeur uitgesproken voor
een NMDA-vergelijking op basis van de rendementsmethode. Wel vragen zij of
de formulering «(_) bij het gebruik van gas als energiebron» adequaat
is. Ook bij stadsverwarming is gas meestal de energiebron. Bij de vergelijking
wordt stadsverwarming vergeleken met de meest efficiënte individuele
verwarmingsmethode van het moment. Op dit moment is dat een Hr-gasketel, maar
dat zou over enige tijd anders kunnen liggen. Deze leden pleiten daarom voor
de formulering: «(_) bij het gebruik van de meest kostenefficiënte
individuele warmtebron».De leden van de SP-fractie zouden graag de visie van de initiatiefnemers
vernemen op het wenselijke afsluitbeleid bij warmtelevering. Zij wijzen in
dit verband op de in 2007 ingediende amendement van het lid Jansen (29 048,
nr. 21).De leden van de VVD-fractie merken op dat producenten van warmte door
de minister op grond van artikel 7 kunnen worden opgedragen om warmte te leveren
aan een vergunninghouder tegen een redelijke vergoeding. Daarnaast wordt in
artikel 3a bepaald dat een producent van warmte verplicht is te onderhandelen
met een vergunninghouder over levering van warmte tegen redelijke prijzen
en voorwaarden. Deze leden willen weten of op basis van het voorliggende wetsvoorstel
een keuze voor de warmteproducent kan worden afgedwongen tussen levering aan
een warmtenet en ander afnemers zoals een industriële afnemer. Zo ja,
zijn indieners van mening dat dit noodzakelijk is gezien de doelstelling van
het wetsvoorstel? Actal heeft in haar advies van 1 juli 2005 reeds aangegeven om te
overwegen om enkel een maximumtarief vast te stellen en dus geen verplichtingen
op te nemen over kostprijsgeoriënteerde tarieven met een winstopslag.
Nu in het wetsvoorstel ook de mogelijkheid is opgenomen voor pooling van projecten
kan de significantie van het bepalen van redelijke tarieven teniet worden
gedaan. De leden van de VVD-fractie willen graag weten of, en in welke mate
de bepalingen omtrent de redelijke tarieven nog meerwaarde bieden boven het
vaststellen van een maximumtarief. Kunnen de indieners hierbij ook ingaan
op de administratieve lasten die de systematiek van tarieven op basis van
kostprijs en winstopslag met zich meebrengt in relatie tot de doelstelling
om afnemers van warmte te beschermen wat immers al wordt geborgd door het
maximumtarief?De leden van de fractie van GroenLinks merken op dat de maximumprijs voor
de levering van warmte wordt vastgesteld door de NMa volgens een methode die
wordt vastgelegd in een AMvB die wordt voorgehangen bij het parlement. Deze
AMvB is, als zij het goed begrijpen, feitelijk de kern van de wettelijke bescherming
voor warmteklanten. Deze leden zijn het ermee eens dat de AMvB de zwaarste
voorhangprocedure krijgt, al vinden zij dat deze rekenmethode eigenlijk bij
wet zelf geregeld zou moeten worden. Het is van het grootste belang dat deze
AMvB snel wordt gemaakt. Kunnen de initiatiefnemers aangeven wat de planning
is met de AMvB?De leden van de fractie van GroenLinks hebben daarnaast nog vragen over
de vaststelling van de maximumprijs. Wat wordt bedoeld met de «integrale kosten die een verbruiker zou moeten maken voor
het verkrijgen van dezelfde hoeveelheid warmte» (artikel 3, eerste lid)?
Welke kosten worden hierin precies geïntegreerd: de kosten van een Hr-ketel,
van het aardgas en dergelijke? En wat is precies de referentiesituatie waar
het de kale gasprijs betreft, aangezien de gasmarkt is geliberaliseerd en
verschillende energiebedrijven verschillende gastarieven hanteren? Kunnen
de initiatiefnemers een rekenvoorbeeld geven van een mogelijke maximumprijs
die de NMa vaststelt?Kunnen de initiatiefnemers in een tabel of op andere wijze inzichtelijk
maken wat enerzijds de globale kostenopbouw is van warmtelevering, uit welke
componenten bestaat dit, zoals de kosten van aansluiting op een warmtenet
en de productiekosten, en anderzijds hoe deze kosten in de verschillende tariefcomponenten,
GJ-maximumprijs en aansluitbijdrage, tot uitdrukking kunnen worden gebracht?
Kortom, de leden van de fractie van GroenLinks vragen hoe de kostencomponenten
en tarieven met elkaar corresponderen?Conform artikel 3b, zo merken de leden van de fractie van GroenLinks verder
op, mag een vergunninghouder bij een verbruiker slechts een aansluitbijdrage
in rekening brengen die gelijk is aan de bijdrage die een gasverbruiker zou
bijdragen aan een gasaansluiting. Hoe wordt daarbij rekening gehouden met
de kosten voor de aanleg van energie-infrastructuur afhankelijk van het soort
ondergrond waarin de netten moeten worden aangelegd (veengronden, waterrijk
gebied, gebieden met veel weginfrastructuur e.d.)? Wie bepaalt of de aansluitbijdrage
die de warmteleverancier in rekening brengt overeenkomstig een vergelijkbare
gassituatie is? Is het de bedoeling dat voor elke regio een andere maximale
aansluitbijdrage wordt vastgesteld?Gesteld dat de wettelijke Energie Prestatie Coëfficiënt (EPC)
0,6 bedraagt. Dan hoeven in een warmtewoning, zo merken de leden van de fractie
van GroenLinks verder op, een aantal installatietechnische maatregelen zoals
Warmte Terug Winning (WTW) of een zonneboiler niet te worden genomen, die
in een gaswoning wél nodig zijn om deze EPC te halen (alleen isolatie
is in een gaswoning niet genoeg voor een EPC van 0,6). Op welke
wijze wordt in de tarieven van warmtelevering rekening gehouden met de vermeden
kosten van de warmtewoning? Gebeurt dit in de aansluitbijdrage (aangezien
het gaat om kosten die behoren bij «de situatie waarbij sprake is van
aansluiting op een gasnet»)? Zo neen, hoe dan wel?9. Representatieve organisatieDe leden van de SP-fractie onderschrijven dat de ondersteuning van representatieve
organisaties via een expertisecentrum een goede basis vormt voor een onafhankelijk
advies aan deze organisaties, dat bovendien ook ter beschikking staat van
derden, zoals individuele consumenten en overheden. Deze leden wijzen er overigens
op het bijna twee jaar geleden ingediende amendement van het lid Irrgang (29 048,
nr.17) dat een andere verbetering beoogt door te voeren voor de representatieve
organisaties. Onderschrijven de initiatiefnemers dit voorstel?Het is de leden van de VVD-fractie niet duidelijk wat de noodzaak is van
de wijzigingen zoals voorgesteld in artikel 18, onderdeel F en artikel 18a,
onderdeel G. Deze wijzigingen voorzien in een termijn van vier weken tussen
het overleg tussen netbeheerders en representatieve organisaties en het toezenden
van de voorstellen die worden behandeld in het overleg. Waarom hebben de indieners
gekozen om deze wijzigingen met betrekking tot de levering van elektriciteit
en gas op te nemen in onderhavig voorstel dat zich richt op het reguleren
van de levering van warmte? Hebben de indieners concrete signalen ontvangen
dat het ontbreken van een dergelijke termijn in de huidige praktijk problemen
oplevert?De voorzitter van de commissie,Kraneveldt-van der VeenDe griffier van de commissie,Franke BIJLAGE 2In art. 3, 1e lid wordt geregeld dat de NMa de maximumprijs voor levering
van warmte vaststelt. Klopt het dat deze maximumprijs uit twee componenten
bestaat: de GJ-prijs en het vastrecht en dus geen betrekking heeft op het
aansluittarief dat in art. 3b wordt geregeld, of heeft de maximumprijs betrekking
op alle 3 de componenten: aansluittarief, vastrecht, GJ-prijs?3Klopt het dat:– het aansluittarief gemaximeerd wordt door art 3b tot alleen de
kosten van aansluiting op het warmtenet;– de GJ-prijs door art 3, 1e lid wordt gemaximeerd. Namelijk, de
GJ-prijs voor warmte is gelijk aan de prijs van de hoeveelheid aardgas die
nodig is om 1 GJ te produceren met een HR-ketel c.q. de best beschikbare techniek;– en dat dus vervolgens alle extra kosten moeten worden verwerkt
in het vastrecht, dat daarmee dus veel hoger wordt dan het vastrecht van een
gaswoning, omdat ook de productiekosten van warmte hierin moeten worden verwerkt?Zo nee, waarom niet, en hoe zit het dan wel?9Wie bepaalt in art. 7, 3e lid en 6e lid, wat een «redelijke vergoeding»
is voor aangewezen nieuwe vergunninghouder resp. producent en wie betaalt
deze vergoeding? Is deze «redelijke vergoeding» ook gebonden aan
de maximumprijs van artikel 3, ook wanneer een rendabele exploitatie daarmee
niet mogelijk is?10Is het redelijk van een door de minister aangewezen nieuwe vergunninghouder
resp. producent te eisen dat deze een onrendabel warmtenet exploiteren? Zo
ja, waarom? XNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Schreijer-Pierik (CDA), Vendrik (GL), Ten
Hoopen (CDA), Kortenhorst (CDA), Hessels (CDA), ondervoorzitter, Van der Ham
(D66), Van Velzen (SP), Aptroot (VVD), Smeets (PvdA), Samsom (PvdA), Dezentjé
Hamming-Bluemink (VVD), Kraneveldt-van der Veen (PvdA), voorzitter, Irrgang
(SP), Jansen (SP), Biskop (CDA), Ortega-Martijn (CU), Blanksma-van den Heuvel
(CDA), van der Burg (VVD), Graus (PVV), Zijlstra (VVD), Besselink (PvdA),
Gesthuizen (SP), Ouwehand (PvdD) en Vos (PvdA).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Van Dijk (CDA), Duyvendak (GL), Aasted-Madsen-van
Stiphout (CDA), Van Gennip (CDA), De Rouwe (CDA), Koşer Kaya (D66),
Ulenbelt (SP), Blok (VVD), Boelhouwer (PvdA), Kalma (PvdA), Weekers (VVD),
Van Dam (PvdA), Karabulut (SP), Luijben (SP), De Nerée tot Babberich
(CDA), Cramer (CU), Atsma (CDA), de Krom (VVD), Madlener (PVV), Nicolaï
(VVD), Blom (PvdA), Gerkens (SP), Thieme (PvdD) en Heerts (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29048-23.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl