Maatschappelijk verantwoord ondernemen; Verslag algemeen overleg op 23 juni 1999, over maatschappelijk verantwoord ondernemen in internationaal verband
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26485, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

06-09-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26485 nr. 2

09-07-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de staatssecretarisNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26485Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 36 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 485Maatschappelijk verantwoord ondernemennr. 2VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 9 juli 1999De vaste commissie voor Economische Zaken1
heeft op 23 juni 1999 overleg gevoerd met staatssecretaris Ybema van Economische
Zaken over maatschappelijk verantwoord ondernemen in internationaal verband
(26 485, nr. 1).Van het overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Bos (PvdA) memoreerde de oprichting een week geleden
van een Nederlandse afdeling van Transparency International, een organisatie
die zich internationaal bezighoudt met de bestrijding van corruptie. Hij vond
het jammer dat in Nederland het oprichten van een afdeling zoveel langer had
geduurd dan in andere landen.De heer Bos sprak zijn erkentelijkheid uit voor de brief, die een reactie
van de staatssecretaris is op een tiental suggesties die tijdens de begrotingsbehandeling
in oktober 1998 waren gedaan om maatschappelijk verantwoord ondernemen te
stimuleren. De staatssecretaris spreekt in de brief weliswaar waardering uit
voor maatschappelijk verantwoord ondernemen en erkent een eigen verantwoordelijkheid,
maar de concrete initiatieven zijn te mager, het ontbreekt aan een visie op
de rol van de overheid en de instrumenten die hij geschikt acht, zijn heel
beperkt.Een strikte scheiding tussen publieke en private verantwoordelijkheden
achtte de heer Bos niet in overeenstemming met de werkelijkheid. Overheid
en bedrijfsleven werken vaak nauw samen, waardoor algemeen belang en eigenbelang
steeds moeilijker van elkaar zijn te scheiden. Hij toonde zich er geen voorstander
van dat de overheid aan bedrijven gedragscodes oplegt of investeringen verbiedt.
Daarvoor zijn de bedrijven zelf verantwoordelijk. De overheid kan echter meer
doen dan alleen de dialoog aangaan; zij kan ook stimuleren en afremmen.Van de tien suggesties bij de begrotingsbehandeling ligt een aantal op
buitenlands gebied. Daarop heeft de staatssecretaris negatief gereageerd.
De heer Bos kondigde op drie punten initiatieven aan als hij door het antwoord
in dit overleg niet tevredengesteld zou worden. Zonder bedrijven bepaalde
investeringen te verbieden of een gedragscode op te leggen, mag de overheid
hun wel vragen, openbaar te maken waarom zij bepaalde investeringen in bepaalde
landen doen. Het is een taak van de overheid om een maatschappelijk
debat daarover te stimuleren en dus te streven naar verslaglegging. Over de
precieze vorm hiervan achtte de heer Bos nadere discussie nodig. Als grote
klant kan de overheid eveneens ontwikkelingen stimuleren of afdwingen, bijvoorbeeld
door bij aanbesteding van projecten te eisen dat deelnemende bedrijven een
minimumcode hanteren, zoals de code die in het kader van de ILO is medeondertekend
door de Nederlandse regering en de Nederlandse werkgevers. Ook bedrijven die
bij investeringen in het buitenland steun van de Nederlandse overheid ontvangen
in de vorm van subsidies, kredieten of garanties, moeten ertoe verplicht worden,
zich aan de ILO-code te houden.De heer Bos constateerde dat een groot aantal ministeries zich met het
beleid voor maatschappelijk verantwoord ondernemen bezighoudt. Hoe denkt de
staatssecretaris de eenheid van beleid te bevorderen, ook op het gebied van
maatschappelijk verantwoord ondernemen in het binnenland?Als aandeelhouder kan de Nederlandse overheid een voorbeeld geven door
actief te streven naar een gedragscode voor investeringen in het buitenland
van de desbetreffende bedrijven. De heer Bos zei de indiening van een motie
hierover te overwegen.De heer Blok (VVD) herinnerde aan het akkoord dat in de ILO
was gesloten als eerste kleine stap in de bestrijding van kinderarbeid. Daarbij
bleek dat internationale overeenstemming over dit soort belangrijke onderwerpen
heel moeilijk te bereiken is. Het zou dan ook goed zijn als het Nederlandse
bedrijfsleven internationaal een rol kon spelen op het gebied van mensenrechten,
arbeidsomstandigheden en milieu. Belangrijk is daarbij nog wel de haalbaarheid
van maatregelen in internationaal verband en de verhouding tussen de rol van
de overheid en die van het bedrijfsleven.Omdat van solistisch optreden van Nederland andere landen, ook Europese,
zullen profiteren, zal dat niet effectief zijn. Voor het bereiken van een
echt resultaat, zoals afschaffing van kinderarbeid, is vooral draagvlak in
de desbetreffende landen nodig. De heer Blok steunde de aanpak van de staatssecretaris
en betreurde het dat andere landen in dit verband minder actief zijn dan Nederland.
Hij benadrukte dat de effectiviteit van het beleid belangrijker is dan alleen
goede bedoelingen.In de verdeling van verantwoordelijkheden zag de heer Blok voor de overheid
vooral een rol weggelegd in het internationale overleg. Grote bedrijven doen
al aan verslaglegging over maatschappelijk verantwoord ondernemen en de werkgeversorganisaties
organiseren seminars op dit gebied. In de brief las hij echter niets over
de rol van de ondernemingsraden en de aandeelhouders, terwijl in de Wet op
de ondernemingsraden arbeidsomstandigheden en milieu expliciet als aandachtsgebieden
worden genoemd en aandeelhouders het bedrijfsbeleid kunnen sturen. Desgevraagd
noemde hij de rol van de raad van bestuur en van de raad van commissarissen
in dit verband meer voor de hand liggend.Mevrouw Verburg (CDA) dankte de staatssecretaris voor de brief
en complimenteerde het bedrijfsleven voor de ontwikkeling van gedragscodes
voor internationaal verantwoord ondernemen. Bij onderzoek door VNO-NCW onder
honderd bedrijven bleken er 38 een internationale gedragscode te hebben, wat
duidt op een cultuurverandering. De overheid moet deze ontwikkeling stimuleren,
want de samenleving beoordeelt ondernemingen steeds meer op hun maatschappelijke
gedrag. Ook zou de leiding van grote bedrijven een goed voorbeeld moeten geven.
Zij sloot zich dan ook aan bij de oproep van de heer Blankert, voorzitter
van VNO-NCW, om een einde te maken aan de soms zeer hoge vergoedingen voor
leden van raden van bestuur.De passages in de brief over de rol van de overheid vond mevrouw Verburg
vaag en vrijblijvend. De overheid hoeft het niet te laten bij ondersteunen
en faciliëren, maar kan ook de uitwisseling van good practices van bedrijven
bevorderen, ijkpunten aandragen voor verantwoording in jaarverslagen en het
opstellen van een algemene gedragscode voor internationaal ondernemen stimuleren.
Hiervoor moet de overheid in een dialoog met ondernemers, vakbonden en non-gouvernementele
organisaties (NGO's) nagaan hoe deze organisaties elkaar kunnen versterken,
en meer steun geven aan organisaties zoals de stichting Eerlijk zaken doen
en Transparency International. Op deze mogelijkheden vroeg zij een reactie
van de staatssecretaris.Mevrouw Verburg las in het Human Development Report uit 1996 van UNDP
dat er vier schadelijke ontwikkelingen op economisch gebied zijn: groei zonder
ontwikkeling van werkgelegenheid, groei waarvan alleen rijken profiteren,
groei waarbij de identiteit van bevolkingsgroepen verloren gaat en groei waarmee
natuurlijke bronnen worden uitgeput en verloren gaan voor toekomstige generaties.
Onderschrijft de staatssecretaris deze analyse en erkent hij dat de overheid
als ondernemer zich hiernaar zou moeten gedragen? Is hij ertoe bereid, in
zijn nationale en zijn internationale beleid hiermee rekening te houden?De staatssecretaris schrijft in zijn brief dat hij wil uitgaan van de
richtlijnen van de OESO. De Europese Unie achtte mevrouw Verburg een samenhangender
geheel van landen, die elkaar directer kunnen aanspreken. Het Europese Parlement
heeft in januari 1999 een resolutie aangenomen waarin het pleit voor een Europees
juridisch raamwerk voor de activiteiten van transnationale ondernemingen,
waarin verdragen van de ILO, richtlijnen van de OESO en artikelen uit de Universele
Verklaring van de Rechten van de Mens moeten worden opgenomen. Wil de staatssecretaris
zich inzetten voor de uitvoering van deze resolutie in Europees verband?Mevrouw Verburg sprak er begrip voor uit dat in de brief de WTO niet wordt
genoemd, maar benadrukte dat het internationale bedrijfsleven nauw moet worden
betrokken bij de uitvoering van afspraken over maatschappelijk verantwoord
ondernemen.Bij aankopen, aanbestedingen en verkoop van materiaal treedt de overheid
als ondernemer op en zou zij zich moeten baseren op een gedragscode voor maatschappelijk
verantwoord ondernemen. Is de staatssecretaris ertoe bereid, voor de overheid
zo'n gedragscode te hanteren?Ten slotte wees mevrouw Verburg op de rol en de verantwoordelijkheid van
de overheid in de driedeling markt, maatschappij en overheid. Is de staatssecretaris
ertoe bereid, kredietgaranties, medefinanciering en projectontwikkeling te
betrekken bij het beleid voor maatschappelijk verantwoord ondernemen?De heer Rabbae (GroenLinks) was blij met de brief omdat het
moeilijk blijkt te zijn, het thema ethiek en economie op de politieke agenda
te krijgen. Hij betreurde het echter dat de staatssecretaris zich weliswaar
in internationale organisaties wil inzetten voor bindende afspraken, maar
nationaal passief blijft. Consumenten en bedrijven gaan vaak al verder dan
de politiek; het minste wat van de staatssecretaris mag worden verwacht, is
dat hij met de trend meegaat.De fractie van GroenLinks heeft een tienpuntenplan voor maatschappelijk
verantwoord ondernemen opgesteld. Een van die punten is de ontwikkeling van
een handvest waarin op hoofdlijnen staat wat maatschappelijk verantwoord ondernemen
inhoudt voor werkgevers en werknemers en voor de overheid. Er zijn weliswaar
gedragscodes, maar niet bij alle bedrijven en zij zijn er niet op aan te spreken.
Wat vindt de staatssecretaris van zo'n handvest?De heer Rabbae steunde de opmerkingen van de heer Bos over de verslaglegging,
in het bijzonder voor grote bedrijven. Desgevraagd bevestigde hij dat ook
kleine bedrijven zich aan de regels moeten houden. Vervolgens pleitte de heer Rabbae voor de instelling van een ombudsman
die bemiddelt, klachten van NGO's behandelt en jaarverslagen van bedrijven
doorlicht. Ook bepleitte hij een issue-commissaris, die in de raad van commissarissen
de activiteiten van de onderneming kan bijsturen op het punt van maatschappelijk
verantwoord ondernemen. Hij sprak zich desgevraagd uit voor een issue-lid
van de raad van bestuur, maar achtte het aanstellen van een issue-commissaris
eerder haalbaar.Bij het verstrekken van opdrachten en als inkoper van producten en diensten
zou de overheid volgens de heer Rabbae moeten stimuleren dat het bedrijfsleven
zich committeert aan normen van maatschappelijk verantwoord ondernemen.Voor de toepassing van het Nederlandse strafrecht bij schending van mensenrechten
of internationale verdragen door een Nederlands bedrijf in het buitenland
zag de heer Rabbae een analogie met de veroordeling in Nederland wegens pedofiele
contacten in Thailand. Het gaat immers om normen die nationaal en internationaal
zijn vastgesteld.Over het SER-advies vond de heer Rabbae de brief onduidelijk. Het ligt
immers voor de hand dat de SER, waarin de belangrijkste betrokkenen zitten,
adviseert aan de politiek. Als de staatssecretaris de SER niet om advies wil
vragen, zou de Kamer het volgens hem zelf moeten doen.De heer Van Middelkoop (GPV) benadrukte het belang van de vrije
ondernemingsgewijze productie, maar meende dat van bedrijven wel mag worden
gevraagd dat zij zich maatschappelijk verantwoorden, omdat zij soms grote
macht hebben. In de slotconclusies van de Europese Raad in Keulen is aangekondigd
dat er zal worden gewerkt aan het disciplineren van het internationale kapitaalverkeer
om het flitskapitaal aan te pakken. Zoiets moet ook mogelijk zijn voor de
schending van mensenrechten. Van de internationale economische orde zou meer
een rechtsorde gemaakt moeten worden. De overheid kan overigens zelf het goede
voorbeeld geven bij maatschappelijk verantwoord ondernemen.In verband met de aangekondigde brief over handelspolitiek wees de heer
Van Middelkoop op het pleidooi van het CNV om in het akkoord van de WTO een
bindende clausule voor ondernemingen op te nemen. Hij vroeg om een reactie
van de staatssecretaris daarop.Handelsmissies leken de heer Van Middelkoop een goede gelegenheid voor
de staatssecretaris om onderwerpen van maatschappelijk verantwoord ondernemen
te bespreken met het bedrijfsleven. Hij vermoedde dat er dan ernstigere zaken
aan de orde komen dan in de politiek worden besproken. In hoeverre wordt bij een subsidieaanvraag beoordeeld of een bedrijf meewerkt
aan corruptie? Is er ooit subsidie teruggevraagd als achteraf bleek dat een
bedrijf zich daaraan schuldig had gemaakt?De heer Van Middelkoop herinnerde aan de Europese gedragscode voor Zuid-Afrika,
op grond waarvan het bedrijfsleven daar kon blijven investeren, maar daarbij
wel bepaalde normen in acht moest nemen, zoals gelijke behandeling van zwarten
en blanken en werknemersrechten. Dit heeft een bijdrage geleverd aan de omslag
in het economische systeem van Zuid-Afrika. Acht de staatssecretaris een dergelijke
gedragscode mogelijk voor maatschappelijk verantwoord ondernemen?De heer Van Middelkoop wees erop dat grote bedrijven de plicht tot milieuverslaglegging
hebben. Hiervoor moeten zij in verband met het milieu aangeven wat de gevolgen
van het bedrijfsmatige handelen zijn en welke maatregelen zij hebben genomen.
Zo'n publieke verantwoording achtte hij ook mogelijk voor maatschappelijk
verantwoord ondernemen.Het was de heer Van Middelkoop uit de brief op een aantal punten niet
duidelijk geworden wat de staatssecretaris mogelijk acht en wat hij wil bereiken,
bij voorbeeld bij de versterking van richtlijnen voor arbeidsnormen en milieustandaarden
in OESO-verband. Uit de brief blijkt dat de staatssecretaris de effectiviteit
van het nationaal contactpunt voor multinationale ondernemingen
wil vergroten. Op welke manier en met welk doel wil hij dit doen?De heer Van Middelkoop maakte uit de brief op dat bij grote subsidies
aan bedrijven die in het buitenland investeren, niet standaard de normen van
de ILO en de richtlijnen van de OESO gelden. Waarom is dit geen subsidievoorwaarde?De heer Van Walsem (D66) benadrukte het belang van de gesprekken
die de staatssecretaris met het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties
voert, en steunde diens voornemen om vertegenwoordigers van maatschappelijke
organisaties op te nemen in handelsmissies. Wel pleitte hij voor een versterking
van het beleid. Hij sprak de verwachting uit dat de publieke opinie bedrijven
zal stimuleren om aandacht te blijven besteden aan maatschappelijk verantwoord
ondernemen.De overheid zou moeten stimuleren dat internationaal opererende ondernemingen
zich er meer van bewust worden dat zij zich moeten houden aan de principes
van internationaal recht. De staatssecretaris zet in zijn brief in op het
niveau van de OESO, maar gaat voorbij aan het Europese niveau. Ziet de staatssecretaris
reden om ook daar actief te zijn, mede gelet op de initiatieven van het Europese
Parlement voor een gedragscode?Voor wetgeving achtte de heer Van Walsem het nog te vroeg. Hiervoor moet
er eerst een groter draagvlak worden gecreëerd en moeten de initiatieven
uit het bedrijfsleven worden afgewacht. De staatssecretaris kan echter wel
al met een referentiemodel komen, waaraan het bedrijfsleven zijn handelen
kan toetsen. Dit is ook nodig voor een goede verslaglegging, die voorlopig
op vrijwillige basis tot stand moet komen.De heer Van Walsem steunde de opmerking van de heer Bos dat van de overheid
als aandeelhouder een actieve rol mag worden verwacht, en zag graag een positieve
reactie van de staatssecretaris hierop tegemoet. Verder achtte hij het vanzelfsprekend
dat bedrijven die zich schuldig maken aan grove schendingen van elementaire
rechten, geen opdrachten en geen subsidie krijgen. Ten slotte bepleitte hij
uitbreiding van het nationale contactpunt voor multinationale ondernemingen
tot een vraagbaak voor het bedrijfsleven en andere organisaties. Het antwoord van de staatssecretarisDe staatssecretaris benadrukte het belang van het onderwerp
maatschappelijk verantwoord ondernemen en wees erop dat het beleid hiervoor
weliswaar pas twee jaar bestaat, maar dat Nederland internationaal heel actief
is. Het gaat hierbij om beïnvloeding van de relatie tussen economische
activiteiten van Nederlandse ondernemingen in het buitenland en thema's zoals
milieu, mensenrechten, sociale normen en dierenwelzijn. Inmiddels zijn er
gesprekken gevoerd met maatschappelijke organisaties en NGO's en met bedrijven
om inzicht te krijgen in de manier waarop Nederlandse bedrijven in het buitenland
hiermee omgaan.In verband met de activiteiten van IHC Caland in Birma proberen de overheid
en maatschappelijke organisaties het bedrijf al een jaar te bewegen tot het
opstellen van een gedragscode, waarop het vervolgens kan worden aangesproken.
Inmiddels heeft ook het ABP als aandeelhouder zich kritisch uitgelaten. Desgevraagd
zei de staatssecretaris dat de instrumenten die hij op dit gebied heeft, niet
zijn gebaseerd op overheidsbeleid maar op de internationale rechtsorde, zoals
de richtlijn van de OESO uit 1976 en afspraken in ILO-verband. Hij was ervan
overtuigd dat IHC Caland zich daaraan zal conformeren als de maatschappelijke
druk op het bedrijf wordt opgevoerd.Uitgaande van de vrijheid om internationaal zaken te doen, probeert de
overheid bij uitwassen corrigerend op te treden. In extreme gevallen, zoals
eertijds Zuid-Afrika en tegenwoordig Servië, worden er internationaal
afspraken gemaakt om economische druk uit te oefenen. Een actie van één
land is immers niet effectief, omdat een bedrijf dan kan gaan opereren vanuit
een ander land of een bedrijf in een ander land de activiteiten zal overnemen.De staatssecretaris zag een belangrijke rol voor de overheid bij het stimuleren
van de discussie over maatschappelijk verantwoord ondernemen. Ook heeft de
overheid een rol in versterking van de internationale rechtsorde. In internationale
fora stelt Nederland voortdurend dit onderwerp aan de orde om draagvlak te
vinden. De staatssecretaris sprak zich dan ook ervoor uit dat de actualisering
van de richtlijn van de OESO uit 1976 zo spoedig mogelijk wordt afgerond,
opdat bedrijven erop kunnen worden aangesproken. Ook de dialoog met maatschappelijke
organisaties is belangrijk voor de internationale context.Arbeidsnormen zijn onderwerp van overleg in de ILO. De staatssecretaris
ondersteunde volledig de pogingen om nadere afspraken daarover te maken en
was positief over datgene wat de laatste vijf jaar in ILO-verband was bereikt.
Hij was er dan ook geen voorstander van de discussie over sociale normen helemaal
over te brengen naar de WTO. Desgevraagd zei hij niet concreter te kunnen
zijn omdat de discussie in de ILO pas kort geleden is gestart. De kern van
deze discussie is de vraag hoe de sociale normen uit de conventies van de
ILO kunnen worden verwerkt in de nieuwe gedragscode van de OESO.De discussie over de tekst van de nieuwe richtlijn van de OESO, die onder
Nederlands voorzitterschap wordt opgesteld, zal binnen enkele weken beginnen.
De thema's arbeid en milieu zullen daarin worden opgenomen op grond van de
standaarden die in de ILO en de Verenigde Naties zijn ontwikkeld. De activiteiten
in die verschillende gremia moeten elkaar versterken. Verder wordt wereldwijde
toepasbaarheid van de richtlijn nagestreefd, waardoor deze veel effectiever
zal worden.Hoewel de staatssecretaris de resolutie van het Europese Parlement positief
beoordeelde, achtte hij afspraken in EU-verband minder effectief dan die in
OESO-verband omdat de EU een smaller platform is dan de OESO.De staatssecretaris sprak er zijn waardering voor uit dat het Nederlandse
bedrijfsleven zeer actief bezig is met het thema maatschappelijk verantwoord
ondernemen. Steeds meer bedrijven ontwikkelen een gedragscode en melden in
hun jaarverslag hoe het in de praktijk daarmee gaat. Aanstaande vrijdag zal
op een conferentie van het bedrijfsleven over het thema van de integere organisatie
een rapport worden gepresenteerd van een onderzoek bij ongeveer honderd Nederlandse
bedrijven naar de betekenis van de gedragscode als instrument om maatschappelijke
betrokkenheid te bevorderen.De staatssecretaris wilde het contactpunt voor multinationale ondernemingen
effectiever maken, eventueel door er een vraagbaak aan te koppelen. In het
begin van 1999 heeft het ministerie van Economische Zaken in OESO-verband
een tweedaagse internationale conferentie over het thema investeringen en
milieu gehouden, waaraan de NGO's, universiteiten, het bedrijfsleven, overheden
en de OESO hebben deelgenomen. Verder organiseert het ministerie in september
een symposium over gedragscodes, waar een vertegenwoordiger van het Europese
Parlement zal spreken over de aangenomen resolutie. De staatssecretaris nodigde
de Kamer uit tot deelname aan die discussie.Dat de NGO's kunnen participeren in internationale discussies, achtte
de staatssecretaris van groot belang. De overheid probeert door frequent en
intensief overleg maximaal gebruik te maken van de NGO's. Zij zullen dan ook
worden betrokken bij de Nederlandse delegatie naar de start van de volgende
WTO-ronde in november. Bij handelsmissies worden niet alleen de NGO's, maar
ook mensenrechtenorganisaties betrokken.De staatssecretaris verklaarde dat hij tijdens handelsmissies steeds wordt
geconfronteerd met de worsteling van bedrijven met wat wel en wat niet toelaatbaar is. In landen met opkomende markten heeft de overheid vaak
niet de gewenste kwaliteit om smeergeldpraktijken te voorkomen. Bedrijven
die in die landen actief zijn, kunnen zich daar niet aan onttrekken, maar
blijken er wel zelf grenzen aan te stellen.Volgens regels van de EU en de WTO voor aanschaffingsprocedures mag de
overheid wel eisen stellen bij een aankoop, maar niet bij een aankoop die
daarmee niets te maken heeft. Het is dus in strijd met die internationale
afspraken om bedrijven uit te sluiten los van een concrete aanbesteding.De staatssecretaris achtte het consequent als bedrijven die een gedragscode
hebben, over de praktische werking ervan rapporteren en zei deze verslaglegging
te stimuleren in een constructieve dialoog. Hij wilde de bedrijven een kans
geven om gedragscodes en de verslaglegging erover in praktijk te brengen.
Mocht resultaat uitblijven, dan zag hij het als finale verantwoordelijkheid
voor de overheid om verplichtingen op te leggen.Voor het gebruik van het exportinstrumentarium zag de staatssecretaris
geen mogelijkheden, omdat het bij export meestal gaat om producten die in
Nederland zijn geproduceerd.Er was de staatssecretaris geen geval bekend van een bedrijf dat subsidie
had gekregen en zich achteraf aan corruptie schuldig bleek te hebben gemaakt.
Hij zei in zo'n geval de mogelijkheden te willen bezien de overheidsbijdrage
terug te vragen, wegens de strijdigheid met het overheidsbeleid.De staatssecretaris sloot zich aan bij de opmerkingen uit de commissie
over de overheid als aandeelhouder. De overheid heeft als zodanig een extra
verantwoordelijkheid voor maatschappelijk verantwoord ondernemen, gedragscodes
en de verslaglegging daarover. Hij zegde toe hierover overleg te zullen voeren
met de bewindslieden onder wier verantwoordelijkheid dergelijke aandelenpakketten
vallen en op korte termijn hierover aan de Kamer te rapporteren. Nadere gedachtewisselingDe heer Van Walsem dankte de staatssecretaris voor de toezegging
over de overheid als aandeelhouder. Bij de overheid als inkoper verwachtte
hij een hardere opstelling van de staatssecretaris in het geval van grove
schendingen van mensenrechten. Hij nam ten slotte het standpunt in dat de
afspraken in ILO-verband moeten worden verwerkt in de richtlijn van de OESO.Ook de heer Bos was blij met de toezegging over de overheid
als aandeelhouder. Hij zei niet langer een motie op dit punt te overwegen
en te verwachten binnen een halfjaar informatie van de staatssecretaris te
krijgen. Voor de bedrijven waarvan de overheid aandeelhouder is, moeten er
gedragscodes komen die aansluiten bij de normen in ILO- en in OESO-verband.De heer Bos was er teleurgesteld over dat de staatssecretaris weinig nieuws
naar voren had gebracht. Hij sprak zijn volle steun uit voor alles wat de
staatssecretaris had aangekondigd, maar hij achtte het onvoldoende. De door
hem aangekondigde drie initiatieven zou hij dan ook doorzetten en hij nodigde
andere politieke partijen en maatschappelijke organisaties uit om mee te doen.De heer Blok signaleerde dat vrijwel geheel Afrika en een groot
deel van Azië, waaronder China en India, afvallen, als bij exportgaranties
de eis wordt gesteld dat in het ontvangende land wordt voldaan aan elementaire
mensenrechten en aan milieucriteria. Om toch handel met die landen te kunnen
drijven, zullen bedrijven dus moeten schipperen. In antwoord op een
opmerking van de heer Bos zei hij dat het te gemakkelijk is om alleen eisen
te stellen aan Nederlandse bedrijven, en dat dit niet effectief is.Verder sprak de heer Blok zich uit tegen extra regelgeving voor het Nederlandse
bedrijfsleven, ook in verband met maatschappelijk verantwoord ondernemen.
Hij vond het te ver gaan om de duizenden kleine importeurs van textiel en
huishoudelijke artikelen in Nederland allemaal te verplichten tot verslaglegging,
zeker nu de Tweede Kamer onlangs een motie had aangenomen waarin wordt uitgesproken
dat de administratievelastendruk voor het bedrijfsleven moet worden verlaagd.Mevrouw Verburg ging ervan uit dat bedrijven met een gedragscode
hierop zullen ingaan in hun jaarverslag, wegens de positieve beeldvorming
daarvan.Ook zij vond het antwoord van de staatssecretaris teleurstellend. Hij
zet sterk in op internationaal overleg, maar zij achtte hem daarin kwetsbaar
doordat hij in eigen land weinig maatregelen neemt. Verder zou de Nederlandse
overheid initiatieven in Europees verband kunnen uitwerken en vervolgens kunnen
uitbreiden naar de OESO en de WTO.Is de staatssecretaris ertoe bereid in Europees verband of in OESO-verband
zodanige afspraken te bevorderen dat landen niet met elkaar concurreren op
de ILO-normen?Mevrouw Verburg had een antwoord gemist over de overheid als ondernemer.
Zij overwoog de indiening van een motie over de overheid als cofinancier en
subsidieverstrekker wegens het onduidelijke antwoord daarover.Ook de heer Rabbae vond het antwoord van de staatssecretaris
niet bevredigend. De staatssecretaris stelt zich internationaal weliswaar
heel actief op, maar in Nederland zelf neemt hij te weinig initiatieven. De
heer Rabbae vroeg de staatssecretaris alsnog in te gaan op de genoemde zaken
uit het tienpuntenplan van GroenLinks. Een eventueel initiatiefwetsvoorstel
van de heer Bos zei hij te zullen ondersteunen.De heer Van Middelkoop sloot zich aan bij de drie door de heer
Bos aangekondigde initiatieven. Het was hem niet duidelijk geworden of er
een rechtstitel is om bedrijven aan te pakken die zich niet aan de regels
houden.Hij sprak zich uit voor stimulering van de verslaglegging, waarbij kleine
bedrijven in eerste instantie kunnen worden ontzien. Voor grote bedrijven
zijn de administratieve lasten hiervan niet erg groot en van hun verslaglegging
kan een normerende werking uitgaan.In de jaren zeventig zijn gemeenten die bedrijven uitsloten wegens handel
met Zuid-Afrika, door de rechter in het ongelijk gesteld omdat het buitenlands
beleid door de minister van Buitenlandse Zaken wordt gevoerd. Kan de staatssecretaris
zeggen of dit in verband met maatschappelijk verantwoord ondernemen anders
is?Ten slotte sprak de heer Van Middelkoop zich uit voor het formuleren van
een gedragscode om bedrijven zoals IHC Caland duidelijk te maken wat de Nederlandse
overheid verstaat onder maatschappelijk verantwoord ondernemen.De staatssecretaris beaamde dat het consequenties moet hebben
als Nederlandse bedrijven zich in het buitenland schuldig maken aan grove
schending van mensenrechten, maar was zo'n geval nooit tegengekomen. In het
algemeen gedraagt het Nederlandse bedrijven zich internationaal goed.In de geactualiseerde gedragscode van de OESO zullen de belangrijkste
ILO-afspraken worden geïntegreerd, wat een versterking daarvan zal betekenen.
De staatssecretaris verwachtte het volgende voorjaar een rapportage van de
werkgroep die hieraan werkt. Informatie daarover zal direct aan
de Tweede Kamer worden gezonden. Desgevraagd bevestigde hij dat de gedragscode
van de OESO in beginsel alle elementen moet bevatten die Nederland van belang
acht en benadrukte hij dat de Nederlandse overheid altijd maatschappelijk
verantwoord moet handelen, wat de Tweede Kamer voortdurend toetst.Voor de overheid als aandeelhouder meende de staatssecretaris dat de overheid
een voorbeeldfunctie heeft en onderwerpen van maatschappelijk verantwoord
ondernemen moet inbrengen in de bedrijven. Hij zegde toe de Kamer uiterlijk
in oktober hierover te rapporteren.In de jaren tachtig stelden vele Nederlandse gemeenten bij het verstrekken
van opdrachten eisen aan bedrijven, bijvoorbeeld op het gebied van allochtonen
en vrouwen. Een bedrijf dat het op een onderdeel heel goed deed, bleek het
op een ander onderdeel echter heel slecht te doen. De staatssecretaris achtte
de werkelijkheid dan ook te gecompliceerd voor dit soort voorwaarden. In reactie
op een door de heer Bos genoemd voorbeeld wees hij erop dat de Verenigde Staten
zich, in tegenstelling tot Nederland, niet altijd houden aan WTO-afspraken.De staatssecretaris benadrukte dat bij steunverlening aan een project
in het buitenland steeds wordt nagegaan of het voldoet aan normen van mensenrechten,
sociaal beleid enzovoorts.Omdat het om een internationaal onderwerp gaat, achtte de staatssecretaris
het logisch dat er internationaal naar oplossingen wordt gezocht. In Europese
initiatieven, zoals de resolutie van het Europese Parlement, kon hij zich
weliswaar vinden, maar zijn voorkeur ging uit naar afspraken in een groter
geheel zoals de OESO. Alles wat hiertoe kan bijdragen, zei hij echter te zullen
steunen.De staatssecretaris wees erop dat, als het een Nederlands bedrijf verboden
wordt om een bepaald project in het buitenland uit te voeren, een ander bedrijf
in Europa het direct overneemt. Initiatieven op Europees niveau, in de ILO
en in de OESO zijn ook bedoeld om duidelijke afspraken hierover te maken.
In de praktijk blijkt het ene land echter minder streng met internationale
regels om te gaan dan het andere.Dat hij nationaal te weinig zou doen, ontkende de staatssecretaris. Hij
wees er nogmaals op dat hij bedrijven aanspreekt op hun verantwoordelijkheid.
Concrete oplossingen moeten echter internationaal worden gezocht omdat het
probleem internationaal is.Wanneer een bedrijf zich schuldig maakt aan corruptie, kan het via het
strafrecht worden aangepakt, maar voor ander verkeerd gedrag is dit vaak niet
mogelijk. De staatssecretaris zegde toe in overleg met de minister van Justitie
te bezien of er in de praktijk misschien toch meer mogelijkheden zijn en of
de werking van het strafrecht op dit punt kan worden uitgebreid.De staatssecretaris was positief over de ontwikkeling dat er in bedrijven
commissarissen met een specifiek onderwerp zoals maatschappelijk verantwoord
ondernemen worden belast, maar achtte dit de verantwoordelijkheid van de bedrijven
zelf. Wel wilde hij bedrijven attenderen op deze mogelijkheid.Zijn keuze voor direct contact met bedrijven, werkgevers, werknemers en
maatschappelijke organisaties om hun standpunt over maatschappelijk verantwoord
ondernemen te horen en hun daarop te kunnen aanspreken, achtte de staatssecretaris
effectiever dan het vragen van advies aan de SER. Hij wilde echter wel die
mogelijkheid bezien en zegde desgevraagd toe over de formulering van een eventuele
adviesaanvraag overleg met de Tweede Kamer te zullen voeren.De staatssecretaris wees erop dat hij de brief had geschreven in antwoord
op vragen tijdens de begrotingsbehandeling en dat de brief slechts een stand
van zaken weergeeft en geen eindpunt van het beleid markeert. De Tweede
Kamer zal vervolgens regelmatig worden geïnformeerd over de vorderingen
op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen, internationaal en
nationaal.De voorzitter van de commissie,BiesheuvelDe griffier van de commissie,Tielens-Tripels XNoot1Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), Biesheuvel (CDA), voorzitter, Witteveen-Hevinga
(PvdA), Leers (CDA), Voûte-Droste (VVD), ondervoorzitter, Rabbae (GroenLinks),
Hessing (VVD), Giskes (D66), Marijnissen (SP), Crone (PvdA), Van Dijke (RPF),
M. B. Vos (GroenLinks), Van Zuijlen (PvdA), Augusteijn-Esser (D66),
Hofstra (VVD), Van Walsem (D66), Wagenaar (PvdA), Stroeken (CDA), De Boer
(PvdA), Van den Akker (CDA), Geluk (VVD), Verburg (CDA), Bos (PvdA), Blok
(VVD), Hindriks (PvdA).Plv. leden: Verbugt (VVD), Atsma (CDA), Kalsbeek-Jasperse (PvdA), Wijn
(CDA), Klein Molekamp (VVD), Vendrik (GroenLinks), Kamp (VVD), Van den Berg
(SGP), Poppe (SP), Kuijper (PvdA), Van Middelkoop (GPV), Van der Steenhoven
(GroenLinks), Schoenmakers (PvdA), Bakker (D66), Cornielje (VVD), Schimmel
(D66), Herrebrugh (PvdA), Van der Hoeven (CDA), Smits (PvdA), De Haan (CDA),
Van Beek (VVD), Schreijer-Pierik (CDA), Koenders (PvdA), Udo (VVD), Hamer
(PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26485-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl