Wijziging Leerplichtwet 1969 en Wet Inburgering i.v.m. invoering kwalificatieplicht; Advies en nader rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30901, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

08-12-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

30901 nr. 4

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamOndertekeningBijlage bij het advies van de Raad van State betreffende no. W05.06.0319/III
met redactionele kanttekeningen die de Raad in overweging geeft.
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30901Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 49 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 901Wijziging van de Leerplichtwet 1969 en de Wet Inburgering in verband
met de invoering van een kwalificatieplichtnr. 4ADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORT1Hieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 17 oktober
2006 en het nader rapport d.d. 29 november 2006, aangeboden aan de Koningin
door minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Het advies van de Raad
van State is cursief afgedrukt.Bij Kabinetsmissive van 18 juli 2006, no. 06.002642, heeft Uwe Majesteit,
op voordracht van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, mede namens
de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, bij de Raad van State
ter overweging aanhangig gemaakt het voorstel van wet tot wijziging van de
Leerplichtwet, de Wet educatie en beroepsonderwijs, de Wet op het voortgezet
onderwijs en de Wet op de expertisecentra in verband met de invoering van
een kwalificatieplicht en een leerwerkplicht en een aanpassing van de regionale
meld- en coördinatiefunctie, met memorie van toelichting.Het voorstel is een uitwerking van de op 19 april 2005 door de Tweede
Kamer der Staten-Generaal aangenomen motie om voor jongeren tot 23 jaar een
leerwerkplicht in te voeren2. Jongeren moeten
leren óf werken, zo is de achterliggende gedachte. De leerwerkplicht
moet voorkomen dat leerlingen zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten,
en daarmee in een ongunstige positie op de arbeidsmarkt en in de samenleving
komen te verkeren. Daartoe wordt de partiële leerplicht van jongeren
tussen de 16 en 18 jaar die nog geen diploma havo, vwo of mbo op niveau 2
(hierna ook: startkwalificatie) hebben behaald, vervangen door een kwalificatieplicht.
Voorts kan het college van burgemeester en wethouders (B&W) jongeren tussen
de 18 en 23 jaar zonder startkwalificatie onder bedreiging van een administratieve
boete verplichten informatie te verstrekken over hun dagbesteding en hen verplichten
een opleiding te volgen of te werken of een combinatie van leren en werken
te volgen. Deze verplichtingen en dwangmiddelen zijn volgens de toelichting
bestemd voor jongeren die geen uitkering aanvragen en zich niet inschrijven
bij het Centrum voor werk en inkomen (CWI).De Raad van State maakt naar aanleiding van het wetsvoorstel een aantal
opmerkingen over de effectiviteit van de voorgestelde maatregelen en de spanning
die het oplevert met het recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer
en het verbod op verplichte arbeid. Hij is van oordeel dat in verband met
deze opmerkingen het voorstel in deze vorm op belangrijke punten moet worden
aangepast.Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 18 juli
2006, nr. 06.002642, machtigde Uwe Majesteit de Raad van State zijn advies
inzake het bovenvermelde voorstel van wet rechtstreeks aan mij te doen toekomen.Dit advies, gedateerd 17 oktober 2006, nr. W05.06.0319/III, bied
ik U hierbij aan.Het voorstel geeft de Raad van State aanleiding tot het maken van een
aantal opmerkingen over de effectiviteit van de voorgestelde maatregelen en
de spanning die het oplevert met het recht op bescherming van de persoonlijke
levenssfeer en het verbod op verplichte arbeid. Hij is van oordeel dat in
verband met deze opmerkingen het voorstel in deze vorm op belangrijke punten
moet worden aangepast.1. De kwalificatieplicht voor 16–18 jarigenHet voorstel vormt een onderdeel van het kabinetsbeleid om voortijdige
schooluitval van jongeren en de jeugdwerkloosheid die daardoor wordt veroorzaakt,
te bestrijden. Meer jongeren moeten hun opleiding afmaken en zo een startkwalificatie
behalen. Tevens wordt daarmee uitvoering gegeven aan de motie-Verhagen c.s.1 De Raad gaat hierna in op de aanpak van de oorzaken van
de genoemde problemen en op de betekenis van de startkwalificatie.a. effectiviteit en het wegnemen van oorzakenVoortijdige schooluitval vindt volgens de toelichting voornamelijk plaats
bij de overstap van vmbo naar mbo. Oorzaken zijn onder andere onderwijsachterstanden,
verkeerde studiekeuze, de slechte aansluiting tussen vmbo en mbo en het ontbreken
van geschikte stages2. Een bijkomend probleem
is dat de overstap van vmbo naar mbo voor veel leerlingen samenvalt met het
einde van de volledige leerplicht. Vervolgens zijn deze leerlingen nog een
jaar partieel leerplichtig, maar er bestaat veel onduidelijkheid over de omvang
van hun verplichtingen. Dit bemoeilijkt de handhaving van de leerplicht door
scholen en gemeenten. Voorts laten de handhaving van de leerplicht en de registratie
van voortijdig schoolverlaters te wensen over. Daarnaast hebben veel jongeren
uit de risicogroep behoefte aan praktijkgericht onderwijs.In de toelichting wordt onderkend dat meer en samenhangende maatregelen
nodig zijn, waaronder de aanpak van onderwijsachterstanden, het soepeler laten
verlopen van de overgang tussen verschillende onderwijstypes en het aanbieden
van meer praktijkgericht onderwijs. De toelichting bevat geen concrete maatregelen
ter verbetering van de aansluiting tussen vmbo en mbo en ter voorkoming van
onderwijsachterstanden, anders dan een verwijzing naar een brief van april
2006 van de Minister en de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap3. Volgens deze brief wordt overigens pas tot meer structurele
maatregelen overgegaan op het moment dat de verbeterde handhaving van de leerplicht
en de versterking van het mbo vruchten gaan afwerpen.De Raad heeft reeds twee keer geadviseerd over onderwijstrajecten voor
leerlingen voor wie het vmbo is bedoeld, maar die daar onvoldoende hun draai
kunnen vinden. Zo zijn in 2003 leerwerktrajecten ingevoerd voor de «lerende
doeners» en is het thans mogelijk voor risicoleerlingen om volwassenenonderwijs
te volgen4. De vraag dringt zich echter steeds
nadrukkelijker op of niet tevens een andere inrichting van het vmbo nodig
is, waarbij scholen meer ruimte krijgen te voldoen aan de behoefte van een
deel van de leerlingen aan meer praktijkonderwijs.Het naleven van een schoolplicht heeft weinig nut als leerlingen niet
daadwerkelijk in staat zijn een startkwalificatie te behalen. In dit verband
vraagt de Raad in het bijzonder aandacht voor het grote tekort aan stageplaatsen
voor scholieren die beroepspraktijkvorming volgen5.
Het voorzien van stageplaatsen zou nadrukkelijk prioriteit dienen te verkrijgen,
omdat deze werkervaringen de motivatie van leerlingen om zich verder te kwalificeren
doen toenemen. Daarnaast wijst de Raad op de mogelijkheden die het schoolbestuur
heeft om de onderwijskansen van deze leerlingen daadwerkelijk te verbeteren
door de wijze van lesgeven aan te passen en op de verantwoordelijkheid van
de leerplichtambtenaar om in samenwerking met het Bureau jeugdzorg het schoolverzuim
krachtiger tegen te gaan. Zonder deze en dergelijke voorwaarden
voor verbetering zal de effectiviteit van de nu voorgestelde kwalificatieplicht
gering blijven.Het voorstel vervangt de huidige partiële leerplicht door een verplichting
om naar school te gaan tot de achttiende verjaardag of het behalen van een
startkwalificatie. Dit zal ongetwijfeld de handhaving van de leerplicht vergemakkelijken,
maar daarmee worden de oorzaken van voortijdig schoolverlaten niet weggenomen;
in zoverre is het voorstel slechts symptoombestrijding. Zoals in de beleidsnota «De
aanval op de uitval» wordt geconstateerd is eerst de gevolgen bestrijden
en dan pas de oorzaken (het huidige schoolsysteem, te weinig praktijkonderwijs)
aanpakken, in feite «dweilen met de kraan open»1.De Raad adviseert om in de toelichting duidelijker in te gaan op de mogelijkheid
om door het aanpakken van de oorzaken van het niet behalen van wat nu heet
een startkwalificatie, het aandeel jongeren met een startkwalificatie op het
gewenste niveau te brengen. Voor zover in het aanpakken van de oorzaken niet
een voldoende oplossing kan worden gevonden, adviseert de Raad om concreter
uiteen te zetten op welke wijze door met het voorstel samenhangende maatregelen
zal worden bijgedragen aan de effectiviteit van de op te leggen kwalificatieplicht.b. startkwalificatieHet voorstel beoogt de hiervoor genoemde problemen op te lossen door de
partiële leerplicht te vervangen door een startkwalificatieplicht voor
leerlingen tussen 16 en 18 jaar. Dit moet de naleving en handhaving van de
leerplicht vereenvoudigen. De Raad maakt over de noodzaak en de effectiviteit
van deze kwalificatieplicht de volgende opmerkingen.Volgens de toelichting verliet in het schooljaar 2004–2005 ongeveer
23,5% van alle ingeschreven leerlingen het onderwijs zonder startkwalificatie.
Het betreft hier zo’n 57 000 jongeren. De grootste uitval, 21%
van alle leerlingen, betreft jongeren die na het behalen van hun vmbo-diploma
niet verder leren (5%) of hun mbo-opleiding niet afmaken (16%).
Een deel van deze groep haalt later alsnog een startkwalificatie, zodat op
24-jarige leeftijd 86,5% van alle jongeren een startkwalificatie heeft2.Dit roept de vraag op of het percentage jongeren met een startkwalificatie
nog veel verder kan worden verhoogd zonder het niveau van deze opleidingen
te verlagen. Het vastgestelde niveau van een startkwalificatie (mbo 2) ligt
hoger dan de diploma’s vmbo 1, 2 en 3 en mbo 1, hetgeen de vraag oproept
welke waarde moet worden toegekend aan deze diploma’s, die voor een
aantal leerlingen het hoogst haalbare niveau zullen blijken te zijn. Daarnaast
is het ook de vraag of het halen van een startkwalificatie op het vereiste
niveau voor eenieder noodzakelijk is; ook in een kenniseconomie bestaat behoefte
aan werknemers voor werkzaamheden die weinig scholing vereisen.De Raad adviseert om in de memorie van toelichting een beschouwing op
te nemen over de hier gesignaleerde spanning tussen de eindtermen van het
vmbo en de beperkte mogelijkheden van een deel van de leerlingen enerzijds
en het volgens het voorstel benodigde minimumniveau oftewel de startkwalificatie
anderzijds.1. De kwalificatieplicht voor 16–18 jarigen.Aan het advies van de Raad om in de toelichting duidelijker in te gaan
op de mogelijkheid om het aandeel jongeren met een startkwalificatie op het
gewenste niveau te brengen door het aanpakken van de oorzaken van het niet
behalen van een startkwalificatie, is gevolg gegeven door de toelichting op
verschillende plaatsen uit te breiden met een beschrijving van de oorzaken
en de maatregelen die zijn en worden genomen om daaraan iets te doen. Centraal
staan daarbij de maatregelen die zijn aangekondigd in de nota «Aanval
op de uitval», aangeboden aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal bij
brief van 28 april 2006 (Kamerstukken II, 2005–2006, 26 695,
nr. 32). Ook door te investeren in een vroege aanpak van schoolachterstanden,
in een betere zorgstructuur op scholen, in het bevorderen van een zo soepel
mogelijke overgang van primair naar voortgezet onderwijs en van voortgezet
onderwijs, met name het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (VMBO),
naar middelbaar beroepsonderwijs (MBO) en in het vergroten van het aanbod
van meer praktijkgericht onderwijs worden de oorzaken van het
niet behalen van een startkwalificatie aangepakt.De Raad adviseert verder om in de memorie van toelichting een beschouwing
op te nemen over de spanning tussen de eindtermen van het VMBO en de beperkte
mogelijkheden van een deel van de leerlingen enerzijds en het volgens het
voorstel benodigde minimumniveau in de vorm van een startkwalificatie anderzijds.Naar aanleiding hiervan is in de toelichting uiteengezet dat het doel
van de kwalificatieplicht is zoveel mogelijk jongeren naar een startkwalificatie
toe te leiden. Momenteel beschikt 86,5% van de jongeren over een startkwalificatie
als zij 24 jaar zijn. Dit percentage is hoog maar kan door de invoering van
de kwalificatieplicht nog verhoogd worden. In ieder geval kan worden bereikt
dat meer jongeren op een jongere leeftijd hun startkwalificatie behalen. De
verwachting dat het percentage nog verhoogd kan worden, is gebaseerd op het
gegeven dat slechts 5 procent van de jongeren cognitief niet in staat is om
een startkwalificatie te behalen. Deze jongeren bevinden zich met name in
het praktijkonderwijs en in mindere mate in het voortgezet speciaal onderwijs.
De voortijdige schooluitval in vmbo en mbo heeft vooral andere oorzaken. Iedere
jongere die in staat is een vmbo-diploma te halen moet ook in staat worden
geacht een startkwalificatie te halen.De constatering van de Raad dat in een kenniseconomie ook behoefte bestaat
aan werknemers voor werkzaamheden die weinig scholing vereisen, is op zichzelf
natuurlijk juist. De opdracht aan de overheid is evenwel zodanige randvoorwaarden
voor het onderwijs te scheppen dat jongeren in staat zijn en worden gestimuleerd
hun ontwikkelingsmogelijkheden optimaal te ontplooien. Dat rechtvaardigt de
hoge inzet die is gekozen om via de kwalificatieplicht te bereiken dat nog
meer jongeren een startkwalificatie bereiken dan de 86,5% die dat op
24-jarige leeftijd heeft gedaan of dat zij eerder een startkwalificatie behalen.2. De informatieplicht en leerwerkplicht van 18–23 jarigenVoortijdig schoolverlaters kunnen verplicht worden informatie over zichzelf
te verstrekken aan het college van B&W en mee te werken aan scholing of
een arbeidsmarkttraject. De colleges zijn overigens vrij om deze informatieplicht
en leerwerkplicht voor voortijdig schoolverlaters op te leggen. De Raad maakt
opmerkingen over de noodzaak en de effectiviteit van een generieke informatieplicht
en een leerwerkplicht voor alle jongeren die geen startkwalificatie hebben
behaald, en toetst vervolgens de maatregelen aan bestaande regelgeving.a. de informatieplichtDe informatieplicht kan worden opgelegd aan alle voortijdig schoolverlaters
tussen de 18 en 23 jaar, zo wil het wetsvoorstel. Dit kunnen in beginsel jongeren
zijn die een vaste baan hebben, of jongeren die bij het CWI als werkzoekende
staan ingeschreven. De Raad ziet niet in dat de mogelijkheid om aan de werkende
voortijdig schoolverlaters een informatieplicht op te leggen bijdraagt aan
het oplossen van de benoemde problemen, noch dat de informatieplicht voor
deze groep bijdraagt aan een betere werking van de leerwerkplicht. De memorie
van toelichting maakt dit ook niet aannemelijk.Van de 52 000 niet werkende voortijdig schoolverlaters staan 21 000
ingeschreven bij het CWI. Aan deze inschrijving is verbonden de inspanning
die het CWI verricht om deze jongeren aan het werk te helpen. Voor zover psychische
en sociale problemen aan arbeidsdeelname in de weg staan, is begeleiding door
de reguliere hulpverlening passend. Voor zover de jongeren een bijstanduitkering
krijgen, geldt dat via de bijstand medewerking aan scholing of arbeidsbemiddeling
kan worden afgedwongen. De informatieplicht is hier slechts relevant voor
die jongeren, die vooral om redenen van een onvoldoende vooropleiding geen
werk kunnen vinden en die niet via een uitkering gedwongen kunnen worden tot
bijscholing.Volgens een onderzoek van de Raad voor werk en inkomen (RWI) uit 2003
zijn er ongeveer 16 000 jongeren niet bij het CWI ingeschreven omdat
zij wegens zorgtaken niet kunnen werken1. Het
betreft hier waarschijnlijk voor het merendeel vrouwen met kinderen die traditionele
gezinstaken verrichten. De Raad ziet bij deze groep geen aanleiding voor overheidsinterventie.Volgens de RWI is er daarnaast een groep van ongeveer 15 000 jongeren
van wie niet bekend is waarom ze niet leren en niet werken. Dit is een zeer
heterogene groep. Voor een deel gaat het hierbij om jongeren met ernstige
problemen, die strafbare feiten plegen, maar voor een deel gaat het ook om
jongeren die fysiek of psychisch niet in staat zijn om te werken, jongeren
die legaal via uitzendbureaus werken en jongeren die zich serieus op hun toekomst
beraden of die eerst iets anders willen gaan doen, zoals een wereldreis maken
of als au pair werken. In deze laatste gevallen is overheidsinterventie niet
noodzakelijk.Met de brede informatieplicht gaat het voorstel uit van de veronderstelling
dat de meerderheid van de jongeren over wie niets bekend is, ernstige problemen
heeft of veroorzaakt, zodat overheidsingrijpen geboden is. Voor zover deze
schoolverlaters strafbare feiten begaan of ernstige overlast veroorzaken,
acht de Raad ingrijpen inderdaad geboden. Dit hoeft echter niet via onderwijsbeleid
plaats te vinden. Bij strafbare gedragingen biedt het strafrecht al mogelijkheden
om jongeren tot deelname aan scholing of arbeidstrajecten te verplichten.
Voor jongeren met psychische of sociale problemen is een begeleiding door
de reguliere hulpverlening passender. Het ontbreken van informatie over voortijdig
schoolverlaters betekent naar het oordeel van de Raad lang niet altijd dat
overheidsinterventie geboden is. Meerderjarige schoolverlaters die zich niet
inschrijven bij het CWI en geen uitkering aanvragen, zijn in beginsel de samenleving
niet tot last.De informatieplicht zal in de praktijk voornamelijk worden opgelegd aan
voortijdig schoolverlaters over wie weinig bekend is, omdat zij niet werken,
niet leren, geen uitkering aanvragen en niet staan ingeschreven bij het CWI.
In de toelichting wordt niet ingegaan op de problemen en de kosten die gemeenten
zullen ondervinden bij de handhaving van de informatieplicht. Ook vermeldt
de toelichting niet of over deze nieuwe taken met vertegenwoordigers van de
gemeenten overleg is geweest.Alle hiervoor genoemde jongeren kunnen volgens het wetsvoorstel worden
verplicht om formulieren in te vullen of bij de gemeente op gesprek te komen,
hoewel het opleggen van een leerwerkplicht in veel gevallen niet in de rede
ligt. Een ongedifferentieerde informatieplicht voor alle schoolverlaters leidt
tot veel inspanningen voor jongeren en gemeenten, terwijl daar maar weinig
concrete resultaten tegenover staan. Daarmee lijkt deze algemene informatieplicht
disproportioneel te zijn.Anderzijds vallen jongeren die een diploma havo of vwo hebben behaald,
niet meer onder de informatieplicht. Deze schooltypen zijn geen beroepsopleidingen,
maar algemeen vormende opleidingen die voorbereiden op hoger onderwijs. Naar
het oordeel van de Raad bestaat ook bij deze leerlingen een vergelijkbaar
risico dat zij zonder verdere studie geen betaalde arbeid kunnen krijgen en
daarmee van een uitkering afhankelijk worden. Uit de toelichting wordt niet
duidelijk waarom voor deze groep geen vergelijkbare informatieplicht wordt
ingevoerd.De Raad adviseert in de toelichting meer aandacht te besteden aan de mogelijkheid
om de informatieplicht vooral dan toe te passen, wanneer het gedrag van jongeren
daar aanleiding toe geeft (overlast verwekkend of criminele activiteiten,
als werkzoekende ingeschreven of bijstandsgerechtigd). De Raad is niet overtuigd
van de noodzaak van het opleggen van een informatieplicht aan een ongedifferentieerde
groep schoolverlaters. Hij adviseert de invoering ervan te heroverwegen, en
daarbij in te gaan op de hierboven besproken aspecten.b. de leerwerkplichtVoortijdig schoolverlaters die geen uitkering ontvangen, kunnen thans
niet gedwongen worden om mee te werken aan scholing of een werktraject. De
leerwerkplicht moet hierin verandering brengen door de mogelijkheid van het
opleggen van bestuurlijke boetes aan weigerachtige jongeren. Volgens de tekst
van het voorstel kan de leerwerkplicht worden opgelegd aan alle voortijdig
schoolverlaters; volgens de toelichting zal deze worden opgelegd aan voortijdig
schoolverlaters die «niet werken, niet staan ingeschreven bij het CWI en die geen beroep kunnen of willen doen op bijstand, en waarop de
Wet werk en bijstand, met de mogelijkheid van korten op of inhouden van de
uitkering niet van toepassing is».1De tekst van het voorstel omvat derhalve ook jongeren die werken en die
staan ingeschreven bij het CWI; de omschrijving in de toelichting omvat ook
jongeren die gezinstaken of intensieve mantelzorg verrichten, vrijwilligerswerk
doen, of zich heroriënteren op studie en beroep. Uit de Handelingen van
de Tweede Kamer der Staten-Generaal blijkt echter dat de indieners van de
motie over de leerwerkplicht in de eerste plaats jongeren op het oog hebben «die
onvoldoende gekwalificeerd zijn om kansen te creëren voor de toekomst,
die daardoor onvoldoende ontplooiingskansen hebben en die daarom een beroep
zullen gaan doen op de samenleving». Concreet gaat het volgens een van
de indieners om jongeren «die de hele dag op het Zuidplein in Rotterdam
rondhangen met een biertje».2 Het voorstel
lijkt op veel meer jongeren betrekking te hebben dan de groep die de motie-Verhagen
c.s. beoogde te bereiken. De toelichting geeft geen rekenschap van de consequenties
daarvan.De mogelijkheid van een bestuurlijke boete kan jongeren ertoe bewegen
deel te nemen aan een scholings- of arbeidsmarkttraject. Dit wil nog niet
zeggen dat zij dan ook een startkwalificatie behalen of na afloop van het
traject op de reguliere arbeidsmarkt betaald werk vinden. In dit verband wijst
de Raad op het volgende.In de toelichting wordt niet ingegaan op de vraag of er voldoende en adequate
leerwerkcursussen voorhanden zijn om deze problematisch lerende jongeren tot
een startkwalificatie te brengen, noch op de vraag of er voldoende leerkrachten
voor deze zeer specifieke groep beschikbaar zijn. De praktijk van de regionale
opleidingencentra (ROC’s) laat veel uitval zien van juist deze groep
probleemjongeren. Om te bereiken dat zoveel mogelijk probleemjongeren in de
leeftijd van 18–23 jaar een startkwalificatie behalen zijn nodig: meer
toezicht, meer stageplaatsen en een ander schoolsysteem, waarin zij sterker
worden gemotiveerd om te leren en te werken.Voorts vraagt de Raad zich af of de jongeren in staat zullen zijn de op
te leggen boete te betalen, die kan oplopen tot 2250 Euro, nu de boete niet
op de ouders kan worden verhaald en de jongeren zelf vaak niet over voldoende
financiële middelen beschikken. In de toelichting wordt noch op de effectiviteit
van de boete noch op de inbaarheid ingegaan. Daarbij mist de Raad een beschouwing
over het aantal bezwaar- en beroepsprocedures dat naar verwachting het gevolg
zal zijn van het opleggen van een leerwerkplicht. De Raad adviseert dit alsnog
te doen.Daarnaast wijst de Raad er op dat uitsluitend de toepassing van dwang
over het algemeen weinig effect heeft bij het tegengaan van problematisch
gedrag van jongvolwassenen bij werkloosheid of delinquentie. Intensieve begeleiding
in combinatie met het stimuleren van jongeren om hun (beroeps)opleiding te
voltooien, leidt in de regel tot betere resultaten. Indien de voorgestelde
maatregelen gepaard zullen gaan met door de gemeenten opgezette intensieve
begeleiding van met name de specifieke probleemveroorzakende jongeren, valt
een beter effect van de maatregelen te verwachten. De Raad adviseert hier
in de toelichting op in te gaan.Door de vrijheid van de colleges van B&W om de leerwerkplicht op te
leggen aan jongeren bestaat de mogelijkheid dat toepassing van de leerwerkplicht
in de praktijk tot ongelijke behandeling leidt, in het bijzonder voor die
jongeren die probleemveroorzakend gedrag vertonen. Om dit te voorkomen dient
in het voorstel en in de toelichting duidelijker te worden bepaald naar aanleiding
van welke (strafbare) gedraging en onder welke bijzondere omstandigheden de
oplegging van de leerwerkplicht geïndiceerd is.Ten slotte geeft de memorie van toelichting geen inzicht in de financiële
consequenties voor de betrokkenen en voor de gemeenten, als bijvoorbeeld jongeren
zonder uitkering maar mogelijk wel met taken in een gezin, of jongeren met
geringe arbeidsinkomsten verplicht worden te gaan leren met het daarbij behorende
financiële en tijdsbeslag. De Raad adviseert om hier in de toelichting
aandacht aan te besteden.Gelet op het voorgaande is de Raad niet overtuigd van de effectiviteit
van een zonder nader onderscheid op te leggen leerwerkplicht aan alle jongeren
tussen 18–23 jaar zonder startkwalificatie. Hij adviseert de invoering
ervan te heroverwegen en daarbij in te gaan op de mogelijkheden om de maatregel
vooral toe te passen op specifiek probleemveroorzakende jongeren en op andere
hierboven genoemde aspecten.Voor het geval de nadere overweging tot handhaving van het voorstel mocht
leiden, maakt de Raad nog de volgende opmerkingen.3. Privacybescherming en toetsing aan hoger rechtAls gevolg van de informatieplicht kunnen jongeren verplicht worden persoonlijke
gegevens te verstrekken. Als gevolg van de leerwerkplicht kunnen jongeren
verplicht worden om te werken dan wel naar school te gaan. De toelichting
besteedt slechts summiere aandacht aan de vraag of deze verplichtingen juridisch
toelaatbaar zijn. De grenzen van de privacybescherming, neergelegd in de Wet
bescherming persoonsgegevens, komen niet in het gedrang, aldus de toelichting1.De informatieplicht zal getoetst dienen te worden aan de Wet bescherming
persoonsgegevens en aan de regels ter bescherming van de persoonlijke levenssfeer.
De leerwerkplicht dient getoetst te worden aan de grondwet, het Europees Verdrag
tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM)
en andere samenhangende internationale verdragen. Als de leerwerkplicht, als
vorm van gedwongen arbeid, in strijd is met internationale verdragen en grondwet,
vervalt de reden om informatie in te winnen over de dagbesteding van jongeren.
Omdat in de praktijk de informatieplicht echter voorafgaat aan de leerwerkplicht,
wordt de juridische toets in deze volgorde aangebracht. De Raad maakt hierover de volgende opmerkingen.met betrekking tot de informatieplichta. advisering door het College bescherming persooonsgegevensDe toelichting vermeldt niet of het College bescherming persoonsgegevens
om advies is gevraagd. Voorts wordt de stelling dat de privacybescherming,
zoals vastgelegd in de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp), niet in het
gedrang komt, op geen enkele wijze geadstrueerd.Mede gelet op hetgeen hierna wordt besproken adviseert de Raad het voorstel
alsnog aan het Cbp ter advisering voor te leggen.b. definitie van het begrip informatie.Ingevolge de informatieplicht2worden voortijdig
schoolverlaters verplicht om aan B&W «informatie» te verstrekken, «aan
de hand waarvan die een voor hem passend doorverwijzingstraject kunnen vaststellen».
In de toelichting wordt dit begrip uitgelegd als «informatie over hun
dagbesteding».3 Het begrip«informatie»
in de tekst van het voorstel is te algemeen, terwijl het begrip «informatie
over hun dagbesteding» in de toelichting aan de ene kant te algemeen,
en mogelijk te veel omvattend is, en aan de andere kant niet alle relevante
informatie omvat. Zo omvat dit begrip geen informatie over al dan niet voltooide
opleidingen of werkervaring in het verleden.Mede in het licht van de toetsing aan de Wbp (noodzakelijkheidsvereiste)
en aan het EVRM die hierna aan de orde komt, verdient het aanbeveling het
begrip «informatie» nader in de wet te specificeren, bijvoorbeeld
als «informatie over schoolopleiding, werkervaring, en zorgtaken».
Indien dit niet goed mogelijk is, zou in de wettekst in elk geval de voorwaarde
moeten worden opgenomen dat het gaat om informatie die noodzakelijk is om
door te kunnen verwijzen naar een vervolgtraject.De Raad adviseert het voorstel in bovengenoemde zin aan te passen.c. toetsing aan de Wet bescherming persoonsgegevens.Volgens artikel 2 van de Wbp heeft die wet betrekking op het geheel of
gedeeltelijk geautomatiseerd verwerken van persoonsgegevens en het verwerken
van persoonsgegevens in bestanden. Het verzamelen en opvragen van informatie
bij voortijdig schoolverlaters valt onder de werking van de Wbp, aangenomen
dat deze gegevens worden opgeslagen in bestanden en geheel of gedeeltelijk
geautomatiseerd worden verwerkt. De toelichting vermeldt niet
wat gemeenten met de verzamelde gegevens mogen doen, wie deze kan raadplegen
en hoe lang ze bewaard blijven.Hoofdstuk 2 van de Wbp bevat een aantal eisen waaraan de verwerking van
persoonsgegevens moet voldoen. Zo moet de verwerking noodzakelijk zijn, mogen
de gegevens niet gebruikt worden voor een doel dat onverenigbaar is met het
doel waarvoor ze zijn verkregen en moet de verwerking ter zake dienend en
niet bovenmatig zijn. Uit het voorstel wordt niet duidelijk of gewaarborgd
is dat het verwerken van persoonsgegevens aan al deze eisen zal voldoen. Zo
is bijvoorbeeld de wettelijke grondslag naar het oordeel van de Raad onvoldoende
specifiek, omdat het voorstel verplicht tot het verstrekken van informatie
zonder deze nader te specificeren. Evenmin wordt duidelijk of voldaan wordt
aan de eisen omtrent geheimhouding. Gelet hierop staat onvoldoende vast dat
het voorstel op alle onderdelen voldoet aan de eisen die de Wbp stelt.De artikelen 17 tot en met 23 van de Wbp bevatten verzwaarde eisen waaraan
de verwerking van bijzondere persoonsgegevens dient te voldoen. Deze mogen
alleen verwerkt worden in het geval van een van de in deze bepalingen genoemde
uitzonderingen. Onder bijzondere persoonsgegevens vallen ingevolge artikel
16 van de Wbp een aantal gegevens die bij de voorgestelde informatieplicht
aan de orde kunnen komen, zoals gegevens betreffende iemands gezondheid of
strafrechtelijke persoonsgegevens. Voorts kan sprake zijn van gegevens betreffende
godsdienst of levensovertuiging, bijvoorbeeld wanneer iemand om die redenen
kiest om alleen huishoudelijke taken te verrichten. De leerwerkplicht valt
niet onder de in de Wbp genoemde uitzonderingen op het verbod om deze bijzondere
persoonsgegevens te verwerken. Ingevolge artikel 23, eerste lid, aanhef en
onder e, van de Wbp is het verbod op verwerking van bijzondere gegevens niet
van toepassing indien deze verwerking noodzakelijk is met het oog op een zwaarwegend
algemeen belang, passende waarborgen worden geboden ter bescherming van de
persoonlijke levenssfeer en dit bij wet wordt bepaald.Bij de informatieplicht is sprake van een bij de wet geregelde verwerking
van persoonsgegevens. Voorts zou het tegengaan van voortijdig schoolverlaten
op zich kunnen worden aangemerkt als een zwaarwegend algemeen belang, mits
de daarop gerichte maatregelen een voldoende specifieke doelgroep hebben.
De Raad mist hiervoor echter een uitdrukkelijke en dragende motivering. Evenmin
bieden het voorstel en de toelichting een antwoord op de vraag of er voldoende
passende waarborgen ter bescherming van de persoonlijke levenssfeer aanwezig
zijn. Indien deze waarborgen ontbreken, wordt niet voldaan aan de eisen die
de Wbp stelt ten aanzien van het verwerken van bijzondere persoonsgegevens.De Raad adviseert het voorstel in overeenstemming te brengen met de eisen
die de Wbp stelt aan de verwerking van persoonsgegevens en van bijzondere
persoonsgegevens, en de toelichting in bovengenoemde zin aan te vullen.d. bescherming persoonlijke levenssfeerAnders dan de toelichting lijkt te veronderstellen, omvat het begrip privacybescherming
meer dan de bescherming van persoonsgegevens in de Wbp. Artikel 10 van de
Grondwet, artikel 8 van het EVRM, en artikel 17 van het Internationaal Verdrag
inzake burgerrechten en politieke rechten (IVBPR) garanderen het recht op
bescherming van de persoonlijke levenssfeer. De Grondwet, het EVRM en het
IVBPR bieden alle drie mogelijkheden om dit recht bij wet te beperken. Artikel
8, tweede lid, van het EVRM, verbindt hieraan echter de voorwaarde dat deze
beperking in een democratische samenleving noodzakelijk is in het belang van
de nationale veiligheid, de openbare veiligheid of het economisch welzijn
van het land, het voorkomen van wanordelijkheden en strafbare feiten, de bescherming
van de gezondheid of de goede zeden of voor de bescherming van de rechten
en vrijheden van anderen. Voorshands is niet onaannemelijk dat een beroep
op deze uitzonderingsgronden zal slagen, indien de leerwerkplicht uitsluitend
betrekking heeft op schoolverlaters die strafbare feiten plegen, of bij wie
een reëel en aantoonbaar gevaar bestaat dat deze strafbare feiten zullen
gaan plegen. Ook het belang van het economische welzijn kan een rechtvaardiging
vormen, mits de leerwerkplicht een voldoende specifiek daarop betrekking hebbende
doelgroep betreft. Nu de leerwerkplicht in beginsel aan iedere voortijdig
schoolverlater kan worden opgelegd, ongeacht of een van de in artikel 8, tweede
lid, van het EVRM genoemde belangen in het geding is, is de Raad van oordeel
dat de informatieplicht niet proportioneel is in verhouding tot het risico
dat alle voortijdig schoolverlaters, zonder nadere specificatie, aan de maatschappij
brengen.De Raad adviseert de informatieplicht nader te specificeren voor bepaalde
probleemjongeren en in de toelichting aan bovenstaande vragen aandacht te
besteden.ten aanzien van de leerwerkplichte. GrondwetIn artikel 19, derde lid, van de Grondwet wordt het recht op vrije arbeidskeuze
van iedere Nederlander erkend, behoudens de beperkingen bij of krachtens de
wet gesteld. De inwerkingtreding van deze bepaling is destijds uitgesteld
tot 1988, teneinde de gevolgen van deze bepaling voor de mogelijkheid van
de overheid om eisen te stellen op het gebied van beroepskeuze en beroepsuitoefening
nader te onderzoeken. In een notitie van de minister van Binnenlandse Zaken
uit 1986 is ingegaan op de reikwijdte van het recht op vrije arbeidskeuze.«Onomstreden is echter, dat het recht, zoals verwoord in artikel
19, derde lid, naar zijn verschijningsvorm en strekking een individueel vrijheidsrecht
is, dat als subjectief recht geldend gemaakt kan worden. Het vestigt primair
een aanspraak op niet-inmenging van overheidswege in de vrije keuze van arbeid
(...). Vrijheid van arbeidskeuze heeft zowel betrekking op zelfstandige arbeid
in bedrijf en beroep, als op arbeid in dienstbetrekking; op zowel arbeid in
de particuliere sector als op arbeid in overheidsdienst; zowel op betaalde
als op onbetaalde arbeid; zowel op hoofdberoep als op nevenwerkzaamheden.
Wat het begrip keuze betreft, meen ik dat dit niet alleen interne beslissingsvrijheid
inhoudt, maar ook de vrijheid de eenmaal gemaakte keuze te realiseren, alsmede
de vrijheid om die keuze te herzien. De keuze strekt zich derhalve uit over
de voorbereiding tot, het begin, de voortzetting en de beëindiging van
de gekozen arbeid (...). Aan het recht op vrije arbeidskeuze, voor zover zich
dat richt tegen de overheid, zijn twee hoofdelementen te onderscheiden:a. niemand mag worden gedwongen tot het verrichten van arbeid die hij
niet vrij heeft gekozen of aanvaard (verbod van dwangarbeid en gedwongen arbeid),b. niemand mag worden belemmerd om bepaalde arbeid te kiezen en de gekozen
arbeid te (blijven) verrichten».1In 1992 heeft de Centrale Raad van Beroep bevestigd
dat artikel 19, derde lid, van de Grondwet, rechtstreekse werking heeft voor
zover het gaat om situaties «wanneer de vrijheid van beroepskeuze/uitoefening
zo ver wordt gereduceerd dat niet slechts enkele beroepen van deze vrije keuze
zijn uitgesloten, doch alle beroepen met uitzondering van een, met de daaraan
verbonden verplichting dat ene beroep daadwerkelijk uit te oefenen; beperkingen
op dat recht zullen moeten steunen op formele wetgeving»2.Bij de leerwerkplicht is sprake van een vergelijkbare
beperking van de keuze van beroepsuitoefening nu de betrokken jongere in beginsel
verplicht is een door het college van B&W aan te wijzen leertraject of
arbeidsplaats te aanvaarden. De toelichting besteedt geen enkele aandacht
aan de verhouding tot de vrijheid van arbeidskeuze. In het bijzonder mist
de Raad een afweging of de inperking van dit grondrecht opweegt tegen het
te bereiken doel, het tegengaan van voortijdige schooluitval en jeugdwerkloosheid.De Raad adviseert de keuze voor een leerwerkplicht
opnieuw te overwegen en in de toelichting uitdrukkelijk in te gaan op bovenstaande
onderwerpen.f. EVRMVolgens artikel 4, tweede lid, van het EVRM, mag niemand gedwongen worden
dwangarbeid of verplichte arbeid te verrichten. Het derde lid van artikel
4 bepaalt dat enkele vormen van verplichte arbeid niet als verplichte arbeid
in de zin van deze bepaling worden beschouwd. Het gaat hierbij om werk van
gedetineerden (a), militaire of vervangende dienstplicht (b), werk of diensten
die worden gevorderd in geval van noodtoestand of rampen die het leven of
welzijn van de gemeenschap bedreigen (c), en verder elke normale burgerplicht
(d). Overigens is vaste uitleg dat arbeidsverplichtingen in het kader van
bijstand of sociale verzekeringen niet gelden als verplichte arbeid. Bij de
uitleg van deze bepaling speelt de definitie van verplichte arbeid in ILO-Conventie
29 een belangrijke rol1. Volgens
deze conventie gaat het hierbij om «elk werk of elke dienst die geëist
wordt onder bedreiging van elke denkbare straf en waarvoor de betrokken persoon
zich niet vrijwillig heeft aangemeld».In de zaak Van der Mussele tegen België, waar het ging om het verrichten
van pro deo werk door een advocaat, toetste het EHRM of het werk was uitgeoefend
onder de bedreiging van elke denkbare straf en of de betrokkene zich daarvoor
vrijwillig had aangemeld. Ook de zwaarte van de verplichting telt mee2. In het arrest Siliadin tegen Frankrijk heeft het Hof
voor eenzelfde benadering gekozen3. Bij de leerwerkplicht
dient de betrokkene gehoor te geven aan een aanbod van het college van burgemeester
en wethouders, onder bedreiging van een bestuurlijke boete. De omstandigheden
dat de leerwerkplicht pas wordt opgelegd na een individuele beoordeling, en
dat deze plicht ook kan worden vervuld door het volgen van een opleiding,
doen daar niet aan af. In het arrest in de zaak Schmidt tegen Duitsland oordeelde
het Hof dat de financiële compensatie die moet worden betaald bij het
niet verrichten van dienst bij de gemeentelijke brandweer vanwege de nauwe
onderlinge samenhang, eveneens onder de reikwijdte van artikel 4 van het EVRM
valt4.Het derde lid van artikel 4 van het EVRM beoogt de inhoud van het verbod
te begrenzen door aan te geven welke verplichte werkzaamheden geen verplichte
arbeid in de zin van het tweede lid zijn. Een leerwerkplicht valt niet onder
de in a tot en met c genoemde uitzonderingen, maar is mogelijk een normale
burgerplicht als bedoeld in de onder d genoemde uitzondering.In het eerdergenoemde arrest in de zaak Schmidt tegen Duitsland oordeelde
het Hof dat de verplichting om dienst te doen bij de gemeentelijke brandweer
valt onder de normale burgerplicht, evenals de betalingsverplichting indien
deze dienst niet wordt vervuld. In de zaak Adami tegen Malta kwam het Hof
tot dezelfde conclusie ten aanzien van verplichte deelname aan juryrechtspraak5.Anders dan de hierboven besproken gevallen wordt de leerwerkplicht niet
aan eenieder, maar vooral aan risicojongeren opgelegd. Voorts is bij de leerwerkplicht
geen sprake van een duidelijk omschreven taak ten dienste van de samenleving,
maar slechts van een algemene verplichting om nuttige bezigheden te hebben.
Daaraan doet niet af dat de leerwerkplicht geen generieke maatregel is, maar
slechts wordt opgelegd aan individuele jongeren naar aanleiding van de door
hen verstrekte informatie.Derhalve legt de leerwerkplicht verplichtingen op aan een niet gespecificeerde
groep jongeren van 18–23 jaar. Hoewel het daarbij niet om zwaar belastende
verplichtingen gaat, moeten deze naar het oordeel van de Raad toch, wegens
het niet gespecificeerde karakter van de doelgroep, disproportioneel worden
geacht ten opzichte van het ermee beoogde doel. Het wordt disproportioneel
als de wet in de uitvoering onvoldoende gespecificeerd wordt toegepast op
alle jongeren. Als zodanig raakt deze plicht aan het verbod op verplichte
arbeid in artikel 4, tweede lid, van het EVRM.g. IVBPROok artikel 8 van het IVBPR verbiedt in vrijwel dezelfde bewoordingen
als het EVRM dwangarbeid of gedwongen arbeid. Gelet op de nauwe samenhang
tussen de tekst van artikel 4 van het EVRM, artikel 2 van ILO-Conventie 29
en deze bepaling, raakt de leerwerkplicht naar het oordeel van de Raad tevens
aan het verbod van artikel 8 van het IVBPR.h. ILO-Conventie 29Ook Conventie 29 van de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) verbiedt
het gebruik van gedwongen arbeid6. Ingevolge
artikel 1, eerste lid, verbinden de lidstaten van de ILO zich tot het tegengaan
van het gebruik van dwangarbeid of verplichte arbeid. Artikel 2, eerste lid,
definieert dwangarbeid of gedwongen arbeid als: elk werk of elke dienst die
wordt geëist onder bedreiging met elke denkbare straf en waarvoor de
betrokken persoon zichzelf niet vrijwillig heeft aangemeld.Het tweede lid van deze bepaling zondert enkele vormen van werk uit van
het begrip «dwangarbeid of verplichte arbeid». Het gaat hierbij
om militaire dienstplicht (a), elk werk of dienst die deel uitmaakt van de
normale burgerplicht (b), werk van gedetineerden (c), werk of diensten die
gevorderd worden in geval van oorlog of (dreigende) noodtoestand die het voortbestaan
of het welzijn van de bevolking bedreigt (d), en gemeenschapsdiensten van
beperkte aard (e).De vraag of een leerwerkplicht als een normale burgerplicht valt te beschouwen,
is hiervoor reeds besproken. Evenmin zal sprake zijn van gemeenschapsdiensten
van beperkte aard, nu de leerwerkplicht ervoor moet zorgen dat jongeren de
hele dag bezig zijn. Gezien de nauwe samenhang tussen artikel 4 van het EVRM
en artikel 2 van deze conventie, raakt de leerwerkplicht naar het oordeel
van de Raad eveneens aan het in het ILO-Conventie 29 vervatte verbod.i. ILO-Conventie 105Artikel 1, onder c, van ILO-Conventie 1051
legt partijen de verplichting op geen dwangarbeid of verplichte arbeid te
gebruiken«als middel van arbeidsdiscipline». Dit is van belang,
nu de leerwerkplicht blijkens de toelichting bedoeld is voor jongeren die
niet willen werken.Voorts kan nog gewezen worden op artikel 1, onder b, van deze conventie
die het gebruik van dwangarbeid verbiedt als methode om arbeidskrachten te
mobiliseren en te gebruiken voor economische ontwikkelingsdoeleinden. In de
toelichting wordt verwezen naar het economische belang om alle jongeren aansluiting
te geven op de maatschappij2. De Raad wijst
er in dit verband op dat in het kader van de Lissabon-doelstellingen, die
beogen van Europa de meest dynamische kenniseconomie ter wereld te maken,
gestreefd wordt om elke jongere een startkwalificatie te laten behalen.De Raad adviseert in de toelichting nader in te gaan op de verhouding
tot ILO-Conventie 105, en te motiveren dat de hierboven besproken situaties
zich hier niet voordoen.j. Europees Sociaal HandvestArtikel 1 van het Europees Sociaal Handvest garandeert het recht op vrije
arbeidskeuze. De toelichting gaat niet in op de vraag hoe dit te verenigen
valt met een aan een beperkte groep op te leggen arbeidsplicht.De Raad adviseert de toelichting in dit opzicht aan te passen.De Raad komt tot de conclusie dat de leerwerkplicht in het huidige voorstel
buitenproportionele verplichtingen oplegt aan een niet nader gespecificeerde
groep jongeren van 18–23 jaar en daarmee raakt aan het verbod op dwangarbeid
zoals vastgelegd in artikel 4, tweede lid, van het EVRM, artikel 8 van het
IVBPR en artikel 1 van ILO-Conventie 105. Oplegging van de informatieplicht
is een inbreuk op de persoonlijke levenssfeer, waarvan vooralsnog niet duidelijk
is dat deze voldoet aan de voorwaarden die artikel 8, tweede lid, van het
EVRM hieraan verbindt.De Raad adviseert om bij de invoering van de informatieplicht en de leerwerkplicht
uit te gaan van de juridische mogelijkheden voor die categorieën van
jongeren aan wie deze bezwaren niet kleven en het voorstel dienovereenkomstig
aan te passen.2. De informatieplicht en leerwerkplicht van 18–23-jarigen3. Privacybescherming en toetsing aan hoger rechtDe Raad heeft een aantal opmerkingen gemaakt over de noodzaak en effectiviteit
van een generieke informatieplicht en een leerwerkplicht voor alle jongeren
die geen startkwalificatie hebben behaald. Hij heeft de voorgestelde maatregelen
getoetst aan bestaande regelgeving.De informatieplicht is door de Raad getoetst aan de Wet bescherming persoonsgegevens
(Wbp) en aan de regels ter bescherming van de persoonlijke levenssfeer. De
leerwerkplicht is getoetst aan de Grondwet, het Europees Verdrag tot bescherming
van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM) en andere samenhangende
internationale verdragen.Wat betreft de informatieplicht adviseert de Raad het College bescherming
persoonsgegevens (Cbp) om advies te vragen. Verder verdient naar zijn mening
een nadere specificatie in de wet van de informatieplicht aanbeveling. Toetsing
aan de Wbp leidt de Raad tot de conclusie dat het tegengaan van voortijdig
schoolverlaten op zichzelf als een zwaarwegend algemeen belang is aan te merken
op grond waarvan verwerking van bijzondere persoonsgegevens als bedoeld in
artikel 16 van de Wbp ten behoeve van de informatieplicht te
verdedigen valt maar dan moet er wel sprake zijn van een voldoende specifieke
doelgroep. Aan die eis wordt naar de mening van de Raad niet voldaan. Getoetst
aan artikel 10 van de Grondwet, artikel 8 van het EVRM en artikel 17 van het
Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (IVBPR) is
de Raad van oordeel dat de informatieplicht niet proportioneel is in verhouding
tot het risico dat alle voortijdig schoolverlaters, zonder nadere specificatie,
aan de maatschappij brengen. De Raad adviseert daarom de informatieplicht
nader te specificeren voor bepaalde probleemjongeren.De Raad is niet overtuigd van de noodzaak van het opleggen van een informatieplicht
aan een ongedifferentieerde groep schoolverlaters. Hij adviseert de invoering
te heroverwegen.Ik ben en blijf, mede gesteund door signalen vanuit de praktijk, overtuigd
van het nut en de noodzaak van een informatieplicht in enigerlei vorm. Dat
neemt niet weg dat ik gevolg zal geven aan het advies van de Raad om het Cbp
advies te vragen over mijn voornemens. Gelet op de overige opmerkingen van
de Raad zal ik dat advies vragen over een aangepast voorstel. Omdat de invoering
van de kwalificatieplicht naar mijn mening in het belang van de jongeren zelf
noodzakelijk is met ingang van 1 augustus 2007 – deze maatregel
betekent grotere kansen op de arbeidsmarkt voor 20 000 jongeren –
heeft dit standpunt onvermijdelijk tot gevolg dat ik de informatieplicht uit
het voorliggende wetsvoorstel zal lichten. Ik zal tegelijkertijd de voorbereiding
van een nieuw wetsvoorstel ter hand nemen waarin alsnog een voorstel voor
invoering van een informatieplicht zal worden opgenomen, rekening houdend
met het nog te vragen advies van het Cbp terzake en het voorliggende advies
van de Raad.Ook ten aanzien van de invoering van een leerwerkplicht staat de Raad
kritisch. De Raad mist een afweging of de inperking van het grondrecht op
vrije arbeidskeuze opweegt tegen het te bereiken doel van het tegengaan van
voortijdige schooluitval en jeugdwerkloosheid. Getoetst aan het EVRM, het
IVBPR en Conventie 29 van de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) is de
Raad van mening dat de leerwerkplicht raakt aan het verbod op gedwongen arbeid.
In dit verband wordt tevens verwezen naar Conventie 105 van de ILO en het
Europees Sociaal Handvest. De Raad is naast deze principiële overwegingen
bovendien niet overtuigd van de effectiviteit van een zonder nader onderscheid
op te leggen leerwerkplicht aan alle jongeren tussen 18 en 23 jaar zonder
startkwalificatie.Ik heb op grond van de kanttekeningen die voortvloeien uit de toetsing
aan de Grondwet en het internationaal recht besloten de leerwerkplicht te
halen uit het wetsvoorstel zoals dat aan de Raad is voorgelegd. Ik zal, mede
in overleg met mijn ambtgenoot van Justitie, streven naar een nieuw wetsvoorstel
waarin een zodanige regeling van de leerwerkplicht is opgenomen dat van mogelijke
strijd met de Grondwet of de door de Raad genoemde internationale regelingen
geen sprake is. Anders dan de Raad ben ik namelijk wel overtuigd van de waarde
van een leerwerkplicht voor alle jongeren tussen 18 en 23 jaar die nog geen
startkwalificatie hebben behaald ondanks dat zij daartoe in staat zijn. Ik
voel mij ook hierin gesteund door vele geluiden uit de praktijk en door een
breed politiek draagvlak voor het invoeren van een vorm van een leerwerkplicht.
Ik verwijs in dit verband naar de motie Verhagen c.s. (Kamerstukken II, 2004–2005,
29 454, nr. 8).Ik merk overigens op dat de leerwerkplicht geen plicht tot werken inhoudt.
In feite gaat het om de verplichte medewerking van een jongere aan een begeleidingstraject
dat tot doel heeft dat hij een startkwalificatie behaalt. De nadruk ligt niet
op werken maar op leren. Werken zal in die zin ook in dienst staan van leren.
Het is de opzet dat daarbij zoveel mogelijk maatwerk wordt geleverd. Daarom
is er naar mijn mening geen sprake van een generieke maar van een specifieke
plicht.Ik heb van de gelegenheid gebruik gemaakt om in overleg met mijn ambtgenoot
voor Vreemdelingenzaken en Integratie de wijzigingen in de Wet inburgering
nieuwkomers die nog waren opgenomen in het wetsvoorstel zoals dat aan de Raad
van State is voorgelegd te vervangen door wijzigingen in de Wet
inburgering. Laatstgenoemde wet treedt in werking op 1 januari 2007.
Op datzelfde moment vervalt de Wet inburgering nieuwkomers.4. Voor redactionele kanttekeningen verwijst de Raad naar de bij
het advies behorende bijlage.De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet niet te zenden
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal dan nadat met het vorenstaande rekening
zal zijn gehouden.De Vice-President van de Raad van State,H. D. Tjeenk WillinkIk moge U, mede namens mijn ambtgenoot van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
verzoeken het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van wet en de gewijzigde
memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal te zenden.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,M. J. A. van der HoevenBijlage bij het advies van de Raad van State betreffende no. W05.06.0319/III
met redactionele kanttekeningen die de Raad in overweging geeft.– In de aanhef en artikel I Leerplichtwet telkens vervangen door
Leerplichtwet 1969.– In artikel II, onder B, artikel III, onder B, en artikel IV, onder
C, «op een door hun te bepalen tijdstip» telkens vervangen door:
op een door hen te bepalen tijdstip.XNoot1De oorspronkelijke tekst van het voorstel van wet en van de memorie van
toelichting zoals voorgelegd aan de Raad van State is ter inzage gelegd bij
het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot2Kamerstukken II 2005/06, 29 454, nr. 8.XNoot1Kamerstukken II 2005/06, 29 454, nr. 8.XNoot2Memorie van toelichting, Problematiek Voortijdig Schoolverlaten.XNoot3Kamerstukken II 2005/06, 26 695, nr. 32.XNoot4Zie de adviezen van 12 april 2002 Kamerstukken II 2002/03, 28 444
A, en van 25 februari 2005, Kamerstukken II 2004/05, 30 068, nr.
4.XNoot5Brief van de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, d.d.
18 april 2005, op vragen van het lid Hamer, BVE/KenO/05/16478; er was
in 2005 een tekort van 8 200 stageplaatsen.XNoot1Kamerstukken II 2005/06, 26 695, nr. 32.XNoot2Memorie van toelichting, Problematiek Voortijdig Schoolverlaten.XNoot1«Duizenden werkloze jongeren buiten bereik arbeidsmarktbeleid»,
Raad voor Werk en Inkomen 2004, blz. 7.XNoot1Memorie van toelichting, paragraaf «Leerwerkplicht en informatie-
en meldplicht in de RMC-regelgeving».XNoot2Handelingen II 2004/05, 14 april 2005, nr. 73, blz. 4509–4510.XNoot1Memorie van toelichting, Leer/werkplicht en informatie- en meldplicht
in RMC-regelgeving.XNoot2Artikel 162c1, eerste lid, WEC, artikel 118j, eerste lid WVO en artikel
8.3.4, eerste lid WEB.XNoot3Memorie van toelichting, Leer/werkplicht en informatie- en meldplicht
in RMC-regelgeving.XNoot1Kamerstukken II 1985/86, 19 376, nrs. 1–2, blz. 4.XNoot2CRvB 10 december 1992, TAR 1993/34.XNoot1EHRM, arrest van 23 november 1983, no. 8919/00, Serie A, Vol. 70,
Van der Mussele, r.o. 32, zie verder onder punt h.XNoot2EHRM, arrest van 23 november 1983, no 8919/00; Serie A, Vol. 70.XNoot3EHRM, arrest van 26 juli 2005, no. 73316/01, n.n.g.XNoot4EHRM, arrest van 18 juli 1994, no. 13580/88, Serie A, Vol. 291-B.XNoot5EHRM, arrest van 20 juni 2006, no. 17209/02, n.n.g.XNoot6Convention C29 concerning Forced or Compulsory Labour, 1930.XNoot1Convention C105 concerning the Abolition of forced labour, 1957.XNoot2Memorie van toelichting, Leer/werkplicht en informatie- en meldplicht
in RMC-regelgeving. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30901-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl