Terugkeerbeleid; Verslag van een Schriftelijk Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29344, nr. 68

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

13-10-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

29344 nr. 68

07-10-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamInhoudsopgaveI. VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIES1. Inleiding2. Achtergrond3. Verbetering van de asielprocedure4. Opvang5. Herhaalde asielaanvragen6.  Terugkeer7. Financiën8. PlanningII. REACTIE VAN DE MINISTER EN DE STAATSSECRETARIS1. Inleiding2. Achtergrond3. Verbetering van de asielprocedure4. Opvang5. Herhaalde asielaanvragen6.  Terugkeer7. Financiën8. Planning
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 29344, nr. 68 b1Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29344Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 125 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 344Terugkeerbeleidnr. 68VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEGVastgesteld 7 oktober 2008Binnen de vaste commissie voor Justitie1 hebben
enkele fracties de behoefte over de brief van de minister en de staatssecretaris
van Justitie d.d. 24 juni 2008 inzake voorstellen voor een effectievere
asielprocedure en een effectiever terugkeerbeleid (Kamerstuk 29 344 nr. 67)
enkele vragen en opmerkingen voor te leggen. Bij brief van 6 oktober
2008 hebben de minister en de staatssecretaris deze vragen beantwoord. Vragen
en antwoorden zijn hierna afgedrukt.De voorzitter van de commissie,De Pater-van der MeerAdjunct-griffier van de commissie,BeukerInhoudsopgaveI.Vragen en opmerkingen vanuit de fracties2   1.Inleiding22.Achtergrond3 3.Verbetering van de asielprocedure3 4.Opvang9 5.Herhaalde asielaanvragen10 6.Terugkeer127.Financiën138.Planning14   II. Reactie
van de minsier en de staatssecretaris14I. VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIES1. InleidingDe leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
de brief van de minister en de staatssecretaris van Justitie d.d. 24 juni
2008 «Naar een effectievere asielprocedure en een effectiever terugkeerbeleid».
Zij hebben over deze brief nog een aantal vragen en opmerkingen.De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
bovengenoemde brief. Deze leden zijn verheugd over de intentie van de regering
om de zeer korte versnelde procedure te verlengen. Deze leden staan verder
positief tegenover de voornemens van het kabinet om de terugkeer van afgewezen
asielzoekers verder te bevorderen door intensivering van de strategische samenwerking
met landen van herkomst. Echter, de leden van de PvdA-fractie zijn teleurgesteld
wat betreft de voornemens van de regering om niet aan alle vreemdelingen die
een medische procedure hebben lopen, opvang te verlenen.De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
de brief van de minister en staatssecretaris van Justitie. Deze leden onderschrijven
het uitgangspunt dat een zo groot mogelijke zorgvuldigheid moet worden betracht
aan het begin van de procedure. Zorgvuldigheid is naar mening van deze leden
de sleutel tot een effectieve en menselijke asielprocedure. Snelheid is belangrijk,
ook in het belang van de asielzoeker, maar moet volgens deze leden ondergeschikt
zijn aan zorgvuldigheid. Zij hebben over de brief de volgende opmerkingen
en vragen.De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
bovenbedoelde brief inzake de asielprocedure. Deze leden hebben daarover de
navolgende vragen.De leden van de PVV-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
de bovengenoemde brief. Naar aanleiding van deze brief hebben deze leden enkele
vragen en opmerkingen, deze luiden als volgt.De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief ter wijziging van de asielprocedure. Deze leden delen de analyse
dat de Vreemdelingenwet 2000 tekort schoot op het punt van snelheid en zorgvuldigheid.
Zij steunen de voorstellen van de regering op hoofdlijnen. Wel hebben zij
nog een aantal vragen en opmerkingen.De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
kabinetsplannen voor het asielbeleid (incl. opvang en terugkeer). De instroom
van asielzoekers stelt de Nederlandse overheid voor complexe uitdagingen,
zo erkennen deze leden. Zij realiseren zich dat er moeilijke afwegingen moeten
worden gemaakt bij het formuleren van en uitvoering geven aan het asielbeleid.
Deze leden zijn er echter niet van overtuigd dat het kabinet in het voorliggende
stuk de juiste keuzes maakt met betrekking tot het asielbeleidDe leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
de plannen ten aanzien van het verbeteren van de zorgvuldigheid en snelheid
van de asielprocedures. Zij hebben daarover enkele vragen.2. AchtergrondDe leden van de CDA-fractie waarderen het dat de voorgestelde verbeteringen
worden gedragen door brede consultaties met het veld en tegemoet komen aan
bezwaren uit het veld. Deze leden verwachten dat met de maatregelen bereikt
wordt dat de asielprocedure sneller en zorgvuldiger wordt, dat minder ex-asielzoekers
herhaalde asielaanvragen of reguliere aanvragen indienen en dat meer vreemdelingen
Nederland daadwerkelijk zullen verlaten. Echter, om dit laatste te bereiken,
is de medewerking van de afgewezen asielzoeker van cruciaal belang, zo realiseren
deze leden zich. Aangezien de praktijk uitwijst dat het daaraan veelal ontbreekt,
zijn de leden van de CDA-fractie met het kabinet van mening dat het onmogelijk
is een volledig sluitende aanpak voor afgewezen asielzoekers te realiseren.
Zij vragen of in de consultaties met ketenpartners en andere «stakeholders»
is gebleken dat VNG, gemeenten en maatschappelijke organisaties deze mening
delen. Voorts vragen de leden of de VNG onderschrijft, dat met het samenhangende
pakket aan maatregelen invulling is gegeven aan de afspraken in het met de
VNG gesloten bestuursakkoord. De leden van de CDA-fractie vragen of uit de
consultaties ook duidelijk is geworden of de gemeenten zich zullen gaan houden
aan de afspraak dat, na afhandeling van de regeling ter afwikkeling van de
nalatenschap van de oude vreemdelingenwet, aan uitgeprocedeerde asielzoekers
geen noodopvang meer zal worden geboden.Bij uitvoering van het asielbeleid zijn een groot aantal stakeholders
betrokken. Graag horen de leden van de D66-fractie van het kabinet welke partijen
betrokken zijn geweest bij de totstandkoming van de voorliggende kabinetsplannen,
en op welke wijze deze partijen betrokken zijn. In het bijzonder, maar dus
niet exclusief, vragen deze leden het kabinet te reageren op berichten uit
de hoek van de (asiel)advocatuur dat deze groep niet betrokken is geweest
bij de uitwerking van de plannen.De staatssecretaris stelt dat in de aanloop naar de brief brede consultaties
hebben plaatsgevonden. De leden van de SGP-fractie hebben echter vernomen
dat de Nederlandse orde van Advocaten en de VAJN niet bij de uitwerking van
de plannen zijn betrokken, zij vragen naar de reden van hun afwezigheid3. Verbetering van de asielprocedureDe leden van de CDA-fractie gaan ervan uit dat de extra tijd aan het begin
van de (algemene) asielprocedure (o.a. voor identiteitsvaststelling, medische
aspecten, begeleiding en rechtsbijstand) wordt teruggewonnen met de verkorting
van de vervolg(de verlengde) asielprocedure. Dit kan volgens deze leden ook
het aantal herhaalde aanvragen doen afnemen en/of die sneller doen afhandelen.
Het terugdringen c.q. voorkomen van herhaalde asielaanvragen achten de leden
van de CDA-fractie van groot belang. Vaker is en wordt gesteld dat het op
grond van internationale regelgeving niet mogelijk is het indienen
van herhaalde aanvragen te verbieden. Kan worden aangegeven welke internationaalrechtelijke
belemmeringen er in dezen bestaan?Zou, zo vragen de leden van de CDA-fractie, de verlenging van de beginfase
er niet toe kunnen leiden dat asielzoekers die tijd gaan benutten om, al dan
niet met hulp van derden, informatie te verzamelen/kopen om hun asielrelaas «op
te waarderen», of zich te ontdoen van informatie (bijvoorbeeld over
verblijf in andere landen) die hun asielrelaas zou kunnen «belasten»?
Deze leden vragen hoe de bewindslieden dit denken te voorkomen. Volgens de
leden van de CDA-fractie kan, door meer investeren in onderzoek van medische
aspecten aan het begin van de procedure, het aantal medische vervolgaanvragen
afnemen en/of sneller worden afgedaan. Dit kan ook het opvangprobleem voor
deze categorie verminderen. Zij zijn met het kabinet van mening dat zowel
bij deze medische aanvragen als bij herhaalde aanvragen misbruik zoveel mogelijk
moet worden voorkomen en dat het daardoor lastig is om ervoor te pleiten dat
er in verband te allen tijde opvang moet zijn. Zullen in de nieuwe situatie
naar verwachting de symptomen van Posttraumatische stressstoornis (PTSS) eerder
en beter kunnen worden onderkend? Is het aan de andere kant denkbaar, zo vragen
deze leden, dat er door meer aandacht voor medische aspecten aan het begin
van de procedure, er een (over)diagnostiek zou kunnen ontstaan van psychische
aandoeningen (zoals PTSS), deels gebaseerd op het subjectieve asielrelaas,
dat daarmee een (schijn-)objectief karakter krijgt, hetgeen de procedure beslissend
kan beïnvloeden? Wat zijn de gevolgen van het vaststellen van medische
problemen? Hoe zal de beoordeling van de medische aspecten gestalte gaan krijgen?
Welke instanties zullen daarbij betrokken zijn? Is dat (onder andere) het
Bureau Medisch Adviseur (BMA)? Wordt de capaciteit van BMA uitgebreid? Wanneer
zullen naar verwachting concrete voorstellen met betrekking tot de aanpak
van medische aspecten in de asielprocedure aan de Kamer kenbaar worden gemaakt?De leden van de CDA-fractie vragen wat het optimaliseren van de dienstverlening
door de rechtsbijstand concreet voor inhoud gaat krijgen. Worden rechtsbijstand
en VluchtelingenWerk Nederland extra gefaciliteerd voor de door hen te vervullen
rol bij de voorlichting en voorbereiding van de asielzoekers vóór
en tijdens de algemene asielprocedure? Klopt het dat de Vereniging Asieladvocaten
enjuristen Nederland (VAJN) en de Nederlandse Orde van Advocaten niet bij
de uitwerking van de plannen voor de (rechtsbijstand in de) nieuwe asielprocedure
zijn betrokken, ondanks een verzoek daartoe? Zijn de bewindslieden bekend
met de kritiek van de VAJN op de voorstellen voor de vernieuwde asiel- en
terugkeerprocedure en met het eigen voorstel van de VAJN? Zo ja, wat is hun
reactie daarop?In de huidige situatie moeten gezinsleden van een houder van een asielvergunning,
nadat zij met hun machtiging tot voorlopig verblijf (mvv) in Nederland arriveren,
tengevolge van de lange wachttijd in de Tijdelijke Noodvoorziening Vreemdelingen
(TNV) vaak weken tot maanden wachten voordat zij hun asielprocedure kunnen
doorlopen en hun asielvergunning krijgen. Hoe kan, zo vragen de leden van
de CDA-fractie, bij de inrichting van de nieuwe asielprocedure worden bereikt
dat gezinsleden zo kort mogelijk gescheiden blijven van de andere gezinsleden
en dat zij zo spoedig mogelijk hun verblijfsvergunning kunnen verkrijgen en
in aanmerking kunnen komen voor reguliere voorzieningen?De regering vindt een snelle asielprocedure, waarin zorgvuldig beslist
wordt wie wel en wie geen recht heeft op verblijf heeft, van groot belang.
Asielzoekers moeten zo snel mogelijk duidelijkheid krijgen over hun aanvraag.
De leden van de PvdA-fractie onderschrijven deze doelstelling. Niettemin benadrukken
deze leden dat de snelheid van de procedure niet ten koste mag gaan van de
zorgvuldigheid. Van groot belang is voor deze leden dat de asielzoeker
voldoende gelegenheid heeft om zijn asielmotieven naar voren te brengen en
dat de asielzoeker eveneens voldoende gelegenheid heeft om eventuele correcties
en aanvullingen op zijn relaas te doen. Deze leden van de PvdA-fractie zouden
graag vernemen of de VAJN geconsulteerd is bij de totstandkoming van onderhavige
beleidsvoornemens. Zij vragen of het kabinet kennis heeft genomen van de zeer
kritische houding van de VAJN en aanzien van onderhavige beleidsvoornemens.De brief meldt dat de asielzoeker een zogenoemde rust- en voorbereidingstermijn
van ten minste zes dagen zal worden gegund die voorafgaat aan de formele indiening
van de asielaanvraag. De asielzoekers verblijven gedurende deze periode in
de TNV. Deze tijd zal ook worden benut om het identificatieproces te verbeteren
en waar mogelijk onderzoek te starten naar documenten ter ondersteuning van
het asielverhaal. Wanneer zal de asielzoeker worden geconfronteerd met de
uitkomsten van de (identiteits)onderzoeken, zo vragen deze leden. De leden
van de PvdA-fractie hebben signalen ontvangen dat op dit moment in sommige
gevallen asielzoekers gedurende een lange periode – soms meer dan 91
dagen – na niet te zijn afgewezen in het aanmeldcentrum in de TNV verblijven.
Deze leden vragen of het kabinet ter verduidelijking aan kan geven of de voorgestelde
rust- en voorbereidingstermijn voorafgaand aan de formele indiening van de
asielaanvraag zal betekenen dat een (bijzonder) lang verblijf in de TNV niet
zal plaatsvinden.Ook zal in de nieuwe situatie, zo hebben deze leden uit de brief begrepen,
zoveel mogelijk worden geborgd dat eventuele medische problemen van de asielzoeker
al in een zo vroeg mogelijk stadium van de procedure zal worden onderkend
en meegenomen dan wel in een aparte, maar parallelle procedure aan de orde
komen. Zij vragen in hoeverre hierbij het Meldpunt Asielzoekers met Psychische
Problemen (MAPP) worden betrokken. Deze leden merken op dat de staatssecretaris
in antwoord op Kamervragen over het MAPP van 27 februari jl aangeeft
dat er onderzocht zou worden hoe in de asielprocedure meer aandacht kan zijn
voor de medische problematiek van de vreemdeling. Deze leden willen weten
of dit onderzoek inmiddels is afgerond en wat de bevindingen zijn. Voorts
willen deze leden weten in hoeverre de aanbevelingen van de Advies Commissie
Vreemdelingenzaken (ACVZ) in het briefadvies «Medische aspecten asiel/regulier»
en het document «Oog voor gezondheid» van Pharos mee zijn genomen
in de totstandkoming van de nieuwe asielprocedure.De leden van de PvdA-fractie hebben begrepen dat het voornemen is dat
de algemene procedure maximaal acht dagen zal duren. Deze leden vragen welke
afwegingen zijn gemaakt om te komen tot een termijn van maximaal acht dagen
in de zogeheten algemene procedure. Waarom is niet gekozen voor bijvoorbeeld
een termijn van 14 dagen, zo vragen zij.Uit de brief hebben deze leden ook begrepen dat de correcties en aanvullingen
op het eerste en nader gehoor binnen een dag plaats dienen te vinden. Loopt
de regering met het beperken van de termijn voor het indienen van correcties
en aanvullingen van vier weken naar een dag in alle zaken niet het risico
dat de grondslag voor de beslissing op het asielverzoek onvolledig kan zijn
en dus ten koste gaat van de zorgvuldigheid, zo vragen deze leden. Kan de
regering aangeven of de asielzoeker op het moment dat hij een asielaanvraag
heeft ingediend zal worden bijgestaan door de op dat moment ingeroosterde
advocaat? Zal dit betekenen dat de asielzoeker gedurende zijn procedure te
maken zal krijgen met meerdere advocaten aangezien elke fase een dag duurt?
Zo ja, deelt de regering de mening van de leden van de PvdA-fractie dat de
asielzoeker hierdoor geen vertrouwensrelatie kan opbouwen met zijn advocaat
en dat dit derhalve niet bevorderlijk is voor de kwaliteit van de procedure?De leden van de PvdA-fractie hebben uit de brief begrepen dat, indien
niet binnen het tijdsbestek van de algemene asielprocedure zorgvuldig op de asielaanvraag kan worden beslist, het mogelijk blijft om in de verlengde
asielprocedure zo nodig een aanvullend gehoor af te nemen, verdere aanvullingen
en correcties in te brengen of nadere documenten ter ondersteuning van het
asielrelaas te overleggen. Deze leden vragen of aangegeven kan worden op welke
wijze beoordeeld wordt of een asielaanvraag zal worden behandeld in de verlengde
asielprocedure. Zij vragen of hiervoor criteria bekend zijn. Het kabinet geeft
aan dat het beschikbaar komen van meer tijd in de algemene asielprocedure
naar verwachting meer afdoeningen in deze procedure tot gevolg zal hebben.
De leden van de PvdA-fractie vragen of het kabinet een prognose kan geven
hoeveel zaken in de algemene asielprocedure zullen worden afgedaan. Gezien
de verwachting dat er meer zaken binnen de algemene asielprocedure zullen
worden afgehandeld en er een groter risico bestaat dat complexe zaken in deze
procedure worden afgedaan, vragen deze leden of het kabinet het niet wenselijker
acht om een inhoudelijk criterium aan de «achtdagenprocedure»
ten grondslag te leggen.De leden van de SP-fractie zijn van mening dat een rustperiode ook daadwerkelijk
een periode moet zijn waarin de asielzoeker de gelegenheid krijgt om tot rust
te komen. Voorkomen moet, volgens deze leden, worden dat deze rust verstoord
wordt door belastende onderzoeken. De asielzoeker moet op de hoogte gebracht
worden van het belang van de onderzoeken die plaatsvinden tijdens de rustperiode,
zo vinden zij. Over de aard en betekenis van de onderzoeken en verklaringen
mag geen onduidelijkheid bestaan. De leden van de SP-fractie vragen welke
procedure hierbij gevolgd zal worden. De voorgestelde uitvoering van de medische
check is een bron van zorg voor deze leden. Zij menen dat iedere asielzoeker
een medisch onderzoek dient te ondergaan, waarbij speciale aandacht wordt
gegeven aan mogelijke psychische problemen. Dit onderzoek dient plaats te
vinden door gekwalificeerd personeel, waarbij aanvullend onderzoek door speciaal
opgeleide artsen mogelijk moet worden gemaakt. Op deze wijze kunnen problemen
tijdig worden herkend en aangepakt en dit zal, zo menen de leden van de SP-fractie,
leiden tot minder problemen in de vervolgfase van de aanvraag. De leden van
de SP-fractie zijn van mening dat in de praktijk blijkt dat de aanpak van
psychische problemen nog steeds faalt. Deze leden vragen aandacht voor dit
probleem en verzoeken om nadere uitleg over de geschiktheid van de versnelde
asielprocedure voor asielzoekers met psychische problemen.De leden van de SP-fractie uiten voorts hun zorg over de voorlichting
en bijstand aan de asielzoeker. Het is deze leden niet duidelijk hoeveel uren
rechtsbijstand wordt gegeven aan de asielzoeker en of er voldoende middelen
beschikbaar worden gesteld voor voorlichting en bijstand. Deze leden vragen
om een duidelijke toezegging op dit punt. Zij vragen op welke wijze de staatssecretaris
de optimalisering van de dienstverlening door rechtsbijstand denkt te realiseren.
Weliswaar komt er meer tijd beschikbaar, maar in hoeverre komt er ook meer
bijstand beschikbaar, zo vragen deze leden. Hoe wordt het streven ingevuld
om meer continuïteit te bereiken bij de rechtsbijstand?De leden van de SP-fractie menen dat er bijzondere aandacht dient te zijn
voor kwetsbare groepen in de asielprocedure en dat het begrip kwetsbaar niet
te beperkt mag worden uitgelegd. Bij groepen waarvan op voorhand vaststaat
dat zij bijzondere aandacht vragen, zoals bijvoorbeeld ouderen of gehandicapten,
dient naar mening van deze leden reeds in een vroeg stadium beoordeeld te
worden of zij direct in de versnelde procedure dienen te worden geplaatst.In hoeverre verschillen asielzoekers die via Schiphol asiel aanvragen
van andere asielzoekers en wat is de basis voor de afwijkende asielprocedure
die op AC Schiphol zal gelden, zo vragen de leden van de SP-fractie. Zij vragen
of voor asielzoekers op AC Schiphol niet dezelfde waarborgen voor een zorgvuldige
procedure zouden moeten gelden.De leden van de VVD-fractie vragen welke analyse gemaakt is met betrekking
tot asielzoekers die over land naar Nederland kwamen en die dus eerder verbleven
in een aantal andere landen, in ieder waarvan hij asiel had kunnen aanvragen.
Deze leden vragen welk percentage van de asielzoekers over land naar Nederland
komt. Welk percentage wordt vervolgens niet teruggestuurd naar een van de
andere landen waar zij eerder verbleven? Welke argumenten worden geaccepteerd
als «verklaring» waarom men niet in een van die andere landen
asiel vroeg? Wilt u deze vragen ook beantwoorden uitsluitend voor de groep
asielzoekers waarvoor geen categoriale bescherming geldt, zo vragen deze leden.De leden van de VVD-fractie vragen welke analyse is gemaakt met betrekking
tot asielzoekers die op Schiphol asiel vragen en niet de documenten overleggen
waarover zij de beschikking hadden toen ze in het vliegtuig stapten (paspoort
en ticket). Deze leden vragen welk percentage per vliegtuig naar Nederland
komt en welke percentage geen paspoort en ticket bij het aanvragen van asiel
toont. Wilt u deze vragen ook beantwoorden uitsluitend voor de groep asielzoekers
waarvoor geen categoriale bescherming geldt, zo vragen deze leden.De leden van de VVD-fractie vragen of er een model voor het eerste deel
van de asielprocedure overwogen is, waarbij direct na de aanvraag de IND de
identificatie verricht en de basisinformatie verzamelt (wie bent u, waar komt
u vandaan, hoe bent u hier gekomen, welke documenten heeft u en waarom vraagt
u asiel?) en waarin rechtsbijstand en Vluchtelingenwerk nog buiten beeld blijven.
Deze leden vragen of aangegeven kan worden welke afweging is gemaakt. Indien
dit model niet overwogen is vragen deze leden waarom niet.De leden van de VVD-fractie vragen of het kabinet denkt dat het een correcte
en volledige weergave van de feiten en een volledige medewerking aan de optimale
afhandeling van de aanvraag ten goede komt indien de asielzoeker zes dagen
de tijd krijgt om met rechtsbijstand en Vluchtelingenwerk te overleggen alvorens
het eerste contact met de IND plaats vindt. Zo ja, op grond waarvan bent u
die mening toegedaan, zo vragen deze leden.De leden van de VVD-fractie stellen vast dat gedurende de eerste acht
dagen van de nieuwe procedure, drie dagen beschikbaar zijn voor rechtsbijstand.
Deze leden vragen hoeveel dagen voor de IND beschikbaar zijn. Zij vragen waarom
het aantal uren voor de IND genormeerd wordt. De IND als ambtelijke organisatie
kan toch toevertrouwd worden zo weinig of zo veel uren te maken als noodzakelijk
is, zo menen de leden van de VVD-fractie.De leden van de PVV-fractie zijn van mening dat het inlassen van een rust-
en voorbereidingstermijn het risico in zich draagt dat malafide vreemdelingen
de kans krijgen om hun verzonnen vluchtverhaal beter voor te bereiden. Deze
leden stellen dan ook dat invoering een rust- en voorbereidingstermijn een
te groot risico van misbruik in zich draagt en zien daarom de 48-uurs procedure
graag gehandhaafd. Graag vernemen deze leden de reactie van het kabinet hierop.De leden van de ChristenUnie-fractie steunen de keuze van de regering
om de asielzoeker meer rust te gunnen, gelegenheid te geven beter te worden
voorgelicht en voorbereid en medisch onderzoek te ondergaan. Wel vragen deze
leden hoever het onderzoek naar identificatie en documententen ter ondersteuning
van het asielrelaas gaat. Betekent dit dat er verhoren plaats zullen vinden,
zo vragen zij. In dat verband vragen de leden van de ChristenUnie-fractie
het kabinet ook toe toelichten welke uitzonderingen kunnen worden gemaakt
op de rusttermijn, om onder bepaalde omstandigheden de asielzoeker direct
tot de asielprocedure te kunnen toelaten.De leden van de ChristenUnie-fractie steunen medisch onderzoek, maar constateren
tevens dat medisch onderzoek in het geval van traumatische ervaringen juist
aan het begin van de procedure moeilijk ligt. Trauma’s komen vaak veel
later aan het licht. Betekent het verschuiven van het medisch onderzoek, dat
trauma’s die later aan het licht komen, op geen enkele wijze meer kunnen
worden meegenomen in de asielprocedure? Welke gevolgen heeft de constatering
dat er sprake is van medische problemen voor het vervolg van de asielprocedure?
De leden van de ChristenUnie-fractie vinden dat de constatering dat een asielzoeker
niet coherent kan verklaren vanwege psychische problemen, meer ruimte moet
bieden voor het doen van vervolgonderzoek later in de procedure, en dat slechts
in een uiterste geval tot afwijzing van de aanvraag zou moeten worden overgegaan.
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat er meer mogelijkheden
komen voor de rechtsbijstandverlening aan asielzoekers. Wel vragen zij de
regering toe te lichten hoe de financiering van deze uitgebreidere rechtsbijstandvoorziening
verloopt.Het kabinet stelt dat haar voorstellen zowel de snelheid als de zorgvuldigheid
van de asielprocedure ten goede komen. Bij beide hebben de leden van de D66-fractie
hun bedenkingen. De grootste zorg die deze leden hebben is of er met de voorgestelde
aanpassingen de AC-procedure, die toch als uitzondering bedoeld was, niet
in licht opgetuigde vorm nu de standaardprocedure wordt. Deze leden vragen
of de oprekking van de doorlooptijd van de procedure voldoende substantieel
is om de geclaimde toename van de zorgvuldigheid te garanderen. Bovendien
blijven bestaande bezwaren bestaan, zoals het feit dat asielzoekers gedurende
de verschillende fases van de procedure door steeds andere advocaten worden
bijgestaan. De leden van de D66-fractie vragen verder of zij het juist zien
dat de geclaimde tijdwinst van acht weken door versnelling van de verlengde
procedure geheel wordt gerealiseerd door inkorting van reactietermijnen van
de asielzoeker.Gezien hun bedenkingen zijn de leden van de D66-fractie er niet van overtuigd
dat de herziene procedure daadwerkelijk zal leiden tot de door het kabinet
voorziene afname van herhaalde aanvragen. Daarmee zou een gebrek aan zorgvuldigheid
ook de doelstelling van een snellere definitieve afhandeling van asielaanvragen
onderuit halen. Deze leden horen graag de reactie van het kabinet op bovengenoemde
zorgen Voornemen van de kabinetsplannen is om de zorgvuldigheid van de AC-procedure
te vergroten. De indruk bestaat bij deze leden echter dat niet alleen vergroting
van de zorgvuldigheid wordt beoogd, maar ook dat steeds meer asielverzoeken
in de AC-procedure worden afgedaan in plaats van in de OC-procedure. De leden
van de SGP-fractie vragen of deze indruk juist is. Zo ja, betekent dat, gezien
de beperkte duur van de voorgestelde algemene asielprocedure geen verslechtering
van de positie van asielzoekers die normaliter in de OC-procedure worden behandeld.
Kan het kabinet eveneens een prognose geven van de verschuiving van OC-procedures
naar AC-procedures, zo vragen deze leden.Het voornemen is, zo begrijpen de leden van de SGP-fractie, om meer tijd
in te ruimen voor de voorbereiding van de asielprocedure. Daarbij wordt naar
de mening van de leden van de SGP-fractie onvoldoende belicht wat de rol van
de rechtshulp hierin in is. Deze leden vragen welke overwegingen er zijn gemaakt
ter verbetering van de rechtshulp en wat er gedaan kan worden om het aantal
advocaten per procedure te verminderen.De algemene procedure wordt uitgebreid tot maximaal acht dagen. De leden
van de SGP-fractie vragen of deze voorgestelde termijn, zeker rond het nader
gehoor, lang genoeg zijn. Deze leden vragen hoe de voorgestelde termijnen
tot stand zijn gekomen. Zij vragen of bekend is hoeveel tijd hier gemiddeld
genomen voor nodig is.4. OpvangDe leden van de CDA-fractie zijn ingenomen met de verlengde vertrektermijn
voor asielzoekers die in het AC zijn afgewezenen. Daardoor hoeven, volgens
deze leden, minder mensen op straat terecht te komen. Zij vragen wat een en
ander overigens betekent voor het aantal AC’s en de capaciteit en toerusting
daarvan? Onduidelijk blijft vooralsnog ook of en hoe er, ten behoeve van de
vernieuwde procedure en de opvang, voldoende (buffer)capaciteit zal worden
gecreëerd voor de IND, het COA en de andere partners in de vreemdelingenketen.
Wanneer komt daarover meer duidelijkheid? En welke betekenis heeft in dit
verband de verhoogde asielinstroom van dit jaar, zo vragen deze leden.De leden van de PvdA-fractie zijn teleurgesteld dat niet aan alle rechtmatig
in Nederland verblijvende vreemdelingen opvang wordt verleend, in het bijzonder
ex-asielzoekers die een medische aanvraag hebben ingediend. Deze leden zijn
van mening dat hetgeen in de onderhavige brief wordt voorgesteld niet in lijn
is met het bestuursakkoord dat het Rijk afgelopen mei met de VNG heeft gesloten,
aangezien met de voorgestelde maatregelen het op straat belanden van rechtmatig
in Nederland verblijvende vreemdelingen niet tot een minimum zal worden beperkt
en de gemeenten derhalve alsnog zullen worden geconfronteerd met uitgeprocedeerde
asielzoekers die rechtmatig in Nederland verblijven.Deze leden vernemen graag hoe het kabinet de gemaakte afspraken in het
bestuursakkoord beoordeelt ten opzichte van het voornemen om geen (voortgezette)
opvang te verlenen aan uitgeprocedeerde asielzoekers die een reguliere medische
aanvraag indienen. Zij vragen of het kabinet signalen heeft ontvangen vanuit
gemeenten over deze beleidsvoornemens. Heeft er(recentelijk) nog overleg plaatsgevonden
met de VNG, zo vragen deze leden.De leden van de SP-fractie beoordelen een verlenging van de vertrektermijn
naar vier weken en het verschaffen van opvang gedurende die periode positief.
Deze leden vragen of er een mogelijkheid bestaat om deze periode te verlengen
in afwachting van een beslissing van de rechtbank op beroep of aanvraag voorlopige
voorziening. Zij vragen waar zal deze opvang zal worden geboden. Deelt de
staatssecretaris de mening van de leden van de SP-fractie dat het ongewenst
is dat er een voortdurende verhuizing van asielzoekers plaatsvindt afhankelijk
van de fase van de procedure?De opvang van uitgeprocedeerde asielzoekers met rechtmatig verblijf en
(ex) asielzoekers die rechtmatig verblijf hebben op basis van een procedure
voor een reguliere verblijfsvergunning (bijvoorbeeld op medische gronden)
is een grote bron van zorg voor deze leden. Deze groepen vormen in hoofdzaak
de bevolking van de gemeentelijke noodopvangvoorzieningen. In het bestuursakkoord
tussen de staatssecretaris en de VNG is afgesproken dat de noodopvangvoorzieningen
zullen worden gesloten en dat het op straat terecht komen van vreemdelingen
tot een minimum zal worden beperkt. De leden van de SP-fractie vragen in hoeverre
de staatssecretaris verwacht dat het bestuursakkoord overeind blijft, nu aan
bovengenoemde groepen geen opvang van rijkswege zal worden verstrekt.De leden van de VVD-fractie vragen of een asielzoeker van wie het beroep
is afgewezen het land te dient te verlaten, ongeacht een eventueel hoger beroep.
Deze leden vragen of het mogelijk is daarvan af te wijken en zo ja in welke
mate.De leden van de PVV-fractie vragen waarom niet standaard wordt overgegaan
tot het toepassen van vreemdelingenbewaring op vreemdelingen van
wie de eerste aanvraag is afgewezen c.q. zal worden afgewezen om hen op die
wijze beschikbaar te houden voor de verdere procedure en voorbereiding op
vertrek en om te voorkomen dat zij in de illegaliteit kunnen verdwijnen. Voorts
vragen deze leden het kabinet te bevorderen dat illegaal verblijf in Nederland
strafbaar wordt gesteld.De leden van de ChristenUnie-fractie vragen welke gevolgen de recente
uitspraak van de Raad van State ten aanzien van het vastzetten van Chinese
illegalen heeft voor de mate waarin het mogelijk is vreemdelingen vast te
zetten in vreemdelingendetentie.De leden van de ChristenUnie-fractie vragen naar de uitvoering van de
afspraken ten aanzien van de opvang van asielzoekers. De leden merken op dat
de regering stelt dat het voor de IND onmogelijk is om een adequate filter
toe te passen voor reguliere aanvragen met medische aspecten. De leden van
de ChristenUnie-fractie om een nadere toelichting op welke belangen er precies
gemoeid zijn met de afweging om geen asielzoekers met reguliere aanvraag op
medische gronden in de opvang te zetten en zij vragen daarbij in het bijzonder
aandacht te schenken aan de proportionaliteit van deze maatregelen en de individuele
gevolgen voor de asielzoekers. In dit verband vragen de leden van de ChristenUnie-fractie
tevens om een uiteenzetting van wat de mogelijkheden zijn voor decentrale
opvang en voor asielzoekers met ernstige psychische problematiek.5. Herhaalde asielaanvragenWinst in de vernieuwde procedure achten de leden van de CDA-fractie de
verruimde ex nunc toepassing van artikel 83 Vreemdelingenwet 2000. Deze leden
vinden het in dit verband een vooruitgang dat, vooruitlopend op de wijziging
van artikel 83, de IND vaker dan thans het geval is, eigener beweging en zonder
dat de rechter daar uitdrukkelijk om vraagt, zal beoordelen of er sprake is
van relevante nieuwe omstandigheden en naar aanleiding daarvan eventueel bepaalde
acties onderneemt. Dit leidt deze leden wel tot de vraag of er niet weer discussie
zal ontstaan over conclusies van de IND bij de beoordeling van de vraag of
er wel of niet sprake is van nieuwe omstandigheden c.q. relevante nieuwe omstandigheden
en over de door de IND ondernomen of achterwege gelaten acties. Overigens
onderschrijven deze leden ook in dezen de stelling van het kabinet dat misbruik,
bijvoorbeeld het (opzettelijk) pas laat in de procedure inbrengen van informatie,
niet moet worden beloond.De leden van de PvdA-fractie merken op dat in de brief wordt gemeld dat
ten bate van de zorgvuldigheid van de asielprocedure, waaronder ook het signaleren
van medische aspecten in een zo vroeg mogelijk stadium van de procedure de
noodzaak voor het indienen van een tweede of volgende asielaanvragen en voor
de reguliere aanvragen deels wegnemen. Deze leden vragen of specifieker aangegeven
kan worden om welke medische aspecten het gaat. Moeten deze leden hierbij
met name denken aan psychische klachten of ook daadwerkelijk fysieke klachten?
In hoeverre zijn de Istanbul-protocollen meegenomen in de nieuwe asielprocedure,
zo vragen deze leden. Hoeveel minder reguliere aanvragen en herhaalde asielaanvragen
(vervolgvragen) worden door het invoeren van de voorgenoemde maatregel verwacht?
Deze leden ontvangen graag een duidelijke prognose voor de komende jaren.De verruiming van de mogelijkheid om later opgetreden uitzettingsbeletselen
in een lopende procedure mee te nemen wordt van harte verwelkomd door de leden
van de SP-fractie. Zij vragen de staatssecretaris waarom er in de brief geen
aandacht is voor de marginale toets van de Afdeling bestuursrechtspraak van
de Raad van State. Zij vragen of de staatssecretaris alsnog in
kan gaan op de bezwaren die hiertegen, ook bij vreemdelingenrechters, bestaan
en de oplossing hiervoor die wordt geboden in het Wetsvoorstel Pechtold (30 830)?
De leden van de SP-fractie onderschrijven de mening dat een zorgvuldige eerste
procedure bijdraagt aan het terugdringen van vervolgaanvragen.De leden van de VVD-fractie vragen in welke mate afgewezen asielzoekers
medische redenen aanvoeren om toch een verblijfsvergunning te krijgen of niet
(direct) te hoeven vertrekken. In welke mate wordt dit gehonoreerd, zo vragen
deze leden.Voorts vragen deze leden op grond van welke argumenten bij de totstandkoming
van de Vreemdelingenwet 2000 juist niet voor een ex nunc-toetsing door de
rechter is gekozen. Zij vragen waarom deze argumenten nu niet meer relevant
of niet meer doorslaggevend zijn.De leden van de VVD-fractie vragen waarom niet wordt voorgesteld om pas
later naar voren gebrachte argumenten die de asielzoeker eerder naar voren
had kunnen brengen niet alleen buiten beschouwing te laten bij de rechtbank
maar ook bij een vervolgaanvraag. Deze leden vragen welke mogelijkheden er
zijn om ondanks Richtlijn 2005/85/EG het indienen van vervolgaanvragen uit
te sluiten. Zij vragen of de staatssecretaris bereid is om het initiatief
te nemen om deze Richtlijn zodanig gewijzigd te krijgen dat deze uitsluiting
wel mogelijk wordt. Is het in de praktijk ook in alle andere EU-landen mogelijk
om na een afgewezen asielaanvraag een nieuwe asielaanvraag of een reguliere
aanvraag in te dienen en behandeld te krijgen?Hoeveel procent van de asielzoekers die hun eerste aanvraag afgewezen
zagen, dienden vervolgens niet een tweede asielaanvraag in of een reguliere
aanvraag in, zo vragen de leden van de VVD-fractie.De leden van de PVV-fractie merken op dat in het kader van het voorkomen
van herhaalde aanvragen de nadruk dient te liggen op het aantal reguliere
aanvragen, welk aantal immers veel groter is dan het aantal asielaanvragen.
Derhalve roepen de leden van de PVV-fractie het kabinet op om nu eindelijk
uitvoering te geven aan de aangenomen motie Wilders welke ertoe strekt dat
vreemdelingen slechts één aanvraag om een reguliere verblijfsvergunning
mogen indienen.De leden van de ChristenUnie-fractie steunen de voorgestelde mogelijkheid
voor rechters om rekening te houden met alle relevante omstandigheden en wijzigingen
van het recht. Deze leden hebben dit als een knelpunt ervaren, en gaan er
vanuit dat deze beleidswijziging een grote bijdrage kan leveren aan het verminderen
van het aantal vervolgaanvragen.Niettemin vinden de leden van de ChristenUnie-fractie de ruimte die aan
rechtbanken wordt gelaten om nieuwe feiten of omstandigheden te kunnen tegenhouden
op grond van goede procesorde of ontoelaatbare vertraging van de afdoening
van de zaak, wel een risico. Zij vragen hoe zal worden voorkomen dat zich
een jurisprudentie zal gaan ontwikkelen die neerkomt op de huidige praktijk.
Welke criteria worden hiervoor gehanteerd, zo vragen deze leden.Een speciaal punt van aandacht is voor de leden van de D66-fractie de
toetsing door de rechter van door de IND genomen besluiten. De rechtsbescherming
van asielzoekers, in de ogen van deze leden één van de kwetsbaarste
groepen in onze samenleving, bevindt zich momenteel op een niveau dat een
land als Nederland onwaardig is, zo menen de leden van de D66-fractie. De
leden Pechtold en Van der Ham doen in hun wetsvoorstel 30 830 een aantal
breed gedragen voorstellen tot verbetering van de rechtsbescherming van asielzoekers.
Deze leden hebben behoefte aan een nauwkeurige en volledige uiteenzetting
over welke onderdelen van het wetsvoorstel het kabinet voornemens
is over te nemen en welke niet, met beargumentering waarom niet.6.  TerugkeerWat betreft terugkeer is het volgens de leden van de CDA-fractie winst
dat de motie Van Fessem/Visser uitvoering krijgt via de maximaal 12 weken
plaatsing van uitgeprocedeerde asielzoekers in een vrijheidsbeperkende locatie.
Deze leden vragen of de 12-wekentermijn alleen geldt voor uitgeprocedeerde
asielzoekers die meewerken aan terugkeer. Zij vragen welke criteria gelden
voor plaatsing in de vrijheidsbeperkende onderdaklocatie (ODL). Cruciaal is
en blijft ook wat er in die periode daadwerkelijk wordt ondernomen door de
Dienst Terugkeer en Vertrek en hoe intensief dat gebeurt. Dat moet naar de
mening van de leden van de CDA-fractie méér zijn dan voorheen.
Kan worden aangegeven op welke wijze het terugkeerproces wordt geïntensiveerd?
Gegeven de signalen dat ambassades de nodige tijd nemen voor het behandelen
van laissez-passer aanvragen, lijkt naar de mening van de leden van de CDA-fractie
de periode van 12 weken, zeker voor meewerkende asielzoekers, voldoende. En
dat is precies wat genoemde motie beoogde te bewerkstelligen.Teleurstellend achten de leden van de CDA-fractie overigens dat, ondanks
pleidooien van alweer enkele jaren geleden, pas via de op 25 juni 2008
gehouden conferentie er meer duidelijkheid moest komen over de mogelijke aansluiting
van succesvolle initiatieven van gemeenten en NGO’s bij reeds bestaande
terugkeerprogramma’s (van IOM). De leden van de CDA-fractie worden graag
geïnformeerd over hetgeen genoemde conferentie heeft opgeleverd.Ook teleurstellend is voor de leden van de CDA-fractie de passage over
intensivering van terugkeer als integraal onderdeel van het buitenlands beleid.
Deze achten zij te vaag en vrijblijvend. Ten aanzien van (prioriteits)landen
die niet willen samenwerken zullen «politieke instrumenten» worden
ingezet, of wordt «negatieve diplomatieke druk» (geen andere?)
niet uitgesloten geacht. Kan de aard van de die politieke instrumenten en
negatieve diplomatieke druk worden verduidelijkt? Op welke prioriteitslanden
zal de aandacht in eerste instantie worden gericht? Wat is de omvang van de
uitbreiding van de herintegratieondersteuning en van de daarvoor benodigde
financiële middelen, zo vragen de leden van de CDA-fractie. Welk aandeel
maken deze middelen uit van het ODA-budget voor migratie en ontwikkeling?Kortom, de leden van de CDA-fractie zouden graag een wat concreter inzicht
krijgen in de rol van ontwikkelingssamenwerking in het kader van terugkeer.De leden van de PvdA-fractie stellen vast dat in de brief wordt erkend
dat de vertrektermijn te kort kan zijn om daadwerkelijk vertrek te realiseren.
Deze leden begrijpen dat wordt voorgesteld om gedurende 12 weken een maatregel
op te leggen in een vrijheidsperkende locatie om toezicht uit te oefenen ter
fine van vertrek. De maatregel wordt primair opgelegd aan uitgeprocedeerde
asielzoekers bij wie het belang van terugkeer extra groot is om verblijf in
de illegaliteit te voorkomen. Moeten de leden van de PvdA-fractie hieruit
opmaken dat niet elke ex-asielzoeker deze maatregel opgelegd krijgt? Aan de
hand van welke criteria zal worden bepaald wie wel en wie niet de facto opvang
krijgt op grond van deze maatregel, zo vragen deze leden.De brief meldt ook dat de Dienst Terugkeer en Vertrek in de vrijheidsbeperkende
locatie toetst of sprake is van toepasselijkheid van het buitenschuldcriterium.
De leden van de PvdA-fractie zouden graag vernemen hoe vaak in 2008 een vergunning
is verleend op grond van het buitenschuldbeleid. Uit welke landen waren deze
vreemdelingen afkomstig, zo vragen zij. Voorts vernemen de leden van de PvdA-fractie
graag of inmiddels concrete afspraken zijn gemaakt met de minister
van Buitenlandse Zaken en de minister van Ontwikkelingssamenwerking ter bevordering
van de terugkeer van uitgeprocedeerde asielzoekers.De leden van de SP-fractie vragen in hoeverre de effectiviteit van de
DT&V is verbeterd. Uit antwoord op eerdere vragen is het deze leden gebleken
dat de helft van alle vreemdelingen die in vreemdelingendetentie worden geplaatst
weer op vrije voeten moet worden gesteld omdat uitzetting niet kon worden
gerealiseerd. Ook was er sprake van voortdurende overlegcultuur bij de DT&V
en de IND. Waarop is de mening gebaseerd dat terugkeer nu wel effectiever
zal worden geregeld.Voorts vernemen deze leden graag waarop de staatssecretaris haar mening
baseert dat de tijdelijke opvang van 12 weken in de ODL in Ter Apel, niet
zal leidden tot een hoog percentage asielzoekers dat met onbekende bestemming
vertrekt, zoals de ervaring met de twee eerdere vertrekcentra in Ter Apel
leerde. Deze leden vragen op welk percentage asielzoekers dat «met onbekende
bestemming vertrekt» de staatssecretaris met haar beleid in zet.Kan de staatssecretaris meer informatie geven over de DT&V onderzoeken
of er mogelijk sprake is van een situatie waarin het buitenschuldcriterium
van toepassing is? In hoeveel gevallen is na onderzoek op eigen initiatief
door de DT&V besloten dat er sprake was van een vergunning op basis van
het buitenschuldcriterium, zo vragen deze leden.De leden van de VVD-fractie vragen of het kabinet bereid is om een afgewezen
asielzoeker die niet vertrekt en evenmin optimaal meewerkt aan het verkrijgen
van voor terugkeer naar het land van herkomst benodigde documenten, achter
slot en grendel te houden totdat die medewerking wel verkregen wordt. Indien
zij daar niet toe bereid is dan is volgens deze leden het voorspelbare uiteindelijke
effect dat deze personen – die immers niet wensen te vertrekken –
weer door de gemeenten («wij hebben een zorgplicht») opgevangen
gaan worden. Deze leden vragen of er landen zijn die niet of onvoldoende meewerken
aan de terugkeer van uit die landen afkomstige afgewezen asielzoekers. Zo
ja welke landen zijn dat?De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of de regering inzicht kan
geven in de mate waarin op dit moment gebruik wordt gemaakt van de vrijheidsbeperkende
locatie en daadwerkelijke beëindiging van die voorziening na het verstrijken
van de termijn van 12 weken.De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering of er mogelijkheden
zijn om de financiële vertrekpremie, waar een positieve stimulans vanuit
gaat ook voor een langere periode te kunnen laten gelden. Op dit moment geldt
deze voorziening alleen wanneer een ex-asielzoeker aangeeft van deze regeling
gebruik te willen maken voor het verstrijken van de 28-dagentermijn, dan wel
binnen één week na plaatsing in de vrijheidsbeperkende locatie,
zo stellen deze leden. In de praktijk blijkt het een knelpunt dat deze voorziening
na die periode niet meer kan worden aangeboden, waardoor de stimulans verdwijnt.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering bij de evaluatie in
te gaan op de mogelijkheid van een afbouwregeling.7. FinanciënDe leden van de D66-fractie hebben twijfels bij de claim dat de kabinetsvoorstellen
budgetneutraal kunnen worden doorgevoerd omdat de besparingen die de maatregelen
opleveren de kosten zouden compenseren. Deze leden denken dat de kosten zeker
zijn, maar de besparingen, zeker gezien de twijfels over het daadwerkelijk
realiseren van snellere afhandeling, onzeker. Zij willen in elk geval voorkomen
dat een te positieve inschatting van het kabinet zal leiden tot bijvoorbeeld
capaciteitstekorten bij de IND of «versobering» van de rechten
van asielzoekers. Deze leden vragen het kabinet dan ook om een
nadere onderbouwing van de claim dat de voorliggende plannen budgetneutraal
doorgevoerd kunnen worden.8. PlanningDe leden van de CDA-fractie vragen ten slotte op welke termijn de voorstellen
tot wijziging van de Vreemdelingenwet 2000 ter uitvoering van de voorgestelde
maatregelen tegemoet gezien kunnen worden.II. REACTIE VAN DE MINISTER EN DE STAATSSECRETARIS1. InleidingEr zijn door de leden van de fracties geen inleidende vragen gesteld.Wij maken graag van de gelegenheid gebruik, bij wijze van inleiding onzerzijds,
u te wijzen op de bij deze brief gevoegde Ex-Ante Uitvoeringstoets (EAUT).
Deze toets hebben wij, toen de contouren van de beleidsvoorstellen gereed
waren, laten uitvoeren. De EAUT had tot doel om de gevolgen, en daarmee de
haalbaarheid, van de voornemens voor de dagelijkse uitvoeringspraktijk te
bezien. Onder regie van de IND is ketenbreed gekeken naar de gevolgen van
de beleidsvoorstellen vanuit de invalshoeken van werkprocessen, het uitvoeringsbeleid,
de accommodaties en de opvangcapaciteit alsmede van het personeel en de financiën.
Ook het onderwerp transitie kreeg aandacht.De uitkomsten van de EAUT hebben ertoe geleid dat de beleidsvoorstellen
zijn gepreciseerd, bijgesteld en verbeterd. In het licht van de door u gestelde
vragen, lijkt het zinvol om u deze EAUT-rapportage ter achtergrondinformatie
te doen toekomen. Om deze reden treft u als bijlage bij onze inbreng bij dit
schriftelijk overleg de rapportage van de EAUT aan.12. AchtergrondDe leden van de CDA-fractie zijn met het kabinet van mening dat het onmogelijk
is een volledig sluitende aanpak voor afgewezen asielzoekers te realiseren.
Zij vragen of in de consultaties met ketenpartners en andere «stakeholders»
is gebleken dat VNG, gemeenten en maatschappelijke organisaties deze mening
delen. Voorts vragen de leden of de VNG onderschrijft, dat met het samenhangende
pakket aan maatregelen invulling is gegeven aan de afspraken in het met de
VNG gesloten bestuursakkoord. De leden van de CDA-fractie vragen of uit de
consultaties ook duidelijk is geworden of de gemeenten zich zullen gaan houden
aan de afspraak dat, na afhandeling van de regeling ter afwikkeling van de
nalatenschap van de oude vreemdelingenwet, aan uitgeprocedeerde asielzoekers
geen noodopvang meer zal worden geboden.Uit consultaties met ketenpartners en stakeholders en het bestuurlijk
overleg met de VNG blijkt dat de constatering wordt gedeeld dat medewerking
van de afgewezen asielzoeker bij terugkeer cruciaal is. Dit moet bij het streven
naar een sluitende aanpak onder ogen worden gezien. Ons beleid is er dan ook
op gericht deze medewerking zoveel als mogelijk te verkrijgen. In het overleg
zijn met het oog hierop de volgende punten aan de orde gekomen Hoewel de VNG
blijkens haar reactie positief kritisch staat tegenover de beleidsvoornemens
die in de asielbrief zijn opgenomen, vindt zij dat veel zal afhangen van de
verdere uitwerking van de voorstellen en de effectiviteit daarvan in de praktijk.
Zij onderschrijft de noodzaak om te komen tot een zorgvuldige en snellere
asielprocedure. Dit geldt ook voor de vergroting van de effectiviteit
van het terugkeerbeleid. Tegelijkertijd vindt de VNG dat uitgeprocedeerde
asielzoekers die rechtmatig verblijf in Nederland ontlenen aan een eerste
reguliere vervolgaanvraag in aanmerking zouden moeten komen voor opvang van
rijkswege.In het bestuursakkoord met de VNG zijn afspraken gemaakt over de beëindiging
van de noodopvang. Daarbij is afgesproken dat de gemeentelijke (financiering
van) noodopvang van uitgeprocedeerde asielzoekers in samenhang met de uitvoering
van de Regeling afwikkeling oude Vreemdelingenwet uiterlijk eind 2009 wordt
beëindigd. Een aantal gemeenten heeft de noodopvang daadwerkelijk beëindigd
of is daar al mee begonnen, al dan niet in samenwerking met de DT&V. In
bestuurlijk verband is met de VNG afgesproken het proces van beëindiging
van de noodopvang te gaan monitoren.In het bestuursakkoord met de VNG is níet vastgelegd dat het bieden
van opvang aan ex-asielzoekers met rechtmatig verblijf een voorwaarde is voor
de gemeenten om de noodopvang te beëindigen. Tegelijkertijd staat vast
dat de VNG wel de hoop had dat hierin (gedeeltelijk) zou worden voorzien.
Wij hebben met onze voorstellen de problematiek van rechtmatig in Nederland
verblijvende ex-asielzoekers zonder opvang maximaal verkleind, rekening houdend
met het risico van onbeheersbaarheid van ongeclausuleerd opvang bieden bij
rechtmatig verblijf op grond van reguliere vervolgprocedures.Bij de uitvoering van het asielbeleid zijn een groot aantal stakeholders
betrokken. Graag horen de leden van de D66-fractie van het kabinet welke partijen
betrokken zijn geweest bij de totstandkoming van de voorliggende kabinetsplannen,
en op welke wijze deze partijen betrokken zijn. In het bijzonder, maar dus
niet exclusief, vragen deze leden het kabinet te reageren op berichten uit
de hoek van de (asiel)advocatuur dat deze groep niet betrokken is geweest
bij de uitwerking van de plannen.Wij hebben, mede in navolging van hetgeen de commissie-Scheltema heeft
aanbevolen, op een vroeg moment in de beleidsontwikkeling met veel stakeholders
gesproken. Dat hebben wij gedaan in bilaterale en plenaire consultaties. In
dit proces zijn betrokken geweest: de Raad voor de rechtspraak, de raden voor
rechtsbijstand, UNHCR, Vluchtelingenwerk Nederland, Amnesty International,
Stichting Rechtsbijstand Asiel, de Nederlandse Orde van Advocaten, de Vreemdelingenpolitie,
de Koninklijke Marechaussee, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en de
Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken. Uiteraard hebben wij ook kennis genomen
van schriftelijke commentaren en aanbevelingen die in de afgelopen jaren zijn
verschenen aangaande verbeteringen van de asielprocedure. Tenslotte hebben
we, in de eindfase van de beleidsontwikkeling, de vreemdelingenketen betrokken
in de EAUT. De inbreng van stakeholders is steeds afgewogen tegen het doel
om te komen tot een snellere én zorgvuldigere asielprocedure en een
effectiever terugkeerbeleid.De leden van de SGP-fractie menen dat, hoewel in de brief brede consultaties
zijn aangekondigd, de Nederlandse Orde van Advocaten en de VAJN niet bij de
uitwerking van de plannen zijn betrokken. Deze leden vragen naar de reden
van hun afwezigheid.Ons antwoord hierop is dat de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) bilateraal
is geconsulteerd. Zowel de NOvA als de VAJN zijn ook bij de plenaire consultaties
in de gelegenheid gesteld hun inzichten te delen. In de EAUT heeft voorts
een gesprek plaatsgevonden met de NOvA. Tijdensdit gesprek hebben
de betreffende advocaten aangegeven niet in staat te zijn «de reactie»
van de advocatuur te kunnen verwoorden, aangezien er nog geen raadpleging
van de achterban had plaatsgevonden. Naar aanleiding van de contacten met
de NOvA, heeft ook de VAJN op 22 april 2008 aangegeven over de gevolgen
van de beleidsvoorstellen van gedachten te willen wisselen. Dit bleek binnen
het gegeven tijdsbestek echter niet meer mogelijk.3. Verbetering van de asielprocedureDe leden van de CDA-fractie gaan ervan uit dat de extra tijd aan het begin
van de (algemene) asielprocedure (o.a. voor identiteitsvaststelling, medische
aspecten, begeleiding en rechtsbijstand) wordt teruggewonnen met de verkorting
van de vervolg(de verlengde) asielprocedure. Dit kan volgens deze leden ook
het aantal herhaalde aanvragen doen afnemen en/of die sneller doen afhandelen.
Het terugdringen c.q. voorkomen van herhaalde asielaanvragen achten de leden
van de CDA-fractie van groot belang. Vaker is en wordt gesteld dat het op
grond van internationale regelgeving niet mogelijk is het indienen van herhaalde
aanvragen te verbieden. Kan worden aangegeven welke internationaalrechtelijke
belemmeringen er in dezen bestaan?In antwoord hierop merken wij op dat dit in de eerste plaats het Vluchtelingenverdrag
en het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele
vrijheden (EVRM) betreft. Het verbieden van de indiening van tweede of volgende
aanvragen zou ertoe leiden dat eventuele nieuwe feiten en omstandigheden niet
kunnen worden getoetst. Dit kan ertoe leiden dat uitzetting in strijd komt
met het beginsel van non-refoulement. Dat is het geval als de informatie tot
de conclusie leidt dat de vreemdeling bij terugkeer naar het land van herkomst
te vrezen heeft voor vervolging of een reëel risico op een met artikel
3 EVRM strijdige behandeling. Verder staat ook richtlijn 2005/85/EG (richtlijn
minimumnormen asielprocedures) aan het verbieden van volgende aanvragen in
de weg. Deze richtlijn bepaalt dat lidstaten weliswaar een specifieke procedure
mogen toepassen in geval van volgende verzoeken, maar dat de regels met betrekking
tot die specifieke procedure de toegang tot een nieuwe procedure niet onmogelijk
mogen maken en evenmin mogen leiden tot daadwerkelijke ontzegging of vergaande
inperking van een dergelijke toegang.Zou, zo vragen de leden van de CDA-fractie, de verlenging van de beginfase
er niet toe kunnen leiden dat asielzoekers die tijd gaan benutten om, al dan
niet met hulp van derden, informatie te verzamelen/kopen om hun asielrelaas «op
te waarderen», of zich te ontdoen van informatie (bijvoorbeeld over
verblijf in andere landen) die hun asielrelaas zou kunnen «belasten»?
Deze leden vragen hoe de bewindslieden dit denken te voorkomen.Ons antwoord hierop luidt als volgt. De rust- en voorbereidingstermijn
is precies daarvoor bedoeld: voorbereiden op de procedure. De rust- en voorbereidingstermijn
zal van de zijde van de overheid worden benut om onder andere onderzoek te
verrichten naar de authenticiteit van documenten. Asielzoekers worden in deze
periode bijgestaan door Vluchtelingenwerk en rechtsbijstandverleners. Wij
hebben vertrouwen in de professionaliteit en integriteit van deze organisaties.
Ook hebben wij vertrouwen in de kennis, deskundigheid en ervaring van de IND-medewerkers
om in het geval van een onwaar asielrelaas, dit tijdig te doorzien. Ook daar
levert de voorbereidingstijd, door bijvoorbeeld genoemd onderzoek naar documenten
en identiteit, een bijdrage aan.Volgens de leden van de CDA-fractie kan, door meer investeren in onderzoek
van medische aspecten aan het begin van de procedure, het aantal medische
vervolgaanvragen afnemen en/of sneller worden afgedaan. Dit kan ook het opvangprobleem
voor deze categorie verminderen. Zij zijn met het kabinet van mening dat zowel
bij deze medische aanvragen als bij herhaalde aanvragen misbruik zoveel mogelijk
moet worden voorkomen en dat het daardoor lastig is om ervoor te pleiten dat
er in dat verband te allen tijde opvang moet zijn. Zullen in de nieuwe situatie
naar verwachting de symptomen van Posttraumatische stressstoornis (PTSS) eerder
en beter kunnen worden onderkend? Is het aan de andere kant denkbaar, zo vragen
deze leden, dat er door meer aandacht voor medische aspecten aan het begin
van de procedure, er een (over)diagnostiek zou kunnen ontstaan van psychische
aandoeningen (zoals PTSS), deels gebaseerd op het subjectieve asielrelaas,
dat daarmee een (schijn-)objectief karakter krijgt, hetgeen de procedure beslissend
kan beïnvloeden? Wat zijn de gevolgen van het vaststellen van medische
problemen? Hoe zal de beoordeling van de medische aspecten gestalte gaan krijgen?
Welke instanties zullen daarbij betrokken zijn? Is dat (onder andere) het
Bureau Medisch Adviseur (BMA)? Wordt de capaciteit van BMA uitgebreid? Wanneer
zullen naar verwachting concrete voorstellen met betrekking tot de aanpak
van medische aspecten in de asielprocedure aan de Kamer kenbaar worden gemaakt?Zoals in de brief vermeld, zijn wij voornemens aan het begin van de asielprocedure
een uitgebreidere medische check te hanteren dan nu het geval is. Hoe deze
check precies vorm zal krijgen, wat er precies onder gaat vallen, en wie hem
gaat uitvoeren, wordt nog verder uitgewerkt in samenspraak met de IND (incl.
Bureau Medische Advisering), het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport, de beroepsgroep en het meldpunt asielzoekers met psychische problemen
(MAPP). Wij hopen hier begin 2009 meer informatie over te kunnen geven. In
ieder geval is het onze intentie om medische aspecten aan het begin van de
procedure te signaleren ten behoeve van het bieden van adequate zorg aan de
asielzoeker en om te voorkomen dat dit pas later aan het licht komt en dan
de terugkeer (onnodig) belemmert. Ook dient te worden bepaald of de medische
problemen het toelaten om de asielzoeker te horen voor zijn asielverzoek.
Hoe de medische aspecten een rol gaan spelen in de asielprocedure, of in een
parallelle procedure, zal ook worden aangegeven in de uitwerking die u begin
2009 mag verwachten. De uitwerking van deze plannen wordt getoetst aan het
doel om relevante medische aspecten tijdiger te onderkennen, zonder daarbij
de asielprocedure te medicaliseren.De leden van de CDA-fractie vragen wat het optimaliseren van de dienstverlening
door de rechtsbijstand concreet voor inhoud gaat krijgen.Ons antwoord hierop is dat het bijzondere karakter van procedures als
de onderhavige vergen dat de rechtsbijstand op een verantwoorde wijze is geregeld.
De raden voor rechtsbijstand zullen ervoor zorgdragen dat op de vastgestelde
rechtsbijstandmomenten wordt voorzien in voldoende rechtsbijstandcapaciteit.
Daarnaast stelt de nieuwe procedure zelf ook substantieel meer tijd ter beschikking
aan rechtsbijstand ter ondersteuning van de cliënt, zoals in de fase
na het nader gehoor. In totaal komen drie dagen beschikbaar voor de rechtsbijstandverlener
in plaats van de huidige vijf uur. Hoewel de exacte normering van het aantal
uren rechtsbijstand in deze dagen nog moet worden vastgesteld, zal zich naar
verwachting een substantiële toename voordoen. Ook zal de asielzoeker,
voorafgaand aan de fase in het AC, worden voorgelicht. Vluchtelingenwerk zal
algemene voorlichting geven over de asielprocedure en wat de asielzoeker kan
verwachten van alle diensten in het aanmeldcentrum. Verder zal het optimaliseren
van de dienstverlening bestaan uit het aanbrengen van meer continuïteit
in de rechtsbijstandverlening. Derhalve laten wij de raden voor rechtsbijstand
verkennen welke mogelijkheden er zijn om het aantal rechtsbijstandverleners
per asielzoeker zo beperkt mogelijk te houden.Tenslotte willen wij u erop wijzen dat de afgelopen jaren al flink geïnvesteerd
is in (het toezicht op) de kwaliteit van de asielrechtsbijstand, zoals door
middel van peer review en verplichte opfriscursussen voor asieladvocaten.
Voor meer informatie daarover wordt u verwezen naar de brief van de toenmalig
minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie van 6 december 2006 (TK
2006/2007, 19 637, nr. 1108, pg. 3 e.v.).Kortom, wij hebben er dan ook alle vertrouwen in dat qua zowel kwantiteit
als kwaliteit de rechtsbijstandvoorziening gedurende de nieuwe procedure in
de uitvoeringspraktijk toereikend zal blijken.Worden rechtsbijstand en VluchtelingenWerk Nederland extra gefaciliteerd
voor de door hen te vervullen rol bij de voorlichting en voorbereiding van
de asielzoekers vóór en tijdens de algemene asielprocedure?Wij antwoorden hierop dat er zal worden voorzien in de kantoor- en spreekruimte
die nodig is voor zowel rechtsbijstand als Vluchtelingenwerk. Vluchtelingenwerk
heeft nu reeds een voorlichtingstaak in de TNV. Voor gesprekken tussen rechtsbijstandverleners
en asielzoekers zullen de raden voor rechtsbijstand een rooster maken.Klopt het dat de Vereniging Asieladvocaten en -juristen Nederland (VAJN)
en de Nederlandse Orde van Advocaten niet bij de uitwerking van de plannen
voor de (rechtsbijstand in de) nieuwe asielprocedure zijn betrokken, ondanks
een verzoek daartoe? Zijn de bewindslieden bekend met de kritiek van de VAJN
op de voorstellen voor de vernieuwde asiel- en terugkeerprocedure en met het
eigen voorstel van de VAJN? Zo ja, wat is hun reactie daarop?Zoals al vermeld in antwoord op de vragen van de leden van de SGP-fractie
is de Nederlandse Orde van Advocaten bilateraal geconsulteerd. Zowel de NOvA
als de VAJN is ook bij de plenaire consultaties in de gelegenheid gesteld
hun inzichten mee te delen. In de EAUT heeft voorts een gesprek plaatsgevonden
met de NOvA. Tijdens dit gesprek hebben de betreffende advocaten aangegeven
niet in staat te zijn «de reactie» van de advocatuur te kunnen
verwoorden, aangezien er nog geen raadpleging van de achterban heeft plaatsgevonden.
Naar aanleiding van de contacten met de NOvA, heeft ook de VAJN op 22 april
2008 aangegeven over de gevolgen van de beleidsvoorstellen van gedachten te
willen wisselen. Dit bleek binnen het gegeven tijdsbestek echter niet meer
mogelijk. We hebben alle kritiek, suggesties en opmerkingen die ons in welke
vorm dan ook hebben bereikt, steeds tot ons genomen en afgewogen tegen de
doelstellingen die wij voor ogen hadden. Hieruit kan voortvloeien dat sommige
van de stakeholders zich niet, of niet helemaal, herkennen in de uiteindelijke
voorstellen. Uiteraard hebben wij ook kennis genomen van de kritiek van de
VAJN op onze voorstellen en het eigen voorstel van de VAJN. Het werd ons daarbij
echter duidelijk dat in de visie van de VAJN geen enkele vorm van «snelle»
of «versnelde» procedure bespreekbaar was. Dit maakte het lastiger
om de bijdrage van de VAJN herkenbaar terug te laten komen, aangezien al vrij
vroeg in het proces van beleidsontwikkeling duidelijk werd dat een snelle
procedure voor zaken die zich daarvoor leenden, uitgangspunt zou zijn van
de voorstellen.In de huidige situatie moeten gezinsleden van een houder van een asielvergunning,
nadat zij met hun machtiging tot voorlopig verblijf (mvv) in Nederland
arriveren, tengevolge van de lange wachttijd in de Tijdelijke Noodvoorziening
Vreemdelingen (TNV) vaak weken tot maanden wachten voordat zij hun asielprocedure
kunnen doorlopen en hun asielvergunning krijgen. Hoe kan, zo vragen de leden
van de CDA-fractie, bij de inrichting van de nieuwe asielprocedure worden
bereikt dat gezinsleden zo kort mogelijk gescheiden blijven van de andere
gezinsleden en dat zij zo spoedig mogelijk hun verblijfsvergunning kunnen
verkrijgen en in aanmerking kunnen komen voor reguliere voorzieningen?Het antwoord hierop is dat in de huidige situatie gezinsleden van een
houder van een asielvergunning, in de regel zo spoedig als mogelijk in de
AC-procedure worden opgenomen. Het wettelijk stelsel van de Vreemdelingenwet
2000 verplicht om, ook in het geval van nareizende gezinsleden, de gronden
voor asielverlening onder artikel 29, eerste lid, één voor één
na te gaan. Zo kan de uitkomst zijn dat het nareizende gezinslid op eigen
merites (dus op basis van artikel 29, eerste lid, a, b, c of d) een verblijfsvergunning
krijgt. Dit zelfstandige verblijfsrecht is ook in het belang van het betrokken
gezinslid. Overslaan van deze stap is dus niet wenselijk en in strijd met
de systematiek van de Vreemdelingenwet 2000.De regering vindt een snelle asielprocedure, waarin zorgvuldig beslist
wordt wie wel en wie geen recht heeft op verblijf, van groot belang. Asielzoekers
moeten zo snel mogelijk duidelijkheid krijgen over hun aanvraag. De leden
van de PvdA-fractie onderschrijven deze doelstelling. Niettemin benadrukken
deze leden dat de snelheid van de procedure niet ten koste mag gaan van de
zorgvuldigheid. Van groot belang is voor deze leden dat de asielzoeker voldoende
gelegenheid heeft om zijn asielmotieven naar voren te brengen en dat de asielzoeker
eveneens voldoende gelegenheid heeft om eventuele correcties en aanvullingen
op zijn relaas te doen. Deze leden van de PvdA-fractie zouden graag vernemen
of de VAJN geconsulteerd is bij de totstandkoming van onderhavige beleidsvoornemens.
Zij vragen of het kabinet kennis heeft genomen van de zeer kritische houding
van de VAJN ten aanzien van onderhavige beleidsvoornemens.Wij verwijzen u voor het antwoord op deze vraag naar het antwoord dat
wij hierboven hebben gegeven op dezelfde vraag van leden van de CDA-fractie.De brief meldt dat de asielzoeker een zogenoemde rust- en voorbereidingstermijn
van ten minste zes dagen zal worden gegund die voorafgaat aan de formele indiening
van de asielaanvraag. De asielzoekers verblijven gedurende deze periode in
de TNV. Deze tijd zal ook worden benut om het identificatieproces te verbeteren
en waar mogelijk onderzoek te starten naar documenten ter ondersteuning van
het asielverhaal. Wanneer zal de asielzoeker worden geconfronteerd met de
uitkomsten van de (identiteits)onderzoeken, zo vragen deze leden.Wij antwoorden hierop dat de IND de asielzoeker in ieder geval pas met
de eventuele uitslagen van genoemde onderzoeken zal confronteren nadat de
asielzoeker (op afspraak) is opgenomen in de algemene asielprocedure. Voorzover
mogelijk zullen onderzoeksresultaten wel in een zo vroeg mogelijk stadium
aan de asielzoeker of zijn gemachtigde worden bekend gemaakt.De leden van de PvdA-fractie hebben signalen ontvangen dat op dit moment
in sommige gevallen asielzoekers gedurende een lange periode – soms
meer dan 91 dagen – na niet te zijn afgewezen in het aanmeldcentrum
in de TNV verblijven. Deze leden vragen of het kabinet ter verduidelijking
aan kan geven of de voorgestelde rusten voorbereidingstermijn voorafgaand
aan de formele indiening van de asielaanvraag zal betekenen dat een (bijzonder)
lang verblijf in de TNV niet zal plaatsvinden.Ons antwoord hierop is dat de rust- en voorbereidingstermijn geen invloed
zal hebben op de duur van het verblijf in de TNV. De huidige wachttijd vindt
immers zijn oorzaak in de omvang en samenstelling van de huidige instroom
van asielzoekers. Deze instroom heeft een onvoorspelbaar karakter en kent
als gevolg daarvan een grillig en onvoorspelbaar verloop. Ofschoon uitbreiding
van de AC-capaciteit een vergroting van de (flexibiliteit) van de verwerkingscapaciteit
met zich mee zal brengen, wordt de druk op de TNV-capaciteit voor het belangrijkste
deel bepaald door de aard en omvang van de instroom. Ook in de nieuwe situatie
zijn grote wijzigingen in de aard en omvang van de instroom niet volledig
te voorkomen, maar buffercapaciteit zou het incidenteel oplopen van wachttijden
wel kunnen dempen (hoewel niet uitsluiten).Overigens bestaat er, ook in de nieuwe situatie, een procesmatig belang
om een wachttijd in de TNV aan te houden, opdat tolken en verwerkingscapaciteit
zo efficiënt mogelijk kunnen worden ingezet.Ook zal in de nieuwe situatie, zo hebben deze leden uit de brief begrepen,
zoveel mogelijk worden geborgd dat eventuele medische problemen van de asielzoeker
al in een zo vroeg mogelijk stadium van de procedure zal worden onderkend
en meegenomen dan wel in een aparte, maar parallelle procedure aan de orde
komen. Zij vragen in hoeverre hierbij het Meldpunt Asielzoekers met Psychische
Problemen (MAPP) worden betrokken. Deze leden merken op dat de staatssecretaris
in antwoord op Kamervragen over het MAPP van 27 februari jl aangeeft
dat er onderzocht zou worden hoe in de asielprocedure meer aandacht kan zijn
voor de medische problematiek van de vreemdeling. Deze leden willen weten
of dit onderzoek inmiddels is afgerond en wat de bevindingen zijn. Voorts
willen deze leden weten in hoeverre de aanbevelingen van de Advies Commissie
Vreemdelingenzaken (ACVZ) in het briefadvies «Medische aspecten asiel/regulier»
en het document «Oog voor gezondheid» van Pharos mee zijn genomen
in de totstandkoming van de nieuwe asielprocedure.Zoals wij reeds vermeldden (zie ook ons antwoord op de vragen van de leden
van de CDA-fractie) zal de precieze uitwerking van het uitgebreidere medische
onderzoek in de asielprocedure begin 2009 volgen. De werkwijze van het MAPP
zal zeker een rol spelen hierbij. Wij zullen dan tevens ingaan op de aanbevelingen
van de ACVZ en het document van Pharos.De leden van de PvdA-fractie hebben begrepen dat het voornemen is dat
de algemene procedure maximaal acht dagen zal duren. Deze leden vragen welke
afwegingen zijn gemaakt om te komen tot een termijn van maximaal acht dagen
in de zogeheten algemene procedure. Waarom is niet gekozen voor bijvoorbeeld
een termijn van 14 dagen, zo vragen zij.Ons antwoord hierop is dat de beleidsmaatregel om de huidige 48-uursprocedure
te verlengen tot een achtdagenprocedure voortkomt uit de wens om de planbaarheid
voor zowel de rechtsbijstand als de IND te vergroten en de procedure nog zorgvuldiger
in te richten door de asielzoeker en zijn rechtsbijstandverlener aanzienlijk
meer tijd te geven voor de verschillende procedurestappen die in de procedure
dienen te worden doorlopen. Om tevens een zekere snelheid in de procedure
te houden is, mede op basis van het reeds bestaande «blokkenmodel»
in AC Ter Apel het idee ontstaan om voor elke processtap een duidelijk afgebakende
en vooraf vaststaande tijdsperiode te reserveren. Bij de verdere invulling
van de procedure is deze tijd vastgesteld op één dag.Uit de brief hebben deze leden ook begrepen dat de correcties en aanvullingen
op het eerste en nader gehoor binnen een dag plaats dienen te vinden. Loopt
de regering met het beperken van de termijn voor het indienen van correcties
en aanvullingen van vier weken naar een dag in alle zaken niet
het risico dat de grondslag voor de beslissing op het asielverzoek onvolledig
kan zijn en dus ten koste gaat van de zorgvuldigheid, zo vragen deze leden.Het antwoord op uw vraag luidt dat de beperking van de termijn voor het
indienen van correcties en aanvullingen alleen geldt voor zaken die verder
worden behandeld in de verlengde asielprocedure. Ook nu is het immers al zo
dat slechts die zaken die niet worden afgedaan in de snelle procedure op het
AC, een termijn van 4 weken kennen. Wij achten deze beperking van de termijn
verantwoord om de volgende redenen. Ten eerste wordt er een kwaliteitsimpuls
gegeven aan de asielprocedure door de invoering van een rust- en voorbereidingstermijn,
waarin Vluchtelingenwerk en rechtsbijstand de asielzoeker al ter zijde kunnen
staan. Ten tweede geeft de verlenging van de algemene asielprocedure naar
8 dagen ook meer ruimte aan zowel de IND als de asielzoeker en zijn rechtsbijstandverlener,
om de verschillende stappen in de asielprocedure zorgvuldig te verrichten.
Ten derde moet worden bedacht dat het gaat om het vaststellen van een verslag.
Het nader gehoor betreft het vluchtverhaal van de asielzoeker. Het vergt op
zichzelf geen nader onderzoek om vast te stellen of men zijn verhaal volledig
heeft verteld. Relevante aanvullingen, zoals nadere onderbouwing van gestelde
feiten, kunnen in de verlengde procedure worden meegenomen. Dit is ook in
de geest van de verruiming van de ex-nunc toetsing die wij voorstellen. Dat
wij hechten aan indiening van correcties en aanvullingen in de algemene asielprocedure,
is omdat de IND vervolgens direct daarna kan beginnen met eventueel nader
onderzoek. Dit levert belangrijke tijdswinst op in de verlengde asielprocedure.Kan de regering aangeven of de asielzoeker op het moment dat hij een asielaanvraag
heeft ingediend zal worden bijgestaan door de op dat moment ingeroosterde
advocaat? Zal dit betekenen dat de asielzoeker gedurende zijn procedure te
maken zal krijgen met meerdere advocaten aangezien elke fase een dag duurt?
Zo ja, deelt de regering de mening van de leden van de PvdA-fractie dat de
asielzoeker hierdoor geen vertrouwensrelatie kan opbouwen met zijn advocaat
en dat dit derhalve niet bevorderlijk is voor de kwaliteit van de procedure?Ons antwoord hierop is dat evenals in de thans geldende procedure de rechtsbijstand
aan de asielzoeker gedurende zijn procedure zal worden verricht door een advocaat
die deelneemt aan het door de raden voor rechtsbijstand opgestelde beschikbaarheidsrooster.
Aangezien de huidige procedure in het aanmeldcentrum ook is verspreid over
meer dagen, wordt de asielzoeker ook al in de huidige uitvoeringspraktijk
ondersteund door meer advocaten.Wij onderstrepen evenals u het belang dat er een vertrouwensrelatie kan
ontstaan tussen advocaat en asielzoeker. Wij streven er derhalve naar dat
iedere asielzoeker in de nieuwe procedure wordt bijgestaan door zo min mogelijk
verschillende advocaten. Wij zullen de Raad voor Rechtsbijstand verzoeken
om de mogelijkheden naar het zoveel mogelijk inperken van het aantal asieladvocaten
per asielzoeker te verkennen. Gelet op de logistiek zal het echter niet mogelijk
zijn om te garanderen dat elke asielzoeker voortaan te maken krijgt met één
vaste advocaat.De leden van de PvdA-fractie hebben uit de brief begrepen dat, indien
niet binnen het tijdsbestek van de algemene asielprocedure zorgvuldig op de
asielaanvraag kan worden beslist, het mogelijk blijft om in de verlengde asielprocedure
zo nodig een aanvullend gehoor af te nemen, verdere aanvullingen en correcties
in te brengen of nadere documenten ter ondersteuning van het asielrelaas te
overleggen. Deze leden vragen of aangegeven kan worden op welke wijze beoordeeld
wordt of een asielaanvraag zal worden behandeld in de verlengde
asielprocedure. Zij vragen of hiervoor criteria bekend zijn.Het antwoord hierop is dat er geen andere criteria worden gehanteerd dan
de vaststelling of zorgvuldige beoordeling van het asielverzoek binnen de
duur van de algemene asielprocedure mogelijk is. Als dat niet het geval is,
zal de zaak verder worden behandeld in de verlengde asielprocedure, nadat
alle noodzakelijke stappen om een beslissing op de asielaanvraag te kunnen
nemen in de algemene asielprocedure zijn afgerond.Het kabinet geeft aan dat het beschikbaar komen van meer tijd in de algemene
asielprocedure naar verwachting meer afdoeningen in deze procedure tot gevolg
zal hebben. De leden van de PvdA-fractie vragen of het kabinet een prognose
kan geven hoeveel zaken in de algemene asielprocedure zullen worden afgedaan.Ten antwoord kunnen wij u melden dat tijdens de EAUT is onderzocht in
hoeverre de beleidsmaatregelen tot een hoger «AC-afdoeningspercentage»
zouden kunnen leiden. Met het AC-afdoeningspercentage wordt bedoeld het percentage
asielaanvragen dat binnen de algemene asielprocedure kan worden ingewilligd
dan wel afgewezen. Tijdens de EAUT is berekend dat ongeveer 40% van
de asielaanvragen in de nieuwe situatie in de algemene asielprocedure kan
worden afgedaan (16% afwijzing en 24% inwilliging). Volgens
de EAUT-rapportage was het afdoeningspercentage in het AC aan het begin van
2008 22% (12% afwijzingen en 10% inwilliging). Het percentage
van 40% betreft overigens een zeer voorzichtige berekening waarbij
is uitgegaan van het verplaatsen van arbeidscapaciteit van de verlengde asielprocedure
naar de algemene asielprocedure en van een ongewijzigde samenstelling van
de asielinstroom (qua nationaliteiten en eventuele kwetsbare groepen).Gezien de verwachting dat er meer zaken binnen de algemene asielprocedure
zullen worden afgehandeld en er een groter risico bestaat dat complexe zaken
in deze procedure worden afgedaan, vragen deze leden of het kabinet het niet
wenselijker acht om een inhoudelijk criterium aan de «achtdagenprocedure»
ten grondslag te leggen.Onze verwachting is inderdaad dat meer zaken binnen de algemene asielprocedure
zullen worden afgehandeld. Doordat er meer tijd is, zowel voor voorbereiding,
als voor de procedure, zullen naar verwachting ook meer complexe zaken in
de algemene procedure worden afgedaan. Dit zal echter nog steeds, evenals
nu het geval is, alleen gebeuren als zorgvuldige behandeling binnen de gestelde
termijn mogelijk en verantwoord is. Wij zien daarom geen noodzaak voor een
inhoudelijk criterium.De leden van de SP-fractie zijn van mening dat een rustperiode ook daadwerkelijk
een periode moet zijn waarin de asielzoeker de gelegenheid krijgt om tot rust
te komen. Voorkomen moet, volgens deze leden, worden dat deze rust verstoord
wordt door belastende onderzoeken. De asielzoeker moet op de hoogte gebracht
worden van het belang van de onderzoeken die plaatsvinden tijdens de rustperiode,
zo vinden zij. Over de aard en betekenis van de onderzoeken en verklaringen
mag geen onduidelijkheid bestaan. De leden van de SP-fractie vragen welke
procedure hierbij gevolgd zal worden.Ons antwoord op uw vraag is dat er helderheid moet zijn over de aard en
betekenis van de onderzoeken en verklaringen die aan het begin van de rust-
en voorbereidingstermijn plaatsvinden. De voorlichting van Vluchtelingenwerk
en rechtsbijstand kan hierbij een rol spelen, maar de IND heeft
hierin een eigenstandige voorlichtingsfunctie. Dit zal uiteraard worden meegenomen
in de voorbereidingen op de implementatie.De voorgestelde uitvoering van de medische check is een bron van zorg
voor deze leden. Zij menen dat iedere asielzoeker een medisch onderzoek dient
te ondergaan, waarbij speciale aandacht wordt gegeven aan mogelijke psychische
problemen. Dit onderzoek dient plaats te vinden door gekwalificeerd personeel,
waarbij aanvullend onderzoek door speciaal opgeleide artsen mogelijk moet
worden gemaakt. Op deze wijze kunnen problemen tijdig worden herkend en aangepakt
en dit zal, zo menen de leden van de SP-fractie, leiden tot minder problemen
in de vervolgfase van de aanvraag. De leden van de SP-fractie zijn van mening
dat in de praktijk blijkt dat de aanpak van psychische problemen nog steeds
faalt. Deze leden vragen aandacht voor dit probleem en verzoeken om nadere
uitleg over de geschiktheid van de versnelde asielprocedure voor asielzoekers
met psychische problemen.Zoals wij reeds vermeldden zal de precieze uitwerking van het uitgebreidere
medische onderzoek in de asielprocedure begin 2009 volgen. Ook de aanpak van
psychische problemen, en hoe hiermee om te gaan in de asielprocedure, of in
een parallelle procedure, zal hierin worden meegenomen.De leden van de SP-fractie uiten voorts hun zorg over de voorlichting
en bijstand aan de asielzoeker. Het is deze leden niet duidelijk hoeveel uren
rechtsbijstand wordt gegeven aan de asielzoeker en of er voldoende middelen
beschikbaar worden gesteld voor voorlichting en bijstand. Deze leden vragen
om een duidelijke toezegging op dit punt. Zij vragen op welke wijze de staatssecretaris
de optimalisering van de dienstverlening door rechtsbijstand denkt te realiseren.
Weliswaar komt er meer tijd beschikbaar, maar in hoeverre komt er ook meer
bijstand beschikbaar, zo vragen deze leden. Hoe wordt het streven ingevuld
om meer continuïteit te bereiken bij de rechtsbijstand?Hierop antwoorden wij dat hoewel de exacte normering van uren nog dient
plaats te vinden, wij verwachten dat er sprake zal zijn van een substantiële
verhoging van de vijf uren die de rechtsbijstandverlener thans aan zijn cliënt
kan besteden. Bovendien zijn in de nieuwe procedure drie dagen beschikbaar
gesteld waarbinnen deze rechtsbijstand kan gaan plaatsvinden. Wat betreft
de continuïteit kan in de voorgestelde procedure niet worden gegarandeerd
dat de asielzoeker door één rechtsbijstandverlener wordt bijgestaan,
aangezien de advocaat dan permanent in het aanmeldcentrum kantoor zou moeten
houden. Overigens speelt dit probleem ook al in de huidige AC-procedure, aangezien
deze procedure ook over meer dagen is verspreid. Dat laat onverlet dat er
naar zal worden gestreefd om de asielzoeker te laten bijstaan door zo min
mogelijk verschillende rechtsbijstandverleners. Wij zullen de raden voor rechtsbijstand
verzoeken om daartoe de mogelijkheden te verkennen.De leden van de SP-fractie menen dat er bijzondere aandacht dient te zijn
voor kwetsbare groepen in de asielprocedure en dat het begrip kwetsbaar niet
te beperkt mag worden uitgelegd. Bij groepen waarvan op voorhand vaststaat
dat zij bijzondere aandacht vragen, zoals bijvoorbeeld ouderen of gehandicapten,
dient naar mening van deze leden reeds in een vroeg stadium beoordeeld te
worden of zij direct in de versnelde procedure dienen te worden geplaatst.In antwoord op het door u gestelde wijzen wij erop dat in de EAUT is aanbevolen
om kwetsbare groepen juist niet direct in de algemene asielprocedure op te
nemen, maar om het voorzieningenniveau van de TNV zodanig te
verbeteren dat ook kwetsbare groepen zich voorafgaand aan de algemene asielprocedure
in rust op de procedure kunnen voorbereiden. Het is echter denkbaar dat het
in sommige gevallen juist in het belang is van de asielzoeker om direct of
in ieder geval zo snel mogelijk in de algemene asielprocedure te worden opgenomen.Tijdens de implementatie van de nieuwe asielprocedure zal worden bezien
of dit inderdaad wenselijk en/of mogelijk is.In hoeverre verschillen asielzoekers die via Schiphol asiel aanvragen
van andere asielzoekers en wat is de basis voor de afwijkende asielprocedure
die op AC Schiphol zal gelden, zo vragen de leden van de SP-fractie. Zij vragen
of voor asielzoekers op AC Schiphol niet dezelfde waarborgen voor een zorgvuldige
procedure zouden moeten gelden.Ons antwoord hierop is dat aan asielzoekers die via AC Schiphol de asielprocedure
instromen, de toegang tot Nederland is geweigerd en een vrijheidsontnemende
maatregel is opgelegd. Dit is niet het geval bij asielzoekers die via één
van de AC’s in het land de asielprocedure instromen. Ook in de huidige
praktijk maakt dit dat de procedure tussen «land- en luchtinstroom»
op onderdelen verschilt. De achtdagenprocedure zal gelijktijdig in alle AC’s
zal worden ingevoerd.Dit neemt echter niet weg dat wij ernaar streven de procedures overal
hetzelfde te laten zijn. Daarom zal op termijn ook op AC Schiphol enige vorm
van rust- en voorbereidingstermijn worden ingevoerd, en wordt hier rekening
mee gehouden bij de ontwikkeling van het nieuwe Justitie-complex op Schiphol.De leden van de VVD-fractie vragen welke analyse gemaakt is met betrekking
tot asielzoekers die over land naar Nederland kwamen en die dus eerder verbleven
in een aantal andere landen, in ieder waarvan hij asiel had kunnen aanvragen.
Deze leden vragen welk percentage van de asielzoekers over land naar Nederland
komt.Bij de beantwoording van deze vraag wordt ervan uitgegaan dat deze vraag
betrekking heeft op asielzoekers aan wie de toegang tot Nederland niet is
geweigerd (de instroom van AC Ter Apel en AC Zevenaar, alsmede een klein deel
van de instroom van AC Schiphol, de zgn. «landinstroom»). De cijfers
betreffen enkel eerste asielaanvragen. Tweede of volgende asielaanvragen zijn
niet meegerekend.In de periode van 1 mei 2007 t/m 31 augustus 2008 is bijna 90%
van de asielzoekers als «landinstroom» via de AC’s in de
asielprocedure ingestroomd.Welk percentage wordt vervolgens niet teruggestuurd naar een van de andere
landen waar zij eerder verbleven?Bij de beantwoording van deze vraag is ervan uitgegaan dat wordt gedoeld
op cijfers met betrekking tot Dublin-claims.Van de totale landinstroom is bij ongeveer 15% van de asielzoekers
een «claim-uit procedure» opgevoerd, dat wil zeggen dat een verzoek
tot overname of terugname is ingediend bij één van de andere
landen die partij zijn bij de Dublin-verordening. In ongeveer 30% van
de gevallen is de claim geaccordeerd.Welke argumenten worden geaccepteerd als «verklaring» waarom
men niet in een van die andere landen asiel vroeg?Ervan uitgaande dat met deze vraag wordt bedoeld in welke gevallen er
geen verzoek tot overname of terugname wordt gedaan, dient allereerst te worden opgemerkt dat de enkele wetenschap dat een asielzoeker viaéén
van de andere landen die partij zijn bij de Dublin-verordening binnengekomen
is, onvoldoende is om daadwerkelijk een zogenaamde«claim» te leggen.Alleen wanneer is vastgesteld aan de hand van bewijsmiddelen of aan de
hand van indirect bewijs dat een asielzoeker op illegale wijze de grens van
een lidstaat heeft overschreden via het land, de zee of de lucht, dan berust
de verantwoordelijkheid voor de behandeling van het asielverzoek bij die lidstaat.
Indien dergelijke bewijsmiddelen niet voorhanden zijn, kan de verantwoordelijkheid
van de andere lidstaat niet worden vastgesteld en wordt er geen claim gelegd.
Uiteraard is een «hit» in Eurodac, de database die is ingericht
ter ondersteuning van de uitvoering van de Dublin-verordening, voldoende om
een claim te leggen. In andere gevallen is van belang welk bewijs voorhanden
is om de verklaring van de asielzoeker te ondersteunen of te ontkrachten.Een ongeloofwaardig relaas over de reisroute, wordt betrokken bij de beoordeling
van de geloofwaardigheid van het asielrelaas van betrokkene.Wilt u deze vragen ook beantwoorden uitsluitend voor de groep asielzoekers
waarvoor geen categoriale bescherming geldt, zo vragen deze leden.In de periode van 1 mei 2007 t/m 31 augustus 2008 gold voor
de volgende landen een geheel of gedeeltelijk categoriaal beschermingsbeleid:
Irak, Ivoorkust, Democratische Republiek Congo, Soedan en Somalië.In genoemde periode kwam ongeveer 35% van het totaal aantal asielzoekers
uit landen waarvoor geen categoriaal beschermingsbeleid gold. Omdat het niet
mogelijk is om uit INDIS te herleiden of het categoriaal beschermingsbeleid
daadwerkelijk van toepassing is op individuele asielzoekers met de nationaliteit
van één van de genoemde landen, betreft het percentage van 35%
het minimumaantal asielzoekers waarop geen categoriaal beschermingsbeleid
van toepassing was. Een deel van de asielzoekers uit de landen waarvoor een
categoriaal beschermingbeleid gold, viel immers ook niet onder het categoriaal
beschermingsbeleid (bijv. degenen die inbreuk hebben gepleegd op de openbare
orde, of degenen die niet behoren tot een bevolkingsgroep waarvoor het categoriaal
beschermingsbeleid gold, of degenen die op basis van individuele beschermingsgronden
asiel kregen).Ongeveer 80% van de asielzoekers waarvoor geen categoriaal beschermingsbeleid
gold betrof «landinstroom».Bij ongeveer 20% van deze «landinstroom» is een verzoek
tot overname of terugname ingediend bij één van de andere landen
die partij zijn bij de Dublin-verordening. In ongeveer 40% van de gevallen
is de claim geaccordeerd.De leden van de VVD-fractie vragen welke analyse is gemaakt met betrekking
tot asielzoekers die op Schiphol asiel vragen en niet de documenten overleggen
waarover zij de beschikking hadden toen ze in het vliegtuig stapten (paspoort
en ticket). Deze leden vragen welk percentage per vliegtuig naar Nederland
komt en welke percentage geen paspoort en ticket bij het aanvragen van asiel
toont.Bij de beantwoording van deze vraag wordt ervan uitgegaan dat deze betrekking
heeft op asielzoekers aan wie de toegang tot Nederland is geweigerd (de zgn. «luchtinstroom»
van AC Schiphol; dit kan overigens ook asielzoekers betreffen die per schip
naar Nederland zijn gereisd en Nederland via een doorlaatpost wilden inreizen).
In de periode van 1 mei 2007 t/m 31 augustus 2008 stroomde ongeveer
10% van de asielzoekers als «luchtinstroom» via AC Schiphol
de asielprocedure in.Uit informatie van de KMar blijkt dat aan ongeveer 55% van de vreemdelingen
die in de periode van 1 januari 2007 tot en met 31 augustus 2008
asiel hebben aangevraagd op de luchthaven Schiphol, de toegang is geweigerd
als gevolg van de omstandigheid dat zij niet in het bezit waren van een paspoort.Wilt u deze vragen ook beantwoorden uitsluitend voor de groep asielzoekers
waarvoor geen categoriale bescherming geldt, zo vragen deze leden.Zoals gezegd kwam in totaal ongeveer 35% van het totaal aantal
asielzoekers in de periode van 1 mei 2007 t/m 31 augustus 2008 uit
landen waarvoor geen categoriaal beschermingsbeleid gold.Ongeveer 20% van deze asielzoekers betrof «luchtinstroom».De leden van de VVD-fractie vragen of er een model voor het eerste deel
van de asielprocedure overwogen is, waarbij direct na de aanvraag de IND de
identificatie verricht en de basisinformatie verzamelt (wie bent u, waar komt
u vandaan, hoe bent u hier gekomen, welke documenten heeft u en waarom vraagt
u asiel?) en waarin rechtsbijstand en Vluchtelingenwerk nog buiten beeld blijven.
Deze leden vragen of aangegeven kan worden welke afweging is gemaakt. Indien
dit model niet overwogen is vragen deze leden waarom niet.Wij antwoorden u dat een gedeelte van de basisinformatie zoals bedoeld
door de leden van de VVD-fractie, inderdaad direct wordt gevraagd, namelijk
de identiteit en nationaliteitsgegevens. Ook wordt onderzoek naar documenten
al direct gestart. Het instellen van een rust- en voorbereidingstermijn is
echter juist bedoeld als extra investering in de zorgvuldigheid van de procedure
in het aanmeldcentrum. Daarom achten wij het van belang dat de asielzoeker
op een zo vroeg mogelijk moment wordt voorgelicht en voorbereid op de procedure,
door Vluchtelingenwerk en rechtsbijstand, juist ook om zich te realiseren
dat het essentieel is om de waarheid te vertellen. Uiteraard zijn ook andere
modellen overwogen, maar wij zijn van oordeel dat dit model de waarheidsvinding
het best faciliteert.De leden van de VVD-fractie vragen of het kabinet denkt dat het een correcte
en volledige weergave van de feiten en een volledige medewerking aan de optimale
afhandeling van de aanvraag ten goede komt indien de asielzoeker zes dagen
de tijd krijgt om met rechtsbijstand en Vluchtelingenwerk te overleggen alvorens
het eerste contact met de IND plaats vindt. Zo ja, op grond waarvan bent u
die mening toegedaan, zo vragen deze leden.Het kabinet is inderdaad van mening dat de rust- en voorbereidingstermijn
de optimale en zorgvuldige afhandeling van de asielaanvraag ten goede komt.
Het komt voor dat asielzoekers door hun reisagenten wordt geadviseerd onjuiste
informatie bijvoorbeeld over identiteit of het asielrelaas te geven. In d
egavllen waarin dit door de IND wordt opgemerkt doet dit in belangrijke mate
afbreuk aan de geloofwaardigheid van hetgeen de asielzoeker te berde brengt.
Vluchtelingenwerk en de asieladvocatuur zijn doordrongen van dit risico en
zullen de asielzoeker wijzen op het belang van het vertellen van de waarheid.
De professionaliteit en integriteit van Vluchtelingenwerk en de asieladvocatuur
zullen daartoe zeker bijdragen.De leden van de VVD-fractie stellen vast dat gedurende de eerste acht
dagen van de nieuwe procedure, drie dagen beschikbaar zijn voor rechtsbijstand.
Deze leden vragen hoeveel dagen voor de IND beschikbaar zijn. Zij
vragen waarom het aantal uren voor de IND genormeerd wordt. De IND als ambtelijke
organisatie kan toch toevertrouwd worden zo weinig of zo veel uren te maken
als noodzakelijk is, zo menen de leden van de VVD-fractie.In antwoord op het door u gestelde, antwoorden wij u dat in de algemene
asielprocedure voor de IND vijf dagen beschikbaar zijn.Een van de redenen om te kiezen voor een procedure in dagen in plaats
van in uren, was de wens om de planbaarheid van de procedure voor zowel de
IND als de rechtsbijstand te kunnen vergroten. Doordat in de nieuwe procedure
van te voren in het algemeen reeds vast staat welke dagen ter beschikking
staan aan de rechtsbijstand en welke dagen ter beschikking staan aan de IND,
kan er eenvoudiger vooruit worden gepland dan thans het geval is.Het normeren van de termijnen van zowel de rechtsbijstand als de IND vormt
in dit kader voor beide partijen een extra stimulans om ook daadwerkelijk
op deze termijnen te sturen en biedt de IND tevens houvast in het bepalen
welke zaken in de verlengde procedure zullen worden behandeld (namelijk de
zaken waarin de gegeven termijnen onvoldoende tijd bieden voor een zorgvuldige
beoordeling).De leden van de PVV-fractie zijn van mening dat het inlassen van een rust-
en voorbereidingstermijn het risico in zich draagt dat malafide vreemdelingen
de kans krijgen om hun verzonnen vluchtverhaal beter voor te bereiden. Deze
leden stellen dan ook dat invoering een rust- en voorbereidingstermijn een
te groot risico van misbruik in zich draagt en zien daarom de 48-uurs procedure
graag gehandhaafd. Graag vernemen deze leden de reactie van het kabinet hierop.De rust- en voorbereidingstermijn is precies daarvoor bedoeld: voorbereiden
op de procedure. Dit komt de zorgvuldigheid en kwaliteit, en daarmee de effectiviteit
van de asielprocedure, ten goede. Zoals gezegd menen wij dat Vluchtelingenwerk
en de asieladvocatuur professioneel en integer zullen bijdragen aan het besef
van de asielzoeker dat deze de waarheid moet spreken, en zijn de IND-medewerkers
voldoende toegerust om de geloofwaardigheid van asielrelazen vast te stellen.De leden van de ChristenUnie-fractie steunen de keuze van de regering
om de asielzoeker meer rust te gunnen, gelegenheid te geven beter te worden
voorgelicht en voorbereid en medisch onderzoek te ondergaan. Wel vragen deze
leden hoever het onderzoek naar identificatie en documententen ter ondersteuning
van het asielrelaas gaat. Betekent dit dat er verhoren plaats zullen vinden,
zo vragen zij. In dat verband vragen de leden van de ChristenUnie-fractie
het kabinet ook toe toelichten welke uitzonderingen kunnen worden gemaakt
op de rusttermijn, om onder bepaalde omstandigheden de asielzoeker direct
tot de asielprocedure te kunnen toelaten.Ons antwoord hierop is dat in de rust- en voorbereidingstermijn het mogelijk
gemaakt zal worden om onderzoek naar de authenticiteit van identiteitsdocumenten
die bij de eerste aanmelding of gedurende de rust- en voorbereidingstermijn
worden overgelegd, zo snel mogelijk op te starten. Daarnaast zal, indien mogelijk,
ook onderzoek worden opgestart naar de authenticiteit van eventuele andere
documenten die asielzoekers gedurende deze termijn overleggen (bijv. documenten
ter staving van de asielmotieven zoals arrestatiebevelen, vonnissen etc.).Het is niet de bedoeling dat er, anders dan het intakegesprek dat de Vreemdelingenpolitie
of de KMar naar aanleiding van de eerste aanmelding en in het kader van de
uitvoering van het «Protocol Identificatie en Labeling vreemdelingen»
met de asielzoeker houdt, nog andere gehoren met de asielzoeker plaatsvinden.
De IND zal de asielzoeker in ieder geval pas met de eventuele
uitslagen van genoemde onderzoeken confronteren nadat de asielzoeker (op afspraak)
is opgenomen in de algemene asielprocedure. Bij de uitzonderingen op de rust-
en voorbereidingstermijn wordt thans met name gedacht aan asielzoekers die
een gevaar vormen voor de openbare orde en veiligheid en asielzoekers die
een tweede of volgende asielaanvraag indienen. Daarnaast is het denkbaar dat
ook andere asielzoekers direct in de algemene asielprocedure zullen worden
opgenomen, wanneer dit in het belang is van de desbetreffende asielzoeker.
Tijdens de implementatie van de nieuwe asielprocedure zal dit nader worden
uitgewerkt.De leden van de ChristenUnie-fractie steunen medisch onderzoek, maar constateren
tevens dat medisch onderzoek in het geval van traumatische ervaringen juist
aan het begin van de procedure moeilijk ligt. Trauma’s komen vaak veel
later aan het licht. Betekent het verschuiven van het medisch onderzoek, dat
trauma’s die later aan het licht komen, op geen enkele wijze meer kunnen
worden meegenomen in de asielprocedure? Welke gevolgen heeft de constatering
dat er sprake is van medische problemen voor het vervolg van de asielprocedure?
De leden van de ChristenUnie-fractie vinden dat de constatering dat een asielzoeker
niet coherent kan verklaren vanwege psychische problemen, meer ruimte moet
bieden voor het doen van vervolgonderzoek later in de procedure, en dat slechts
in een uiterste geval tot afwijzing van de aanvraag zou moeten worden overgegaan.Zoals wij reeds vermeldden zal de precieze uitwerking van het uitgebreidere
medische onderzoek in de asielprocedure begin 2009 volgen. Ook de aanpak van
psychische problemen, en hoe hiermee om te gaan in de asielprocedure of in
een parallelle procedure, zal hierin worden meegenomen.De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat er meer mogelijkheden
komen voor de rechtsbijstandverlening aan asielzoekers. Wel vragen zij de
regering toe te lichten hoe de financiering van deze uitgebreidere rechtsbijstandvoorziening
verloopt.Wij antwoorden hierop dat de financiering van de rechtsbijstandverlening
aan asielzoekers via de raad voor rechtsbijstand zal blijven verlopen. Advocaten
worden betaald op declaratiebasis (per uur). Vervolgwerkzaamheden ten behoeve
van de verlengde procedure worden op toevoegbasis vergoed. Het exacte aantal
uren per dag moet nog worden genormeerd door het ministerie van Justitie in
overleg met de raad voor rechtsbijstand en de Nederlandse Orde van Advocaten.
Zoals gebruikelijk is binnen het stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand
wordt daarbij als uitgangspunt gehanteerd dat alle rechtsbijstandactiviteiten
die op de daarvoor vastgestelde rechtsbijstandmomenten noodzakelijk respectievelijk
doelmatig zijn gelet op het rechtsbelang van de asielzoeker, worden vergoed.
Als dit betekent dat hiervoor extra middelen noodzakelijk zijn, zal het ministerie
van Justitie de benodigde middelen ter beschikking stellen aan de raad voor
rechtsbijstand.Het kabinet stelt dat haar voorstellen zowel de snelheid als de zorgvuldigheid
van de asielprocedure ten goede komen. Bij beide hebben de leden van de D66-fractie
hun bedenkingen. De grootste zorg die deze leden hebben is of er met de voorgestelde
aanpassingen de AC-procedure, die toch als uitzondering bedoeld was, niet
in licht opgetuigde vorm nu de standaardprocedure wordt. Deze leden vragen
of de oprekking van de doorlooptijd van de procedure voldoende substantieel
is om de geclaimde toename van de zorgvuldigheid te garanderen. Bovendien
blijven bestaande bezwaren bestaan, zoals het feit dat asielzoekers gedurende
de verschillende fases van de procedure door steeds andere advocaten
worden bijgestaan. De leden van de D66-fractie vragen verder of zij het juist
zien dat de geclaimde tijdwinst van acht weken door versnelling van de verlengde
procedure geheel wordt gerealiseerd door inkorting van reactietermijnen van
de asielzoeker.Gezien hun bedenkingen zijn de leden van de D66-fractie er niet van overtuigd
dat de herziene procedure daadwerkelijk zal leiden tot de door het kabinet
voorziene afname van herhaalde aanvragen. Daarmee zou een gebrek aan zorgvuldigheid
ook de doelstelling van een snellere definitieve afhandeling van asielaanvragen
onderuit halen. Deze leden horen graag de reactie van het kabinet op bovengenoemde
zorgen.Wij bestrijden dat de algemene asielprocedure betekent dat de AC-procedure
in «licht opgetuigde vorm» nu de standaardprocedure wordt. Net
als voorheen de AC-procedure, is de algemene asielprocedure de procedure waar
iedere asielzoeker de procedure start. Net als voorheen worden alleen asielverzoeken
die zorgvuldig binnen deze termijn kunnen worden afgedaan, afgedaan in de
algemene asielprocedure. Het is dus niet «de standaardprocedure»,
maar letterlijk de algemene procedure waarop, indien daartoe aanleiding bestaat
nog een verlengde procedure volgt. De kwalificatie «licht opgetuigd»
doet geen recht aan de substantiële kwaliteitsimpuls die wordt gegeven,
door invoering van de rust- en voorbereidingstermijn, de verlenging van de
procedure naar acht dagen en de verruiming van de ex- nunc toetsing. De voorziene
tijdswinst van acht weken wordt geboekt door verplaatsing van de rusttermijn
naar de voorkant van de asielprocedure, en door het afronden van alle processtappen
in de algemene procedure. De geclaimde tijdswinst wordt niet geheel gerealiseerd
door inkorting van de termijnen van de asielzoeker. De zogenoemde rusttermijn
van ten minste zes dagen wordt nu alleen gegund aan asielzoekers van wie het
asielverzoek niet in het aanmeldcentrum is afgewezen. In de nieuwe procedure
geldt deze termijn in beginsel voor alle asielzoekers. Als gevolg van de verplaatsing
van de rusttermijn vervalt de verplichting om asielzoekers die in het aanmelcentrum
al gehoord waren, maar van wie het asielverzoek niet in het aanmeldcentrum
is afgewezen, opnieuw te horen. Dit (onnodig) dubbel horen wordt in de nieuwe
situatie voorkomen. Verder kunnen, zoals hierboven reeds gesteld, in complexe
zaken, net als nu het geval is, ook in de verlengde procedure nog aanvullingen
op de correcties en aanvullingen worden gegeven. Ook kunnen in die procedure
nog nadere documenten ter ondersteuning van het asielrelaas worden overgelegd
en kan zo nodig nog een aanvullend gehoor worden afgenomen. Wij zullen in
de voorbereiding van de implementatie nog verder onderzoeken hoe, binnen de
uitgangspunten van dit model, meer continuïteit in de rechtsbijstand
kan worden bereikt dan nu. Al met al verwachten wij op basis van deze voorstellen
wel degelijk een afname van het aantal herhaalde aanvragen en snellere definitieve
afhandeling van asielaanvragen.Voornemen van de kabinetsplannen is om de zorgvuldigheid van de AC-procedure
te vergroten. De indruk bestaat bij deze leden echter dat niet alleen vergroting
van de zorgvuldigheid wordt beoogd, maar ook dat steeds meer asielverzoeken
in de AC-procedure worden afgedaan in plaats van in de OC-procedure. De leden
van de SGP-fractie vragen of deze indruk juist is. Zo ja, betekent dat, gezien
de beperkte duur van de voorgestelde algemene asielprocedure geen verslechtering
van de positie van asielzoekers die normaliter in de OC-procedure worden behandeld.Ons antwoord hierop is dat de doelstelling van de voorstellen is dat de
snelle procedure zorgvuldiger wordt (met behoud van snelheid) en dat de verlengde
procedure sneller wordt (met behoud van kwaliteit). Dat vergroting van de
kwaliteit en verlenging van de procedure in het aanmeldcentrum als bijeffect
kan hebben dat meer zaken in de algemene asielprocedure worden
afgedaan is, hoewel geen doel op zichzelf, alleen maar toe te juichen. Het
is immers in ieders belang, en niet in de laatste plaats dat van de asielzoeker,
dat er zo snel mogelijk uitsluitsel wordt gegeven over het asielverzoek –
mits dat zorgvuldig gebeurt.Kan het kabinet eveneens een prognose geven van de verschuiving van OC-procedures
naar AC-procedures, zo vragen deze leden.Zoals u in de rapportage kan lezen is tijdens de EAUT berekend dat ongeveer
40% van de asielaanvragen in de nieuwe situatie in de algemene asielprocedure
kan worden afgedaan (16% afwijzing en 24% inwilliging), uiteraard
onder voorbehoud van een vergelijkbare samenstelling van de asielinstroom.
Volgens de EAUT-rapportage was het afdoeningspercentage in het AC aan het
begin van 2008 22% (12% afwijzingen en 10% inwilliging).Het voornemen is, zo begrijpen de leden van de SGP-fractie, om meer tijd
in te ruimen voor de voorbereiding van de asielprocedure. Daarbij wordt naar
de mening van de leden van de SGP-fractie onvoldoende belicht wat de rol van
de rechtshulp hierin in is. Deze leden vragen welke overwegingen er zijn gemaakt
ter verbetering van de rechtshulp en wat er gedaan kan worden om het aantal
advocaten per procedure te verminderen.Voor een algemeen beeld van de kwaliteit van de asielrechtsbijstand verwijzen
wij u naar de brief van 6 december 2006 (TK 2006–2007, nr. 19 637,
nr. 1108) waarin u uitgebreid wordt geïnformeerd over de wijze waarop
het kwaliteitsvraagstuk voor dit bijzondere rechtsterrein wordt opgepakt.
Verder zijn middelen ter beschikking gesteld om intercollegiale toetsing tussen
rechtsbijstandverleners in de AC’s verder vorm te geven en om de asielzoeker
in een vroeger stadium – voorafgaand aan de fase in het AC – uitgebreider
voor te laten lichten. VluchtelingenWerk zal voorzien in een algemene voorlichting
over de asielprocedure en over wat de asielzoeker kan verwachten van alle
diensten in het aanmeldcentrum. De rechtsbijstandverlener zorgt voor de inhoudelijke,
individuele voorbereiding van de asielzoeker omtrent wat hem/haar wacht in
de asielprocedure.De algemene procedure wordt uitgebreid tot maximaal acht dagen. De leden
van de SGP-fractie vragen of deze voorgestelde termijn, zeker rond het nader
gehoor, lang genoeg zijn. Deze leden vragen hoe de voorgestelde termijnen
tot stand zijn gekomen. Zij vragen of bekend is hoeveel tijd hier gemiddeld
genomen voor nodig is.Ons antwoord hierop is dat de beleidsmaatregel om de huidige 48-uursprocedure
te verlengen tot een achtdagenprocedure voortkomt uit de wens om de procedure
nog zorgvuldiger in te richten, door de asielzoeker en zijn rechtsbijstandverlener
meer tijd te geven voor de verschillende procedurestappen die in de procedure
dienen te worden doorlopen, en de planbaarheid voor zowel de rechtsbijstand
als de IND te vergroten. Om tevens een zekere snelheid in de procedure te
houden is er, mede op basis van het reeds bestaande «blokkenmodel»
in AC Ter Apel, voor gekozen om voor elke processtap een duidelijk afgebakende
en vooraf vaststaande tijdsperiode te reserveren. Bij de verdere invulling
van de procedure is deze tijd vastgesteld op één dag.4. OpvangDe leden van de CDA-fractie zijn ingenomen met de verlengde vertrektermijn
voor asielzoekers die in het AC zijn afgewezen. Daardoor hoeven, volgens deze
leden, minder mensen op straat terecht te komen. Zij vragen wat
een en ander overigens betekent voor het aantal AC’s en de capaciteit
en toerusting daarvan?Het antwoord hierop is dat de beleidsmaatregel om asielzoekers van wie
de asielaanvraag in de algemene asielprocedure is afgewezen, opvang te verlenen
gedurende een vertrektermijn van vier weken op zichzelf genomen geen invloed
heeft op de capaciteit en de toerusting van de AC’s. Het is namelijk
niet de bedoeling dat asielzoekers gedurende deze vertrektermijn in het AC
zullen verblijven.Wel worden door de IND de mogelijkheden bezien om een derde land-AC te
openen (naast AC Ter Apel en AC Zevenaar). De noodzaak voor het openen van
een derde land-AC is gelegen in de omstandigheid dat het inrichten van een
of meer nieuwe AC’s als randvoorwaarde geldt voor de uitvoering van
de beleidsmaatregel om alle nader gehoren in de nieuwe asielprocedure in het
AC af te nemen. Hiervoor dient capaciteit (medewerkers) te worden overgeheveld
van de verlengde asielprocedure naar de algemene asielprocedure. Het zwaartepunt
van de werkzaamheden die met de behandeling van een asielaanvraag gepaard
gaan (met name het horen), komt in de nieuwe situatie immers in de algemene
asielprocedure (de AC’s) te liggen. Omdat de huidige AC’s voor
deze overheveling van capaciteit onvoldoende faciliteiten hebben (m.n. beschikbare
kantoorruimtes) is het openen van één of meer nieuwe AC’s
noodzakelijk om deze beleidsmaatregel optimaal te kunnen uitvoeren.Hoewel het mogelijk is om uit te rekenen hoeveel extra capaciteit de AC’s
nodig hebben om de nieuwe asielprocedure te kunnen uitvoeren, is van belang
om te onderkennen dat het aanbod asiel een onvoorspelbaar karakter heeft.
Door wijzigingen in de situaties in landen van herkomst en (daarop betrekking
hebbende) wijzigingen in het landenbeleid kan nooit met volledige zekerheid
worden aangegeven hoeveel capaciteit er in werkelijkheid nodig is. Om die
reden streven wij ernaar om te voorzien in een buffercapaciteit, welke alternatief
kan worden ingezet op momenten dat zij niet voor de behandeling van asielaanvragen
nodig is. De wijze waarop buffercapaciteit zinvol zou kunnen worden vormgegeven,
wordt thans nader uitgewerkt.Onduidelijk blijft volgens deze leden vooralsnog ook of en hoe er, ten
behoeve van de vernieuwde procedure en de opvang, voldoende (buf-fer)capaciteit
zal worden gecreëerd voor de IND, het COA en de andere partners in de
vreemdelingenketen. Zij vroegen wanneer daarover meer duidelijkheid komt,
en welke betekenis in dit verband toekomt aan de verhoogde asielinstroom van
dit jaar.Wij kunnen hierop antwoorden dat momenteel verschillende buffermodaliteiten
voor de vreemdelingenketen in beeld worden gebracht en dat wordt bezien of
en in welke mate buffercapaciteit voor de organisaties in de vreemdelingenketen
opportuun is. Hierbij is tot dusver gebleken dat het inrichten van een ketenconsistente
buffer een complex vraagstuk is. Zodra de uitkomsten van deze verkenning duidelijk
zijn en in het kabinet zijn besproken, zullen wij u hierover informeren.De verhoogde asielinstroom van dit jaar vergt extra capaciteit. Hiervoor
zijn middelen bij Voorjaarsnota beschikbaar gesteld. Het verantwoord opschalen
van capaciteit in de vreemdelingenketen vergt echter geruime tijd. Hierdoor
zijn in de TNV inmiddels de wachttijden opgelopen. Alhoewel deze wachttijd
op zichzelf niet wenselijk is, kan door de TNV-voorziening bij de stijgende
instroom wél de filterfunctie van het aanmeldcentrum worden gehandhaafd.
De TNV-voorziening blijft in de nieuwe procedure dan ook gehandhaafd.De leden van de PvdA-fractie zijn teleurgesteld dat niet aan alle rechtmatig
in Nederland verblijvende vreemdelingen opvang wordt verleend, in het bijzonder
ex-asielzoekers die een medische aanvraag hebben ingediend. Deze leden zijn
van mening dat hetgeen in de onderhavige brief wordt voorgesteld niet in lijn
is met het bestuursakkoord dat het Rijk afgelopen mei met de VNG heeft gesloten,
aangezien met de voorgestelde maatregelen het op straat belanden van rechtmatig
in Nederland verblijvende vreemdelingen niet tot een minimum zal worden beperkt
en de gemeenten derhalve alsnog zullen worden geconfronteerd met uitgeprocedeerde
asielzoekers die rechtmatig in Nederland verblijven.Deze leden vernemen graag hoe het kabinet de gemaakte afspraken in het
bestuursakkoord beoordeelt ten opzichte van het voornemen om geen (voortgezette)
opvang te verlenen aan uitgeprocedeerde asielzoekers die een reguliere medische
aanvraag indienen. Zij vragen of het kabinet signalen heeft ontvangen vanuit
gemeenten over deze beleidsvoornemens. Heeft er(recentelijk) nog overleg plaatsgevonden
met de VNG, zo vragen deze leden.Ons antwoord hierop is het volgende. De VNG heeft haar zorgen geuit over
die situaties waarbij uitgeprocedeerde asielzoekers die rechtmatig verblijf
ontlenen aan een reguliere vervolgprocedure, geen recht op opvang hebben.
De VNG doelt hier vooral op uitgeprocedeerde asielzoekers die een reguliere
medische (vervolg-)aanvraag indienen.Conform de afspraak in het bestuursakkoord zet het Rijk zich in om de
problematiek die de VNG schetst tot een minimum te beperken. De asielprocedure
wordt zorgvuldiger en zo aangepast dat daarin – nog meer dan nu al het
geval is – bij de behandeling van de aanvraag aandacht wordt gegeven
aan eventuele medische complicaties. Op deze manier moet waar mogelijk worden
voorkomen dat het nodig is dat vreemdelingen na afwijzing van hun asielaanvraag,
alsnog om medische redenen een reguliere aanvraag indienen, danwel een ongefundeerd
beroep doen op ontheffing van het mvv-vereiste wegens medische omstandigheden.
Door op deze wijze te investeren aan de voorkant van het proces, menen wij
dat problemen na afloop van asielprocedure zoveel mogelijk beperkt kunnen
worden. De DT&V heeft bij het begeleiden van de terugkeer van uitgeprocedeerde
asielzoekers voortdurend oog voor aspecten van schrijnendheid en medische
omstandigheden. Indien hier mogelijk sprake van is, wordt dit gesignaleerd
bij de IND.Wanneer er opvang zal worden geboden aan alle vreemdelingen die een medische
aanvraag indienen maar eerder hun asielverzoek afgewezen zagen, dan zal dit
ongetwijfeld leiden tot een stijging van het aantal aanvragen, waarvan een
groot gedeelte ongefundeerd zal zijn. Onderzocht is of het mogelijk is om
uitgeprocedeerde asielzoekers die een reguliere (medische) aanvraag doen,
aansluitend aan hun asielprocedure opvang te bieden. De EAUT concludeert dat
dit niet uitvoerbaar is zolang er geen goed filter is voor «medische
zaken». (Medische zaken betreffen zowel verzoeken om een verblijfsvergunning
op medische gronden, als «gewone» reguliere aanvragen waarbij
de ex-asielzoeker stelt dat hij/zij om gezondheidsredenen geen mvv kan aanvragen.)
De filterfunctie van het M50-loket (aan dit loket wordt bepaald of reguliere
aanvragen kans van slagen hebben of direct moeten worden afgewezen) staat
of valt met de snelheid van medische advisering. Berekeningen wijzen uit dat
de tijd tussen het bellen met de afsprakenlijn en het uitbrengen van een BMA-advies
kan oplopen tot 12 à 17 weken. Indien de vreemdeling wel het recht
op opvang behoudt, wordt het beoogde doel, namelijk het weren van kansloze
aanvragen, niet bereikt. Bovendien kan het zicht op verlenging van de opvang
misbruik in de hand werken. Gelet hierop is in de brief opgenomen dat de IND
onvoldoende mogelijkheden ziet voor een adequaat filter. Overigens
dient te worden opgemerkt dat ook als hier wel een oplossing voor zou zijn
gevonden, gemeenten nog altijd geconfronteerd kunnen worden met rechtmatig
verblijvende vreemdelingen die zich binnen hun gemeentegrenzen bevinden (bijvoorbeeld
wel rechtmatig verblijf als gevolg van vervolgprocedures zónder bijzondere
medische omstandigheden).De leden van de SP-fractie beoordelen een verlenging van de vertrektermijn
naar vier weken en het verschaffen van opvang gedurende die periode positief.
Deze leden vragen of er een mogelijkheid bestaat om deze periode te verlengen
in afwachting van een beslissing van de rechtbank op beroep of aanvraag voorlopige
voorziening. Zij vragen waar zal deze opvang zal worden geboden. Deelt de
staatssecretaris de mening van de leden van de SP-fractie dat het ongewenst
is dat er een voortdurende verhuizing van asielzoekers plaatsvindt afhankelijk
van de fase van de procedure?Ten antwoord hierop melden wij dat de raad voor de rechtspraak heeft aangegeven
dat door de koppeling van de opvang aan de vertrektermijn het spoedeisend
belang voor de behandeling van het beroep door de rechtbank wordt behouden.
Verlenging van de vertrektermijn is dan dus niet nodig. Zoals in de EAUT-rapportage
staat beschreven wordt gedacht aan opvang in een Terugkeerlocatie tijdens
de vertrektermijn. Het is inderdaad het uitgangspunt het aantal verhuisbewegingen
zoveel mogelijk te beperken.De opvang van uitgeprocedeerde asielzoekers met rechtmatig verblijf en
(ex) asielzoekers die rechtmatig verblijf hebben op basis van een procedure
voor een reguliere verblijfsvergunning (bijvoorbeeld op medische gronden)
is een grote bron van zorg voor deze leden. Deze groepen vormen in hoofdzaak
de bevolking van de gemeentelijke noodopvangvoorzieningen. In het bestuursakkoord
tussen de staatssecretaris en de VNG is afgesproken dat de noodopvangvoorzieningen
zullen worden gesloten en dat het op straat terecht komen van vreemdelingen
tot een minimum zal worden beperkt. De leden van de SP-fractie vragen in hoeverre
de staatssecretaris verwacht dat het bestuursakkoord overeind blijft, nu aan
bovengenoemde groepen geen opvang van rijkswege zal worden verstrekt.Met betrekking tot onze overwegingen om geen opvang te bieden aan ex-asielzoekers
met een reguliere aanvraag verwijzen wij u naar het antwoord dat wij hierboven
hebben gegeven op dezelfde vraag van leden van de PvdA-fractie. Hier voegen
wij nog aan toe dat in het bestuursakkoord tussen Rijk en VNG is afgesproken
dat de gemeentelijke (financiering van) noodopvang van uitgeprocedeerde asielzoekers
in samenhang met de uitvoering van de Regeling afwikkeling nalatenschap oude
Vreemdelingenwet wordt beëindigd. In bestuurlijk verband heeft de VNG
recentelijk benadrukt dat gelet op deze afspraak er geen reden is te twijfelen
aan het commitment van de gemeenten om de (financiering van) noodopvang te
beëindigen. Een aantal gemeenten heeft de noodopvang daadwerkelijk beëindigd
of is daar al mee begonnen al dan niet in samenwerking met de DT&V. Tegelijkertijd
heeft de VNG aangegeven teleurgesteld te zijn dat geen opvang wordt geboden
aan rechtmatig in Nederland verblijvende ex-asielzoekers, in het bijzonder
indien sprake is van medische problematiek.De leden van de VVD-fractie vragen of een asielzoeker van wie het beroep
is afgewezen het land te dient te verlaten, ongeacht een eventueel hoger beroep.
Deze leden vragen of het mogelijk is daarvan af te wijken en zo ja in welke
mate.Het antwoord hierop is dat een asielzoeker van wie het beroep is afgewezen,
het land dient te verlaten, ongeacht een eventueel hoger beroep. In geval
de asielzoeker in de hoger beroepfase een eerste voorlopige voorziening aanvraagt,
mag die eerste voorlopige voorziening in Nederland worden afgewacht.De leden van de PVV-fractie vragen waarom niet standaard wordt overgegaan
tot het toepassen van vreemdelingenbewaring op vreemdelingen van wie de eerste
aanvraag is afgewezen c.q. zal worden afgewezen om hen op die wijze beschikbaar
te houden voor de verdere procedure en voorbereiding op vertrek en om te voorkomen
dat zij in de illegaliteit kunnen verdwijnen. Voorts vragen deze leden het
kabinet te bevorderen dat illegaal verblijf in Nederland strafbaar wordt gesteld.In antwoord hierop melden wij dat in overeenstemming met internationale
normen in het Nederlandse beleid bewaring slechts als uiterste middel wordt
toegepast. Bewaring mag niet worden toegepast uitsluitend op basis van overwegingen
van algemene aard. De bewaring moet gerelateerd zijn aan feiten en/of omstandigheden
die betrekking hebben op de persoon van de vreemdeling. Steeds moet een zorgvuldige
afweging plaatsvinden tussen het belang van de openbare orde of van de nationale
veiligheid en het individuele belang van de vreemdeling. Het standaardmatig
in bewaring stellen van afgewezen asielzoekers is niet doelmatig, omdat het
zou betekenen dat ook in gevallen waarin er geen risico is van onttrekking
aan het toezicht toch bewaring zou moeten worden toegepast. Dit past dus niet
binnen het internationaalrechtelijke kader waar ook Nederland aan gebonden
is. Ook de Europese Terugkeerrichtlijn, waarover recentelijk overeenstemming
is bereikt, voorziet niet in een mogelijkheid om standaard tot inbewaringstelling
over te gaan zodra een asielverzoek is afgewezen.Wij kiezen er niet voor om illegaal verblijf strafbaar te stellen, aangezien
daarmee de mogelijkheden om het gedwongen vertrek van een illegale vreemdeling
te realiseren, niet worden verbeterd. De bestrijding van illegaal verblijf
en de negatieve effecten die daarmee gepaard gaan, vereisen primair de feitelijke
beëindiging van het verblijf. Door het strafbaarstellen van illegaal
verblijf zal dat niet worden bereikt. Indien het aankomt op het strafrechtelijk
detineren van een illegaal in Nederland verblijvende vreemdeling zou het verblijf
daardoor zelfs kunnen worden verlengd. Vreemdelingenbewaring is in dat opzicht
een veel doelmatiger vorm van detentie, omdat dit een vorm van detentie is
die uitsluitend voortduurt zolang dit noodzakelijk is met het oog op het realiseren
van het vertrek.De leden van de ChristenUnie-fractie vragen welke gevolgen de recente
uitspraak van de Raad van State ten aanzien van het vastzetten van Chinese
illegalen heeft voor de mate waarin het mogelijk is vreemdelingen vast te
zetten in vreemdelingendetentie.Over de hier bedoelde uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van
de Raad van State (AbRS) inzake de vreemdelingenbewaring van Chinese vreemdelingen
zijn vragen gesteld door het lid De Wit (SP) op 9 september 2008. Op
16 september 2008 hebben wij u ons antwoord op deze vragen doen toekomen.
Voor onze reactie op de uitspraak verwijzen wij naar deze antwoorden.De leden van de ChristenUnie-fractie vragen naar de uitvoering van de
afspraken ten aanzien van de opvang van asielzoekers. De leden merken op dat
de regering stelt dat het voor de IND onmogelijk is om een adequate filter
toe te passen voor reguliere aanvragen met medische aspecten. De leden van
de ChristenUnie-fractie om een nadere toelichting op welke belangen er precies
gemoeid zijn met de afweging om geen asielzoekers met reguliere
aanvraag op medische gronden in de opvang te zetten en zij vragen daarbij
in het bijzonder aandacht te schenken aan de proportionaliteit van deze maatregelen
en de individuele gevolgen voor de asielzoekers.Met betrekking tot onze overwegingen om geen opvang te bieden aan ex-asielzoekers
met een reguliere (medische) aanvraag verwijzen wij u naar het antwoord dat
wij hierboven hebben gegeven op dezelfde vraag van leden van de PvdA-fractie.
Voor wat betreft de proportionaliteit en individuele gevolgen, geldt aanvullen
het volgende. Als hun asielaanvragen zijn afgewezen, verschillen ex-asielzoekers
feitelijk niet van andere vreemdelingen die nog wel in hun land van herkomst
zijn. Ex-asielzoekers hadden voor een reguliere aanvraag dus een mvv moeten
aanvragen in hun land van herkomst. Nu zij de overheid voor een voldongen
feit stellen is het mogelijk dat zij de behandeling van die aanvraag ook nog
(gedeeltelijk) in Nederland mogen afwachten. Om daar vervolgens ook nog opvang
voor te bieden is ons inziens niet proportioneel en bovendien een verkeerd
signaal voor vreemdelingen in landen van herkomst die naar Nederland willen
komen (en hun reisagenten), en nog af moeten wegen langs welke weg zij dat
willen doen.In dit verband vragen de leden van de ChristenUnie-fractie tevens om een
uiteenzetting van wat de mogelijkheden zijn voor decentrale opvang en voor
asielzoekers met ernstige psychische problematiek.Het COA kent de mogelijkheid van een zogenaamde «administratieve
plaatsing». Op basis van een dergelijke plaatsing is het mogelijk om,
in geval van bijzondere (zwaarwegende) medische redenen waardoor continuering
van het verblijf in een opvangvoorziening inhumaan of schadelijk voor de gezondheid
van de betrokken asielzoeker is over te gaan tot decentrale plaatsing, bijvoorbeeld
in een zorginstelling. Het COA kent tevens de opvangvorm Psychiatrisch Intensieve
Thuiszorg (PIT). Deze opvang is bedoeld voor asielzoekers met ernstige en
chronische psychiatrische problemen. Deze asielzoekers ontvangen vanuit de
reguliere zorg de op hun situatie toegesneden gespecialiseerde zorg. Zonodig
vindt opvang plaats in een psychiatrische instelling.5. Herhaalde asielaanvragenWinst in de vernieuwde procedure achten de leden van de CDA-fractie de
verruimde ex nunc toepassing van artikel 83 Vreemdelingenwet 2000. Deze leden
vinden het in dit verband een vooruitgang dat, vooruitlopend op de wijziging
van artikel 83, de IND vaker dan thans het geval is, eigener beweging en zonder
dat de rechter dit vraagt, zal beoordelen of er sprake is van relevante nieuwe
omstandigheden en naar aanleiding daarvan eventueel bepaalde acties onderneemt.
Dit leidt deze leden wel tot de vraag of er niet weer discussie zal ontstaan
over conclusies van de IND bij de beoordeling van de vraag of er wel of niet
sprake is van nieuwe omstandigheden c.q. relevante nieuwe omstandigheden en
over de door de IND ondernomen of achterwege gelaten acties. Overigens onderschrijven
deze leden ook in dezen de stelling van het kabinet dat misbruik, bijvoorbeeld
het (opzettelijk) pas laat in de procedure inbrengen van informatie, niet
moet worden beloond.In antwoord hierop melden wij het volgende. Zolang de voorgenomen wijziging
van artikel 83 Vw 2000 nog niet heeft plaatsgevonden zal de staatssecretaris
daarop vooruitlopend wel reeds in ruimere mate rekening houden met feiten
en omstandigheden die na het nemen van het bestreden besluit zijn opgekomen
op de in onze brief omschreven wijze. De rechter is uiteraard onafhankelijk
in de uitleg van artikel 83 Vreemdelingenwet 2000. Dit neemt niet weg dat
het gewijzigde beleid ter zake van het rekening houden met later
opgekomen feiten en omstandigheden hem in staat stelt om de toetsing uit te
strekken tot de wijze waarop de staatssecretaris met een beroep op zulke feiten
en omstandigheden rekening houdt, voor zover deze niet reeds eerder naar voren
hadden dienen te worden gebracht. Wij verwachten dan ook dat reeds voorafgaand
aan de wijziging van de Vreemdelingenwet 2000 het door deze leden onderschreven
doel kan worden gerealiseerd.In geval van beleidswijzigingen beziet de IND al of beschikkingen moeten
worden gewijzigd danwel ingetrokken. Voor overige zaken wordt nu een werkwijze
ontwikkeld, die al in 2009 gerealiseerd zal worden.De leden van de PvdA-fractie merken op dat in de brief wordt gemeld dat
ten bate van de zorgvuldigheid van de asielprocedure, waaronder ook het signaleren
van medische aspecten in een zo vroeg mogelijk stadium van de procedure de
noodzaak voor het indienen van een tweede of volgende asielaanvragen en voor
de reguliere aanvragen deels wegnemen. Deze leden vragen of specifieker aangegeven
kan worden om welke medische aspecten het gaat. Moeten deze leden hierbij
met name denken aan psychische klachten of ook daadwerkelijk fysieke klachten?
In hoeverre zijn de Istanbul-protocollen meegenomen in de nieuwe asielprocedure,
zo vragen deze leden. Hoeveel minder reguliere aanvragen en herhaalde asielaanvragen
(vervolgvragen) worden door het invoeren van de voorgenoemde maatregel verwacht?
Deze leden ontvangen graag een duidelijke prognose voor de komende jaren.Zoals wij reeds vermeldden zal de precieze uitwerking van medische problematiek
in de asielprocedure begin 2009 volgen. De door de leden van de PvdA-fractie
genoemde aspecten zullen hierin worden meegenomen, waarbij dient te worden
opgemerkt dat de mogelijkheid tot het maken van een duidelijke prognose afhankelijk
zal zijn van de wijze waarop de medische toets precies vorm krijgt.De verruiming van de mogelijkheid om later opgetreden uitzettingsbeletselen
in een lopende procedure mee te nemen wordt van harte verwelkomd door de leden
van de SP-fractie. Zij vragen de staatssecretaris waarom er in de brief geen
aandacht is voor de marginale toets van de Afdeling bestuursrechtspraak van
de Raad van State. Zij vragen of de staatssecretaris alsnog in kan gaan op
de bezwaren die hiertegen, ook bij vreemdelingenrechters, bestaan en de oplossing
hiervoor die wordt geboden in het wetsvoorstel Pechtold (30 830)? De
leden van de SP-fractie onderschrijven de mening dat een zorgvuldige eerste
procedure bijdraagt aan het terugdringen van vervolgaanvragen.Bij de beantwoording van deze vragen stellen wij voorop dat de rechtspraak
uiteraard de staatsrechtelijke verdeling van verantwoordelijkheid tussen bestuursorganen
en de met de toetsing van de rechtmatigheid belaste rechtscolleges dient te
respecteren. De kenschets van deze verdeling van verantwoordelijkheden als «marginale
toets» werkt echter gemakkelijk misvattingen in de hand. De rechtspraak
laat de verantwoordelijkheid voor de beoordeling van de geloofwaardigheid
van het relaas van de asielzoeker weliswaar bij de staatssecretaris, maar
is daarmee geenszins van de taak ontslagen de rechtmatigheid van deze beoordeling
te toetsen. Uiteraard volgen wij de discussie over de vraag of deze toets
te mager is uitgevallen met meer dan gewone belangstelling. Het intiatiefwetsvoorstel
Pechtold/Van der Ham, dat de rechtbank opdraagt de beoordeling van de geloofwaardigheid
van het asielrelaas «vol te toetsen», is echter naar ons oordeel
niet het goede antwoord. Nog afgezien van de omstandigheid dat wij de beantwoording
van de in het verslag met betrekking tot het initiatiefwetsvoorstel gestelde
vragen en gemaakte opmerkingen zullen afwachten, zijn wij van oordeel dat
onze brief van 24 juni 2008 een stevig en evenwichtig pakket
van maatregelen bevat die de asielprocedure in belangrijke mate verbeteren,
onder andere door vergroting van de zorgvuldigheid. In dit verband wijzen
wij op de rust- en voorbereidingstermijn, de mogelijkheid om in die termijn
te worden voorgelicht door VWN en te worden voorbereid door rechtsbijstand
en onderzoek te verrichten naar de identiteit en nationaliteit en naar documenten
ter ondersteuning van het asielverhaal, het zo vroeg mogelijk onderkennen
van eventuele medische problemen en de verlenging van de procedure in het
aanmeldcentrum. In de brief wordt verder ingegaan op de omvang van de rechterlijke
toets waar het gaat om later ingetreden beletselen, zoals ook beschreven in
het coalitieakkoord. Er wordt voorgesteld om de ex nunc toetsing in artikel
83 Vw 2000 te verruimen zodat de rechtbank ook rekening kan houden met beleidswijzigingen
die dateren van na het bestreden besluit en met feiten en omstandigheden en
bewijsmiddelen die eerder hadden kunnen worden aangevoerd. Vooruitlopend op
de wijziging van artikel 83 Vw 2000 zal de IND ruimer gebruik maken van zijn
mogelijkheden ter zake bij de voorbereiding van de besluiten van de staatssecretaris
en bij de standpunten die worden ingenomen bij een beroep op later opgekomen
feiten en omstandigheden. Wij verwijzen hierbij ook naar onze antwoorden op
vragen van leden van de CDA-fractie over hetzelfde onderwerp.Mede gelet op deze verbeteringen bestaat er ons inziens thans geen aanleiding
om andere wijzigingen aan te brengen in de wettelijke bepalingen inzake de
wijze waarop de rechter dient te toetsen. Of er een grond voor toelating is
(de kwalificatie van de feiten in het licht van het Vluchtelingenverdrag en
het EVRM) wordt door de rechter zonder beperking getoetst. Deze toetsing heeft
betrekking op de kernvraag, namelijk of (dreigende) schending van het beginsel
van non-refoulement aan de orde is. De toetsing aan dat beginsel is op deze
wijze gewaarborgd. Blijkens het bovenstaande wordt daarbij een actuele beoordeling
beoogd van de vraag of er een beletsel is tegen de uitzetting van de vreemdeling.
Wij wijzen in dit verband ook op onze brief van 22 juni 2007 (Kamerstukken,
2006–2007, 29 344, nr. 64) naar aanleiding van de uitspraak
van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens in de zaak Salah Sheekh van
11 januari 2007.De leden van de VVD-fractie vragen in welke mate afgewezen asielzoekers
medische redenen aanvoeren om toch een verblijfsvergunning te krijgen of niet
(direct) te hoeven vertrekken. In welke mate wordt dit gehonoreerd, zo vragen
deze leden.Van de asielzoekers die in de periode van 1 augustus 2006 tot en
met 31 december 2007 een afwijzing op de asielaanvraag hebben ontvangen,
heeft tot op heden ruim 1% een reguliere aanvraag op medische gronden
ingediend. Dit waren ongeveer 80 personen. Van deze groep heeft ongeveer 10%
daadwerkelijk een vergunning gekregen.Ten aanzien van dit percentage dient te worden opgemerkt dat de betreffende
vreemdelingen nog relatief kort in Nederland verblijven. De ervaring leert
echter dat medische problemen vaak pas in een later stadium aan het licht
komen en dat aanvragen op medische gronden niet altijd direct nadat de asielzoeker
is uitgeprocedeerd worden ingediend. Dit blijkt uit het aantal daadwerkelijk
ingediende reguliere aanvragen op medische gronden door uitgeprocedeerde asielzoekers
in de afgelopen jaren. In 2004 hebben ruim 1400 uitgeprocedeerde asielzoekers
een reguliere aanvraag op medische gronden ingediend. In 2005 waren dit ruim
1500 aanvragen, in 2006 bijna 1000 aanvragen en in 2007 ruim 200 aanvragen.
Dat deze aantallen flink hoger liggen dan het aantal van 80 personen uit de
eerder genoemde periode, is gelegen in het feit dat is niet gekeken naar het
moment waarop de vreemdeling een afwijzing op de eerdere asielaanvraag
heeft ontvangen. De significante daling in het aantal aanvragen om medische
redenen vanaf 2006 wordt toegeschreven aan (de aankondiging van) de Regeling
ter afwikkeling van de nalatenschap van de oude vreemdelingenwet.Nog los van bovenstaande aantallen kan het zo zijn dat vreemdelingen op
basis van artikel 64 van de Vreemdelingenwet niet worden uitgezet omdat dit
vanwege de gezondheidstoestand niet verantwoord is. Dit kan voorkomen zonder
dat er doorgeprocedeerd is (asiel of regulier) of nadat er doorgeprocedeerd
is. Op grond van de gegevens die op dit moment in de geautomatiseerde systemen
van de IND worden geregistreerd, is het niet mogelijk een betrouwbaar antwoord
te geven op de vraag hoe vaak om uitstel van vertrek wordt verzocht om medische
redenen (artikel 64 Vw). Een voorzichtige schatting op basis van de voorhanden
zijnde gegevens leert dat van de asielzoekers die in de periode van 1 augustus
2006 tot en met 31 december 2007 een afwijzing op hun asielaanvraag hebben
ontvangen, ongeveer 5% een beroep op artikel 64 Vw heeft gedaan.Ook komt het voor dat uitgeprocedeerde asielzoekers een reguliere aanvraag
indienen op andere dan medische gronden, maar wel verzoeken om vrijstelling
van het mvv-vereiste om medische redenen. Tenslotte kan het nog zo zijn dat
medische factoren meewegen in de beoordeling of een zaak schrijnend is. Beide
worden niet apart geregistreerd.Voorts vragen deze leden op grond van welke argumenten bij de totstandkoming
van de Vreemdelingenwet 2000 juist niet voor een ex nunc-toetsing door de
rechter is gekozen. Zij vragen waarom deze argumenten nu niet meer relevant
of niet meer doorslaggevend zijn.Hierop antwoorden wij dat bij de totstandkoming van de Vreemdelingenwet
2000 wel voor een ex nunc toetsing door de rechter gekozen is ter voorkoming
van het indienen van nieuwe aanvragen (artikel 83 Vw 2000). Volgens de jurisprudentie
van de AbRS wordt de vraag of sprake is van nieuwe feiten en omstandigheden
in de zin van artikel 83 Vw 2000 beantwoord aan de hand van dezelfde criteria
als die welke gelden bij de toepassing van artikel 4:6, eerste lid, Algemene
wet bestuursrecht. Omdat artikel 4:6 Awb niet op wijzigingen van het recht
ziet, en dus ook artikel 83 Vw 2000 niet, kan in rechte geen beroep worden
gedaan op nieuw beleid (bijvoorbeeld een categoriaal beschermingsbeleid) noch
op feiten of omstandigheden of bewijsstukken die eerder hadden kunnen worden
aangevoerd. In onze brief van 24 juni 2008 wordt, in het belang van de
zorgvuldigheid en finale geschillenbeslechting, voorgesteld dat artikel 83
Vw 2000 zich uitstrekt tot alle feiten en omstandigheden en wijzigingen van
het recht die relevant kunnen zijn voor de beoordeling van het beroep. In
antwoord op vragen van de leden van de CDA-fractie zijn wij reeds ingegaan
op de vraag hoe later opgekomen feiten en omstandigheden binnen de geldende
wettelijke kaders in de beoordeling zullen kunnen worden betrokken.De leden van de VVD-fractie vragen waarom niet wordt voorgesteld om pas
later naar voren gebrachte argumenten die de asielzoeker eerder naar voren
had kunnen brengen niet alleen buiten beschouwing te laten bij de rechtbank
maar ook bij een vervolgaanvraag.Op deze vraag antwoorden wij het volgende. Wij hebben dit niet voorgesteld
omdat het buiten beschouwing laten van die argumenten tot gevolg heeft dat
zij niet worden getoetst. Dit kan ertoe leiden dat uitzetting in strijd komt
met het beginsel van non-refoulement. Dat is het geval als de informatie tot
de conclusie leidt dat de vreemdeling bij terugkeer naar het land
van herkomst te vrezen heeft voor vervolging of een reëel risico op een
met artikel 3 van het EVRM strijdige behandeling.Deze leden vragen welke mogelijkheden er zijn om ondanks Richtlijn 2005/85/EG
het indienen van vervolgaanvragen uit te sluiten. Zij vragen of de staatssecretaris
bereid is om het initiatief te nemen om deze Richtlijn zodanig gewijzigd te
krijgen dat deze uitsluiting wel mogelijk wordt. Is het in de praktijk ook
in alle andere EU-landen mogelijk om na een afgewezen asielaanvraag een nieuwe
asielaanvraag of een reguliere aanvraag in te dienen en behandeld te krijgen?Ons antwoord hierop luidt als volgt. Op grond van Richtlijn 2005/85/EG
moet bij een opvolgende asielaanvraag steeds worden onderzocht of er nieuwe
elementen of bevindingen aan de orde zijn. Zo niet, dan kan de aanvraag versneld
worden afgedaan en kan de aanvraag eventueel niet-ontvankelijk worden verklaard.
Dit stelsel komt overeen met het Nederlandse stelsel.Wij achten het van belang om dit stelsel te handhaven. De ratio ervan
is dat herhaalde aanvragen, die zijn gestoeld op dezelfde gronden als de eerste
aanvraag, niet tot een onnodige herhaling van zetten binnen de procedure mogen
leiden.Anderzijds is het goed mogelijk dat sinds de eerste aanvraag de situatie
in het land van herkomst of de persoonlijke situatie van de vreemdeling is
gewijzigd, waardoor hij bij terugkeer in het land van herkomst alsnog risico’s
zou kunnen lopen die asielrechtelijke bescherming rechtvaardigen. Om deze
reden zijn wij niet bereid om een initiatief te nemen tot wijziging van de
Richtlijn op dit punt.Net als Nederland zijn ook de overige EU-landen gebonden aan Richtlijn
2005/85/EG. Ook deze landen moeten dus voldoen aan de hiervoor genoemde procedurewaarborgen.Hoeveel procent van de asielzoekers die hun eerste aanvraag afgewezen
zagen, dienden vervolgens niet een tweede asielaanvraag in of een reguliere
aanvraag in, zo vragen de leden van de VVD-fractie.Het percentage asielzoekers die in de periode van 1 augustus 2006
t/m 31 december 2007 een eerste asielaanvraag indienden die werd afgewezen
en vervolgens geen vervolgaanvraag (asiel of regulier) indienden, was bijna
90%.De leden van de PVV-fractie merken op dat in het kader van het voorkomen
van herhaalde aanvragen de nadruk dient te liggen op het aantal reguliere
aanvragen, welk aantal immers veel groter is dan het aantal asielaanvragen.
Derhalve roepen de leden van de PVV-fractie het kabinet op om nu eindelijk
uitvoering te geven aan de aangenomen motie Wilders welke ertoe strekt dat
vreemdelingen slechts één aanvraag om een reguliere verblijfsvergunning
mogen indienen.Wij hebben de Tweede Kamer per brief d.d. 6 maart 2007 (Kamerstukken,
2006–2007, 19 637, nr. 1133) laten weten de aangenomen motie
Wilders, inzake het indienen van maximaal één aanvraag per vreemdeling
voor een reguliere verblijfsvergunning, niet te zullen uitvoeren. Wij concluderen
dat het juridisch gezien niet mogelijk en evenmin wenselijk is om een vreemdeling
slechts eenmaal in de gelegenheid te stellen een aanvraag voor een reguliere
verblijfsvergunning in te dienen. De motie Wilders lijkt ingegeven door de
wens het misbruik van toelatingsprocedures dan wel frauduleus handelen te
voorkomen c.q. te bestrijden. Uit de brief blijkt dat het eveneens
van groot belang is dat misbruik en oneigenlijk gebruik van procedures, zoals
het stapelen van aanvraag op aanvraag en daarmee het rekken van het verblijf
in Nederland, zoveel mogelijk worden beperkt, uiteraard binnen de wettelijke
kaders. In de brief is aangegeven dat door ons op verschillende manieren wordt
gewerkt aan het optreden tegen frauduleus handelen. Zo zal bijvoorbeeld de
invoering op termijn van biometrische kenmerken kunnen bijdragen aan het in
de toekomst strenger kunnen optreden tegen frauduleus handelen. In de Blauwdruk
Modern Migratiebeleid die de Tweede Kamer op 27 juni 2008 is aangeboden
(Kamerstukken II, 2007/08, 30 573, nr. 10) is een nieuw kader voor
toezicht en handhaving gegeven, waarmee frauduleus handelen kan worden aangepakt
en het misbruik van reguliere procedures kan worden bestreden.De leden van de ChristenUnie-fractie steunen de voorgestelde mogelijkheid
voor rechters om rekening te houden met alle relevante omstandigheden en wijzigingen
van het recht. Deze leden hebben dit als een knelpunt ervaren, en gaan er
vanuit dat deze beleidswijziging een grote bijdrage kan leveren aan het verminderen
van het aantal vervolgaanvragen.Niettemin vinden de leden van de ChristenUnie-fractie de ruimte die aan
rechtbanken wordt gelaten om nieuwe feiten of omstandigheden te kunnen tegenhouden
op grond van goede procesorde of ontoelaatbare vertraging van de afdoening
van de zaak, wel een risico. Zij vragen hoe zal worden voorkomen dat zich
een jurisprudentie zal gaan ontwikkelen die neerkomt op de huidige praktijk.
Welke criteria worden hiervoor gehanteerd, zo vragen deze leden.Uit de vraagstelling kan worden opgemaakt dat de ChristenUnie vreest dat
rechtbanken, wanneer aan hen de ruimte wordt geboden om nieuwe feiten en omstandigheden
buiten beschouwing te laten indien de goede procesorde zich daartegen verzet
of wanneer het meenemen ervan tot ontoelaatbare vertraging leidt, nieuwe feiten
en omstandigheden alsnog niet zullen betrekken in hun beoordeling ondanks
de wijziging van artikel 83 Vw2000.Van belang is echter dat deze toets van de rechtbanken enkel ziet op de
beroepsprocedure als zodanig: feiten en omstandigheden worden niet meegenomen
als ze met de goede procesorde in strijd zijn of voor een ontoelaatbare vertraging
zorgen. Dit is een bevoegdheid die de rechtbanken in de huidige situatie al
hebben. Op dit punt zijn geen wijzigingen voorzien. Dezerzijds bestaat derhalve
niet de verwachting dat de rechtbanken deze ruimte, meer dan thans het geval
is, zullen gebruiken om nieuwe feiten en omstandigheden niet in de beoordeling
van het beroep mee te nemen.De verruiming van artikel 83 Vw2000 ziet echter op de beoordeling van
de vraag of de feiten en omstandigheden reeds op een eerder moment, namelijk
in de bestuurlijke fase, ingeroepen hadden moeten worden. Indien dit het geval
is, kunnen deze feiten en omstandigheden in de huidige situatie buiten beschouwing
gelaten worden. In de nieuwe situatie verandert dit criterium. De rechter
hoeft in de nieuwe situatie niet te beoordelen of de feiten en omstandigheden
eerder hadden moeten worden ingebracht, maar of deze feiten en omstandigheden
relevant zijn voor de beoordeling van de aanvraag.Een speciaal punt van aandacht is voor de leden van de D66-fractie de
toetsing door de rechter van door de IND genomen besluiten. De rechtsbescherming
van asielzoekers, in de ogen van deze leden een van de kwetsbaarste groepen
in onze samenleving, bevindt zich momenteel op een niveau dat een land als
Nederland onwaardig is, zo menen de leden van de D66-fractie. Zij wijzen hierbij
op de hunnerzijds gedane voorstellen tot verbetering van de rechtsbescherming
van asielzoekers. Deze leden hebben behoefte aan een nauwkeurige en volledige
uiteenzetting over welke onderdelen van het wetsvoorstel het kabinet voornemens
is over te nemen en welke niet, met beargumentering waarom niet.Wij achten een dergelijk gedetailleerde uiteenzetting over alle onderdelen
van het initiatiefwetsvoorstel als door de leden van de D66-fractie gevraagd,
thans niet opportuun. Nog afgezien van de omstandigheid dat wij met belangstelling
kennis zullen nemen van de beantwoording van de in het verslag met betrekking
tot het initiatiefwetsvoorstel gestelde vragen en gemaakte opmerkingen, zijn
wij van oordeel dat onze brief van 24 juni 2008 een stevig en evenwichtig
pakket van maatregelen bevat die de asielprocedure in belangrijke mate verbeteren,
onder andere door vergroting van de zorgvuldigheid. Verder verwijzen wij naar
hetgeen hierboven is geantwoord op de vraag van de leden van de SP-fractie
over de rechterlijke toetsing en over het initiatiefwetsvoorstel Pechtold/Van
der Ham.6.  TerugkeerWat betreft terugkeer is het volgens de leden van de CDA-fractie winst
dat de motie Van Fessem/Visser uitvoering krijgt via de maximaal 12 weken
plaatsing van uitgeprocedeerde asielzoekers in een vrijheidsbeperkende locatie.
Deze leden vragen of de 12-wekentermijn alleen geldt voor uitgeprocedeerde
asielzoekers die meewerken aan terugkeer. Zij vragen welke criteria gelden
voor plaatsing in de vrijheidsbeperkende onderdaklocatie (ODL). Cruciaal is
en blijft ook wat er in die periode daadwerkelijk wordt ondernomen door de
Dienst Terugkeer en Vertrek en hoe intensief dat gebeurt. Dat moet naar de
mening van de leden van de CDA-fractie méér zijn dan voorheen.
Kan worden aangegeven op welke wijze het terugkeerproces wordt geïntensiveerd?
Gegeven de signalen dat ambassades de nodige tijd nemen voor het behandelen
van laissez-passer aanvragen, lijkt naar de mening van de leden van de CDA-fractie
de periode van 12 weken, zeker voor meewerkende asielzoekers, voldoende. En
dat is precies wat genoemde motie beoogde te bewerkstelligen.Ons antwoord hierop is dat het wel of niet meewerken aan vertrek geen
voorwaarde is voor plaatsing in de vrijheidsbeperkende locatie. Wel kan het
frustreren van vertrek gedurende of vóór de plaatsing in de
vrijheidsbeperkende locatie aanleiding zijn om alsnog of direct te kiezen
voor bewaring. Dat kan ook voordat de 12 weken om zijn. In de vrijheidsbeperkende
locatie wordt een vrijheidsbeperkende maatregel opgelegd teneinde toezicht
te kunnen uitoefenen op het realiseren van het vertrek uit Nederland. De maatregel
wordt individueel opgelegd. Belangrijke voorwaarde is dat de vreemdeling op
het moment van oplegging van de maatregel verwijderbaar is. De maatregel wordt
primair opgelegd aan de ex-asielzoekers verblijvend in de COA-opvang die niet
binnen de vertrektermijn van 28 dagen Nederland hebben verlaten en aan in
de illegaliteit aangetroffen gezinnen met minderjarige kinderen.Met de plaatsing in de vrijheidsbeperkende locatie en oplegging van de
vrijheidsbeperkende maatregel in combinatie met een meldplicht wordt beoogd
dat de betreffende vreemdeling beschikbaar wordt gehouden voor terugkeerbegeleiding
door de DT&V. De casemanagement werkwijze wordt op de vrijheidsbeperkende
locatie intensief voortgezet. De regievoerder vertrek van de DT&V voert
vertrekgesprekken met de vreemdeling en monitort (op deze wijze) de activiteiten
van de vreemdeling met betrekking tot zijn of haar vertrek uit Nederland.
Deze activiteiten zien met name op het verkrijgen van voor het vertrek benodigde
(vervangende) reisdocumenten. Ook wordt ingezet op het bevorderen van zelfstandig
vertrek met behulp van de IOM. Wij achten overigens een periode van voorbereiding op terugkeer voorafgaand aan de vertrektermijn in combinatie
met een vertrektermijn van vier weken en eventueel aansluitende periode van
12 weken ruim voldoende voor het verkrijgen van (vervangende) reisdocumenten
bij zelfstandig vertrek. Voor gedwongen vertrek zijn geen termijnen te geven.Intensivering wordt verder vormgegeven door landen van herkomst op strategische
wijze te benaderen. Eerste voorbeelden hiervan heeft u gezien rondom de kwestie
van plotselinge verhoogde instroom van asielaanvragen van Chinese vreemdelingen.
De Chinese autoriteiten zijn op verschillende operationele en politieke niveaus
benaderd, hetgeen blijkt bij te dragen aan de samenwerking. Ook andere departementen
worden intensiever bij de contacten met relevante andere staten ingeschakeld.
Voor wat betreft de samenwerking met de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
op dit punt, verwijs ik u graag naar de beleidsnotitie Internationale migratie
en ontwikkeling 2008.Teleurstellend achten de leden van de CDA-fractie overigens dat, ondanks
pleidooien van alweer enkele jaren geleden, pas via de op 25 juni 2008
gehouden conferentie er meer duidelijkheid moest komen over de mogelijke aansluiting
van succesvolle initiatieven van gemeenten en NGO’s bij reeds bestaande
terugkeerprogramma’s (van IOM). De leden van de CDA-fractie worden graag
geïnformeerd over hetgeen genoemde conferentie heeft opgeleverd.Wij kunnen u melden dat de conferentie in zijn algemeenheid een gelegenheid
heeft gegeven waar de rijksoverheid (zoals de DT&V), gemeenten, gouvernementele
organisaties en non-gouvernementele organisaties elkaar hebben kunnen ontmoeten
en nader hebben kunnen spreken over terugkeer. Deze ontmoeting wordt voortgezet,
zoals recentelijk nog tijdens een conferentie waar is gesproken over mogelijkheden
voor de herijking van het beleid voor alleenstaande minderjarige asielzoekers.
Hier is door genoemde partijen ook uitgebreid stilgestaan bij terugkeer.Tijdens de landelijke terugkeerconferentie is geïnventariseerd welke
terugkeeractiviteiten er zijn en welke lessen daaruit tot nu toe te trekken
zijn. Dit werd voor alle deelnemers als zeer nuttig ervaren. Verder zijn concrete
nieuwe voorstellen voor terugkeerprojecten besproken. De DT&V heeft het
voornemen best practices te inventariseren. Indien effectief gebleken worden
deze betrokken bij beleidsontwikkeling. Er zal een vervolgconferentie komen
in 2009.Ook teleurstellend is voor de leden van de CDA-fractie de passage over
intensivering van terugkeer als integraal onderdeel van het buitenlands beleid.
Deze achten zij te vaag en vrijblijvend. Ten aanzien van (prioriteits)landen
die niet willen samenwerken zullen «politieke instrumenten» worden
ingezet, of wordt «negatieve diplomatieke druk» (geen andere?)
niet uitgesloten geacht. Kan de aard van de die politieke instrumenten en
negatieve diplomatieke druk worden verduidelijkt?Wij antwoorden hierop dat in relaties met landen waarbij de bereidheid
tot samenwerking ontbreekt, na afweging van verschillende belangen en overleg
tussen de betrokken departementen, gebruik zal worden gemaakt van diplomatieke
middelen als dialoog, ondersteuning en druk. Maatregelen kunnen worden overwogen
gericht op het bevorderen of beperken van personenverkeer, op het bieden of
beperken van ondersteuning of op het bevorderen of beperken van politieke,
financieel-economische en culturele betrekkingen. Voorbeelden hiervan zijn
het al dan niet meewerken aan verzoeken tot visumfacilitatie en het al dan
niet sluiten van bilaterale overeenkomsten. Het betreft hier
echter maatwerk. Dit betekent dat per land, afhankelijk van de bereidheid
tot medewerking aan terugkeer, zal worden bezien welk instrument het meest
aangewezen is. Deze diplomatieke middelen kunnen op verschillende niveaus
en op verschillende beleidsterreinen worden ingezet.Op welke prioriteitslanden zal de aandacht in eerste instantie worden
gericht?De prioriteitslanden waar deze strategische inzet zich op zal concentreren
zijn variabel en zullen dus ook wijzigen. Of een land wordt aangemerkt als
prioriteitsland, hangt af van de instroom van vreemdelingen uit dat land en
de mate waarin de autoriteiten van dat land meewerken aan terugkeer. Momenteel
gelden bijvoorbeeld Afghanistan, Irak en China als prioriteitslanden.Wat is de omvang van de uitbreiding van de herintegratieondersteuning
en van de daarvoor benodigde financiële middelen, zo vragen de leden
van de CDA-fractie. Welk aandeel maken deze middelen uit van het ODA-budget
voor migratie en ontwikkeling?Kortom, de leden van de CDA-fractie zouden graag een wat concreter inzicht
krijgen in de rol van ontwikkelingssamenwerking in het kader van terugkeer.Ten behoeve van de uitvoering van de notitie Internationale migratie &
ontwikkeling 2008 van 4 juli jl. is het Migratie- en Ontwikkelingsprogramma
opgesteld en gepubliceerd in de Staatscourant van 13 augustus 2008, nr. 155,
p. 4. Uit dit subsidiekader wordt een deel van de in de notitie beschreven
activiteiten, waaronder (de uitbreiding van) de herintegratie-ondersteuning,
gefinancierd. Het budget voor dit subsidiekader bedraagt 5 miljoen euro per
jaar, ten laste van de ODA-begroting van het ministerie van Buitenlandse Zaken.
In aanvulling op de nationale middelen zal voorts aansluiting worden gezocht
bij andere donoren of worden ingezet op Europese (co)financiering.De leden van de PvdA-fractie stellen vast dat in de brief wordt erkend
dat de vertrektermijn te kort kan zijn om daadwerkelijk vertrek te realiseren.
Deze leden begrijpen dat wordt voorgesteld om gedurende 12 weken een maatregel
op te leggen in een vrijheidsperkende locatie om toezicht uit te oefenen ter
fine van vertrek. De maatregel wordt primair opgelegd aan uitgeprocedeerde
asielzoekers bij wie het belang van terugkeer extra groot is om verblijf in
de illegaliteit te voorkomen. Moeten de leden van de PvdA-fractie hieruit
opmaken dat niet elke ex-asielzoeker deze maatregel opgelegd krijgt? Aan de
hand van welke criteria zal worden bepaald wie wel en wie niet de facto opvang
krijgt op grond van deze maatregel, zo vragen deze leden.Kortheidshalve verwijzen wij u naar ons antwoord op de eerdere vraag hierover
van leden van de CDA-fractie. Daarbij hechten wij eraan te benadrukken dat
de vrijheidsbeperkende locatie geen opvangvoorziening is, zoals in het geval
van het van overheidswege bij beschikking verstrekken van voorzieningen.De brief meldt ook dat de Dienst Terugkeer en Vertrek in de vrijheidsbeperkende
locatie toetst of sprake is van toepasselijkheid van het buitenschuldcriterium.
De leden van de PvdA-fractie zouden graag vernemen hoe vaak in 2008 een vergunning
is verleend op grond van het buitenschuld-beleid. Uit welke landen waren deze
vreemdelingen afkomstig, zo vragen zij.In antwoord hierop melden wij dat in 2008 ongeveer 30 verblijfsvergunningen
op grond van het zogenaamde buitenschuldbeleid zijn verleend. Een buitenschuldvergunning
wordt verleend op basis van de bijzondere omstandigheden van het individuele
geval. De nationaliteit is niet bepalend en in dat verband kan ik u melden
dat het om een scala aan landen van herkomst gaat zonder dat sprake is van
een nationaliteit die in het oog springt. Er zijn derhalve geen landgebonden
conclusies aan te verbinden.Voorts vernemen de leden van de PvdA-fractie graag of inmiddels concrete
afspraken zijn gemaakt met de minister van Buitenlandse Zaken en de minister
voor Ontwikkelingssamenwerking ter bevordering van de terugkeer van uitgeprocedeerde
asielzoekers.Wij kunnen u melden dat er concrete afspraken zijn gemaakt. De subsidiekaders
voor de herintegratiegelden zijn door de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
en ons gezamenlijk vastgesteld. Voorts neemt de minister van Buitenlandse
Zaken deel in het verder vormgeven van de strategische wijze waarop landen
van herkomst worden benaderd.De leden van de SP-fractie vragen in hoeverre de effectiviteit van de
DT&V is verbeterd. Uit antwoord op eerdere vragen is het deze leden gebleken
dat de helft van alle vreemdelingen die in vreemdelingendetentie worden geplaatst
weer op vrije voeten moet worden gesteld omdat uitzetting niet kon worden
gerealiseerd. Ook was er sprake van voortdurende overlegcultuur bij de DT&V
en de IND. Waarop is de mening gebaseerd dat terugkeer nu wel effectiever
zal worden geregeld.Ons antwoord hierop is het volgende. De DT&V is vorig jaar operationeel
geworden en heeft sindsdien geïnvesteerd in het effectueren van daadwerkelijk
vertrek uit Nederland van vreemdelingen die geen recht hebben op verblijf.
Dit heeft ook resultaat gehad. In de periode tussen juli 2007 tot en met juni
2008 is circa 45% van de totale DT&V uitstroom aantoonbaar uit
Nederland vertrokken. Van de in vreemdelingenbewaring gestelde vreemdelingen,
van wie in deze periode de bewaring is opgeheven, heeft ongeveer 55%
Nederland daadwerkelijk verlaten. Aan het daadwerkelijk vertrek van vreemdelingen
met criminele antecedenten kennen wij grote prioriteit toe. Ook dit leidt
tot resultaat. Voor vreemdelingen in de strafrechtsketen (VRIS) ligt het uitstroompercentage
aantoonbaar vertrek in die periode op ruim tweederde (70%). Voor al
deze percentages geldt dat het aandeel vreemdelingen dat is uitgestroomd vanwege
vergunningverlening buiten beschouwing is gelaten, omdat deze niet relevant
is voor de effectiviteit van de DT&V.De inspanningen zijn erop gericht het gehele terugkeerbeleid nog effectiever
te maken. Wij verwachten dat de implementatie van de nu voorgestelde maatregelen
hieraan zullen bijdragen. Ten aanzien van terugkeer is tot dusver alleen de
verbreding van de doelgroep voor de vrijheidsbeperkende locatie geëffectueerd.
Inmiddels is ook de Herintegratieregeling Terugkeer (HRT) verlengd en verruimd.Voorts vernemen deze leden graag waarop de staatssecretaris haar mening
baseert dat de tijdelijke opvang van 12 weken in de ODL in Ter Apel, niet
zal leidden tot een hoog percentage asielzoekers dat met onbekende bestemming
vertrekt, zoals de ervaring met de twee eerdere vertrekcentra in Ter Apel
leerde. Deze leden vragen op welk percentage asielzoekers dat «met onbekende
bestemming vertrekt» de staatssecretaris met haar beleid in zet.Allereerst merken wij op dat de vrijheidsbeperkende locatie geen tijdelijke
opvang betreft, maar een locatie is waar een vrijheidsbeperkende maatregel ex artikel 56 Vw 2000 wordt opgelegd. Indien wordt overgegaan
tot plaatsing in een vrijheidsbeperkende locatie, is er, de vertrektermijn
meegerekend, in totaal vier maanden om het vertrek van de vreemdeling te realiseren,
waarbij de eigen verantwoordelijkheid van de vreemdeling het uitgangspunt
is. Met de plaatsing van uitgeprocedeerde asielzoekers in vrijheidsbeperkende
locaties kan dus langer in een gecontroleerde omgeving toezicht worden uitgeoefend.
Hiermee kan de effectiviteit van de terugkeerinspanningen van de vreemdeling,
ondersteund door de DT&V, worden vergroot. Er is meer tijd beschikbaar
voor afgifte van een (vervangend) reisdocument. Terugkeerfacilitering met
behulp van de werkwijze van casemanagement kan gedurende een langere periode
plaatsvinden. Het is daarbij wel belangrijk te beseffen dat als de vreemdeling
niet zelf werkt aan zijn vertrek, er nooit garanties te geven zijn dat gedurende
de periode van verblijf in de vrijheidsbeperkende locatie een (vervangend)
reisdocument kan worden verkregen.Deze leden verzochten de staatssecretaris verder om meer informatie te
geven over de DT&V-onderzoeken of er mogelijk sprake is van een situatie
waarin het buitenschuldcriterium van toepassing is. In hoeveel gevallen is
na onderzoek op eigen initiatief door de DT&V besloten dat er sprake was
van een vergunning op basis van het buitenschuldcriterium, zo vragen deze
leden.Wij melden dat aangezien de buitenschuldvergunning slechts wordt verleend
onder bijzondere omstandigheden in individuele gevallen, geen algemeen geldende
werkwijze van de DT&V is te geven voor dergelijke gevallen. Er zijn meerdere
situaties te onderscheiden. Allereerst kan gedurende het terugkeerproces op
grond van samenloop van omstandigheden blijken dat een vreemdeling door oorzaken
die hem niet zijn toe te rekenen, niet kan terugkeren naar het land van herkomst
en evenmin kan vertrekken naar een derde land waar toelating verzekerd is.
Van belang is dat alle mogelijkheden voor terugkeer zijn ondernomen door de
vreemdeling. In deze gevallen zal de DT&V ambtshalve de IND adviseren
om een buitenschuldvergunning te verlenen. Voorts kan een vreemdeling een
aanvraag indienen bij de IND voor een vergunning buiten schuld. Ten slotte
kan een vreemdeling zich direct tot de DT&V wenden met het verzoek om
bemiddeling bij terugkeer. In deze twee laatste situaties zal DT&V tezamen
met de vreemdeling procedures doorlopen om de terugkeer te realiseren, zoals
het aanvragen van een vervangend reisdocument. Uiteindelijk zal de DT&V
zich een oordeel vormen op basis van de specifieke omstandigheden van het
geval, of de vreemdeling (inderdaad) buiten zijn schuld niet kan terugkeren.
In 2008 is in ongeveer 30 zaken, behorend tot de caseload van de DT&V,
een verblijfsvergunning verleend op grond van het zogenaamde buitenschuld-beleid.De leden van de VVD-fractie vragen of het kabinet bereid is om een afgewezen
asielzoeker die niet vertrekt en evenmin optimaal meewerkt aan het verkrijgen
van voor terugkeer naar het land van herkomst benodigde documenten, achter
slot en grendel te houden totdat die medewerking wel verkregen wordt.Indien zij daar niet toe bereid is dan is volgens deze leden het voorspelbare
uiteindelijke effect dat deze personen – die immers niet wensen te vertrekken –
weer door de gemeenten («wij hebben een zorgplicht») opgevangen
gaan worden.Ons antwoord hierop is het volgende. Vreemdelingenbewaring is een maatregel
die ten doel heeft de uitzetting van een vreemdeling te effectueren. Indien
een vreemdeling niet of niet langer rechtmatig in Nederland verblijft, dient
hij in beginsel Nederland zelf te verlaten. Doet hij dat niet, dan vindt uitzetting
plaats. Vreemdelingenbewaring in het kader van de voorbereiding
van de uitzetting van de vreemdeling is mogelijk indien het belang van de
openbare orde of van de nationale veiligheid dat vordert. Het belang van de
openbare orde kan de bewaring bijvoorbeeld vorderen indien de vreemdeling
Nederland niet uit eigen beweging binnen de opgelegde vertrektermijn heeft
verlaten, of indien de vreemdeling niet dan wel niet voldoende meewerkt aan
het vaststellen van zijn identiteit en nationaliteit. Bewaring mag niet langer
duren dan met het oog op het doel van deze maatregel strikt noodzakelijk is.
De DT&V moet gelet hierop alle maatregelen nemen om de uitzetting op zo
kort mogelijke termijn te effectueren (onderzoek naar identiteit en nationaliteit,
verblijfspositie, aanvraag reispapieren e.d.). Bij het voortduren van de maatregel
zal de nadruk gelegd dienen te worden op de voortvarendheid van het handelen
met betrekking tot het verkrijgen van reis- en/of identiteitspapieren. Er
wordt doorgaans van uitgegaan dat na zes maanden bewaring het belang van de
vreemdeling om in vrijheid gesteld te worden in het algemeen zwaarder weegt
dan het algemeen belang om de vreemdeling ter fine van uitzetting in bewaring
te houden. De termijn van zes maanden kan onder meer worden overschreden,
indien er sprake is van frustratie door de vreemdeling van het onderzoek naar
de vaststelling van de identiteit of nationaliteit.Een vreemdeling die niet meewerkt aan het vertrek kan derhalve op grond
van de bestaande wet- en regelgeving langdurig in bewaring worden gehouden.
Het is echter niet mogelijk om een vreemdeling in bewaring te houden tot het
moment dat de medewerking aan het vertrek wel wordt verkregen. In bepaalde
gevallen zou dat tot een oneindige duur van de bewaring kunnen leiden, hetgeen
niet in verhouding zou staan met het doel dat met de bewaring wordt beoogd.
Overigens is reeds overeenstemming bereikt over een Europese Terugkeerrichtlijn,
in het kader waarvan uitgegaan wordt van een termijn van zes maanden vreemdelingenbewaring,
die tot maximaal achttien maanden te verlengen is. Deze leden vragen of er
landen zijn die niet of onvoldoende meewerken aan de terugkeer van uit die
landen afkomstige afgewezen asielzoekers. Zo ja welke landen zijn dat?Er zijn ons geen landen bekend die structureel weigeren hun onderdanen
terug te nemen. Wel bestaan er landen ten aanzien waarvan zich ten aanzien
van gedwongen terugkeer knelpunten voordoen. Het gaat daarbij meestal om de
mogelijkheid en de duur van het onderzoek door de autoriteiten van het land
van herkomst naar de identiteit en nationaliteit van betrokkene voorafgaand
aan gedwongen terugkeer.De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of de regering inzicht kan
geven in de mate waarin op dit moment gebruik wordt gemaakt van de vrijheidsbeperkende
locatie en daadwerkelijke beëindiging van die voorziening na het verstrijken
van de termijn van 12 weken.Op dit moment verblijven er ongeveer 150 vreemdelingen in de vrijheidsbeperkende
locatie. Hieronder vallen ongeveer 40 gezinnen. Overigens merken wij op dat
plaatsing van vreemdelingen in de vrijheidsbeperkende locatie geen doel op
zichzelf is. Het heeft uiteraard de voorkeur dat vreemdelingen vertrekken
voor ommekomst van de zelfstandige vertrektermijn. De maximale termijn van
12 weken wordt bewaakt door de DT&V, met als inzet termijnoverschrijding
te voorkomen.De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering of er mogelijkheden
zijn om de financiële vertrekpremie, waar een positieve stimulans vanuit
gaat ook voor een langere periode te kunnen laten gelden. Op dit moment geldt
deze voorziening alleen wanneer een ex-asielzoeker aangeeft van deze regeling
gebruik te willen maken voor het verstrijken van de 28-dagentermijn,
dan wel binnen één week na plaatsing in de vrijheidsbeperkende
locatie, zo stellen deze leden. In de praktijk blijkt het een knelpunt dat
deze voorziening na die periode niet meer kan worden aangeboden, waardoor
de stimulans verdwijnt. De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering
bij de evaluatie in te gaan op de mogelijkheid van een afbouwregeling.Met in achtneming van de ervaringen die afgelopen jaren zijn opgedaan
met de verschillende projecten op het terrein van terugkeer en herintegratie
zullen de mogelijkheden voor herintegratieondersteuning bij terugkeer worden
uitgebreid. Het gaat hier om een voortzetting in een nieuwe fase van de huidige
Herintegratieregeling Terugkeer (HRT), om het opzetten van een herintegratiebijdrage
in natura voor (ex-) asielzoekers (persoonlijk ontwikkelingsfonds in natura),
nationale terugkeerprogramma’s in landen van herkomst en projecten voor
bijzondere groepen.Wij hebben ervoor gekozen de bestaande financiële regeling te verruimen,
door deze beschikbaar te maken tot tijdens plaatsing in een vrijheidsbeperkende
locatie en bovendien toegankelijk te maken (tot eind 2009) voor afvallers
van de Regeling ter afwikkeling van de nalatenschap van de oude vreemdelingenwet.
Een verdere verruiming achten wij thans vanuit het belang van terugkeer niet
dienstig. Wij zijn wel voornemens faciliteiten in het land van herkomst, zoals
hiervoor genoemd, voor een langere tijd beschikbaar te stellen.Een zogenoemde afbouwregeling, opgevat als een regeling waarbij in eerste
instantie een grotere financiële bijdrage wordt geboden dan in latere
of laatste instantie, zullen wij op termijn, op basis van de ervaringen met
de implementatie van de voorgestelde maatregelen, bezien.7. FinanciënDe leden van de D66-fractie hebben twijfels bij de claim dat de kabinetsvoorstellen
budgetneutraal kunnen worden doorgevoerd omdat de besparingen die de maatregelen
opleveren de kosten zouden compenseren. Deze leden denken dat de kosten zeker
zijn, maar de besparingen, zeker gezien de twijfels over het daadwerkelijk
realiseren van snellere afhandeling, onzeker. Zij willen in elk geval voorkomen
dat een te positieve inschatting van het kabinet zal leiden tot bijvoorbeeld
capaciteitstekorten bij de IND of «versobering» van de rechten
van asielzoekers. Deze leden vragen het kabinet dan ook om een nadere onderbouwing
van de claim dat de voorliggende plannen budgetneutraal doorgevoerd kunnen
worden.De uitvoeringsconsequenties van de kabinetsvoornemens die in de brief
over de effectievere asielprocedure zijn opgenomen, zijn vooraf gevalideerd
in de EAUT. Hierin zijn enerzijds de operationele en organisatorische gevolgen
van de maatregelen bezien en anderzijds de mogelijke financiële consequenties.
Bij de uitvoeringstoets zijn diverse relevante organisaties betrokken, waaronder
de IND, raden voor rechtsbijstand, de Dienst Terugkeer en Vertrek, het Centraal
Orgaan opvang asielzoekers, de raad voor de rechtspraak en Vluchtelingenwerk
Nederland.De invoering van de maatregelen uit de brief vergt in de eerste jaren
een investering in de organisatie van diverse organisaties in de vreemdelingenketen.
Het betreft onder meer het inrichten van rust- en voorbereidingslocaties,
vrijheidsbeperkende locaties en het opschalen van de aanmeldcapaciteit bij
de IND. Tevens wordt in de nieuwe procedure meer gelegenheid geboden voor
de rechtsbijstandverlening in een vroeg stadium. De uitvoeringstoets geeft
inzicht in de effecten die als gevolg van de nieuwe procedure verwacht mogen
worden. De belangrijkste verwachte effecten zijn een verhoogd
afdoeningspercentage in de aanmeldcentra, het tegengaan van dubbele procedures
en het (verder) realiseren van effectieve terugkeer. Als gevolg van de introductie
van de voorgestelde wijzigingen in de asielprocedure zal voor de gehele nieuwe
instroom in de asielopvang de opvangperiode met acht weken worden verkort.
De effecten van de maatregelen die zijn doorgerekend in de uitvoeringstoets
leiden tot meerkosten in de eerste drie jaren en structurele besparingen in
verdere jaren. De besparingen doen zich in zijn volle omvang vanaf 2013
voor, waardoor de invoering meerjarig budgettair neutraal is. Met de middelen
die voor investeringen zijn gereserveerd wordt voorzien in de voorbereidingen
die de betrokken organisaties, waaronder de IND, moeten treffen om in de geraamde
capaciteitsbehoefte te voorzien. Een versobering van de rechten van asielzoekers
maakt geen deel uit van de maatregelen ingevolge onze brief .8. PlanningOp de vraag van de leden van de CDA-fractie op welke termijn de voorstellen
tot wijziging van de Vreemdelingenwet 2000 ter uitvoering van de voorgestelde
maatregelen kunnen worden tegemoet gezien, antwoorden wij dat wij ernaar streven
dat de voorstellen in het voorjaar van 2009 aan uw Kamer worden aangeboden.XNoot1Samenstelling:Leden: Van de Camp (CDA), De Wit (SP), Van der Staaij (SGP), Kamp (VVD),
Arib (PvdA), Ondervoorzitter, De Pater-van der Meer (CDA), Voorzitter, Çörüz
(CDA), Joldersma (CDA), Gerkens (SP), Van Velzen (SP), Van Vroonhoven-Kok
(CDA), Azough (GL), Timmer (PvdA), Griffith (VVD), Teeven (VVD), Verdonk (Verdonk),
De Roon (PVV), Pechtold (D66), Heerts (PvdA), Thieme (PvdD), Kuiken (PvdA),
Leijten (SP), Bouwmeester (PvdA), Van Toorenburg (CDA) en Anker (CU).Plv. leden: Sterk (CDA), Langkamp (SP), Van der Vlies (SGP), Weekers (VVD),
Smeets (PvdA), Aasted-Madsen-van Stiphout (CDA), Jager (CDA), Jonker (CDA),
Roemer (SP), Vacature (SP), De Vries (CDA), Halsema (GL), Dijsselbloem (PvdA),
Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD), Van Miltenburg (VVD), Zijlstra (VVD),
Fritsma (PVV), Koşer Kaya (D66), Gill’ard (PvdA), Ouwehand (PvdD),
Spekman (PvdA), Vacature (SP), Bouchibti (PvdA), Van Haersma Buma (CDA) en
Slob (CU).XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29344-68.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl