Wijziging Algemene wet bestuursrecht mbt kosten bezwaar en administratief beroep (kosten bestuurlijke voorprocedures); Advies en nader rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27024, nr. A

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

03-03-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

27024 nr. A

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27024Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 34 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 024Wijziging van de Algemene wet bestuursrecht met betrekking tot de kosten
van bezwaar en administratief beroep (kosten bestuurlijke voorprocedures)AADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORT1Hieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 17 september
2000 en het nader rapport d.d. 18 februari 2000, aangeboden aan de Koningin
door de minister van Justitie, mede namens de minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties. Het advies van de Raad van State is cursief afgedrukt.Bij Kabinetsmissive van 9 juli 1999, no. 99.003281, heeft Uwe Majesteit,
op voordracht van de Minister van Justitie, mede namens de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties, bij de Raad van State ter overweging aanhangig
gemaakt het voorstel van wet met memorie van toelichting tot wijziging van
de Algemene wet bestuursrecht met betrekking tot de kosten van bezwaar en
administratief beroep (kosten bestuurlijke voorprocedures).Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 9 juli 1999,
nr. 99.003281, machtigde Uwe Majesteit de Raad van State zijn advies inzake
het bovenvermelde voorstel van wet rechtstreeks aan mij te doen toekomen.
Dit advies, gedateerd 17 september 1999, nr. W03.99.0326/I bied ik u hierbij
aan.1. Het wetsvoorstel strekt tot aanvulling van de Algemene wet bestuursrecht
(Awb) met een regeling inzake de vergoeding van de kosten die een belanghebbende
maakt in verband met de behandeling van een door hem ingediend bezwaar- of
administratief beroepschrift. Een dergelijke wettelijke regeling is naar het
oordeel van de regering noodzakelijk, aangezien als gevolg van het uiteenlopen
van de jurisprudentie terzake van de burgerlijke rechter enerzijds en de bestuursrechter
anderzijds onduidelijkheid bestaat over de vraag in hoeverre deze kosten voor
vergoeding in aanmerking komen. Uitgangspunt van de voorgestelde wettelijke
regeling is dat het bestuursorgaan slechts gehouden is de kosten te vergoeden,
indien het bestuursorgaan ernstige onzorgvuldigheid kan worden verweten (de
voorgestelde artikelen 7:15, tweede lid, en 7:28, tweede lid, Awb).Met het uitgangspunt dat de kosten van de voorprocedure slechts worden
vergoed voorzover het bestreden besluit door ernstige onzorgvuldigheid in
strijd met het recht is genomen kan de Raad van State zich verenigen; over
de uitwerking van dat criterium zullen hierna enkele opmerkingen worden gemaakt.
De Raad behandelt echter allereerst de noodzaak en de doeltreffendheid van
de voorgestelde regeling.1. Het verheugt ons dat de Raad van State zich kan verenigen met het
uitgangspunt dat de kosten van de voorprocedure slechts worden vergoed voorzover
het bestreden besluit door ernstige onzorgvuldigheid in strijd met het
recht is genomen. Op de opmerkingen van de Raad over de uitwerking van dit
criterium en de noodzaak en doeltreffendheid van de voorgestelde regeling
zullen wij hierna reageren.2. Blijkens de memorie van toelichting1is
het wetsvoorstel noodzakelijk omdat de burgerlijke rechter een verdergaande
aansprakelijkheid voor de kosten van de voorprocedure aanvaardt dan de bestuursrechter.
Gesproken wordt van een risico-aansprakelijkheid voor onrechtmatige besluiten;
die term komt in de toelichting regelmatig terug. Evenwel is de benadering
van de civiele rechter in de memorie van toelichting naar het oordeel van
de Raad niet geheel juist weergegeven. Ingevolge artikel 6:96 lid 2 van het
Burgerlijk Wetboek (BW) komen als vermogensschade voor vergoeding in aanmerking
redelijke kosten ter vaststelling van schade en aansprakelijkheid en redelijke
kosten ter verkrijging van voldoening buiten rechte van die kosten. Deze kosten
kunnen dus ook worden gevorderd wanneer zij zijn gemaakt terzake van een andere
vordering danéén die tot schadevergoeding strekt.2 Uitgesloten zijn – verkort weergegeven– kosten die krachtens
artikel 57, zesde lid, van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (WRv)
(voorbereiding van gedingstukken en instructie van de zaak) vergoed kunnen
worden.Artikel 6:96 BW werd reeds voor 1992 als geldend recht beschouwd. Zo bepaalde
de Hoge Raad in 1987 dat redelijke kosten van rechtsbijstand ter vaststelling
van schade en aansprakelijkheid mede in aanmerking komen voor vergoeding;
«komt het echter tot een geding, dan gelden voor de aan het voeren daarvan
verbonden kosten, bij uitsluiting, de regels van de artikelen 56 en 57 WRv.»3 Het was onder verwijzing naar die uitspraak dat de Hoge
Raad kwam tot de in de memorie van toelichting vermelde uitspraak van 17 november
19894: bij vernietiging door de Afdeling rechtspraak
van een beschikking wegens strijd met de wet, kan het overheidslichaam op
grond van artikel 1401 BW (oud) worden veroordeeld tot schadevergoeding. Van
die schade kunnen de kosten van juridische bijstand deel uitmaken, indien
zowel het inroepen van die bijstand als de kosten daarvan redelijk zijn. Het
in de memorie van toelichting bedoelde arrest van de Hoge Raad van 20 februari
1998, NJ 1998, 526 past artikel 6:96 BW toe op renteschade veroorzaakt door
een (herroepen) besluit in primo. Anders dan de memorie van toelichting zegt,
is het niet dit arrest dat zal leiden tot aansprakelijkheid voor de kosten
van rechtsbijstand in de voorfase; de HR geeft toepassing aan een (sinds 1992
als afzonderlijke bepaling bestaand) wettelijk voorschrift. Het arrest van
1998 geeft wel in zoverre een verduidelijking dat wordt gesproken van herroeping
omdat het primaire besluit berust op onjuiste uitleg van de wet. In eerdere
uitspraken wordt niet iets anders bedoeld, doch gesproken wordt van strijd
met de wet, een te ruime term omdat strijd met de wet ook kan worden teweeggebracht
doordat de besluitnemer de feiten onzorgvuldig vaststelde. Onrechtmatigheid
van een besluit is een nog ruimere term: niet-naleving van alle al dan niet
gecodificeerde algemene beginselen van behoorlijk bestuur doet een besluit
onrechtmatig zijn. De terminologie «risico-aansprakelijkheid voor onrechtmatige
besluiten» kan verwarring scheppen.5 De
Raad adviseert de toelichting op dit punt aan te passen.2. De Raad merkt op dat het wetsvoorstel blijkens de memorie van toelichting
noodzakelijk is omdat de burgerlijke rechter een verdergaande aansprakelijkheid
voor de kosten van de voorprocedure aanvaardt dan de bestuursrechter.De Raad tekent hierbij aan dat naar zijn oordeel de benadering van de
civiele rechter in de memorie van toelichting niet geheel juist is weergegeven.
In de eerste plaats wijst de Raad erop dat de benadering van de civiele rechter
ten onrechte wordt gekenschetst als een «risico-aansprakelijkheid voor
onrechtmatige besluiten». Wij geven de Raad toe dat de term «risico-aansprakelijkheid»
niet geheel op zijn plaats is. Volgens de civielrechtelijke jurisprudentie
is een bestuursorgaan jegens een belanghebbende aansprakelijk voor schade
die voortvloeit uit een onrechtmatig besluit, indien de onrechtmatigheid kan
worden toegerekend aan het bestuursorgaan. In het in de memorie van toelichting
genoemde arrest van 20 februari 1998 besliste de Hoge Raad dat een onjuiste
wetsuitleg «in ieder geval» toerekenbaar is aan het bestuursorgaan
dat de wet onjuist uitlegde. Het is daarmee duidelijk dat als de onrechtmatigheid
van het besluit niet aan het bestuursorgaan toe te rekenen valt – bijvoorbeeld
indien de belanghebbende onjuiste of onvolledige gegevens verstrekte –
het bestuursorgaan niet aansprakelijk is. De term«risico»aansprakelijkheid
is derhalve geschrapt.In de tweede plaats wijst de Raad erop dat het, anders dan de memorie
van toelichting zegt, niet het arrest van de Hoge Raad van 20 februari 1998
is dat zal leiden tot aansprakelijkheid voor de kosten van rechtsbijstand
in de voorfase, maar de toepassing door de Hoge Raad van artikel 6:96, tweede
lid, van het Burgerlijk Wetboek (BW). Inderdaad kunnen de kosten van de bestuurlijke
voorprocedure worden aangemerkt als «kosten ter verkrijging van voldoening
buiten rechte» als bedoeld in artikel 6:96, tweede lid, onderdeel c,
BW. Dit betekent dat indien sprake is van een – aan de overheid toerekenbaar –
onrechtmatig besluit, naar huidig recht deze kosten, voor zover ze redelijk
zijn, voor integrale vergoeding in aanmerking komen.Hierover verschillen wij niet van mening met de Raad. De memorie van toelichting
heeft op dit punt kennelijk misverstand gewekt. De kern van het arrest van
de Hoge Raad is dat een bestuursorgaan aansprakelijk is voor een – aan
het bestuursorgaan toe te rekenen – onrechtmatig primair besluit, óók
als dat besluit in de bezwaarschriftprocedure wordt herroepen en de onrechtmatigheid
wordt weggenomen. De Hoge Raad acht een onrechtmatig primair besluit in beginsel dus grondslag voor aansprakelijkheid. Slechts
indien de onrechtmatigheid aan factoren te wijten is die niet voor rekening
van het bestuursorgaan komen zou het bestuursorgaan niet aansprakelijk zijn.
Het is vooral dit gegeven – dat de Hoge Raad zich uitsluitend richt
op de (on)rechtmatigheid van het primaire besluit en niet in aanmerking lijkt
te nemen dat daarop in het bestuursrecht als regel nog een bestuurlijke voorprocedure
volgt waarin die onrechtmatigheid kan worden weggenomen – dat ons zorgen
baart. Volgens de civiele rechter is het bestuursorgaan in beginsel aansprakelijk
voor fouten in het primaire besluit, en daarmee naar huidig recht, op grond
van artikel 6:96, tweede lid, onderdeel c, BW, óók voor de redelijke
kosten van de bestuurlijke voorprocedure. In zoverre leidt het arrest van
20 februari 1998 wel degelijk tot een – ten opzichte van de bestuursrechtelijke
jurisprudentie – verdergaande aansprakelijkheid voor de kosten van de
bestuurlijke voorprocedure. Overigens merken wij op dat de Hoge Raad in zijn
arrest van 20 februari 1998 niet aan toepassing van artikel 6:96 BW is toegekomen.
Hoewel in de desbetreffende (fiscale) zaak aanvankelijk wel, naast renteschade,
de kosten van rechtsbijstand van de bezwaarfase werden gevorderd, werd in
cassatie bij de Hoge Raad nog slechts het renteverlies gevorderd (art. 1286,
derde lid, oud-BW, art. 6:119, eerste lid, BW). De Hoge Raad verwees de zaak
hiervoor terug naar een ander Hof.3. Naar het oordeel van de Raad is de aansluiting bij het civiele recht
niet volledig duidelijk. De effectiviteit van het voorstel is daarmee naar
zijn oordeel niet geheel verzekerd. Het wetsvoorstel zelf roept geen uitdrukkelijke
uitzondering op artikel 6:96 BW in het leven. Het college veronderstelt dat
beoogd is aansluiting te zoeken bij de hiervoor geciteerde passage in het
arrest van 1987. Ook het huidige artikel 8:75 Awb kan op een dergelijke gedachtegang
steunen. Maar daar gaat het om een rechtsgeding, zij het niet voor de civiele,
maar voor de bestuursrechter. De voorprocedure heeft, naar de memorie van
toelichting terecht betoogt, nu juist een ander karakter. Iedere onduidelijkheid
op dit punt brengt het gevaar mee dat duidelijkheid verkregen moet worden
door tot in hoogste instantie te procederen, wellicht zowel in de civielrechtelijke
als in de bestuursrechtelijke rechtspraakkolom. Dat vooruitzicht is, gelet
op het streven naar dejuridisering, niet aantrekkelijk.Indien de thans voorgestelde wettekst ongewijzigd blijft, dient ten minste
de toelichting te worden uitgebreid.3. Het wetsvoorstel roept inderdaad geen uitzondering op artikel 6:96
BW in het leven. Wij zien daartoe ook geen reden. Artikel 8:75 Awb bevat een
specifieke en eigensoortige, op het bestuursrecht toegesneden regeling voor
vergoeding van proceskosten. Net als in het civiele recht is in artikel 8:75
Awb gekozen voor een begrenzing van de hoogte van de kosten. Met de in dit
wetsvoorstel voorgestelde regeling voor de vergoeding van de kosten van de
bestuurlijke voorprocedure wordt het bereik van artikel 8:75 Awb uitgebreid.
In paragraaf 5 van de memorie van toelichting is uiteengezet dat in aansluiting
op het op artikel 8:75 Awb gebaseerde Besluit proceskosten bestuursrecht ook
voor de kosten van de bestuurlijke voorprocedure wordt gekozen voor een begrenzing
van de hoogte van de kosten, door middel van een forfaitair tarief. De
toelichting noemt als voordelen van een forfaitair tarief bovendien dat het
eenvoudig kan worden toegepast en tot minder geschillen over de hoogte van
de vergoeding leidt. Gewezen wordt voorts op de hardheidsclausule in het Besluit.
Als gevolg hiervan is op het door de regeling van artikel 8:75 Awb bestreken
terrein van het bestuursrecht naar ons oordeel geen plaats meer voor toepassing
van artikel 6:96 BW en is de bevoegdheid van de bestuursrechter derhalve exclusief.
De toelichting is in deze zin uitgebreid.4. Indien niet meer wordt gesproken van een risicoaansprakelijkheid voor
onrechtmatige besluiten kan een vergelijking worden gemaakt met hetgeen het
onrechtmatige daadsrecht inhoudt voor gevallen van onrechtmatigheid anders
dan door verkeerde wetsuitleg. Volgens HR 31 mei 19911 komt de onrechtmatige daad dan in beginsel – in de terminologie
van artikel 6:162 BW – voor rekening van de overheid. Dat «in
beginsel» geeft hier veel meer lucht dan het geval is bij onrechtmatigheid
bestaande uit verkeerde wetsuitleg. Voor aansprakelijkheid is volgens artikel
6:162 lid 1 BW immers causaal verband nodig en wel verband tussen de grond
voor vernietiging (of herroeping) en de schade. Dat geldt voor de bestuursrechter
als hij artikel 8:73 Awb toepast doch voor de gewone rechter is dat niet anders.2 De Raad adviseert die vergelijking te maken, teneinde
de indruk te vermijden dat op alle fronten van het burgerlijk recht wordt
afgeweken. Daarbij kan ook nog worden ingegaan op artikel 6:101 BW. De in
het wetsvoorstel vervatte norm dekt namelijk de gevallen waarin het bestuursorgaan
zich vergiste in de vaststelling van de feiten terwijl die dwaling door de
belanghebbende had kunnen worden voorkomen. Voorts wijst het college op de
motivering welke in het arrest van 20 februari 1998 werd gegeven toen het
bestuur terugkwam op een primair besluit omdat dat uitging van een verkeerde
wetsuitleg. De kosten van de voorprocedure werden ten laste van de collectiviteit
gebracht omdat de regeling die aanleiding had gegeven tot een verkeerde wetsuitleg,
niet afkomstig was van de burger. Als een regeling poly-interpretabel is,
is dat in de regel onzorgvuldige regelgeving die overigens niet zelden afkomstig
is van een regelgevend orgaan van het procederende overheidslichaam. De onzorgvuldigheid
ligt dan bij de regelgever en niet bij de besluitnemer; niettemin komt het
weinig redelijk voor om de belanghebbende, die zijn best deed om het bestuur
te bewegen tot de uiteindelijk aanvaarde wetsuitleg, geheel met de kosten
daarvan te laten zitten. De jurisprudentie van de bestuursrechter waarbij
het wetsvoorstel aansluiting zoekt is nog niet gedetailleerd uitgewerkt doch
zij is behoedzaam geformuleerd en laat daardoor enige ruimte om in het hier
bedoelde geval een vergoeding voor redelijke kosten wel toe te kennen. Ook
het criterium van het wetsvoorstel laat enige ruimte; gezegd kan worden dat
de zorgvuldigheid in de verhouding tussen bestuur en belanghebbende meebrengt
dat het bestuur zich de kosten die de belanghebbende moet maken om tot verduidelijking
van de wet te komen, aantrekt. Het college beveelt aan de ontwikkeling op
dit punt af te wachten. Het in de memorie van toelichting gegeven voorbeeld
van het bestuursorgaan dat een achteraf onjuist, maar verdedigbaar juridisch
standpunt innam, dient te worden verwijderd of althans genuanceerd.4. De Raad adviseert in de toelichting ook aandacht te besteden aan die
gevallen waarin de onrechtmatigheid bestaat uit iets anders dan verkeerde
wetsuitleg. Naar aanleiding daarvan wordt onder meer aan het slot van paragraaf 3
van de memorie van toelichting opgemerkt dat het arrest de mogelijkheid openlaat
dat er situaties denkbaar zijn, waarin schade die voortvloeit uit de intrekking
van een besluit niet voor rekening van het bestuursorgaan komt. Als voorbeeld
wordt het aandragen van nieuwe feiten door de burger genoemd. Het voorbeeld
in paragraaf 4 van de memorie van toelichting van het overheidsorgaan
dat een achteraf onjuist, maar verdedigbaar juridisch standpunt innam, is
genuanceerd. Het voorbeeld is in de memorie van toelichting opgenomen ter
illustratie van de passage, dat niet ieder juridisch gebrek tot ernstige onzorgvuldigheid
en aansprakelijkheid van het bestuursorgaan voor kosten van de voorprocedure
behoeft te leiden. Thans is dat helderder tot uitdrukking gebracht.5. Zoals hiervoor reeds is opgemerkt, moet het verzoek de gemaakte kosten
te vergoeden worden gedaan voordat het bestuursorgaan op het bezwaar heeft
beslist (artikel 7:15, tweede lid, Awb), respectievelijk het beroepsorgaan
op het beroep heeft beslist (artikel 7:28, tweede lid, Awb). Kennelijk
wordt beoogd om vergoeding van de kosten van de bestuurlijke voorprocedure
ingevolge artikel 8:75 Awb slechts mogelijk te maken indien de belanghebbende
daarom op enig moment in de voorprocedure heeft gevraagd. Naar het oordeel
van de Raad noopt de formulering van het voorgestelde artikel 8:75 Awb niet
tot een zo beperkte toepassing. In het eerste lid van die bepaling is immers
in algemene zin gesteld dat de rechtbank bevoegd is een partij te veroordelen
in de kosten die een andere partij in verband met de behandeling van het bezwaar
of het administratief beroep redelijkerwijs heeft moeten maken. Dit zou betekenen
dat de rechtbank ook op een later verzoek, tot veroordeling van het bestuursorgaan
in de kosten zou kunnen overgaan. Dat in de artikelen 7:15, derde lid, en
7:28, derde lid, Awb, is bepaald dat een verzoek voor de beslis- sing op bezwaar
of administratief beroep moet zijn gedaan, doet daaraan niet af. In dit verband
is van belang dat de artikelen 7:15, derde en vierde lid, en 7:28, derde en
vierde lid, Awb niet van toepassing zijn verklaard. De Raad adviseert artikel
8:75, eerste lid, Awb in het licht hiervan aan te passen. Overigens dient
naar het oordeel van de Raad in dit verband wel te worden ingegaan op het
geval dat de belanghebbende – om wat voor reden ook – eerst nadat
op zijn bezwaar of administratief beroep is beslist tot de conclusie kan komen
dat het bestuursorgaan dat het besluit heeft genomen ernstig onzorg- vuldig
heeft gehandeld.5. Het wetsvoorstel voorziet erin dat verzoeken om vergoeding van kosten
gemaakt in verband met de behandeling van bezwaar en administratief beroep
gedaan worden voordat op het bezwaar of administratief beroep is beslist.
Inderdaad is de mogelijkheid vergoeding te verkrijgen dus beperkt tot die
gevallen, waarin de belanghebbende tijdens de voorprocedure een verzoek om
vergoeding doet. Aangezien met de wet een concentratie van rechtsgangen wordt
beoogd, is de mogelijkheid om kostenvergoeding te vragen alleen geopend indien
het verzoek daartoe voor de beslissing op het bezwaar dan wel het administratief
beroep wordt verzocht. In overeenstemming met het advies van de Raad wordt
thans in artikel 8:75, eerste lid, ook verwezen naar artikel 7:15, derde lid
en 7:28, derde lid. Mede naar aanleiding van het advies is besloten de inhoud
van lid 4 van beide artikelen, zoals deze leden luidden in het aan de Raad
voorgelegde wetsvoorstel toe te voegen aan lid 3 van beide artikelen en de
oorspronkelijke leden 5 te vernummeren tot vierde lid.Concentratie van rechtsgangen bevordert de doelmatigheid. Ambtshalve toekenning
van een vergoeding voor de kosten voor de bestuurlijke voorprocedure door
het bestuursorgaan is niet mogelijk. Ook ambtshalve toekenning door de rechter
is uitgesloten. Om vergoeding kan zo lang er nog niet is beslist op het bezwaar
of het administratief beroep gevraagd worden. In het advies gaf de Raad aan
dat ingegaan zou moeten worden op het geval dat belanghebbenden eerst na de
beslissing op bezwaar of administratief beroep tot de conclusie komen dat
ernstig onzorgvuldig is gehandeld. Op basis van deze regeling is er in een
dergelijk geval geen mogelijkheid meer om voor vergoeding van gemaakte kosten
in aanmerking te komen. Het stellen van een limiet aan het tijdstip waarop
iets in een procedure moet worden ingebracht is niet ongebruikelijk. Zo moet
een bezwaar- of beroepschrift ingevolge artikel 6:7 van de Algemene wet bestuursrecht
binnen zes weken worden ingediend. Overigens zal de door de Raad beschreven
situatie zich naar verwachting niet vaak voordoen. In de meeste gevallen zal
de belanghebbende tot behoud van aanspraken reeds in een vroeg stadium van
de procedure om vergoeding van kosten hebben gevraagd. Tenslotte merken wij
op dat de Wet op de rechtsbijstand voor belanghebbenden met beperkte financiële
draagkracht als vangnet fungeert.6. Zoals artikel II nu luidt, heeft het voorgestelde artikel 8:75 Awb
wél onmiddellijke werking indien tegen de beslissing op het bezwaar
of het administratief beroep beroep is ingesteld en het onderzoek ter zitting
voor het tijdstip van inwerkingtreding van de wet nog niet is aangevangen1 en kan in die gevallen dus geen actie uit onrechtmatige
daad meer worden ingesteld – omdat artikel 8:75 Awb een exclusieve bevoegdheid
toekent aan de bestuursrechter – en evenmin met succes een verzoek tot
veroordeling in de kosten worden gedaan hangende het beroep bij de bestuursrechter –
omdat de bestuursrechter slechts tot een dergelijke veroordeling kan overgaan
als het verzoek in de voorprocedure reeds aan de orde is gesteld. De Raad gaat ervan uit dat deze consequentie niet is beoogd, en geeft
in overweging in artikel II te bepalen dat artikel 8:75 Awb, zoals dit luidde
voor het tijdstip van inwerkingtreding van deze wet, van toepassing blijft,
indien voor het tijdstip van inwerkingtreding van deze wet reeds op het bezwaar
of het administratief beroep is beslist.6. Inderdaad is de aangegeven consequentie van de wijze waarop het overgangsrecht
thans is geformuleerd niet beoogd. Alleen als in de voorprocedure verzocht
is om vergoeding van kosten kan de rechter hier toe overgaan. In alle gevallen,
waarin de voorprocedure is afgerond, blijft artikel 8:75, zoals
dit luidde voor inwerkingtreding van deze wet, van toepassing. In het wetsvoorstel
is het overgangsrecht naar aanleiding van de daarop betrekking hebbende opmerking
van de Raad in deze zin aangepast.7. Het wetsvoorstel ziet uitsluitend op de kosten die in verband met de
behandeling van het bezwaar en het administratief beroep worden gemaakt. Volgens
de jurisprudentie van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State
kunnen in bijzondere gevallen ook de kosten die een inbrenger van bedenkingen
in het kader van de uitgebreide openbare voorbereidingsprocedure van afdeling
3.5 Awb maakt voor vergoeding op grond van artikel 8:73 Awb in aanmerking
komen.1 Voor deze gevallen is geen voorziening
getroffen in het wetsvoorstel, zodat moet worden aangenomen dat een verzoek
om vergoeding van die kosten, ook nadat het wetsvoorstel tot wet is verheven
en in werking is getreden, zal moeten worden gedaan op grond van artikel 8:73
Awb of – bij de burgerlijke rechter – in een actie uit onrechtmatige
daad. Naar het oordeel van de Raad is het onwenselijk om deze twee verzoe-
ken volgens verschillende procedures te beoordelen. De Raad adviseert in het
wetsvoorstel ook een voorziening op te nemen voor de vergoeding van de kosten
die een inbrenger van bedenkingen maakt. Wanneer wordt overgegaan tot de in
het regeerakkoord aangekondigde uniformering van de in de Awb en elders opgenomen
openbare voorbereidingsprocedures,2 kan dit punt
ook daar worden verwerkt.7. De Raad stelt voor in het wetsvoorstel ook een voorziening op te nemen
voor de vergoeding van kosten, die een inbrenger van bedenkingen in de openbare
voorbereidingsprocedure heeft gemaakt. Daarvan is afgezien. De Afdeling bestuursrechtspraak
is van oordeel dat de kosten van het inbrengen van bedenkingen als regel niet
voor vergoeding in aanmerking komen (ABRS 8 december 1997, GSt. 7076, 7).
Dat is ook de opvatting van de Hoge Raad. In het arrest van 26 november 1999
(RvdW 1999, 184) overweegt de Hoge Raad dat kosten die een belanghebbende
maakt om in de voorprocedure zijn standpunt aan het bestuursorgaan kenbaar
te maken, in de regel voor zijn rekening moeten blijven. Van uiteenlopende
jurisprudentie, die tot een wettelijke regeling zou nopen, is op dit punt
dus geen sprake. Beide colleges oordelen voorts, dat in bijzondere gevallen
wel aanleiding kan bestaan om de kosten te vergoeden. De Hoge Raad wijst daarbij
op het geval, dat door de terinzagelegging van een ontwerp-besluit de belangen
van een belanghebbende zodanig worden veronachtzaamd, dat – kort gezegd –
sprake is van een onrechtmatige daad. Dat is echter een geval, dat zich niet
slechts bij het ter inzage leggen van een ontwerp-besluit, maar in beginsel
bij iedere handeling van een bestuursorgaan ter voorbereiding van een besluit
kan voordoen. Het ligt dan niet voor de hand om voor één bepaald
type voorbereidingshandeling – het inleiden van een openbare voorbereidingsprocedure –
een bijzondere wettelijke regeling te treffen. Paragraaf 1 van de memorie
van toelichting is met een beschouwing in deze zin uitgebreid.8. In paragraaf 4 van de memorie van toelichting wordt een aantal
voorbeelden gegeven van gevallen waarin naar het oordeel van de regering geen
sprake is van ernstige onzorgvuldigheid van het bestuursorgaan in de zin van
de artikelen 7:15, tweede lid, en 7:28, tweede lid, Awb. Van een dergelijke
onzorgvuldigheid zou onder meer geen sprake zijn als het bestuursorgaan termijnen
niet strikt heeft nageleefd. De Raad meent dat dit niet geldt voor gevallen
waarin het bestuursorgaan een wettelijke beslistermijn zo lang overschrijdt
dat de betrokken burger zich genoodzaakt ziet om bezwaar te maken tegen de
fictieve weigering van zijn aanvraag (artikel 6:2, onderdeel b, Awb) om alsnog
een inhoudelijke beslissing te verkrijgen. Het maken van bezwaar
hangt in dergelijke gevallen immers zeer nauw samen met de nalatigheid van
de overheid. De Raad adviseert ook op dit punt de ontwikkeling af te wachten.8. In paragraaf 4 van de memorie van toelichting worden een aantal
voorbeelden genoemd van juridische gebreken, die naar hun aard geen ernstige
onzorgvuldigheid opleveren en niet kunnen leiden tot aansprakelijkheid voor
de kosten van de voorprocedure. Met deze voorbeelden wordt aangegeven dat
onvolkomenheden in de besluitvorming zich in verschillende verschijningsvormen
kunnen voordoen. Zo kan het zijn dat er een eenmalige, kleine afrondingsfout
is gemaakt in een besluit. Er is dan geen aanleiding om te spreken over een
besluit dat door ernstige onzorgvuldigheid in strijd met het recht is genomen.
Dat is anders wanneer het bestuursorgaan herhaald een grote rekenfout maakt.
In dat eerste geval is er weliswaar een fout begaan, maar gezien de aard daarvan
behoeft dit nog niet uit te monden in aansprakelijkheid voor het bestuursorgaan.
In het andere geval zou hiertoe eerder aanleiding bestaan. In het door de
Raad van State gegeven voorbeeld van het aanzienlijk overschrijden van beslistermijnen
is het onder omstandigheden ook denkbaar dat de overschrijding van termijnen
van orde zo ernstig is dat dit ernstige onzorgvuldigheid oplevert en leidt
tot aansprakelijkheid van het bestuursorgaan voor de kosten van de voorprocedure.
Naar ons oordeel kan echter niet gezegd worden dat onder alle omstandigheden
het overschrijden van een beslistermijn, waardoor de belanghebbende zich genoodzaakt
ziet tot het instellen van beroep tegen een fictieve weigering, ernstige onzorgvuldigheid
in strijd met het recht oplevert. Bij de beslissing op een verzoek om kostenvergoeding
zullen de rechter en het bestuursorgaan rekening moeten houden met alle omstandigheden,
waaronder bijvoorbeeld ook een passieve opstelling van het bestuursorgaan.
In de memorie van toelichting is een en ander nader toegelicht.9. In paragraaf 7 van de memorie van toelichting wordt gesteld dat,
indien de rechter van oordeel is dat een verzoek om vergoeding ten onrechte
is afge- wezen, hij in beginsel twee mogelijkheden heeft. Hij kan –
zo vervolgt de toelichting – zelf het bestuursorgaan in de kosten van
de bestuurlijke voorprocedure veroordelen, maar hij kan ook de beslissing
op bezwaar of administratief beroep vernietigen, omdat het bestuursorgaan
ten onrechte niet zelf tot vergoeding heeft besloten.Nu in de artikelen 7:15, vierde lid, en 7:28, vierde lid, is bepaald dat
het bestuursorgaan respectievelijk het beroepsorgaan op het verzoek beslist
bij de beslissing op het bezwaar respectievelijk de beslissing op het beroep
en de beslissing van het bestuursorgaan derhalve deel uitmaakt van de beslissing
op bezwaar dan wel administratief beroep, gaat de Raad ervan uit dat bedoeld
is dat de rechter – indien hij van oordeel is, dat een verzoek om vergoeding
ten onrechte is afgewezen – slechts kan overgaan tot vernietiging van
de beslis- sing op bezwaar dan wel administratief beroep, hetgeen in feite
neerkomt op een veroordeling in de kosten. De Raad adviseert de toelichting
op dit punt aan te passen.9. De memorie van toelichting is aangepast. In de memorie van toelichting
werd uitgegaan van het systeem dat in het voorontwerp was opgenomen en waarin
nog niet de verplichting was opgenomen het verzoek te doen voordat op het
bezwaar of beroep is beslist. De beslissing op het verzoek om kostenvergoeding
kan nu uitsluitend onderdeel uitmaken van de beslissing op bezwaar dan wel
administratief beroep. De rechter dient eerst een oordeel te geven over het
besluit als geheel. Vervolgens kan de rechter op basis van artikel 8:72, vierde
lid, Awb het bestuursorgaan opdragen een nieuw besluit te nemen met inachtneming
van de uitspraak of het bestuursorgaan zelf in de kosten van de bestuurlijke
voorprocedure veroordelen op grond van artikel 8:75.10. Van de gelegenheid is gebruik gemaakt om artikel 13a van de Wet administratiefrechtelijke
handhaving verkeersvoorschriften (Wahv) aan het in dit wetsvoorstel te wijzigen
artikel 8:75 Awb aan te passen. De Wahv bevat in de artikelen 13a en 13b een
regeling voor de vergoeding van proceskosten, die identiek is aan de artikelen
8:75 en 8:75a van de Awb. Een afzonderlijke aanpassing van de
Wahv is op zijn plaats om te bewerkstelligen dat de beide regimes identiek
blijven.Voorts is uit het tweede lid van de artikelen 7:15 en 7:28 geschrapt dat
artikel 8:75, tweede lid, van overeenkomstige toepassing is. Thans wordt rechtstreeks
verwezen naar artikel 57b, tweede lid, van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering.
In die gevallen dat voor het bezwaar of administratief beroep een toevoeging
uit hoofde van de Wet op de rechtsbijstand is verleend ligt voldoening van
de kostenvergoeding aan de griffier niet voor de hand als het bestuursorgaan
zelf op het verzoek beslist en er geen beroepsprocedure bij de rechter volgt.
In die gevallen dient het bestuursorgaan te handelen op de manier waarop de
griffier wordt verondersteld te handelen. Het is dan het meest praktisch dat
het bestuursorgaan de kostenvergoeding naar de advocaat overmaakt, zodat die
kan zorgen voor verrekening met de eigen bijdrage.Tenslotte is de memorie van toelichting aangevuld in verband met het recente
arrest van de Hoge Raad inzake vergoeding van de kosten van de bezwaarschriftprocedure
van 17 december 1999, RvdW 2000, 5 (Groningen /Raatgever). Verwezen zij naar
de slotpassages van de paragrafen 3, 6 en 7.De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet te zenden
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal, nadat met het vorenstaande rekening
zal zijn gehouden.De Vice-President van de Raad van State,H. D. Tjeenk WillinkIk moge u, mede namens mijn ambtgenoot van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
verzoeken het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van wet en de gewijzigde
memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal te zenden.De Minister van Justitie,A. H. KorthalsXNoot1De oorspronkelijke tekst van het voorstel van wet en van de memorie van
toelichting zoals voorgelegd aan de Raad van State is ter inzage gelegd bij
de afdeling Parlementaire Documentatie.XNoot1Paragraaf 3.XNoot2Kamerstukken II 1976/77, 7 729, nr. 9, blz. 4.XNoot3HR 3 april 1987, NJ 1988, 275 (London & Lancashire/Drenth).XNoot4NJ 1990, 746 (Velsen/De Waard).XNoot5Vergelijk het advies van de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak van
29 maart 1999, blz. 1.XNoot1NJ 1993, 112 (van Gog/Nederweert).XNoot2Per analogie: HR 2 juni 1995, NJ 1997, 164 (Aharchi).XNoot1Onderdeel B van artikel II van het wetsvoorstel.XNoot1Afdeling bestuursrechtspraak Raad van State, 8 december 1997, GST 7076,
7 en BR 1998/6, bladzijde 519.XNoot2Kamerstukken II 1997/98, 26 024, nr. 10, blz. 77. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27024-A.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl