Beheer en controle EG-geldstromen in Nederland; Rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24500, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

24-11-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24500 nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoud SAMENVATTING1. INLEIDING2. BEHEER, CONTROLE EN FRAUDEBESTRIJDING 2.1. Beheer van EG-gelden: uitgangspunten en verantwoordelijkheden Tabel 1. Overzicht van de geldstromen binnen de EG in
de periode 1993–1995 (in miljarden ecu's) 2.2. Rekenkamercontrole op EG-gelden 2.2.1. Europese RekenkamerTabel 2. Overzicht controlebezoeken van de Europese Rekenkamer
in 1992–1994 2.2.1.1. Controlemethode2.2.1.2. Verklaring van Betrouwbaarheid2.2.2. Algemene Rekenkamer2.3. Fraudebestrijding3. GEMEENSCHAPPELIJK LANDBOUWBELEID 3.1. Algemeen3.2. Markt- en prijsordening3.2.1. ExportrestitutiesSchema 1. Beheers- en controlesituatie exportrestituties 3.2.2. LandbouwheffingenSchema 2. Beheers- en controlesituatie landbouwheffingen 3.2.3. Interventie-aankopen en -opslagSchema 3. Beheers- en controlesituatie interventiemaatregelen Tabel 3. Gefinancierde voorraad landbouwprodukten in openbare
opslag (x 1000 kg op transactiebasis) 3.2.4. Be- en verwerkingssteunSchema 4. Beheers- en controlesituatie be- en verwerkingssteun 3.2.5. Directe inkomenssteun (MacSharry-regelingen)Schema 5. Beheers- en controlesituatie directe inkomenssteun 3.3. Controle accountantsdiensten3.4. Controle Europese Commissie3.5. Coördinatie en versterking van de nationale
uitvoering en controle3.6. Fraude en fraudebestrijdingTabel 4. Door de lidstaten aan de Commissie gemelde gevallen
van fraude en onregelmatigheden inzake het EOGFL-garantie in de periode 1991–1994 3.7. Europese Rekenkamer3.8. Algemene Rekenkamer4. STRUCTUURFONDSEN 4.1. AlgemeenTabel 5. In Nederland bestede structuurgelden in de periode
1989–1993 (x 1 miljoen ecu; 1989: 1 ecu = f 2,34) Tabel 6. Nederland voor 1994–1999 toegezegde bijdragen
uit de structuurfondsen (x 1 miljoen ecu; 1994: 1 ecu = f 2,17) 4.2. Instrumenten van het structuurbeleid 4.2.1. Europees Fonds voor Regionale OntwikkelingSchema 6. Beheers- en controlesituatie EFRO 4.2.2. Europees Sociaal FondsSchema 7. Beheers- en controlesituatie ESF 4.2.3. Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor
de Landbouw, afdeling OriëntatieSchema 8. Beheers- en controlesituatie EOGFL-oriëntatie 4.2.4. Financieringsinstrument voor de Oriëntatie
van de VisserijSchema 9. Beheers- en controlesituatie FIOV 4.3. Controle accountantsdiensten4.4. Controle Europese Commissie4.5. Samenwerking tussen Europese Commissie en controle-instanties
op nationaal niveau4.6. Fraude en fraudebestrijdingTabel 7. Door de lidstaten aan de Commissie gemelde gevallen
van fraude en onregelmatigheden inzake de structuurfondsen in de periode 1991–1994* 4.7. Europese Rekenkamer4.8. Algemene Rekenkamer5. EIGEN MIDDELEN 5.1. AlgemeenTabel 8. Door Nederland in de periode 1990–1994
afgedragen Eigen Middelen (x f 1 miljoen) 5.2. De vier Eigen Middelen 5.2.1. Landbouwheffingen5.2.2. DouanerechtenSchema 10. Beheers- en controlesituatie douanerechten 5.2.3. BTW-afdrachtSchema 11. Beheers- en controlesituatie BTW-afdracht 5.2.4. BNP-bijdrageSchema 12. Beheers- en controlesituatie BNP-bijdrage 5.3. De Nederlandse betalingspositie5.4. Controle accountantsdiensten5.5. Controle Europese Commissie5.6. Fraude en fraudebestrijdingTabel 9. Door de lidstaten aan de Commissie gemelde gevallen
van fraude en onregelmatigheden inzake Eigen Middelen in de periode 1991–1994 5.7. Europese Rekenkamer5.8. Algemene Rekenkamer6. OVERIGE GELDSTROMEN 6.1. Algemeen6.2. Het Europees Ontwikkelingsfonds6.3. Onderzoek en technologische ontwikkeling6.4. Transeuropese Netwerken6.5. Onderwijs en beroepsopleiding6.6. Europese Rekenkamer6.7. Algemene Rekenkamer7. CONCLUSIES8. REACTIES MINISTERS EN COMMENTAAR ALGEMENE REKENKAMER 8.1. Minister van Financiën8.2. Minister van Buitenlandse Zaken8.3. Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij8.4. Minister van Economische Zaken8.5. Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid8.6. Nawoord Algemene RekenkamerLijst van gebruikte afkortingen BIJLAGE 1BIJLAGE 21. GEMEENSCHAPPELIJK LANDBOUWBELEID 1.1. Nationale controles op de garantie-uitgaven, PB C
324, 13.12.1991, blz. 50. Doelstelling:Bevindingen:Nederland:1.2. Uitvoerrestituties voor niet onder bijlage II vallende
goederen, PB C 324, 13.12.1991, blz. 65. Doelstelling:Bevindingen:Nederland:1.3. Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de
landbouw, afdeling Garantie (EOGFL-garantie), Prijscompenserende steun, PB
C 330, 15.12.1992, blz. 74. Doelstelling:Bevindingen:Nederland:1.4. Speciaal verslagen 2/92 en 1/94 (follow-up) over
de controle op uitvoerrestituties die zijn betaald aan geselecteerde grote
handelaren in de sector zuivelprodukten, PB C 101, 22.4.1992 en PB C 75, 12.3.1994. Doelstelling:Bevindingen:1.5. Speciaal verslag 4/93 over de tenuitvoerlegging van
het quotastelsel voor de beheersing van de melkproduktie, PB C 179, 1.7.1993. Doelstelling:Bevindingen:1.6. Speciaal verslag 7/93 over controles van fraudes
en onregelmatigheden in de landbouwsector (tenuitvoerlegging van de Verordeningen
(EEG) nrs. 4045/89 en 595/91 van de Raad), PB C 53, 19.2.1994 Doelstelling:Bevindingen:1.7. Steun voor ondermelk die tot caseïne en caseïnaten
wordt verwerkt, PB C 327, 24.11.1994, blz. 91. Doelstelling:Bevindingen:1.8. Overige onderzoeken jaarverslagen:1.9. Speciale verslagen:2. STRUCTUURFONDSEN 2.1. Algemeen 2.1.1. De hervorming van de Structuurfondsen, PB C 324,
13.12.1991, blz. 98.2.1.2. Structuurfondsen – Algemene opmerkingen,
PB 327, 24.11.1994, blz. 1122.2. Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling 2.2.1. De omschakeling van regio's die zwaar door de achteruitgang
van de industrie worden getroffen (doelstelling 2 van de hervorming van de
structuurfondsen) PB C 330, 15.12.1992, blz. 116 Doelstelling:Bevindingen:2.2.2. Maatregelen ten behoeve van de regio's, PB C 309,
16.11.1993, blz. 102 Doelstelling:Bevindingen:2.2.3. Regionale aangelegenheden, PB 327, 24.11.1994,
blz. 118 Doelstelling:Bevindingen:2.3. Europees Sociaal Fonds 2.3.1. Tenuitvoerlegging door het Europees Sociaal Fonds
van de doelstellingen 3 (bestrijding van langdurige werkloosheid) en 4 (inschakeling
van jongeren in het arbeidsproces), PB C 330, 15.12.1992, blz. 133 Doelstelling:Bevindingen:2.3.2. Uitgaven van het sociaal beleid, PB 309, 16.11.1993,
blz. 123 Doelstelling:Bevindingen:2.3.3. Europees Sociaal Fonds, PB 327, 24.11.1994, blz.
137 Doelstelling:Bevindingen:Nederland:2.4. Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de
Landbouw, afdeling Oriëntatie 2.4.1. Bespoediging van de aanpassing van de landbouwstructuren
en bevordering van het plattepland (doelstellingen 5a en 5b van de hervorming
van de structuurfondsen), PB C 330, 15.12.1992, blz. 149 Doelstelling:Bevindingen:2.4.2. Speciaal verslag 3/93 over de uitvoering van de
maatregelen inzake de herstructurering, modernisering en aanpassing van de
capaciteit der vissersvloten van de Gemeenschap, PB C 158, 10.6.1993 Doelstelling:Bevindingen:2.5. Financieringsinstrument voor de Oriëntatie van
de Visserij 2.5.1. Gemeenschappelijk visserij- en zeebeleid, PB 327,
24.11.1994, blz. 100 Doelstelling:Bevindingen:2.6. Overige onderzoeken jaarverslagen: Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling:Europees Sociaal Fonds:Europees Oriëntatie- en Garantie Fonds voor de Landbouw,
afdeling Oriëntatie:2.7. Speciale verslagen:3. EIGEN MIDDELEN 3.1. Algemeen 3.1.1. Traditionele Eigen Middelen, PB C 330, 15.12.1992,
blz. 27 Doelstelling:Bevindingen:Nederland:3.2. Landbouwheffingen 3.2.1. Heffingen en andere rechten in de sector suiker
en isoglucose, PB 330, 15.12.1992, blz. 34 Doelstelling:Bevindingen:Nederland:3.2.2. Speciaal verslag 4/91 over de werking van de gemeenschappelijke
marktordening in de sector suiker en isoglucose, PB C 290, 7.11.1991 Doelstelling:Bevindingen:3.3. Douanerechten 3.3.1. Controles bij invoer na inklaring, PB C 327, 24.11.1994,
blz. 21 Doelstelling:Bevindingen:Nederland:3.4. BTW-afdrachten 3.4.1. Eigen middelen uit BTW: Geïnde netto-ontvangsten,
PB C 327, 24.11.1994, blz. 25 Doelstelling:Bevindingen:Nederland:3.5. BNP-afdrachten 3.5.1. Bruto Nationaal Produkt, PB 327, 24.11.1994, blz.
28Bevindingen:3.6. Overige onderzoeken jaarverslagen Algemeen:Douanerechten:BTW-afdrachten:BNP-afdrachten:3.7. Speciale verslagen Eigen Middelen4. OVERIGE ONDERZOEKENSpeciale verslagen overig onderzoek:BIJLAGE 31. Gemeenschappelijk landbouwbeleid 2. Structuurfondsen 3. Eigen Middelen 4. Overige onderzoeken BIJLAGE 4BELEMMERINGEN VAN JURIDISCHE AARD ♦ toegang tot gegevens♦ rechtspositie♦ sectorale belemmeringen♦ territoriale belemmeringenBELEMMERINGEN VAN METHODOLOGISCHE AARD ♦ controle-aanpakCONCLUSIE
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24500Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 227 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 500Beheer en controle EG-geldstromen in Nederlandnr. 2RAPPORT Inhoud   Blz.     Samenvatting5   1.Inleiding11   2.Beheer, controle en fraudebestrijding122.1.Beheer van EG-gelden: uitgangspunten en verantwoordelijkheden122.2.Rekenkamercontrole op EG-gelden13 2.2.1.Europese
Rekenkamer13 2.2.2.Algemene Rekenkamer16 2.3.Fraudebestrijding17   3.Gemeenschappelijk landbouwbeleid193.1.Algemeen19 3.2.Markt- en prijsordening193.2.1.Exportrestituties19 3.2.2.Landbouwheffingen223.2.3.Interventie-aankopen en -opslag22 3.2.4.Be-
en verwerkingssteun24 3.2.5.Directe inkomenssteun (MacSharry-regelingen)243.3.Controle accountantsdiensten26 3.4.Controle
Europese Commissie27 3.5.Coördinatie en versterking
van de nationale uitvoering en controle28 3.6.Fraude en
fraudebestrijding29 3.7.Europese Rekenkamer31 3.8.Algemene
Rekenkamer31    4.Structuurfondsen334.1.Algemeen33 4.2.Instrumenten van het structuurbeleid354.2.1.Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling35 4.2.2.Europees
Sociaal Fonds36 4.2.3.Europees Oriëntatie- en Garantiefonds
voor de Landbouw, afdeling Oriëntatie39 4.2.4.Financieringsinstrument
voor de Oriëntatie van de Visserij41 4.3.Controle accountantsdiensten424.4.Controle Europese Commissie43 4.5.Samenwerking
tussen Europese Commissie en controle-instanties op nationaal niveau444.6.Fraude en fraudebestrijding45 4.7.Europese
Rekenkamer46 4.8.Algemene Rekenkamer47    5.Eigen
Middelen495.1.Algemeen49 5.2.De
vier Eigen Middelen49 5.2.1.Landbouwheffingen49 5.2.2.Douanerechten495.2.3.BTW-afdracht50 5.2.4.BNP-bijdrage515.3.De Nederlandse betalingspositie52 5.4.Controle
accountantsdiensten53 5.5.Controle Europese Commissie545.6.Fraude en fraudebestrijding54 5.7.Europese
Rekenkamer55 5.8.Algemene Rekenkamer56    6.Overige
geldstromen576.1.Algemeen57 6.2.Het
Europees Ontwikkelingsfonds58 6.3.Onderzoek en technologische
ontwikkeling58 6.4.Transeuropese Netwerken59 6.5.Onderwijs
en beroepsopleiding60 6.6.Europese Rekenkamer60 6.7.Algemene
Rekenkamer60    7.Conclusies61   8.Reacties ministers en commentaar Algemene
Rekenkamer668.1.Minister van Financiën668.2.Minister van Buitenlandse Zaken67 8.3.Minister
van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij67 8.4.Minister van
Economische Zaken68 8.5.Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid688.6.Nawoord Algemene Rekenkamer69  Lijst van gebruikte afkortingen70   Bijlage
1.Artikel 188C van het EG-verdrag72 Bijlage 2.Overzicht
van door de Europese Rekenkamer gepubliceerd onderzoek in de periode 1990–199473   Bijlage 3.Overzicht van door de Algemene Rekenkamer
gepubliceerd onderzoek in de periode 1990–199485 Bijlage
4.Belangrijke belemmeringen voor samenwerking tussen Europese en Algemene
Rekenkamer op het terrein van de Verklaring van betrouwbaarheid93SAMENVATTINGDe Algemene Rekenkamer inventariseerde op welke wijze het beheer van en
de controle op EG-geldstromen in Nederland zijn geregeld. Hierbij is sprake
van een complex geheel van regelgeving en voorschriften. Tevens is sprake
van een groot aantal betrokken instanties: onderdelen van ministeries zoals
de Douane, de Belastingdienst en de Algemene Inspectiedienst (AID), provincies,
gemeenten, zelfstandige bestuursorganen, departementale accountantsdiensten,
openbare accountants, de Europese Commissie etcetera. Ook de Europese en de
Algemene Rekenkamer hebben op dit terrein een rol te vervullen.De Europese Commissie is formeel verantwoordelijk voor de juiste aanwending
van de middelen die beschikbaar zijn voor de realisatie van het beleid van
de Europese Unie (EU). Feitelijk is sprake van een gedeeld beheer tussen de
Commissie en de lidstaten. Als uitgangspunt geldt steeds meer dat de lidstaten
zelf de vereiste controlemaatregelen dienen te treffen en dat de Commissie
toeziet op de toereikendheid van de nationale controlesystemen. Dit is in
overeenstemming met het in het EG-verdrag opgenomen subsidiariteitsbeginsel,
dat bepaalt dat het aandeel van nationale instanties in de uitvoering van
het gemeenschapsbeleid zo groot mogelijk dient te zijn. Overigens is de Commissie
bevoegd zelf controles in de lidstaten uit te voeren. Jaarlijks vinden controlebezoeken
van de Commissie aan de lidstaten plaats.De Commissie heeft een centrale eenheid voor de coördinatie van de
bestrijding van fraude met EG-gelden. Volgens schattingen van de Commissie
bedroeg in 1994 die fraude 1 à 2 procent van de totale EG-begroting.
In 1994 heeft de Commissie nieuwe beleidslijnen voor de fraudebestrijding
geformuleerd, waarbij vooral getracht wordt nauwere samenwerking tussen alle
betrokkenen tot stand te brengen. In dat jaar werd ruim 139 miljoen ecu ter
beschikking gesteld voor fraudebestrijding, waarvan 93 procent besteed werd
in de landbouwsector. Met name Nederland maakte volgens de Commissie goed
gebruik van de beschikbare middelen.De Europese Rekenkamer onderzoekt de rekeningen van alle ontvangsten en
uitgaven van de EG. Zij let daarbij op de wettigheid (zijn de regels nageleefd),
de regelmatigheid (zijn algemene administratieve principes nageleefd) en het
financieel beheer. Dit laatste omvat zuinigheid en «kosteneffectiviteit»
(dit begrip heeft betrekking op de mate waarin en de prijs waartegen de doelstellingen
van het beleid zijn bereikt).Met het inwerkingtreden van het Verdrag van Maastricht is de taak van
de Europese Rekenkamer uitgebreid. Met ingang van de rekening over het begrotingsjaar
1994 dient zij een verklaring af te geven waarin de betrouwbaarheid van de
rekeningen wordt bevestigd. Voorlopig baseert de Europese Rekenkamer zich
daarbij op een steekproef van betalingen, verplichtingen en stortingen waarbij
wettigheid en regelmatigheid tot op het niveau van de begunstigde worden onderzocht.
Uiteindelijk wil de Europese Rekenkamer echter toe naar een systeemgerichte
aanpak, waarbij onder andere gebruik zal worden gemaakt van de werkzaamheden
van de interne controleurs van de communautaire instellingen en van de controleurs
op nationaal niveau. Hierbij komen nog knelpunten voor van juridische aard
(zoals toegang tot gegevens), staatsrechtelijke aard (zoals verschil in controlebevoegdheden)
en methodologische aard (zoals verschil in controle-aanpak).De Algemene Rekenkamer heeft volgens haar missie als doel het functioneren
van het rijk en de daarmee verbonden organen te toetsen en te verbeteren.
Dit geldt ook op het terrein van de Europese Unie. Immers, ministers
dragen verantwoordelijkheid voor de totstandkoming en uitvoering van het overeengekomen
EU-beleid. In de periode 1990–1994 publiceerde de Algemene Rekenkamer
28 onderzoeken op het terrein van de Europese Unie, waarvan er twee in samenwerking
met de Europese Rekenkamer werden uitgevoerd.Er zijn drie belangrijke EG-geldstromen te onderscheiden, naast een aantal
geldstromen met een geringer financieel belang.De omvangrijkste geldstroom van de EG vormen de uitgaven (en ontvangsten)
in het kader van de markt- en prijsordening op het gebied van de landbouw
(verder Gemeenschappelijk landbouwbeleid genoemd). De uitgaven
betroffen in 1993 34,4 miljard ecu, waarvan 2,4 miljard ecu (f 5,2 miljard)
ten goede kwam van Nederland.Het Gemeenschappelijk landbouwbeleid kent vijf instrumenten:♦ exportrestituties aan producenten ter overbrugging
van de verschillen tussen de relatief hoge prijsniveaus in de Unie en de lagere
prijsniveaus op de wereldmarkt. De produktschappen zijn in Nederland belast
met de betaling en administratieve controle van de restituties. Belangrijke
controle-instanties zijn de Douane en de AID;♦ landbouwheffingen bij produkten die van buiten de EG
worden ingevoerd. De produktschappen en de Douane leggen de heffingen op en
verrichten daartoe controles. Ook de AID heeft een controlerende rol;♦ interventiemaatregelen (het tijdelijk uit de markt
nemen en opslaan van produkten als de prijs onder een bepaald niveau dreigt
te komen). De laatste jaren wordt dit instrument steeds minder toegepast.
De uitvoering is in handen van het Voedselvoorzieningsin- en Verkoopbureau
(VIB), inmiddels een onderdeel van de Dienst Uitvoering Regelingen (DUR) van
het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij;♦ be- en verwerkingssteun ter bevordering van de afzet
van landbouwgrondstoffen. Het VIB en de produktschappen voeren de steunmaatregelen
uit. De AID verricht bedrijfscontroles;♦ directe inkomenssteun aan de boeren (MacSharry-regelingen).
Deze steun omvat in 1995 circa de helft van de totale uitgaven voor het Gemeenschappelijk
landbouwbeleid. Aanvragen voor steun worden behandeld en administratief gecontroleerd
door de DUR. De AID verricht fysieke controles.Bij de controle op de geldstromen in het kader van het Gemeenschappelijk
landbouwbeleid speelt een aantal afstemmingsproblemen.In de eerste plaats ontbreekt vooralsnog een accountantsverklaring van
de departementale accountantsdienst (DAD) van het Ministerie van Landbouw,
Natuurbeheer en Visserij bij het binnen de financiering van het Gemeenschappelijk
landbouwbeleid belangrijke Landbouw-Egalisatiefonds, afdeling B. De reden
hiervoor is gelegen in het feit dat het controlebeleid van de EU volgens de
DAD een onvoldoende representatief beeld van de populatie geeft.In de tweede plaats gaat de Europese Commissie volgens de minister van
Landbouw, Natuurbeheer en Visserij bij haar beoordeling van de nationale uitvoering
van het Gemeenschappelijk landbouwbeleid voorbij aan opzet en werking van
de nationale (voor)controle. Over de periode 1983–1990 is voor een bedrag
van f 177 miljoen gekort op de Nederlandse declaratie bij het Europees
Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw, afdeling Garantie, op
grond van door de Commissie geconstateerde tekortkomingen in de uitvoering
en controle.In de derde plaats kwamen knelpunten naar voren uit door de Europese en
de Algemene Rekenkamer uitgevoerde onderzoeken. Zo rapporteerde de Europese
Rekenkamer in 1993 dat lidstaten fraude niet altijd volledig aan de Commissie
meldden en dat de Commissie met de doorgegeven informatie onvoldoende deed. De tweede belangrijke geldstroom betreft de uitgaven voor het sociaal-economische
structuurbeleid van de EG. Er zijn voor Nederland vier structuurfondsen van belang, die tot doel hebben de sociale en economische samenhang
in de gemeenschap te versterken. Het financieel belang voor Nederland van
de structuurfondsen bedroeg in de periode 1989–1993 679 miljoen
ecu (ruim 1% van het totale budget voor structuurbeleid). Voor de periode
1994–1999 is een bedrag van 2,7 miljard ecu voor Nederland beschikbaar
gesteld.Deze structuurfondsen zijn:♦ het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling, gericht
op het verkleinen van regionale economische verschillen in de EG. De provincies
zijn belast met de uitvoering van de vastgestelde programma's. Projecten en
programma's worden gecontroleerd door provinciale of openbare accountants;♦ het Europees Sociaal Fonds, gericht op verbetering
van de werkgelegenheid. Voor circa twee derde van de gelden zijn het Centraal
Bestuur voor de Arbeidsvoorziening (CBA) en de regionale bureaus daarvan belast
met de uitvoering. Het overige deel voert het Ministerie van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid uit. Controle van projecten vindt plaats door openbare
accountants, die ook de jaarrekening van het CBA controleren;♦ het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw,
afdeling Oriëntatie, gericht op medefinanciering van nationale
steunmaatregelen en op ontwikkeling van plattelandsgebieden. Diverse directies
en diensten van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij en de
betrokken provincies zijn belast met de uitvoering. De AID en de door de provincie
aangewezen accountants verrichten de controles;♦ het Financieringsinstrument voor de Oriëntatie van de
Visserij, gericht op herstructurering van de visserijsector. De uitvoering
is in handen van de directie Visserij van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij. De controle wordt uitgevoerd door de AID.Het grootste deel van het geld uit de structuurfondsen wordt door de Commissie
rechtstreeks aan de uitvoerende instanties (zoals provincies) overgemaakt.
Dit laat onverlet dat de betrokken ministers tegenover de Commissie verantwoordelijk
blijven voor de juiste uitvoering. Zij zien daarop toe door vertegenwoordiging
in comités van toezicht en door reviewwerkzaamheden van hun DAD's.De Europese Commissie wil met alle lidstaten een protocol afsluiten waarin
afspraken zijn vastgelegd over samenwerking tussen Commissie en de controle-instanties
op nationaal niveau. In het overleg hierover met Nederland speelde het probleem
dat de Commissie per lidstaat één enkele instantie met de controle
wil belasten. Deze wens spoort niet met de Nederlandse controlestructuur,
waarin meer instanties actief zijn. Als oplossing is overeengekomen dat de
DAD's van de drie meest betrokken ministeries (LNV, EZ en SZW) ieder voor
zich als de beoogde enkele controle-instantie zullen gaan functioneren. Aan de verplichting voor de lidstaten de gebruikte beheers- en controlesystemen
ten aanzien van structuurfondsgelden te beschrijven, heeft Nederland nog niet
voldaan. Volgens afspraak van het Ministerie van Financiën met de Commissie
had deze beschrijving vóór maart 1995 moeten zijn afgerond.Uit door de Europese Commissie verrichte controles bleek onder meer dat
in de lidstaten onvoldoende controle werd uitgeoefend op de werking en betrouwbaarheid
van beheerssystemen. Ook was in een aantal gevallen geen sprake van scheiding
van beheer en controle.De derde belangrijke geldstroom betreft de zogeheten Eigen Middelen. Dit zijn afdrachten van de lidstaten, die de inkomsten van de EG vormen. In 1994 droeg Nederland f 9,5 miljard af. In het saldo van de
Nederlandse afdracht aan en ontvangsten van de EU is de afgelopen jaren een
sterke wijziging opgetreden. Terwijl Nederland tot en met 1990 meer geld ontving
dan het afdroeg, is sindsdien het saldo negatief geworden. In 1995 bedraagt
de netto-betalerspositie van Nederland circa f 4,2 miljard en in 1999
naar verwachting f 6,1 miljard. Een van de redenen hiervoor is dat Nederland
weinig ontvangt uit bestedingscategorieën die relatief fors zijn gestegen,
zoals de directe inkomenssteun aan boeren.De vier Eigen Middelen zijn:♦ landbouwheffingen. Deze worden geheven bij invoer van
landbouwprodukten van buiten de EG. Produktschappen en Douane voeren uit en
de AID verricht de controles.♦ douanerechten. Deze dienen te worden betaald over goederen
die van buiten de EU worden ingevoerd. De Douane is belast met vaststelling
en inning van de rechten en met controle op de invoer. De Interne Accountantsdienst
Belastingen (IAB) controleert de inning en de DAD van het Ministerie van Financiën
de afdracht aan de EG;♦ BTW-afdracht. Dit betreft een heffing op de voor alle
lidstaten op uniforme wijze vastgestelde BTW-grondslag. Deze bedraagt circa
10% van de nationale opbrengst aan omzetbelasting. Het Ministerie van Financiën
is belast met de uitvoering. De IAB en de DAD verrichten de controle;♦ BNP-bijdrage. Dit is een bijdrage gebaseerd op het
aandeel van het bruto nationaal produkt (BNP) van de lidstaat in het BNP van
de EG. Met de uitvoering van deze bijdrage, die ten laste komt van de begroting
van het Ministerie van Buitenlandse Zaken, is het Ministerie van Financiën
belast. De DAD van het Ministerie van Buitenlandse Zaken voert de controle
uit.Aan fraude en onregelmatigheden in verband met Eigen Middelen meldde Nederland
in de periode 1991–1994 44 gevallen aan de Commissie. Het bedrag dat
hiermee in 1991–1993 was gemoeid, vormde slechts 0,17 procent van de
Nederlandse afdracht. Dit percentage is het laagste van alle lidstaten van
de EG.De IAB heeft in september 1995 samen met twee buitenlandse zusterinstellingen
een voorstel gepresenteerd om de samenwerking met de Commissie bij controle
van de Eigen Middelen en de bestrijding van georganiseerde fraude met EG-middelen
te versterken.Naast de hiervoor behandelde geldstromen omvat de financiële relatie
tussen Nederland en de Europese Unie nog diverse overige geldstromen. Het gaat hierbij zowel om uitgaven die ten laste komen van de rijksbegroting
als om bestedingen in Nederland die ten laste komen van de EG-begroting. Deze
laatste gelden gaan veelal buiten de rijksbegroting om.De belangrijkste overige geldstromen zijn:♦ de hulpprogramma's gefinancierd uit het Europees Ontwikkelingsfonds;♦ de steunverlening aan bedrijven voortkomend uit het kaderprogramma Onderzoek en Technologische Ontwikkeling;♦ de maatregelen in het kader van Transeuropese Netwerken
voor de ontsluiting van regionale en locale gemeenschappen en de bevordering
van de economische en sociale samenhang.Ook op andere terreinen worden door Nederland ingediende projecten met
EG-middelen gesubsidieerd. Voorbeelden hiervan zijn projecten ter bescherming
van het milieu (zoals onderzoek naar pesticides) en ter bevordering van de
volksgezondheid (zoals bijdragen in de kanker- en aidsbestrijding). Over de omvang van de overige geldstromen en de beheers- en controlestructuur
daarvan is bij de ministeries weinig bekend. Dit ontbrekend inzicht wordt
verklaard door het feit dat veel van deze gelden door de Commissie rechtstreeks
aan de begunstigde beschikbaar worden gesteld. Volgens de minister van Financiën
zou het financieel belang van deze gelden in 1994 circa f 400 miljoen
bedragen.Mede met het oog op het sterk gewijzigde saldo van Nederlandse afdrachten
aan en ontvangsten van de EG, is de Algemene Rekenkamer van mening dat inzicht
dient te worden gegeven in de omvang van alle EG-geldstromen. Dit zou bijvoorbeeld
kunnen in de vorm van een «Financieel overzicht Europese Unie»
in of bij de Miljoenennota. De achtergrond van deze aanbeveling is gelegen
in de algemene verantwoordelijkheid die de lidstaten dragen voor de uitvoering
van het EG-beleid en in de gewenste doorzichtigheid van de beheers- en controlestructuur.De Algemene Rekenkamer beschouwt het als een onderdeel van haar taak de
Staten-Generaal van informatie te voorzien over de uitvoering van het EU-beleid
door de ministers. Ministers leggen immers alleen op het nationale niveau
verantwoording af over hun betrokkenheid bij de Europese Unie. De onafhankelijke
onderzoeksbevindingen van de Algemene Rekenkamer kunnen de Staten-Generaal
helpen bij hun beoordeling van de uitvoering van het EU-beleid.De Algemene Rekenkamer is voornemens haar activiteiten op EU-terrein uit
te breiden en te intensiveren. In de periode 1995–1999 wil zij meer
dan voorheen gestructureerd aandacht besteden aan het EU-terrein. Daarbij
zal zij trachten voor verschillende beleidsterreinen na te gaan hoe EU-verplichtingen
in de praktijk worden uitgevoerd, nageleefd en gecontroleerd. Op basis van
deze aanpak hoopt zij aan het einde van de genoemde periode meer algemene
uitspraken te kunnen doen over de uitvoering van het EU-beleid in Nederland
en de betrokkenheid van de ministeries daarbij.Naast deze intensivering van haar onderzoek op het EU-terrein, heeft de
Algemene Rekenkamer het voornemen de komende jaren nauwer met de Europese
Rekenkamer samen te werken. Zij vindt het belangrijk dat de Europese Rekenkamer
haar taak goed kan uitvoeren. In de praktijk blijken knelpunten van juridische,
staatsrechtelijke en methodologische aard, zoals verschillen in bevoegdheden
en controle-aanpak, verdergaande samenwerking te belemmeren. Bij de uitvoering
van controles in het kader van de eerste door de Europese Rekenkamer af te
geven Verklaring van betrouwbaarheid bleken dergelijke problemen zich voor
te doen. Daar de Europese Rekenkamer het meest gebaat is bij een vergelijkbare
aanpak in alle lidstaten, is de Algemene Rekenkamer van mening dat een gezamenlijke
oplossing van deze problemen de voorkeur verdient. In de tussentijd is zij
bereid, bij wijze van experiment en voor zover haar bevoegdheden en werkwijze
dat toelaten, namens de Europese Rekenkamer in enkele sectoren controlewerkzaamheden
in het kader van de Verklaring van betrouwbaarheid uit te voeren.De minister van Financiën meldde in zijn reactie op de bevindingen
en conclusies van de Rekenkamer dat onder meer door de invoering van een nieuw
boekhoudsysteem het aantal Nederlandse meldingen van fraude en onregelmatigheden
met Eigen Middelen in 1995 aanmerkelijk is gestegen.De aanbeveling van de Rekenkamer bij de Miljoenennota een financieel overzicht
EG-geldstromen op te nemen, werd volgens de minister bemoeilijkt door het
ontbreken van een totaalbeeld van de gelden die in Nederland terechtkomen.
Wel zag de minister een mogelijkheid in de toekomst een dergelijk overzicht
af te leiden van het overzicht dat de Commissie zich heeft voorgenomen
te gaan geven van de per land verstrekte bijdragen.Ook de ministers van Buitenlandse Zaken, van Landbouw, Natuurbeheer en
Visserij, van Economische Zaken en van Sociale Zaken en Werkgelegheid zonden
een reactie. De ministers konden zich geheel of bijna geheel in de bevindingen
en conclusies van de Rekenkamer vinden. 1. INLEIDINGNa overleg met de Algemene Commissie voor de Rijksuitgaven heeft de Algemene
Rekenkamer in juni 1995 besloten een onderzoek uit te voeren naar de controlesituatie
ten aanzien van gelden van de Europese Gemeenschap (EG) in Nederland. Aanleiding
voor dit onderzoek vormen de wens van de Algemene Commissie om een algeheel
overzicht te verkrijgen van het beheer van en de controle op de EG-geldstromen
en de behoefte van deze commissie om de visie van de Algemene Rekenkamer hierop
te vernemen. Om dit laatste aspect nog mee te kunnen nemen in haar beraadslagingen
met het kabinet ter voorbereiding van de Intergouvernementele Conferentie
van 1996, werd de Algemene Rekenkamer verzocht nog in het najaar van 1995
hierover een rapport uit te brengen.In haar onderzoek ging de Algemene Rekenkamer na:♦ op welke wijze het beheer van en de controle op EG-gelden in Nederland
zijn geregeld;♦ op welke wijze de bestrijding van fraude met EG-gelden is geregeld;♦ welke lacunes in de huidige praktijk bestaan en welke oplossingsrichtingen
er zijn;♦ op welke wijze de Europese Rekenkamer vorm geeft aan haar controletaken
en in welke mate er sprake is van samenwerking met de Algemene Rekenkamer;♦ tot welke bevindingen/conclusies de onderzoeken van de Algemene
Rekenkamer op het terrein van de Europese Unie (EU) vanaf 1990 hebben geleid.De Algemene Rekenkamer verricht reeds jaren onderzoek naar diverse aspecten
van het EU-terrein. Daarbij wordt opgemerkt dat zij geen directe – in
de Comptabiliteitswet (CW) of andere wettelijke regelingen neergelegde –
verantwoordelijkheid draagt voor de controle op EG-gelden. Een uitzondering
vormt de op de Landbouwwet gebaseerde controle van het Landbouw-Egalisatiefonds
(LEF). Gegeven de beperkte doorlooptijd van dit onderzoek heeft de Algemene
Rekenkamer zich moeten beperken tot het inventariseren van de aanwezige gegevens
over het beheer van en de controle op de diverse geldstromen. Slechts op enkele
punten heeft zij kunnen nagaan hoe de werking van het systeem van beheer en
controle is. Dit rapport is een inventarisatie van de beheers- en controlesituatie
en dient niet te worden beschouwd als een definitieve analyse hiervan.In hoofdstuk 2 zullen de hoofdlijnen van het systeem van beheer van en
controle op de EG-geldstromen worden weergegeven. Ook zal kort worden ingegaan
op de activiteiten die worden ontplooid om fraude met EG-gelden tegen te gaan.
In hoofdstukken 3 tot en met 5 komen de drie belangrijkste EG-geldstromen
aan de orde: de geldstroom die samenhangt met het gemeenschappelijk landbouwbeleid,
de geldstromen met betrekking tot de structuurfondsen en de Eigen Middelen.
Hoofdstuk 6 behandelt de overige geldstromen van en naar Nederland. Hoofdstuk
7 bevat de conclusies van het onderzoek. Hoofdstuk 8 geeft de reacties van
de ministers weer en het commentaar daarop van de Algemene Rekenkamer. 2. BEHEER, CONTROLE EN FRAUDEBESTRIJDING 2.1. Beheer van EG-gelden: uitgangspunten en verantwoordelijkheden De Europese Unie wordt gevormd door drie pijlers. De traditionele (economische)
samenwerking in het kader van de Europese Gemeenschappen (Europese Gemeenschap
voor Kolen en Staal, Europese Economische Gemeenschap en Europese Gemeenschap
voor Atoomenergie) valt onder de eerste pijler en heeft een supranationaal
karakter. De tweede pijler betreft de tenuitvoerlegging van het gemeenschappelijke
buitenlands en veiligheidsbeleid. De derde pijler betreft samenwerking op
het gebied van justitie en binnenlandse zaken, onder meer ten aanzien van
de bestrijding van fraude met EG-gelden. De samenwerking binnen de twee laatstgenoemde
pijlers heeft een intergouvernementeel karakter.1De realisatie van het EG-beleid en de juiste aanwending van de daarvoor
beschikbare middelen geschieden onder verantwoordelijkheid van de Europese
Commissie (de Commissie). De uitgaven en ontvangsten dienen te voldoen aan
de eisen van:♦ wettigheid (naleven van EU-regelgeving);♦ regelmatigheid (respecteren van algemeen aanvaarde boekhouden
andere administratieve principes);♦ goed financieel beheer (met name zuinigheid en «kosteneffectiviteit»).2Tabel 1. Overzicht van de geldstromen binnen de EG in
de periode 1993–1995 (in miljarden ecu's) Uitgaven19931994
begr1995 begrInkomsten19931994 begr1995 begrEOGFL-garantie34,437,538,4Douanerechten12,314,014,4Structurele acties/visserij20,321,523,7Landbouwheffingen2,1 2,3 2,2 Samenwerking derde landen 2,7 3,34,2BTW-afdracht35,635,939,4 Onderzoek en Technologie 2,3 2,6 2,8BNP-bijdrage16,618,921,7    Inningskosten–1,4–1,6–1,7Diversen* 4,4 5,1 7,4Diversen*0,5 0,5 0,5 Totaal64,270,076,5Totaal65,770,076,5* In de tabel zijn de belangrijkste geldstromen (afgerond) weergegeven,
die in het onderzoek van de Algemene Rekenkamer zijn betrokken. Onder diversen
zijn minder belangrijke ontvangsten- en uitgavenposten opgenomen.Bron: Jaarverslag Europese Rekenkamer 1993 (PB C 327), Algemene begroting
voor de Europese Unie 1994 en 1995 (PB L 34/1994 en PB L 369/1994).Op het niveau van de communautaire instellingen worden de controles in
de eerste plaats verricht door de ordonnateurs en de rekenplichtigen en vervolgens
door de financieel controleur van de desbetreffende instelling. Het directoraat-generaal
Financiële Controle (DG XX) vervult binnen de Commissie de functie van
financieel controleur. De controles van DG XX nemen steeds meer de vorm aan
van het controleren van systemen. Hiernaast heeft de Commissie in 1990 DG
XX belast met de taak van interne auditor van haar diensten (systeemgerichte
controles van de financiële en administratieve systemen binnen de Commissie).Hoewel de Commissie formeel (eind)verantwoordelijk is voor de realisatie
van het EG-beleid en de juiste aanwending van de daarvoor beschikbare middelen,
wordt het systeem van beheer en controle binnen de EU in belangrijke mate
gekenmerkt door gedeeld beheer van de Commissie en
de lidstaten. Volgens het subsidiariteitsbeginsel1
dient het aandeel van nationale instanties in de feitelijke uitvoering van
het gemeenschapsbeleid zo groot mogelijk te zijn. In Nederland is een groot
aantal instanties – zowel op centraal als decentraal niveau –
bij de uitvoering betrokken (voorbeelden zijn diensten van ministeries, produktschappen
en provinciebesturen). In gevallen waarbij sprake is van gedeeld beheer zijn
de eerdergenoemde eisen ook voor de lidstaten van toepassing.In artikel 5 van het EG-Verdrag wordt de verantwoordelijkheid van lidstaten
voor de uitvoering van het beleid algemeen vervat in het beginsel van gemeenschapstrouw.2 De zorg voor de effectieve werking van het gemeenschapsrecht
ligt primair op nationaal niveau. Lidstaten dienen te voorzien in doeltreffende
uitvoeringsmaatregelen. De verplichting richt zich behalve tot de wetgevende,
ook tot de uitvoerende en de rechterlijke organen van de lidstaten.De bepaling inzake de gemeenschapstrouw is van betekenis voor decentrale
organen en de relaties tussen deze organen en de centrale overheid. De decentrale
organen die publiekrechtelijke bevoegdheden uitoefenen (onder andere provincies,
gemeenten, zelfstandige bestuursorganen) dienen de specifieke bepalingen van
het gemeenschapsrecht na te leven. De lidstaat wordt verantwoordelijk en aansprakelijk
gehouden voor overtreding van gemeenschapsrecht door decentrale organen. Lidstaten
kunnen zich niet beroepen op de decentralisatie om schendingen van het gemeenschapsrecht
te weerleggen. Indien een lidstaat een krachtens het EG-Verdrag op hem rustende
verplichting niet nakomt, wordt het risico gelopen dat de Commissie, of een
andere lidstaat, zich tot het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen
(het Hof van Justitie) zal wenden met mogelijke (financiële) consequenties.De lidstaten zijn in de meeste gevallen verantwoordelijk voor de rechtshandhaving
van de EU-regelgeving, voor de invordering van onverschuldigd betaalde bedragen
en opgelegde boetes en voor het houden van toezicht op de uitvoering van door
de Commissie aan nationale instanties gedelegeerde activiteiten. Schendingen
dienen effectief te worden opgespoord, vervolgd en bestraft, analoog aan de
wijze waarop dit bij overtredingen van nationaal recht geschiedt.Als uitgangspunt geldt steeds meer dat de lidstaten de vereiste controlemaatregelen
dienen te treffen en dat de Commissie toeziet op de toereikendheid van de
nationale systemen (controle op de controle). In de Nederlandse controlesituatie
kan de Commissie gebruik maken van de rapporten van departementale accountantsdiensten
(DAD's) en van openbare accountants (bijvoorbeeld bij de controle op de besteding
van EG-gelden door lagere overheden).De controlebevoegdheden van de Commissie variëren van het vaststellen
van controlevoorschriften tot het uitvoeren van en deelnemen aan controles
in de lidstaten. Bij het feitelijk beheer van EG-gelden ligt de nadruk niet
op het verrichten van zelfstandige controles door de Commissie in de lidstaten,
maar de bevoegdheid daartoe is wel in diverse verordeningen opgenomen. 2.2. Rekenkamercontrole op EG-gelden 2.2.1. Europese RekenkamerArtikel 188C van het EG-Verdrag bepaalt dat de Europese Rekenkamer de
rekeningen van alle ontvangsten en uitgaven van de Gemeenschap onderzoekt
(bijlage 1). Zij onderzoekt de wettigheid en regelmatigheid van de ontvangsten
en de uitgaven, en gaat tevens na of een goed financieel beheer werd gevoerd.Wat de wettigheid en regelmatigheid betreft, gaat de Europese Rekenkamer
na of de afzonderlijke stukken inzake de vaststelling en inning van de ontvangsten
en die inzake de verplichting en verstrekking van de betalingen aan de rechtsvoorschriften
voldoen. Wat het financieel beheer betreft, besteedt zij vooral aandacht aan
de zuinigheid en kosteneffectivititeit. De bescheiden en inlichtingen dienen
de Europese Rekenkamer op verzoek te worden verstrekt door de instellingen
van de Gemeenschap en de rekenkamers van de lidstaten, of indien deze laatste
niet over de nodige bevoegdheden beschikken door de bevoegde nationale diensten.
De Europese Rekenkamer kan reeds vóór de afsluiting van de rekeningen
van het betrokken begrotingsjaar controles verrichten.De Europese Rekenkamer heeft een meerjarig werkprogramma, dat wordt vastgesteld
aan de hand van criteria, zoals het representatieve karakter van de te controleren
maatregel, het financiële belang van de maatregel, de onregelmatigheidsrisico's
en de resultaten van vorige controles. Hiernaast neemt de Europese Rekenkamer
verzoeken van andere EG-instellingen in overweging. Tabel 2. Overzicht controlebezoeken van de Europese Rekenkamer
in 1992–1994 Bezoeken
Europese 1992  1993  1994 RekenkamerEUNLEUNLEUNLEOGFL*       1384557404 21701401803230262192 EFRO211171180ESF190231230 EOGFL-O, Onderzoek70121190EGKS, Midden- en Oost-Europa190190110Eigen Middelen313334305 EOF––––51Samenwerking ontwikkelingslanden––––72Totaal17581991619014* 1. Begrotingsbeheer en -controle en algemene vraagstukken; 2. Plantaardige produkten; 3. Sector dierlijke produkten en suiker, visserij- en zeebeleid en veterinair
gebied.Ruim 40% van het totale aantal controlebezoeken van de Europese Rekenkamer
vindt plaats in de sector met het grootste financiële belang, namelijk
het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw, afdeling
Garantie (EOGFL-garantie). 2.2.1.1. ControlemethodeDe controle door de Europese Rekenkamer is in beginsel gericht op het
analyseren en controleren van systemen, zoals is vastgelegd in haar «audit
manual». Ter vervulling van haar controleverplichtingen heeft de Europese
Rekenkamer tot dusverre bepaalde groepen van uitgaven en ontvangsten in een
vierjarige cyclus onderzocht. Zij analyseerde de betrokken systemen en voerde
tests uit op kritische meetpunten en op geselecteerde onderliggende verrichtingen.
Tevens controleerde de Europese Rekenkamer volledige delen van het begrotingsbeheer
en de centrale boekhouding van de Commissie. Bij het onderzoek naar het financieel beheer werden, naast de verificatie van de wijze waarop
de gegevens over het beheer zijn geproduceerd en gecontroleerd, tevens de
procedures die tot de besluitvorming leiden geanalyseerd. Op basis van deze
selectieve aanpak heeft de Europese Rekenkamer aan de kwijtingverlenende autoriteit
het Europees Parlement – geen positieve of negatieve aanwijzingen kunnen
geven over de onderwerpen die niet waren onderzocht en geen algemeen oordeel
kunnen vellen over het beheer door de lidstaten. Veelal worden namelijk niet
alle lidstaten betrokken in het onderzoek en vormen de bevindingen ten aanzien
van de betrokken lidstaten niet altijd een samenhangend geheel.De bevindingen naar aanleiding van financiële controles of geïntegreerde
controles (financiële controles gecombineerd met een controle van de
doelmatigheid van het financieel beheer) worden uiteindelijk na hoor en wederhoor
indien relevant gerapporteerd in (gedetailleerde) hoofdstukken van het jaarverslag
of in speciale verslagen. In de meeste gevallen hebben deze verslagen betrekking
op (onderdelen van) bepaalde uitgaven- en ontvangstencategorieën. De
rapportages variëren van enkele opmerkingen tot specifieke onderzoeksverslagen
over bepaalde onderwerpen.In de periode 1990–1994 bracht de Europese Rekenkamer vier jaarverslagen
uit en publiceerde zij 19 speciale verslagen. Het merendeel van de rapportages
ging over de drie belangrijkste geldstromen: de EOGFL-garantie, de structuurfondsen
en de Eigen Middelen. In bijlage 2 wordt ingegaan op de (voor Nederland) meest
relevante onderzoeken van de Europese Rekenkamer in deze periode. 2.2.1.2. Verklaring van BetrouwbaarheidMet het inwerkingtreden van het Verdrag van Maastricht is de taak van
de Europese Rekenkamer ten aanzien van de financiële controle uitgebreid.
Met ingang van het begrotingsjaar 1994 dient de Europese Rekenkamer aan het
Europees Parlement en de Raad van Ministers van de EU (de Raad) een verklaring
voor te leggen waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid
en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd (VvB).Deze nieuwe verplichting noodzaakte de Europese Rekenkamer, naast haar
gebruikelijke controle-aanpak, een nieuwe methode te ontwikkelen. Deze moet
haar in staat stellen op basis van de analyse van een beperkt aantal verrichtingen
uitspraken te doen over het geheel van de rekeningen en de onderliggende verrichtingen.
Voorlopig heeft de Europese Rekenkamer gekozen voor een gegevensgerichte methode.
Hierbij worden steekproeven van betalingen, verplichtingen en ontvangsten
genomen, met een omvang van 600. De wettigheid en regelmatigheid worden daarbij
tot op het niveau van de uiteindelijke begunstigde onderzocht. Daarnaast wordt
een classificatie van de geconstateerde fouten gegeven. Op termijn zal deze
aanpak worden vervangen door een (meer) systeemgerichte aanpak.De Europese Rekenkamer heeft te kennen gegeven dat zij, om deze systeemgerichte
aanpak te bereiken, meer gebruik wil maken van de werkzaamheden van de interne
controleurs van de communautaire instellingen, alsook van die van de rekenkamers
van de lidstaten en van elke andere interne of externe, openbare of particuliere
controleur die een rol van betekenis speelt bij de controle op de communautaire
verrichtingen. Er doet zich hierbij echter een aantal knelpunten voor. Deze
zijn vooral van juridische (zoals toegang tot gegevens), staatsrechtelijke
(zoals controlebevoegdheden) en methodologische (zoals controle-aanpak) aard. Gegeven de voornoemde problemen worden de controlerende werkzaamheden
ten behoeve van de VvB voor 1994 door de Europese Rekenkamer geheel zelfstandig
uitgevoerd. Zij zouden de eerste twee à drie jaar een experimenteel
karakter hebben. 2.2.2. Algemene RekenkamerDe verantwoordelijkheid van iedere lidstaat voor een effectieve werking
van het gemeenschapsrecht heeft consequenties voor de Algemene Rekenkamer.
Zij heeft als doel «het functioneren van het rijk en de daarmee verbonden
organen te toetsen en te verbeteren».1
Deze missie geldt ook op het EU-terrein. Immers, de minister is niet alleen
verantwoordelijk voor de uitvoering van het overeengekomen communautaire beleid,
maar ook (mede) voor inhoud en totstandkoming van dit beleid.De activiteiten van de Algemene Rekenkamer op dit terrein komen tot uiting
in onderzoek naar het beheer van de EG-geldstromen, in onderzoek naar de uitvoering
van EU-regelgeving en in ondersteuning van de Europese Rekenkamer bij haar
onderzoeken in Nederland. Het eerste type Rekenkameronderzoek vindt vooral
plaats in het kader van het jaarlijkse rechtmatigheidsonderzoek. Het tweede
type onderzoek is in principe gelijk aan het (doelmatigheids)onderzoek van
de Algemene Rekenkamer naar de uitvoering van nationale regelgeving. De ministeriële
verantwoordelijkheid voor de inhoud, totstandkoming en uitvoering van het
overeengekomen beleid vormt het uitgangspunt voor beide typen onderzoek. Voor
instellingen bedoeld in artikel 59 CW geldt, voorzover hierbij betrokken,
voorts een eigen verantwoordelijkheid.In de periode 1990–1994 publiceerde de Algemene Rekenkamer in totaal
28 onderzoeken op EU-terrein, die als volgt kunnen worden onderverdeeld: Gemeenschappelijk
landbouwbeleid10 Structuurfondsen 5 Eigen middelen8 Overig doelmatigheidsonderzoek 5Op enkele van deze onderzoeken wordt kort ingegaan in de respectievelijke
hoofdstukken over de EG-geldstromen. Meer informatie over de aard, opzet en
bevindingen van deze onderzoeken is opgenomen in bijlage 3. Ook kunnen EU-aspecten
aan de orde komen in rijksbrede Rekenkameronderzoeken, zoals dat naar de zelfstandige
bestuursorganen en ministeriële verantwoordelijkheid in deel 3 van het
Verslag 1994 (Tweede Kamer, vergaderjaar 1994–1995, 24 130, nr.
3).Met betrekking tot de controlebezoeken van de Europese Rekenkamer in Nederland
treedt de Algemene Rekenkamer op als intermediair tussen de Europese Rekenkamer
en de nationale instanties verantwoordelijk voor het beheer van de betreffende
EG-gelden. Formeel bestaat de mogelijkheid voor de Algemene Rekenkamer om,
binnen de grenzen van haar bevoegdheden, deel te nemen aan de controlebezoeken
van de Europese Rekenkamer in Nederland. Deze deelname is in de praktijk tot
dusverre beperkt geweest.Hiernaast is het streven van de Europese Rekenkamer en de rekenkamers
van de lidstaten erop gericht meer gezamenlijke controles (joint audits) uit
te voeren. Tot nu toe hebben de Algemene Rekenkamer en de Europese Rekenkamer
twee onderzoeken gezamenlijk uitgevoerd, namelijk een onderzoek naar de capaciteitsbeperking
in de zeevisserij en een onderzoek naar de steun voor de verbetering van de
afzet van visserij- en aquicultuurprodukten. Verder neemt de
Algemene Rekenkamer deel aan een werkgroep van verscheidene rekenkamers van
de lidstaten en de Europese Rekenkamer, waarin gezamenlijk onderzoek plaatsvindt
naar de BTW-controle in het kader van het intracommunautaire handelsverkeer. 2.3. FraudebestrijdingHet bestrijden van fraude met EG-gelden is de afgelopen jaren een punt
van toenemende zorg geworden. Volgens schattingen van de Commissie zou het
financiële belang van fraude en onregelmatigheden in 1994 overeenkomen
met 1 à 2% van de EG-begroting.De Commissie heeft een centrale eenheid voor de coördinatie van de
fraudebestrijding: de UCLAF (Unité de la Coordination de la Lutte Anti-Fraude).
Onlangs heeft de Commissie besloten tot een versterking van de UCLAF. Daarbij
werden met fraudebestrijding belaste onderdelen van de directoraten-generaal
Landbouw (DG VI), Begrotingen (DG XIX), Financiële Controle (DG XX) en
Douane en Indirecte Belastingen (DG XXI) aan de UCLAF toegevoegd.In 1994 formuleerde de Commissie nieuwe beleidslijnen op het terrein van
de fraudebestrijding, die uitgaan van de noodzaak van grensoverschrijdende
en communautaire maatregelen. Hierbij staat centraal het ontwikkelen van nauwere
samenwerkingsverbanden tussen alle betrokkenen. De Commissie heeft haar strategie
uitgewerkt in vier elementen:♦ het nemen van anti-fraudemaatregelen op alle gebieden van de communautaire
financiën (met speciale aandacht voor risicosectoren);♦ het verbeteren van het rechtskader van de EU;♦ het versterken van het partnerschap met de lidstaten;♦ harmonisatie van de nationale wetgeving.Een belangrijk onderdeel van de fraudebestrijdingsstrategie van de Commissie
is het ontwikkelen van een systematische gegevensverzameling en -analyse.
Naast het opzetten van een geïntegreerd informatiebeheerssysteem voor
het de verzameling en uitwisseling van fraudegegevens (UIMS) is de Commissie
doende diverse databestanden te ontwikkelen. Voorbeelden zijn een bestand
voor het vastleggen van door de lidstaten aangemelde fraude en onregelmatigheden
(IRENE) en een bestand met documentatie over de anti-fraudemaatregelen in
de lidstaten (DAF). Verder heeft de Commissie een elektronisch douane- informatiesysteem
(DIS) opgezet. Dit systeem draagt bij aan een snelle informatie-uitwisseling
tussen de douane-administraties van de lidstaten.Inmiddels is een Raadsverordening in behandeling betreffende de controles,
maatregelen en administratieve sancties van de Gemeenschap in het geval van
fraude, misbruik en niet-naleving die het gevolg is van nalatigheid. Naast
omschrijvingen van de voornoemde begrippen voorziet deze verordening in een
algemeen kader voor inspecties, in de terugvordering van onverschuldigd betaalde
bedragen en in de mogelijkheid om administratieve boetes op te leggen. Daarnaast
zijn op verzoek van de Europese Raad van Essen nationale rapporten inzake
fraudebestrijding opgesteld. Een door de Commissie opgestelde synthese van
deze nationale rapporten zal aan de Europese Raad van Madrid van december
1995 worden voorgelegd. Op basis hiervan kunnen nieuwe initiatieven voor de
intensivering van de EG-fraudebestrijding worden genomen.De Nederlandse regering heeft op 26 juli 1995 de Overeenkomst aangaande
de bescherming van de financiële belangen van de Europese Gemeenschappen
ondertekend, die inbreuk op de financiële belangen van de Gemeenschap
onder de bescherming van het strafrecht brengt. Het hierin gehanteerde
fraudebegrip gaat uit van elke opzettelijke handeling of elk opzettelijk nalaten
waarbij:♦ valse, onjuiste of onvolledige verklaringen of documenten worden
gebruikt of overgelegd;♦ informatie wordt achtergehouden in strijd met een specifieke verplichting;♦ middelen voor andere doelen worden aangewend dan die waarvoor
zij oorspronkelijk zijn toegekend;♦ van een rechtmatig verkregen voordeel misbruik wordt gemaakt.Over het toekennen van een bevoegdheid aan het Hof van Justitie met betrekking
tot «derde pijler»-aangelegenheden bestaat binnen de Raad verschil
van mening. De ratificatie en het inwerkingtreden van de overeenkomst zullen
pas na oplossing van dit meningsverschil plaatsvinden.Tevens zijn de afgelopen jaren initiatieven ontplooid om de samenwerking
op het gebied van de informatie-uitwisseling tussen de Commissie en de lidstaten
te versterken. Zo heeft de Commissie in het voorjaar van 1994 het Raadgevend
Comité Coördinatie Fraudebestrijding ingesteld, waarin ambtenaren
van de lidstaten belast met de coördinatie van de EG-fraudebestrijding
zitting hebben. Als gevolg hiervan zijn de contacten tussen de deskundigen
binnen de lidstaten en de gespecialiseerde eenheden binnen de Commissie versterkt.Ook op nationaal niveau zijn de afgelopen jaren diverse initiatieven ontplooid
om fraude met EG-gelden te bestrijden. Sinds voorjaar 1994 functioneert een
door het Ministerie van Buitenlandse Zaken gecoördineerd interdepartementaal
EG-fraudebestrijdingsoverleg. Tijdens dit overleg worden de Nederlandse standpunten
ten aanzien van EG-fraudebestrijdingsmaatregelen bepaald. Hiernaast vormt
dit overleg een platform voor de uitwisseling van informatie over EG-fraude(bestrijding)
in Nederland.In april 1995 stelde de Nederlandse regering een zeven-puntenprogramma
op met als doel versterking van de controle op EG-gelden. Op het gebied van
de fraudebestrijding wordt ernaar gestreefd om een doeltreffend complementair
geheel van communautair-administratieve en nationaal-strafrechtelijke sancties
te kunnen opleggen bij het constateren van onregelmatigheden en fraudes (Tweede
Kamer, vergaderjaar 1994–1995, 24 202, nr. 1).Ter bestrijding van fraude met EG-gelden in Nederland geldt hetzelfde
strafrechtelijke regime als voor fraude met nationale middelen.1 Het Ministerie van Justitie is verantwoordelijk voor het algemene
beleid ten aanzien van EG-fraudebestrijding. Met de opsporing van EG-fraude
zijn politie en bijzondere opsporingsdiensten belast, zoals de Fiscale Inlichtingen-
en Opsporingsdienst (FIOD), de Economische Controledienst (ECD) en de Algemene
Inspectiedienst (AID). De bijzondere opsporingsdiensten zijn vertegenwoordigd
in het Platform Bijzondere Opsporingsdiensten. Hierin worden beleidsmatige
aspecten van de fraudebestrijding behandeld. Verder is een landelijk coördinerend
EG-fraude-officier benoemd. Daarnaast bestaat er een Coördinerend fraudeberaad
waarin zitting hebben vertegenwoordigers van het Openbaar Ministerie, de Douane,
de Centrale Recherche Informatiedienst (CRI), de bijzondere opsporingsdiensten
en de reguliere politiediensten. 3. GEMEENSCHAPPELIJK LANDBOUWBELEID 3.1. AlgemeenHet landbouwbeleid van de Europese Gemeenschap is erop gericht landbouwprodukten
te produceren, de voedselvoorziening in de Gemeenschap veilig te stellen en
de markten te stabiliseren. Daarnaast wordt gestreefd naar een redelijk inkomen
voor de boeren.De uitvoering van het Gemeenschappelijk landbouwbeleid is in Nederland
vastgelegd in circa vijftig wetten, algemene maatregelen van bestuur en ministeriële
regelingen. Op Europees niveau bestaan 22 basisverordeningen, die zijn uitgewerkt
in ongeveer 350 overige Raadsverordeningen en ongeveer 900 Commissieverordeningen.
Dit geheel wordt jaarlijks uitgewerkt in ongeveer 3500 Commissieverordeningen
met een beperkte werkingsduur.Uitgaven en ontvangsten in verband met het Gemeenschappelijk landbouwbeleid
worden in Nederland verantwoord in het LEF, dat twee afdelingen (A en B) heeft.
Uitgaven en ontvangsten die ten laste van Nederland komen, worden verantwoord
in het LEF-A. Dit is een begrotingsfonds waarvan het saldo wordt verrekend
met de begroting van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij.
Uitgaven en ontvangsten die Nederland ten laste dan wel ten gunste van de
EG-begroting brengt, worden verantwoord in het LEF-B. Uitgaven die Nederland
ten laste van de EG-begroting wil brengen moeten door de Commissie worden
goedgekeurd. Indien de Nederlandse declaratie niet wordt goedgekeurd, komt
het daarmee gemoeide bedrag niet ten laste van het LEF-B, maar ten laste van
het LEF-A (en daarmee de rijksbegroting). In het LEF-B werden in 1994 de volgende uitgaven en ontvangsten verantwoord:♦ de middelen die de Commissie aan Nederland ter beschikking stelt
voor de toekenning van subsidies aan landbouwbedrijven (financieel belang
f 4,1 miljard);♦ de subsidies die Nederland aan landbouwbedrijven verleent en bij
de Commissie in rekening brengt (financieel belang f 3,9 miljard).♦ de communautaire landbouwheffingen die Nederland oplegt (financieel
belang f 402 miljoen);♦ de landbouwheffingen die Nederland aan de Commissie ter beschikking
stelt (financieel belang f 410 miljoen). 3.2. Markt- en prijsordeningHet landbouwbeleid van de EG omvat de volgende instrumenten:♦ exportrestituties;♦ landbouwheffingen;♦ interventie-aankopen en -opslag;♦ be- en verwerkinggsteun;♦ directe inkomenssteun (MacSharry-regelingen). 3.2.1. ExportrestitutiesExportrestituties beogen de verschillen tussen de prijsniveaus in de Europese
Unie en de lagere prijsniveaus op de wereldmarkt te overbruggen en zodoende
export van landbouwprodukten mogelijk te maken. De exportrestituties zijn
voor Nederland de belangrijkste prijs- en marktordeningsmaatregel. Het grootste
aandeel in de restituties heeft de export van zuivelprodukten en vlees. Het
financieel belang van de exportrestituties neemt af, mede in
verband met de afspraken gemaakt in het kader van de laatste ronde van de
wereldhandelsbesprekingen. Schema 1. Beheers- en controlesituatie exportrestituties Verantwoordelijk
minister in Nederland:minister van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij   Uitvoerende instanties/activiteiten:Produktschappenadministratieve controles
en verrichten van betalingen   Controlerende instanties/activiteiten:Douanecontrole invoeraangiften en boekhoudkundige
nacontroles AID«technisch administratieve bedrijfscontroles»
en boekhoudkundige nacontroles DAD (LNV)controle financiële
verantwoording LEF, financial audit bij erkende betaalorganen, beoordeling
medebewindsvergoeding, deelname in coördinerende instanties/activiteitenDAD (Financiën)/IABcontrole Belastingdienst/Douane Europese
Commissiegoedkeuring declaratie EOGFL en controle op juiste uitvoering
van de verordeningen Europese Rekenkamercontrole op de uitbetalingen
en goed financieel beheer door Commissie en lidstaten Algemene Rekenkamercontrole
LEF-A en LEF-B   Coördinerende instanties/activiteiten:Controle Coördinatiegroepafstemmen en bewaken voortgang boekhoudkundige
nacontroles Coördinerend Bureauharmoniseren toepassing regelgeving
door betaalorganen en voorkomen kortingen op declaratie EOGFL Douane
en AIDsamenwerking Openbare verslagen:♦
Beheersverslag Belastingdienst, jaarverslag AID en jaarverslagen produktschappen♦ Jaarverslagen en speciale verslagen van de Europese Rekenkamer
(hebben niet altijd betrekking op Nederland) ♦ Rapporten bij
de financiële verantwoordingen en andere publicaties van de Algemene
Rekenkamer (hebben slechts in beperkte mate betrekking op EG-geldstromen)  Toekomstige ontwikkelingen:♦
Versnelling en vereenvoudiging controle declaratie EOGFL door Commissie (nieuwe
aanpak n.a.v. «Belle»-verordening) ♦ Hardere sancties
bij fraude («zwarte lijst»-verordening en verordening administratieve
sancties) ♦ Overeenkomst inzake bescherming financiële
belangen van de Gemeenschappen (toepassing strafrecht bij geconstateerde fraude)De produktschappen zijn belast met de betaling van de restituties.
Zij verrichten daartoe administratieve controles op onder meer de aanwezigheid
van douanedocumenten en documenten waaruit de invoer in een derde land blijkt.
De produktschappen hebben alle een interne controle-afdeling en/of een interne
accountantsdienst, die de inning en de uitgaven van de gelden controleert.
Voor de uitvoering van de medebewindstaken ontvangen de produktschappen van
het ministerie jaarlijks een vergoeding.De Douane onderwerpt elke aangifte ten uitvoer aan controle
op basis van de erbij gevoegde documenten en formulieren. In dat verband verricht
zij zo nodig wat wordt genoemd «grondige opneming van de goederen».
Ten behoeve van haar werkzaamheden beschikt de Douane over een eigen laboratorium.
Ook schakelt zij gespecialiseerde diensten in, zoals de Rijksdienst voor de
Keuring van Vee en Vlees. Bij de opneming geldt het communautaire voorschrift
dat bij de export van landbouwprodukten waarvoor een aanvraag om toekenning
van exportrestituties is ingediend, gemiddeld 5% fysieke controles
op aard, samenstelling en hoeveelheid moet worden verricht (Vo. (EEG) nr.
386/90, gewijzigd bij Vo. (EG) nr. 163/94). Blijkens het Nationaal rapport
EG-fraudebestrijding: Nederland (Tweede Kamer, vergaderjaar 1994–1995,
21 501-07/23 490, nr. 137) wordt dat percentage ruim gehaald (9%
in 1992 en 7% in 1993). In 1994 controleerde de Douane 20 000 van de
ruim 300 000 ingediende aangiften ten uitvoer met aanspraak op restitutie
(bijna 7%). Hierbij werd in 1140 (5,7%) gevallen een afwijking vastgesteld,
die voor een deel tot wijziging van het restitutiebedrag leidde (brief van
de minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij aan de Tweede Kamer, 1
mei 1995, kenmerk J 956385, blz. 5). De Douane verricht haar controles op
grond van het in december 1994 vastgestelde Bedrijfsplan Douane 1995–2000.
In dat plan worden, met behulp van risico-analyses, de meest fraudegevoelige
ondernemingen, handelsschakels en goederen voor controle geselecteerd. Belangrijk
hulpmiddel bij de taakuitoefening door de Douane is SAGITTA, een systeem voor
de geautomatiseerde afhandeling en verwerking van aangiften.De Algemene Inspectiedienst voert «Technisch Administratieve
Bedrijfscontroles» (TAB's) uit, waaronder de communautair voorgeschreven
boekhoudkundige nacontroles (Vo. (EEG) nr. 4045/89). Een klein deel van de
boekhoudkundige nacontroles neemt de Douane voor haar rekening, meestal in
samenhang met andere controles. De AID legt haar controlevoornemens vast in
een jaarlijks plan. Op regelingenniveau worden controlememoranda en controleprogramma's
opgesteld. Op bedrijfsniveau komen er plannen van aanpak. Dit zal op den duur
leiden tot een controle-aanpak per bedrijf die is gebaseerd op risico-analyse.
In de voornoemde brief van de minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij
wordt vermeld dat op aandringen van met name Nederland de communautaire voorschriften
nu ook risico-analyse toestaan. Ook wordt in deze brief gesteld dat in 1993–1994
bij ruim 60 van de 300 door de AID gecontroleerde ondernemingen (20%) onregelmatigheden
werden geconstateerd. Het belang van bovengenoemde boekhoudkundige nacontroles
is groot, omdat volgens de minister van Financiën de belangrijkste fraudes
bij deze controles aan het licht komen (Tweede Kamer, vergaderjaar 1992–1993,
22 946, nr. 1).Geconstateerde onregelmatigheden waarvan het bedrag de 4 000 ecu
overstijgt, dienen aan de Commissie te worden gemeld (Vo. (EEG) nr. 595/91).
Al naar gelang de ernst van de onregelmatigheid kan daarnaast een proces-verbaal
worden aangezegd of kan een officiële waarschuwing worden gegeven. Volgens
het Jaarverslag 1994 van de AID werden in dat jaar 9 908 TAB-controles
van transacties verricht. Daarbij werden uiteindelijk 111 onregelmatigheden
(van de 463 vastgestelde onregelmatigheden of afwijkingen) aangemerkt als
onregelmatig in de zin van de EG-verordening 595/91 en aan de Commissie gemeld
(f 13,7 miljoen). Voorts werden 58 processen-verbaal aangezegd en 47
waarschuwingen uitgedeeld.Bij overmaking aan de Commissie van teruggevorderde bedragen inzake onverschuldigde
betalingen aan exporteurs heeft het behandelende betaalorgaan recht op 20%
inhouding van het terugontvangen bedrag, indien door het betaalorgaan geen
ernstige inbreuk is gemaakt op bovengenoemde verordening.Reeds enkele jaren constateert de DAD van het Ministerie van Landbouw,
Natuurbeheer en Visserij dat enkele produktschappen niet of onvoldoende gebruik
maken van de mogelijkheid om de volledigheid van de meldingen aan de Commissie
vast te stellen. In zijn financieel-beheerbrief d.d. 15 mei 1995 (kenmerk
DAR 95/227M) wijst de minister van Financiën zijn collega
van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij hier nadrukkelijk op. Inmiddels zijn
bij het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij maatregelen in voorbereiding
om hierin verandering aan te brengen. 3.2.2. LandbouwheffingenLandbouwprodukten die van buiten de EG worden ingevoerd, zijn aan heffingen
onderhevig. Zij beogen het verschil tussen de wereldmarktprijs en de prijs
binnen de EG te overbruggen. Van deze heffingen wordt 80% door produktschappen
opgelegd en het resterende deel door de Douane. In de eerdergenoemde brief
van de minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij aan de Tweede Kamer
stelt de minister dat landbouwheffingen vrij gevoelig zijn voor fraude. Schema 2. Beheers- en controlesituatie landbouwheffingen Verantwoordelijk
minister in Nederland:minister van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij   Uitvoerende instanties/activiteiten:Produktschappen/Douaneadministratieve
controles en opleggen van heffingen   Controlerende instanties/activiteiten:Douanecontrole invoeraangiften en boekhoudkundige nacontrolesAID«technisch administratieve bedrijfscontroles» en
boekhoudkundige nacontroles DAD (LNV)controle LEF-administratie,
controle betaalorganen, financial audit en controle declaratie bij het EOGFLDAD (Financiën)/IABcontrole Belastingdienst/Douane Europese
Commissiecontrole op juiste en tijdige afdracht Europese Rekenkamercontrole
op de inningen en goed financieel beheer door Commissie en lidstaten Algemene
Rekenkamercontrole LEF-A en LEF-B   Coördinerende
activiteiten:Douane-instanties lidstateninformatie-uitwisselingDouane en AIDsamenwerking Openbare
verslagen:♦ Beheersverslag Belastingdienst, jaarverslag
AID en jaarverslagen produktschappen ♦ Jaarverslagen en speciale
verslagen van de Europese Rekenkamer (hebben niet altijd betrekking op Nederland)♦ Rapporten bij de financiële verantwoordingen en andere
publicaties van de Algemene Rekenkamer (hebben slechts in beperkte mate betrekking
op EG-geldstromen)   Toekomstige ontwikkelingen:♦ Overeenkomst inzake bescherming financiële belangen
van de Gemeenschappen (toepassing strafrecht bij geconstateerde fraude)De produktschappen en de Douane leggen de landbouwheffingen
op en verrichten daartoe controles. Zowel de Douane als de AID
heeft een taak bij de fysieke en administratieve controle op deze heffingen.
De controle is vergelijkbaar met die bij de exportrestituties (paragraaf 3.2.1).
De landbouwheffingen worden verantwoord in het LEF-B en als Eigen Middelen
afgedragen aan de EG. 3.2.3. Interventie-aankopen en -opslagHet doel van interventiemaatregelen is landbouwprodukten uit de markt
te nemen zodra de prijs onder een bepaald niveau dreigt te komen. De interventiegoederen
worden in openbare opslag (boter en rundvlees) of in particuliere opslag (overige
interventieprodukten) genomen. Als de prijs weer stijgt kunnen de aangelegde
voorraden worden verkocht. Ook komt het voor dat voorraden in
het kader van voedselhulp worden geschonken aan niet-lidstaten, met subsidie
worden verkocht aan instellingen zonder winstoogmerk of worden verwerkt in
of tot een ander eindprodukt (paragraaf 3.2.4). Schema 3. Beheers- en controlesituatie interventiemaatregelen Verantwoordelijk
minister in Nederland:minister van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij   Uitvoerende instanties/activiteitenVIBadministratieve controles en verrichten
van betalingen Producentengroeperingen en Produktschappenadministratieve
controles en verrichten van betalingen voor enkele kleine regelingen   Controlerende
instanties/activiteiten:VIBfysieke controles en boekhoudkundige
nacontroles Produktschappentoezicht op producentengroeperingenDAD (LNV)controle LEF-administratie, produktschappen en VIB, financial
audit en controle declaratie bij het EOGFL Europese Commissiegoedkeuring
declaratie EOGFL en controle op juiste uitvoering van de verordeningen Europese
Rekenkamercontrole op de uitbetalingen en goed financieel beheer door
Commissie en lidstaten Algemene Rekenkamercontrole
LEF-A en LEF-B Openbare verslagen:♦
Jaarverslagen DUR (VIB) en produktschappen ♦ Jaarverslagen
en speciale verslagen van de Europese Rekenkamer (hebben niet altijd betrekking
op Nederland) ♦ Rapporten bij de financiële verantwoordingen
en andere publicaties van de Algemene Rekenkamer (hebben slechts in beperkte
mate betrekking op EG-geldstromen)   Toekomstige ontwikkelingen:♦ Afnemend financieel belang vanwege afspraken in het kader
van de wereldhandelUitvoering van de interventiemaatregelen is opgedragen aan het nationaal
interventiebureau. Voor Nederland is dat het Voedselvoorzieningsin- en
Verkoopbureau (VIB).1 De producentengroeperingen zijn voor enkele kleine interventieregelingen (vis en visprodukten,
groenten en fruit) met de interventie belast. Het produktschap
ziet bij deze regelingen toe op de uitvoering en verrekent de steunbedragen
met de producenten.De laatste jaren is er nauwelijks nog sprake van interventie. De voorraad
in openbare opslag neemt af. In 1994 werd zelfs in het geheel geen boter en
rundvlees uit de markt genomen. Deze ontwikkeling laat zich aflezen uit de
volgende cijfers. Tabel 3. Gefinancierde voorraad landbouwprodukten in openbare
opslag (x 1000 kg op transactiebasis) Produkt31
dec 199231 dec 199331 dec 1994 boter19 81918 3361 115 rundvlees 1 774   
681  305Bron: Rapport van de DAD (LNV) inzake het VIB over 1994.Het VIB verricht de verificatie van de documenten en draagt zorg voor
de fysieke controles (monsterneming en niet aangekondigde en periodieke controles
van aard en hoeveelheid opgeslagen produkten). Van belang voor de controle
door het VIB is het voorschrift dat jaarlijks ten minste 5% van de voorraad
interventiegoederen moet worden gecontroleerd aan de hand van
de voorraadadministratie van het VIB (Vo. (EEG), nr. 3757/89). Daarnaast worden
stelselmatig boekhoudkundige nacontroles verricht. 3.2.4. Be- en verwerkingssteunTer bevordering van de afzet van bepaalde landbouwgrondstoffen wordt communautaire
steun verleend bij de be- of verwerking ervan tot een ander eindprodukt. De
hiermee gemoeide grondstoffen komen of uit de openbare opslag (paragraaf 3.2.3)
of rechtstreeks van de producenten. Schema 4. Beheers- en controlesituatie be- en verwerkingssteun Verantwoordelijk
minister in Nederlandminister van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij   Uitvoerende instanties/activiteiten:VIB/Produktschappenadministratieve
controles en verrichten van betalingen   Controlerende
instanties/activiteiten:VIB/Produktschappenfysieke controlesAIDcontrole toereikendheid bedrijfsadministratie, aanwezigheid
vergunningen en fysieke controle DAD (LNV)controle LEF-administratie,
produktschappen, VIB, financial audit en controle declaratie bij het EOGFLEuropese Commissiegoedkeuring declaratie EOGFL en controle op
juiste uitvoering van de verordeningen Europese Rekenkamercontrole
op de uitbetalingen en goed financieel beheer door Commissie en lidstatenAlgemene Rekenkamercontrole LEF-A en LEF-B Openbare
verslagen:♦ Jaarverslagen VIB, AID en produktschappen♦ Jaarverslagen en speciale verslagen van de Europese Rekenkamer
(hebben niet altijd betrekking op Nederland) ♦ Rapporten bij
de financiële verantwoordingen en andere publicaties van de Algemene
Rekenkamer (hebben slechts in beperkte mate betrekking op EG-geldstromen)Het VIB is belast met de uitvoering van steunmaatregelen voor
zover de grondstoffen afkomstig zijn uit de openbare opslag. De produktschappen voeren de maatregelen uit voor produkten waarvoor uitsluitend steun
wordt verleend indien zij uit de markt afkomstig zijn. De verificatie is vergelijkbaar
met die welke het VIB verricht bij de interventiemaatregelen (paragraaf 3.2.3). De AID is belast met de bedrijfscontroles in het kader van
de be- en verwerkingssteun. Een hulpmiddel daarbij is de voorwaarde dat de
producent een geldige vergunning of erkenning moet hebben. Daarnaast worden
eisen gesteld aan de administratie van deze bedrijven. 3.2.5. Directe inkomenssteun (MacSharry-regelingen)Teneinde in de landbouwsector minder afhankelijk te zijn van het markt-
en prijsbeleid voor het bereiken van de inkomensdoelstelling, is in het begin
van de jaren negentig mede als gevolg van de onderhandelingen over het wereldhandelssysteem
het stelsel van de directe inkomenssteun ingevoerd. In de sectoren rundvlees,
schapevlees en akkerbouw worden de boeren direct in hun inkomen gesteund.
De garandeerde minimumprijs voor landbouwprodukten kan hierdoor worden verlaagd
of zelfs geheel verdwijnen. De steun is gerelateerd aan de hoeveelheid door
de boer ingezette produktiemiddelen. Schema 5. Beheers- en controlesituatie directe inkomenssteun Verantwoordelijk
minister in Nederland:minister van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij   Uitvoerende instanties/activiteiten:DURcoördinatie uitvoering, administratieve
controles en verrichten van betalingen   Controlerende
instanties/activiteiten:AIDfysieke controles (teledetectie
en bedrijfsbezoeken) DAD (LNV)controle LEF-administratie, produktschappen,
DUR, financial audit en controle declaratie bij het EOGFL Europese Commissiegoedkeuring
declaratie EOGFL en controle op juiste uitvoering van de verordeningen Europese
Rekenkamercontrole op de uitbetalingen en goed financieel beheer door
Commissie en lidstaten Algemene Rekenkamercontrole
LEF-A en LEF-B Openbare verslagen:♦
Jaarverslagen DUR, AID en produktschappen ♦ Jaarverslagen en
speciale verslagen van de Europese Rekenkamer (hebben niet altijd betrekking
op Nederland) ♦ Rapporten bij de financiële verantwoordingen
en andere publicaties van de Algemene Rekenkamer (hebben slechts in beperkte
mate betrekking op EG-geldstromen)   Toekomstige ontwikkelingen:♦ Geïntegreerd beheers- en controlesysteem dient per 1
januari 1996 in werking te zijn getredenDe Dienst Uitvoering Regelingen (DUR), onderdeel van het Ministerie
van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, is belast met de behandeling en administratieve
controle van de inkomenssteunmaatregelen. Alle aanvragen worden onderworpen
aan een administratieve controle. Voor de uitvoering van de steunmaatregelen
is een geïntegreerd beheers- en controlesysteem voorgeschreven (Vo. (EEG)
nrs. 3508/92 en 3887/92). Een belangrijk onderdeel hiervan is een databank
met gegevens over de aanvragers. Voorts maken registratiesystemen voor subsidiabele
dieren en voor landbouwpercelen deel uit van een dergelijk systeem. Laatstgenoemd
systeem is nog in ontwikkeling en moet op 1 januari 1996 operationeel worden.De Algemene Inspectiedienst verricht fysieke controles in aanvulling
op de administratieve controles door de DUR. Volgens communautair voorschrift
moet in de dierlijke sector ten minste 10% van de aanvragen door middel van
een bedrijfsbezoek worden gecontroleerd. In de planning voor 1995 zijn 4600
controles opgenomen. Voor de akkerbouwsteun is 5% fysieke controles het voorgeschreven
minimum, waarbij in eerste aanleg gebruik wordt gemaakt van satellietopnamen
om de arealen verbouwde gewassen te bepalen. Pas bij vermoedelijke afwijkingen
wordt ter plaatse gecontroleerd.In de brief van 1 mei 1995 stelt de minister van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij dat het stelsel van de inkomenssteun minder gevoelig is voor fraude
dan andere maatregelen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Dit zou liggen
in het feit dat het financieel belang per begunstigde veel geringer is en
de produktiemiddelen, op basis waarvan de steun wordt berekend, gedurende
langere tijd in het zicht van de controle-instanties zijn. Bovendien zou het
stelsel zich minder lenen voor grootschalige fraudepraktijken door de georganiseerde
criminaliteit.In samenhang met de bovengenoemde vormen van directe inkomensteun is in
het kader van de hervorming van het Gemeenschappelijk landbouwbeleid sprake
van een pakket begeleidende maatregelen (Vo. (EEG) nrs. 2078/92 en 2080/92).
Het betreft hier landbouwstructuurmaatregelen die grotendeels worden bekostigd
uit het EOGFL-garantie en deels uit het EOGFL-oriëntatie.
In Nederland zijn van deze maatregelen alleen het milieu-, natuur- en bosgedeelte
van kracht. Deze regelingen worden uitgevoerd en administratief gecontroleerd
door de DUR en enkele andere diensten van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij. De AID verricht hierbij doorgaans de fysieke controles. 3.3. Controle accountantsdienstenDe DAD van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij is belast
met de controle van de EG-gelden die in het LEF worden verantwoord. Hiermee
wordt invulling gegeven aan de artikelen 4 en 5 van Vo. (EEG) nr. 729/70 betreffende
de financiering van het landbouwbeleid en artikel 7 van Vo. (EEG/Euratom)
nr. 1552/89 betreffende het stelsel van Eigen Middelen. In dit kader controleert
de DAD ook de administraties en financiële verantwoordingen van de betaalorganen
van het LEF. De DAD maakt gebruik van de controlebevindingen van de AID.De financiële verantwoording van het LEF is niet voorzien van een
accountantsverklaring. Sinds 1993 wordt binnen het ministerie onderzocht onder
welke voorwaarden en op welke termijn een dergelijke verklaring kan worden
afgegeven. In tegenstelling tot de verwachting dat in 1994 een verklaring
mogelijk zou zijn, bleek dit niet het geval. Hiervoor geeft de DAD in zijn
rapport 1994 over het LEF als reden dat de uitgaven en ontvangsten van het
EOGFL-garantie en de Eigen Middelen van de EU worden gecontroleerd met inachtneming
van het door de EU geformuleerde controlebeleid. Dit beleid is voornamelijk
gericht op fraudepreventie en -detectie en op het nakomen van regelingsvoorwaarden.
De uitgevoerde controles op de derdengegevens geven, volgens de DAD, een onvoldoende
representatief beeld van de populatie. Hierdoor wordt volgens de DAD het afgeven
van een accountantsverklaring verhinderd. Een (goedkeurende) verklaring bij
de declaratie geeft overigens niet de garantie dat de Commissie geen correcties
op de declaratie zal toepassen. De Commissie dient zich volgens de DAD uit
te spreken over de toereikendheid van de door de controle-instanties op nationaal
niveau uitgevoerde controles en in het bijzonder over de aan de controle-uitkomsten
te verbinden conclusies c.q. de interpretatie en evaluatie van de controlebevindingen.De Interne Accountantsdienst Belastingen (IAB) van het Ministerie van
Financiën controleert de uitvoering van de douane-activiteiten in het
kader van de controle van de financiële verantwoording van de Belastingdienst.
De IAB brengt aan de hoofden van de douanedistricten en -posten managementletters
uit met de bevindingen van zijn controles. Bevindingen van de IAB die op meer
eenheden betrekking hebben dan wel eenheden overstijgen, worden vermeld in
de managementletter die halfjaarlijks ten behoeve van de directie Douane wordt
opgesteld. De IAB verricht haar controles aan de hand van een accountantscontroleprogramma,
dat onder meer geënt is op de geldstromen en de daarmee samenhangende
risico's waarmee de Douane heeft te maken. Elk jaar wordt dit programma geactualiseerd.
De accountantsverklaring inzake de verantwoording van de Belastingdienst wordt
jaarlijks opgenomen in het onder verantwoordelijkheid van de directeur-generaal
der Belastingen uitgebracht Beheersverslag Belastingdienst. Dit verslag bevat
de belangrijkste zaken op douanegebied, naast aangelegenheden inzake de andere
divisies van de Belastingdienst in het voorbije kalenderjaar.De DAD van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij wordt
door de DAD van het Ministerie van Financiën en de IAB schriftelijk op
de hoogte gebracht van de belangrijkste bevindingen van de controle op activiteiten
van de Douane die van belang zijn voor het LEF. 3.4. Controle Europese CommissieDe jaarlijkse declaratie bij het EOGFL behoeft goedkeuring van de Europese
Commissie. Indien de Commissie van mening is dat een bepaald bedrag ten onrechte
door Nederland wordt gedeclareerd, leidt dit tot een korting op de declaratie.
Uiteindelijk worden deze kortingen bij het «apurement» (goedkeuringsprocedure
van de Commissie van de door de lidstaten ter uitvoering van het markt- en
prijsbeleid uitbetaalde bedragen) ten laste van de nationale begroting gebracht.
Kortingen op de declaratie kunnen voortkomen uit, naar de mening van de Europese
Commissie, onjuiste interpretatie van regelgeving door de lidstaat, misbruik
of oneigenlijk gebruik en/of onvoldoende controle. Eventuele correcties op
de declaratie kunnen op maximaal twee voorafgaande boekjaren betrekking hebben.Over de periode 1983–1990 is er voor totaal f 177 miljoen gekort
op de Nederlandse declaraties bij het EOGFL-garantie. Hiervan had f 25
miljoen betrekking op de verwerkingssteun voor magere melkpoeder (onvoldoende
controle) en f 41 miljoen op de superheffing (inningsproblemen en ernstige
nalatigheid bij de uitvoering). Voorts was f 83 miljoen gemoeid met volgens
een nieuw procédé geproduceerde boter (NIZO-boter), die volgens
de Commissie ten onrechte in interventie-opslag was genomen. Het restant (f 28
miljoen) betrof diverse kleine correcties. Overigens heeft Nederland met betrekking
tot de problematiek van de NIZO-boter beroep aangetekend bij het Hof van Justitie.
De korting van f 83 miljoen werd in 1994 ten laste van de begroting van
het LEF-A gebracht.De Commissie kan een lidstaat voor het Hof van Justitie dagen als zij
meent dat onterecht te weinig of geen heffingen zijn afgedragen. Zo deed het
Hof van Justitie in 1991 uitspraak inzake de zogeheten «Equinox»-zaak.
Nederland had ruim 60 000 ton maniok – ondanks een waarschuwing
van de Commissie – tegen verlaagd tarief ingevoerd. De ten onrechte
niet opgelegde, maar alsnog door Nederland af te dragen, landbouwheffing bedroeg
f 20 miljoen, verhoogd met bijna f 58 miljoen rente. Het totaalbedrag
werd in 1991 ten laste van de begroting van het LEF-A gebracht.Jaarlijks bezoekt de Commissie de lidstaten voor het verrichten van controles.
Daarnaast vinden bezoeken plaats die niet in de planning zijn opgenomen en
die slechts enkele dagen van tevoren worden aangekondigd. Deze vinden plaats
indien de Commissie hiertoe een bijzondere aanleiding ziet. Doorgaans worden
deze controles uitgevoerd door de UCLAF. In 1994 verrichtte de UCLAF in Nederland
één onderzoek inzake EOGFL-garantiegelden.Van de controlebevindingen worden verslagen gemaakt die uiteindelijk terechtkomen
in het syntheseverslag dat de Commissie opstelt in het kader van de goedkeuring
van de rekeningen van het EOGFL-garantie.In zijn (eerdervermelde) brief van 1 mei 1995 schreef de minister van
Landbouw, Natuurbeheer en Visserij aan de Tweede Kamer dat bij de beoordeling
van de nationale uitvoering van het gemeenschappelijk landbouwbeleid de Commissie
zijns inziens voorbij gaat aan de opzet, het bestaan en de werking van de
nationale controle op de naleving van de regels (de voorcontrole). 3.5. Coördinatie en versterking van de nationale
uitvoering en controleDe controleplannen van de AID en de Douane worden afgestemd in de onder
verantwoordelijkheid van de minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij
vallende Controle Coördinatiegroep (CCG). Deze groep vormt het communautair
voorgeschreven orgaan ter uitvoering van de verplichting de boekhoudkundige
nacontroles op elkaar af te stemmen (Vo. (EEG), nr. 4045/89). De CCG is met
name belast met de bewaking van de voortgang van de controles.De Raad heeft inmiddels – naar aanleiding van de bevindingen van
commissie-Belle, die zich richt op hervorming van de financiële afrekeningsprocedure –
regels vastgesteld voor de erkenning van betaalorganen (Vo. (EG) nr. 1287/95,
ter wijziging van Vo. (EEG) nr. 729/70). In de toekomst zullen op de declaratie
bij het EOGFL-garantie alleen betalingen worden geaccepteerd die verricht
zijn door erkende betaalorganen. De erkenning diende tot stand te zijn gebracht
met ingang van het nieuwe begrotingsjaar van het EOGFL per 16 oktober 1995.
Volgens het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij is de erkenning
inmiddels een feit.De jaarlijkse goedkeuringsprocedure met betrekking tot de door de lidstaten
ten laste van het EOGFL-garantie gedeclareerde uitgaven zal ingaande het nieuwe
boekjaar van het EOGFL, worden gesplitst in twee fasen. De eerste fase leidt
tot een beschikking van de Commissie betreffende een boekhoudkundige goedkeuring
van de declaratie. De basis van deze beschikking wordt gevormd door de uitkomsten
van de «financial audit», welke wordt uitgevoerd door de lidstaten,
in Nederland door de DAD van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en
Visserij. De tweede fase houdt controle door de Commissie in met betrekking
tot de rechtmatige uitvoering van regelingen («conformiteits-audit»).De voorgestelde wijziging voorziet ook in preventieve controles door de
Commissie. Deze zullen plaatsvinden bij de invoering van geheel nieuwe regelingen
en bij belangrijke wijzigingen van bestaande regelingen. Deze controles leiden
niet direct tot financiële consequenties, maar wel tot aanwijzingen en
adviezen om hetzij procedures, hetzij interpretaties aan te passen.In lidstaten met meer dan één betaalorgaan zal in het kader
van de goedkeuring van de rekeningen van het EOGFL, op grond van Vo. (EEG)
nr. 1663/95, er één coördinerende instantie moeten komen.
Bij brief van 10 oktober 1995 heeft de minister van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij de Commissie meegedeeld dat zijn ministerie als bedoelde instantie
moet worden beschouwd. Hierop vooruitlopend was per 1 januari 1994 bij het
ministerie een Coördinerend Bureau ingesteld. Dit bureau diende een geharmoniseerde
toepassing van communautaire regelgeving door betaalorganen te waarborgen,
alsmede een gelijke behandeling van alle begunstigden. Inmiddels zijn daartoe
door de betaalorganen controlememoranda ontwikkeld. Bovendien heeft het Coördinerend
Bureau een taak bij het voorkomen van kortingen op de declaratie bij het EOGFL.Los van deze wijzigingen heeft het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij in 1994 met de produktschappen overeenstemming bereikt over een
«Gedragscode medebewind gemeenschappelijk landbouwbeleid». Hierin
wordt met name aangegeven hoe de verantwoordelijkheden tussen produktschappen
en het ministerie bij de uitvoering van EG-landbouwregelingen zijn verdeeld.
De gedragscode is sinds medio 1994 in gebruik en zal najaar 1995 worden ondertekend
door de secretaris-generaal van het ministerie en de voorzitters
van de produktschappen.Op basis van internationale verdragen (onder andere het Verdrag van Napels)
en diverse EG-verordeningen (waaronder Vo. (EEG) nr. 1468/81 en Vo. (EG) nr.
1831/94) werkt de Nederlandse douane samen met douane-instanties in de andere
lidstaten. Ter stimulering van de onderlinge samenwerking is voorts in 1990
het Matthaeus-project gestart, waarbij douanebeambten van de lidstaten met
vergelijkbare functies worden uitgewisseld. 3.6. Fraude en fraudebestrijdingIn zijn brief aan de Tweede Kamer stelt de minister van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij dat vooral de regelingen met betrekking tot restituties en invoerheffingen
fraudegevoelig zijn. Dit zou voortkomen uit het feit dat het ontdekkingsrisico
klein is, terwijl het per transactie vaak om een aanmerkelijk bedrag gaat.
Dit klemt te meer daar de goederen waarvoor restitutie wordt verleend of waarop
een heffing wordt opgelegd na uit- of invoer aan het zicht van de controlerende
instanties zijn onttrokken. Bij gedifferentieerde restituties (waarvan de
hoogte afhankelijk is van het land van bestemming) speelt dit in het bijzonder.Volgens het jaarverslag van de Commissie over fraudebestrijding over 1994
is door Nederland over de periode 1991–1993 voor 16,2 miljoen ecu aan
verplichte meldingen van fraude en onregelmatigheden inzake het EOGFL-garantie
gedaan. Dit is 0,23% van hetgeen aan Nederland over diezelfde periode werd
toegekend.1 De laatste jaren nemen de meldingen
van fraude en onregelmatigheden door de lidstaten toe. Blijkens het jaarverslag
van de Commissie werden vooral gevallen van fraude en onregelmatigheid gemeld
op het gebied van het EOGFL-garantie (voor een overzicht voor 1991–1994:
tabel 4).De toename van het aantal meldingen en bedragen hangt (mede) samen met
de toegenomen middelen die de EG beschikbaar stelt voor fraudebestrijding.
In 1994 werd 139,1 miljoen ecu ter beschikking gesteld, waarvan 93% besteed
werd in de landbouwsector. Met name de Nederlandse autoriteiten maakten volgens
de Commissie goed gebruik van de beschikbaar gestelde middelen. Zo heeft Nederland –
als enige lidstaat – in 1993 alle toegekende middelen ten behoeve van
de bestrijding van fraude met EOGFL-garantiegelden besteed.Gevallen van vermoedelijke fraude worden door de AID en de Douane voor
een opsporingsonderzoek in principe overgedragen aan de afdeling Recherche
van de AID of de Douanerecherche. Deze bijzondere opsporingsdiensten voeren
overleg met het Openbaar Ministerie over eventuele strafrechtelijke vervolging.
Per kwartaal geven de AID en de Douane de meldingen van geconstateerde fraude
en onregelmatigheden door aan het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en
Visserij. Na toetsing van de gegevens aan de criteria van Vo. (EEG) nr. 595/91
betreffende onregelmatigheden in het kader van de financiering van het Gemeenschappelijk
landbouwbeleid, zendt het ministerie deze meldingen door aan de Commissie. Tabel 4. Door de lidstaten aan de Commissie gemelde gevallen
van fraude en onregelmatigheden inzake het EOGFL-garantie in de periode 1991–1994  aantal zakenfin. belang (miljoen ecu)%
teruggevorderd België*11911,456% Denemarken22110,5047%Duitsland54666,2219% Frankrijk38954,2532%Griekenland*32786,3566% Ierland655,5139%Italië955560,696% Luxemburg00n.v.t.Nederland42822,6249% Portugal27014,967%Spanje51982,753% Verenigd Koninkrijk67026,7745%Alle 12 lidstaten4 509942,0717%* de meldingen voor het laatste kwartaal van 1994 ontbreken.Bron: Protecting the Community's financial interests. The fight against
fraud. Annual Report 1994 (Europese Commissie), tabel 10.In internationaal verband werken AID en de Douanerecherche bij strafrechtelijke
onderzoeken ook wel samen met buitenlandse zusterinstellingen.De bestrijding van fraude was tot voor kort gericht op het wegnemen van
het ten onrechte genoten voordeel en in bepaalde gevallen strafrechtelijke
vervolging in Nederland. Aan dit systeem zijn onlangs enkele administratieve
instrumenten toegevoegd, die beogen niet alleen het ten onrechte genoten voordeel
weg te nemen, maar ook financiële en andere sancties op te leggen. Zo
moeten lidstaten per 1 april 1995 kortingen opleggen bij onregelmatigheden
met exportrestituties (Vo. (EG) nr. 2945/94 ter wijziging van Vo. (EEG) nr.
3665/87). Deze kortingen variëren van 50% tot 200% van het onterecht
genoten voordeel, al naar gelang de ernst van de onregelmatigheid. Boetes
van 200% zijn tot nu toe in Nederland niet opgelegd. De toepassing van de
administratieve instrumenten laten de mogelijkheid tot nationale strafrechtelijke
vervolging onverlet.Blijkens het Nationaal rapport EG-fraudebestrijding leiden VIB-controles
slechts in een zeer gering aantal gevallen tot het nemen van maatregelen.
In 1994 is slechts één geval als onregelmatig aangemerkt, waarbij
tot terugvordering is overgegaan.Specifiek voor de MacSharry-regelingen moeten lidstaten kortingen opleggen
in geval van geconstateerde, geringe afwijkingen. Bij majeure afwijkingen
vervalt het recht op steun geheel. Indien sprake is van valse verklaringen
moet de begunstigde enige tijd van deelname aan de regeling worden uitgesloten.In juni 1995 heeft de Raad een verordening vastgesteld (Vo. (EG) nr. 1469/95)
die ondermeer behelst dat lidstaten risico's ten aanzien van de betrouwbaarheid
van betrokken begunstigden van uit het EOGFL-garantie gefinancierde verrichtingen
melden aan de Commissie («zwarte lijst»-verordening). Ook verplicht
deze verordening de lidstaat tot verscherpte controle op de verrichtingen
van de als onbetrouwbaar aangemerkte begunstigden, opschorting van de betaling
en/of uitsluiting van betrokkene voor een bepaalde periode en voor een bepaalde
verrichting. Een complicerende factor hierbij is dat de Commissie hiervoor
nog een uitvoeringsverordening moet vaststellen, terwijl de lidstaten al wel
verplicht zijn de Raadsverordening uit te voeren. Op initiatief van de Commissie is in 1994 gestart met een gecoördineerde
aanpak van controles van een aantal multinationale ondernemingen. Blijkens
het jaarverslag van de AID over 1994 neemt Nederland aan drie van dergelijke
onderzoeken deel. 3.7. Europese RekenkamerDe Europese Rekenkamer besteedt jaarlijks uitvoerig aandacht aan het Gemeenschappelijk
landbouwbeleid. Zij rapporteert daarover in haar jaarverslagen en over bijzondere
onderzoeken in speciale verslagen. De controles van de Europese Rekenkamer
betreffen onderdelen van bepaalde ontvangst- en uitgavencategoriëen,
waarbij Nederland overigens niet altijd wordt betrokken. Jaarlijks terugkerende
onderwerpen zijn beheer en begrotingscontrole alsmede ordening en beheer van
de markten van specifieke landbouwprodukten. In bijlage 2 worden de gepubliceerde
onderzoeken van de Europese Rekenkamer in de periode 1990–1994 weergegeven
met vermelding van doelstelling en hoofdbevindingen van de voor Nederland
meest relevante onderzoeken.In speciaal verslag 7/93 constateerde de Europese Rekenkamer dat zowel
de lidstaten als de Commissie op het gebied van de controle en bestrijding
van landbouwfraude ernstig tekort waren geschoten. De EG-verordening betreffende
de melding van fraude en onregelmatigheden bleek van weinig betekenis te zijn
als instrument voor de bestrijding van fraude. Als knelpunten werden genoemd
de onvolledigheid van de meldingen door de lidstaten, de gebrekkige vervolgacties
door de Commissie met betrekking tot terug te vorderen bedragen en het onvoldoende
gebruik door de Commissie van de doorgegeven informatie. De Europese Rekenkamer
achtte een communautair boetebeleid noodzakelijk.In de zuivelsector heeft de Europese Rekenkamer problemen geconstateerd
ten aanzien van misbruik en oneigenlijk gebruik. Over 1992 stelde de Europese
Rekenkamer vast dat de ingewikkelde en onnauwkeurige gemeenschapsverordeningen
in de zuivelsector misbruik in de lidstaten in de hand werkten. De verrichte
fysieke controles en boekhoudkundige nacontroles waren ontoereikend. Uit een
vervolgonderzoek uit 1994 bleek dat slechts 7% van het terugvorderbaar geachte
bedrag daadwerkelijk was terugontvangen. De lidstaten hadden onvoldoende inspanningen
verricht om tot terugvordering te komen. 3.8. Algemene RekenkamerDe Algemene Rekenkamer controleert het LEF-A op grond van de Comptabiliteitswet
en het LEF-B op grond van artikel 11, tweede lid van de Landbouwwet.De Algemene Rekenkamer constateerde in de afgelopen jaren dat de opzet
en de werking van de administratieve organisatie bij de betaalorganen en de
centrale administratie van het LEF over het algemeen aan de daaraan te stellen
eisen voldeed. Ten aanzien van de produktschappen merkte zij wel op dat beschrijving
en onderhoud van de administratieve organisatie aandacht verdient.De Algemene Rekenkamer had de afgelopen jaren een positief oordeel over
de financiële verantwoording van het LEF-A. Sinds 1992 merkte zij wel
op dat onzekerheid bestaat over de rechtmatigheid van enkele posten op de
saldibalans, die betrekking hebben op de uitgaven en ontvangsten van het LEF-B. In het rapport bij de financiële verantwoording 1994 van het LEF
merkte de Algemene Rekenkamer op dat – indien uit haar rechtmatigheidsonderzoek
over 1995 blijkt dat een accountantsverklaring bij het LEF-B nog steeds ontbreekt –
zij zal overwegen bezwaar te maken als bedoeld in artikel 55 van de CW. Gebreken
in de controlesituatie bij het LEF-B brengen volgens de Rekenkamer het gevaar
mee dat de Commissie een korting oplegt op de Nederlandse declaratie bij het
EOGFL-garantie.Naast de reguliere controle van het LEF rapporteert de Algemene Rekenkamer
over haar onderzoek naar afzonderlijke regelingen van het Gemeenschappelijk
landbouwbeleid (bijlage 3).Zo publiceerde zij in 1992 over het systeem van vergoeding van de medebewindskosten.
Zij constateerde dat de produktschappen op dit punt onvolledige informatie
verstrekten en dat de rekeningen van de produktschappen niet tijdig door de
minister werden goedgekeurd. Uit een in datzelfde jaar gepubliceerd onderzoek
inzake de opzet van de bestrijding van EG-fraude ten aanzien van landbouwsubsidies
en exportrestituties bleek dat in Nederland actief werd gewerkt aan de vergroting
van de effectiviteit van de EG-fraudebestrijding, onder andere door verbetering
van de coördinatie tussen de betrokken departementen, diensten en Openbaar
Ministerie.In 1993 publiceerde de Algemene Rekenkamer over de regeling houdende een
gemeenschappelijke ordening van de markten in de sector schape- en geitevlees.
De regeling was volgens haar complex en gevoelig voor misbruik en oneigenlijk
gebruik. Bij 10 tot 14% van de gecontroleerde aanvragen kwamen onregelmatigheden
voor. 4. STRUCTUURFONDSEN 4.1. AlgemeenHet sociaal-economische structuurbeleid van de EG heeft tot doel de sociale
en economische samenhang in de Gemeenschap te versterken. Instrumenten om
het structuurbeleid te realiseren, zijn de structuurfondsen, leningen van
de Europese Investeringsbank (EIB) en andere financieringsinstrumenten.De structuurfondsen waaruit voor dit doel gelden beschikbaar komen, zijn
het:♦ Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO);♦ Europees Sociaal Fonds (ESF);♦ Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw, afdeling
Oriëntatie (EOGFL-oriëntatie).Van de andere financieringsinstrumenten is voor Nederland van belang het
eind 1993 ingestelde Financieringsinstrument voor de Oriëntatie van de
Visserij (FIOV), hierna ook als structuurfonds aangeduid.De middelen uit de structuurfondsen dienen ertoe bij te dragen dat de
vijf prioritaire doelstellingen die zijn vastgelegd in Vo. (EEG) nr. 2081/93,
ter wijziging van de kaderverordening Vo. (EEG) nr. 2052/88 worden bereikt.
Deze doelstellingen zijn:1. bevordering van de ontwikkeling en structurele aanpassing van regio's
met een ontwikkelingsachterstand (EFRO, ESF, EOGFL-oriëntatie en FIOV).2. omschakeling van regio's, grensregio's of deelregio's (met inbegrip
van werkgelegenheidsgebieden en stedelijke gemeenschappen) die zwaar door
de achteruitgang van de industrie zijn getroffen (EFRO, ESF en FIOV).3. bestrijding van langdurige werkloosheid en vergemakkelijking van de
inschakeling in het arbeidsproces van jongeren en met uitsluiting van de arbeidsmarkt
bedreigde personen (ESF).4. vergemakkelijking van de aanpassing van de werknemers aan de gewijzigde
omstandigheden in het bedrijfsleven en aan de ontwikkeling van de produktiestelsels
(ESF).5. bevordering van de plattelandsontwikkeling:a. door de aanpassing van de landbouwstructuren in het kader van de hervorming
van het Gemeenschappelijk landbouwbeleid te bespoedigen, waaronder ook de
maatregelen vallen op het gebied van de aanpassing van de visserijstructuur
(EOGFL-oriëntatie en FIOV);b. door de ontwikkeling en de structurele aanpassing van het platteland
te vergemakkelijken (EFRO, ESF, EOGFL-oriëntatie en FIOV).De huidige doelstelling 4 werd in 1994 van kracht. De oude doelstelling
4 (het vergemakkelijken van de inschakeling van jongeren in het arbeidsproces)
werd geïntegreerd in doelstelling 3, die bovendien enigszins werd verruimd.
De overige doelstellingen bleven nagenoeg ongewijzigd. Voorts bestaat een –
overigens voor Nederland niet van toepassing zijnde – doelstelling 6:
ontwikkeling van de arctische zones.Naast programma's in het kader van bovengenoemde doelstellingen worden
uit de structuurfondsen zogeheten communautaire initiatieven gefinancierd.
Dit zijn samenwerkingsverbanden tussen de lidstaten die zijn ingesteld op
initiatief van de Commissie, in overleg met de lidstaten.Het financieel belang van de structuurfondsen voor Nederland is in vergelijking
met andere lidstaten beperkt. In de periode 1989–1993 werd hiervoor
679 miljoen ecu in Nederland besteed, terwijl de bestede structuurgelden
voor alle lidstaten in deze periode 61 miljard ecu bedroegen. Het aandeel
van Nederland bedroeg dus ruim 1% van het totale budget. Tabel 5. In Nederland bestede structuurgelden in de periode
1989–1993 (x 1 miljoen ecu; 1989: 1 ecu = f 2,34) DoelstellingEFROESFEOGFLTotaal2110,4351,24n.v.t.161,67 3 en 4*n.v.t.328,01n.v.t.328,015an.v.t.n.v.t.32,0032,00 5b24,906,6012,5044,00communautaire initiatieven89,0814,500,10103,68Totaal224,41400,3544,60679,36n.b. = niet bekend* Betreft voor het ESF de periode 1990–1993.In het huidige kaderprogramma 1994–1999 is het aan Nederland toegezegde
bedrag toegenomen tot circa 2,7 miljard ecu. Gezien het totale budget van
155 miljard ecu voor deze periode is het Nederlandse aandeel echter nog steeds
bescheiden (1,7% van het totaal, prijzen 1994). Het grootste bedrag, ruim
800 miljoen ecu, is toegezegd in het kader van de bestrijding van langdurige
werkloosheid.De verstrekking van gelden uit de structuurfondsen dient vergezeld te
gaan van de inzet van nationale middelen. In de meerderheid van de gevallen
gaat het om een fifty-fifty verhouding. Hiermee wordt invulling gegeven aan
het in Vo. (EEG) nr. 2081/93 genoemde complementariteitsbeginsel. De co-financiering
heeft voor een gedeelte plaats met gelden ten laste van de rijksbegroting.
Daarnaast is co-financiering mogelijk door lagere overheden, door de Arbeidsvoorzieningsorganisatie
of door particuliere instellingen. Tabel 6. Nederland voor 1994–1999 toegezegde bijdragen
uit de structuurfondsen (x 1 miljoen ecu; 1994: 1 ecu = f 2,17) DoelstellingEFROESFEOGFLFIOVTotaal18040228150 2120694n.v.t.n.v.t.3003n.v.t.843n.v.t.n.v.t.843 4n.v.t.236n.v.t.n.v.t.2365an.v.t.n.v.t.11847165 5b821751n.v.t.150communautaire initiatieven269129813419Totaal26371 359199682 2631 Betreft de periode tot en met 1996. Voor de resterende periode
wordt 350 miljoen ecu verwacht.2 Met inbegrip van de ontvangsten in 1993 (230 miljoen ecu),
de hiervoor genoemde nog te ontvangen bedragen (350 miljoen ecu) en de verrekening
in prijzen 1992, bedraagt het totaal 2,7 miljard ecu, zoals in 1992 door de
Commissie toegezegd. Inmiddels is aan Nederland in het kader van de dijkverzwaring
45 miljoen ecu additioneel toegezegd.Bron: Ministerie van Financiën, directie Buitenlandse Financiële
Betrekkingen, opgave 14 november 1995.Sinds de hervorming van de structuurfondsen wordt verreweg het grootste
deel van de middelen door de Commissie rechtstreeks overgemaakt aan de met
de uitvoering van de programma's belaste instanties. Een beperkt deel gaat
nog via de verantwoordelijke ministeries, zoals de middelen voor het doelstelling-4-programma
en een deel van de middelen voor doelstelling-5a-bijdragen en voor de communautaire
initiatieven. De ministers zijn echter wel verantwoordelijk voor
de uitvoering van de programma's in Nederland, ook voor de programma's waarvoor
de bijdragen niet in de financiële verantwoording van de departementen
worden opgenomen. De ministers dienen hun toezichthoudende verantwoordelijkheid
invulling te geven door middel van vertegenwoordiging in de verschillende
comités van toezicht en door controle- en reviewwerkzaamheden door
de DAD's. 4.2. Instrumenten van het structuurbeleid 4.2.1. Europees Fonds voor Regionale OntwikkelingHet EFRO is gericht op het verkleinen van de verschillen in economische
ontwikkeling tussen de regio's in de Gemeenschap. De daarbij in acht te nemen
regels zijn vastgelegd in Vo.(EEG) nr. 2083/93 (ter wijziging van Vo.(EEG)
nr. 4254/88). Schema 6. Beheers- en controlesituatie EFRO Verantwoordelijk
minister in Nederland:minister van Economische Zaken   Uitvoerende
instanties/activiteiten:Provinciesuitvoeren
van programma's en projecten en het verrichten van controles   Controlerende
instanties/activiteiten:Openbare accountantscontrole op
individuele projecten Accountant aanwezen door provinciebestuurcontrole
op de programma's DAD (EZ)review en controle Comités
van toezichtalgemeen toezicht op de uitvoering van programma's Europese
Commissiegoedkeuring communautaire bestekken en programma's, goedkeuring
declaraties en controle op juiste uitvoering Europese Rekenkamercontrole
op de uitbetalingen en financieel beheer door Commissie en lidstaten   Coördinerende
activiteiten:Ministerie en provinciesopstellen van decentralisatiebrievenDAD (EZ)opstellen controleprotocollen ten behoeve van provinciesCommissie en lidstatenmaken van afspraken omtrent
informatieverstrekking aan de Commissie («monitoringmodel») Openbare
verslagen:♦ Jaarverslag Commissie ♦
Jaarverslagen en speciale verslagen van de Europese Rekenkamer (hebben niet
altijd betrekking op Nederland) ♦ Publicaties van de Algemene
Rekenkamer (hebben slechts in beperkte mate betrekking op EG-geldstromen)  Toekomstige ontwikkelingen:♦
Opstellen van samenwerkingsprotocol tussen Nederland en de Europese Commissie♦ Afronden van nationale en regionale beheers- en controlesystemen♦ Maken van afspraken omtrent informatieverstrekking aan de
CommissieDe middelen uit het EFRO komen Nederland ten goede in het kader van programma's
voor de doelstellingen 1, 2, 5b en enkele communautaire initiatieven.De provincie is voor het EFRO eerstverantwoordelijk uitvoerder
van de door de Commissie goedgekeurde regionale programma's. De minister
van Economische Zaken blijft evenwel jegens de Commissie eindverantwoordelijk
voor de juiste uitvoering van de EFRO-programma's. Bij het ministerie is deze
taak opgedragen aan de hoofdafdeling Regionaal Stimuleringsbeleid
van de directie Regio's, Bedrijfsomgeving en Milieu (RBM/RSB). Deze hoofdafdeling
is betrokken bij de planvorming en de indiening van de regionale programma's
en projecten bij het directoraat-generaal Regionale Politiek (DG XVI) van
de Commissie. Verder berust bij deze hoofdafdeling ook de verantwoordelijkheid
voor de coördinatie van de uitvoering van de programma's voor de doelstellingen
1 en 2 (de minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij is coördinerend
voor het programma voor doelstelling 5b; paragraaf 4.2.3). De hoofdafdeling
is vertegenwoordigd in de verschillende regionale comités van toezicht.Het ministerie heeft de Colleges van Gedeputeerde Staten van
de betrokken provincies in maart 1995 als verantwoordelijke instantie aangewezen
en hen – voor akkoord – decentralisatiebrieven gezonden. Daarin
is vastgelegd dat de provincies eerstverantwoordelijk zijn voor het beheer
van de uitvoering van de projecten en voor het verrichten of laten verrichten
van de financiële controle van de projecten. Ingediende declaraties dienen
te zijn voorzien van een verklaring van de door de provincie aangewezen accountant.
De DAD van het Ministerie van Economische Zaken zal gedurende de looptijd
van het programma reviewwerkzaamheden verrichten. Voorts is vastgelegd dat
de provincies de Staat der Nederlanden zullen vrijwaren van eventuele claims
van de Commissie tot terugbetaling van ten onrechte genoten financiële
bijdragen. De decentralisatiebrieven zijn nog slechts door twee provincies
voor akkoord getekend.Het Besluit co-financiering EFRO-programma's 1995–2001 (Stb. 1994,
907) bevat regels voor de accountantscontrole. Daarnaast zijn administratieve
regelingen vastgelegd in de structuurfondsverordeningen en in de uitvoeringsbepalingen
van de Enig Programmeringsdocumenten (EPD's), waarin het gehele Nederlandse
regionale programma is vastgelegd. Daarnaast heeft het Ministerie van Economische
Zaken een controleprotocol opgesteld, dat voor de provincies als leidraad
dient bij accountantscontroles.De EFRO-gelden die de Commissie verstrekt ten behoeve van communautaire
initiatieven (Interreg, Resider, Mkb, Retex en Konver; totaal 260 miljoen
ecu in de periode 1994–1999) worden rechtstreeks beschikbaar gesteld
aan de uitvoerende instanties (provincies, regio's en gemeenten). De controlesituatie
ten aanzien hiervan is door de minister nog niet in kaart gebracht, maar zal
in aantal gevallen aansluiten bij de controlesituatie van de EPD's. Het communautair
initiatief Urban (9 miljoen ecu), dat ook uit het EFRO wordt gefinancierd,
wordt uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van de minister van Binnenlandse
Zaken. Bij dit ministerie vormt de controle-aanpak voor dit communautaire
initiatief thans een punt van aandacht. 4.2.2. Europees Sociaal FondsHet ESF is gericht op verbetering van de werkgelegenheid in de Gemeenschap.
De daarbij in acht te nemen regels zijn vastgelegd in Vo. (EEG) nr. 2084/93,
ter wijziging van Vo. (EEG) nr. 4255/88. De middelen uit het ESF komen ons
land ten goede in het kader van de doelstellingen 1, 2, 3, 4, 5b en enkele
communautaire initiatieven. Schema 7. Beheers- en controlesituatie ESF Verantwoordelijk
minister in Nederlandminister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid  Uitvoerende instanties/activiteiten:CBAuitvoeren
van programma's en verrichten van controles RBA'suitvoeren van
projecten en verrichten van controles Bureau Uitvoering Europese subsidie-instrumentenuitvoeren
van programma's en projecten in het kader van doelstelling 4 en de communautaire
initiatieven en het verrichten van controles   Controlerende
instanties/activiteiten:Openbare accountantscontrole individuele
projecten (ook communautaire initiatieven-projecten), controle jaarrekening
CBA en RBA's DAD (SZW)controle en review CBA; controle departementale
uitvoering Comités van Toezichtalgemeen toezicht op de
uitvoering van programma's en projecten Europese Commissiegoedkeuring
communautaire bestekken en programma's, goedkeuring declaraties en controle
op juiste uitvoering Europese Rekenkamercontrole op de uitbetalingen
en het financieel beheer door Commissie en lidstaten   Coördinerende
activiteiten:Ministerie en CBAbestuursovereenkomst (wordt
thans herzien) CBAsubsidieregeling ESF Openbare
verslagen:♦ Jaarverslag Commissie ♦
Jaarverslagen en speciale verslagen van de Europese Rekenkamer (hebben niet
altijd betrekking op Nederland) ♦ Publikaties van de Algemene
Rekenkamer (hebben slechts in beperkte mate betrekking op EG-geldstromen)  Toekomstige ontwikkelingen:♦
Opstellen van samenwerkingsprotocol tussen Nederland en de Europese Commissie♦ Beschrijven van beheers- en controlesystemen ♦
Maken van afspraken omtrent informatieverstrekking aan de CommissieVerantwoordelijke instantie voor de programma's in het kader van de genoemde
doelstellingen, behalve voor doelstelling 4, is het Centraal Bestuur
voor de Arbeidsvoorziening (CBA). De uitvoering van de regionale programma's
is een taak van de 28 Regionale Bureaus voor de Arbeidsvoorziening (RBA's). In een juridisch bindende bestuursovereenkomst uit 1991 (Stcrt. 1991,
192) heeft de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid regels voor de
verantwoordelijkheid van het CBA vastgelegd. Daarin is bepaald dat de ontwikkeling
en de uitvoering van plannen, de subsidiëring van derden en het toezicht
op deze derden, taken van Arbeidsvoorziening zijn. Het CBA heeft ter uitwerking
van de overeenkomst inzake de subsidieverstrekking een regeling Europees Sociaal
Fonds opgesteld (Stcrt. 1995, 73).De projecten die onder verantwoordelijkheid van de RBA's worden uitgevoerd,
worden gecontroleerd door een openbaar accountant en ten behoeve
van de declaratie voorzien van een verklaring. De rekeningen van de RBA's
en die van het CBA (die is samengesteld uit de rekeningen van de afzonderlijke
RBA's) worden eveneens gecontroleerd door een openbaar accountant en van een
verklaring voorzien.De taak van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid beperkt
zich volgens de bestuursovereenkomst tot coördinatie, formele toetsing
en ondersteuning van voorstellen in EG-verband, alsmede tot toezicht op de
arbeidsvoorzieningsorganisatie. Het ministerie is verder vertegenwoordigd
in de verschillende comités van toezicht voor de regionale
projecten (doelstellingen 1, 2 en 5b) en in de landelijke comités van
toezicht voor doelstellingen 3 en 4.Uit een departementaal onderzoek (rapport SozaConsult, 20 september 1994,
kenmerk SCZ/94/012) kwam naar voren dat de wijze waarop de uitvoering van
het ESF verloopt en het daarbij behorende controle- en beheerssysteem de minister
nog onvoldoende waarborgen biedt om zijn verantwoordelijkheid te dragen. Overigens
werd daarbij aangegeven dat dit niet inhoudt dat de ESF-gelden in Nederland
onrechtmatig worden besteed. Er wordt thans gewerkt aan een herziening van
de bestuursovereenkomst met het CBA. Deze zou ultimo 1995 haar beslag moeten
krijgen. De huidige bestuursovereenkomst kent geen relatie met de Arbeidsvoorzieningswet.Voor het doelstelling-4-programma en de communautaire initiatieven Employment
en Adapt (totaal 129 miljoen ecu) is het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
zelf verantwoordelijk voor de uitvoering. Daartoe heeft het ministerie begin
1995 het bureau Uitvoering Europese Subsidie-instrumenten «op afstand»
ingesteld. De projecten in het kader van de communautaire initiatieven worden
in opdracht van het ministerie door externe accountants gecontroleerd. De
beschikbaar gestelde middelen worden verantwoord op een derden-rekening en
maken deel uit van de jaarlijkse controle van de financiële verantwoording.
Voor de uitvoering van het doelstelling-4-programma is in april 1995 een subsidieregeling
vastgesteld en voor de communautaire initiatieven Employment en Adapt op 22
februari 1995 respectievelijk 14 juni 1995.Uit het ESF worden ook programma's gefinancierd waarbij andere ministeries
betrokken zijn. Zo wordt in Nederland op het beleidsterrein van het Ministerie
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen financieel bijgedragen aan diverse
activiteiten op het grensvlak van onderwijs en arbeidsmarkt. Daarbij is sprake
van 55% co-financiering van de goedgekeurde projecten ten laste van de rijksbegroting.
Zo werd in de periode 1990–1994 circa f 2 miljoen ontvangen in
het kader van het zogeheten PETRA-project. Ook zullen ESF-gelden beschikbaar
komen voor een project «Voortijdig Schoolverlaten». Het gaat hierbij
om een taakstelling voor 1995 en 1996 van jaarlijks f 50 miljoen. Deze
gelden gaan veelal rechtstreeks naar de uitvoerende instellingen en scholen.De DAD van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen constateerde
dat parallelle geldstromen, met afzonderlijke subsidievoorwaarden, mogelijkheden
bieden tot oneigenlijk gebruik. Daarom werd een nader onderzoek ingesteld
naar de verantwoordelijkheid van het ministerie voor de rechtmatige en doelmatige
besteding van door de Europese Commissie verstrekte gelden. In dat kader zijn
voorstellen ontwikkeld voor een betere coördinatie binnen het ministerie
aangaande het verkrijgen van ESF-gelden. Voorts is een departementale richtlijn
Subsidievoorwaarden Europese Unie in voorbereiding. Uitgangspunt is dat het
ministerie bij co-financiering de verantwoordelijkheid draagt voor het beheer
van en de controle op de betreffende ESF-gelden.Op het beleidsterrein van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport komen bejaardenoorden onder bepaalde voorwaarden in aanmerking voor
een bijdrage uit het ESF. Het ministerie hanteert bij ESF-gelden een decentrale
aanpak. Eventuele bijdragen uit het fonds lopen aldus niet via de begroting.
Dit past volgens de minister in het departementaal beleid om sociale partners
en instellingen meer verantwoordelijk te maken voor het arbeidsmarkt- en werkgelegenheidsbeleid.
Bovendien worden mogelijke budgettaire risico's voor de begroting volgens
de minister hierdoor ontweken. De opstelling, financiering, uitwerking en
uitvoering van de plannen zijn in eerste instantie volgens de minister een
verantwoordelijkheid van werkgeversorganisaties (brief minister van Welzijn,
Volksgezondheid en Cultuur aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
11 mei 1994, kenmerk CDFEZ/EB/AIA-U-941 220).Een projectgroep waarin het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport en de werkgevers zitting hebben is ingesteld om wederzijds informatie
uit te wisselen over de procedures van het ESF en de mogelijkheden die dit
structuurfonds biedt. Het ministerie verwacht met betrekking tot de uitvoering
een actieve dienstverlenende rol van het CBA, respectievelijk de RBA's. Volgens
de toenmalige minister van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur speelt ook
het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een rol bij deze projecten.
Zo is dit ministerie het aangewezen departement om het Nederlandse standpunt
tijdens overleg in Brussel uit te dragen. 4.2.3. Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor
de Landbouw, afdeling OriëntatieHet EOGFL-oriëntatie is bedoeld voor medefinanciering van enerzijds
nationale steunmaatregelen in de landbouwsector (doelstelling 5a) en anderzijds
maatregelen met het oog op de ontwikkeling van de plattelandsgebieden in de
Gemeenschap en de diversifiëring van de economische activiteiten in die
gebieden (doelstelling 5b). De daarbij in acht te nemen regels zijn vastgelegd
in Vo. (EEG) nr. 2085/93, ter wijziging van Vo. (EEG) nr. 4256/88. Schema 8. Beheers- en controlesituatie EOGFL-oriëntatie Verantwoordelijk
minister in Nederland:minister van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij   Uitvoerende instanties/activiteiten:Diverse directies en dienstenuitvoeren
van programma's en projecten en het van het Ministerie van LNV verrichten
van controles (doelstelling 5a) Provinciesuitvoeren van programma's
en projecten en het verrichten van controles (doelstelling 5b)   Controlerende
instanties/activiteiten:AIDcontrole individuele projecten
(doelstelling 5a) Accountant aangewezen door provinciescontrole
individuele projecten (doelstelling 5b) DAD (LNV)review en controleComités van Toezichtalgemeen toezicht op de uitvoering
van programma's Europese Commissiegoedkeuring communautaire bestekken
en programma's, goedkeuring declaraties en controle op juiste uitvoering Europese
Rekenkamercontrole op de uitbetalingen en het financieel beheer door
Commissie en lidstaten   Coördinerende instanties/activiteiten:Ministerie en provinciesopstellen van decentralisatiebrieven (doelstelling
5b) DAD (LNV)opstellen van controleprotocollen (doelstelling
5b) Openbare verslagen:♦ Jaarverslag
Commissie ♦ Jaarverslagen en speciale verslagen van de Europese
Rekenkamer (hebben niet altijd betrekking op Nederland) ♦ Publicaties
van de Algemene Rekenkamer (hebben slechts in beperkte mate betrekking op
EG-geldstromen)   Toekomstige ontwikkelingen:♦ Opstellen van samenwerkingsprotocol tussen Nederland en de
Europese Commissie ♦ Afronden van nationale en regionale beheers-
en controlesystemen ♦ Maken van afspraken omtrent informatieverstrekking
aan de CommissieDe uit het EOGFL-oriëntatie ontvangen bijstand in het kader van doelstelling
5a betreft medefinanciering door de Commissie van diverse nationale regelingen.
De uitvoering hiervan is een taak van onderdelen van het Ministerie van Landbouw,
Natuurbeheer en Visserij.Er zijn in het kader van doelstelling 5a vier groepen regelingen te onderscheiden.
De eerste betreft de verbetering van de verwerking en afzet van landbouwprodukten
(Vo. (EEG) nr. 866/90). Met de uitvoering is belast de Directie Industrie
en Handel (DIH) van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij.
De selectie van de ingediende aanvragen heeft plaats door een projecten adviescommissie,
waarin naast de DIH de produktschappen zitting hebben als vertegenwoordigers
van het bedrijfsleven. Controle en toezicht is opgedragen aan de AID, die in principe elk kwartaal alle projecten controleert en daarover
de Europese Commissie inlicht. Deze controle heeft betrekking op zowel de
financieel-administratieve verantwoording als de uitvoering van de projecten.De tweede groep regelingen betreft steun ten behoeve van ruilverkavelingen
(72/159/EEG, artikel 13). Deze regeling (die sinds 1985 gesloten is voor nieuwe
aanvragen) wordt uitgevoerd en gecontroleerd door de Dienst Landinrichting
en Beheer Landbouwgronden (LBL).Een derde groep regelingen bestaat uit het Besluit Structuurverbetering
Landbouwbedrijven, de Rentesubsidieregeling en de Bedrijfsbeëindigingsbesluiten.
Deze regelingen worden uitgevoerd door de DUR van het Ministerie
van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, die ook met de fysieke
controle belast is. Alleen de eerstgenoemde regeling staat nog open voor nieuwe
aanvragen. Voor de andere regelingen is sprake van – een nog vele jaren –
vergende afwikkeling.De vierde groep regelingen (Aanpassing Vangstcapaciteit 1988 en Modernisering
vissersvloot en aquicultuur) wordt uitgevoerd door de directie Visserij van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij. De regelingen
zijn gebaseerd op Vo. (EEG) nr. 4028/86. De AID is belast met de fysieke controles
van de aanvragen.In het kader van doelstelling 5b (plattelandsontwikkeling) heeft de Commissie
in januari 1994 zes plattelandszones in Nederland aangewezen voor steun. Deze
steunverlening is erop gericht de structurele aanpassing van die gebieden
te vergemakkelijken. Een van de aangewezen gebieden is Friesland, dat reeds
eerder (1990–1993) in aanmerking kwam voor bijstand in het kader van
doelstelling 5b.De provincies hebben voor deze doelstelling het voortouw bij
het opstellen van het ontwikkelingsplan en zijn verantwoordelijk voor de uitvoering
ervan. De ter beschikking gestelde gelden worden door de Commissie rechtstreeks
aan de provincie overgemaakt of komen via Arbeidsvoorziening aan projecten
ten goede. Het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij vervult een
coördinerende taak voor doelstelling 5b. De Ministeries van Landbouw,
Natuurbeheer en Visserij en Economische Zaken werken bij het 5b-programma
nauw samen wat betreft de delegatie van bevoegdheden naar de betrokken provinciebesturen,
de beoordeling vooraf van de beschrijving van de administratieve organisatie
(AO) en het uitvoeren van reviews. Ter vastlegging van de verantwoordelijkheden
heeft de minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij de provincies als
bevoegde instantie aangewezen (zijn brief d.d. 12 december 1994, kenmerk SLV.94617/do)
op een wijze vergelijkbaar met die van de minister van Economische Zaken voor
het EFRO (paragraaf 4.2.1).De gelden die rechtstreeks aan de provincies worden uitbetaald, worden
gecontroleerd door de accountant die door het provinciebestuur is aangewezen. Daartoe is tussen het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij
en het desbetreffende College van Gedeputeerde Staten een overeenkomst gesloten.
De gelden die via Arbeidsvoorziening beschikbaar komen vallen onder het voor
het ESF geldende controleregime (paragraaf 4.2.2).In de periode 1994–1999 is uit het EOGFL-oriëntatie een bedrag
van 8 miljoen ecu beschikbaar voor het communautair initiatief Leader. Dit
bedrag komt geheel ten goede aan de provincies en valt qua controle onder
de afspraken van doelstelling 5b. 4.2.4. Financieringsinstrument voor de Oriëntatie
van de VisserijHet FIOV dient voor de financiering van maatregelen ter begeleiding van
de herstructurering van de visserijsector. De daarbij in acht te nemen regels
zijn vastgelegd in Vo. (EEG) nr. 2080/93. Dit instrument is op 1 januari 1994
in werking getreden. Voordien werden deze activiteiten gefinancierd ten laste
van het EOGFL-oriëntatie. Schema 9. Beheers- en controlesituatie FIOV Verantwoordelijk
minister in Nederland:minister van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij   Uitvoerende instanties/activiteiten:directie Visserijuitvoeren van programma's
en projecten en het verrichten van controles   Controlerende
instanties/activiteiten:AIDcontrole individuele projectenDAD (LNV)review en controle Comités van toezicht:algemeen
toezicht op de uitvoering van programma's Europese Commissiegoedkeuring
communautaire bestekken en programma's, goedkeuring declaraties en controle
op juiste uitvoering Europese Rekenkamercontrole op
de uitbetalingen en het financieel beheer door Commissie en lidstaten Openbare
verslagen:♦ Jaarverslag Commissie ♦
Jaarverslagen en speciale verslagen van de Europese Rekenkamer (hebben niet
altijd betrekking op Nederland) ♦ Publikaties van de Algemene
Rekenkamer (hebben slechts in beperkte mate betrekking op EG-geldstromen)  Toekomstige ontwikkelingen:♦
Opstellen van samenwerkingsprotocol tussen Nederland en de Europese Commissie♦ Beschrijven van nationale en regionale beheers- en controlesystemen♦ Maken van afspraken omtrent informatieverstrekking aan de
CommissieMet de uitvoering van het FIOV in Nederland is de directie Visserij van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij belast. Uit
het FIOV is in de periode 1994–1999 47 miljoen ecu beschikbaar in het
kader van bijdragen tot de realisatie van doelstelling 5a. Daarnaast is voor
deze periode 8 miljoen ecu beschikbaar voor doelstelling-1-projecten in de
provincie Flevoland. Tot slot wordt het communautair initiatief Pesca met
13 miljoen ecu uit het FIOV gefinancierd. In enkele Nederlandse visserijgemeenten
worden daarmee projecten gesteund. 4.3. Controle accountantsdienstenDe structuurfondsgelden die de Commissie ter beschikking stelt aan de
ministeries zelf en waarvan de besteding wordt verantwoord in de financiële
verantwoording, vallen onder de algemene controle van de DAD's. Dit is het
geval voor bepaalde communautaire initiatieven, het doelstelling-4-programma
en de steunverlening in het kader van doelstelling 5a. De DAD's besteden tot
nu toe weinig aandacht aan de controle op de communautaire initiatieven waarvoor
de gelden rechtstreeks aan de belanghebbende worden overgemaakt.Voor de controle van de regionale programma's heeft het Ministerie van
Economische Zaken een controleprotocol opgesteld ten behoeve van de bij de
provincie fungerende accountant. Bij het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij zijn dergelijke protocollen in voorbereiding. De controlesituatie
bij het ESF wordt thans bij het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
herzien.Indien de voorgeschreven co-financiering plaatsvindt met gelden ten laste
van de rijksbegroting, is de desbetreffende geldstroom onderworpen aan de
reguliere DAD-controle. Het beheer en de controle van de door het Rijk en
de Commissie beschikbaar gestelde gelden hangen in de praktijk sterk met elkaar
samen. Het controleplan en de rapportages van de DAD van het Ministerie van Landbouw,
Natuurbeheer en Visserij bevatten passages over de Europese structuurfondsen.
Bij de DAD's van de overige betrokken ministeries is daarvan geen sprake.
Hiermee is tot nu toe maar ten dele invulling gegeven aan de toezegging van
de minister van Financiën aan DG XX dat ingaande 1994 dit het geval zou
zijn (Tweede Kamer, vergaderjaar 1993–1994, 23 830, nr. 1). Opgemerkt
zij dat in het Besluit taak DAD (Stb. 1995, 426) de bijzondere controletaken
van de DAD's zich ook uitstrekken tot de EU. 4.4. Controle Europese CommissieIn het vijfde verslag over de hervorming van de structuurfondsen dat in
1995 werd uitgebracht, meldt de Commissie de resultaten van de door haar uitgevoerde
controles in 1993. De rechtsgrondslag voor deze controles wordt gevormd door
Vo. (EEG) nr. 4253/88. Blijkens het verslag heeft de Commissie voor alle structuurfondsen
in de lidstaten controles ter plaatse verricht.Voor het EFRO betrof dit twee tot drie controlebezoeken per lidstaat.
De Commissie constateerde een zekere verbetering in het regionale en plaatselijke
beheer over de periode 1989–1993. Desondanks waren er volgens de Commissie
nog problemen met de juistheid van de attesten (bestuursverklaringen) en uitgavendeclaraties,
met de duur van de betalingstermijnen aan de begunstigden en met de naleving
van de communautaire regels.De controle van het ESF omvatte 54 bezoeken, waaronder enkele in Nederland.
Hierbij werd in het kader van de verruimde verantwoordelijkheid van de lidstaten
de aandacht geconcentreerd op de beheersregelingen aan de hand van de door
het ESF uitgewerkte leidraad. De controles werden aangevuld met steekproefsgewijze
controle van representatieve communautaire acties. De Commissie constateerde
dat de lidstaten, met uitzondering van Luxemburg en Denemarken, verbeteringen
moesten aanbrengen op onder meer de conformiteit met de communautaire regelgeving.
Samenvattend stelde de Commissie dat in de periode 1991–1993, ondanks
de door de lidstaten verrichte inspanningen, de door hen uitgevoerde controles
niet zo volledig waren als wordt vereist door hun verruimde verantwoordelijkheid
voor het beheer van de structuurfondsen.Ten aanzien van het EOGFL-oriëntatie vonden 17 controlebezoeken door
de Commissie plaats in zes lidstaten (waaronder Nederland niet). De Commissie
beval aan de communautaire regelgeving strikter na te leven, zodat niet-subsidiabele
bijdragen konden worden tegengegaan.In 1992 startte DG XX een programma gericht op de verificatie van de systemen
van beheer en controle. In het kader van dit programma werden in 1993, naast
de reguliere controles door de beleidsonderdelen van de Commissie, 70 controles
ter plaatse uitgevoerd. Daaronder had een aantal betrekking op Nederland.
Uit deze controles bleek ondermeer dat de bevoegde instanties zich tot op
het niveau van de uiteindelijke begunstigde te veel baseerden op de bestaande
beheerssystemen. Zij oefenden zelf geen controle uit op de werking en de betrouwbaarheid
van die systemen. Ook bleek dat in bepaalde gevallen sprake was van onvoldoende
of geen scheiding tussen beheer en controle en dat in andere gevallen de systemen
niet operationeel waren. 4.5. Samenwerking tussen Europese Commissie en controle-instanties
op nationaal niveauSinds 1993 voeren de Commissie en de Nederlandse regering overleg over
mogelijke samenwerking tussen de Commissie en de controle-instanties op nationaal
niveau. Daarbij gaat het om het totstandbrengen van een samenwerkingsprotocol
tussen de lidstaten en DG XX van de Commissie, het opstellen van beschrijvingen
van de beheers- en controlestructuur van de fondsen en het maken van afspraken
met DG XX over de informatieverstrekking.De in het protocol vast te leggen samenwerking van de Commissie met de
controle-instanties op nationaal niveau heeft vooral ten doel de uniformiteit
van uit te voeren controles te waarborgen. Daarbij moet gebruik worden gemaakt
van controlemethoden die voldoen aan de kwaliteitsnormen van de Commissie.
De besprekingen voor Nederland worden gecoördineerd door de directie
Accountancy Rijksoverheid (DAR) van het Ministerie van Financiën. Belangrijkste
knelpunt vormt het feit dat het model dat DG XX voorstaat (één
enkele controle-instantie per lidstaat op centraal niveau te belasten met
de controle op alle structuurfondsen) niet aansluit op het Nederlandse controlebestel,
zoals vastgelegd in de Comptabiliteitswet. Hierover wordt overlegd met de
Commissie. Over het afsluiten van een protocol is inmiddels overeenstemming
bereikt tussen de betrokken departementen. Het Ministerie van Financiën
zond op grond daarvan een nota inzake het «controlebeleid Europese uitgaven
en ontvangsten in Nederland» aan de drie betrokken ministeries (brief
van de directeur-generaal van de Rijksbegroting, 24 mei 1995, kenmerk DAR
95/277m). In deze brief wordt voorgesteld de DAD's van de betrokken ministeries
aan te wijzen als de partijen die – elk voor het eigen ministerie –
met DG XX een samenwerkingsprotocol afsluiten.Beschrijving van de gebruikte beheers- en controlesystemen is sinds medio
1994 op grond van artikel 23 van Vo. (EEG) nr. 2082/93 een verplichting voor
de lidstaten. Aan deze verplichting heeft Nederland tot nu toe slechts beperkt
invulling gegeven. Weliswaar legde het Ministerie van Financiën in het
voorjaar van 1994 een algemene beschrijving van de controlesituatie voor de
structuurfondsen aan DG XX voor (brief van de directeur-generaal van de Rijksbegroting,
d.d. 22 maart 1994, kenmerk DAR 94/089), maar beschrijvingen van de controlesituatie
van de onderscheiden structuurfondsen kwamen tot op heden niet voor alle ministeries
gereed. In augustus 1994 meldde de minister van Financiën de Tweede Kamer
dat het beschrijven van de systemen in de loop van 1994 zou zijn afgerond
(Tweede Kamer, vergaderjaar 1993–1994, 23 830, nr. 1). In dit verband
heeft de DAR een lijst met aandachtspunten opgesteld voor de betrokken departementen.De minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij zond in maart 1995
(brief d.d. 24 maart 1995, kenmerk AD 95/101) een beschrijving van de beheers-
en controlesystemen voor het EOGFL-oriëntatie en het FIOV op nationaal
niveau aan DG XX. De beschrijvingen van de situatie bij de verschillende provincies
lagen nog ter beoordeling bij de DAD.Het Ministerie van Economische Zaken heeft de verschillende provincies
verzocht concept-beschrijvingen van de beheers- en controlesystemen op te
stellen voor het EFRO. Consultatie tussen het Ministerie van Economische Zaken
en de betrokken provinciebesturen moet leiden tot een definitieve versie per
provincie, die door het ministerie voorzien zal worden van een beschrijving
op nationaal niveau. Tevens zal het ministerie een beschrijving van de controlesituatie
rond de communautaire initiatieven bijvoegen. Het totaal zal aan de Commissie
en zoals toegezegd aan de Tweede Kamer worden gezonden. Naar
verwachting zal dit eind 1995 gereed zijn.Het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid is in 1995 begonnen
de beheers- en controlesituatie inzake ESF-gelden in relatie tot het CBA in
kaart te brengen. Deze werkzaamheden waren tijde van dit onderzoek nog niet
afgerond. Ook ontbrak nog een beschrijving van de beheers- en controlesituatie
met betrekking tot de uitvoering van doelstelling 4 en de communautaire initiatieven
door het ministerie zelf.Ten einde te komen tot nadere uitwisseling van informatie tussen de ministeries
en DG XX, heeft DG XX in een brief van 19 september 1995 verzocht om toezending
van de departementale programma's (planning) van de in 1996 uit te voeren
controles. Op basis van deze departementale programma's en dat van de Commissie
zal later, in onderling overleg tussen DG XX en de betrokken DAD's, een gemeenschappelijk
werkplan voor 1996 worden opgesteld. 4.6. Fraude en fraudebestrijdingUit het Nationaal rapport EG-fraudebestrijding blijkt dat op het terrein
van de structuurfondsen in Nederland geen specifieke wet- of regelgeving tot
stand is gebracht. Wel zijn via bestuurlijke weg nadere regels gesteld. Een
belangrijk regel is de verplichte melding van fraude en onregelmatigheden
(Vo. (EG) nr. 1681/94). De ministeries hebben de regionale autoriteiten hiervan
in kennis gesteld en de meldingsformulieren toegezonden. De verordeningen
voor de structuurfondsen bieden niet de mogelijkheid tot het opleggen van
sancties. Er kan alleen terugvordering van onverschuldigd betaalde bedragen
plaatsvinden, eventueel vermeerderd met moratoire interest (Vo. (EEG) nr.
2082/93). Tabel 7. Door de lidstaten aan de Commissie gemelde gevallen
van fraude en onregelmatigheden inzake de structuurfondsen in de periode 1991–1994*  aantal zakenfin. belang (miljoen ecu) Belgiëniet
bekendniet bekend Denemarken90,12 Duitsland160,39Frankrijk51,76 Griekenland523,14 Ierland50,04Italië101,25 Luxemburg00  Nederland120,13 Portugal80,42 Spanje172,16Verenigd Koninkrijk80,43 Alle 12 lidstaten1429,84* Melding krachtens Vo. (EEG) nr. 1681/94 en nr. 1831/94 (de laatste specifiek
voor het Cohesiefonds) is pas medio 1994 verplicht. Eerder gemelde gevallen
vanaf 1990 zijn in deze cijfers opgenomen.Bron: Protecting the Community's financial interests. The fight against
fraud. Annual Report 1994 (Europese Commissie), tabellen 3 en 4 en UCLAF,
Werkdocument IRENE 21.XLS, d.d. 31 mei/1 juni 1995.Bij de uitvoering van EFRO-projecten werd in 1992 en in 1993 in Nederland
geen fraude geconstateerd. Ook bij het ESF en het EOGFL-oriëntatie was
daarvan geen sprake (Nationaal rapport EG-fraudebestrijding: Nederland, blz.
20–21). Wel gaven in de afgelopen periode enkele gevallen bij het EFRO
aanleiding tot discussie tussen Commissie, ministerie en de betreffende regio
over de juiste toepassing van de administratieve bepalingen. Terugvordering
om andere redenen dan fraude heeft de afgelopen jaren voor het
EFRO wel plaatsgevonden, bijvoorbeeld omdat het reeds uitbetaalde voorschot
groter was dan de definitieve vaststelling. De Commissie heeft Nederland in
het Raadgevend Comité Coördinatie Fraudebestrijding ook enkele
malen verzocht om een mondelinge toelichting inzake de verplichte melding
van onregelmatigheden op grond van Vo. (EEG) nr. 1681/94. 4.7. Europese RekenkamerDe resultaten van het onderzoek van de Europese Rekenkamer naar de structuurfondsen
komen aan de orde in haar jaarverslagen en een enkele keer in een speciaal
verslag (bijlage 2).Uit een onderzoek gepubliceerd in het jaarverslag over 1993 kwam naar
voren dat het beheer van de structuurfondsen vooral op lokaal niveau in het
algemeen onvoldoende doorzichtig was. De comités van toezicht waren
niet in staat om op dit terrein een doeltreffende rol te spelen. Verder werd
de begrotingsuitvoering in 1993 ten aanzien van het EFRO- en het EOGFL-oriëntatie
gekenmerkt door een concentratie van vastleggingen en betalingen aan het eind
van het begrotingsjaar.Ten aanzien van het EFRO en meer specifiek de uitvoering van doelstelling
2 meldde de Europese Rekenkamer in haar jaarverslag 1991 dat onder meer de
coördinatie van programmering en tenuitvoerlegging geïntensiveerd
diende te worden. Het toezicht op de communautaire acties moest eveneens worden
verbeterd, met strikte inachtneming van de eis van complementariteit. Uit
onderzoek over 1993 bleek dat de operationele programma's in het kader van
doelstelling 2 onvoldoende werden voorbereid. Dit leidde tot aanzienlijke
wijzigingen in de tijdschema's door een concentratie van de acties aan het
eind van de periode. Door gebreken in de financiële procedures werd volgens
de Europese Rekenkamer een goed beheer van de acties belemmerd en was een
doeltreffend toezicht niet altijd mogelijk. Ook gold dat de rol van de comités
van toezicht en de methoden voor toezicht en evaluatie dienden te worden verbeterd.Met betrekking tot het ESF en meer specifiek de doelstellingen 3 en 4,
constateerde de Europese Rekenkamer in haar jaarverslag 1991 dat de hervorming
van de structuurfondsen niet gepaard was gegaan met de opzet van administratieve
ad-hoc-structuren voor onder andere planning, programmering, toezicht en controle.
Vastgesteld werd dat bij de uitwerking van plannen het accent niet werd gelegd
op de principes van goed financieel beheer en dat het beheer niet werd afgestemd
op de respectievelijke doelstellingen.In het jaarverslag 1992 rapporteerde de Europese Rekenkamer dat bij de
bestrijding van langdurige werkloosheid (doelstelling 3) geen poging was gedaan
om doelstellingen te bepalen voor door de EG medegefinancierde programma's.
Doelstelling 3 werd evenmin vertaald in specifiek nationaal beleid. Nationale
en communautaire criteria waren volgens de Europese Rekenkamer niet altijd
verenigbaar. Fysieke controles door de lidstaten waren gering in aantal en
de goedkeuring van de verzoeken tot betaling bevatten zelden een evaluatie
van de effecten van de actie.In het jaarverslag over 1993 kwam Nederland wat betreft het ESF specifiek
aan de orde. Vastgesteld werd dat het controlesysteem voor het ESF zich traag
ontwikkelde. Het CBA diende volgens de Europese Rekenkamer een controlesysteem
te ontwikkelen dat ook grondig aandacht zou besteden aan de uiteindelijke
begunstigde. Tevens bestonden er moeilijkheden ten aanzien van de co-financiering.
De minister van Financiën deelde in zijn brief van 3 april
1995 ter beantwoording van kamervragen naar aanleiding van het verslag van
de Europese Rekenkamer over het begrotingsjaar 1993 (Tweede Kamer, vergaderjaar
1994–1995, 24 202, nr. 1) mee dat overleg met de betrokken departementen
plaats vond over de beschrijvingen van de beheers- en controlesystemen op
het terrein van de structuurfondsen (paragraaf 4.5).In het kader van de aanpassing van de landbouwstructuren en bevordering
van de ontwikkeling van het platteland (doelstelling 5a en 5b) werkt het EOGFL-oriëntatie
samen met het EFRO, het ESF en de EIB. De Europese Rekenkamer constateerde
in haar jaarverslag 1991 dat het administratief beheer noch bij de Commissie
noch in de lidstaten was afgestemd op de door de hervorming van 1989 tot stand
gekomen wijzigingen. Ook hier beschikten de comités van toezicht over
onvoldoende bevoegdheden. Nauwkeurige statistische gegevens over de Europese
plattelandsgebieden ontbraken, waardoor het moeilijk was een doeltreffende
actie ten behoeve van de grootste probleemgebieden uit te voeren.In speciaal verslag 3/93 rapporteerde de Europese Rekenkamer dat de door
de Commissie verstrekte steun in het kader van de herstructurering, modernisering
en aanpassing van de communautaire vissersvloot, gezien de bestaande overcapaciteit,
onvoldoende had bijgedragen aan aanpassing van de vangstcapaciteit. 4.8. Algemene RekenkamerDe Algemene Rekenkamer besteedde in de afgelopen jaren in een aantal verslagen
aandacht aan de structuurfonden. Enkele van deze onderzoeken worden hieronder
kort behandeld (bijlage 3).Ten aanzien van het EFRO rapporteerde de Algemene Rekenkamer in 1992 dat
de gewijzigde opzet van de uitvoering van het beleid gericht op de versterking
van de economische structuur in Noord-Nederland – beter dan voorheen –
waarborgen bood dat projecten werden gesubsidieerd die aansloten bij het Integraal
Structuurplan Noorden des Lands (ISP). Ook stelde de Algemene Rekenkamer vast
dat de planvormingsfasen die waren ontstaan bij de hervorming van het EFRO,
een verbetering vormden. Aan de uitgangspunten die aan de Tweede Kamer waren
medegedeeld omtrent de selectie van ISP-projecten werd evenwel niet altijd
de hand gehouden.In 1992 rapporteerde de Algemene Rekenkamer verder over een onderzoek
naar uitgaven voor communautaire acties ter verbetering en aanpassing van
de structuur van de visserij (Vo. (EEG) nr. 4028/86). Deze maatregel beoogt
onder andere reductie van de vlootcapaciteit. De Algemene Rekenkamer concludeerde
dat de doelstelling van het meerjarig oriëntatieprogramma voor de vissersvloot,
dat Nederland eind 1987 bij de Commissie had ingediend, was gehaald wat betreft
de reductie van de vangstcapaciteit. Deze reductie was slechts ten dele gerealiseerd
door structurele maatregelen en voor een groot deel door adminstratieve/technische
maatregelen waarmee de Commissie had ingestemd. De doelstelling van beperking
van de vangstcapaciteit van trawlers was daarentegen niet gehaald.In 1992 publiceerde de Algemene Rekenkamer voorts de resultaten van een
onderzoek naar de regeling inzake het uit de produktie nemen van bouwland
(«braaklegregeling»). Zij constateerde dat de hoofddoelstelling
van de regeling – het beperken van de produktie van gewassen waarvoor
een marktordening bestaat – was gehaald. De gewenste toename van het areaal bosbebouwing, nevendoelstelling van de regeling, was daarentegen
niet gehaald. Ondanks duidelijke voorschriften bood de regeling volgens de
Algemene Rekenkamer mogelijkheden voor oneigenlijk gebruik, waarvan in de
praktijk ook sprake was. De voorwaarden van de regeling werden overigens,
blijkens controles van de DAD van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij en de AID, goed nageleefd. De Algemene Rekenkamer stelde bovendien
vast dat de controles door de AID veel tijd vergden, maar dat niettemin het
aantal voorgeschreven controles was gehaald.In 1993 onderzocht de Algemene Rekenkamer het beheer van een uit het EOGFL-oriëntatie
aan Friesland toegezegd bedrag, waarvoor de verantwoordelijkheid middels een
overeenkomst tussen de minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij en
het provinciebestuur bij laatstgenoemde was gelegd. De afgesproken toezichtsregeling
vormde volgens de Algemene Rekenkamer een te smalle basis om gestalte te geven
aan de verantwoordelijkheid van de minister voor een rechtmatige besteding
van de Europese bijdragen. De lidstaat blijft immers ook in het kader van
het gedeeld beheer verantwoordelijk voor verwijtbare onrechtmatigheden. 5. EIGEN MIDDELEN 5.1. AlgemeenDe inkomsten van de Gemeenschap worden gevormd door de zogeheten Eigen
Middelen: landbouwheffingen, douanerechten, de afdracht van een deel van de
Belasting over de toegevoegde waarde (BTW) en de bijdrage op basis van het
Bruto Nationaal Produkt (BNP). Deze bijdragen worden door de lidstaten afgedragen
en hebben tot doel de EG-begroting, die jaarlijks sluitend moet zijn, te financieren.De Eigen Middelen kennen een plafond (1,20% van het BNP van de EG voor
de betalingskredieten en 1,30% voor de vastleggingskredieten). Hiermee is
de financiële bijdrage van de lidstaten aan de EG-begroting gemaximeerd.
Het (nieuwe) Eigen Middelenbesluit – dat met terugwerkende kracht per
1 januari 1995 van kracht wordt – kent hogere aan het BNP van de EG
gerelateerde plafonds (1,27% voor de betalingskredieten, respectievelijk 1,335%
voor de vastleggingskredieten, te bereiken in 1999). De afdracht van Nederland
zal als gevolg hiervan tot en met 1999 jaarlijks toenemen met een bedrag oplopend
tot circa f 0,5 miljard in 1999. In 1999 zullen de afdrachten f 12
tot f 12,5 miljard (1994: f 9,5 miljard) bedragen. Tabel 8. Door Nederland in de periode 1990–1994
afgedragen Eigen Middelen (x f 1 miljoen) Categorie19901991199219931994Landbouwheffingen409604432411426 Douanerechten12 5163 2993 2573 1443 285BTW-afdracht3 4073 9593 8933 9473 890BNP-bijdrage77538511 6221 909Bijdrage monetaire reserve EOGFL––3–30Totaal6 3398 6158 4369 1249 5401 Hieronder worden ook de zogeheten anti-dumping heffingen
verantwoord, die door de directie Douane Aangelegenheden van het Ministerie
van Financiën worden opgelegd en geïnd en die onder de verantwoordelijkheid
vallen van de minister van Economische Zaken.Bron: Jaarlijkse rapportage Algemene Rekenkamer inzake de Eigen Middelen. 5.2. De vier Eigen Middelen 5.2.1. LandbouwheffingenDe landbouwheffingen zijn reeds behandeld in paragraaf 3.2.2. 5.2.2. DouanerechtenOver goederen die van buiten de Europese Unie worden ingevoerd, worden
douanerechten geheven. Het is daarbij niet van belang via welke lidstaat de
goederen de EU binnenkomen. De met de douanerechten gemoeide bedragen vallen
als Eigen Middel aan de EG toe. Op de afdracht mag de lidstaat conform de
communautaire regels 10% inningskosten in mindering brengen. Schema 10. Beheers- en controlesituatie douanerechten Verantwoordelijk
minister in Nederland:minister van Financiën   Uitvoerende
instanties/activiteiten:Douanecontrole,
vaststellen hoogte heffing en innen van de opgelegde bedragen   Controlerende
instanties/activiteiten:IABcontrole heffing en inning
opgelegde bedragen DAD (Financiën)controle afdracht aan de
EG Europese Commissiecontrole juistheid afdrachten Europese
Rekenkamercontrole op de afdrachten en het financieel beheer door Commissie
en lidstaten Algemene Rekenkamercontrole afdracht Eigen Middelen  Coördinerende activiteiten:Douane-instanties
lidstateninformatie-uitwisseling Openbare verslagen:♦ Beheersverslag Belastingdienst en jaarverslag Commissie ♦
Jaarverslagen en speciale verslagen van de Europese Rekenkamer (hebben niet
altijd betrekking op Nederland) ♦ Rapport bij de financiële
verantwoording van de Algemene Rekenkamer betreffende het Ministerie van FinanciënMet de controle op de invoer en het vaststellen en innen van de douanerechten
is de Douane belast. De Douane controleert in het algemeen in één
handeling de Eigen Middelen van de EG en de nationale middelen. Sinds het
begin van de jaren negentig hebben diverse externe ontwikkelingen geleid tot
wijzigingen in de werkzaamheden van de Douane, zoals in het bijzonder het
wegvallen van de intracommunautaire grenzen op 1 januari 1993. Per januari
1994 zijn de regels voor de taakuitoefening door de Douane vastgelegd in het
Communautair Douanewetboek. Belangrijkste hulpmiddel bij de taakuitoefening
door de Douane is SAGITTA, het systeem voor de geautomatiseerde afhandeling
en verwerking van aangiften. In dat systeem zijn zogenoemde selectieprofielen
opgenomen die als uitwerking dienen van zowel op centraal als lokaal niveau
door het Douane Informatiecentrum (DIC) verrichte risico-analyses en daarop
gebaseerde controleplannen.Bij de Douane wordt thans gewerkt aan versterking en optimalisering van
de systematische controle. Dit vindt plaats aan de hand van de administratie
van in- en exportbedrijven en heeft betrekking op de in-, uit- en doorvoer
van goederen. Hiermee wordt invulling gegeven aan de communautaire voorschriften
op dit punt. 5.2.3. BTW-afdrachtDe BTW-afdracht is een aan de lidstaten opgelegde heffing die wordt berekend
op basis van de zogeheten BTW-grondslag. Deze grondslag is voor een groot
deel gebaseerd op de BTW-opbrengsten van een lidstaat in het voorafgaande
jaar en op het gemiddelde BTW-percentage in de lidstaat. Bij de berekening
van de grondslag worden bepaalde correcties aangebracht om tot een gelijke
voor alle lidstaten geharmoniseerde grondslag te komen. Schema 11. Beheers- en controlesituatie BTW-afdracht Verantwoordelijk
minister in Nederland:minister van Financiën   Uitvoerende
instanties/activiteiten:directie
AFEPverantwoordelijk voor de ramingen van de BTW-grondslag directie
Verbruiksbelastingenopstellen feitelijke BTW-grondslag Rijkshoofdboekhoudingverrichten
van betaling afdracht Belastingdienstinnen BTW   Controlerende
instanties/activiteiten:DAD (Financiën)controle berekening
BTW-grondslag en controle Rijkshoofdboekhouding IABcontrole Belastingdienst
(geïnde BTW-opbrengsten) Europese Commissiecontrole juistheid
opgave en feitelijke afdrachten Europese Rekenkamercontrole op
de afdrachten en goed financieel beheer door Commissie en lidstaten Algemene
Rekenkamercontrole afdracht Eigen Middelen Openbare
verslagen:♦ Beheersverslag Belastingdienst en jaarverslag
Commissie ♦ Jaarverslagen en speciale verslagen van de Europese
Rekenkamer (hebben niet altijd betrekking op Nederland) ♦ Rapport
bij de financiële verantwoording van de Algemene Rekenkamer betreffende
het Ministerie van FinanciënDe directie Algemene Financiële en Economische Politiek (AFEP) van het Ministerie van Financiën raamt in het voorjaar de BTW-grondslag
voor het komende jaar en meldt die aan de Commissie. Na onderzoek stelt de Commissie de hoogte van de Nederlandse afdracht vast door deze grondslag
te vermenigvuldigen met een voorgeschreven percentage (over 1993 was dat bijna
1,39%, op een toegestaan maximum van 1,4%). Het Ministerie van Financiën
maakt in het betreffend jaar maandelijks een evenredig deel van de afdracht
over aan de Commissie. In het volgende jaar dient het Ministerie van Financiën
de daadwerkelijke grondslag bij de Commissie in, waarop deze de definitieve
afdracht vaststelt. Per december van dat jaar vindt afrekening met de Commissie
plaats (in december 1995 voor de afdracht over 1994). Indien in geval van
eventuele nabetaling door Nederland het communautair bepaalde maximum van
de BTW-afdracht wordt overschreden, komt deze overschrijding ten laste van
de BNP-afdracht (paragraaf 5.2.4).De Nederlandse afdracht aan BTW-middelen aan de EG bedraagt jaarlijks
circa 10% van de Nederlandse BTW-opbrengsten. Controle door de Belastingdienst
op de geïnde BTW is dan ook van belang voor een correcte Nederlandse
afdracht. Een grotere BTW-opbrengst leidt immers via een hogere BTW-grondslag
uiteindelijk tot een grotere Nederlandse afdracht. 5.2.4. BNP-bijdrageHet in 1989 ingevoerde vierde Eigen Middel van de Gemeenschap is een bijdrage
van de lidstaten die gebaseerd is op het BNP van de lidstaat als deel van
het BNP van de Gemeenschap als geheel. Deze bijdrage dient ervoor de begroting
van inkomsten en uitgaven van de EG in evenwicht te brengen. Vanwege de toegenomen
EG-uitgaven is de BNP-bijdrage de laatste jaren een steeds groter deel van
de Nederlandse betalingen aan de EG gaan uitmaken. De BNP-bijdrage vormt een
«communicerend vat» met de BTW-afdrachten, daar de BTW-grondslag
aan een plafond gebonden is (paragraaf 5.2.3). Schema 12. Beheers- en controlesituatie BNP-bijdrage Verantwoordelijk
minister in Nederland:ministers van Financiën en van
Buitenlandse Zaken   Uitvoerende instanties/activiteiten:CBSopstellen BNP directie AFEPverantwoordelijk
voor de ramingen BNP-grondslag Rijkshoofdboekhoudingverrichten
van betaling bijdrage en doorbelasten begroting Ministerie van Buitenlandse
Zaken   Controlerende instanties/activiteitenDAD (Financiën)controle berekening DAD (Buitenlandse
Zaken)controle juistheid afdracht Europese Commissiecontrole
juistheid opgave en feitelijke afdrachten Europese Rekenkamercontrole
bijdrage en het financieel beheer door Commissie en lidstaten Algemene
Rekenkamercontrole afdracht Eigen Middelen Openbare
verslagen:♦ Jaarverslag Commissie ♦
Jaarverslagen en speciale verslagen van de Europese Rekenkamer (hebben niet
altijd betrekking op Nederland) ♦ Rapport bij de financiële
verantwoording van de Algemene Rekenkamer betreffende het Ministerie van FinanciënDe BNP-gegevens waarop deze bijdrage is gebaseerd, zijn afkomstig van
het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). De directie AFEP
van het Ministerie van Financiën raamt op grond daarvan de Nederlandse
BNP-bijdrage en brengt die ter kennis van de Europese Commissie,
die vervolgens de afdracht vaststelt. De afdeling Rijkshoofdboekhouding van
het Ministerie van Financiën verzorgt de maandelijkse betaling aan Brussel
en brengt de ermee gemoeide bedragen ten laste van de begroting van het Ministerie
van Buitenlandse Zaken. Ook hier vindt na afloop van het jaar een definitieve
vaststelling van de afdracht plaats, gevolgd door nabetaling aan dan wel restitutie
door de Commissie.Lidstaten blijken vaak niet de vereiste gegevens voor de correcte berekening
van hun BNP aan de Commissie te verstrekken. Volgens de Europese Rekenkamer
behoort Nederland daar overigens niet toe. In EG-verband worden thans nadere
regels opgesteld inzake een Europees stelsel van nationale en regionale rekeningen.
Doel hiervan is het totstandbrengen van een bindende basis voor de samenstelling
van (vergelijkbare) nationale rekeningen, welke onder andere de basis zullen
vormen voor de bepaling en de hoogte van de Eigen Middelen. 5.3. De Nederlandse betalingspositieIn het saldo van de Nederlandse afdrachten aan en ontvangsten van de EG
(de «netto-positie») is de afgelopen jaren een sterke wijziging
opgetreden. Nederland ontving tot en met 1990 meer geld van de EG dan het
eraan afdroeg. Sindsdien is het saldo van afdrachten en ontvangsten voor Nederland
negatief geworden en bovendien jaarlijks toegenomen. De Nederlandse afdrachten
zullen naar verwachting in 1999 het dubbele zijn van die in 1990 en f 12
tot f 12,5 miljard bedragen.Op 14 februari 1995 stuurde de minister van Financiën een nota aan
de Tweede Kamer waarin hij ingaat op de financiële relatie tussen Nederland
en de EU (Tweede Kamer, vergaderjaar 1994–1995, 24 099, nr. 1).
Hoewel de minister in zijn begeleidende brief aangeeft dat het aanzienlijke
belang van de Europese integratie veel meer omvat dan hetgeen wordt weergegeven
door de netto-posities van de diverse lidstaten en dat de economische voordelen
van de integratie zeer moeilijk te kwantificeren zijn, stelt hij
zich kritisch op tegenover het niveau van de uitgaven en de verdeling van
lasten tussen de lidstaten.De omvang van de netto-positie staat volgens de minister van Financiën
niet meer in verhouding tot de bandbreedte waarbinnen de betalingspositie
historisch gefluctueerd heeft. Dit komt doordat de EG-begroting voornamelijk
is gestegen voor die bestedingscategorieën waaruit Nederland relatief
weinig ontvangt. De recente hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid
heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de verandering in de Nederlandse
betalingspositie. Zo bedraagt 1995 het totaal van de MacSharry-steun in 1995
circa 50 procent van de uitgaven in het kader van het Gemeenschappelijk landbouwbeleid.
Nederland heeft in die steun slechts een aandeel van 1,1 procent. In 1995
bedraagt de netto-betalingspositie van Nederland volgens de genoemde nota
circa f 4,2 miljard. Naar verwachting zal dit bedrag in 1999 oplopen
tot f 6,1 miljard.Volgens de minister van Financiën is na 1999 een herziening van het
beleid essentieel, ondermeer in het licht van de financiële inpasbaarheid
van eventuele toekomstige uitbreiding van de EU. 5.4. Controle accountantsdienstenDe DAD van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij is belast
met de controle van de landbouwheffingen die in het LEF-B worden verantwoord
(paragraaf 3.3).De IAB en de DAD van het Ministerie van Financiën zijn gezamenlijk
belast met de controle op de financiële verantwoording van de Belastingdienst.
Daarin zijn onder meer begrepen de omzetbelasting (BTW) en de geldstromen
waarmee de Douane bemoeienis heeft, zoals de douanerechten en een deel van
de landbouwheffingen.In september 1995 is door de IAB – in samenwerking met haar zusterinstellingen
in het Verenigd Koninkrijk en Denemarken – een voorstel ingediend om
de samenwerking met de Commissie bij controle van de Eigen Middelen en de
bestrijding van georganiseerde internationale fraude met EG-middelen te versterken.
Hierbij wordt onder meer gestreefd naar het gebruik van dezelfde, internationaal
erkende standaarden en normen en naar een zelfde professionele planning van
controles (audits). Een gezamenlijk model-werkprogramma is inmiddels ontwikkeld
en zal binnenkort in samenwerking met de Commissie worden getest. Ook wordt
meer tijd gevraagd voor discussie in het Advisory Committee van het UCLAF
over zaken die verband houden met financiële controle.De DAD van het Ministerie van Financiën controleert de grondslagberekening
van de BTW-afdracht. Daarbij wordt de juistheid van de berekening bekeken
in het licht van de toepasselijke verordeningen. Voor 1993 en 1994 stelde
deze DAD vast dat het eindbedrag van de grondslag voor de berekening van de
BTW-middelen «consistent, aanvaardbaar en juist was opgebouwd».De afdracht van de BNP-bijdrage maakt deel uit van de algemene controle
van de DAD van het Ministerie van Buitenlandse Zaken in het kader van de financiële
verantwoording. 5.5. Controle Europese CommissieDe Commissie verricht jaarlijks onderzoek naar de afdracht van de Eigen
Middelen. Zo werden in 1994 de BTW-grondslagen voor 1991 en 1992, de zuivering
van documenten en de teruggaaf, navordering en bezwaar bij de Douane in onder
meer Rotterdam gecontroleerd tijdens werkbezoeken van enkele dagen. De Commissie
onderzocht in het kader van een controle bij de Douane ook de administratie
van de Eigen Middelen bij het Ministerie van Financiën. 5.6. Fraude en fraudebestrijdingIn haar jaarverslag over de fraudebestrijding in 1994 geeft de Commissie
de volgende cijfers over de meldingen door de lidstaten van fraude en onregelmatigheden
inzake de Eigen Middelen (tabel 9). Tabel 9. Door de lidstaten aan de Commissie gemelde gevallen
van fraude en onregelmatigheden inzake Eigen Middelen in de periode 1991–1994  aantal zakenfin. belang (miljoen ecu)%
teruggevorderd België32849,2115% Denemarken866,8541%Duitsland1 548171,445% Frankrijk54453,5010%Griekenland663,220% Ierland328,0015%Italië40892,481% Luxemburg20,0953%Nederland449,511% Portugal842,9720%Spanje19214,057% Verenigd Koninkrijk96192,172%Alle 12 lidstaten4 295503,496%* De cijfers betreffen alleen de eerste helft van 1994.Bron: Protecting the Community's financial interests. The fight against
fraud. Annual Report 1994 (Europese Commissie), tabel 10.Uit deze tabel blijkt het relatief geringe aantal zaken dat Nederland
heeft gemeld. Opvallend is het verschil tussen het aantal Nederlandse meldingen
van fraude en onregelmatigheden op het terrein van het EOGFL-garantie (paragraaf
3.6) en dat betreffende de Eigen Middelen. Het bedrag aan fraude en onregelmatigheden
dat Nederland inzake de Eigen Middelen over de jaren 1991–1993 meldde
is slechts 0,17% van de afdracht. Daarmee neemt Nederland de laatste positie
in. Bij de terugvordering is sprake van een vergelijkbare situatie.Blijkens het Nationaal rapport EG-fraudebestrijding bedroeg het bedrag
aan kwijtschelding van omzetbelasting f 3,9 miljoen (1992) en f 5,6
miljoen (1993). Een onderverdeling fraude/niet-fraude is daarbij niet te geven.
Op het totaal bedrag aan afdracht Eigen Middelen inzake de BTW zijn deze bedragen,
volgens de minister, verwaarloosbaar.In een notitie inzake EG-fraude die de minister van Justitie en de staatssecretaris
van Buitenlandse Zaken in juni 1993 aan de Tweede Kamer zonden, wordt gesteld
dat de BNP-bijdrage geen directe mogelijkheden voor frauduleuze handelingen
biedt, aangezien deze direct bij de lidstaat wordt opgevraagd en uit de algemene
middelen wordt betaald (Tweede Kamer, vergaderjaar 1992–1993, 17 050,
nr. 181). Opgemerkt zij wel dat door verschillen in de berekeningswijze van
het BNP tussen de lidstaten en door het bestaan van zwarte circuits verschillen
kunnen ontstaan bij de bepaling van de BNP-afdracht. 5.7. Europese RekenkamerDe Eigen Middelen van de EG komen jaarlijks aan de orde in de jaarverslagen
van de Europese Rekenkamer. Tweemaal werd in een speciaal verslag aandacht
besteed aan de Eigen Middelen (bijlage 2).Uit onderzoek van de Europese Rekenkamer blijkt dat de bepalingen van
de verordeningen op het terrein van de Eigen Middelen door de lidstaten niet
correct werden toegepast. Zij constateerde in haar jaarverslag 1991 ten aanzien
van Nederland dat het boekhoudsysteem te kort schoot, dat sommige vastgestelde
Eigen Middelen nooit waren overgedragen en dat sommige invoerrechten met vertraging
ter beschikking van de Commissie waren gesteld. Voorts beschikte Nederland
niet over een specifieke boekhouding voor douanerechten. Een dergelijke afzonderlijke
boekhouding was er wel voor de landbouwheffingen.In het jaarverslag 1991 rapporteerde de Europese Rekenkamer over de toegepaste
systemen voor het beheer en de controle ten aanzien van de ontvangsten in
de suikersector. Daarin werd geconstateerd dat de door de lidstaten verstrekte
informatie te kort schoot en met vertraging aan de Commissie was toegezonden.
In speciaal verslag 4/91 werd overigens geconstateerd dat de communautaire
aanpak in de suikersector op een mislukking was uitgelopen.Naar aanleiding van onderzoek gepubliceerd in het jaarverslag 1993 stelde
de Europese Rekenkamer vast dat op het gebied van de douanerechten de Commissie
en de lidstaten de verificatie van de declaraties, de controle van bescheiden
en de controles bij de ondernemingen dienden te verbeteren. Hierbij zou de
inklaring van goederen ook moeten worden betrokken. De coördinatie van
de controles en de wederzijdse bijstand tussen de lidstaten dienden volgens
de Europese Rekenkamer te worden versterkt onder leiding van de Commissie.Verder stelde zij vast dat de uitvoering van het inklaringsstelsel werd
gekenmerkt door ontoereikende fysieke controles van de goederen en door onvoldoende
informatisering. Ten aanzien van Nederland werd opgemerkt dat men doende was
een regeling voor systematische controles bij de ondernemingen in te voeren.
Het aantal door de Douane geplande controlebezoeken was echter nog niet gehaald.
Het Ministerie van Financiën gaf in zijn reactie aan dat de Douane inmiddels
een controlebeleidsplan had opgesteld, gericht op een aanzienlijke verhoging
van het aantal te verrichten controles.Over de BTW-afdracht merkte de Europese Rekenkamer in haar jaarverslag
1993 op dat met betrekking tot de methoden volgens welke de netto geïnde
ontvangsten werden vastgesteld, de criteria voor de goedkeuring voor het kwijtschelden
en voor het schrappen van belastingschulden per lidstaat sterk verschilden.
Volgens de Europese Rekenkamer kon dit afbreuk doen aan het neutrale karakter
van de BTW. Ten aanzien van Nederland werd gesteld dat – in verband
met een concentratie van beslissingsbevoegdheid ter zake van vaststelling
en de kwijtschelding van een schuld – een strengere interne controle
nodig was. Het Ministerie van Financiën merkte op dat functiescheiding
binnen de kantoren voorgeschreven en ook de praktijk is. Bovendien vormen
kwijtscheldingen minder dan 0,01% van de netto geïnde BTW.Over de BNP-bijdrage publiceerde de Europese Rekenkamer in haar jaarverslag
1993. Volgens de Europese Rekenkamer dienden onder andere de mate van vergelijkbaarheid,
volledigheid en betrouwbaarheid van de door de lidstaten verstrekte gegevens
verbeterd te worden alsmede de harmonisatie van het systeem.
Inmiddels zijn nadere afspraken in voorbereiding ten behoeve van een stelsel
van nationale en regionale rekeningen in de EG. 5.8. Algemene RekenkamerDe Algemene Rekenkamer rapporteert jaarlijks over de afdracht van de Eigen
Middelen in het rapport bij de financiële verantwoording van het Ministerie
van Financiën. Deze informatie vormt – naast de informatie in de
Miljoenennota – een bron waarin de afdrachten van de Eigen Middelen
aan de EG in hun totaliteit aan de orde komen. Deze rapportage verstrekt de
Staten-Generaal geen informatie over het door de betrokken ministeries gevoerde
financieel beheer van de EG-afdrachten.Jaarlijks ontvangt de Rekenkamer voorts van de minister van Financiën
het door de EG voorgeschreven jaarlijkse verslag van de afgedragen middelen.
De Rekenkamer voert een vergelijkende administratieve toets uit op de in verslagen
vermelde bedragen en rapporteert daarover.Hiernaast rapporteerde de Algemene Rekenkamer in 1991 en 1993 over de
werkzaamheden van de douane na de herstructurering per 1 januari 1990. Uit
deze onderzoeken bleek dat de controlewerkzaamheden van de Douane, vooral
door het verschuiven van de aandacht voor fysieke controles van goederen bij
aangevers naar controles van administraties van bedrijven, steeds aan verandering
onderhevig waren. Vastgesteld werd dat de Douane de in 1993 geplande operationaliteit
van het controleplan niet had gehaald. De vastlegging van de uitgevoerde controle
op goederen met landbouwrestitutie was volgens de Algemene Rekenkamer wel
verbeterd. De kwaliteit van de vastlegging van de overige fysieke controles
was echter nog niet conform de daartoe uitgevaardigde richtlijn. 6. OVERIGE GELDSTROMEN 6.1. AlgemeenDe financiële relatie tussen Nederland en de Europese Unie omvat
naast de drie behandelde geldstromen nog diverse andere geldstromen. Het gaat
hierbij zowel om uitgaven die ten laste komen van de rijksbegroting als om
bestedingen in Nederland die ten laste komen van de EG-begroting. Deze laatste
gelden gaan veelal buiten de rijksbegroting om. Onder «overige geldstromen»
kunnen onder meer worden begrepen de Nederlandse afdracht aan het Europees
Ontwikkelingsfonds (EOF) en de EG-steunverlening aan bedrijven voortkomend
uit het kaderprogramma onderzoek en technologische ontwikkeling en uit de
maatregelen in het kader van Transeuropese Netwerken (TEN).Ook op andere terreinen worden door Nederland ingediende projecten met
EG-middelen gesubsidieerd. Enkele voorbeelden hiervan zijn projecten ter bescherming
van het milieu (zoals onderzoek naar pesticides, het organiseren van internationale
congressen) en ter bevordering van de volksgezondheid (zoals bijdragen in
de kanker- en aidsbestrijding). Naast het toekennen van middelen uit de EG-begroting,
worden voor laatstgenoemde projecten ook door de EIB leningen tegen gunstige
voorwaarden verstrekt.Verder dient te worden opgemerkt dat de toegerekende Nederlandse bijdragen
aan diverse EG-hulpprogramma's in mindering wordt gebracht op het nationale
ontwikkelingssamenwerkings- of hulpplafond. Het gaat hier om toerekeningen
van bedragen ten laste van de EG-begroting bestemd voor de EU-hulpverlening.
Dit betreft onder meer de EU-samenwerking met ontwikkelingslanden, Midden-
en Oost-Europa, het Gemenebest van Onafhankelijke Staten (GOS) en het Middellandse
Zee-gebied, alsmede voedsel- en noodhulp. Hoe groter de bedragen die hiermee
zijn gemoeid (f 372 miljoen in 1995), hoe minder beschikbaar blijft voor
ontwikkelingssamenwerking door Nederland zelf (Ministerie van Financiën,
rapport «Bijdragen aan internationale organisaties door de Rijksoverheid,
1992–1995», DAR 95/12n, juli 1995).Een veelheid aan bedrijven en instellingen in Nederland ontvangt jaarlijks
gelden uit de EG-begroting. Zo ontving Nederland volgens de minister van Economische
Zaken 8% van alle gelden uit het derde kaderprogramma onderzoek en technologische
ontwikkeling 1990–1994 (dat een financiële omvang had van 5,7 miljard
ecu) (Tweede Kamer, vergaderjaar 1994–1995, 23 900 XIII, nr. 2,
blz. 11). Omgerekend komt dit neer op een gemiddelde jaarlijkse ondersteuning
van Nederlandse bedrijven en instellingen van circa f 200 miljoen. Volgens
de minister hebben in de periode 1989–1995 circa 250 bedrijven aan het
kaderprogramma meegedaan.Ter inventarisatie van de overige geldstromen heeft de Algemene Rekenkamer
getracht informatie bij de ministeries te verzamelen. Daar bij de betrokken
ministeries vaak geen totaalbeeld bestaat van de gelden die, al dan niet buiten
de begroting om, in Nederland terechtkomen, leverde de inventarisatie geen
volledig beeld op.De ministeries meldden dat in de afgelopen jaren met betrekking tot deze
geldstromen bij hun weten geen controlebezoeken van de Commissie hadden plaatsgevonden.
In de controleprogramma's van de DAD's waren geen passages opgenomen die specifiek
betrekking hadden op de controle op deze EG-gelden. Door het beperkte inzicht in de overige geldstromen kan de financiële
omvang van de overige Nederlandse ontvangsten en afdrachten niet precies worden
vastgesteld. Volgens de minister van Financiën zou het financieel belang
van de overige geldstromen in 1994 voor Nederland circa f 400 miljoen
bedragen, waarvan een relatief groot deel afkomstig was uit onderzoek- en
technologieprogramma's (nota bij brief minister van Financiën aan de
Tweede Kamer, vergaderjaar 1994–1995, 24 099, nr. 1). Het werkelijke
financiële belang van de overige geldstromen voor Nederland is wellicht
hoger.In de paragrafen 6.2 tot en met 6.5 worden enkele belangrijke overige
geldstromen beschreven. 6.2. Het Europees OntwikkelingsfondsHet Europees Ontwikkelingsfonds (EOF), dat een intergouvernementele basis
heeft, wordt gefinancierd uit rechtstreekse bijdragen van deelnemende landen.
Op basis van de Overeenkomsten van Lomé worden uitgaven in het kader
van de economische samenwerking met de zogenaamde ACS-staten (een groep landen
in Afrika, het Caraïbisch Gebied en de Stille Oceaan) gefinancierd door
het EOF. Hoewel het in feite om hulpprogramma's van de Europese Unie gaat,
wordt het fonds niet uit de EG-begroting gefinancierd.De lidstaten zijn via het EOF-Comité betrokken bij de uitvoering
van de EOF-begroting. Hierin is Nederland vertegenwoordigd door het directoraat-generaal
Internationale Samenwerking van het Ministerie van Buitenlandse Zaken. In
het EOF-Comité komen de programmering en projectvoorstellen aan de
orde. Het comité heeft voorts een controlerende taak bij de uitvoering
van de projecten.Bij het EOF vindt geen accountantscontrole plaats, maar een controle door
de Europese Rekenkamer. Deze controle heeft betrekking op de uit de middelen
van het EOF gefinancierde verrichtingen en projecten, waarover de Europese
Commissie het beheer voert. Daar de Lomé-samenwerking niet is opgenomen
in het EG-Verdrag, heeft het Europees Parlement geen begrotingsrecht met betrekking
tot het EOF. Wel verleent het Europees Parlement de Commissie – op basis
van het rapport van de Europese Rekenkamer – kwijting voor de uitvoering
van de begroting van het EOF.Nederland droeg in 1994 ten laste van de begroting van het Ministerie
van Buitenlandse Zaken f 224 miljoen bij aan het EOF. Voor 1995 is een
bijdrage begroot van f 256 miljoen. 6.3. Onderzoek en technologische ontwikkelingDe Commissie voert sinds de oprichting van de EG een technologiebeleid
dat is gericht op versterking van de internationale concurrentiepositie van
de Europese industrie. De laatste jaren is dit beleid vooral gericht op het
verkleinen van de technologische voorsprong van de Verenigde Staten en Japan
in de high-techsectoren. De belangrijkste high-techsectoren zijn informatie-
en communicatietechnologie, biowetenschappen en onderzoek naar nieuwe materialen.Het EG-beleid op dit terrein is sinds 1982 georganiseerd via zogenoemde
communautaire kaderprogramma's voor onderzoek en technologische ontwikkeling.
Deze programma's zijn bedoeld om een toegevoegde waarde te geven aan activiteiten
die reeds worden ontplooid op nationale en regionale basis. In de kaderprogramma's
worden niet alleen de doelstellingen en prioriteiten vastgelegd,
maar eveneens de omvang van de voor onderzoek beschikbare communautaire middelen
voor de periode. In principe zijn de EG-activiteiten gericht op pre-commercieel
en fundamenteel onderzoek. Deelname is in het algemeen mogelijk voor bedrijven,
universiteiten en onderzoeksinstellingen. Organisaties dienen voor financiële
ondersteuning in landen van de EU te zijn gevestigd. De toegekende gelden –
afhankelijk van het type onderzoek tussen de 30 en 100% van de kosten –
worden zonder tussenkomst van de departementen aan de deelnemende partijen
uitbetaald. Voor zover de Algemene Rekenkamer bekend, vindt verantwoording
rechtstreeks plaats tussen de Commissie en de deelnemende partijen.Het budget van het vierde kaderprogramma 1994–1998 bedraagt 12,3
miljard ecu en zal in de loop van 1996 mogelijk met 0,7 miljard ecu worden
verhoogd. De belangrijkste onderzoeksgebieden zijn:♦ telematicatoepassing, informatie- en communicatietechnologie (3 384
miljoen ecu);♦ biotechnologie, medische biologie, landbouw en visserij, niet-nucleaire
energietransport, sociaal-economisch onderzoek (2 702 miljoen ecu);♦ industrie- en materiaaltechnologie, normalisatie, metingen en
proeven (1 790 miljoen ecu);♦ nucleair onderzoek via Euratom (1 472 miljoen ecu);♦ milieu en klimaat, mariene wetenschappen en technologieën
(760 miljoen ecu).Volgens het Ministerie van Economische Zaken komt het Nederlandse aandeel
in het huidige kaderprogramma voor 1995 neer op ruim f 400 miljoen. Verwacht
wordt dat Nederland uiteindelijk ongeveer 7,5% van het budget voor de vijftien
lidstaten van de EU zal ontvangen.Hiernaast kent de EG door de nationale overheden gefinancierde programma's –
zoals Eureka – die beogen de samenwerking op Europees niveau te bevorderen.
Terwijl het kaderprogramma in principe betrekking heeft op pre-commercieel
en fundamenteel onderzoek, zijn de Eureka-projecten meer marktgericht, zoals
de projecten op audiovisueel terrein. 6.4. Transeuropese NetwerkenIn het Verdrag van Maastricht zijn bepalingen opgenomen over transeuropese
netwerken die een kader scheppen voor maatregelen voor de ontsluiting van
regionale en lokale gemeenschappen en voor de bevordering van de economische
en sociale samenhang. Thans is een verordening betreffende de TEN in voorbereiding.
Deze netwerken betreffen – naast de vervoersinfrastructuur – telecommunicatie-
en energie-netwerken. In de Ecofin-Raad zal binnenkort voorts het Financiële
Besluit inzake de EG-medefinanciering van de TEN worden vastgesteld.De EG heeft voor de periode 1993–1999 een bedrag van 2 395
miljoen ecu gereserveerd voor het bevorderen van de totstandkoming van TEN's.
Voor vervoersinfrastructuur beteft dit 1 868 miljoen ecu, voor energie-
en voor telecommunicatie-infrastructuur is dit respectievelijk 105 en 422
miljoen ecu (Tweede Kamer, vergaderjaar 1995–1996, 24 400 hoofdstuk
XII, nr. 2). De TEN-begrotingslijn maakt geen deel uit van de structuurfondsmiddelen.De Europese Raad van Essen van december 1994 heeft veertien grote Europese
transportprojecten geselecteerd, waaronder de Betuwe-lijn en Hoge Snelheidslijn,
waarvoor ongeveer 80% van de TEN-gelden wordt ingezet. Ten behoeve
van de TEN-projecten kunnen tevens EIB-leningen of garanties in het kader
van het Europees Investeringsfonds worden afgesloten. 6.5. Onderwijs en beroepsopleidingOp het terrein van onderwijs en beroepsopleiding bestaan – naast
programma's die in het kader van het ESF worden medegefinancierd – ook
enkele zelfstandige subsidieprogramma's. Zo bestaat het Leonardo-programma
dat tot doel heeft de beroepsopleiding in de EU beter af te stemmen op veranderende
behoeften op de arbeidsmarkt (620 miljoen ecu voor de periode 1995–1999).
Daartoe worden onder meer acties ter verbetering van de kwaliteit van beroepsopleidingen
ondersteund, alsmede acties voor uitwisseling en stage. Met het Socrates-programma
(850 miljoen ecu voor 1995–1999) wordt beoogd de mobiliteit van studenten
te bevorderen en partnerschappen tussen onderwijsinstellingen te stimuleren. 6.6. Europese RekenkamerDe voornaamste overige terreinen waarop de Europese Rekenkamer jaarlijks
onderzoek verricht naar de uitvoering van het communautair beleid betreffen
de in voorgaande paragrafen behandelde terreinen:♦ Samenwerking met de ontwikkelingslanden en derde landen en met
de landen in Midden- en Oost-Europa en het GOS;♦ EOF;♦ Onderzoek en technologische ontwikkeling.Daarnaast verricht de Europese Rekenkamer onder meer onderzoek naar de
financiële staten en het financieel beheer van de EGKS. Voorts worden
onderzocht de jaarrekeningen van het Voorzieningsagentschap van Euratom, de
financiële staten van Joint European Taurus (JET), de rekeningen en het
beheer van de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden
(Stichting Dublin), de rekeningen en het beheer van het Europees Centrum voor
de ontwikkeling van de beroepsopleiding (Centrum Berlijn) en de Europese scholen. 6.7. Algemene RekenkamerNaast haar onderzoek naar de drie belangrijkste geldstromen, heeft de
Algemene Rekenkamer enkele onderzoeken gepubliceerd die betrekking hebben
op EU-regelgeving. In een enkel geval waren hierbij ook EG-gelden betrokken
(bijlage 3).Naar aanleiding van een onderzoek naar de coördinatie en uitvoering
van het beleid met betrekking tot Europese onderwijsprogramma's stelde de
Algemene Rekenkamer in 1993 vast dat in het onderwijsveld geen duidelijkheid
bestaat over de financiële mogelijkheden in het kader van EG-actieprogramma's.
Zij beval aan de toezeggingen van de directies tot deelname aan EG-actieprogramma's
op te nemen in de begroting, respectievelijk de meerjarenraming. Uit het onderzoek
bleek verder dat het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen de
taken van de betrokken intermediairs alleen globaal had aangegeven. De Algemene
Rekenkamer kon op grond van haar onderzoek geen betrouwbare schatting maken
van de met dit beleid gemoeide uitgaven. 7. CONCLUSIESBij het beheer van en de controle op EG-geldstromen in Nederland zijn
vele actoren betrokken en is een complex geheel van regelgeving en uitvoeringsvoorschriften
van toepassing. Hoewel de hoofdlijnen van de beheers- en controlestructuur
helder zijn (hoofdstuk 2), is bij de uitwerking daarvan voor de diverse geldstromen
een ingewikkeld samenstel van actoren en regels ontstaan.Dit wordt in het bijzonder veroorzaakt door het feit dat de EG voor de
afzonderlijke geldstromen verschillende regels voor het beheer en de controle
heeft opgesteld. Deze ontwikkeling wordt versterkt door het gedeeld beheer
tussen Commissie en lidstaten. In Nederland is de meest betrokken bewindspersoon
verantwoordelijk voor het treffen van doeltreffende uitvoeringsmaatregelen
op zijn/haar beleidsterrein. In de praktijk wordt de uitvoering van EU-regelgeving
verschillend aangepakt. Door delegatie en decentralisatie – zowel territoriale
als functionele – van taken en bevoegdheden is bovendien de feitelijke
uitvoering van EU-regelgeving veelal «op afstand» gezet. Het gevolg
hiervan is een complexe beheers- en controlestructuur die weinig doorzichtig
is.Ten aanzien van het Gemeenschappelijk landbouwbeleid stelt
de Algemene Rekenkamer vast dat de afgelopen jaren een hervorming van de beheers-
en controlestructuur heeft plaatsgevonden. Zo is vanaf medio oktober 1995
een versnelling en vereenvoudiging van de financiële afrekeningsprocedure
in het kader van het EOGFL-garantie in werking getreden. Daarbij is onder
meer een onderscheid aangebracht in typen controles (financiële uitgevoerd
door de lidstaten, conformiteits- en preventieve controles door de Commissie)
en zijn regels opgenomen over de wijze waarop deze moeten worden verricht.Verder stelde het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij in
1994 het Coördinerend Bureau in, dat een geharmoniseerde toepassing van
communautaire regelgeving door de diverse betaalorganen moest waarborgen.
Vanaf 10 oktober 1995 fungeert het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en
Visserij als de voorgeschreven coördinerende instantie in het kader van
goedkeuring van de rekeningen van het EOGFL-garantie. Voorts heeft per 15
oktober 1995 de communautair voorgeschreven erkenning van de betaalorganen
plaatsgevonden. Sinds medio 1994 is bovendien tussen het ministerie en de
produktschappen de «Gedragscode medebewind gemeenschappelijk landbouwbeleid»
in gebruik, waarin de verdeling van verantwoordelijkheden is vastgelegd.Met deze maatregelen beoogt het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij forse kortingen te voorkomen op de Nederlandse declaratie in het
kader van het EOGFL-garantie. De Algemene Rekenkamer merkt in dit verband
op dat ook als het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij erin
slaagt een goedkeurende verklaring bij het LEF-B af te geven, dit niet de
garantie biedt dat kortingen door de Commissie zullen uitblijven. Niettemin
acht zij de totstandkoming van een accountantsverklaring bij het LEF-B een
belangrijke indicatie dat de declaratie betrouwbaar is. Hoewel de Algemene
Rekenkamer positief staat tegenover het geheel van maatregelen dat is getroffen,
merkt zij op dat de werking van deze nieuwe aanpak nog moet worden nagegaan.Uit het in mei 1995 door de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken aan
de Tweede Kamer aangeboden Nationaal rapport EG-fraudebestrijding blijkt dat
in Nederland de afgelopen jaren het voorgeschreven aantal (fysieke) controles
op het landbouwterrein is verricht. Ten opzichte van de andere lidstaten blijkt
Nederland goede resultaten te boeken bij het opsporen van landbouwfraude
en het terugvorderen van de daarmee gemoeide gelden. In dit verband zijn van
belang de activiteiten van de Controle Coördinatiegroep, die de controles
van AID en Douane op elkaar afstemt. Niettemin concludeerde de Europese Rekenkamer
in 1993 dat in zijn algemeenheid zowel de Commissie als de lidstaten ernstig
tekort waren geschoten op het terrein van de controle en bestrijding van landbouwfraude.Ten aanzien van de structuurfondsen merkt de Algemene Rekenkamer
op dat verreweg het grootste deel van de EG-gelden rechtstreeks wordt overgemaakt
aan de met de uitvoering van de programma's belaste instanties. Om gestalte
te kunnen geven aan zijn/haar (eind)verantwoordelijkheid tegenover de Commissie
voor de juiste uitvoering in Nederland is de betreffende minister vertegenwoordigd
in de diverse comités van toezicht en verricht de DAD van zijn/haar
ministerie review-werkzaamheden. Volgens de Europese Rekenkamer blijken de
comités van toezicht echter niet in staat te zijn om een doeltreffende
rol te spelen.Mede naar aanleiding van kritiek van de Europese Rekenkamer op het beheer
van de structuurfondsen zijn ook op dit terrein de afgelopen jaren stappen
gezet om de beheersen controlestructuur te verbeteren. Naast het overleg dat
met de Commissie is gevoerd om tot het afsluiten van samenwerkingsprotocollen
te komen, zijn concrete afspraken gemaakt ten aanzien van de communautaire
verplichting fraude en onregelmatigheden aan de Commissie te melden.Ondanks deze stappen kent de Nederlandse beheers- en controlestructuur
de nodige problemen. Zo stelt de Algemene Rekenkamer vast dat de Ministeries
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en van Economische Zaken er nog steeds
niet in zijn geslaagd een beschrijving van de beheers- en controlesystemen
aan de Commissie te doen toekomen. De beschrijving van het Ministerie van
Landbouw, Natuurbeheer en Visserij is nog niet afgerond wat betreft het regionaal
niveau. In het geval van het ESF blijkt verder dat de huidige bestuursovereenkomst
tussen het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en het CBA onvoldoende
waarborgen aan de minister biedt om zijn/haar verantwoordelijkheid te kunnen
dragen. Bij de andere structuurfondsen blijkt het bereiken van overeenstemming
met de betrokken lagere overheden over de verdeling van verantwoordelijkheden
en de financiële aansprakelijkheid moeizaam te verlopen. Ten slotte merkt
de Algemene Rekenkamer ten aanzien van de zogenoemde communautaire initiatieven
op dat de opzet van de controle nog veel aandacht behoeft.De Algemene Rekenkamer acht de situatie zorgelijk en roept de betrokken
ministeries op tot verhoogde aandacht en spoed bij het realiseren van de noodzakelijke
verbeteringen. Daarbij onderstreept zij dat afgesproken toezichtsregelingen
met bij de uitvoering betrokken instanties voldoende basis moeten bieden voor
de minister om zijn/haar verantwoordelijkheid voor de besteding van EG-gelden
gestalte te geven. De Algemene Rekenkamer is dan ook voornemens de komende
jaren in haar onderzoek meer aandacht te schenken aan het beheer van en de
controle op de structuurfondsen in Nederland.Op basis van haar inventarisatie heeft de Algemene Rekenkamer geen bijzondere
knelpunten kunnen vaststellen ten aanzien van de afdracht van de Eigen
Middelen. Met instemming constateert zij dat de Interne Accountantsdienst
Belastingen – in samenwerking met zusterinstellingen van het Verenigd
Koninkrijk en Denemarken – een voorstel heeft ingediend om de samenwerking
met de Commissie bij de controle van de Eigen Middelen te versterken en bij
te dragen aan de bestrijding van georganiseerde internationale
fraude met EG-middelen. Ten aanzien van de fraudebestrijding met de Eigen
Middelen is opmerkelijk het geringe aantal door Nederland gemelde gevallen
van fraude en onregelmatigheden aan de Commissie en de beperkte omvang van
de teruggevorderde gelden. De verklaring die de staatssecretaris van Buitenlandse
Zaken in 1993 gaf voor de geringe BNP-fraude had slechts betrekking op een
beperkt deel van de afdracht van Eigen Middelen. De Algemene Rekenkamer zal
in het kader van haar rechtmatigheidsonderzoek aandacht besteden aan het door
de Belastingdienst gevoerde beleid ter bestrijding van misbruik en oneigenlijk
gebruik, ook gezien de belangrijke rol van de BTW-afdracht in de Eigen Middelen.Verder stelt de Algemene Rekenkamer vast dat vooral ten aanzien van de overige geldstromen weinig bekend is. Dit betreft niet alleen de omvang
van deze geldstromen, maar ook de beheers- en controlestructuur daarvan. De
verklaring voor dit ontbrekend inzicht ligt in het feit dat veel van deze
gelden rechtstreeks door de Commissie aan de begunstigde beschikbaar worden
gesteld en derhalve niet via de rijksbegroting lopen. Gelet bovendien op het
beperkte aantal controles dat de Commissie ter plaatse verricht, acht de Algemene
Rekenkamer het mogelijk dat op dit terrein lacunes in de controle bestaan.De vraag die hierbij rijst is wel in hoeverre de minister verantwoordelijk
is voor de rechtmatige besteding van deze gelden op zijn/haar beleidsterrein
en voor de uitvoering van het daarmee verbonden beleid. Hoe het antwoord op
deze vraag ook mag luiden, de Algemene Rekenkamer is van mening dat inzicht
in de omvang van alle EG-geldstromen goed in of bij de Miljoenennota zou passen,
bijvoorbeeld in de vorm van een financieel overzicht Europese Unie. De achtergrond
hiervan is gelegen in de algemene verantwoordelijkheid die de lidstaten dragen
voor de uitvoering van het EG-beleid en in de gewenste doorzichtigheid van
de beheers- en controlestructuur.In dit onderzoek is verder gebleken dat de controlerende activiteiten
van de Commissie, de Europese en de Algemene Rekenkamer in aantal beperkt
zijn. De controlebevoegdheden van de Commissie variëren van het vaststellen
van controlevoorschriften tot het uitvoeren van en deelnemen aan controles
in lidstaten. Controlebezoeken van de Commissie komen in de praktijk niet
veelvuldig in Nederland voor. Voor 1995 zijn op het terrein van het EOGFL-garantie
vier bezoeken door de Commissie gepland. Op het terrein van de structuurfondsen
vinden tussen de tien en twintig controlebezoeken per jaar plaats. Wel onderzoekt
de Commissie ieder jaar de afdracht van de Eigen Middelen.De Europese Rekenkamer besteedt jaarlijks ruimer aandacht aan de controle
op de EG-geldstromen. Haar werkzaamheden leidden dusverre niet tot een algemeen
oordeel over het beheer van en de controle op de EG-geldstromen of per lidstaat.
Met de Verklaring van betrouwbaarheid zal zij echter wel een oordeel geven
over de betrouwbaarheid van de rekeningen van de EG en de wet- en regelmatigheid
van de onderliggende verrichtingen. Hierbij dient te worden aangetekend dat
onderzoeken van de Europese Rekenkamer slechts in beperkte mate op Nederland
betrekking hebben. Met uitzondering van de sectoren EOGFL-garantie en de Eigen
Middelen wordt Nederland slechts een enkele keer door de Europese Rekenkamer
bezocht. Dit valt te verklaren uit het feit dat Nederland in vergelijking
met andere lidstaten slechts een gering aandeel uit de overige financieringsinstrumenten
ontvangt.In het verleden heeft ook de Algemene Rekenkamer maar beperkte aandacht
besteed aan de controle op EG-gelden. Zij is van plan in de toekomst
haar activiteiten op dit terrein uit te breiden en te intensiveren. Als onafhankelijk
controle-orgaan is de Algemene Rekenkamer van mening dat een afdoende controle
op de besteding van gelden waarvoor de centrale overheid verantwoordelijk
is, dient te worden nagestreefd. Het in de EG toegepaste «subsidiariteitsbeginsel»
maakt dat de Nederlandse rijksoverheid op het EU-terrein een belangrijke rol
dient te vervullen. Dit geldt voor zowel het beheer van als de controle op
EG-geldstromen.De minister is niet alleen (mede) verantwoordelijk voor de inhoud en totstandkoming
van het EU-beleid, maar ook over de uitvoering van het overeengekomen beleid.
Doordat de minister alleen op nationaal niveau verantwoording voor zijn/haar
betrokkenheid aflegt (immers het Europees Parlement kan alleen de Commissie
ter verantwoording roepen), is het van belang dat de Staten-Generaal hieraan
aandacht kunnen besteden en de beschikking kunnen hebben over onafhankelijke
bevindingen over de uitvoering van het beleid. De Algemene Rekenkamer beschouwt
het als een onderdeel van haar taak de Staten-Generaal hierbij van dienst
te zijn.Zoals in haar jaarverslag 1994 (Tweede Kamer, vergaderjaar 1994–1995,
24 130, nrs. 1–2, deel A) is vermeld, heeft de Algemene Rekenkamer
de Europese Unie opnieuw aangewezen als speerpunt voor haar onderzoek. In
de periode 1995–1999 wil zij meer dan voorheen gestructureerd aandacht
besteden aan het EU-terrein. Het onderzoek van de Algemene Rekenkamer zal
zich in belangrijke mate richten op de wijze waarop de minister gestalte geeft
aan zijn/haar verantwoordelijkheid om doeltreffende maatregelen te nemen voor
de uitvoering van en de controle op het EU-beleid. Daarbij zal zij trachten
voor verschillende beleidsterreinen na te gaan hoe EU-verplichtingen in de
praktijk worden uitgevoerd, nageleefd, gecontroleerd en verantwoord. Op basis
van deze aanpak hoopt de Algemene Rekenkamer aan het einde van de voornoemde
periode meer algemene uitspraken te kunnen doen over de uitvoering van het
EU-beleid in Nederland en de betrokkenheid van de ministeries daarbij.Naast deze intensivering van haar onderzoek op EU-terrein, zal Algemene
Rekenkamer de komende jaren nauwer met de Europese Rekenkamer samenwerken.
Het EG-Verdrag verplicht de nationale rekenkamers namelijk samen te werken
met de Europese Rekenkamer bij de controles in de lidstaten. Artikel 188C
lid 3 van het EG-Verdrag spreekt immers van samenwerking indien de nationale
rekenkamer «over de nodige bevoegdheden beschikt». Als dit niet
het geval is dient de Europese Rekenkamer samen te werken met de bevoegde
nationale diensten. Hoewel er tot op heden geen consensus tussen de Europese
Rekenkamer en de rekenkamers van de lidstaten bestaat over de precieze interpretatie
van deze tekst, lijkt de bedoeling van de verdragsluitende partijen wel duidelijk.
In het licht van het «subsidiariteitsbeginsel» en gegeven de beperkte
capaciteit van de Europese Rekenkamer, dient de Europese Rekenkamer bij de
uitvoering van haar taken door nationale instanties te worden ondersteund –
bij voorkeur door rekenkamers.De Algemene Rekenkamer vindt het belangrijk dat de Europese Rekenkamer
haar taak goed kan uitvoeren. Zij zal de Europese Rekenkamer dan ook bij haar
taakuitoefening ondersteunen en streven naar het uitvoeren van meer gezamenlijke
onderzoeken («joint audits») met de Europese Rekenkamer. Knelpunten
van juridische en methodologische aard, zoals verschillen in bevoegdheden
en controle-aanpak, kunnen verdergaande samenwerking echter belemmeren. Zo
heeft de Europese Rekenkamer in overleg met de rekenkamers in de lidstaten
recent in kaart gebracht welke mogelijkheden er bestaan om samenwerking op
het terrein van de Verklaring van betrouwbaarheid gestalte te geven. Voornoemde
knelpunten bleken zich bij alle lidstaten voor te doen (voor
de Nederlandse situatie: bijlage 4). Als gevolg hiervan heeft de Europese
Rekenkamer besloten het onderzoek dat moet uitmonden in deze verklaring voorlopig
zelfstandig uit te voeren.Daar de Europese Rekenkamer het meest gebaat is bij een vergelijkbare
aanpak in alle lidstaten, is de Algemene Rekenkamer van mening dat een gezamenlijke
oplossing van deze uitvoeringsproblemen de voorkeur verdient. Deze dient volgens
haar te worden gezocht in Europees verband, bijvoorbeeld in het kader van
de Intergouvernementele Conferentie 1996. In de tussentijd is de Algemene
Rekenkamer bereid, bij wijze van experiment en voor zover haar bevoegdheden
en werkwijze dat toelaten, namens de Europese Rekenkamer in enkele sectoren
controlewerkzaamheden in het kader van de Verklaring van betrouwbaarheid uit
te voeren.Deze voorlopige oplossing laat onverlet dat de Algemene Rekenkamer van
mening is dat bij de controle op EG-geldstromen meer gebruik dient te worden
gemaakt van de resultaten van de bestaande controlesystemen (de zogeheten
voorcontrole). Evenals de minister van Financiën (Tweede Kamer, vergaderjaar
1994–1995, 24 202, nr. 1) acht zij het belangrijk dat alle betrokkenen
meer aandacht gaan besteden aan de integratie van de controles die reeds worden
verricht. 8. REACTIES MINISTERS EN COMMENTAAR ALGEMENE REKENKAMER 8.1. Minister van FinanciënDe minister van Financiën ging in zijn reactie in op de door de accountantsdienst
van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij gegeven reden voor
het feit dat over 1994 nog geen accountantsverklaring bij de financiële
verantwoording van het LEF-B kon worden afgegeven. De opgegeven reden –
het communautaire controlebeleid maakt een onvoldoende representatief beeld
van de populatie mogelijk – is volgens de minister vanuit de accountantscontrole
bezien niet relevant. Vanuit de optiek van de departementale accountantsdienst
moeten communautaire voorschriften primair worden beschouwd als een minimum
eisenpakket. De departementale accountantsdienst dient zijn controle volgens
de minister zo in te richten dat de daaruit voortvloeiende bevindingen voldoende
representatief zijn om tot een accountantsoordeel over het geheel te komen.De Algemene Rekenkamer merkt op dat zij het met deze zienswijze van de
minister eens is.Verder gaf de minister een verklaring voor het lage aantal Nederlandse
meldingen van fraude en onregelmatigheden op het terrein van de Eigen Middelen.
Nederland had tot voor kort ten aanzien van de douanerechten een boekhoudsysteem
waarbij niet zonder meer een onderscheid zichtbaar was tussen gevallen waarin
wel en gevallen waarin geen sprake was van fraude en onregelmatigheden. Inmiddels
is een systeem in gebruik genomen waarin dit onderscheid wel zichtbaar is.
Ook is een geautomatiseerd systeem ter ondersteuning van de meldingen in gebruik
genomen. Een en ander heeft geresulteerd in een aanmerkelijke stijging van
het aantal meldingen over 1995. Was er over de periode van 1991 tot 1 juli
1994 in totaal sprake van 44 meldingen, over 1995 bedroeg het aantal meldingen
van januari tot en met oktober reeds 41.Het uitvoeren van de aanbeveling van de Rekenkamer bij de Miljoenennota
een financieel overzicht EG-geldstromen op te nemen, werd volgens de minister
bemoeilijkt door een aantal factoren. Omdat structuurfonds- en overige communautaire
bijdragen rechtstreeks aan lagere overheden of bedrijven worden uitgekeerd,
ontbreekt bij de ministeries een totaalbeeld van de gelden die in Nederland
terechtkomen. Bovendien geeft de EU geen overzicht van verstrekte bijdragen
per lidstaat en per algemene uitgavencategorie. De minister wees erop dat
de Commissie heeft toegezegd na ratificatie van het nieuwe Eigen-Middelenbesluit
een overzicht te geven van de per land verstrekte bijdragen. Mede afhankelijk
van de actualiteit en gedetailleerdheid van dit overzicht, kan hieruit een
overzicht worden afgeleid ten behoeve van de bestaande bijlage van de Miljoenennota
over de financiering van de EU.De Rekenkamer hoopt dat de minister deze mogelijkheid nader zal bekijken
en zo mogelijk in de praktijk zal brengen. Het streven dient erop gericht
te zijn zo volledig en accuraat mogelijk inzicht te verschaffen in de omvang
van de EG-geldstromen. Het verheugt de Algemene Rekenkamer dan ook dat de
Commissie begin november 1995 plannen heeft gepresenteerd ter verbetering
van de opzet van het eigen financieel beheer en de verantwoording daarover.
Wellicht is het mogelijk om tot nadere afspraken met de Commissie te komen
over het verstrekken van financiële gegevens.De minister onderkende dat bepaalde juridische en methodologische knelpunten
moeten worden opgelost om te komen tot nauwere samenwerking tussen de Europese
en de Algemene Rekenkamer. Hij vroeg zich echter af of de Intergouvernementele
Conferentie 1996 wel de juiste plaats is om die knelpunten op te lossen, zoals
de Algemene Rekenkamer suggereerde. Methodologische knelpunten vragen volgens
hem om nader overleg tussen de Europese en de nationale rekenkamers, terwijl
de juridische knelpunten (zoals verschil in controlebevoegheden) veeleer op
het vlak van de nationale wetgeving liggen en niet door Europese Verdragswijzigingen
zijn op te lossen. Verder merkte de minister op dat uit de huidige wettelijke
voorschriften inzake de taken en bevoegdheden van de Algemene Rekenkamer niet
kan worden afgeleid dat zij wat betreft alle EU-bedragen die in Nederland
terechtkomen thans bij alle begunstigden over onderzoeksbevoegdheden zou beschikken.De Rekenkamer is het met de minister eens dat methodologische knelpunten
het beste in overleg tussen de diverse rekenkamers kunnen worden opgelost.
Zij stelt tegelijkertijd vast dat deze knelpunten ten dele voortkomen uit
het verschil in bevoegdheden waarover de rekenkamers beschikken. Vastlegging
van bevoegdheden van nationale rekenkamers is vanzelfsprekend een nationale
aangelegenheid. Een discussie over het doel van de samenwerking tussen de
rekenkamers in het kader van de Intergouvernementele Conferentie 1996 zou
echter voor de rekenkamers een belangrijke stimulans zijn om, gegeven ieders
bevoegdheden, te komen tot een zo groot mogelijke onderlinge afstemming.Tenslotte schreef de minister de mening van de Rekenkamer van harte te
ondersteunen dat alle betrokkenen meer aandacht moeten besteden aan de integratie
van de controles die reeds worden verricht. De conclusies van de Algemene
Rekenkamer sluiten volgens de minister aan bij de aanpak van het kabinet,
die er mede op is gericht de doelmatigheid van het EU-controlebestel te bevorderen. 8.2. Minister van Buitenlandse ZakenDe minister van Buitenlandse Zaken schreef in zijn reactie het voornemen
van de Rekenkamer haar activiteiten op EU-terrein uit te breiden en te intensiveren
en de samenwerking met de Europese Rekenkamer uit te breiden, van harte te
ondersteunen. De Europese Rekenkamer dient in staat te worden gesteld de taak
die haar is toegewezen in het Verdrag van Maastricht naar behoren uit te voeren.
Daarvoor moet zij mede kunnen steunen op het onderzoek dat door nationale
rekenkamers wordt verricht.Het voorstel van de Rekenkamer een beter inzicht te verschaffen in de
omvang van alle EG-geldstromen, bijvoorbeeld in de vorm van een financieel
overzicht in of bij de Miljoenennota, achtte de minister nuttig. Hij betwijfelde
echter of het op korte termijn mogelijk is dit op een volledige en accurate
manier te doen. 8.3. Minister van Landbouw, Natuurbeheer en VisserijDe minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij deelde in zijn reactie
mee de conclusie van de Rekenkamer in belangrijke mate te onderschrijven.
Hij plaatste wel enkele kanttekeningen.In de eerste plaats ging de minister evenals de minister van Financiën
(paragraaf 8.1) in op het ontbreken van een accountantsverklaring bij de financiële
verantwoording van het LEF-B. Deze problematiek is op dit moment onderwerp
van overleg tussen het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij,
het Ministerie van Financiën, Europese (controle)instanties en de Algemene
Rekenkamer. In de tweede plaats merkte de minister op dat bij de uitvoering van beoordelings-
en reviewwerkzaamheden met betrekking tot door de provincies beheerde projecten
in het kader van de structuurfondsen een gecoördineerde samenwerking
bestaat tussen de diverse betrokken ministeries. Deze samenwerking werkt volgens
de minister versterkend.Tenslotte merkte de minister op de conclusie van de Rekenkamer niet geheel
te onderschrijven dat het ingewikkelde samenstel van factoren en regelgeving
wordt veroorzaakt door het in Nederland van toepassing zijnde stelsel van
delegatie en decentralisatie. De complexe beheers- en controlestructuur wordt
in sterke mate bepaald door de verschillende EG-regimes en het gegeven dat
het beheer wordt gedeeld door de Commissie en de lidstaat.De Algemene Rekenkamer merkt hierbij op dat zij niet geconcludeerd heeft
dat alleen het Nederlandse stelsel van delegatie en decentralisatie de oorzaak
is van de ingewikkelde beheers- en controlestructuur. Ook andere factoren
spelen hierbij een rol, zoals het gedeeld beheer tussen Commissie en lidstaat
en de verschillen in regelgeving op EG-niveau. 8.4. Minister van Economische ZakenDe minister van Economische Zaken deelde in zijn reactie mee dat zijn
ministerie poogt de beschrijving van de beheers- en controlesystemen van het
EFRO nog dit jaar aan de Commissie toe te zenden. Momenteel wordt met de provincies
de laatste hand gelegde aan de bedoelde beschrijvingen. Gezien de forse inspanning
van zijn ministerie op dit terrein was de minister het niet eens met de conclusie
dat de stand van zaken bij het beschrijven van de systemen zorgelijk is en
verhoogde aandacht en spoed nodig is.De Algemene Rekenkamer merkt op dat haar zorg en aanmaning tot spoed niet
alleen de beschrijving van de beheers- en controlesystemen van het EFRO betreft,
maar het geheel van de geschetste problemen bij de controle op de structuurfondsen.
Zij is verheugd te vernemen dat het Ministerie van Economische Zaken nog dit
jaar de beschrijving gereed zal hebben.De minister vroeg zich af hoe het voornemen van de Algemene Rekenkamer
om met de Europese Rekenkamer meer gezamenlijk onderzoek te verrichten zich
verhoudt tot de afspraken tussen de Commissie en Nederland over de rol van
de departementale accountantsdienst als enkele controle-instantie bij de structuurfondsen.Volgens de Algemene Rekenkamer hebben de door de minister bedoelde afspraken
betrekking op de uitvoering en de verantwoording van de structuurfondsen en
niet op de controle achteraf. Deze laatste controlewerkzaamheden verricht
de Europese Rekenkamer, waar mogelijk bijgestaan door de nationale rekenkamers.
Ondermeer met het voornemen meer gezamenlijk onderzoek met de Europese Rekenkamer
te verrichten wil de Algemene Rekenkamer hieraan invulling geven.Ten slotte signaleerde de minister een zekere spanning tussen de ruimte
in bevoegdheden op grond van de regelgeving en de rol die de Algemene Rekenkamer
op grond van haar missie voor zichzelf ziet. 8.5. Minister van Sociale Zaken en WerkgelegenheidDe minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid deelde mee dat waarschijnlijk
nog in 1995 een beschrijving van de beheers- en controlesystemen voor wat
betreft het aandeel van zijn ministerie in de EG-geldstromen zal worden afgerond. Verder schreef hij de conclusie te delen dat in het geval van het ESF
de huidige bestuursovereenkomst tussen het ministerie en het CBA onvoldoende
waarborgen biedt om de ministeriële verantwoordelijkheid te dragen. Een
betere beheers- en controlestructuur bij Arbeidsvoorziening ten aanzien van
het ESF is noodzakelijk gebleken. Daarom is besloten de overeenkomst op een
groot aantal punten bij te stellen. Zo zal de minister in de toekomst het
nationaal beleidsplan voor doelstelling 3 (bestrijding langdurige werkloosheid)
opstellen. Tevens gaat hij het aandeel van Arbeidsvoorziening in het ESF-budget
vaststellen. Arbeidsvoorziening moet volgens de minister in de toekomst een
separate ESF-begroting opstellen. Verder zullen richtlijnen worden geformuleerd
voor het handelen van Arbeidsvoorziening indien de ESF-subsidieaanvragen het
beschikbare budget overtreffen. De minister wees er ten slotte op dat de toezichthoudende
verantwoordelijkheid van Arbeidsvoorziening nadrukkelijker dient te worden
ingevuld. 8.6. Nawoord Algemene RekenkamerDe Algemene Rekenkamer stelt vast dat de ministers zich in belangrijke
mate kunnen vinden in de resultaten van haar onderzoek. Zij wil nog kort ingaan
op de kanttekeningen, die de ministers van Financiën en van Economische
Zaken plaatsten bij de reikwijdte van de bevoegdheden van de Algemene Rekenkamer
op het EU-controleterrein. Terecht wijzen de ministers erop dat de bevoegdheden
van de Algemene Rekenkamer op het EU-terrein minder ver strekken dan die van
de Europese Rekenkamer. Zo beschikt de Algemene Rekenkamer niet over wettelijke
mogelijkheden om zelfstandig onderzoek te verrichten bij lagere overheden
en natuurlijke personen, wat met name bij onderzoek op het terrein van de
structuurfondsen en de overige geldstromen beperkingen oplegt. Op het gebied
van het Gemeenschappelijk landbouwbeleid en de Eigen Middelen bestaan minder
belemmeringen voor onderzoek, daar deze geldstromen door de ministeries worden
verantwoord en de betrokkenheid van de rijksoverheid groot is.Ongeacht de genoemde beperkingen stelt de Algemene Rekenkamer vast dat
haar bevoegdheden niet op alle controleterreinen al in de praktijk volledig
zijn verkend. Met name op het EU-terrein, waar zowel Europese regelgeving
als nationale wetgeving van toepassing zijn, is een nadere uitwerking vereist.
In de komende periode is de Algemene Rekenkamer van plan meer duidelijkheid
te verwerven over haar mogelijkheden voor onderzoek op EU-terrein en deze
vervolgens ook te gaan gebruiken. Achtergrond hiervoor vormt haar opvatting
dat er afdoende controle moet zijn op de besteding van gelden waarvoor de
rijksoverheid verantwoordelijkheid draagt. Gelet op de verantwoordelijkheid
van de ministers op het EU-terrein, beschouwt zij dit terrein als een belangrijk
controlegebied. Mocht de Algemene Rekenkamer bij haar taakuitoefening op dit
terrein tegen de grenzen van haar bevoegdheden aanlopen – een mogelijke
spanning waar beide ministers terecht op wijzen – dan zal zij ook daarover
rapporteren aan de wetgever. Lijst van gebruikte afkortingen AdaptCommunautair
initiatief ter aanpassing van kwalificaties van werknemers en ter verbetering
concurrentiepositie van bedrijven AFEPdirectie Algemene Financiële
en Economische Politiek AIDAlgemene Inspectiedienst van het Ministerie
van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij AOAdministratieve OrganisatieBNPBruto Nationaal Produkt BTWBelasting over de toegevoegde
waarde Commissie Europese Commissie CBACentraal Bestuur voor de
Arbeidsvoorziening CCGControle Coördinatiegroep CRICentrale
Recherche Informatiedienst CWComptabiliteitswet DADDepartementale
Accountantsdienst DAFDepartementale Accountantsdienst FinanciënDAF-bestandDocumentation Anti Fraude DARDirectie Accountancy
Rijksoverheid van het Ministerie van Financiën DG VIdirectoraat-generaal
Landbouw van de Europese Commisie DG XVIdirectoraat-generaal Regionale
Politiek DG XIXdirectoraat-generaal Begrotingen DG XXdirectoraat-generaal
Financiële controle DG XXIdirectoraat-generaal Douane en
indirecte belastingen DICDouane Informatiecentrum DIHDirectie
Industrie en Handel van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en VisserijDISDouane Informatie Systeem DURDirectie Uitvoering
Regelingen van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij ECDEconomische
Controledienst van Ministerie van Economische zaken ECUEuropean
Currency Unit EEGEuropese Economische Gemeenschap EFROEuropees
Fonds voor Regionale Ontwikkeling EGEuropese Gemeenschap EGKSEuropese
Gemeenschap voor Kolen en Staal EIBEuropese Investeringsbank EmploymentCommunautair
initiatief voor de werkgelegenheid en de ontwikkeling van menselijke hulpbronnenEOGFLEuropees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de LandbouwEOFEuropees Ontwikkelingsfonds EPDEnig ProgrammeringsdocumentESFEuropees Sociaal Fonds EUEuropese Unie EuratomEuropese
Gemeenschap voor Atoomenergie FIODFiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst
van het Ministerie van Financiën FIOVFinancieringsinstrument
voor de Oriëntatie van de Visserij GOSGemenebest van Onafhankelijke
Staten Hof vanHof van Justitie van de Europese JustitieGemeenschappenIABInterne Accountantsdienst Belastingen van het Ministerie van
Financiën InterregCommunautair initiatief voor grensoverschrijdende
samenwerking IRENEIrrégularités, Enquêtes
et Exploitation IRFInspectie der Rijksfinanciën van het Ministerie
van Financiën ISPIntegraal Structuurplan JETGemeenschappelijke
onderneming voor de experimentele ontwikkeling van thermonucleaire kernversmeltingKonverCommunautair initiatief voor de economische diversificatie
van de sterk van de defensiesector afhankelijke gebieden LBLDienst
Landinrichting en Beheer Landbouwgronden van het Ministerie van Landbouw,
Natuurbeheer en Visserij LeaderCommunautair initiatief voor de
plattelandsontwikkeling LEFLandbouw-Egalisatiefonds MkbCommunautair
initiatief voor de versterking van het concurrentievermogen van de industrie-
en dienstensector van het Midden- en Kleinbedrijf NCINationale
controle-instantie PADProvinciale Accountantsdienst PescaCommunautair
initiatief voor bijdragen ter herstructurering van de visserijsector PetraActieprogramma
voor de beroepsopleiding van jongeren RaadRaad van Ministers van
de Europese Unie RBA'sRegionale Bureaus voor de ArbeidsvoorzieningRBMdirectie Regio's, Bedrijfsomgeving en Milieu van het Ministerie
van Economische Zaken ResiderCommunautair initiatief
voor de ondersteuning van de economische en sociale omschakeling van gebieden
met ijzer- en staalindustrie RetexCommunautair initiatief voor
de economische diversificatie van sterk van de textiel- en kledingsector afhankelijke
gebieden RSBhoofdafdeling Regionaal Stimuleringsbeleid van het
Ministerie van Economische Zaken SAGITTASysteem voor de Automatische
Gegevensverwerking met betrekking tot Invoeraangiften met Toepassing van Terminals
voor het doen van Aangiften TABTechnisch Administratieve BedrijfscontrolesTENTranseuropese Netwerken UCLAFUnité de la
Coordination de la Lutte Antifraude UIMSUCLAF Integrated Information
Management System UrbanCommunautair initiatief ter ondersteuning
van een geïntegreerde aanpak van de economische, sociale en milieuproblemen
van achtergebleven stedelijke gebieden VoVerordening VvBVerklaring
van Betrouwbaarheid VIBVoedselvoorzieningsin- en verkoopbureau
van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij WTOWorld
Trade OrganisationBIJLAGE 1ARTIKEL 188C VAN HET EG-VERDRAG1. De Rekenkamer onderzoekt de rekeningen van alle ontvangsten en uitgaven
van de Gemeenschap. Zij onderzoekt tevens de rekeningen van alle ontvangsten
en uitgaven van elk door de Gemeenschap ingesteld orgaan, voor zover het instellingsbesluit
dit onderzoek niet uitsluit.De Rekenkamer legt aan het Europees Parlement en aan de Raad een verklaring
voor waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de regelmatigheid en wettigheid
van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd.2. De Rekenkamer onderzoekt de wettigheid en de regelmatigheid van de
ontvangsten en uitgaven, en gaat tevens na of een goed financieel beheer werd
gevoerd.De controle van de ontvangsten geschiedt aan de hand van de vaststellingen
en van de stortingen van ontvangsten aan de Gemeenschap. De controle van de uitgaven geschiedt aan de hand van betalingsverplichtingen
en van betalingen.Deze controles kunnen plaatsvinden vóór de afsluiting van
de rekeningen van het betrokken begrotingsjaar.3. De controle geschiedt aan de hand van stukken, en, zo nodig, ter plaatse
bij de overige Instellingen van de Gemeenschap en in de Lid-Staten. De controle
in de Lid-Staten geschiedt in samenwerking met de nationale controle-instanties
of, indien deze laatste niet over de nodige bevoegdheden beschikken, in samenwerking
met de bevoegde nationale diensten. Deze instanties of diensten delen aan
de Rekenkamer mee of zij voornemens zijn aan de controle deel te nemen.Alle bescheiden en inlichtingen die nodig zijn voor de vervulling van
de taak van de Rekenkamer, worden haar op haar verzoek verstrekt door de overige
Instellingen van de Gemeenschap en door de nationale controle-instanties of,
indien deze niet over de nodige bevoegdheden beschikken, door de bevoegde
nationale diensten.4. De Rekenkamer stelt na afsluiting van elk begrotingsjaar een jaarverslag
op. Dit verslag wordt toegezonden aan de overige Instellingen van de Gemeenschap
en te zamen met de antwoorden van deze Instellingen op de opmerkingen van
de Rekenkamer, in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen gepubliceerd.De Rekenkamer kan voorts te allen tijde met betrekking tot bijzondere
vraagstukken opmerkingen maken, met name in de vorm van speciale verslagen,
en kan op verzoek van één van de overige Instellingen van de
Gemeenschap adviezen uitbrengen.De Rekenkamer neemt haar jaarverslagen, speciale verslagen of adviezen
aan met meerderheid van stemmen van haar leden.De Rekenkamer staat het Europees Parlement en de Raad bij bij de controle
op de uitvoering van de begroting. BIJLAGE 2Overzicht van door de Europese Rekenkamer gepubliceerd onderzoek
in de periode 1990–1994In de periode 1990–1994 heeft de Europese Rekenkamer vier jaarverslagen1 uitgebracht en publiceerde zij 19 speciale verslagen.
Het merendeel van de rapportages had betrekking op de drie belangrijkste geldstromen.
Hieronder volgt een overzicht van de onderzoeken die in de jaarverslagen en
speciale verslagen van de Europese Rekenkamer zijn neergelegd. Bij de belangrijkste
onderzoeken is een korte weergave van doelstelling respectievelijk bevindingen/oordeel
opgenomen. Bij de overige onderzoeken werd de situatie in Nederland doorgaans
niet specifiek onderzocht. 1. GEMEENSCHAPPELIJK LANDBOUWBELEID 1.1. Nationale controles op de garantie-uitgaven, PB C
324, 13.12.1991, blz. 50. Doelstelling:Analyse van de nationale controles op garantie-uitgaven, van de nauwkeurigheid
van de declaraties en van de toereikendheid van de bewijsstukken. Bevindingen:♦ uitvoeringsregels Commissie noodzakelijk ten aanzien van verantwoordelijkheid
betaalorganen. Nederland:♦ noodzakelijkheid aansluiting maandelijkse declaratie van garantie-uitgaven
met boekhouding DUR;♦ DUR betalingen aantal EEG-maatregelen te laat;♦ noodzaak van aanzienlijk inspanningen om het percentage fysieke
controles van goederen waarvoor uitvoerrestituties worden betaald te behalen. 1.2. Uitvoerrestituties voor niet onder bijlage II vallende
goederen, PB C 324, 13.12.1991, blz. 65. Doelstelling:Analyse van de controlesystemen van de lidstaten en van de Commissie inzake
zekerheid voor correcte uitgaven en waarborgen voor goed financieel beheer. Bevindingen:♦ vastleggen door Commissie van richtsnoeren voor lidstaten en het
toezicht op toepassing hiervan. Nederland:♦ ontbreken van georganiseerd systeem inzake monsterneming en van
analyse tot staving van controles aan de hand van stukken;♦ weinig contact tussen verantwoordelijke betaalorganen en douanediensten. 1.3. Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de
landbouw, afdeling Garantie (EOGFL-garantie), Prijscompenserende steun, PB
C 330, 15.12.1992, blz. 74. Doelstelling:Analyse van de toepassing van de speciale premie voor rundvleesproducenten
en het effect hiervan op de gemeenschappelijke marktordening voor rundvlees
in verscheidene lidstaten. Bevindingen:♦ bestaande verordening dienden in overeenstemming te worden gebracht
met beginselen van goed financieel beheer;♦ een evaluatie-instrument diende ontwikkeld te worden voor het
toezicht op de uitwerking van de premie op het inkomen en tevens als hulpmiddel
ter beoordeling van het effect van verlaging van interventieprijzen op vraag
en aanbod. Nederland:♦ het aantal voorgeschreven controles werd in 1990 niet gehaald. 1.4. Speciaal verslagen 2/92 en 1/94 (follow-up) over
de controle op uitvoerrestituties die zijn betaald aan geselecteerde grote
handelaren in de sector zuivelprodukten, PB C 101, 22.4.1992 en PB C 75, 12.3.1994. Doelstelling:Analyse van de controlesystemen inzake de uitvoerrestitutie ten aanzien
van grote handelaren van zuivelprodukten. Bevindingen:♦ complexe regelgeving die misbruik in de hand werkte;♦ ten onrechte uitbetaalde bedragen diende te worden teruggevorderd; ♦ fysieke controles en boekhoudkundige nacontroles waren ontoereikend;♦ onvoldoende inspanningen lidstaten ten aanzien van terugvorderingen
(vervolgonderzoek). 1.5. Speciaal verslag 4/93 over de tenuitvoerlegging van
het quotastelsel voor de beheersing van de melkproduktie, PB C 179, 1.7.1993. Doelstelling:Analyse van het herziene systeem voor de beheersing van de melkproduktie. Bevindingen:♦ controle op de tenuitvoerlegging van het quotastelsel voor de
beheersing van de melkproduktie was in Nederland bevredigend. 1.6. Speciaal verslag 7/93 over controles van fraudes
en onregelmatigheden in de landbouwsector (tenuitvoerlegging van de Verordeningen
(EEG) nrs. 4045/89 en 595/91 van de Raad), PB C 53, 19.2.1994 Doelstelling:Analyse van de tenuitvoerlegging van Vo. (EEG) nrs. 4045/89 en 595/91. Bevindingen:♦ lidstaten en de Commissie schoten ernstig tekort op het gebied
van de controle en bestrijding van landbouwfraude;♦ verordening (EEG) nr. 595/91 (fraudebestrijding) had een geringe
betekenis, door onvolledigheid meldingen lidstaten, gebrek aan follow-up bij
de Commissie van terug te vorderen bedragen en onvoldoende gebruik van doorgegeven
informatie;♦ gemeenschappelijke boetebeleid diende geïnitieerd te worden.
 1.7. Steun voor ondermelk die tot caseïne en caseïnaten
wordt verwerkt, PB C 327, 24.11.1994, blz. 91. Doelstelling:Analyse van de naleving van de communautaire regeling (Vo. (EEG) nr. 2921/90)
en evaluatie van de eenvormige uitvoering in de lidstaten en van de doeltreffendheid
van de communautaire uitgaven. Bevindingen:♦ harmonisatie steunaanvraagprocedures en subsidiebetaling in de
lidstaten werd noodzakelijk geacht;♦ alleen Frankrijk en Nederland pasten het sanctiestelsel toe. 1.8. Overige onderzoeken jaarverslagen:♦ Begrotingsaspecten/-discipline (jaarlijks);♦ Beheer van kredieten (PB C 324, 13.12.1991, blz. 58);♦ Nationale controles op de garantie-uitgaven 1990–1993 (bevindingen
ten aanzien van Nederland in PB C 324, 13.12.1991, blz. 60);♦ Werking van de gemeenschappelijke marktordening in de sector suiker
en isoglucose (PB C 324, 13.12.1991, blz. 83);♦ Door het EOGFL-garantie gefinancierde voedselhulp en spoedhulp
voor Oost-Europese landen en de voormalige Sovjetunie (PB C 330, 15.12.1992,
blz. 55 en PB C 309, 16.11.1993, blz. 57);♦ Inkomenssteun (PB C 330, 15.12.1992, blz. 62);♦ Internationale olijfolieraad (PB C 330, 15.12.1992, blz. 64);♦ Tenuitvoerlegging Verordening (EEG) nr. 4045/89, boekhoudkundige
nacontroles (PB C 330, 15.12.1992, blz. 64);♦ Prijscompenserende steun: produktie- en consumptiesteun voor olijfolie
(PB C 330, 15.12.1992, blz. 94);♦ Ordening en beheer van de markten van landbouwprodukten: rijst
en textielvezels (PB C 309, 16.11.1993, blz. 65);♦ Verstrekking van melk aan leerlingen van onderwijsinstellingen
(PB C 309, 16.11.1993, blz. 82);♦ Openbare opslag (PB C 327, 24.11.1994, blz. 40);♦ Verevening van de rekeningen (PB C 327, 24.11.1994, blz. 45);♦ Ordening en beheer van de landbouwmarkten: wijnbouwprodukten (PB
C 327, 24.11.1994, blz. 71). 1.9. Speciale verslagen:♦ Speciaal verslag 1/90 betreffende bepaalde opslagverrichtingen
in de sector varkensvlees (PB C 76, 26.3.1990);♦ Speciaal verslag 4/91 over de werking van de gemeenschappelijke
marktordening in de sector suiker en isoglucose (PB C 290, 7.11.1991);♦ Speciaal verslag 1/92 over het subsidiestelsel voor oliehoudende
zaden (niet gepubliceerd);♦ Speciaal verslag 8/93 inzake de gemeenschappelijke ordening der
markten in de sector ruwe tabak (PB C 65, 2.3.1994). 2. STRUCTUURFONDSEN 2.1. Algemeen 2.1.1. De hervorming van de Structuurfondsen, PB C 324,
13.12.1991, blz. 98.Opmerkingen van de Europese Rekenkamer inzake de op 1 januari 1989 van
kracht geworden hervorming van de structuurfondsen betroffen onder meer:♦ de doeltreffendheid van de interventies diende verhoogd te worden,
met name door een meer geconcentreerde en convergerende opzet van de structuurfondsen
en van het communautair beleid in het algemeen;♦ de coördinatie was voor verbetering vatbaar;♦ het technisch karakter van de programmeringsprocedures diende
meer te worden afgestemd op de te verwachte voordelen;♦ een grotere doeltreffendheid kon worden bereikt door toepassing
van de additionaliteitseis en verbetering van het beheer. 2.1.2. Structuurfondsen – Algemene opmerkingen,
PB 327, 24.11.1994, blz. 112Opmerkingen over de budgettaire en financiële situatie van de structuurfondsen
over de periode 1989–1993 betroffen:♦ begrotingsuitvoering 1993 ten aanzien van het EFRO en het EOGFL-oriëntatie
werd opnieuw gekenmerkt door concentratie vastleggingen en betalingen aan
einde begrotingsjaar;♦ financieringskanalen dienden strikter en doeltreffender te worden
gemaakt;♦ beheer vooral op lokaal niveau was onvoldoende doorzichtig;♦ aanwending interesten dienden plaats te vinden overeenkomstig
communautaire doelstellingen;♦ comités van toezicht speelden geen doeltreffende rol en
beschikten vaak over onvoldoende informatie;♦ onterecht betaalde bedragen dienden te worden teruggevorderd. 2.2. Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling 2.2.1. De omschakeling van regio's die zwaar door de achteruitgang
van de industrie worden getroffen (doelstelling 2 van de hervorming van de
structuurfondsen) PB C 330, 15.12.1992, blz. 116 Doelstelling:Analyse van de uitvoering van doelstelling 2 periode 1989–1991. Bevindingen:♦ het structuurbeleid van de Commissie diende beter afgestemd te
worden op het mededingingsbeleid;♦ coördinatie van programmering en uitvoering diende geïntensiveerd
te worden;♦ toezicht op de acties in verband met doelbereiking diende verbeterd
te worden;♦ complementariteit diende te worden nageleefd. 2.2.2. Maatregelen ten behoeve van de regio's, PB C 309,
16.11.1993, blz. 102 Doelstelling:Analyse van het beheer van de bijstand in het kader van het regionaal
beleid (acties doelstelling 1 ter bevordering van de ontwikkeling en de structurele
aanpassing van de regio's met een ontwikkelingsachterstand). Bevindingen:♦ meer aandacht van de Commissie was nodig op beheer, toezicht,
programmering, coördinatie en evaluatie;♦ in verband met het gebrek aan nauwgezetheid bij de voorbereiding
van de acties traden vertragingen en talrijke wijzigingen van tijdschema's
op en in de inhoud programma's;♦ invloed van quotavrije acties was moeilijk te evalueren; de verwezenlijking
van de gestelde doelen was moeilijk te verifiëren. 2.2.3. Regionale aangelegenheden, PB 327, 24.11.1994,
blz. 118 Doelstelling:Analyse operationele programma's doelstelling 2. Bevindingen:♦ onvoldoende voorbereiding van de operationele programma's leidde
tot aanzienlijke wijzigingen in tijdschema's door concentratie van acties
aan het eind van de periode;♦ gebreken in procedures van de betalingsverplichtingen vormden
een belemmering voor het goed beheer van acties en veroorzaakten problemen
met betrekking tot doeltreffend toezicht en de doorzichtigheid van de operaties;♦ versterking van de rol comités van toezicht en verbetering
methoden voor toezicht en evaluatie was gewenst. 2.3. Europees Sociaal Fonds 2.3.1. Tenuitvoerlegging door het Europees Sociaal Fonds
van de doelstellingen 3 (bestrijding van langdurige werkloosheid) en 4 (inschakeling
van jongeren in het arbeidsproces), PB C 330, 15.12.1992, blz. 133 Doelstelling:Analyse van de tenuitvoerlegging van de diverse fasen van de doelstellingen
3 en 4 (voorbereiding besluit, besluitvormingsfase en uitvoeringsfase). Bevindingen:♦ de hervorming van de structuurfondsen was niet gepaard gegaan
met de opzet van administratieve ad hoc structuren voor onder andere planning,
programmering, toezicht en controle;♦ er was geen accent gelegd op principes van goed financieel beheer; ♦ het beheer werd niet afgestemd op de doelstellingen. 2.3.2. Uitgaven van het sociaal beleid, PB 309, 16.11.1993,
blz. 123 Doelstelling:Analyse van de doeltreffendheid van doelstelling 3 van de structuurfondsen
(bestrijding van langdurige werkloosheid). Bevindingen:♦ geen doelstellingen waren opgesteld voor door de EU medegefinancierde
communautaire bestekken en operationele programma's; ♦ criteria voor steun werden restrictief geïnterpreteerd, waardoor
het effect van communautaire steunverlening werd afgezwakt;♦ nationale en communautaire criteria waren niet altijd verenigbaar; ♦ doelstelling 3 had niet geleid tot specifiek nationaal beleid;♦ fysieke controles door lidstaten waren gering. 2.3.3. Europees Sociaal Fonds, PB 327, 24.11.1994, blz.
137 Doelstelling:Onderzoek naar officiële verklaring van de lidstaten tot staving
van aanvragen om bijstand uit het fonds, om eerste en tweede voorschotten
en om saldobetalingen (attesteren). Bevindingen:♦ beheer- en controlesystemen meeste lidstaten diende te worden
verbeterd;♦ subsidiabiliteitscriteria in de lidstaten werden uiteenlopend
geïnterpreteerd;♦ aanvraagformulieren bleken onduidelijk;♦ controles van de Commissie waren te beperkt. Nederland:♦ controlesysteem werd te traag ontwikkeld;♦ er bestonden moeilijkheden ten aanzien van cofinanciering;♦ bij de ontwikkeling van het controlesysteem van het Centraal Bestuur
voor de Arbeidsvoorziening diende grondige aandacht te worden besteed aan
de uiteindelijke begunstigde. 2.4. Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de
Landbouw, afdeling Oriëntatie 2.4.1. Bespoediging van de aanpassing van de landbouwstructuren
en bevordering van het plattepland (doelstellingen 5a en 5b van de hervorming
van de structuurfondsen), PB C 330, 15.12.1992, blz. 149 Doelstelling:Analyse van de tenuitvoerlegging van doelstelling 5. Bevindingen:♦ nauwkeurige statistische gegevens van de Europese plattelandsgebieden
ontbraken, zodat een doeltreffende actie ten behoeve van de grootste probleemgebieden
bemoeilijkt werd;♦ geen verbetering was opgetreden ten aanzien van het beschikbaarstellen
van communautaire kredieten aan begunstigden;♦ nationale procedures belemmerden een efficiënte kredietoverdracht;♦ administratief beheer van de Commissie en de lidstaten bleek niet
afgestemd op de hervorming;♦ comités van toezicht beschikten over onvoldoende bevoegdheden. 2.4.2. Speciaal verslag 3/93 over de uitvoering van de
maatregelen inzake de herstructurering, modernisering en aanpassing van de
capaciteit der vissersvloten van de Gemeenschap, PB C 158, 10.6.1993 Doelstelling:Analyse van bepaalde aspecten van het gemeenschappelijk visserijbeleid. Het onderzoek had ook betrekking op Nederland en is ten dele als een joint
audit met de Algemene Rekenkamer uitgevoerd. Bevindingen:♦ mogelijkheden om sneller tot uniforme meting van communautaire
vissersschepen te komen werden niet optimaal door de Commissie benut;♦ door de Commissie verstrekte steun droeg onvoldoende bij aan de
aanpassing van de vangstcapaciteit van de communautaire vissersvloot. 2.5. Financieringsinstrument voor de Oriëntatie van
de Visserij 2.5.1. Gemeenschappelijk visserij- en zeebeleid, PB 327,
24.11.1994, blz. 100 Doelstelling:Analyse van de procedures voor het beheer van de steun in de sector van
de aquicultuur. Bevindingen:♦ steun leverde een bijdrage aan de ontwikkeling van produktiestructuren
in de aquicultuursector;♦ toezicht van de Commissie op naleving van de mededingingsregels
inzake overheidssteun diende te worden verbeterd;♦ de doeltreffendheid van het administratieve beheer van nationale
overheidsinstanties diende te worden verbeterd. 2.6. Overige onderzoeken jaarverslagen: Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling:♦ De bevordering van de ontwikkeling en de structurele aanpassing
van probleemgebieden (doelstelling 1 van de hervorming van de structuurfondsen,
PB 324, 13.12.1991, blz. 106);♦ Het specifieke programma voor de ontwikkeling van de Portugese
industrie (PB 330, 15.12.1992, blz. 174). Europees Sociaal Fonds:♦ Afwikkeling van het 23 oktober 1983 in werking getreden fonds
(PB C 324, 13.12.1991, blz. 121);♦ Communautaire actie in kader van het Erasmus-programma (PB C 324,
13.12.1991, blz. 128);♦ Communautaire acties ten gunste van gelijke kansen voor mannen
en vrouwen (PB C 330, 15.12.1992, blz. 161);♦ Maatregelen ter ondersteuning van de werkgelegenheid in Saksen-Anhalt
(PB C 309, 16.11.1993, blz. 123). Europees Oriëntatie- en Garantie Fonds voor de Landbouw,
afdeling Oriëntatie:♦ Gemeenschapelijk visserij- en zeebeleid, tenuitvoerlegging structurele
maatregelen (PB C 324, 13.12.1991, blz. 91);♦ Compenserende vergoeding voor landbouwers in probleemgebieden
(PB C 324, 13.12.1991, blz. 137);♦ Gemeenschappelijk visserij- en zeebeleid, tenuitvoerlegging van
de steun voor tijdelijke stillegging (PB C 330, 15.12.1992, blz. 107);♦ De geïntegreerde mediterrane programma's (PB C 330, 15.12.1992,
blz. 169);♦ De door het EOGFL-oriëntatie gefinancierde maatregelen betreffende
de wijnbouw in Griekenland, Spanje en Portugal (PB C 330, 15.12.1992, blz.
179);♦ Gemeenschappelijk visserij- en zeebeleid, uitgaven in verband
met internationale visserijovereenkomsten (PB C 309, 16.11.1993, blz. 91);♦ Verordening (EEG) nr. 1118/88: Gemeenschappelijke actie van het
EOGFL-oriëntatie ter bevordering van de ontwikkeling van de landbouw
in bepaalde gebieden van Spanje (PB C 309, 16.11.1993, blz. 148);♦ De plattelandsontwikkeling: doelstelling 5 b van de hervorming
van de structuurfondsen (PB C 327, 24.11.1994, blz. 167). 2.7. Speciale verslagen:♦ Speciaal verslag 4/90 over de geïntegreerde mediterrane programma's
(PB C 298, 28.11.1990);♦ Speciaal verslag 5/90 over de uitvoering van Verordening (EEG)
nr. 815/84 van de Raad betreffende het verlenen van uitzonderlijke financiële
steun aan Griekenland op sociaal terrein (PB C 331, 31.12.1990). 3. EIGEN MIDDELEN 3.1. Algemeen 3.1.1. Traditionele Eigen Middelen, PB C 330, 15.12.1992,
blz. 27 Doelstelling:Analyse van de uitvoering van het systeem van de Eigen Middelen. Bevindingen:♦ bepalingen van de verordeningen werden niet correct toegepast. Nederland:♦ het boekhoudsysteem schoot te kort;♦ sommige vastgestelde Eigen Middelen werden niet ter beschikking
gesteld;♦ invoerrechten werden met vertraging beschikbaar gesteld;♦ voorgeschreven specifieke boekhouding voor douanerechten werd
niet, specifieke boekhouding voor landbouwheffingen werd wel ingevoerd. 3.2. Landbouwheffingen 3.2.1. Heffingen en andere rechten in de sector suiker
en isoglucose, PB 330, 15.12.1992, blz. 34 Doelstelling:Analyse van de toegepaste systemen voor het beheer en de controle ten
aanzien van de ontvangsten in de suikersector. Bevindingen:♦ door de lidstaten verstrekte inlichtingen schoten tekort en werden
met vertraging toegezonden. Nederland:♦ binnen de gestelde termijn werden de samenvattende rekeningen
voor het begrotingsjaar 1990 naar de Commissie gezonden, maar geen gebruik
werd gemaakt van het voorgestelde formulier van de Commissie voor het toezenden
van boekhoudkundige informatie. 3.2.2. Speciaal verslag 4/91 over de werking van de gemeenschappelijke
marktordening in de sector suiker en isoglucose, PB C 290, 7.11.1991 Doelstelling:Analyse van het functioneren van de werking van de gemeenschappelijke
marktordening in de sector suiker en isoglucose. Bevindingen:♦ de communautaire aanpak was in deze sector op een mislukking uitgelopen;♦ de beginselen van goed financieel beheer werden nageleefd. 3.3. Douanerechten 3.3.1. Controles bij invoer na inklaring, PB C 327, 24.11.1994,
blz. 21 Doelstelling:Analyse van de controles bij invoer na inklaring. Bevindingen:♦ de Commissie en de lidstaten dienden de verificatie van de declaraties,
de controle van bescheiden én de controles bij de ondernemingen te
optimaliseren en uit te breiden met betrekking tot de inklaring van goederen;♦ de coördinatie van de controles en de wederzijdse bijstand
tussen de lidstaten dienden onder leiding van de Commissie te worden versterkt;♦ fysieke controles van de goederen waren ontoereikend en de informatisering
bleek onvoldoende te zijn. Nederland:♦ regeling van systematische controles bij ondernemingen werd ingevoerd. 3.4. BTW-afdrachten 3.4.1. Eigen middelen uit BTW: Geïnde netto-ontvangsten,
PB C 327, 24.11.1994, blz. 25 Doelstelling:Analyse van de methoden tot vaststelling netto geïnde ontvangsten. Bevindingen:♦ criteria voor de goedkeuring voor het kwijtschelden en het schrappen
van belastingschulden verschilden per lidstaat.Dit kan afbreuk doen aan het neutrale karakter van de BTW. Nederland:♦ strengere interne controle was nodig in verband met een concentratie
van beslissingsbevoegdheid ter zake van vaststelling en de kwijtschelding
van een schuld. 3.5. BNP-afdrachten 3.5.1. Bruto Nationaal Produkt, PB 327, 24.11.1994, blz.
28Opmerkingen inzake Bruto Nationaal Produkt:het BNP werd door de Europese Rekenkamer behandeld als een instrument
voor meting en vergelijking van het bijdragevermogen van de lidstaten, van
de kwaliteit van de BNP-prognoses ter evaluatie van het aandeel van de lidstaten
in de BNP-middelen, en van de naleving door de lidstaten van de procedures
en methoden ter vaststelling van de statistische BNP's. Bevindingen:♦ onder andere de mate van vergelijkbaarheid, volledigheid en betrouwbaarheid van de door de lidstaten verstrekte gegevens diende
verbeterd en harmonisatie van het systeem diende nagestreefd te worden. 3.6. Overige onderzoeken jaarverslagen Algemeen:♦ Inning van de Eigen Middelen door de Commissie (PB C 330, 15.12.1992,
blz. 23). Douanerechten:♦ Invoer van automobielen (PB C 324, 13.12.1991, blz. 41);♦ Regeling passieve veredeling (PB C 324, 13.12.1991, blz. 46);♦ Geldboetes, dwangsommen en andere sancties (PB C 324, 13.12.1991,
blz. 49 en PB C 309, 16.11.1993, blz. 36);♦ Vereenvoudigde inklaringsprocedures (PB C 309, 16.11.1993, blz.
33);♦ Douanewaarde van aan bederf onderhevige goederen (PB C 309, 16.11.1993,
blz. 34). BTW-afdrachten:♦ De BTW-ontvangsten (PB C 324, 13.12.1991, blz. 33);♦ Eigen middelen uit BTW (PB C 330, 15.12.1992, blz. 36);♦ Het gewogen gemiddelde BTW-tarief (PB C 309, 16.11.1993, blz.
21); ♦ De correcties en compensaties (PB C 309, 16.11.1993, blz. 27). BNP-afdrachten:♦ Het Bruto National Produkt (PB C 330, 15.12.1992, blz. 41; PB
C 309, 16.11.1993, blz. 30 en PB C 327, 24.11.1994, blz. 28). 3.7. Speciale verslagen Eigen Middelen♦ Speciaal verslag 2/90 over het beheer en de controle van uitvoerrestituties
(PB C 133, 31.5.1990);♦ Speciaal verslag 2/93 over het douanegebied van de Gemeenschap
en daarmee verband houdende regelingen van het handelsverkeer (PB C 158, 10.6.1993). 4. OVERIGE ONDERZOEKENDe voornaamste overige terreinen waarop de Europese Rekenkamer jaarlijks
onderzoek verricht naar de uitvoering van het communautair beleid betreffen:♦ samenwerking met de landen in Midden- en Oost-Europa en de voormalige
Sovjet-Unie;♦ samenwerking met de ontwikkelingslanden en andere derde landen;♦ Europese Ontwikkelingsfondsen;♦ onderzoek;♦ financiële controle van de ontvangsten, de beleidsuitgaven,
de boekhouding van de Commissie en de geconsolideerde rekeningen;♦ opgenomen en verstrekte leningen en rentesubsidies. Speciale verslagen overig onderzoek:♦ Speciaal verslag 3/90 over opgenomen en verstrekte communautaire leningen in het kader van de EGKS, Euratom en het NCI (PB C 160, 29.6.1990);♦ Speciaal verslag 1/91 over «Het plan voor wederopbouw en
herstel – Europese Ontwikkelingsfondsen» (PB C 83, 27.3.1991);♦ Speciaal verslag 2/91 over «De exploitatie van de resultaten
van het communautaire onderzoek» (PB C 133, 23.5.1991);♦ Speciaal verslag 3/91 over de financiële en technische samenwerking
met de derde landen in het Middellandse Zeegebied (PB C 252, 26.9.1991);♦ Speciaal verslag 3/92 over het milieu (PB C 245, 23.9.1992);♦ Speciaal verslag 1/93 over de financiering van de vervoersinfrastructuur
(PB C 69, 11.3.1993);♦ Speciaal verslag 5/93 over de bedrijfsinnovatie (PB C 13, 17.1.1994);♦ Speciaal verslag 6/93 over de Europese onderzoek- en ontwikkelingsprogramma's
op het gebied van informatietechnologie (ESPRIT-programma's, PB C 45, 14.2.1994);♦ Speciaal verslag 2/94 over de in het kader van het 6e EOF ten
uitvoer gelegde invoerprogramma's (PB C 97, 6.4.1994). BIJLAGE 3OVERZICHT VAN DOOR DE ALGEMENE REKENKAMER GEPUBLICEERD ONDERZOEK
IN DE PERIODE 1990–19941. Gemeenschappelijk landbouwbeleid Titel/doelstelling van onderzoekOnderzoeksaspecten/-opzetBevindingen
onderzoek/oordeel AR Landbouw-Egalisatiefonds, afdeling A –
1990 (Rapporten bij de rekeningen 1990, TK 22 246, nr. 2) 
 Aspecten: – financiële
omvang – administratieve organisatie en controleerbaarheidBevindingen: – uitgaven: f 1 956
miljoen – ontvangsten: f 1 955 miljoen – beschrijving
opzet van centrale LEF-administratie is in 1990 afgerond Doelstelling Verschaffen
van inzicht in de uitvoering van de begroting en afleggen van verantwoording
over het gevoerde begrotingsbeheer – departementale accountantscontrole 
 Opzet: – analyse departementale accountantscontole –
eigen onderzoek– AD verstrekte een goedkeurende verklaring 
 Oordeel: – redelijke zekerheid over
de rechtmatigheid en volledigheid van de LEF-bedragen    –
1991 (Rapporten bij de rekeningen 1991, TK 22 725, nrs. 1–2,
blz. 235 238)Aspecten: – financiële
omvang – administratieve organisatie en controleerbaarheid 
 – departementale accountantscontrole Opzet: –
analyse departementale accountantscontrole – eigen onderzoekBevindingen: –
uitgaven: f 1 665 miljoen – ontvangsten: f 1 665
miljoen – opzet en werking van centrale LEF-administratie voldeed
aan de daaraan te stellen eisen – idem bij de betaalorganisaties
van het LEF met uitzondering van de superheffingsadministratie –
AD verstrekte een goedkeurende verklaring Oordeel: –
redelijke zekerheid over de rechtmatigheid en volledigheid van de LEF-bedragen   – 1992 (Rapporten bij de financiële
verantwoordingen 1992, TK 23 264, nrs. 1–2, blz. 237–242)Aspecten: –
financieel beheer – administratieve
organisatie – geïntegreerde verplichtingen-/kas-administratie –
departementale accountantscontrole Opzet: –
analyse departementale accountantscontrole – eigen onderzoekBevindingen: –
uitgaven: f 701 miljoen – ontvangsten: f 701 miljoen –
verplichtingen: f 703 miljoen – te late vaststellingen van
de op te leggen heffingen en te late afdrachten van de Eigen Middelen van
de EG (zal leiden tot vertragingsrente) – verschillende betaalorganen
hebben Vo. (EEG) nr. 595/91 verschillend geïnterpreteerd (inhouding 20
% van de onverschuldigd betaalde bedragen) – belangrijkste risico's
(interventie-activiteiten VIB) in voldoende mate afgedekt door ao-maatregelen –
bij de produktschappen zijn niet alle processen beschreven – voldeed
in opzet en werking aan comptabele regelgeving – idem bij de betaalorganisaties
van het LEF met uitzondering van de superheffingsadministratie –
de controle van de DAD bood voldoende basis voor de oordeelsvorming 
 Oordeel: – redelijke zekerheid dat de
LEF-bedrag geen fouten of onzekerheden bevatten die de tolerantiegrenzen overschrijden    – 1993 (Rapporten bij de
financiële verantwoordingen, TK 23 825, nrs. 1–2, blz. 263–268)Aspecten: –
financieel beheer 
 – administratieve organisatie – departementale accountantscontrole 
 Opzet: – analyse departementale accountantscontrole –
eigen onderzoekBevindingen: – uitgaven: f 128
miljoen – ontvangsten: f 128 miljoen – verplichtingen:
f 123 miljoen – in de steunregeling voor de verwerking van
magere melkpoeder in veevoeder is voldoende rekening gehouden met aspecten
van m&o – bij het Produktschap voor Zuivel zijn in het kader
van het vorderingenbeheer geen procedures vastgesteld voor buiten invordering
stelling en voor het vermelden van statuswijzigingen – bij het
Produktschap voor Vee en Vlees worden niet alle vorderingen in de grootboekadministratie
vastgelegd – bij enkele produktschappen is er nog een achterstand
in de beschrijving van de ao – controle van de DAD bood voldoende
basis voor de oordeelsvorming Oordeel: –
een deugdelijke weergave van de uitkomsten van het financieel beheer en opgesteld
volgens voorschriften – de LEF-bedragen zijn rechtmatig, met uitzondering
van LEF-B (zie paragraaf 3.4)    Landbouw-Egalisatiefonds,
afdeling B – 1989/1990 (Juniverslag 1992, TK 22 655,
nrs. 1–2, blz. 69–72) 
 Doelstelling: Controleren van de
recht- en wetmatigheid van de Europese geldstromen van en naar Brussel ter
financiering van het GLBAspecten: – financiële
omvang – administratieve organisatie en controleerbaarheid 
 Opzet: –
analyse controle van de departementale accountantsdienst en het Audit Committee –
eigen onderzoekBevindingen: – uitgaven: 1989:
f 8,8 miljard; 1990: f 6,4 miljard – ontvangsten: 1989:
f 9,3 miljard; 1990: f 7,1 miljard – de administratieve
organisatie van het Hoofdproduktschap voor Akkerbouwprodukten, alsmede de
superheffingsadministratie van het Produktschap voor Zuivel, voldeed nog niet
aan de daaraan te stellen eisen – het Audit Committee gaf voldoende
aandacht aan de controlesituatie – aantal rapporten van AID over
onregelmatigheden in de melkrealisaties nog niet afgewerkt – risico's
voortvloeiend uit controlesituatie niet goed te becijferen – de
in gang gezette verbetering van de ao verdient onverminderde aandacht    –
1991 (Juniverslag 1993, TK 23 210, nrs. 1–2, blz. 76–80)Aspecten: –
financiële omvang – administratieve organisatie en
controleerbaarheidBevindingen: – uitgaven:
f 6,8 miljard – ontvangsten: f 6,7 miljard –
de opzet van de ao van de centrale administratie van het LEF voldeed aan de
eisen – die van de betaalorganen voldeed over het algemeen aan
de eisen (met uitzondering van de superheffingsadministratie) –
het Ministerie van LNV had nog niet alle taken (m.n. de halfjaarlijkse rapportageplicht
aan de Commissie) vervuld uit het Eigen-Middelen-besluit (Vo. (EEG) 1552/89) –
nog steeds achterstand bij de betaalorganen in het afwerken van rapporten
van de verifiërende instanties (in verband met bestrijding fraude en
onregelmatigheden) – risico's voortvloeiend uit controlesituatie
niet goed te becijferen  Opzet: – analyse
controle van de departementale accountantsdienst – eigen onderzoek    – 1992 (Juniverslag 1994,
TK 23 785, nrs. 1–2, blz. 110–113)Aspecten: –
financiële omvang – administratieve organisatie en controleerbaarheidBevindingen: –
uitgaven: f 6,0 miljard – ontvangsten: f 5,9 miljard –
de opzet en werking van de ao van de centrale administratie van het LEF en
van de betaalorganen voldeed over het algemeen aan de eisen – de
administratie bij het Hoofdproduktschap voor Akkerbouwprodukten (HPA) was
terzake van de uitvoering van Vo. (EEG) 595/91 (20% inhouding bij terugvordering
van onverschuldigd betaalde bedragen) onvoldoende toegankelijk –
ontbreken van adequate procedures bij het HPA voor verantwoording van opgelegde
heffingen in speciale of normale boekhouding – beleid steekproefsgewijze
verficatie van gegevens van derde-belanghebbenden nog niet geëxpliciteerd –
Produktschap voor Zuivel gaf geen uitvoering aan versnelling afwerking van
AID-rapporten over melkrealisaties  Opzet: –
analyse controle van de departementale accountantsdienst – eigen
onderzoek     Vergoeding medebewindskosten (Decemberverslag
1992, TK 22 960, nrs. 1–2, blz. 86–91)Aspecten: –
analyse van de regeling – werking van de organisatieBevindingen: –
vaststelling van verdeelsleutels en explicitering van normen ontbraken –
onvolledigheid van de door de produktschappen te verstrekken informatie –
tijdigheid van de goedkeuring van de rekening van de produktschappen door
de minister niet gehaald    Doelstelling: Vaststellen
van de werking van het vergoedingssysteem voor de medebewindskostenOpzet: –
documentenanalyse – dossieronderzoek – interviews met
betrokken ambtenarenOordeel: – de informatieverstrekking
acht de AR weinig efficiënt    Opzet bestrijding EG-fraude
in Nederland (Decemberverslag 1992, TK 22 960, nrs. 1–2,
blz. 91–94) 
 Doelstelling: Analyseren van de organisatie
en coördinatie van de bestrijding van fraude en onregelmatigheden met
EG-landbouwsubsidies en export-restituties over de periode 1989–1991Aspecten: –
coördinatie – administratieve aanpak 
 – strafrechtelijke aanpak – internationale
samenwerking Opzet: –
documentenanalyse – dossieronderzoek – interviews met
betrokken ambtenarenBevindingen: – ingevolge
Vo. (EEG) nr. 4045/89 en Vo. (EEG) nr. 386/90 is ingesteld een Controle coördinatiegroep
belast met toezicht op en controle op de boekhoudkundige nacontroles –
gevallen van vermoedelijke fraude worden door AID en Douane n.a.v. administratieve
en/of fysieke controle in beginsel overgedragen aan afdeling Recherche/AID
resp. Douanerecherche – kwartaal melding van AID en Douane van
geconstateerde onregelmatigheidsmeldingen aan JBZ/LNV – oprichting
van het Coördinerend fraudeberaad – benoeming landelijk coördinerend
fraude-officier – aanzet tot gemeenschappelijke oprichting van
internationaal netwerk voor de EG-fraudebestrijding – bij strafrechtelijk
onderzoek naar fraude is er overleg en samenwerking met buitenlandse zusterinstellingen
van de AID en Douanerecherche Oordeel: –
de AR stelt vast dat in Nederland aktief wordt gewerkt aan vergroting van
de effectiviteit van de EG-fraudebestrijding en wel in het bijzonder door
verbetering van de coördinatie tussen betrokken departementen, diensten
en Openbaar Ministerie    Ooipremieregeling 
(Juniverslag 1993, TK 23 210, nrs. 1–2, blz. 72–76) 
 Doelstelling: 
Analyseren van de uitvoering van de EG-regeling houdende een gemeenschappelijke
ordening van de markten in de schape- en geitevlees over de periode 1990–1992Aspecten: –
voorbereiding beleid – beleidsuitvoering –
controle op uitvoering Opzet: –
enquêteformulieren – documentenanalyse – dossieronderzoek –
interviews met betrokken ambtenarenBevindingen: –
regeling wordt als complex ervaren en leidt tot veel gegrond verklaarde bezwaarschriften
(in 1991 zelfs 50%) – regeling blijkt gevoelig voor misbruik en
oneigenlijk gebruik (bijvoorbeeld het begrip «subsidierechthebbende») –
veel aanvragen blijken onvolledig en onjuist ingediend te worden –
bij verrichte fysieke controles (AID verricht het door de EC voorgeschreven
aantal) komen veel onregelmatigheden aan het licht (10–14% van de gecontroleerde
aanvragen) Oordeel: – de AR pleit voor
verbetering AID-controle door computersystemen AID en provinciale LNO-kantoren
en de directie Uitvoering Regeling te koppelen2. Structuurfondsen Titel/doelstelling van onderzoekOnderzoeksaspecten/-opzetBevindingen
onderzoek/oordeel AR Regionaal Beleid in Noord-Nederland 
(Decemberverslag 1992, TK 22 960, nrs. 1–2, blz. 81–86) 
 Doelstelling: 
Analyseren van het beleid gericht op de versterking van de economische structuur
in noordelijk NederlandAspecten: – Integraal
structuurplan noorden des lands – EFRO 
 Opzet: – documentenanalyse –
dossieronderzoekBevindingen: – de mate van
precisering van de criteria voor selectie van clusterprojecten tussen de programmacommissies
verschilde zeer sterk – uitwerking van selectiecriteria voor co-financiering
vond niet plaats – bij toekenning van ISP-subsidies werd afgeweken
van uitgangspunten vastgelegd in TK – beheer van projecten vertoonde
gebreken – in eerste voortgangsrapportage doelstelling 2-projecten
werd nauwelijks ingegaan op stand van zaken per project – doordat
beslissing tot co-financiering plaatsvond na vaststelling ISP-project werd
afstemming clusterproject met co-financieringsproject bemoeilijkt 
Oordeel: – ondanks de gewijzigde opzet van ISP/EFRO
vond nog onvoldoende afstemming van ISP- en EFRO-projecten plaats    Regeling
voor het uit produktie nemen van bouwland (Juniverslag 1992, TK
22 655, nrs. 1–2, blz. 64–69)Aspecten: –
regelgeving – uitvoeringsproces –
doelbereikingBevindingen: – op een aantal
onderdelen moest regeling worden aangepast aan akkerbouwpraktijk –
afhandeling van bezwaarschriften nam veel tijd in beslag – ondanks
duidelijke instructies terzake van uitvoeringsproces bood regeling mogelijkheden
voor oneigenlijk gebruik – voorwaarden van de regeling werden goed
nageleefd – hoewel hoofddoelstelling (beperking van de produktie
van marktordeningsgewassen) gehaald werd, werd het gewenste toename areaal
bosbebouwing niet gehaald    Doelstelling: Analyseren
van de uitvoering de braaklegregeling (Vo.(EEG) nr. 2328/91)Opzet: –
documentenanalyse – dossieronderzoekOordeel: –
de AR achtte het van groot belang dat zorgvuldig wordt gekeken naar de afstemming
van Nederlandse regels op de Europese opdat de aangeboden mogelijkheden van
Europese regelgeving benut worden    Financiële
risico's bij Europese bijdragen (Rapporten bij de financiële
verantwoordingen 1993, TK 23 825, nrs. 1–2, blz. 207–208) 
 Doelstelling: Analyseren van de ordelijkheid en
controleerbaarheid van het financieel beheer, meer in het bijzonder terzake
van het uit het EOGFL-O aan de provincie Friesland toegezegde bedrag van f 69
miljoenAspecten: – ministeriële verantwoordelijkheid
voor doeltreffend toezicht Opzet: –
analyse departementale accountantscontrole – eigen onderzoekBevindingen: –
ontworpen regeling tussen minister en provincie kende geen recht aan de minister
om de werking van de controlewerkzaamheden van de provinciale accountantsdiensten
te beoordelen en zonodig controles door de AD uit te laten voeren 
Oordeel: – de AR achtte de toezichtsregeling een
te smalle basis om gestalte te geven aan de verantwoordelijkheid van de minister
voor de rechtmatige besteding van de Europese bijdrage    Subsidiëring
verwerking en afzet landbouwprodukten (Juniverslag 1994, TK 23 785,
nrs. 1–2, blz. 95–99)Aspecten: –
sectorplannen – beheer van subsidieregelingBevindingen: –
minister heeft geen gebruik gemaakt van de mogelijkheden die sectorplannen
bieden om het beleid concreter uit te werken – ontbreken van evaluatiecriteria –
inhoud van 10% van de ingediende investeringsprojecten in 1992–1993
werd anders gerealiseerd dan in subsidie-aanvraag (21% werd voor realisatie
afgebroken; 54% werd minstens een jaar te laat gerealiseerd)    Doelstelling: 
Analyseren van de uitvoering van Vo. (EG) 866/90Opzet: –
documentenanalyse – dossieronderzoek – bezoeken aan
in aanmerking komende bedrijvenOordeel: –
de AR acht het beheer van deze subsidieregeling voor verbetering vatbaar    Capaciteitsbeperking
in de zeevisserij (Juniverslag 1992, TK 22 655, nrs. 1–2,
blz. 60–63) Doelstelling: Analyseren
van aspecten van de communautaire acties voor de verbetering en aanpassing
van de structuur van de visserij op grond van Vo. (EEG) 4028/86Aspecten: –
Meerjarig Oriëntatieprogramma voor de vissersvloot Opzet: –
gezamenlijke controle met ER – documentenanalyse – dossieronderzoek –
interviews met betrokken ambtenarenBevindingen: –
reductie vangstcapaciteit van kotters gehaald (maar slechts ten dele d.m.v.
sanering en voor een groot deel door administratieve/technische maatregelen
zoals zeedagenregeling, verkorting boomkor) – reductie vangstcapaciteit
van trawlers niet gehaald3. Eigen Middelen Titel/doelstelling van onderzoekOnderzoeksaspecten/-opzetBevindingen
onderzoek/oordeel AR Afdracht Eigen Middelen Europese Gemeenschap –
1989 (Decemberverslag 1990, TK 21 955, nrs. 1–2, blz.
74–75) – 1990 (Decemberverslag 1991,
TK 22 455, nrs. 1–2, blz. 64–65) – 1991 
(Rapporten bij de rekeningen 1991, TK 22 725, nrs. 1–2, blz. 115–116) 
– 1992 (Rapporten bij de financiële verantwoordingen
1992, TK 23 264, nrs. 1–2, blz. 125) – 1993 
(Rapporten bij de financiële verantwoordingen 1993, TK 23 825, nrs.
1–2, blz. 133) Doelstelling: Verschaffen
van inzicht in de uitvoering van de begroting en het afleggen van verantwoording
over het gevoerde begrotingsbeheerAspecten: 
 – landbouwheffingen en dergelijke – invoerrechten en
dergelijke – omzetbelasting – BNP-afdrachten van de
lidstaten – bijdrage monetaire reserve EOGFL Opzet: –
analyse (voor een deel) van de AD-rapportage/eigen onderzoek –
toetsing van de bedragen aan de departementale administraties (landbouwheffingen:
LEF; invoerrechten: Belastingdienst en centrale directie FEZ; omzetbelasting:
centrale directie FEZ; BNP: bedrag wordt geboekt ten laste van hoofdstuk V
(Buitenlandse Zaken))Bevindingen Aan EG afgedragen
eigen middelen (in mln. guldens) over de jaren 1989 1990
 19912 19924 19935 
 515 409 604
 432 411 2487 2516
 3299 3257 3144 3283
 3407 3959 3893
 3947 321 71 7533
 851  1622 3 Totaal 6606
 6339 8615 8436
 9124 Oordeel:1
De AR heeft redelijke zekerheid over de rechtmatigheid van de uitgaven ad
f 9 mln. Voor f 3 mln. aan ontvangsten stelde de AR vast dat de
rekening onvolledig was (Rapport bij de rekening 1990 van hoofdstuk V (Buiza). 
2 De AR heeft redelijke zekerheid over de rechtmatigheid en
volledigheid van de in de rekening 1991 van hoofdstuk IXB opgenomen bedragen. 
3 De AR heeft redelijke zekerheid over de rechtmatigheid van
deze uitgaven (Rapport bij de rekening 1991 van hoofdstuk V (Buiza). 
4 De AR heeft positief oordeel over de financiële verantwoording
1992 5 De AR heeft een overwegend positief oordeel over
de financiële verantwoording 1993.    Beveiliging Intra
Communautair Transactiesysteem (Decemberverslag 1994, TK 24 045,
nrs. 1–2, blz. 58–61) Doelstelling: 
Aalyseren van de beveiliging van de binnen het ICT opgeslagen, verwerkte en
uitgewisselde gegevensAspecten: – beveiligingseisen
en -risico's – beveiliging in de praktijk 
 Opzet: – documentenanalyse – dossieronderzoek –
interviews met betrokken ambtenarenBevindingen: –
concrete beveiligingsmaatregelen zijn niet in de wet- en regelgeving opgenomen –
bij het ontwikkelen van het systeem heeft de beveiliging te weinig aandacht
gekregen – Belastingdienst kan niet waarborgen dat buitenlandse
belastingeenheden de ICT-gegevens op de juiste wijze beveiligen en gebruiken   Douane na de herstructurering (Juniverslag
1991, TK 22 158, nrs. 1–2, blz. 46–55)Aspecten: –
niet-fiscale werkzaamheden voor andere ministeries 
 – verificatie –
ao en controleBevindingen: – nauwelijks overleg
over de te controleren objecten, de controlefrequentie en de controlediepgang
tussen betrokken ministeries en het Ministerie van Financiën, de directie
Douane Aangelegenheden (DDA) of de directie Douane (DD) – in verband
met het ontbreken van verantwoording van de Douane aan de betrokken ministeries
hebben deze geen inzicht in de uitvoering – in 1988–1989
constateerden ER en controlerende ambtenaren EOGFL-G dat douanecontrole onvoldoende
was – minder aandacht in het verleden voor verificatieselectie
bij uitvoer dan bij invoer – door summiere en weinig gestructureerde
wijze van vastlegging van opnames van ingevoerde goederen in het Sagitta-systeem
was niet mogelijk aan te geven in hoeverre de door de DD gestelde 4%-richtlijn
voor invoer, respectievelijk 5%-richtlijn voor uitvoer werd gehaald –
vastlegging van gegevens over de verrichte fysieke opnames laat te wensen
over – er bestond nauwelijks inzicht in de kwaliteit, de aard en
de kosten van de verrichte controles – de administratieve organisatie
en controle laat te wensen over    Doelstelling: 
Analyseren van de functionering van de douane na de herstructureringOpzet: –
documentenanalyse – dossieronderzoek – interviews met
betrokken ambtenarenOordeel: – de ontwikkeling
van een controlebeleid dient met voortvarendheid te worden doorgezet    Werkzaamheden Douane (Verslag 1993, TK 23 670,
nrs. 1–2, blz. 96–100)Aspecten: 
 – controlebeleid –
ao en interne controle – niet-fiscale activiteiten
voor andere ministeriesBevindingen: – de structuur
van de Douane en de aard van te verrichten werkzaamheden zijn sterk gewijzigd –
Douane wil in toekomst meer administratieve controles bij fabrikanten, opslagbedrijven
en im- en exporteurs verrichten – in 1993 was er nog geen volledig
operationeel controleplan – vastlegging van uitgevoerde controle
op goederen met landbouwrestitutie werd steeds beter – kwaliteit
van de vastlegging van de overige fysieke controles was nog niet conform de
daartoe uitgevaardigde richtlijn van de DD/IAB – in de periode
1990–1993 is de ao bij de onderzochte douaneposten regelmatig aangepast –
het aantal te controleren dossiers en het aantal aandachtspunten bij de interne
controle was nog beperkt van omvang – er bleek weinig te zijn veranderd
ten opzichte van het eerdere onderzoek Douane    Doelstelling: 
Nagaan in hoeverre de toezeggingen in 1991 van de staatssecretaris van Financiën
zijn nagekomenOpzet: – documentenanalyse –
dossieronderzoek – interviews met betrokken ambtenaren 4. Overige onderzoeken Titel/doelstelling van onderzoekOnderzoeksaspecten/-opzetBevindingen
onderzoek/oordeel AR Coördinatie van het internationale
milieubeleid (Decemberverslag 1992, TK 22 960, nrs. 1–2,
blz. 5–11)Aspecten: – voorbereiding
van standpunten – vastlegging afspraken –
uitvoeringBevindingen: – samenhang van milieuvoorstellen
en de belangen van andere beleidsterreinen geven aanleiding tot veelvuldig
interdepartmentaal overleg – de internationale haalbaarheid botst
met nationale normstelling – een overzichtelijk documentatiesysteem
van internationale milieuafspraken ontbreekt – de coördinerende
werkzaamheden van het Ministerie van Buitenlandse Zaken strekken zich niet
uit tot toezicht op naleving van internationale verplichtingen (behoudens
een procedurele verantwoordelijkheid bij de verwerking van EG-richtlijnen)   Doelstelling: Analyseren van de uitvoering
van de coördinerende taak van het Ministerie van Buitenlandse Zaken op
het terrein van het internationale milieubeleidOpzet: –
documentenanalyse – dossieronderzoek – interviews met
betrokken ambtenaren    Europa in het onderwijs 
(Juniverslag 1993, TK 23 210, nrs. 1–2, blz. 13–24) 
 Doelstelling: Analyseren
van de doelmatige coördinate en uitvoering van het internationaliseringsbeleid
met betrekking tot Europese onderwijsprogramma'sAspecten: –
coördinatie – beleidsuitvoering door
intermediairs Opzet: –
documentenanalyse – dossieronderzoek – interviews met
betrokken ambtenarenBevindingen: – de AR heeft
geen betrouwbare schatting kunnen maken van het financieel belang van de uitgaven –
er bestaat onduidelijkheid in het onderwijsveld over de financiële mogelijkheden
in het kader van EG-actieprogramma's – het Ministerie van O&W
had slechts globaal de taken bij alle intermediairs aangegeven –
de beoogde netwerkvorming in het bo/vo/mbo/landbouwonderwijs was nog niet
gerealiseerd Oordeel: – de toezeggingen
van de directies tot deelname aan EG-actieprogramma's dienen in de begroting,
respectievelijk meerjarenraming te worden opgenomen    Invoering
van de Seveso-richtlijn in Nederland (Decemberverslag 1991, TK
22 455, nrs. 1–2, blz. 110–121)Aspecten: –
juridische verwerking – arbeidsveiligheid – externe
veiligheid – voorlichting en rampbestrijdingsplannenBevindingen: –
de verwerking in het Nederlands recht was in maart 1991 nog niet volledig
voltooid (uiterlijke invoeringsdatum november 1985) – het tempo
van de totstandkoming van de arbeidsveiligheidsrapporten (AVR's) bleek problematisch –
de drie betrokken ministeries (SZW, VROM en BiZa) bleken onvoldoende rekening
te houden met de in de richtlijnen opgenomen verplichtingen    Doelstelling: 
Analyseren van de verwerking en uitvoering van de richtlijnOpzet: –
documentenanalyse – dossieronderzoek – interviews met
betrokken ambtenarenOordeel: – er dient vroegtijdige
aandacht te zijn voor wets- en uitvoeringstechnische aspecten van EG-richtlijnen   Voorkoming en bestrijding industriële ongelukken 
(Juniverslag 1994, TK 23 785, nrs. 1–2, blz. 114–119)Aspecten: –
verwerking in de Nederlandse wetgeving – voortgang opstelling veiligheidsrapporten –
uitvoering – invulling inspectietaken –
evaluatieBevindingen: – de juridische verwerking
voorlichtingsverplichting door BiZa verliep traag – SZW kampte
met achterstanden in de beoordeling van AVRs; er was nog een aanzienlijke
achterstand in het opstellen van rampbestrijdingsplannen voor Seveso-bedrijven –
VROM en BiZa hadden onvoldoende inzicht in de voortgang van de uitvoering
door lagere overheden – VROM en BiZa hadden nauwelijks invulling
gegeven aan hun inspectietaken – geen van de drie ministeries had
evaluaties van de uitvoering van richtlijn verricht    Doelstelling: 
Vaststellen van de stand van zaken met betrekking tot de Seveso-richtlijnOpzet: –
documentenanalyse – dossieronderzoek – interviews met
betrokken ambtenaren     Wetgeving: organisatie, proces en
produkt (Tussentijds rapport, TK 23 710, nrs. 1–2,
blz. 13–14) Doelstelling: Vaststellen
van de wijze waarop de wetgevingsfunctie bij de ministeries is georganiseerd
en van de voorzieningen die ter uitvoering van deze functie zijn getroffenAspecten: –
onder andere de verwerking EG-richtlijnen in nationale rechtsorde 
Opzet: – documentanalyse – interviews
met betrokken ambtenarenBevindingen: – door
getroffen kabinetsmaatregelen trad een vermindering van het aantal niet-tijdig
verwerkte richtlijnen op per 1 januari 1993BIJLAGE 4BELANGRIJKE BELEMMERINGEN VOOR SAMENWERKING TUSSEN DE EUROPESE EN
DE ALGEMENE REKENKAMER OP HET TERREIN VAN DE VERKLARING VAN BETROUWBAARHEIDIn deze bijlage wordt aangegeven in hoeverre het voor de Algemene Rekenkamer
mogelijk is de door de Europese Rekenkamer gewenste inhoudelijke controles
op verrichtingenniveau uit te voeren. Hierbij wordt uitgegaan van de aan de
Algemene Rekenkamer in de Comptabiliteitswet (CW) en in andere wettelijke
regelingen toegekende taken en bevoegdheden en de binnen dat kader toegepaste
onderzoeksmethode en werkwijze. BELEMMERINGEN VAN JURIDISCHE AARD ♦ toegang tot gegevensVerschillen in taken en bevoegdheden tussen Europese en Algemene Rekenkamer
kunnen het verstrekken van informatie belemmeren. Gegevens van de Algemene
Rekenkamer zijn voor de Europese Rekenkamer in beginsel beschikbaar nadat
deze in definitieve vorm door het College van de Algemene Rekenkamer zijn
vastgesteld. De Comptabiliteitswet (CW) maakt een directe voorziening van
vertrouwelijke interne documenten van de overheid en van gegevens over natuurlijke
en/of rechtspersonen onmogelijk. Indien het om informatie gaat die uitsluitend
het EU controle-object betreft, bestaan er mogelijkheden tot het verstrekken
van (nadere) informatie. ♦ rechtspositieArtikel 59 CW bevat een algemene regeling ten aanzien van de taak/bevoegdheden
van de Algemene Rekenkamer bij de in dit artikel bedoelde instellingen (bedrijven).
De Algemene Rekenkamer heeft geen bevoegdheden bij natuurlijke personen en
bij andere overheden (zoals provincies en gemeenten). Bovendien beschikt zij
niet over het «recht» andere controlelichamen te verzoeken personen
en/of bedrijven te controleren. ♦ sectorale belemmeringenIn het geval van de overige geldstromen die in het kader van het intern
beleid van de Commissie rechtstreeks aan begunstigden worden overgemaakt,
beschikt de Algemene Rekenkamer over controlebevoegdheden indien de begunstigde
de centrale overheid of de in artikel 59 CW bedoelde instellingen betreft.
Gelet op de onduidelijkheid over de omvang van de ministeriële verantwoordelijkheid
ten aanzien van de overige geldstromen, is uitvoering van controles door de
Algemene Rekenkamer in andere gevallen slechts mogelijk wanneer de wettelijke
bevoegdheden van de Algemene Rekenkamer worden uitgebreid. ♦ territoriale belemmeringenDe samenwerking tussen Europese en Algemene Rekenkamer wordt bemoeilijkt
indien de controles betrekking hebben op onderwerpen die aan een lagere bestuurslaag
zijn gedelegeerd. Dit probleem doet zich in het bijzonder voor bij de geldstromen
van de structuurfondsen. BELEMMERINGEN VAN METHODOLOGISCHE AARD ♦ controle-aanpakDe Algemene Rekenkamer controleert niet (zonder meer) alle individuele
posten, maar richt zich op de opzet en de werking van beheerssystemen –
de administratieve organisatie en de interne (accountants)controle –
die aan de uitgaven en ontvangsten van het rijk ten grondslag liggen. Indien
de Europese Rekenkamer de controle van (een groot aantal) individuele posten
zou wensen, kan dit aanleiding geven tot problemen (bijvoorbeeld problemen
met betrekking tot tijdsbeslag en personele inzet). Hiernaast ontstaat het
risico van overlap met de controle door accountants. CONCLUSIEGegeven de hierboven beschreven belemmeringen van juridische en methodologische
aard is de Algemene Rekenkamer slechts in beperkte mate in staat de Europese
Rekenkamer te ondersteunen bij de uitvoering van de verklaring van betrouwbaarheid. XNoot1 De «Europese Unie» wordt in deze nota als overkoepelende
term gehanteerd voor aangelegenheden die alle drie de pijlers van de EU
betreffen. Daar de uitgaven en ontvangsten die voortvloeien uit de verschil-
lende beleidsterreinen van de EU doorgaans ten laste komen van de eerste pijler,
wordt echter gesproken van EG-gelden/geldstromen en EG-begroting.XNoot2«Kosteneffectiviteit» heeft betrekking op de mate waarin
en de prijs waartegen de doelstellingen van het beleid zijn bereikt.XNoot1Artikel 3 B van het EG-Verdrag luidt: «De Gemeenschap handelt binnen
de grenzen van de haar door dit Verdrag verleende bevoegd- heden en toegewezen
doelstellingen. Op gebieden die niet onder haar exclusieve bevoegdheid vallen,
treedt de Gemeenschap, overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel, slechts
op indien en voor zover de doelstel- lingen van het overwogen optreden niet
 voldoende door de Lid-Staten kunnen worden verwezenlijkt en derhalve vanwege
de omvang of de gevolgen van het overwogen optreden beter door de Gemeenschap
kunnen worden verwezenlijkt. Het optreden van de Gemeenschap gaat niet verder
dan wat nodig is om de doelstellingen van dit Verdrag te verwezenlijken.»XNoot2«De lidstaten treffen alle algemene of bijzondere maatregelen welke
geschikt zijn om de nakoming van de uit dit Verdrag of uit handelingen van
de Instellingen der Gemeen- schap voortvloeiende verplichtingen te verzekeren.
Zij vergemakkelijken de vervulling van haar taak. Zij onthouden zich van
alle maatregelen welke de verwezenlijking van de doelstellingen van dit
Verdrag in gevaar kunnen brengen».XNoot1Zie de Missie van de Algemene Rekenkamer zoals geformuleerd begin 1995
(Tweede Kamer, vergaderjaar 1994–1995, 24 130, nrs. 1–2,
achterzijde).XNoot1Hiermee voldoet Nederland aan de eerste verplichting uit artikel 209
A van het EG-Verdrag: «De Lid-Staten nemen ter bestrijding van fraude
waardoor de financiële belangen van de Gemeenschap worden geschaad,
dezelfde maatregelen als die welke zij treffen ter bestrijding van fraude
waardoor hun eigen financiële belangen worden geschaad. Onverminderd
andere bepalingen van dit Verdrag coördineren de Lid-Staten hun optreden
om de financiële belangen van de Gemeenschap tegen fraude te beschermen.
Zij stellen daartoe met de hulp van de Commissie een nauwe en geregelde
samenwerking tussen hun bevoegde overheidsdiensten in.»XNoot1Dit onderdeel van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij
is per 15 oktober 1995 ondergebracht bij de directie Uitvoering Regelingen
(DUR).XNoot1Daarbij moet worden bedacht dat alleen gevallen van 4000 ecu en meer
dienen te worden gemeld en dat fraudemeldingen vaak het resultaat zijn van
steekproefsgewijze controle. Het werkelijke financieel belang van de fraude
ligt hierdoor hoger.XNoot1Jaarverslag 1990: PB C 324, 13.12.1991 Jaarverslag 1991: PB C 330, 15.12.1992
 Jaarverslag 1992: PB C 309, 16.11.1993 Jaarverslag 1993: PB C 327, 24.11.1994. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24500-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl