Jaarverslag en slotwet Diergezondheidsfonds 2009; Rapport Bij het Jaarverslag 2009 Diergezondheidsfonds (F)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2021-10-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST139614
 2009-2010
 
 32 360 F
 Jaarverslag en slotwet Diergezondheidsfonds 2009
 
 
 
 
 Nr. 
 2
 RAPPORT BIJ HET JAARVERSLAG 2009 DIERGEZONDHEIDSFONDS (F)
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 ’s-Gravenhage, 19 mei 2010
 
 Hierbij bieden wij u het op 6 mei 2010 door ons vastgestelde «Rapport
bij het Jaarverslag 2009 van het Diergezondheidsfonds (F)» aan.
 
 Algemene Rekenkamer
 
 drs. Saskia J. Stuiveling,
 president
 dr. Ellen M. A. van Schoten RA,
 secretaris 
 
 Inhoud 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 Inleiding
 
 
 5
 
 
 
 1.1
 Over dit onderzoek
 5
 
 
 1.2
 Over het Diergezondheidsfonds
 5
 
 
 
 
 
 
 
 
 2
 
 
 Kwaliteitskaart
 
 
 7
 
 
 
 2.1
 Toelichting op het instrument kwaliteitskaart
 7 
 
 
 2.2
 Toelichting op de kwaliteitskaart
van het DGF
 9 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3
 
 
 Oordelen over het jaarverslag
 
 
 10
 
 
 
 3.1
 Oordeel over de financiële
informatie
 10 
 
 
 3.2
 Oordeel over saldibalans en toelichting
 10 
 
 
 3.3
 Oordeel over totstandkoming informatie
in jaarverslag over bedrijfsvoering
 11 
 
 
 3.4
 Oordeel over totstandkoming informatie
in jaarverslag over gevoerd beleid
 12
 
 
 3.5
 Opmerkingen bij DGF 2009
 12 
 
 
 3.5.1
 Afwikkeling oude voorschotten
 12 
 
 
 3.5.2
 Actualisering beschrijving taken
en bevoegdheden
 12 
 
 
 3.6
 Opzet aanpak Q-koortsbestrijding
 13
 
 
 
 
 
 
 
 
 4
 
 
 Reactie minister van LNV
 
 
 15
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overzicht
fouten en onzekerheden niet van toepassing
 
 
 16
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Gebruikte
afkortingen
 
 
 17
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Literatuur
 
 
 18
 
 
 
 
 
 1 INLEIDING
 In dit rapport presenteren wij de resultaten van ons rechtmatigheidsonderzoek
bij het Diergezondheidsfonds (DGF).
 Hieronder gaan we eerst in op onze onderzoeksaanpak en wijze van rapporteren.
Daarna volgt een korte beschrijving van het DGF.
 In hoofdstuk 2 tonen we de kwaliteitskaart van het DGF.
 In hoofdstuk 3 presenteren wij vervolgens onze oordelen over het Jaarverslag
2009 van het DGF.
 In hoofdstuk 4 ten slotte, geven wij de reactie van de minister van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) op dit onderzoek weer, aangevuld met ons
nawoord.
 1.1 Over dit onderzoek
 De Algemene Rekenkamer doet jaarlijks rechtmatigheidsonderzoek bij het
Rijk. Wij doen dit onderzoek uit hoofde van onze wettelijke taak zoals beschreven
in de Comptabiliteitswet 2001 (CW 2001).
 Wij gaan elk jaar na of de informatie in de jaarverslagen over het gevoerde
beleid, over de bedrijfsvoering en over de financiën tot stand is gekomen
volgens de daarvoor geldende regels en goed is weergegeven in de jaarverslagen.
 Daarnaast onderzoeken we ook de bedrijfsvoering zelf. Hiervoor gaan we
onder andere na of het financieel beheer en het materieelbeheer voldoen aan
de eisen die de CW 2001 (art. 82) stelt.
 De bedrijfsvoering van het DGF is onderdeel van de bedrijfsvoering van
het Ministerie van LNV, waarover wij rapporteren in ons Rapport bij het Jaarverslag 2009 van het Ministerie van LNV (Algemene Rekenkamer,
2010).
 
 In ons rapport bij het jaarverslag melden we zowel de fouten en onzekerheden
in de financiële informatie die de kwantitatieve
tolerantiegrenzen overschrijden als de fouten en onzekerheden in de financiële
informatie die naar hun aard de kwalitatieve tolerantiegrenzen
overschrijden.
 Onder «fouten» verstaan we financiële informatie die
niet rechtmatig tot stand gekomen is (dat wil
zeggen: het begrotingsgeld is niet volgens de regels ontvangen of uitgegeven),
of die niet deugdelijk is weergegeven (dat wil
zeggen: er is geen goede verantwoording afgelegd in het jaarverslag).
 Van «onzekerheden» spreken we wanneer we door onvolkomenheden
in het financieel beheer niet kunnen vaststellen of er al dan niet sprake
is van fouten.
 
 Op www.rekenkamer.nl kunt u meer lezen over hoe onze rapporten bij de
jaarverslagen tot stand komen. Afkortingen die specifiek zijn voor dit rapport,
zijn opgenomen in de bijlagen.
 1.2 Over het Diergezondheidsfonds
 Wij rapporteren over de resultaten van ons onderzoek per jaarverslag.
In totaal zijn er 28 jaarverslagen. Dit rapport gaat over het jaarverslag
F: het DGF.
 Het DGF is een begrotingsfonds. In het DGF verantwoordt het Ministerie
van LNV de uitgaven en ontvangsten die samenhangen met maatregelen die zijn
genomen om besmettelijke dierziekten te voorkomen en te bestrijden. Een deel
van de uitgaven is bestemd om bij bedrijven een organisatie en faciliteiten
in stand te houden voor een snelle reactie. Deze bedrijven kunnen
dan meteen met de benodigde materialen in actie komen tijdens een dierziektecrisis.
 Het DGF heeft geen eigen personeel. De uitvoering van de diverse taken
en de verantwoordelijkheid voor de onderdelen van het financieel beheer en
materieelbeheer zijn belegd bij de beleidsdirectie Voedsel, Dier en Consument
(VDC) van het Ministerie van LNV. Verder voert de Voedsel en Waren Autoriteit
(VWA), ook onderdeel van het Ministerie van LNV, taken uit in het kader van
het DGF. De Dienst Regelingen (DR) van het Ministerie van LNV voert de administratie
van het DGF.
 
 De uitgaven van het DGF in 2009 bedroegen € 14,6 miljoen. De
verplichtingen bedroegen € 14,6 miljoen en de ontvangsten € 4,0
miljoen. 
 2 KWALITEITSKAART
 2.1 Toelichting op het instrument kwaliteitskaart
 De kwaliteitskaart is een nieuw instrument van de Algemene Rekenkamer,
dat we voor het eerst hebben opgenomen in onze rapporten bij de jaarverslagen
2008.
 
 De kwaliteitskaart bestaat uit twee delen. In deel I zijn onze bevindingen
gekoppeld aan de begrotingsartikelen. Dit deel van de kaart laat per artikel
zien:
 • of het begrotingsartikel wordt geraakt door geconstateerde onvolkomenheden
in de bedrijfsvoering van het Ministerie van LNV, met mogelijk gevolgen voor
de rechtmatigheid, de betrouwbaarheid van gegevens of de kwaliteit van beleidsinformatie;
 • of wij als gevolg van geconstateerde onvolkomenheden daadwerkelijk
fouten en onzekerheden in de rechtmatigheid of deugdelijke weergave hebben
geconstateerd;
 • of de geconstateerde fouten en onzekerheden de kwantitatieve tolerantiegrenzen
overschrijden.
 
 In deel II van de kwaliteitskaart vormen de organisatieonderdelen en de
te beheersen bedrijfsvoeringsprocessen het uitgangspunt. Omdat de bedrijfsvoering
van het DGF wordt gevoerd door het Ministerie van LNV is dit deel van de kwaliteitskaart
niet van toepassing.
 
 Voor een verdere toelichting op het instrument kwaliteitskaart verwijzen
wij naar onze website: www.rekenkamer.nl. Hier vindt u achtergrondinformatie
over de kwaliteitskaart en over de gehanteerde criteria en ordeningsprincipes.
 
 2.2 Toelichting op de kwaliteitskaart van het DGF
 Bedrijfsvoering
 Deel I van de kwaliteitskaart laat zien dat geen begrotingsartikelen van
het DGF worden geraakt door de door ons bij het Ministerie van LNV geconstateerde
onvolkomenheid.
 Financiële informatie
 Uit deel I van de kwaliteitskaart van het DGF blijkt dat bij geen van
de begrotingsartikelen de tolerantiegrens voor de omvang van fouten en onzekerheden
in de rechtmatigheid en de deugdelijke weergave, wordt overschreden. De tolerantiegrens
voor het jaarverslag van het DGF als geheel wordt niet overschreden. 
 3 OORDELEN OVER HET JAARVERSLAG
 De Algemene Rekenkamer heeft het Jaarverslag 2009 van het DGF beoordeeld.
Wij hebben onderzocht of de minister het begrotingsgeld volgens de regels
heeft ontvangen en uitgegeven en of zij daarover in het jaarverslag goed verantwoording
heeft afgelegd.
 Verder hebben we onderzocht of de informatie in het jaarverslag over de bedrijfsvoering en over het gevoerde beleid, deugdelijk tot stand is gekomen en voldoet aan de daaraan
te stellen kwaliteitsnormen.
 
 In dit hoofdstuk lichten wij ons oordeel over het jaarverslag toe. Dit
oordeel bestaat uit deeloordelen over:
 • de financiële informatie (§ 3.1);
 • de saldibalans (§ 3.2);
 • de totstandkoming van de informatie over de bedrijfsvoering (§ 3.3);
 • de totstandkoming van de informatie over het gevoerde beleid (§ 3.4).
 
 Verder doen wij in § 3.5 wij verslag van onze bevindingen naar
het voorschotbeheer en de beschrijving van de taken en bevoegdheden. In § 3.6
geven wij de opzet weer van de aanpak van LNV van de bestrijding van de Q-koorts.
 3.1 Oordeel over de financiële informatie
 De financiële informatie in het jaarverslag bestaat uit de verantwoordingsstaat
waarin de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten zijn weergegeven, en de
toelichting daarbij.
 
 De financiële informatie dient op grond van de CW 2001:
 • rechtmatig tot stand te zijn gekomen;
 • deugdelijk te zijn weergegeven;
 • te voldoen aan de verslaggevingsvoorschriften.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Oordeel 
 
 
 De financiële informatie
in het Jaarverslag 2009 van het DGF voldoet aan
de eisen die de CW 2001 stelt. Dit betekent dat wij geen belangrijke fouten
en onzekerheden in de rechtmatigheid en de deugdelijke weergave hebben geconstateerd
die onze tolerantiegrenzen overschrijden, en dat de informatie voldoet aan
de verslaggevingsvoorschrif- ten.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Het totaalbedrag aan geconstateerde fouten
en onzekerheden blijft ook onder de tolerantiegrens voor de financiële
informatie in het jaarverslag als geheel.
 
 
 
 
 
 Omdat we geen fouten en onzekerheden hebben aangetroffen in de financiële
informatie in dit jaarverslag, hebben we het gebruikelijke overzicht van fouten
en onzekerheden niet opgesteld voor dit rapport.
 3.2 Oordeel over saldibalans en toelichting
 De saldibalans is een overzicht van de posten die aan het eind van het
jaar nog openstaan en die naar het volgende jaar moeten worden meegenomen.
Bij de saldibalans hoort een toelichting waarin nadere informatie wordt verstrekt
over de afzonderlijke posten op deze balans. 
 
 De informatie in de saldibalans dient op grond van de CW 2001:
 • rechtmatig tot stand te zijn gekomen;
 • deugdelijk te zijn weergegeven;
 • te voldoen aan de verslaggevingsvoorschriften.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Oordeel 
 
 
 De informatie in de saldibalans in het
Jaarverslag 2009 van het DGF voldoet aan de eisen die de CW 2001 stelt. Dit
betekent dat wij geen belangrijke fouten en onzekerheden in de rechtmatigheid
en de deugdelijke weergave hebben geconstateerd die de tolerantiegrenzen overschrijden,
en dat de informatie voldoet aan de verslaggevingsvoorschriften. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 In 2009 is bij het DGF voor
een bedrag van € 10,3 miljoen aan openstaande voorschot- ten afgerekend.
Wij zijn van oordeel dat de afgerekende voorschotten voldoen aan de gestelde
eisen. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Het totaalbedrag aan geconstateerde fouten
en onzekerheden in de saldibalansposten blijft onder de tolerantiegrens voor
de saldibalans als geheel.
 
 
 
 
 
 Omdat we geen fouten en onzekerheden hebben aangetroffen in de saldibalans,
hebben we het gebruikelijke overzicht van fouten en onzekerheden niet opgesteld
voor dit rapport.
 3.3 Oordeel over totstandkoming informatie in jaarverslag
over bedrijfsvoering
 In de bedrijfsvoeringsparagraaf van het jaarverslag verantwoordt de minister
zich over de rechtmatigheid van de begrotingsuitvoering (of het begrotingsgeld
volgens de regels is uitgegeven) en over de totstandkoming van beleidsinformatie.
 
 De informatie over de bedrijfsvoering dient op grond van de CW 2001:
 • op deugdelijke wijze tot stand te zijn gekomen;
 • te voldoen aan de verslaggevingsvoorschriften.
 
 Deze twee aspecten, die geen betrekking hebben op de kwaliteit van de
informatie zelf, betrekken wij in ons oordeel over de informatie over de bedrijfsvoering.
 
 Om tot een oordeel te komen over de totstandkoming van de informatie hebben
wij de volgende aspecten ervan onderzocht:
 • Beschikt de minister over een procedure voor de totstandkoming
van de bedrijfsvoeringparagraaf waarin de bevoegdheden en verantwoordelijkheden
van alle actoren zijn vastgelegd?
 • Heeft de minister vooraf criteria geformuleerd om te bepalen wat
opmerkelijke zaken en tekortkomingen in de bedrijfsvoering zijn?
 • Is het verloop van het totstandkomingsproces controleerbaar en
is het afwegingsproces daarbij transparant vastgelegd?
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Oordeel 
 
 
 De informatie over de bedrijfsvoering
in het Jaarverslag 2009 van het DGF is op deugdelijke
wijze tot stand gekomen en voldoet aan de verslaggevingsvoorschriften.
 
 
 
 
 
 Het onderzoek naar de bedrijfsvoering van het fonds zelf is onderdeel
van ons Rapport bij het Jaarverslag 2009 van het Ministerie
van LNV, hoofdstuk 3 (Algemene Rekenkamer, 2010).
 3.4 Oordeel over totstandkoming informatie in jaarverslag
over gevoerd beleid
 De informatie over het gevoerde beleid dient op grond van de CW 2001:
 • op deugdelijke wijze tot stand te zijn gekomen;
 • te voldoen aan de verslaggevingsvoorschriften en
 • te voldoen aan de daaraan te stellen kwaliteitsnormen.
 
 De eerste twee aspecten betrekken wij in dit oordeel.
 
 Dit jaar is onderzoek gedaan naar de totstandkoming van het prestatiegegeven
Dierziekten (artikel 1.12, operationele doelstelling: zo snel en effectief
als mogelijk bestrijden van dierziekten) uit het Jaarverslag 2009 van het
DGF.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Oordeel 
 
 
 Op basis van dit onderzoek concluderen
wij dat de informatie over het prestatiegegeven Dierziekten op deugdelijke
wijze tot stand is gekomen en voldoet aan de verslaggevingsvoorschriften.
 
 
 
 
 3.5 Opmerkingen bij DGF 2009
 3.5.1 Afwikkeling oude voorschotten
 Voor het DGF stonden eind 2008 nog voorschotten open uit de jaren 2001–2004.
Vanwege verschillen van mening en lopende hertaxatiezaken met leveranciers
van materialen heeft het Ministerie van LNV een aantal voorschotten uit eerdere
jaren nog niet afgewikkeld. Het oudste voorschot, ter grootte van € 0,3
miljoen, is uit 2001. In deze paragraaf geven we weer welke acties het ministerie
heeft genomen voor de afwikkeling van oude voorschotten uit de jaren 2001
tot en met 2004.
 In 2009 heeft het Ministerie van LNV voorschotten uit 2003 van in totaal € 4,6
miljoen afgewikkeld. Op advies van de landsadvocaat heeft het Ministerie van
LNV deze voorschotten van € 4,6 miljoen wegens oninbaarheid afgeboekt.
Ultimo 2009 stond er nog een bedrag van € 1,3 miljoen open aan voorschotten
uit 2003.
 Het Ministerie van LNV heeft ook een voorschot van circa € 1,1
miljoen uit 2004 afgewikkeld. Het ministerie vindt de achterliggende factuur
voor het overgrote deel rechtmatig. Het verstrekte voorschot is terecht verstrekt.
Het Ministerie van LNV ziet ervan af om een restbedrag van € 150 000
terug te vorderen. Door af te zien van terug vordering beëindigt het
ministerie het geschil met de leverancier. Eind 2009 bedragen de nog openstaande
voorschotten uit 2004 circa € 34 000.
 3.5.2 Actualisering beschrijving taken en bevoegdheden
 Diverse LNV-onderdelen hebben taken en bevoegdheden in verband met het
DGF. De uiteindelijke financiële weergave van transacties in het DGF
en de financiering daarvan worden mede bepaald door onderlinge afspraken tussen
de diverse LNV-onderdelen en de financiers van het DGF. Financiers
van het DGF zijn naast het Ministerie van LNV de productschappen.
 De auditdienst van het ministerie heeft geconstateerd dat de beschrijving
van taken en bevoegdheden, en vooral de financieringsafspraken, op onderdelen
achterhaald of niet concreet genoeg is. Om tot een betrouwbare verantwoording
van uitgaven te komen en om hierover met de financiers zinvol te overleggen,
is een concrete uitwerking onmisbaar.
 Wij bevelen het ministerie aan de beschrijving van taken en bevoegdheden
rond het DGF in 2010 te actualiseren. Ook zou de voor het DGF verantwoordelijke
beleidsdirectie VDC de beschrijving van de financieringsafspraken in 2010
moeten actualiseren.
 3.6 Opzet aanpak Q-koortsbestrijding
 De kosten die het Ministerie van LNV maakt voor de ruimingen van de drachtige
geiten, komen ten laste van het DGF. Wij hebben onderzocht hoe het Ministerie
van LNV de bestrijding van de Q-koorts heeft opgezet.
 Het Ministerie van LNV werkt volgens de interne draaiboeken en handboeken
voor het bestrijden van een dierziektecrisis. Specifieke besluiten voor de
Q-koortscrisis neemt het Ministerie van LNV in het Departementaal Beleidsteam
(DBT). Dit team staat onder leiding van de directeur-generaal. De bij de crisis
betrokken beleidsdirecties zijn in het team vertegenwoordigd evenals de uitvoerende
diensten VWA en DR en stafdiensten als FEZ en Bureau Bestuursraad (BBR). Vanuit
het zogenoemde borgingsoverleg vinden controles plaats op financieel-administratief
gebied, maar ook op arbo-omstandigheden en dierenwelzijn. Wat afwijkt vergeleken
met voorgaande diercrises, is dat bij de Q-koortsbestrijding sprake is van
het ruimen van slechts een gedeelte van de op een bedrijf aanwezige dieren
(alleen de drachtige geiten).
 
 Het Ministerie van LNV heeft bij de opzet van de organisatie rond de Q-koortsbestrijding
gebruik kunnen maken van de ervaringen die zijn opgedaan bij eerdere dierziektencrises.
Zo beschikt DR bijvoorbeeld over een Handboek uitvoeringskosten
dierziektebestrijding(LNV, 2006) om de organisatie rond declaratie,
registratie en controle van de kosten van een dierziektecrisis te kunnen opzetten.
De declaraties van kosten en de controles van deze declaraties zijn qua opzet
goed geregeld.
 
 De kosten voor de bestrijding van de Q-koorts bestaan uit de volgende
onderdelen:
 • kosten van de schadeloosstelling voor de geruimde dieren en kosten
voor de vergoeding van inkomensverliezen, uitgekeerd aan geiten- en schapenhouders;
 • kosten van de crisisorganisatie: inrichting crisiscentra, inzet
van dierenartsen en taxateurs, kosten van transport en destructie, kosten
van inzet van DR, Algemene Inspectiedienst en VWA;
 • levering van materialen;
 • kosten van vaccinatie, monitoring en onderzoek.
 
 Een raming van de totale kosten voor de Q-koortsbestrijding komt met het
aantal geruimde dieren en de inzichten van maart 2010 uit op circa € 42
miljoen. De Rijksoverheid betaalt de kosten van schadeloosstelling en van
de crisisorganisatie, de vaccin- en onderzoekskosten. De kosten van tankmelkmonitoring worden gezamenlijk gedragen door de Rijksoverheid en
de sector. De kosten van inzet van de dierenarts voor de vaccinaties en de
gevolgschade door de bestrijdingsmaatregelen zijn voor rekening van de individuele
geitenen schapenhouders. 
 
 De activiteiten in het kader van de bestrijding van de Q-koorts door ruimingen
zijn medio december 2009 gestart. Het Ministerie van LNV zal de bestrijdingskosten
dan ook pas in de loop van 2010 via het DGF 2010 verantwoorden. 
 4 REACTIE MINISTER VAN LNV
 De minister van LNV heeft op 26 april 2010 gereageerd op ons rapport
bij het Jaarverslag 2009 van het DGF (F). In haar reactie merkt de minister
op dat de Algemene Rekenkamer vaststelt dat het DGF voldoet aan de daaraan
gestelde eisen. De minister ziet daarom geen aanleiding voor een nadere reactie
op ons rapport. 
 OVERZICHT FOUTEN EN ONZEKERHEDEN NIET VAN TOEPASSING
 Omdat we geen fouten en onzekerheden hebben aangetroffen in de financiële
informatie in het jaarverslag en in de saldibalans, hebben we het gebruikelijke
overzicht van fouten en onzekerheden niet opgesteld voor dit rapport. 
 GEBRUIKTE AFKORTINGEN
 Op www.rekenkamer.nl staat een verklarende woordenlijst met begrippen
die veel voorkomen in onze rapporten bij de jaarverslagen. Hieronder lichten
wij een aantal begrippen toe die specifiek zijn voor dit rapport. 
 
 
 
 
 
 
 BBR
 Bureau Bestuursraad 
 
 
 CW 2001
 Comptabiliteitswet
2001 
 
 
 DGF
 Diergezondheidsfonds
 
 
 DR
 Dienst Regelingen 
 
 
 LNV
 Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit (Ministerie van) 
 
 
 VDC
 Voedsel, Dier en Consument
 
 
 VWA
 Voedsel en Waren Autoriteit
 
 
 
 
 LITERATUUR
 Algemene Rekenkamer (2010). Rapport bij het Jaarverslag
2009 van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (XIV).
Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 XIV, nr. 4. Den
Haag: Sdu.
 
 LNV (2006). Draaiboek uitvoeringskosten dierziektebestrijding, maart 2006.
Den Haag, Ministerie van LNV.
 
 
 
 Dieren worden altijd geïdentificeerd en geteld om te kunnen bepalen
welke dieren moeten worden geruimd.
 
 
 Tankmelkmonitoring houdt een controle in van de melk van de geiten om
met frequent onderzoek te controleren of bedrijven besmet zijn geraakt met
Q-koorts of niet.