Invoeringswet Boek 4 en Titel 3 van Boek 7 van het nieuwe Burgerlijk Wetboek, tweede gedeelte (nadere wijz. Boek 4); Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27021, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

01-03-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

27021 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamAlgemeenArtikelenA. Artikel 4.1.3eB. Artikel 4.2.3C. Artikel 4.2A.1.1D. Artikel 4.2A.1.2E. Artikel 4.2A.1.3F. Artikel 4.2A.1.4G. Artikel 4.2A.1.5H. Artikel 4.2A.1.6I. Artikel 4.2A.1.11J. Artikel 4.2A.1.11aK. Artikel 4.2A.1.12L. Artikel 4.2A.1.13M. Artikel 4.2A.2.1N. Artikel 4.2A.2.2O. Artikel 4.2A.2.3P. Artikel 4.2A.2.4Q. Artikel 4.2A.2.4aR. Artikel 4.2A.2.5S. Artikel 4.2A.2.5aT. Artikel 4.2A.2.6U. Artikel 4.2A.2.8V. Artikel 4.2A.2.8aW. Artikel 4.2A.2.9X. Artikel 4.2A.2.10Y. Artikel 4.3.3.4Z. Artikel 4.3.3.8bAA. Artikel 4.3.3.8gBB. Artikel 4.3.3.8hCC. Artikel 4.3.3.10DD. Artikel 4.3.3.11EE. Artikel 4.3.3.11aFF. Artikel 4.3.3.11bGG. Artikel 4.3.3.11baHH. Artikel 4.3.3.11dII. Artikel 4.3.3.12JJ. Artikel 4.3.3.12aKK. Artikel 4.3.3.13LL. Artikel 4.3.3.15MM. Artikel 4.3.5.7NN. Artikel 4.3.5.10OO. Artikel 4.3.5.12bPP. Artikel 4.4.3.2bQQ. Artikel 4.4.3.3RR. Artikel 4.4.6.2 SS. Artikel 4.4.6.3cTT. Artikel 4.4.6.5UU. Artikel 4.4.6.5aVV. Artikel 4.4.7.1WW. Artikel 4.4.7.1.cXX. Artikel 4.4.7.1fYY. Artikel 4.4.7.1gZZ. Artikel 4.4.7.1jAAA. Artikel 4.4.7.1kBBB. Artikel 4.4.7.1sCCC. Artikel 4.5.1.1DDD. Artikel 4.5.1.2EEE. Artikel 4.5.1.3FFF. Artikel 4.5.1.4GGG. Artikel 4.5.1.5aHHH. Artikel 4.5.2.2III. Artikel 4.5.2.3JJJ. Artikel 4.5.2.4KKK. Artikel 4.5.2.5aLLL. Artikel 4.5.2.5bMMM. Artikel 4.5.2.7NNN. Artikel 4.5.3.1OOO. Artikel 4.5.3.5PPP. Artikel 4.5.3.5bQQQ. Artikel 4.5.3.8RRR. Artikel 4.5.3.8bSSS. Artikel 4.5.3.10TTT. Artikel 4.5.3.10aUUU. Artikel 4.5.3.11VVV. Artikel 4.5.3.12WWW. Artikel 4.5.3.13XXX. Artikel 4.5.3.13aYYY. Artikel 4.5.3.14ZZZ. Artikel 4.5.3.16aAAAA. Artikel 4.5.4.2BBBB en CCCC. Artikelen 4.5.4.3 en 4.5.4.3bDDDD. Artikel 4.5.4.8Artikel IaOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27021Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 74 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 021Invoeringswet Boek 4 en Titel 3 van Boek 7 van het nieuwe Burgerlijk
Wetboek, tweede gedeelte (nadere wijziging van Boek 4)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGAlgemeenHet wetsvoorstel heeft in belangrijke mate een technisch karakter. Van
de wijzigingen die het aanbrengt in Boek 4 is een aantal reeds aangekondigd
tijdens de behandeling in de Eerste Kamer van de Invoeringswet Boek 4 en Titel
3 van Boek 7 van het nieuwe Burgerlijk Wetboek, eerste gedeelte (wetsvoorstel
17 141) en ingegeven door bij die gelegenheid gestelde vragen en gedane
suggesties (Handelingen I 1998/99, blz. 1497). Zo bleek het met betrekking
tot het wettelijk verzorgingsrecht van de langstlevende echtgenoot wenselijk
te verduidelijken dat de aanspraak op het vruchtgebruik van woning en inboedel
(art. 4.2A.2.2) slechts bestaat voor zover de langstlevende echtgenoot daaraan
voor zijn verzorging behoefte heeft. Dit vloeit weliswaar al voort uit de
omstandigheid dat ingevolge artikel 4.2A.2.5 lid 2 de erfgenamen de kantonrechter
kunnen verzoeken het vruchtgebruik te beëindigen voor zover de echtgenoot
daaraan voor zijn verzorging geen behoefte heeft. Maar in de gevallen dat
de erfgenamen dit al vóór de vestiging van het vruchtgebruik
van oordeel zijn, zou het niet praktisch zijn dat zij eerst medewerking moeten
verlenen aan de vestiging van het vruchtgebruik om vervolgens direct daarna
aan de kantonrechter te verzoeken het vruchtgebruik te beëindigen. Daarom
krijgen erfgenamen en andere rechthebbenden in dit wetsvoorstel, zoals aangekondigd
in de Eerste Kamer, in artikel 4.2A.2.5 lid 2 ook de bevoegdheid nog voordat
het vruchtgebruik is gevestigd de kantonrechter te verzoeken hun verplichting
tot medewerking aan de vestiging van het vruchtgebruik op te heffen, voor
zover zij aannemelijk kunnen maken dat de langstlevende echtgenoot daaraan
voor zijn verzorging geen behoefte heeft. Het onderscheid met de aanspraak
op vruchtgebruik van andere goederen dan woning en inboedel (art. 4.2A.2.3)
blijft hierin bestaan dat daarvoor de langstlevende echtgenoot zelf aannemelijk
zal moeten maken dat hij aan het vruchtgebruik van die goederen voor zijn
verzorging behoefte heeft. Voorts zijn, zoals toegezegd, in artikel 4.2A.2.5
elementen opgenomen die een rol kunnen spelen ter bepaling van de voor het
verzorgingsvruchtgebruik passende verzorgingsbehoefte. Verder wordt overeenkomstig
mijn toezegging in artikel 4.2A.2.4a een bepaling voorgesteld om het rekken
tegen te gaan van procedures tot echtscheiding of scheiding van tafel en bed
teneinde het vooruitzicht van het verzorgingsvruchtgebruik veilig te stellen.
Ik wijs tenslotte op de wijzigingen bij de bepaling van de erfdelen
van halfbroers en -zusters (artikel 4.2.3), de volgorde van inkorting bij
plaatsvervulling voor een onterfde legitimaris (artikel 4.3.3.12 lid 2, tweede
zin) en de regeling van de inbreng (artikelen 4.5.4.3 en 4.5.4.3b).Bij de voorbereiding van het wetsvoorstel is Boek 4 nog eens doorgenomen
met het oog op het aanbrengen van verduidelijkingen en herstel van onvolkomenheden.
Een groot deel van de voorgestelde wijzigingen komen voort uit suggesties
van velen uit de wetenschap en de praktijk, waaronder die van prof. mr. S.
Perrick en prof. mr. Gr. van der Burght ten tijde van de behandeling in de
Eerste Kamer van wetsvoorstel 17 141. Ik ben hen allen zeer erkentelijk
voor hun bijdragen.Bij de voorbereiding van het wetsvoorstel is overleg gevoerd met de Commissie
Erfrecht van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie. Bij de bespreking
van het wetsvoorstel is uitdrukkelijk stilgestaan bij de verschillende in
het nieuwe erfrecht voorkomende termijnen. Daarbij is vastgesteld dat de gekozen
termijnen een passende stimulans vormen voor een voortvarende afwikkeling
van nalatenschappen. Voor de gevallen waarin termijnen werkelijk tot problemen
zouden kunnen leiden, bevat Boek 4 een mogelijkheid tot oplossing, waarvan
naar verwachting slechts beperkt gebruik zal behoeven te worden gemaakt (artikel
4.3.3.8h). Als geheel is de verwachting gewettigd dat de praktijk met de gekozen
termijnen goed zal kunnen werken.Van de wetsvoorstellen die nog behandeld dienen te worden alvorens het
erfrecht daadwerkelijk in werking kan treden, is het wetsvoorstel overgangsrecht
inmiddels bij de Tweede Kamer ingediend (kamerstukken II 1999/2000, 26 822,
nrs. 1–3), is bij het wetsvoorstel schenking inmiddels een nota van
wijziging ingediend (kamerstukken II 1998/99, 17 213, nr. 4) en zijn
de voorbereidingen van een wetsvoorstel tot aanpassing van andere wetten aan
het nieuwe Boek 4 inmiddels in een vergevorderd stadium. Om de praktijk voldoende
gelegenheid te geven zich op het nieuwe erfrecht in te stellen zal inwerkingtreding
daarvan niet eerder plaatsvinden dan een jaar na de plaatsing in het Staatsblad
van het onderhavig wetsvoorstel.ArtikelenA. Artikel 4.1.3eDoor de toevoeging van het derde lid wordt buiten twijfel gesteld dat
ook de verplichting tot overdracht van goederen ingevolge een wilsrecht als
bedoeld in de artikelen 4.2A.1.8 en 4.2A.1.10 een nalatenschapsschuld oplevert.
Deze gelijkstelling wordt gerechtvaardigd door het feit dat de nakoming van
de bedoelde verplichting strekt tot delging van de vordering van een kind
terzake van de nalatenschap van zijn eerstoverleden ouder, welke vordering
zonder meer een schuld vormt van de nalatenschap van de laatstoverleden ouder.
Derhalve zal de aanspraak op overdracht van goederen als zodanig kunnen worden
betrokken in een eventuele vereffening. Tevens wordt daarmee verhelderd dat
de wilsrechten van een kind ingevolge de artikelen 4.2A.1.8 en 4.2A.1.10 vóórgaan
boven de aanspraken die de tweede echtgenoot van de langstlevende ouder eventueel
ontleent aan de artikelen 4.2A.2.2 en 4.2A.2.3 (zie kamerstukken I 1998/99,
17 141, nr. 120a, blz. 9–10).B. Artikel 4.2.3De wijzigingen in artikel 4.2.3 strekken tot verduidelijking, zulks naar
aanleiding van een vraag van de Eerste Kamer bij de voorbereiding van de Invoeringswet, eerste gedeelte (kamerstukken I 1998/99, 17 141,
nr. 120b, blz. 11 en 120c, blz. 16). Daartoe worden in de nieuwe redactie
van de leden 2 en 3 twee zaken buiten twijfel gesteld. In de eerste plaats
volgt uit lid 2 dat de omvang van het versterf-erfdeel voor alle halfbroers
en halfzusters gelijk is, ongeacht welke ouder zij met de erflater gemeen
hebben. Bij de bepaling van de erfdelen blijft derhalve kloving achterwege,
zoals overigens reeds in lid 1 besloten ligt voor de situatie dat er alleen
halfbroers of halfzusters erven. In de tweede plaats wordt verduidelijkt dat
de correctieregel van lid 3 ten behoeve van een ouder, die nimmer minder dan
een kwart ontvangt, pas wordt toegepast nadat eerst rekening is gehouden met
de regel van lid 2 dat een halfbroer of halfzuster «met halve hand»
erft.C. Artikel 4.2A.1.1In de voorgestelde wijziging wordt rekening gehouden met de op 1 december
1998 in werking getreden titel III (schuldsaneringsregeling natuurlijke personen)
van de Faillissementswet. Daarbij is evenals in de aanpassingswetgeving bij
de schuldsaneringsregeling tot uitgangspunt genomen dat waar in de wet rechtsgevolg
wordt verbonden aan het faillissement van een persoon, eenzelfde gevolg dient
te worden verbonden aan de omstandigheid dat ten aanzien van die persoon de
schuldsaneringsregeling natuurlijke personen van toepassing is verklaard.
Om dezelfde reden worden wijzigingen voorgesteld in de artikelen 4.2A.1.6
lid 3, 4.2A.1.13 lid 2, 4.3.3.11a lid 4, 4.3.3.15 lid 2, 4.4.6.2 lid 2, 4.4.6.5
leden 1 en 4, 4.4.7.1c lid 2, 4.4.7.1j lid1, 4.4.7.1k lid 3 en 4.5.3.5 lid
5.a. Net als bij faillissement behoort de vordering van een kind op de langstlevende
echtgenoot van de erflater ingevolge de wettelijke verdeling opeisbaar te
worden indien de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen van toepassing
wordt verklaard. Evenals bij faillissement wordt dan immers het vermogen van
de echtgenoot vereffend ten behoeve van de schuldeisers.b. Is de toepassing van de schuldsaneringsregeling beëindigd door
het verbindend worden van de slotuitdelingslijst, dan zijn de resterende vorderingen
ingevolge artikel 358 lid 1 Faillissementswet niet langer afdwingbaar, hetgeen
betekent dat zij nog slechts natuurlijke verbintenissen vormen. Aldus krijgt
de betrokkene de gelegenheid «met schone lei» zijn leven voort
te zetten. In de verhouding van de langstlevende echtgenoot tot een kind past
een dergelijk rechtsgevolg echter niet voor diens vordering uit de wettelijke
verdeling. Die vordering is immers reeds in afdeling 4.2A.1 zodanig vormgegeven
dat zij de langstlevende echtgenoot zo min mogelijk belast. In de regel wordt
zij pas na diens overlijden opeisbaar, en ook als in verband met de vordering
een wilsrecht wordt uitgeoefend, kan de echtgenoot zich het vruchtgebruik
van de over te dragen goederen voorbehouden. Zou van de vordering slechts
een natuurlijke verbintenis overblijven, dan zou zij ook na overlijden van
de langstlevende echtgenoot niet, zoals nu juist haar bestemming is, op de
nalatenschap van de langstlevende echtgenoot kunnen worden verhaald. Om die
reden wordt in lid 5 bepaald dat artikel 358 lid 1 Fw buiten toepassing blijft
en de vordering in plaats daarvan wederom niet-opeisbaar is.Eenzelfde regeling als ten aanzien van de vordering van een kind ingevolge
lid 3 wordt in artikel 4.3.3.11a getroffen voor de vordering van een legitimaris. D. Artikel 4.2A.1.2a. Ingevolge de nieuwe redactie van lid 2 gaat ook degene jegens wie de
echtgenoot een schuld heeft die voor het overlijden van de erflater op een
gemeenschap van de erflater en de echtgenoot kon worden verhaald, in zijn
verhaal voor boven andere schuldeisers van de echtgenoot. In de eerste plaats
valt daarbij te denken aan in de huwelijksgemeenschap vallende schulden, aangegaan
door de echtgenoot. In de tweede plaats kan het – minder frequent –
gaan om schulden die vallen in de gemeenschap die ontstaat wanneer echtgenoten
een vennootschap onder firma zijn aangegaan. Vennootschapsschulden zullen
alsdan immers kunnen worden verhaald op het (afgescheiden) vennootschapsvermogen,
met voorrang boven gewone schuldeisers van de echtgenoten. Eindigt deze gemeenschap
doordat de nalatenschap ingevolge de wettelijke verdeling toekomt aan de langstlevende
echtgenoot, dan behoort de voorrang van de vennootschapsschuld- eisers –
ook als zij geen schuldeiser van de erflater waren – in stand te blijven
(vergelijk artikel 3:193 BW, alsmede artikel 1:100 lid 2, waarvan de werking
echter beperkt is tot het tijdstip van de verdeling). De schulden van de andere
schuldeisers waaraan geen voorrang toekomt zullen derhalve ofwel schulden
betreffen die niet op de huwelijksgemeenschap of een eventuele vennootschappelijke
gemeenschap konden worden verhaald (hetgeen in verband met artikel 1:96 lid
1 BW niet snel het geval zal zijn) ofwel dateren van na het overlijden van
de erflater.b. De wijziging van lid 3 betreft, naast enige redactionele herschikking,
de mogelijkheid om de uitwinning van goederen van een kind voor nalatenschapsschulden
te voorkomen in verband met de aanwezigheid van voldoende verhaalsmogelijkheden
op goederen van de echtgenoot. Deze mogelijkheid was in artikel 4.2A.1.11
lid 6, tweede zin, alleen geregeld in het kader van het vruchtgebruik van
de echtgenoot op goederen die hij aan een kind had overgedragen na diens uitoefening
van een zogenaamd «bloot-eigendoms-wilsrecht». Het verdient de
voorkeur dat een kind deze mogelijkheid ook in andere gevallen kan benutten,
waardoor de regeling tevens overzichtelijker wordt. De thans voorgestelde
bepaling kan ook worden toegepast wanneer een nalatenschapsschuldeiser verhaal
zoekt op een goed dat het kind uit de nalatenschap heeft verkregen zonder
dat de echtgenoot zich daarop een recht van vruchtgebruik heeft voorbehouden.
Ook kan het worden toegepast wanneer op de geldvordering van het kind in geld
of goederen is betaald, en een schuldeiser voor het bedrag waarmee de geldvordering
is verminderd, ter zake van een nalatenschapsschuld, verhaal zoekt op een
goed van het kind dat niet uit de nalatenschap afkomstig is. Ook dan behoort
het kind de mogelijkheid te hebben uitwinning te voorkomen door de schuldeiser
goederen van de echtgenoot aan te wijzen waarop voldoende verhaal kan worden
genomen. In geval van beneficiaire aanvaarding zal het daarbij slechts kunnen
gaan om goederen die afkomstig zijn uit de nalatenschap alsmede, voor zover
het een schuld betreft die in de huwelijksgemeenschap viel, om goederen uit
de ontbonden huwelijksgemeenschap.c. Lid 4 is toegevoegd om buiten twijfel te stellen dat als de wettelijke
verdeling een nalatenschap betreft waarvan het saldo negatief is, de kinderen
niet gehouden zijn uit eigen vermogen bij te dragen in het tekort. Een kind
krijgt bij de wettelijke verdeling een geldvordering op de langstlevende echtgenoot
en mag de afwikkeling van de nalatenschap voor het overige overlaten aan de
echtgenoot. Daarbij zou niet passen dat een kind zich niettemin moet afvragen
of hij door aanvaarding van de nalatenschap het risico loopt dat hij uit eigen
vermogen moet bijdragen in de nalatenschapsschulden. De echtgenoot
zal het tekort derhalve voor zijn rekening moeten nemen, behoudens de mogelijkheid
dat hij de nalatenschap beneficiair heeft aanvaard. Vergelijk ook de voorgestelde
wijziging van artikel 4.5.3.1 lid 3.E. Artikel 4.2A.1.3a. Voor de vaststelling van de geldvorderingen van de kinderen zijn de
regels voor inbreng van genoten giften van overeenkomstige toepassing. De
verwijzing in lid 3 naar artikel 4.5.4.3 moet worden gewijzigd in verband
met het vervallen van die bepaling. Zij is vervangen door een verwijzing naar
artikel 4.5.4.3b, dat thans regelt in hoeverre erfgenamen verplicht zijn tot
inbreng van genoten giften.b. In lid 4 was per abuis sprake van verdeling in plaats van vaststelling.F. Artikel 4.2A.1.4In lid 3 is de verwijzing naar artikel 679 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
geschrapt, aangezien de benoeming van schatters in artikel 679 Rv –
anders dan in het eveneens toepasselijk verklaarde artikel 675 Rv –
geen betrekking heeft op de boedelbeschrijving maar op de verdeling van een
gemeenschap.G. Artikel 4.2A.1.5a. Duidelijkheidshalve is tot uitdrukking gebracht dat vrijwillige voldoening
niet slechts de hoofdsom doch mede de verhoging van artikel 4.2A.1.1 lid 4
kan omvatten.b. Bij vrijwillige voldoening van de geldvordering zal, evenals bij voldoening
in nalatenschapsgoederen ingevolge de wilsrechten (artikel 4.2A.1.12 lid 2)
de betaling eerst worden toegerekend op de hoofdsom en dan op de verhoging.c. Ingevolge de huidige tekst van lid 2 mag de geldvordering van een kind
dat een wilsrecht kan uitoefenen als bedoeld in de artikelen 4.2A.1.7 en 4.2A.1.9,
niet worden voldaan alvorens het kind in de gelegenheid is gesteld het wilsrecht
uit te oefenen. De voorgestelde wijziging breidt dit uit tot alle wilsrechten.
In de nieuwe formulering is voorts duidelijker tot uitdrukking gebracht dat
overtreding van het voorschrift niet tot nietigheid van de betaling leidt.
Wel zal het kind in dat geval, omdat de overtreding van het onderhavige wettelijk
voorschrift jegens hem veelal een onrechtmatige daad oplevert, kunnen verlangen
dat het wilsrecht alsnog, met ongedaanmaking van de betaling, kan worden uitgeoefend.
De verwijzing naar lid 4 van artikel 12 is in verband met het vervallen van
lid 1 van die bepaling gewijzigd tot artikel 12 lid 3.H. Artikel 4.2A.1.6Deze wijziging is hiervoor bij artikel 4.2A.1.1 toegelicht.I. Artikel 4.2A.1.11a. In de tweede zin van lid 3 is een verwijzing toegevoegd naar artikel
4.2A.1.3 lid 1. Daardoor wordt buiten twijfel gesteld dat de kantonrechter
de hoogte van de vordering kan vaststellen, wanneer de echtgenoot overgaat
tot vervreemding van een goed waarvan haar het vruchtgebruik toekomt
en met de hoofdgerechtigde geen overeenstemming bestaat over de hoogte van
de vordering.b. De eerste zin van lid 6 regelt in de eerste plaats dat het door de
echtgenoot voorbehouden vruchtgebruik op goederen die aan een kind zijn overgedragen
ingevolge de wilsrechten van de artikelen 4.2A.1.7 en 4.2A.1.9, niet kan worden
ingeroepen tegen nalatenschapsschuld- eisers. Hier is geschrapt de beperking
tot verhaal voor nalatenschapsschulden als bedoeld in artikel 4.1.3e lid 1
onder a–f. Een dergelijke beperking, die wèl zin heeft als het
gaat om verhaal op goederen waarop een vruchtgebruik rust als bedoeld in de
artikelen 4.2A.2.2 en 4.2A.2.3 (zoals aanvankelijk opgenomen in artikel 4.2A.2.4
lid 2), is in het kader van de wettelijke verdeling niet passend: de echtgenoot-vruchtgebruiker
dient immers ingevolge artikel 4.2A.1.1 lid 2 alle schulden der nalatenschap
te dragen. Vergelijk de wijziging bij artikel 4.2A.2.4 lid 1, waar de genoemde
beperking terugkeert. Voorts brengt de eerste zin van lid 6 mee dat het voorbehouden
vruchtgebruik evenmin kan worden tegengeworpen aan schuldeisers wier vordering
kon worden verhaald op de goederen van de huwelijksgemeenschap van de echtgenoot
en de erflater, of van een andere gemeenschap waarvan de echtgenoot en de
erflater de deelgenoten waren (bijvoorbeeld in geval van een «man-vrouw-vennootschap»).Het zogenaamde «voorrecht van uitwinning», vervat in de tweede
zin van lid 6, is vervangen door een ruimere regeling in artikel 4.2A.1.2
lid 3. Verwezen zij naar de toelichting bij die bepaling.In lid 6 van artikel 4.2A.1.11 is tenslotte toegevoegd dat in geval van
verhaal door een nalatenschapsschuldeiser, waardoor het vruchtgebruik vervalt,
de echtgenoot niet ingevolge artikel 3:282 BW regres kan nemen op de hoofdgerechtigde.J. Artikel 4.2A.1.11aOm redenen van duidelijkheid is de regeling van artikel 12 lid 1 uitgesplitst
in drie leden, hetgeen opneming in een apart artikel wenselijk maakte. De
leden 1 en 2 leggen vast op welke goederen de wilsrechten materieel kunnen
worden uitgeoefend. Om in een procedure uit te kunnen maken welke goederen
onder lid 1 vallen, bevat lid 3 een bewijsvermoe- den. In de redactie van
het eerste lid, tweede zin, en van het derde lid komt thans duidelijker dan
in de derde en vierde zin van artikel 12 lid 1 tot uitdrukking op welke huwelijksgemeenschap
wordt gedoeld.De derde zin van lid 2 dient om te voorkomen dat de bepaling van de tweede
zin eenvoudig kan worden ontgaan door middel van het sluiten van een lening.
Gedacht kan bijvoorbeeld worden aan het volgende geval. Van de nalatenschap
maakt deel uit de echtelijke woning ter waarde van f 300 000; voor
het aankopen van deze woning was de erflater indertijd een hypothecaire lening
van f 200 000 aangegaan; deze hypothecaire lening wordt door de
langstlevende echtgenoot voorlopig voortgezet. Verkoopt de echtgenoot van
de erflater de woning, dan zal de lening worden afgelost en een netto-opbrengst
van f 100 000 overblijven. Koopt de echtgenoot vervolgens met deze
netto-opbrengst en een nieuwe lening van f 200 000 een andere woning
ter waarde van f 300 000, dan zou deze woning naar de maatstaf van
de tweede volzin van lid 2 niet geacht worden in de plaats te komen van de
echtelijke woning. De derde volzin van lid 2 bewerkstelligt dat in een dergelijk
geval de wilsrechten van de kinderen op de echtelijke woning na verwerving
van de nieuwe, vervangende, woning ook met betrekking tot die woning kunnen
worden uitgeoefend. Vergelijk de artikelen 1:124 en 1:125, tweede
zin voor de gemeenschap van vruchten en inkomsten.K. Artikel 4.2A.1.12a. en b. De materie van lid 1 is overgebracht naar het nieuwe artikel
4.2A.1.11a. De redactie van het nieuwe eerste lid (voorheen lid 2) is in verband
daarmee iets gewijzigd. Ook de vervanging van «geldsom» door hoofdsom
is van redactionele aard.c. Op diverse plaatsen in Boek 4, zoals in artikel 4.2A.1.12, wordt ten
aanzien van bepaalde rechterlijke beslissingen een hogere voorziening uitgesloten.
Om redenen van systematiek worden deze bepalingen van procesrechtelijke aard
overgebracht naar het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Vergelijk artikel
807 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, dat ten aanzien van een aantal
bepalingen van Boek 1 een hogere voorziening, met uitzondering van cassatie
in het belang der wet, uitsluit. Ik ben voornemens een vergelijkbare bepaling
op te nemen in de tweede titel (Van procedures betreffende een nalatenschap
of een gemeenschap) van het derde boek van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering.
Daarin zal ook verwezen worden naar beschikkingen ingevolge de volgende artikelen:
4.3.3.8h, 4.4.6.2 lid 1, tweede zin, 4.4.6.3c lid 2, 4.4.6.5 lid 2, 4.4.6.5a
lid 2, tweede zin, 4.4.7.1c lid 4, 4.4.7.1j lid 2, tweede zin, 4.4.7.1s, derde
zin, 4.5.1.4 leden 2 en 3, 4.5.2.3 lid 2, 4.5.2.5a, 4.5.2.5b lid 2, eerste
zin, 4.5.2.7 lid 2, 4.5.3.1 lid 1, onder a, 4.5.3.5 lid 5, tweede zin, 4.5.3.8
lid 4, 4.5.3.10 lid 2, tweede zin, 4.5.3.11 lid 1, tweede zin, 4.5.3.13 lid
2, eerste zin, 4.5.3.14 lid 1, tweede zin, en 4.5.3.16a lid 3.L. Artikel 4.2A.1.13Deze wijziging is hiervoor bij artikel 4.2A.1.1 toegelicht.M. Artikel 4.2A.2.1Het recht dat toekomt aan degenen die met de erflater een duurzame gemeenschappelijke
huishouding voerden, om het gebruik van woning en inboedel gedurende zes maanden
voort te zetten, behoort niet beperkt te zijn tot de situatie dat woning en
inboedel tot de nalatenschap behoren. Ook als woning en inboedel in de ontbonden
huwelijksgemeenschap vallen is er goede grond voor dit recht, dat mede jegens
de echtgenoot kan worden uitgeoefend, zodat voorkomen kan worden dat huisgenoten
van de erflater van de ene dag op de andere hun woning moeten verlaten.N. Artikel 4.2A.2.2a. Toegevoegd is een verwijzing naar de mogelijkheid dat de kantonrechter
de erfgenamen ontheft van de verplichting tot medewerking aan de vestiging
van een vruchtgebruik, omdat de echtgenoot van de erflater het vruchtgebruik
voor zijn verzorging niet nodig heeft. Verwezen zij naar de toelichting bij
de wijziging van artikel 4.2A.2.5.b. Bij de verwijzing naar artikel 4.1.3e was per abuis de nadere aanduiding
lid 1 weggevallen. De opsomming van de onderdelen is voorts in overeenstemming
gebracht met de Aanwijzingen voor de regelgeving (nr. 65). O. Artikel 4.2A.2.3Voor de aanspraak van de echtgenoot op een verzorgingsvruchtgebruik moeten
niet alleen erfgenamen wijken (lid 1), maar ook legatarissen en lastbevoordeelden
die een goed van de nalatenschap hebben verkregen (lid 3). Hetzelfde behoort
echter te gelden ten opzichte van legatarissen en lastbevoordeelden die niet
een goed van de nalatenschap hebben verkregen, maar een beperkt recht op zodanig
goed of een geldsom. Dat strookt ook met de regel dat de echtgenoot een eenmaal
verkregen vruchtgebruik kan tegenwerpen aan een legataris die aanspraak maakt
op uitkering van het legaat (zie de voorgestelde tweede zin van artikel 4.2A.2.4
lid 1).P. Artikel 4.2A.2.4a. In lid 1 is de verwijzing naar artikel 4.2A.1.11 lid 6 geschrapt in
verband met de daarin bij dit wetsvoorstel aangebrachte wijzigingen. In plaats
daarvan zijn enige nadere regels in lid 1 zelf opgenomen. Het vruchtgebruik van de artikelen 4.2A.2.2 en 4.2A.2.3 kan niet wor-
den ingeroepen tegen schuldeisers wier vorderingen zijn ontstaan door toepassing
van afdeling 4.2A.2 (artikel 4.1.3e lid 1 onder f), waaronder met name de
somgerechtigden ingevolge de artikelen 4.2A.2.6 en 4.2A.2.7. Deze voorrang
van de somgerechtigden blijkt ook uit artikel 4.2A.2.2 lid 2. Die bepaling
maakt immers uitwinning van nalatenschapsgoederen voor de aanspraken van somgerechtigden
mogelijk, ook als nog niet vaststaat of de echtgenoot aanspraak zal maken
op vruchtgebruik. Op grond van het voorgaande is het derhalve niet nodig om
de voorrang van de somgerechtigden tot uitdrukking te brengen door een wijziging
als bij de behandeling van wetsvoorstel 17 141 in de Eerste Kamer genoemd
(kamerstukken I 1998/99, 17 141, nr. 120a, blz. 20).b. Ook wanneer de erflater zou hebben bepaald dat de langstlevende echtgenoot
bij een overdracht van nalatenschapsgoederen krachtens de wilsrechten van
de artikelen 4.2A.1.7 en 4.2A.1.9 zich geen vruchtgebruik mag voorbehouden,
kan een beroep op de artikelen 4.2A.2.2 en 4.2A.2.3 worden gedaan. Na een
overdracht ingevolge deze wilsrechten is de echtgenoot immers ten gevolge
van de uiterste wilsbeschikking van de erflater niet (langer) rechthebbende
tot de in dat artikel bedoelde woning en inboedel, zodat op vestiging van
vruchtgebruik aanspraak kan worden gemaakt jegens de erfgenamen (kinderen)
die de goederen hebben verkregen. Ook artikel 4.2A.2.3 kan in een zodanig
geval toepassing vinden. Niet geheel ondenkbaar is echter dat in zo'n geval
de verval- en verjaringstermijn van de leden 2 en 3 van artikel 4.2A.2.4 inmiddels
verstreken zijn. Daarom worden de bedoelde termijnen voor dat geval in lid
4 verlengd.Q. Artikel 4.2A.2.4aTer gelegenheid van de mondelinge behandeling in de Eerste Kamer van wetsvoorstel
17 141 is van diverse zijden ter sprake gebracht dat het onwenselijk
is als een echtgenoot door het rekken van de scheidingsprocedure het vooruitzicht
op het verzorgingsvruchtgebruik kan veilig stellen. Het voorgestelde artikel
4.2A.2.4a strekt ertoe dit tegen te gaan. Is de procedure tot echtscheiding
of tot scheiding van tafel en bed langer dan een jaar voor het overlijden
van de erflater aangevangen, dan vervalt in beginsel het recht op het verzorgingsvruchtgebruik.
De meeste procedures kunnen binnen de genoemde termijn tot echtscheiding dan
wel scheiding van tafel en bed hebben geleid. Met het oog op de rechtszekerheid
wordt voorgesteld om het vooruitzicht op het verzorgingsrecht in elk geval gedurende deze termijn in stand te laten. Ingevolge de tweede
zin blijft het verzorgingsrecht ook nadien in stand in gevallen waarin de
lange duur van de procedure niet in overwegende mate de langstlevende echtgenoot
valt aan te rekenen. Te denken valt bijvoorbeeld aan de situatie dat de erflater
hoger beroep tegen de echtscheidingsbeschikking heeft ingesteld omdat hij
zich met de vastgestelde verplichting tot verstrekking van levensonderhoud
niet kon verenigen. Omgekeerd zal het zich ook kunnen voordoen dat de langstlevende
echtgenoot zelf, op redelijke gronden, hoger beroep heeft ingesteld tegen
een nevenvoorziening, hetgeen de langstlevende dan bezwaarlijk aan te rekenen
valt. In zo'n geval zal echter de erflater de echtscheiding zelf veelal wel
reeds hebben kunnen inschrij- ven, waardoor geen aanspraak op het verzorgingsrecht
kan worden gemaakt. Ook is denkbaar dat partijen de procedure «op een
laag pitje» hebben gezet in verband met pogingen om tot verzoening te
komen. Het zou niet redelijk zijn om ook in zo'n geval het verzorgingsrecht
te onthouden.R. Artikel 4.2A.2.5a. Er kunnen gevallen zijn dat de langstlevende echtgenoot naar het oordeel
van de erfgenamen ten onrechte aanspraak maakt op een vruchtgebruik als bedoeld
in artikel 4.2A.2.2 en artikel 4.2A.2.3, omdat het vruchtgebruik niet nodig
is voor de verzorging van de echtgenoot. Het is dan weinig praktisch als zij
eerst medewerking moeten verlenen aan de vestiging van het vruchtgebruik,
om vervolgens direct daarna de kantonrechter te verzoeken om beëindiging
van het vruchtgebruik. Het is daarom wenselijk dat de erfgenamen ook bij voorbaat,
nog voordat het vruchtgebruik is gevestigd, van de verplichting tot medewerking
aan de vestiging van het vruchtgebruik kunnen worden ontheven (zie kamerstukken
I 1998/99, 17 141, nr. 120a, blz. 5). Opheffing van deze verplichting
komt uiteraard eerst aan de orde wanneer op de vestiging van het vruchtgebruik
aanspraak is gemaakt, eventueel na het daartoe stellen van een termijn door
een belanghebbende overeenkomstig artikel 4.2A.2.4 lid 2. De positie van de echtgenoot is voor de toepassing van artikel 4.2A.2.2
anders dan voor de toepassing van artikel 4.2A.2.3. Om aanspraak te kunnen
maken op een vruchtgebruik van de woning en de inboedel (artikel 4.2A.2.2)
hoeft de echtgenoot niet bij voorbaat aannemelijk te maken dat het vruchtgebruik
nodig is voor zijn verzorging. Als de erfgenamen bezwaar hebben tegen vestiging
van het vruchtgebruik, zullen zij in de procedure ingevolge artikel 4.2A.2.5
lid 2, onder a, moeten aangeven waarom woning en/of inboedel voor een passende
verzorging niet nodig zijn. Gaat het om een vruchtgebruik van andere goederen,
waarop artikel 4.2A.2.3 betrekking heeft, dan dient blijkens de redactie van
artikel 4.2A.2.3 de echtgenoot zo nodig de verzorgingsbehoefte aannemelijk
te maken. Het gaat hier derhalve om een verschil in bewijslast (zie ook handelingen
I 1998/99, blz. 1499).b. Lid 3. Het woord «hoofdgerechtigde» is vervangen door «rechthebbende»,
waardoor de bepaling mede de situatie omvat voordat een vruchtgebruik is gevestigd
en er dus nog geen sprake is van een hoofdgerechtigde.c. Lid 4. De grond voor opheffing van de verplichting van de rechthebbende
tot medewerking aan vestiging van vruchtgebruik kan ook bij een andere rechter
dan de kantonrechter aan de orde komen, bijvoorbeeld in verband met een conservatoir
beslag ter verkrijging van levering van het vruchtgebruik (artikel 730 Rv).
Lid 4 maakt in zo'n geval een beroep op het ontbreken van verzorgingsbehoefte
mogelijk. De formulering van lid 4 is deels ontleend aan artikel 3:51 lid
3 BW. Lid 5. Bij de behandeling in de Eerste Kamer van wetsvoorstel 17 141
is de vraag aan de orde gekomen wat de betekenis is van de verzorgingsbehoefte
die bepalend is voor de aanspraken van de langstlevende echtgenoot ingevolge
de artikelen 4.2A.2.2 en 4.2A.2.3. Dienaangaande is erop gewezen dat de langstlevende
aanspraak kan maken op een passende voorziening, doch dat dit niet hetzelfde
is als een aanspraak om onder alle omstandigheden het leefpatroon van voorheen
te kunnen voortzetten (kamerstukken I 1998/99, 17 141, nr. 120a, blz.
3). In de Tweede Kamer was daarover door mijn voorgangster reeds aangevoerd
dat de wettelijke maatstaven omtrent het verschaffen van levensonderhoud tussen
gewezen echtgenoten een oriëntatiepunt kunnen vormen (kamerstukken II
1997/98, 17 141, nr. 27, blz. 24). Gegeven de beperkte strekking van
de andere wettelijke rechten van afdeling 4.2A.2, het bieden van een vangnet
aan de echtgenoot in gevallen dat diens verzorging anderszins niet is gewaarborgd,
dient de verzorgingsbehoefte in deze afdeling beperkter te worden opgevat
dan in afdeling 4.2A.1. Bij de mondelinge behandeling van wetsvoorstel 17 141
in de Eerste Kamer is toegezegd om, met het oog op meer duidelijkheid hierover,
in Boek 4 elementen op te nemen die voor de bepaling van de verzorgingsbehoefte
relevant zijn (handelingen I 1998/99, blz. 1497). Deze elementen zijn in het
voorgestelde lid 5 als een niet-limitatieve opsomming opgenomen.De leeftijd van de echtgenoot (onderdeel a) kan van belang zijn, bijvoorbeeld
in die zin dat naarmate de echtgenoot jonger is, er over het algemeen meer
mogelijkheden zijn om zelf in de verzorging te voorzien.De samenstelling van de huishouding waartoe de echtgenoot behoort (onderdeel
b) kan bijvoorbeeld van betekenis zijn als de huisgenoten ook bijdragen aan
gemeenschappelijke kosten. Omgekeerd kunnen bijvoorbeeld ook kosten die de
echtgenoot maakt ten behoeve van tot zijn huishouding behorende kinderen de
verzorgingsbehoefte mede bepalen.Onderdeel c geeft aan dat de kantonrechter rekening dient te houden met
andere bronnen voor de verzorging van de echtgenoot. Het gaat daarbij niet
slechts om feitelijk aanwezige bronnen, maar bijvoorbeeld ook om arbeidsinkomsten
die de echtgenoot zich in redelijkheid, mede gezien zijn leeftijd en opleiding,
kan verwerven. Bij eigen vermogen moet mede gedacht worden aan aanspraken
uit sommenverzekeringen. Met andere middelen of voorzieningen wordt bijvoorbeeld
gedoeld op aanspraken ingevolge de Huursubsidiewet of de Algemene nabestaandenwet.
Dat daaronder geen aanspraken zijn te begrijpen ingevolge de Algemene bijstandswet
ligt gezien het subsidiaire karakter van die regeling voor de hand.Uit onderdeel d, dat spreekt van een passend verzorgingsniveau, komt naar
voren dat een beperktere reikwijdte is beoogd dan het zoveel mogelijk voortleven
als voorheen, dat in afdeling 4.2A.1 voorop staat. Wat passend is, zal van
geval tot geval kunnen verschillen en mede afhankelijk kunnen zijn van factoren
als genoemd in de onderdelen a en b, alsmede van de maatschappelijke positie
van de echtgenoot. Uitgangspunt is wel dat een stap terug na het overlijden
van de echtgenoot in vele gevallen, evenals na echtscheiding, onvermijdelijk
is. Niet uitgesloten is ook dat een passend verzorgingsniveau de eerste tijd
na het overlijden van de erflater wat hoger ligt dan nadien, hetgeen onder
omstandigheden een zekere afbouw van het verzorgingsrecht kan rechtvaardigen.S. Artikel 4.2A.2.5aDe voorgestelde bepaling betreft een verplaatsing, met enige verduidelijkingen,
van hetgeen in artikel 4.2A.2.8a is geregeld. Hiervoor is bij de wijziging
van artikel 4.2A.2.4 reeds uiteengezet dat in de verhouding tussen enerzijds
de aanspraak van de langstlevende echtgenoot op vruchtgebruik ingevolge de
artikelen 4.2A.2.2 en 4.2A.2.3 en anderzijds de aanspraken van de somgerechtigden
ingevolge de artikelen 4.2A.2.6 en 4.2A.2.7 aan laatstgenoemde aanspraken
voorrang toekomt. Nu de sommen ineens gezamenlijk ten hoogste de helft van
de waarde der nalatenschap bedragen (artikel 4.2A.2.8 lid 4), zullen zij derhalve
in alle gevallen uit de nalatenschap kunnen worden voldaan. Om die reden behoeft
voor de somgerechtigden geen inkortingsmogelijkheid te bestaan (kamerstukken
I 1998/99, 17 141, nr. 120a, blz. 20–21). De inkortingsmogelijkheid
kan dus worden beperkt tot de langstlevende echtgenoot. In verband daarmee
kan zij beter geplaatst worden direct aansluitend op de verdere regeling van
positie van de echtgenoot. Daarbij zijn ten opzichte van artikel 4.2A.2.8a
enkele wijzigingen in de redactie aangebracht, waarover ik een enkele opmerking
maak.Lid 1 is toegesneden op de langstlevende echtgenoot, die tot inkorting
c.q. verhaal op een legitimaris kan overgaan voor zover de echtgenoot uit
de nalatenschap onvoldoende in vruchtgebruik kan verkrijgen voor zijn verzorging.
Opgemerkt zij nogmaals dat de somgerechtigden vóórgaan boven
de echtgenoot, zodat de aanwezigheid van rechten op sommen ineens de echtgenoot
kan nopen om tot inkorting overeenkomstig artikel 5a over te gaan. De echtgenoot
kan pas tot inkorting overgaan wanneer niet alleen de aanspraken ingevolge
artikel 4.2A.2.3 zijn uitgeput, maar ook die ingevolge artikel 4.2A.2.2. Wanneer
de echtgenoot immers met een beroep op artikel 4.2A.2.2 kan voorzien in de
behoefte aan een woning en inboedel, dient dit element van zijn verzorgingsbehoefte
niet ten laste te kunnen worden gebracht van begiftigden.In lid 2 zijn de gevolgen van de inkorting of het verhaal geregeld. De
tweede zin, die nieuw is, verklaart een aantal leden van artikel 4.2A.1.11
van overeenkomstige toepassing, waardoor de echtgenoot bijvoorbeeld, zo nodig,
de kantonrechter zal kunnen verzoeken om een verteringsbevoegdheid vast te
stellen met betrekking tot hetgeen de echtgenoot in vruchtgebruik verkrijgt.
Lid 6 van artikel 4.2A.1.11 dient niet van overeenkomstige toepassing te zijn,
omdat nalatenschapsschuldeisers zich in het geheel niet zullen kunnen verhalen
op hetgeen de echtgenoot door inkorting in vruchtgebruik verkrijgt.De leden 3 en 4 stemmen overeen met de leden 2 en 3 van artikel 4.2A.2.8a.T. Artikel 4.2A.2.6Op lid 1 kan ook een beroep worden gedaan door een kind dat tot de erflater
niet in familierechtelijke betrekking staat, net als het op grond van het
op 1 april 1998 in werking getreden artikel 406b
van Boek 1. Laatstgenoemde bepaling kan derhalve vervallen, hetgeen zijn beslag
zal krijgen in het wetsvoorstel tot aanpassing van de overige wetgeving aan
Boek 4. Duidelijkheidshalve is in lid 1 toegevoegd dat onder kind van de erflater
mede is begrepen een kind als bedoeld in artikel 394 van Boek 1. De beperking
van de aanspraak op een som ineens tot de situatie dat op de erflater een
afdwingbare verplichting rustte om in het levensonderhoud van het kind te
voorzien, kan vervallen. Deze beperking strekte er immers toe om te voorkomen
dat aanspraak op een som ineens gemaakt zou kunnen worden als de aanspraak
op levensonderhoud ingevolge artikel 405 lid 2 reeds was verjaard (kamerstukken
II 1991/92, 17 141, nr. 10, blz. 9). Artikel 405 lid 2 van Boek 1 is
inmiddels echter, eveneens op 1 april 1998, vervallen, zodat de redactie van
artikel 4.2A.2.6 lid 1 kan worden bekort. U. Artikel 4.2A.2.8a. In de tweede zin van lid 2 was bepaald dat de vordering ter zake van
het zogenaamde salaire differé niet opeisbaar zou zijn totdat de echtgenoot
van de erflater, als die er is, is overleden. Deze regel vormt dus een aanmerkelijke
afwijking van de gedachte dat de somgerechtigden voorrang hebben boven de
aanspraken op vruchtgebruik van de langstlevende echtgenoot ingevolge de artikelen
4.2A.2.2 en 4.2A.2.3. Zulks is niet in overeenstemming met de strekking om
alsnog een daadwerkelijke vergoeding voor gedane arbeid te bieden (vergelijk
kamerstukken II 1981/82, 17 141, nr. 3, blz. 34). Om die reden is de
tweede zin van artikel 4.2A.2.8 lid 2 vervallen.b. De verwijziging is aangepast aan de nieuwe indeling van artikel 4.3.3.12.V. Artikel 4.2A.2.8aHet vervallen van deze bepaling is hiervoor bij artikel 4.2A.2.5a toegelicht.W. Artikel 4.2A.2.9Nu in lid 1 sprake is van «verzoeken», dient dit ook in lid
4 het geval te zijn.X. Artikel 4.2A.2.10De opsomming van artikelen is aangepast in verband met de overbrenging
van de inkortingsmogelijkheid van artikel 4.2A.2.8a naar artikel 4.2A.2.5a.Y. Artikel 4.3.3.4De verwijzing naar artikel 4.1.3e is verbeterd.Z. Artikel 4.3.3.8bDe toevoeging van de tweede zin van lid 1 houdt op vergelijkbare wijze
als artikel 4.2A.2.9 lid 2 rekening met het feit dat ondernemingen ook worden
gedreven via een naamloze vennootschap of een besloten vennootschap met beperkte
aansprakelijkheid.AA. Artikel 4.3.3.8gWanneer een legitimaris zich bezwaard acht door een bij een schenking
ingesteld bewind dat niet is ingesteld op een grond als bedoeld in lid 1,
kan hij zijn legitieme in geld verlangen; voorafgaande toetsing van de juistheid
van een eventueel wèl opgegeven grond voor het bewind is daarvoor niet
nodig. Dit is in lid 4 verduidelijkt.BB. Artikel 4.3.3.8hDeze wijziging is hiervoor bij artikel 4.2A.1.12 toegelicht.CC. Artikel 4.3.3.10Om de inzichtelijkheid van paragraaf 3 (het geldend maken van de
legitieme portie) te vergroten is in een inleidende bepaling aangegeven dat
de legitimaris terzake van zijn legitieme portie op twee manieren een vordering
kan verkrijgen. In de eerste plaats heeft hij de mogelijkheid om overeenkomstig
artikel 4.3.3.11 jegens de erfgenamen of, in geval van de wettelijke verdeling,
jegens de echtgenoot van de erflater aanspraak te maken op een vordering,
die begrensd wordt door de waarde van de nalatenschap. In de tweede plaats
kan de legitimaris voor hetgeen hij dan nog tekort komt overeenkomstig artikel
4.3.3.13 overgaan tot inkorting van daarvoor vatbare giften, waarmee hij een
vordering jegens de begiftigde in het leven roept.DD. Artikel 4.3.3.11Bij de verwijzing naar artikel 4.1.3e is de aanduiding lid 1 toegevoegd.EE. Artikel 4.3.3.11aa en c. De aanvulling in de leden 2 en 4 is hiervoor bij artikel 4.2A.1.1
toegelicht.b. Het vruchtgebruik waarop de echtgenoot met toepassing van artikel 4.2A.2.4
lid 4, eerste zin aanspraak kan maken, kan ook lang na het verstrijken van
de vervaltermijn van lid 2 van artikel 4.2A.2.4 tot stand komen. Het zou niet
juist zijn om de opeisbaarheid van de vordering van een legitimaris op te
schorten totdat daarover zekerheid bestaat. De tweede zin van lid 3 voorkomt
daarom dat de opeisbaarheid in zo'n geval opgeschort blijft.d. Omdat reeds uit artikel 4.2A.2.4 lid 1, tweede zin, in verbinding met
artikel 4.1.3e lid 1, onder g, voortvloeit dat het vruchtgebruik van afdeling
4.2A.2 niet kan worden uitgewonnen voor de vordering van een legitimaris,
kan de regeling van lid 6 vervallen. Voor de eveneens in lid 6 opgenomen beperking
van de uitwinbaarheid van de aan het vruchtgebruik onderworpen goederen als
zodanig, bestaat bij nadere afweging onvoldoende grond.De nieuwe tekst van lid 6 hangt samen met de bij artikel 4.2A.1.1 genoem-
de invoering van de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen. Na afloop
van de schuldsaneringsregeling dient de vordering van de legitimaris niet
te worden omgezet in een natuurlijke verbintenis, zoals uit artikel 358 lid
1 Fw zou voortvloeien, doch kan zij tot het overlijden van de echtgenoot wederom
als niet-opeisbare vordering voortbestaan.FF. Artikel 4.3.3.11bDe woorden «of zijn geregistreerde partner» in de eerste zin
zijn in verband met artikel 4.1.4 geschrapt.Verder is rekening gehouden met de mogelijkheid dat de echtgenoot ten
behoeve van wie de erflater de niet-opeisbaarheid van de vordering van legitimarissen
wil vastleggen, niet erft ingevolge een making maar als versterf-erfgenaam.
Dit kan zich voordoen wanneer de erflater in zijn testament ten behoeve van
zijn echtgenoot een kind onterft, zonder de echtgenoot te benoemen tot testamentair
erfgenaam. De echtgenoot erft dan bij versterf. De huidige redactie van artikel
4.3.3.11b, die slechts de mogelijkheid biedt de niet-opeisbaarheid van de
legitimaire vordering als voorwaarde te verbinden aan een making, houdt daarmee
geen rekening. Een ander voorbeeld doet zich voor wanneer de erflater de nalatenschap
geheel vermaakt aan een legitimaris, onder legatering van het vruchtgebruik
van de nalatenschap aan de echtgenoot. Verwerpt de legitimaris de nalatenschap,
dan kan de nalatenschap aan de echtgenoot als wettelijk erfgenaam toevallen.
Ook dan verkrijgt de echtgenoot de nalatenschap niet uit een making. Een legitimaire
vordering (de verwerping door de legitimaris gaat in dit geval
ingevolge artikel 4.3.3.8aa, onder b, niet ten koste van zijn legitieme) zou
naar de huidige redactie van artikel 4.3.3.11b opeisbaar zijn. In de nieuwe
redactie wordt dit resultaat vermeden, doordat de voorwaarde tot gevolg heeft
dat de vordering van een legitimaris niet opeisbaar is, voor zover zij ten
laste zou komen van de echtgenoot (en dus niet ten laste van de making waaraan
de voorwaarde is verbonden).Voor het «ten laste komen» moet niet slechts bezien worden
wie aansprakelijk is voor de vordering van de legitimaris (die aansprakelijkheid
berust altijd bij de erfgenamen), maar ook ten laste van wiens vermogen de
vordering uiteindelijk zou komen indien de voorwaarde niet was gemaakt. Waar
het dus om gaat is of de vordering, als de voorwaarde niet gemaakt zou zijn,
ingevolge artikel 4.3.3.12 lid 2 ten laste van het versterfdeel van de echtgenoot
zou komen, dan wel ingevolge artikel 4.3.3.12 lid 3 ten laste van het erfdeel
of het legaat van de echtgenoot zou kunnen worden gebracht.GG. Artikel 4.3.3.11baHoewel de erflater daaraan misschien niet vaak behoefte zal voelen, is
er geen reden om hem de mogelijkheid te onthouden om de opeisbaarheidsgronden
voor de vordering van de legitimaris nader te regelen, op overeenkomstige
wijze als hij dat kan ten aanzien van de vorderingen van de kinderen ingevolge
de wettelijke verdeling (artikel 4.2A.1.3 lid 3, tweede zin).HH. Artikel 4.3.3.11dOm te voorkomen dat de afwikkeling van nalatenschappen al te lang kan
duren is de termijn waarbinnen een legitimaris aanspraak kan maken op zijn
legitieme portie gesteld op maximaal vijf jaar vanaf het overlijden van de
erflater. Deze termijn kan door middel van het stellen van een redelijke termijn
aan de legitimaris worden bekort. Ook zonder zodanige termijnstelling mag
echter van de legitimaris worden verwacht dat zich binnen vijf jaren uitspreekt
over zijn positie als legitimaris, bij gebreke waarvan hij zijn aanspraken
niet langer geldend kan maken.II. Artikel 4.3.3.12In artikel 4.3.3.12 is verduidelijking aangebracht in de behandeling van
de legitimaire vorderingen, met name ook voor zover zij in verband met de
artikelen 4.3.3.11a lid 2, 4.3.3.11b of 4.3.3.11ba tegenover de echtgenoot
of andere levensgezel van de erflater pas later opeisbaar zijn. De vordering
die een legitimaris ingevolge artikel 4.3.3.11 lid 1 kan verkrijgen op de
gezamenlijke erfgenamen of de echtgenoot van de erflater, vormt een schuld
van de nalatenschap (artikel 4.1.3e lid 1 onder g). In artikel 4.3.3.12 wordt
de behandeling van deze schuld in de nalatenschap geregeld. De bepaling bestrijkt
daarmee enerzijds hetgeen, in het huidige erfrecht, wordt aangeduid als de
oneigenlijke inkorting van het gedeelte van de nalatenschap waarover niet
is beschikt, anderzijds de inkorting van erfstellingen en legaten.Lid 1. In het nieuwe erfrecht verkrijgt de legitimaris, door aanspraak
te maken op zijn legitieme, een vordering op de nalatenschap in plaats van –
als onder het huidige recht – een positie als erfgenaam in de nalatenschap.
Naar het thans geldende erfrecht kan de legitimaris makingen die afbreuk doen
aan zijn legitieme, door inkorting vernietigen. In artikel 4.3.3.12 wordt
het begrip inkorting gebruikt om aan te geven in hoeverre de schuld aan de
legitimaris ten laste wordt gebracht van de (verkrijgingen van
de) erfgenamen en legatarissen. Hierbij ligt het voor de hand om onder inkorting
ook te begrijpen de zogenoemde oneigenlijke inkorting van het deel van de
nalatenschap waarover niet is beschikt.Wanneer de erflater een van zijn kinderen onterft, kunnen diens afstammelingen
bij plaatsvervulling opkomen (artikel 4.2.6 lid 1). Beroept het onterfde kind
zich op zijn legitieme portie, dan zal de erflater in het algemeen niet willen
dat daarvoor bij alle erfgenamen gelijkelijk wordt ingekort. Veeleer ligt
het voor de hand ervan uit te gaan dat de erflater de vordering van de legitimaris
in de eerste plaats ten laste wil doen komen van het erfdeel van de plaatsvervullers
(kamerstukken I 1998/99, 17 141, nr. 120a, blz. 22). De tweede zin van
lid 1 strekt ertoe om deze volgorde als uitgangpunt – waarvan de erflater
kan afwijken – in de wet vast te leggen. Ingevolge de voorgestelde zin
wordt voor de legitimaire vordering in de eerste plaats het aan de plaatsvervullende
afstammelingen toekomende gedeelte van de nalatenschap ingekort. Dit resultaat
zou de erflater niet met een beschikking ingevolge lid 2, tweede zin, (was:
lid 2, eerste zin) kunnen bereiken, aangezien de plaatsvervullende afstammeling
niet erft ingevolge een making maar krachtens de wet. Opmerking verdient nog
dat wanneer de erflater bij een erfstelling heeft bepaald dat daarop de wettelijke
regels van plaatsvervulling van toepassing zullen zijn, daaronder mede –
voor zover niet anders valt af te leiden uit de uiterste wil – de tweede
zin van lid 2 moet worden begrepen.Lid 2 komt overeen met lid 2, aanhef en onder a, van de oorspronkelijke
bepaling.In lid 3, dat voortkomt uit het oorspronkelijke lid 2, onderdeel b, is
niet langer sprake van een «inkortende legitimaris». Het is een
zaak van de erfgenamen of eventueel de vereffenaar om te bezien in hoeverre
de op de erfgenamen rustende vordering van de legitimaris voor een deel ten
laste van eventuele legatarissen moet worden gebracht (vergelijk de memorie
van antwoord aan de Eerste Kamer bij wetsvoorstel 17 141, kamerstukken
I 1998/99, 17 141, nr. 120a, blz. 21). Het is dus niet de legitimaris
zelf die makingen inkort. In verband daarmee is de redactie enigszins gewijzigd,
waarbij tevens is verduidelijkt dat de daarbedoelde inkorting gepaard gaat
met een vermindering van de legitimaire vordering. Voorts is tot uitdrukking
gebracht dat de regel van lid 3 niet slechts geldt voor de legitimaris die
ingevolge een making verkrijgt, maar ook voor zover de legitimaris versterf-erfgenaam
is. Wanneer voor de schuld aan een legitimaris moet worden ingekort, zal daarvoor
immers een legaat aan een niet-legitimaris eerder in aanmerking moeten komen
dan de verkrijging bij versterf van een mede-legitimaris, voor zover die verkrijging
de legitieme portie van de mede-legitimaris niet overtreft.Het nieuwe lid 4 geeft aan hoe inkorting van een legaat plaatsvindt. Aansluiting
is gezocht bij het bepaalde in artikel 4.4.2.4 omtrent de vermindering van
legaten. De inkortingsverklaring kan ook namens de erfgenamen geschieden door
de executeur (artikel 4.4.6.3a lid 2) of door de vereffenaar (artikel 4.5.3.8
lid 2).Leden 5 en 6. Een belangrijk element van de legitieme in het nieuwe erfrecht
is dat de vordering van een legitimaris in bepaalde gevallen gedurende langere
tijd niet opeisbaar is. Dit doet zich voor ten opzichte van de langstlevende
echtgenoot, als de nalatenschap overeenkomstig de wettelijke verdeling is
verdeeld, dan wel ten opzichte van de echtgenoot of andere levensgezel als
de erflater een daartoe strekkende voorwaarde in zijn uiterste wil heeft opgenomen
(artikelen 4.3.3.11a lid 2, 4.3.3.11b en 4.3.3.11ba). Deze latere opeisbaarheid
brengt mee dat bij de afwikkeling en verdeling van de nalatenschap de vordering
van de legitimaris niet door vermindering ten laste van de desbetreffende
echtgenoot of levensgezel kan worden gebracht. Dat laat onverlet dat het desbetreffende
gedeelte van de legitimaire schuld ook dan uiteindelijk voor rekening van
de echtgenoot of andere levensgezel dient te komen. Betreft het een verkrijging
als erfgenaam (al dan niet bij versterf), dan zal de legitimaire schuld in
zoverre reeds op de echtgenoot of levensgezel rusten. Van belang is wel dat
de echtgenoot of andere levensgezel daarvoor in zo'n geval onbeperkt, met
zijn gehele vermogen, aansprakelijk behoort te zijn, ook als hij de nalatenschap
slechts beneficiair had aanvaard (zie het voorgestelde lid 5). Betreft het
een verkrijging als legataris, dan komt het gedeelte van de legitimaire schuld
dat niet op het legaat in mindering kan worden gebracht, te rusten op de echtgenoot
of andere levensgezel aan wie het legaat is gemaakt (lid 3, in de nieuwe redactie
overgebracht naar lid 6). Aan de hand van de artikelen 11a, leden 1 en 2,
11b en 11ba kan telkens worden bepaald op welk tijdstip het vooralsnog onvoldaan
blijvende deel van de legitimaire vorderingen opeisbaar wordt.Lid 7 stemt inhoudelijk overeen met lid 4 van de huidige redactie.JJ. Artikel 4.3.3.12aTijdens de behandeling van wetsvoorstel 17 141 is aan de Tweede Kamer
een voorziening toegezegd voor het voorschieten van successierecht door de
langstlevende echtgenoot in het geval een onterfde legitimaris een niet-opeisbare
vordering heeft (Tweede Kamer 1997/98, 17 141, nr. 32, blz. 6). Deze
voorziening is opgenomen in artikel 4.3.3.12a. De bepaling regelt ook het
voorschieten van successierecht door de echtgenoot of de andere levensgezel
ten behoeve van wie de erflater een voorwaarde als bedoeld in artikel 4.3.3.11b
heeft gemaakt.KK. Artikel 4.3.3.13a. De wijziging strekt tot verduidelijking dat inkorting van giften slechts
mogelijk is voor hetgeen een legitimaris op zijn legitieme tekort komt, na
aftrek van de vordering die hij verkrijgt jegens de erfgenamen of, in geval
van de wettelijke verdeling, de langstlevende echtgenoot.b. De verhoging ingevolge artikel 4.3.3.11c dient buiten beschouwing te
blijven bij de bepaling van hetgeen een legitimaris bij begiftigden kan inkorten.
Wel dient echter rekening te worden gehouden met de vermindering van de vordering
wegens de omvang van de nalatenschap en wegens de aanspraken van andere legitimarissen.LL. Artikel 4.3.3.15Deze wijziging is hiervoor bij artikel 4.2A.1.1 toegelicht.MM. Artikel 4.3.5.7De verwijzing naar de wet op de lijkbezorging kon vervallen, nu artikel
19, eerste lid, van de wet op de lijkbezorging een op zichzelf staande, voldoende
duidelijke, regeling bevat, terwijl ook een vergelijkbare bepaling als artikel
9 van de Wet op de orgaandonatie niet genoemd wordt. Nu artikel 4.5.3.7 gezien
het voorgaande geen limitatieve opsomming bevat, is in de aanhef het woord
«uitsluitend» geschrapt. De opsomming van beschikkingen waarvoor
artikel 4.5.3.7 de wettelijke grondslag biedt, beperkt zich tot de «klassieke»
gevallen, genoemd onder a en b, alsmede tot de aanwijzing van personen op
grond van artikel 25 Auteurswet en artikel 5 Wet op de naburige rechten. Laatstgenoemde
bepalingen verwijzen door hantering van de termen uiterste wilsbeschikking
en codicil naar Boek 4. Bij de wet tot aanpassing van de andere
wetten aan het nieuwe erfrecht zal in laatstgenoemde bepalingen de term codicil
worden geschrapt, nu die door gebruik van de term uiterste wilsbeschikking
en de verwijzing in artikel 4.5.3.7 overbodig is. Door bekorting van de redactie
behoeft de bepaling niet langer in twee leden gesplitst te blijven.NN. Artikel 4.3.5.10In artikel 4.3.5.10 is geschrapt dat een uiterste wil bij gebreke van
de mogelijkheid van contact met een bevoegde notaris ook ten overstaan van
een andere notaris kan worden gemaakt. Dit houdt verband met de omstandigheid
dat in de nieuwe Wet op het notarisambt de bevoegdheid van de notaris niet
is beperkt tot een bepaald rechtsgebied. Voorts zijn voor het woord «kandidaat-notaris»
geschrapt de woorden «ten kantore van een notaris werkzame», nu
deze woorden overbodig zijn naast de bepaling van artikel 1, onder b, van
de Wet op het notarisambt dat als kandidaat-notaris in beginsel slechts kan
gelden degene die onder toezicht van een notaris notariële werkzaamheden
verricht.OO. Artikel 4.3.5.12bDe aanduiding van het testamentenregister is in overeenstemming gebracht
met de Wet op het centraal testamentenregister.PP. Artikel 4.4.3.2bOmtrent de gevolgen van aan een testamentaire last verbonden voorwaarden
dient, net als voor aan erfstellingen of legaten verbonden voorwaarden, na
dertig jaren duidelijkheid te bestaan. Daartoe is artikel 4.4.5.5 van overeenkomstige
toepassing verklaard. Betreft het een opschortende voorwaarde die nog niet
is vervuld, dan vervalt de testamentaire last waaraan de voorwaarde is verbonden.
Gaat het om een ontbindende voorwaarde, dan vervalt de voorwaarde zelf.QQ. Artikel 4.4.3.3In lid 1 onder b wordt thans rekening gehouden met de mogelijkheid van
inkorting van een last, welke mogelijkheid bij de zesde nota van wijziging
bij wetsvoorstel 17 141 is toegevoegd (zie kamerstukken II 1997/98, 17 141,
nr. 26, blz. 6 en blz. 20).RR. Artikel 4.4.6.2 a. Lid 1. Deze wijziging is hiervoor bij artikel 4.2A.1.12 toegelicht.b. Lid 2. Deze wijziging is hiervoor bij artikel 4.2A.1.1 toegelicht.SS. Artikel 4.4.6.3cDeze wijziging is hiervoor bij artikel 4.2A.1.12 toegelicht.TT. Artikel 4.4.6.5Ingevolge de artikelen 4.4.6.5 lid 1, onder c, 4.4.7.1j lid 1, onder c,
en 4.5.3.5 lid 3 eindigt voor degenen aan wie surséance van betaling
is verleend hun taak als executeur, bewindvoerder of vereffenaar, terwijl
zij ingevolge artikel 4.4.7.1c lid 2 ook niet als bewindvoerder benoembaar
zijn. Deze gevolgen van surséance komen nu te vervallen, teneinde de
genoemde bepalingen op dit punt in overeenstemming te brengen met hetgeen
thans geldt bij executele (artikel 4:1053), bij bewind als bedoeld in titel 19 van Boek 1 (artikelen 1:435 lid 5 en 1:448 lid 1, onder c),
bij volmacht (artikel 3:72, onder b), en bij lastgeving (artikel 7:422). Ook
in lid 4 van artikel 4.4.6.5 wordt de verwijzing naar de surséance
van betaling geschrapt.De wijziging in verband met de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen
is hiervoor bij artikel 4.2A.1.1 toegelicht.Het vervallen van lid 2, derde zin, is hiervoor bij artikel 4.2A.1.12
toegelicht.UU. Artikel 4.4.6.5aDeze wijziging is hiervoor bij artikel 4.2A.1.12 toegelicht.VV. Artikel 4.4.7.1De terminologie is in overeenstemming gebracht met artikel 4.4.1.1.WW. Artikel 4.4.7.1.ca. Het vervallen van de surséance van betaling als beletsel voor
de benoeming als bewindvoerder is hiervoor bij artikel 4.4.6.5 toegelicht.
De wijziging in verband met de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen
is hiervoor bij artikel 4.2A.1.1 toegelicht.b. De wijziging is hiervoor bij artikel 4.2A.1.12 toegelicht.XX. Artikel 4.4.7.1fDe wijzigingen in de onderdelen a en b van lid 2 betreffen slechts preciseringen.
Onderdeel d betreffende inschrijving in het scheepsregister van een bewind
op een aandeel in een rederij is vervallen. Nu de rederij van een zee- of
binnenschip in Boek 8 gebonden is aan de inschrijving als mede-eigenaar van
het schip in de openbare registers (artikelen 8:160 lid 1 en 8:770 lid 1),
bestaat aan aparte inschrijving van de rederij geen behoefte meer.YY. Artikel 4.4.7.1ga. Lid 1. De wijziging is redactioneel van aard.b. Lid 4. De wijziging betreft het herstel van een verwijzing.ZZ. Artikel 4.4.7.1ja. Het vervallen van de surséance van betaling als oorzaak voor
de beëindiging van de hoedanigheid van bewindvoerder is hiervoor bij
artikel 4.4.6.5 toegelicht. De wijziging in verband met de schuldsaneringsregeling
natuurlijke personen is hiervoor bij artikel 4.2A.1.1 toegelicht.b. Deze wijziging is hiervoor bij artikel 4.2A.1.12 toegelicht. AAA. Artikel 4.4.7.1kDe wijziging in verband met de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen
is hierboven bij artikel 4.2A.1.1 toegelicht. Het vervallen van de verwijzing
naar de surséance van betaling vloeit voort uit de wijziging van artikel
4.4.7.1j op dit punt. BBB. Artikel 4.4.7.1sDeze wijziging is hiervoor bij artikel 4.2A.1.12 toegelicht.CCC. Artikel 4.5.1.1Ingevolge lid 1 is de opvolging van de erfgenamen in de rechten, bezit
en houderschap niet van toepassing in geval van de wettelijke verdeling. Uit
artikel 4.2A.1.1 lid 2 vloeit voort dat de echtgenoot alle goederen van de
erflater verkrijgt. Toegevoegd is nu dat de echtgenoot tevens opvolgt in het
bezit en houderschap van de erflater. Hersteld zijn verder de woorden «van
rechtswege» die per abuis bij de vijfde nota van wijziging bij wetsvoorstel
17 141 waren geschrapt.DDD. Artikel 4.5.1.2Deze bepaling verbindt aan het bezit van de erfgenamen een bijzondere
bezitsactie, de zogenoemde hereditatis petitio. Nu ingevolge artikel 4.5.1.1
lid 1 in geval van de wettelijke verdeling bezit en houderschap slechts aan
de echtgenoot toekomen, dient hetzelfde te gelden voor de bezitsactie.EEE. Artikel 4.5.1.3De toevoeging «behalve voor zover de schuld niet op hem rust»
stelt buiten twijfel dat een erfgenaam door zuivere aanvaarding niet verplicht
wordt om ten laste van zijn overig vermogen ook schulden van de nalatenschap
te voldoen die niet op hem rusten. Te denken valt aan een legaat dat door
de erflater aan een andere erfgenaam is opgelegd, of aan de op een andere
erfgenaam rustende successierecht-verplichting. De nalatenschapsschulden die
de echtgenoot van de erflater op grond van artikel 4.2A.1.2 lid 1 gehouden
is te voldoen, komen bij zuivere aanvaarding mede ten laste van het overig
vermogen van de echtgenoot.De verwijziging naar artikel 4.3.3.12 lid 5 houdt verband met het volgende.
Kan een legitimaire vordering geheel of gedeeltelijk niet ten laste worden
gebracht van de echtgenoot of andere levensgezel die erfgenaam is, dan blijft
op de echtgenoot of levensgezel de, vooralsnog niet-opeisbare, schuld aan
de legitmaris rusten. Het zou onjuist zijn wanneer door beneficiaire aanvaarding
zou kunnen worden voorkomen dat, wanneer deze schuld opeisbaar wordt, verhaal
daarvoor op het overig vermogen van de erfgenaam mogelijk is. Door de niet-opeisbaarheid
van de legitimaire vordering zal verhaal immers in veel gevallen pas jaren
later kunnen plaatsvinden, op een moment dat het uit de nalatenschap verkregene
niet langer aanwezig is. Het is redelijk dat dan, zoals blijkt uit de verwijzing
naar artikel 4.3.3.12 lid 5, verhaal op het overig vermogen mogelijk is. Opmerking
verdient in dit verband nog dat de aansprakelijkheid ingevolge artikel 4.3.3.12
lid 5 ruimer kan zijn dan die ingevolge artikel 4.5.1.3 lid 3. Laatstgenoemde
bepaling maakt de beneficiaire erfgenaam in elk geval met zijn hele vermogen
aansprakelijk voor het bedrag van hetgeen hem uit de nalatenschap is uitgekeerd.
De hoogte van deze uitkering zal mede bepaald kunnen zijn van de op de nalatenschap
vallende kosten van executele en de daarop vallende successierechten (artikel
4.1.3e lid 1 onder d en e): in geval van hoge executelekosten en successierechten,
zal de uitkering aan de beneficiaire erfgenaam lager uitvallen. Het zou echter
onjuist zijn om de aansprakelijkheid jegens een legitimaris mede te laten
afhangen van de hoogte van de executelekosten en successierechten. Uit de
artikelen 4.3.3.4, eerste zin, en artikel 4.3.3.11 lid 2, tweede zin, vloeit
immers voort dat bij de vaststelling van de vordering van de legitimaris nu
juist geen rekening mag worden gehouden met deze kosten. Waar de legitimaris
niet mede voor deze kosten behoeft op te komen als zijn vordering
bij de afwikkeling van de nalatenschap direct wordt voldaan, behoren deze
kosten niet alsnog mede voor zijn rekening te komen wanneer de opeisbaarheid
van zijn vordering wordt opgeschort ten behoeve van de echtgenoot of andere
levensgezel van de erflater.FFF. Artikel 4.5.1.4De wijzigingen zijn hiervoor bij artikel 4.2A.1.12 toegelicht.GGG. Artikel 4.5.1.5aIn onderdeel b is het voorschrift dat melding wordt gemaakt van de bevoegdheden
van de echtgenoot ten aanzien van het vruchtgebruik ingevolge afdeling 4.2A.2
gepreciseerd: in voorkomende gevallen dienen vermeld te worden een verleende
machtiging tot vervreemden of bezwaren en een verleende bevoegdheid tot vervreemding
en vertering (vergelijk de artikelen 3:212 lid 3, 3:215 en 4.2A.1.11 leden
1, onder b, en 2). In de verklaring van erfrecht dient voorts met betrekking
tot het verzorgingsvruchtgebruik van afdeling 4.2A.2 vermeld te worden of
en tot welk tijdstip de echtgenoot nog aanspraak kan maken op een vruchtgebruik
ingevolge artikel 4.2A.2.2, nu de erfgenamen en legatarissen voor zolang niet
bevoegd zijn tot beschikking, verhuring en verpachting van de betrokken goederen
(artikel 4.2A.2.2 lid 2).HHH. Artikel 4.5.2.2Deze wijziging is hiervoor bij artikel 4.2A.1.12 toegelicht.III. Artikel 4.5.2.3Deze wijziging is hiervoor bij artikel 4.2A.1.12 toegelicht.JJJ. Artikel 4.5.2.41. De voorgestelde wijziging strekt ertoe de beneficiaire aanvaarding
door de wettelijk vertegenwoordiger van een erfgenaam eenvoudiger te doen
plaatsvinden. In het thans geldende erfrecht moet de erfgenaam zijn keuze
voor zuivere aanvaarding, beneficiaire aanvaarding of verwerping zelf maken.
De mogelijkheden om hem tot het maken van een keuze te dwingen zijn beperkt
(artikel 4:1075 BW). Het nieuwe recht gaat uit van de gedachte dat de erfgenaam
na verloop van een zekere daarvoor geldende termijn geacht wordt een keuze
in bepaalde zin te hebben gemaakt: hetzij zuivere aanvaarding (artikel 4.5.2.3
lid 3), hetzij, in het geval dat de erfgenaam een wettelijk vertegenwoordiger
heeft, beneficiaire aanvaarding (artikel 4.5.2.4 lid 2). Aanvankelijk was in artikel 4.5.2.3 bepaald dat de termijn voor de keuze
van rechtswege liep vanaf het overlijden van de erflater. Omdat een zieke
of in het buitenland verblijvende erfgenaam door deze «volautomatische»
werking van de aanvaardingsregeling zou kunnen worden belast met een onverwachte
schuldenlast (verslag van het mondeling overleg, tevens eindverslag, kamerstukken
II 1964/65, 3771, nr. 8, blz. 75), is de termijn bij nota van wijziging afhankelijk
gemaakt van het laten verlopen van een door de rechter gestelde en vervolgens
aan de erfgenaam betekende termijn (kamerstukken II 1964/65, 3771, nr. 9,
blz. 31). Bij dezelfde gelegenheid is ook in artikel 4.5.2.4 voor het geval
van beneficiaire aanvaarding door de wettelijk vertegenwoordiger, hoewel zich
daar uiteraard het gevaar van een onverwachte schuldenlast niet voordoet,
aangeknoopt bij de door de boedelrechter gestelde termijn van artikel 4.5.2.3. Doordat een van rechtswege keuze op grond van artikel 4.5.2.4 zich slechts
zal voordoen wanneer de rechter daarvoor een termijn heeft gesteld, valt aan
te nemen dat het in vele nalatenschappen met minderjarigen niet zal komen
tot een dergelijke automatische keuze. Niet onaannemelijk is dat in vele nalatenschappen,
bij gebreke van een keuze, gedurende langere tijd een onduidelijke rechtstoestand
zal bestaan. Mogelijk ook zal de wettelijk vertegenwoordiger in een aantal
gevallen overgaan tot een zuivere aanvaarding, welke wordt geconverteerd in
een beneficiaire aanvaarding, onverminderd de verplichting om alsnog een verklaring
van beneficiaire aanvaarding af te leggen en te doen inschrijven in het daartoe
bestemde register (HR 9 september 1988, NJ 1989, 239, Erven Van der Kammen). Ter bevordering van een geordend rechtsverkeer en ter vermijding van
de noodzaak en kosten, ook in kleine boedels, van een verklaring van beneficiaire
aanvaarding en inschrijving daarvan, is in de tweede zin van lid 1 bepaald
dat de termijn voor de keuze van de wettelijk vertegenwoordiger van rechtswege
aanvangt, zodat ingevolge lid 2 de nalatenschap na ongebruikt verloop van
de termijn als beneficiair aanvaard geldt. De termijn loopt vanaf het tijdstip
waarop de nalatenschap de erfgenaam toekomt, dat wil in de meeste gevallen
zeggen vanaf het overlijden van de erflater. Komt de nalatenschap de erfgenaam
eerst toe nadat een eerder geroepen erfgenaam haar verwierp, dan loopt de
termijn vanaf het tijdstip van de verwerping. Komt een aandeel in de nalatenschap
eerst later op aan een erfgenaam, door de vervulling van een door de erflater
aan een erfstelling toegevoegde voorwaarde (het geval, bedoeld in artikel
4.5.2.1 lid 3), dan loopt de termijn vanaf het tijdstip dat de voorwaarde
werd vervuld.2. Ingevolge de derde zin van lid 1 kan de kantonrechter, zoals in de
oude redactie uit de tweede zin voortvloeide, de termijn een of meer malen
verlengen.3. Ingevolge lid 3 mist artikel 4.5.2.4 toepassing in geval van faillissement,
nu daarvoor in artikel 41 Fw een eigen regeling is gegeven (van overeenkomstige
toepassing bij de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen, artikel 313
Fw). Bij faillissement, en ook in geval van schuldsanering, is er geen reden
af te wijken van de in artikel 41 Fw gestelde eis van toestemming van de rechter-commissaris
voor beneficiaire aanvaarding. Voorts bestaat er onvoldoende aanleiding om
ook bij faillissement uit te gaan van het systeem dat de nalatenschap na drie
maanden in beginsel als beneficiair aanvaard geldt. Aan te nemen valt dat
de faillissementscurator vrijwel altijd een tijdige keuze voor beneficiaire
aanvaarding of verwerping zal maken, zeker wanneer hem om een keuze wordt
verzocht. Niet uit te sluiten valt voorts dat de faillissementscurator in
verband met de aan beneficiaire aanvaarding verbonden verplichting tot vereffening
van de nalatenschap, daarvan in meer gevallen zal willen afzien dan de ouder
of voogd. Vergelijk voor het begrip wettelijk vertegenwoordiger overigens
de Toelichting van Meijers op artikel 4.5.2.4, blz. 355.KKK. Artikel 4.5.2.5aDe wijziging onder a spreekt vanzelf. De wijziging onder b is hiervoor
bij artikel 4.2A.1.12 toegelicht.LLL. Artikel 4.5.2.5bDe wijziging is hiervoor bij artikel 4.2A.1.12 toegelicht. MMM. Artikel 4.5.2.7De wijziging is hiervoor bij artikel 4.2A.1.12 toegelicht.NNN. Artikel 4.5.3.1a. De wijziging is hiervoor bij artikel 4.2A.1.12 toegelicht.b. Lid 3 bepaalt dat geen vereffening volgens de wet behoeft plaats te
vinden wanneer de nalatenschap is verdeeld overeenkomstig de wettelijke verdeling
van artikel 4.2A.1.1. Daarbij is gedacht aan het geval dat beneficiaire aanvaarding
heeft plaatsgevonden door een of meer kinderen van de erflater. Hun positie
wordt immers voldoende gewaarborgd door artikel 4.2A.1.2. In geval van een
beneficiaire aanvaarding door de echtgenoot van de erflater dient echter te
gelden dat deze de schulden van de nalatenschap niet ten laste van zijn overig
vermogen behoeft te voldoen. Daarom vloeit voor dat geval uit de voorgestelde
wijziging voort dat de nalatenschap wèl volgens de wet dient te worden
vereffend.OOO. Artikel 4.5.3.5a. De wijziging is hiervoor bij artikel 4.2A.1.12 toegelicht.b. Het vervallen van de surséance van betaling als oorzaak voor
het eindigen van de taak van de vereffenaar is hiervoor bij artikel 4.4.6.5
toegelicht. De wijziging in verband met de schuldsaneringsregeling natuurlijke
personen is hiervoor bij artikel 4.2A.1.1 toegelicht.PPP. Artikel 4.5.3.5bLid 3 regelt in welke gevallen hoger beroep is toegelaten van beschikkingen
van de rechter-commissaris. Deze bepaling kan beter worden opgenomen in het
Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (vergelijk hiervoor bij artikel 4.2A.1.12).QQQ. Artikel 4.5.3.8De wijziging is hiervoor bij artikel 4.2A.1.12 toegelicht.RRR. Artikel 4.5.3.8bIn geval van de wettelijke verdeling van afdeling 4.2A.1 is niet alleen
de nalatenschap verdeeld doch zal het ook niet meer hoeven komen tot een verdeling
van de huwelijksgemeenschap van de erflater en zijn echtgenoot: laatstgenoemde
heeft door de wettelijke verdeling immers naast zijn eigen aandeel in de huwelijksgemeenschap
ook de beschikking gekregen over het aandeel van de erflater in die gemeenschap.
Hetzelfde kan zich voordoen wanneer de echtgenoot enig erfgenaam is van de
erflater. Schuldeisers met een recht van verhaal op de goederen van de gemeenschap
kunnen zich in deze situatie niet overeenkomstig artikel 3:193 BW verzetten
tegen de verdeling om hun voorrang boven andere schuldeisers veilig te stellen.
Om die reden dient de positie van deze schuldeisers tot zijn recht te kunnen
komen in een vereffeningsprocedure overeenkomstig afdeling 4.5.3. De huwelijksgemeenschap
is dan, evenals het geval is bij een nalatenschap met één erfgenaam,
als afzonderlijk vermogen beschikbaar voor de voldoening van de schuldeisers
wier vorderingen konden worden verhaald op die gemeenschap. Wordt vereffening
gevraagd van een huwelijksgemeenschap waarvan de goederen, ingevolge artikel
4.2A.1.1 of ten gevolge van het feit dat de langstlevende echtgenoot de enige erfgenaam is, uitsluitend aan die echtgenoot toekomen, dan ligt
het voor de hand dat de rechtbank de vereffenaar van de nalatenschap mede
tot vereffenaar van de huwelijksgemeenschap zal benoemen. Doet zich het geval
voor van een huwelijksgemeenschap die reeds voor het overlijden van de erflater
is ontbonden èn verdeeld, dan komt vereffening niet aan de orde (tweede
zin).Opmerking verdient nog dat ingevolge een bij de aanpassingswet voor te
stellen wijziging van artikel 1:193 ook door schuldeisers van de huwelijksgemeenschap
vereffening kan worden gevraagd, zoals aanvankelijk bepaald zou worden in
artikel 1.7.3.3 van het nieuwe Burgerlijk Wetboek, de voorloper van het huidige
artikel 1:100 BW (zie kamerstukken II 1962/63, 3771, nr. 6, blz. 136).SSS. Artikel 4.5.3.10a. De wijziging is hiervoor bij artikel 4.2A.1.12 toegelicht.b. Wanneer de erflater een levensverzekering heeft gesloten waarbij het
verzekerde risico een ander dan hemzelf betreft, kunnen er gevallen zijn dat
de verzekering na zijn overlijden doorloopt. Tot de nalatenschap behoren dan
de rechten die de erflater als verzekeringnemer aan de verzekering kon ontlenen.
In geval van vereffening van de nalatenschap kunnen deze rechten ingevolge
lid 5 met overeenkomstige toepassing van artikel 21a Faillissementswet te
gelde gemaakt worden. Als het verzekerde risico echter op het moment van overlijden
van de erflater reeds is geëindigd, doch nog geen uitkering opeisbaar
is geworden, dient uitwinning achterwege te blijven: uitwinning zou dan immers
ten koste gaan van de begunstigde wiens aanwijzing (door het eindigen van
het risico) reeds onherroepelijk is geworden.De vervanging van het woord «levensverzekeringen» door sommenverzekeringen
houdt verband met eenzelfde wijziging in artikel 21a Faillissementswet, die
zal worden voorgesteld in de nota van wijziging bij wetsvoorstel 19 529
tot vaststelling van titel 7.17 (verzekering) en 7.18 (lijfrenten) van het
nieuwe Burgerlijk Wetboek. Er is geen reden de uitwinning van sommenverzekeringen
die geen levensverzekering zijn anders te regelen dan de uitwinning van sommenverzekeringen
die dat wel zijn.TTT. Artikel 4.5.3.10aa. De verwijzing naar artikel 4.1.3e is verbeterd.b. De overeenkomstige toepassing van lid 1 van artikel 4.4.2.4b leidt
ertoe dat legatarissen ook in geval van terugvordering kunnen bewerkstelligen
dat het legaat in stand blijft, tegen oplegging van de geldswaarde van het
legaat. Een vergelijkbaar resultaat werd in het wetsvoorstel 17 213 voor
quasi-legaten reeds bereikt door artikel 7.3.3b lid 2, tweede zin.UUU. Artikel 4.5.3.11a. De wijziging is hiervoor bij artikel 4.2A.1.12 toegelicht.b. Voor zover de vordering van een legitimaris niet opeisbaar is in verband
met de omstandigheid dat de nalatenschap overeenkomstig de wettelijke verdeling
is verdeeld (artikel 4.3.3.11a lid 2) of een door de erflater ten behoeve
van zijn echtgenoot of andere levensgezel gemaakte voorwaarde (artikel 4.3.3.11b)
of beschikking (artikel 4.3.3.11ba), behoort de afwikkeling van
de nalatenschap niet te worden belast met deze vordering. De niet-opeisbaarheid
strekt er immers toe te bereiken dat de vordering pas in een later stadium
van de echtgenoot of andere levensgezel kan worden opgeëist. Tot dat
moment behoort de echtgenoot of andere levensgezel in verband met de legitimaire
vordering niet beperkt te worden in de beschikking over de nalatenschap. De
belangen van de legitimaris worden daarbij gewaarborgd doordat de echtgenoot
of andere levensgezel met de verkrijging van het hem uit de nalatenschap toekomende
tevens, voor zover hij dat door zuivere aanvaarding van de nalatenschap niet
reeds was, persoonlijk aansprakelijk wordt jegens de legitimaris voor diens
niet-opeisbare vordering (artikel 4.3.3.12 lid 1, tweede tot en met vierde
zin). Vandaar dat in het nieuwe lid 4 van artikel 4.5.3.11 bepaald wordt dat
de niet-opeisbare legitimaire vordering niet in de uitdelingslijst dient te
worden opgenomen. Het niet in de uitdelingslijst opnemen van deze vordering
betekent dat zij in zoverre buiten de vereffening blijft en dat zij daarin
dus ook niet ingevolge lid 5, in verbinding met artikel 131 Faillissementswet,
voor haar contante waarde wordt betrokken.VVV. Artikel 4.5.3.12a. De verwijzing naar artikel 4.1.3e is verbeterd.b. Uit lid 4 vloeit enerzijds voort dat, wanneer een ingevolge artikel
4.3.3.11a lid 2 of een voorwaarde als bedoeld in artikel 4.3.3.11b niet-opeisbare
legitimaire vordering pas na het verbindend worden van de uitdelingslijst
alsnog opeisbaar wordt, de legitimaris overeenkomstig de leden 2 en 3 verhaal
kan nemen op het eventuele restant van de nalatenschap en, voor zover nog
geen drie jaar zijn verstreken, op de legatarissen. Anderzijds herinnert lid
4 eraan dat de legitimaris in een dergelijk geval zijn vordering geldend kan
maken jegens de echtgenoot of andere levensgezel die overeenkomstig artikel
4.3.3.12 leden 5 en 6 tegenover de legitimaris aansprakelijk is.WWW. Artikel 4.5.3.13De wijziging is hiervoor bij artikel 4.2A.1.12 toegelicht.XXX. Artikel 4.5.3.13aHet merendeel van de bepalingen betreffende gemeenschap van titel 3.7
BW leent zich niet voor toepassing gedurende de vereffening van een nalatenschap.
Dit houdt verband met de omstandigheid dat afdeling 4.5.3 afwijkende regels
stelt voor het beheer van de nalatenschap en de mogelijkheid van verhaal op
de goederen van de nalatenschap, terwijl een verdeling van de nalatenschap
pas aan de orde kan komen nadat de vereffening is voltooid (zoals bijvoorbeeld
blijkt uit artikel 4.5.3.16a lid 2). Door de voorgestelde bepaling, die een
afwijking inhoudt van artikel 3:189 lid 2, wordt tot uitdrukking gebracht
dat vragen die bij de vereffening kunnen rijzen in beginsel beantwoord dienen
te worden aan de hand van de in afdeling 4.5.3 gegeven regels en de wel van
toepassing verklaarde bepalingen van titel 3.7. Dat sluit echter niet uit
dat in onder omstandigheden, bij vragen waarvoor een oplossing uit afdeling
4.5.3 bezwaarlijk valt af te leiden, daarvoor mede aansluiting wordt gezocht
bij bepalingen van titel 3.7.Met betrekking tot de verschillende bepalingen van titel 3.7 die buiten
toepassing blijven, worden hier enkele opmerkingen gemaakt. Aan toepassing
van de artikelen 168 en 170 leden 2 en 3 is naast de regeling van
het beheer in artikel 4.5.3.8 lid 1 geen behoefte. In het verlengde daarvan
dient ook artikel 171 betreffende het instellen van rechtsvorderingen en het
indienen van verzoekschriften buiten toepassing te blijven. Aangezien uit
de nalatenschapsgoederen voortvloeiende vruchten en voordelen, evenals daarmee
verband houdende uitgaven, mede in de vereffening worden betrokken, komt met
niet toe aan toepassing van artikel 172. De verplichting tot het doen van
rekening en verantwoording van artikel 173 is gedurende vereffening overbodig
naast artikel 4.5.3.11 lid 1. De regeling van tegeldemaking van goederen van
artikel 4.5.3.10 maakt toepasselijkheid van artikel 174 overbodig. Artikel
175 (beschikkingsbevoegdheid over een aandeel) komt bij een nalatenschap,
ook zonder vereffening, niet aan de orde in verband met de regels van artikel
190 en volgende (tijdens vereffening gelden hier de artikelen 4.5.3.8 en 4.5.3.14).
Hetzelfde geldt voor artikel 176. Artikel 177 (verdeling of overdracht van
een gemeenschappelijk goed terwijl op het aandeel van een deelgenoot een beperkt
recht rust) komt in verband met artikel 4.5.3.8 lid 2, tweede zin, niet voor
toepassing in aanmerking. De artikelen 177–188 betreffende verdeling
komen zoals hierboven gezegd niet voor toepassing bij vereffening in aanmerking;
overigens zal een vereffening er niet aan in de weg hoeven staan dat een vordering
tot verdeling wordt toegewezen onder opschortende voorwaarde van voltooiing
van de vereffening.Artikel 189 regelt welke bepalingen op bepaalde gemeenschappen kunnen
worden toegepast, en bevat geen regels die tijdens vereffening van belang
zijn. De artikelen 190–193 betreffende beschikking over en verhaal op
gemeenschapsgoederen, aandelen in gemeenschapsgoederen en aandelen in de gemeenschap,
missen betekenis naast artikel 4.5.3.8 lid 2 en 4.5.3.14. Overigens zal artikel
193 bij het wetsvoorstel voor de aanpassingswet (het vierde gedeelte van de
Invoeringswet Boek 4 en Titel 3 van Boek 7) nog in die zin worden gewijzigd
dat de schuldeiser ook bij andere gemeenschappen dan een nalatenschap vereffening
overeenkomstig artikel 4.5.3 kan uitlokken. Artikel 194 lid 1 (boedelbeschrijving)
is overbodig naast artikel 4.5.3.8 lid 3.De bepalingen van de artikelen 195–200 tenslotte, betreffende nietige
en vernietigbare verdelingen, komen niet voor toepassing tijdens vereffening
in aanmerking nu verdeling eerst nà de vereffening aan de orde komt.YYY. Artikel 4.5.3.14De verwijzing naar de Faillissementswet is geactualiseerd en gepreciseerd.
Voorts is de uitsluiting van hoger beroep op deze plaats vervallen (zie hiervoor
bij artikel 4.2A.1.12).ZZZ. Artikel 4.5.3.16aa. Met de wijziging wordt zeker gesteld dat in geval van de wettelijke
verdeling de afgifte van het na vereffening resterende overschot dient plaats
te vinden aan de echtgenoot.b. De wijziging is hiervoor bij artikel 4.2A.1.12 toegelicht.AAAA. Artikel 4.5.4.2De verwijzing naar artikel 4.1.3e is verbeterd.BBBB en CCCC. Artikelen 4.5.4.3 en 4.5.4.3bHet onderscheid tussen door de wet geroepen erfgenamen in nederdalende
lijn en andere erfgenamen voor de regeling van de inbreng wordt losgelaten.
De uitsluiting van inbreng wordt bij giften aan de eerstgenoemde categorie
erfgenamen vrijwel standaard gemaakt, zodat het beter is in de wet ook deze
groep erfgenamen slechts tot inbreng te verplichten als de erflater dit heeft
voorgeschreven. Met de wijziging wordt gevolg gegeven aan een daartoe strekkende
suggestie van de Eerste Kamer bij wetsvoorstel 17 141 (zie kamerstukken
I 1998/99, 17 141, nr. 120, blz. 11, en nr. 120a, blz. 22–23).
In overeenstemming met artikel 4.4.1.1 is in artikel 4.5.4.3.b de term uiterste
wilsbeschikking gehanteerd om tot uitdrukking te brengen dat het om een bepaald
soort beschikking gaat.DDDD. Artikel 4.5.4.8Verduidelijkt is vanaf welk moment rente wordt berekend over de waarde
van in te brengen giften.Artikel IaTer gelegenheid van de inwerkingtreding van wetsvoorstel 19 529 tot
vaststelling van het nieuwe verzekeringsrecht zal art. 21a Fw worden vernummerd
tot artikel 22a Fw. In artikel 4.5.3.10 lid 5 dient met deze vernummering
rekening te worden gehouden.De Minister van Justitie,A. H. Korthals 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27021-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl