Wet verbod op leeftijdsdiscriminatie bij de arbeid; Verslag van het voorbereidend onderzoek van het wetsvoorstel door de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26880, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

11-02-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26880 nr. 5

03-02-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Algemeen1.1 Inleiding1.2 Adviezen2. De vormgeving2.1 Structuur en systematiek2.2 Werkingssfeer3. De effectiviteit en de naleving van het verbod van
onderscheid naar leeftijd4. Sociaal-economische gevolgen en gevolgen voor het bedrijfsleven5. Tot slotARTIKELSGEWIJZE OPMERKINGENArtikel 1Artikel 2Artikel 3AlgemeenArtikel 3 lid 1Artikel 3 lid 2 onderdeel aArtikel 3 lid 2 onderdeel eArtikel 3 lid 2 (tot slot)Artikel 3 lid 3Artikel 4Artikel 5Artikel 8Artikel 9 onderdeel aArtikel 9 onderdeel bOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26880Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 77 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 880Verbod tot het maken van onderscheid op grond van leeftijd bij werving,
selectie, scholing en bevordering bij de arbeid (Wet verbod op leeftijdsdiscriminatie
bij de arbeid)nr. 5VERSLAGVastgesteld 3 februari 2000De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid1,
belast met het voorbereidend onderzoek van het wetsvoorstel, brengt als volgt
verslag uit van haar bevindingen. Indien de vragen en opmerkingen van de commissie
tijdig zijn beantwoord, acht de commissie de openbare beraadslaging over het
wetsvoorstel genoegzaam voorbereid. 1.Algemeen11.1Inleiding1 1.2Adviezen7   2.Vormgeving82.1Structuur en systematiek8 2.2Werkingssfeer10    3.De effectiviteit en de naleving van het verbod van
onderscheid naar leeftijd13   4.Sociaal-economische effecten
en gevolgen voor het bedrijfsleven14   5.Tot slot15 Artikelsgewijze opmerkingen151. Algemeen1.1 InleidingDe leden van de PvdA-fractie hebben verheugd kennis genomen van het wetsvoorstel.
Het wetsvoorstel is een aanmerkelijke verbetering ten opzichte van het vorige.
Zowel de gewijzigde structuur, systematiek als reikwijdte spreekt hen aan
en is in lijn met hetgeen zij beogen. Zij hebben echter nog wel een aantal
vragen.De regering beargumenteert het wetsvoorstel nog steeds grotendeels met
het belang van de arbeidsparticipatie van ouderen, tegen de achtergrond1van de vergrijzing van de samenleving. Neemt de regering ook principieel
stelling tegen leeftijdsdiscriminatie?In de memorie van toelichting wordt aangegeven dat de verschillende departementen
hun eigen wetgeving hebben getoetst. De leden van de PvdA-fractie willen graag
weten wat het toetsingskader is geweest, wat de resultaten zijn geweest en
of bepalingen met leeftijdsgrenzen die niet kunnen worden gerechtvaardigd,
inmiddels zijn geschrapt. Is de regering voornemens om een nadere inventarisatie
te verrichten naar wetgeving die mogelijk discriminerende bepalingen bevat?
Is zij van plan de Commissie Gelijke Behandeling bij deze inventarisatie te
betrekken?De leden van de VVD-fractie hebben met grote belangstelling kennis genomen
van het wetsvoorstel. Reeds bij het eerdere, thans ingetrokken wetvoorstel
(Kamerstukken 25 677) hebben zij aangegeven voorstander te zijn van een
krachtige aanpak van leeftijdsdiscriminatie bij arbeid, inclusief een wettelijk
verbod daarvan, naast het algemene verbod op grond van artikel 1 van de Grondwet
en artikel 26 van het Internationaal verdrag inzake burgerrechten en politieke
rechten. Niet alleen vanwege de wenselijkheid van een aanzienlijk hogere arbeidsparticipatie
van ouderen achten deze leden een dergelijke aanpak gewenst, maar ook vanuit
hun liberale gedachtegoed wensen zij zich niet neer te leggen bij een ongerechtvaardigd
onderscheid van mensen uitsluitend op grond van hun leeftijd. De zeer lage
arbeidsparticipatie van ouderen en het gegeven dat ouderen nog steeds in hoge
mate worden geconfronteerd met leeftijdsdiscriminatie dient naar de mening
van deze leden tot wetgeving te leiden. Maar in de visie van deze leden is
ongerechtvaardigd onderscheid naar leeftijd ten algemene verwerpelijk of het
nu ouderen of jongeren betreft. Anderzijds moet er voor worden gewaakt dat
wetgeving teveel een symbolische waarde krijgt. Wetgeving dient immers effectief
te zijn. In dit spanningsveld hebben deze leden niet de illusie dat met het
vigeren van dit wetsvoorstel leeftijdsdiscriminatie meteen tot het verleden
zal gaan behoren. Wel kan het, naar zij hopen, meer effectief worden bestreden
en tevens bijdragen aan de noodzakelijk cultuuromslag ook als het gaat om
de arbeidsparticipatie van ouderen. Deze leden zijn derhalve voorstander van
een wettelijke regeling. Zij vragen de regering wel aan te geven of zij het
door hen gesignaleerde en beschreven spanningsveld deelt en of zij hier een
passage aan wil wijden.De aan het woord zijnde leden constateren dat de regering op grond van
de inventarisatie van de relevante leeftijdsgrenzen in wet- en regelgeving
voornemens is enkele daarvan, die niet kunnen worden gerechtvaardigd, te schrappen.
Gesteld wordt dat dit in de loop van de parlementaire behandeling van het
wetsvoorstel zal gebeuren. Deze leden wensen nader door de regering te worden
geïnformeerd over de voortgang hiervan.De leden van de CDA-fractie menen dat er alle reden is om het probleem
van de leeftijdsdiscriminatie aan te pakken. Zij herinneren aan de motie-Wolters/Bijleveld-Schouten
die reeds in 1995 vroeg om nadere regelgeving met het oog op het bestrijden
van leeftijdsdiscriminatie.Allereerst benadrukken deze leden dat Nederland wat betreft de arbeidsparticipatie
van ouderen internationaal gezien laag «scoort». Geconstateerd
moet worden dat dit met het oog op de toekomst een (sociaal-economisch) kwetsbaar
punt is. Ook blijkt dat tegenwoordig ouderen anders in de samenleving staan
dan vroeger. Ouderen willen en kunnen langer participeren, zij het wellicht
op een andere wijze dan in hun jongere jaren. In het kader van de moderne
levensloop hebben ouderen meer mogelijkheden, tijd en ruimte om te participeren.
De aan het woord zijnde leden zijn daarom van mening dat het ook maatschappelijk
gezien niet wenselijk is dat voor mensen boven de 50 of 55 de mogelijkheden
voor arbeidsparticipatie geringer zijn. Zij wijzen erop dat deze lage arbeidsparticipatie verschillende oorzaken heeft. In het SER-advies worden
daarom op verschillende terreinen voorstellen gedaan om de arbeidsparticipatie
van ouderen te bevorderen. Deze leden willen nog eens benadrukken dat de introductie
van een wettelijk verbod op leeftijdsdiscriminatie wat dit laatste betreft
zeker niet voldoende is. Ook aanpassing van VUT-regelingen, invoering van
leeftijdsbewust personeelsbeleid, «een leven lang leren» en een
cultuuromslag zijn nodig. Vooroordelen over oudere werknemers ten aanzien
van bijv. productiviteit en creativiteit moeten worden weggenomen. Kan aangegeven
worden welke andere maatregelen de regering wil nemen om de arbeidsparticipatie
van ouderen te bevorderen?De aan het woord zijnde leden bereiken verschillende signalen dat het
aantal meldingen van leeftijdsdiscriminatie bij arbeid groot is. Zijn er cijfermatige
gegevens bekend over de omvang van het probleem van leeftijdsdiscriminatie
bij de arbeid? Ook valt het deze leden op dat, ondanks de krapte op de arbeidsmarkt,
er nog steeds leeftijdsgrenzen (impliciet of expliciet) in personeelsadvertenties
geplaatst worden. Ondanks eerdere aanbevelingen van de STAR blijkt dat er
nog steeds te veel leeftijdsgrenzen gehanteerd worden. Ook de recente signalen
dat bij reorganisaties in verschillende bedrijven ouderen een «afvloeiingsregeling»
via de WW geboden wordt, duiden op onwenselijk onderscheid naar leeftijd,
zo menen deze leden. Wat zijn hier de oorzaken van? Waarom maken werkgevers
geen gebruik van oudere werknemers? Welke rol spelen de loonkosten hierbij?
Willen oudere werknemers nog wel werken? De RCO geeft aan dat door afschaffing
of vervanging van de VUT-regelingen en verlaging van de loonkosten van ouderen
de belangrijkste oorzaken voor leeftijdsdiscriminatie weggenomen worden. Kan
de regering hier nader op ingaan? De leden van de CDA-fractie vragen om een
nadere analyse van deze problematiek.De aan het woord zijnde leden zijn ook nu, in het spoor van de eerder
genoemde motie, voorstander van een wettelijke norm, omdat terzake een verantwoordelijkheid
van de overheid in het geding is en omdat het huidige (impliciete) verbod
op leeftijdsdiscriminatie, zoals neergelegd in art. 1 van de Grondwet niet
tot een daadwerkelijke vermindering van onderscheid naar leeftijd geleid heeft.
Het zou op zich denkbaar zijn deze problematiek aan zelfregulering door sociale
partners over te laten, zeker als die adequaat wordt uitgevoerd. In de visie
van deze leden gaat het echter om een maatschappelijk vraagstuk waar overheidsingrijpen
in principe gelegitimeerd is. Het onderscheid naar leeftijd betekent een ongeoorloofde
ongelijke behandeling, zodat een nadere uitwerking van de norm die in art.
1 van de Grondwet is neergelegd, noodzakelijk is. De gewijzigde maatschappelijke
opvattingen, die samenhangen met de gewijzigde positie van ouderen in onze
samenleving, liggen ten grondslag aan de nu breed onderschreven wenselijkheid
van dit wettelijk verbod. De Raad van State stelt echter vragen bij de noodzaak
om dit via een nadere wettelijke voorziening te regelen. In het advies wordt
vanuit een juridisch oogpunt betwijfeld of dit wetsvoorstel bijdraagt aan
het doel, het terugdringen van leeftijdsdiscriminatie. Ook werknemers- en
met name werkgeversorganisaties zetten vraagtekens bij de wettelijke norm;
er moet ruimte voor zelfregulering blijven in hun ogen. Deze leden hechten
groot gewicht aan de adviezen van zowel Raad van State als sociale partners
en zullen daar in het vervolg van dit verslag nadere vragen over stellen,
omdat zij vinden dat de regering te summier aandacht besteedt aan deze adviezen
en de argumenten soms onvoldoende weerlegt. Toch zijnde aan het woord zijnde
leden van mening dat op het terrein van leeftijdsdiscriminatie een rol voor
de overheid is weggelegd. Normstelling met betrekking tot ongeoorloofde discriminatie
en gelijke behandeling is een zaak die aan de overheid is. Het gaat om een
voor iedereen geldende norm, die ook voor iedereen kenbaar moet zijn. Dit
neemt niet weg dat er verschillende vragen te stellen zijn bij de gekozen
vormgeving, de reikwijdte, de systematiek en de formulering van
de uitzonderingsgronden. Het moet in de visie van deze leden wel gaan om een
handhaafbare norm die ook daadwerkelijk betekenis heeft.De leden van de CDA-fractie constateren, nogmaals, dat het inmiddels vier
jaar geleden is dat de motie-Wolters/Bijleveld-Schouten werd aangenomen. De
in de motie gevraagde wetgeving is nog steeds niet tot stand gekomen. Zij
zijn echter blij te constateren dat er ook bij de leden van de fracties van
PvdA en VVD draagvlak bestaat voor een wettelijk verbod op leeftijdsdiscriminatie
bij arbeid. Ook de in acht genomen zorgvuldigheid stellen zij op prijs. De
aan het woord zijnde leden kunnen zich echter niet aan de indruk onttrekken
dat ook met dit wetsvoorstel en de gekozen systematiek met de ruim geformuleerde
uitzonderingsgronden de nodige vragen ontbeantwoord blijven. Is nu al voldoende
uitgekristalliseerd welk bereik een verbod op leeftijdsdiscriminatie dient
te hebben? In de memorie van toelichting wordt gesteld dat er op diverse terreinen
nog inventarisaties plaatsvinden die tot eventuele uitbreiding van het verbod
kunnen leiden. De Arbeidsinspectie doet onderzoek naar leeftijdgrenzen in
cao's en de diverse departementen toetsen hun wet- en regelgeving aan dit wetsvoorstel.
Kan hierop nader ingegaan worden? Verder roept het onderzoek van de departementen
allereerst de vraag op waarom kennelijk niet eerder een duidelijke inventarisatie
van deze leeftijdsgrenzen is gemaakt. Reeds in 1996 is het project «Leeftijdsgrenzen
in wet- en regelgeving» gestart. Wat is de stand van zaken op dit moment
daarvan? Verder vragen deze leden hoe wet- en regelgeving getoetst kan worden
aan een wetsvoorstel dat nog in behandeling is. Welke consequenties heeft
deze inventarisatie voor het wetsvoorstel? Als er leeftijdsgrenzen gehandhaafd
worden in wet- en regelgeving, moet dan niet in dit wetsvoorstel worden opgenomen
dat die leeftijdsgrenzen uitgezonderd zijn van het verbod op leeftijdsdiscriminatie?
Op welke wijze en op grond van welke criteria vindt de toetsing plaats?De doelstelling van het wetsvoorstel, zo begrijpen de aan het woord zijnde
leden, is de bevordering van de arbeidsparticipatie van ouderen. Wat is precies
de doelstelling van de regering? Met hoeveel procent moet de arbeidsparticipatie
van ouderen zijn toegenomen bij de evaluatie? Waarom is niet gekozen voor
een wat principiëlere stellingname ten aanzien van leeftijdsdiscriminatie,
zo vragen deze leden.In de memorie van toelichting wordt gesteld dat met dit wetsvoorstel enerzijds
een duidelijk signaal wordt afgegeven en anderzijds een duidelijk toetsbare
norm gesteld wordt. Is wetgeving het juiste instrument om een signaal af te
geven? Is de regering het met deze leden eens dat signaalwetgeving ongewenst
is, omdat signalen ook op andere wijze afgegeven kunnen worden en dit slechts
leidt tot overbodige administratieve lasten?De leden van de fractie van D66 hebben met belangstelling kennis genomen
van het wetsvoorstel, waar zij positief tegenover staan. Zij willen echter
wel enkele vragen stellen en opmerkingen maken.De leden van de fractie van GroenLinks zijn in het algemeen verheugd over
de indiening van het wetsvoorstel. Zij zijn hartstochtelijke voorstanders
van wetgeving tegen leeftijdsdiscriminatie. Wel vinden zij het jammer dat
het zo lang heeft moeten duren voordat het wetsvoorstel bij de Kamer is ingediend.Deze leden zijn het eens met de kritiek van het Landelijke Bureau Leeftijdsdiscriminatie
(LBL) dat het wetsvoorstel te veel beargumenteerd met het verhogen van de
arbeidsparticipatie van ouderen. Hierdoor ontkracht de regering de zelfstandige
betekenis van leeftijd als non-discriminatiegrond. Waarom kiest de regering
niet voor een expliciete stellingname tegen leeftijdsdiscriminatie? Uit de toelichting bij het wetsvoorstel is niet op te maken wat de omvang
van het probleem is. Hoe vaak komt leeftijdsdiscriminatie voor? Wordt de regering
regelmatig geconfronteerd met klachten? Hoeveel klachten ontvangt de Arbeidsinpectie
hierover? Hoe vaak wordt de Commissie Gelijke Behandeling (CGB) ingeschakeld
over dit vraagstuk? Is er bekend hoeveel zaken er voor de kantonrecher spelen
over deze kwestie?De leden van de SP-fractie hebben kennis genomen van het wetsvoorstel
en de door de regering hiermee nagestreefde doelen. Het streven van de regering
om te bevorderen dat belemmeringen voor hen die willen werken worden weggenomen,
wordt door hen met instemming begroet. Met name de kritiek van de Raad van
State op onderhavig wetsvoorstel roept echter ernstige vragen op. Waarom wordt
het advies van de Raad van State om het voorstel zoals het thans luidt niet
aan de Kamer te zenden, zo gemakkelijk terzijde is geschoven. Discriminatie
op welke grond dan ook is reeds bij grondwet verboden. De regering acht echter
de tijd rijp voor een krachtig signaal van de wetgever in die zin dat een
concrete en toetsbare norm wordt geformuleerd. De kern van de kritiek van
de Raad van State is echter dat het wetsvoorstel weinig houvast biedt bij
de beantwoording van de vraag wanneer wel en wanneer niet onderscheid gemaakt
mag worden op grond van leeftijd. De aan het woord zijnde leden vragen de
regering waarom zij zo weinig waarde hecht aan de opmerking van de Raad, dat
de uitzonderingsgronden te globaal zijn geformuleerd om dit houvast te bieden.
Zij willen ook weten hoe negatief het oordeel van de Raad van State moet zijn
voordat de regering besluit een wetsvoorstel in heroverweging te nemen.De leden van de SP-fractie vragen naar aanleiding van het doel van de
wet ook in welke mate leeftijdsdiscriminatie een rol speelt bij de verminderde
arbeidsparticipatie van ouderen. Zij willen daarbij op een aantal punten graag
opheldering van de regering:– Waarom zijn oudere werknemers blijkbaar minder aantrekkelijk voor
werkgevers?– Voor welk deel wordt dit veroorzaakt door hogere kosten of verhoogd
risico op extra kosten?– Waardoor worden deze hogere kosten en dit verhoogd risico op extra
kosten precies veroorzaakt?– Welke rol speelt werkdruk of een hoog werktempo bij de lagere
arbeidsparticipatie van ouderen?– Welk deel van de niet-participerende ouderen heeft vrijwillig
gekozen voor het niet participeren op de arbeidsmarkt?De leden van de SGP-fractie hebben kennis genomen van het voorliggende
wetsvoorstel en de daarbij behorende toelichting. Het wetsvoorstel is een
nadere uitwerking van het eerder ingediende en inmiddels ingetrokken wetsvoorstel
Wet verbod op leeftijdsdiscriminatie bij werving en selectie bij de arbeid
en de daarop vanuit de Kamer geformuleerde bezwaren. De aan het woord zijnde
leden hebben in de schriftelijke voorbereiding van dat wetsvoorstel aangegeven
dat zij zich met de doelstelling daarvan kunnen verenigen. In die zin spreken
zij zich ook nu weer uit. Onomstotelijk staat naar het oordeel van deze leden
vast, dat het maken van onderscheid enkel op basis van het leeftijdscriterium
in de meeste gevallen niet wenselijk is. Daarom vatten zij de zoektocht van
de regering naar een passend instrumentarium om het maken van onderscheid
naar leeftijd bij het betrekken van personen in en bij het arbeidsproces te
verbieden positief op. Dat houdt overigens niet in dat zij het resultaat van
dat zoekproces, zoals neergeslagen in het voorliggende wetsvoorstel, met dezelfde
positieve houding tegemoet treden.De aan het woord zijnde leden zijn van oordeel dat er in de motivering
van het wetsvoorstel een zekere onevenwichtigheid is te bespeuren. De regering
concludeert op basis van de gegevens uit 1996 dat slechts een kwart van
de mensen tussen 55 en 65 jaar deelneemt aan het arbeidsproces. Door middel
van het voorliggende wetsvoorstel verwacht zij een forse bijdrage te kunnen
leveren aan de bestrijding van leeftijdsdiscriminatie. De aan het woord zijnde
leden zijn van oordeel dat de regering op deze wijze te snel en te gemakkelijk
een causale relatie veronderstelt tussen de relatief lage participatiegraad
van deze leeftijdscategorie in het arbeidsproces en het fenomeen van leeftijdsdiscriminatie.
Dat vinden deze leden allerminst overtuigend. Zij wijzen erop dat er juist
voor deze leeftijdscategorie aannemelijke alternatieve verklaringen bestaan
voor de relatief lage participatiegraad. Zo wijzen deze leden op de mogelijkheden
van vervroegde uitdiensttreding, die overigens door stimulansen van eerder
geformuleerd overheidsbeleid tot stand zijn gekomen. Ook de SER wijst in zijn
recent verschenen advies Bevordering arbeidsdeelname ouderen op deze ontwikkeling
en noemt hiernaast nog tal van andere verklarende factoren. In tegenstelling
tot hetgeen de regering suggereert in de motivering van het wetsvoorstel zijn
de aan het woord zijnde leden van oordeel dat leeftijdsdiscriminatie geen
enkelvoudige verklaring kan zijn voor de lage arbeidsparticipatie van werknemers
tussen 55 en 65 jaar. Zij vragen de regering daarom duidelijker aan te geven
in hoeverre leeftijdsdiscriminatie een duidelijk aanwijsbare, zelfstandige
oorzaak is voor het relatief gering aantal 55- tot 65-jarigen dat deelneemt
aan het arbeidsproces. Daarnaast vragen zij inzichtelijk te maken welke typisch
aan deze leeftijdscategorie verbonden factoren de regering nog meer kan aandragen
om de lage participatiegraad te verklaren. Overigens zouden deze leden het
op prijs stellen om ook van andere leeftijdscategorieën te beschikken
over een overzicht van de mate van arbeidsparticipatie. De leden van de SGP-fractie
vinden het van belang om in de huidige omstandigheden op de arbeidsmarkt,
waarin het blijvend betrekken van ouderen in het arbeidsproces steeds belangrijker
wordt, niet alleen een inventarisatie van mogelijke verklaringen te hebben
die de lage arbeidsparticipatie van ouderen verklaren, maar ook van de regering
te vernemen of en, zo ja, hoe naar haar oordeel belemmeringen kunnen worden
weggenomen. In hun ogen levert een dergelijke discussie meer rendement op
dan het op voorhand introduceren van een wettelijk verbod op discriminatie
naar leeftijd bij de arbeid. In de ogen van deze leden kan een dergelijk verbod
alleen maar functioneel zijn als flankerende maatregel bij een geloofwaardig
integraal beleid, dat maximaal gericht is op arbeidsparticipatie door ouderen.
In dat verband hechten deze leden eraan eerst de discussie over arbeidsparticipatie
van ouderen naar aanleiding van een regeringsstandpunt over het genoemde SER-advies
aan te gaan. Een eventueel expliciet verbod op leeftijdsdiscriminatie zou
dan naar hun mening op betere argumenten gestoeld zijn dan nu het geval is
en aldus beter ingebed kunnen worden in de overige beleidsvoornemens op het
gebied van arbeidsbeleid ten aanzien van ouderen. De aan het woord zijnde
leden kunnen tegen deze achtergrond de kritiek van de Raad van State plaatsen,
die het wetsvoorstel op dit moment als prematuur heeft aangemerkt. Deze leden
dringen er dan ook bij de regering op aan om spoed te maken met inhoudelijke
beleidsmaatregelen om arbeidsparticipatie door ouderen te stimuleren. Een
snelle reactie op het SER-advies is in hun ogen daartoe een zinvolle aanzet.De leden van de SGP-fractie refereren aan de inventarisatie van relevante
leeftijdsgrenzen die aan alle departementen is voorgelegd. Zij hebben begrepen
dat alle departementen hun eigen regelgeving hebben getoetst. Graag zouden
ook déze leden vernemen welke toetsingscriteria de diverse departementen
hebben gehanteerd en welke leeftijdsgrenzen in welke regelingen op basis hiervan
zullen worden geschrapt.De aan het woord zijnde leden vinden dat met het voorgestelde verbod op
leeftijdsdiscriminatie een forse nadruk gelegd wordt op de verantwoordelijkheid
van de werkgever. Het stellen van leeftijdsgrenzen in de toekomst kan door
een afzonderlijke wettelijke regeling in hun waarneming te gemakkelijk
in een verkeerd daglicht worden geplaatst. In hun waarneming gaat de regering
te snel voorbij aan het wezenlijk onderscheid dat er bestaat tussen discriminatie
naar leeftijd en naar bijvoorbeeld geslacht of ras. Zo kan er in de ogen van
deze leden bijvoorbeeld wel een verband gelegd worden tussen leeftijd en productiviteit,
hetgeen bij ras of geslacht niet het geval is. Graag vernemen zij dan ook
hoe de regering het verschil in beide discriminatiegronden ziet en of aan
dit verschil ook geen verschillende gevolgen moeten worden verbonden.De leden van de fracties GPV en RPF hebben met belangstelling kennis genomen
van de nieuwe poging tot wetgeving gericht op het tegengaan van leeftijdsdiscriminatie
bij arbeid. Over de wenselijkheid van een zodanig tegengaan bestaat in algemene
zin weinig verschil van mening. Wel zijn twijfels gerechtvaardigd over de
vraag of de terzake levende opvattingen in ons arbeidsbestel reeds voldoende
zijn uitgekristalliseerd om wetgeving te dragen. Evenzeer is de vraag gerechtvaardigd
of de voorgestelde wettelijke bepalingen de noodzakelijke rechtszekerheid
bieden voor betrokkenen zodat zij voldoende concreet weten of hun handelen
wetsconform zal zijn. Twijfel ten aanzien van dit laatste wordt gevoed door
de algemene normatieve bepalingen in de wetsartikelen en het feit dat de regering
zelf enkele malen wijst op de preventieve werking van de wet. Van een dergelijke
werking zal zeker sprake kunnen zijn, maar de burger mag van een wettelijke
regeling verlangen dat helder is wat in concreto zijn rechten en plichten
zijn. Van dit laatste is echter bij de voorliggende regeling maar zeer ten
dele sprake.Het moet de aan het woord zijnde leden van het hart dat de regering in
de toelichting op een weinig principiële wijze het verbod op leeftijdsdiscriminatie
motiveert. Juist de aansluiting bij de Algemene wet gelijke behandeling doet
een principiële stellingname in de rede liggen. Echter, in de toelichting
ligt alle nadruk op het verbod als arbeidsmarktinstrument en de wens de arbeidsparticipatie
van alle leeftijdscategorieën te bevorderen. Vanwaar deze pragmatische
invalshoek? Met referentie aan de terminologie van artikel 1 Grondwet vragen
deze leden waarom in de wetstitel gekozen is voor de term discriminatie (ontleend
aan de tweede volzin van artikel 1 Grondwet) en niet voor (een verbod op)
ongelijke behandeling (eerste volzin artikel 1 Grondwet).1.2 AdviezenDe leden van de VVD-fractie constateren dat de regering de suggestie van
sociale partners om een afwijkingsmogelijkheid bij cao voor het onderscheid
naar leeftijd voor hen te creëren niet heeft overgenomen. De regering
stelt dat dit zich niet verdraagt met de uitwerking van fundamentele waarden
zoals een dergelijk verbod van ongerechtvaardigd onderscheid naar leeftijd.
In beginsel delen deze leden deze zienswijze van de regering ten principale
maar vragen de regering wel om hier nader op in te gaan, voorbeelden te geven
en een analogie te trekken naar andere thema's waar sociale partners deze
mogelijkheid wel hebben.Werkgevers- en werknemersorganisaties pleiten nadrukkelijk voor een systeem
waarbij het op collectief niveau mogelijk is specifieke regelingen tot stand
te brengen voor bepaalde leeftijdscategorieën, mits objectief gerechtvaardigd.
De leden van de CDA-fractie vragen of het inderdaad niet mogelijk is in de
gekozen systematiek bijvoorbeeld afspraken te maken in cao's over opleidingen
voor specifieke leeftijdsgroepen. Indien dit niet mogelijk is, klemt dit des
te meer nu in artikel 9 van het wetsvoorstel ten aanzien van het arbeidsmarktbeleid
van de overheid wel een uitzondering gemaakt wordt voor beleid gericht op
specifieke leeftijdscategorieën. Wat is precies het bezwaar om deze afwijking
bij cao niet mogelijk te maken, zo vragen deze leden. Een dergelijke cao-bepaling
zou ook voorgelegd kunnen worden aan de Commissie Gelijke Behandeling,
zodat de rechtvaardiging van een onderscheid naar leeftijd getoetst wordt.
Is overwogen om afwijking bij cao mogelijk te maken, maar daarvan aanwerving
en ontslag uit te zonderen?2. De vormgeving2.1 Structuur en systematiekDe leden van de VVD-fractie constateren dat het voorliggende wetsvoorstel
zich onderscheidt van het eerdere voorstel door een meer gesloten systematiek,
waarbij wordt aangesloten bij de systematiek van de Algemene Wet Gelijke Behandeling
en de Wet gelijke behandeling mannen en vrouwen. Dit betekent dat de open
formulering is losgelaten en vervangen door een meer algemeen verbod met een
ruim aantal globale uitzonderingsgronden. Het verbod tot onderscheid op grond
van leeftijd is zo ook breder geworden dan uitsluitend ten aanzien van werving
en selectie. Deze leden kunnen overigens enige mate van begrip opbrengen voor
de mening van de regering dat een volledig gesloten systematiek onwenselijk
is gelet op de in ontwikkeling zijnde opvattingen over situaties waarin onderscheid
naar leeftijd gerechtvaardigd zou zijn. Deze leden delen de mening van de
Raad van State dan ook niet dat het onderliggende wetsvoorstel zou moeten
worden heroverwogen, temeer daar zelfregulering inderdaad helaas niet tot
een verbeterde praktijk heeft geleid. Deze leden nemen de zorgen van de Raad
van State over de concrete invulling van de uitzonderingsgronden door jurisprudentie
(ten gevolge van de open formulering) echter zeer serieus. Is een meer concrete
invulling daarvan niet primair een taak van de wetgever, zo vragen deze leden.
Zij verzoeken de regering meer uitgebreid op kritische opmerkingen terzake
van de Raad van State in te gaan, omdat zij de stelling dat ontwikkeling van
jurisprudentie ook bij andere wetgeving plaatsvindt wel erg mager vinden.
Een nadere meer substantiële reactie en onderbouwing van de regering
op dit punt vinden deze leden gewenst. In dat kader wijzen deze leden ook
op kritiek van het Landelijk Bureau Leeftijdsdiscriminatie, dat het waarom
van de in het wetsvoorstel opgenomen uitzonderingsgronden (waaraan deze leden
ten algemene overigens niets af willen doen) onvoldoende zou zijn gemotiveerd.
Deze leden wensen eveneens van de regering per afwijkingsgrond meer expliciet
te vernemen op grond van welke criteria voor de gekozen afwijkingsgronden
is gekozen (respectievelijk niet is gekozen voor het opnemen van andere afwijkingsgronden).
Zij verwijzen hiervoor ook naar hun opmerkingen terzake bij de artikelsgewijze
toelichting.Gekozen is voor de gesloten systematiek van de Algemene wet gelijke behandeling.
Tevens wordt gesteld dat een volledig gesloten systematiek op dit moment niet
te verwezenlijken is. De uitzonderingsgronden zullen door de praktijk en in
jurisprudentie nader ingevuld moeten worden. De Raad van State concludeert
dan ook dat het wetsvoorstel onvoldoende houvast biedt voor de werkgever.
In de reactie van de regering wordt slechts gesteld dat de uitzonderingsgronden
wél zodanig zijn geformuleerd dat zij voldoende houvast bieden. De
leden van de CDA-fractie menen dat hiermee de argumenten van de Raad van State
onvoldoende weerlegd zijn. Zij menen dat de keuze voor een gesloten systematiek
met open geformuleerde uitzonderingsgronden geen voorbeeld van goede en op
zich zelf consistente wetgeving is. Kan de regering hier nader op ingaan?De aan het woord zijnde leden erkennen mét de regering dat de maatschappelijke
en politieke opvattingen over leeftijdsdiscriminatie in ontwikkeling zijn.
Zo was het vroeger meer vanzelfsprekend dat er leeftijdsgrenzen voor ouderen
gehanteerd werden, vanwege o.a. de gezondheidstoestand van ouderen,
de arbeidsmarktpositie van zowel ouderen als jongeren en de «standaardlevensloop»
die gebruikelijk was. Ook kan het criterium leeftijd in arbeidssituaties veel
vaker gerechtvaardigd zijn dan bijv. geslacht of ras. Zo meent ook de Raad
van State dat leeftijd geen afunctioneel criterium binnen arbeidsverhoudingen
hoeft te zijn. Ook liggen er naar de mening van deze leden feitelijke argumenten
als hogere loonkosten ten grondslag aan het verschillend behandelen van ouderen
en jongeren op de arbeidsmarkt. Ook eisen met betrekking tot kwalificatie
of ervaring spelen hierbij een rol. De aan het woord zijnde leden vragen daarom
om een nadere beschouwing over de verschillende aspecten die samenhangen met
verschillende behandeling naar leeftijd, maar waarbij andere factoren de bepalende
factor zijn. Kan daarbij ook een nadere reactie gegeven worden op de stelling
van de Raad van State dat leeftijd geen afunctioneel criterium hoeft te zijn,
en de daarbij genoemde redenering dat een verbod op leeftijdsdiscriminatie
daarom van de omstandigheden afhangt?In zijn reactie op het advies van de Raad van State stelt de regering
dat de maatschappelijke opvattingen over verboden onderscheid naar leeftijd
voldoende zijn uitgekristalliseerd. De aan het woord zijnde leden vragen naar
een verklaring van deze tegenspraak tussen memorie van toelichting (waarin
bijv. op blz. 5 staat dat de maatschappelijke opvattingen nog onvoldoende
uitgekristalliseerd zijn) en de reactie van de regering op het advies van
de Raad van State. Is de regering van mening dat de maatschappelijke opvattingen
over leeftijdsdiscriminatie voldoende uitgekristalliseerd zijn of dat zij
dat niet zijn? Verder vragen de aan het woord zijnde leden welke vormen van
onderscheid naar de mening van de regering wel geoorloofd zijn. Deze leden
zijn in elk geval van mening dat de ontwikkelingen in de opvattingen over
leeftijdsdiscriminatie nog volop in beweging zijn. Zij vragen de regering
daarom nog eens nader te motiveren waarom er in eerste instantie niet is gekozen
voor een beperkt verbod op leeftijdsgrenzen in personeelsadvertenties (zoals
ook gevraagd is in de motie-Wolters/Bijleveld-Schouten). Een dergelijk verbod
zou kunnen worden uitgebreid als er meer duidelijkheid is over de vormgeving
en het draagvlak voor een verdere reikwijdte. De RCO stelt dat, nu een volledig
gesloten systematiek niet te realiseren is, zijn voorkeur uitgaat naar de
open systematiek van het vorige wetsvoorstel. De aan het woord zijnde leden
vragen of nog eens helder uiteengezet kan worden hoe de keus tussen beide
systemen tot stand is gekomen en welke overwegingen eraan ten grondslag liggen.De leden van de fractie van D66 hebben staan positief tegenover het nieuwe
wetsvoorstel, omdat aansluiting is gezocht bij de systematiek van de Algemene
Wet Gelijke Behandeling. Deze systematiek komt de normerende kracht en preventieve
werking van de regeling ten goede en bevordert de eenheid en inzichtelijkheid
van de non-discriminatiewetgeving. Deze leden beseffen wel dat een gesloten
stelsel van uitzonderingen op het verbod van direct leeftijdsonderscheid niet
onproblematisch is. Voor leeftijdsonderscheid laten zich veel meer dan ten
aanzien van geslacht, ras nationaliteit door de omstandigheden bepaalde rechtvaardigingen
denken. Dit noopt tot in zeer algemene bewoordingen gestelde uitzonderingen
op het verbod van direct onderscheid. De zo geredigeerde uitzonderingen komen
dicht in de buurt van de eisen die het Hof van Justitie van de EG ten aanzien
van indirect onderscheid stelt aan objectieve rechtvaardiging. Graag zouden
deze leden opgehelderd willen hebben waarom hier en daar een afwijkende terminologie
in relatie tot de AWBG wordt gebruikt.Over de gekozen systematiek merken de leden van de SGP-fractie op, dat
hen is opgevallen dat de regering met het voorliggende wetsvoorstel ervoor
gekozen heeft om de materie van de leeftijdsdiscriminatie in eenafzonderlijke
regeling onder te brengen. Het eerder ingediende wetsvoorstel sloot aan bij
titel 7.10 van het Burgerlijk Wetboek en de Ambtenarenwet. Qua wetsystematiek
verdient deze aanpak naar de mening van deze leden de voorkeur boven de introductie
van afzonderlijke bepalingen. Kan de regering aangeven welke redenen zij heeft
gevonden om in het voorliggende wetsvoorstel voor een andere opzet te kiezen?De aan het woord zijnde leden wijzen op rechterlijke uitspraken over leeftijdsdiscriminatie
in wet- en regelgeving. Het is deze leden niet duidelijk op welke wijze bij
de totstandkoming van het voorliggende wetsvoorstel rekening is gehouden met
deze uitspraken, met andere worden of er sprake is van codificatie of van
modificatie. Daarom vragen deze leden de regering duidelijk aan te geven in
hoeverre de voorgestelde regeling in overeenstemming is met de op dit terrein
gevormde jurisprudentie.2.2 WerkingssfeerDe regering is voornemens «onheuse bejegening» vooralsnog
buiten de wet te houden omdat het begrip veelomvattend is en omdat het niet
juist zou zijn om een onderdeel van de arbeidsvoorwaarden uit het geheel te
lichten, constateren de leden van de PvdA-fractie. Is de regering van mening
dat opname van onheuse bejegening in een wettelijk verbod op leeftijdsdiscriminatie
zou aansluiten bij de (gekozen systematiek in de) ontwerprichtlijnen en het
actieprogramma op grond van het nieuwe artikel 13 van het EG-Verdrag, zoals
die op 25 november 1999 door de Commissie zijn gepresenteerd?Het wetsvoorstel bepaalt niet dat bij beëindiging van de arbeidsovereenkomst
onderscheid op grond van leeftijd is verboden. Toch lijkt dit een veel voorkomend
probleem. De Commissie Gelijke Behandeling heeft daar ook op gewezen. De regering
meent dat eerst verder onderzoek nodig is om te voorkomen dat beschermende
maatregelen ook teniet zouden worden gedaan. Wanneer is de uitkomst van dit
onderzoek te verwachten? Valt hier een parallel te trekken met de beschermende
maatregelen die niet onder het discriminatieverbod vallen als het (zwangere)
vrouwen betreft? Een dergelijke bepaling is opgenomen in de AWGB. Of doelt
de regering hier specifiek op regelingen betreffende vervroegd uittreden,
pre-pensioneringsverlof of deeltijd?Bestaat er nu al een indicatie van de hoeveelheid en soort gevallen waarin
«oudere» werknemers worden ontslagen bijvoorbeeld omdat ze te
duur worden? Vallen tijdelijke contracten die beogen het dienstverband met
de werknemer te beëindigen indien hij of zij bij voorbeeld op de leeftijd
komt dat het volwassen-minimumloon moet worden betaald, ook onder dit verbod
tot leeftijdsdiscriminatie? Wanneer denkt de regering overigens een beeld
te hebben van de eventuele consequenties van het uitbreiden van het discriminatieverbod
naar leeftijd bij beëindiging van de arbeidsovereenkomst?De regering stelt in technische zin dat het wetsvoorstel een opzet en
structuur kent die de mogelijkheid openhoudt om de werkingssfeer te gelegener
tijd uit te breiden naar andere terreinen. De leden van de VVD-fractie vragen
de regering hier meer expliciet in beleidsmatige zin op in te gaan. Onder
welke omstandigheden zal de regering ten aanzien van welke terreinen uitbreiding
van de werkingssfeer overwegen? In navolging en naar analogie van hetgeen
zij ten aanzien van de afwijkingsgronden hebben gesteld, wensen deze leden
reeds nu nader inzicht in de criteria, omdat zij van mening zijn dat enige
terughoudendheid betracht mag worden ten aanzien van meer uitbreidingen indien
niet van tevoren is vastgesteld wanneer en waarom dit wenselijk zou zijn,
zulks om mogelijke zelfregulering op bepaalde terreinen te bevorderen, de
effectiviteit van mogelijke wetgeving te vergroten, bij te dragen
aan een cultuuromslag, en, last but not least, om symboolwetgeving te voorkomen.De keuze van de regering om de werkingssfeer van deze wet uit te breiden
naar de terreinen van arbeidsbemiddeling, onderwijs, selectie en vorming komt
hen in eerste aanleg niet onsympathiek over. De aan het woord zijnde leden
vragen de regering expliciet aan te geven op welke terreinen ten aanzien van
welke uitvoeringsorganen er op dit punt de meeste knelpunten bestaan en deze
ook concreet te benoemen. Ten aanzien van werkgevers die werknemers al dan
niet een opleiding laten volgen geeft de regering in de artikelsgewijze toelichting
bij artikel 3, lid 2, onderdelen e en f aan dat in bijzondere omstandigheden
sprake zou kunnen zijn van een rechtvaardig onderscheid naar leeftijd. Deze
leden vinden dat de aldaar genoemde voorbeelden weliswaar helder zijn maar
als leidraad te diffuus. Het ligt nogal voor de hand, zoals de regering enigszins
overbodig stelt, dat een leeftijdsonderscheid gerechtvaardigd is in het geval
een 51 jarige een opleiding wil volgen voor een functie met een maximumleeftijdsgrens
van 50 jaar respectievelijk een specifiek voor jongeren ontwikkelde opleiding.
Deze leden nodigen de regering uit iets serieuzer op dit thema in te gaan
omdat zij het onwenselijk zouden vinden indien de uitbreiding van de werkingssfeer
van deze wet op dit terrein onvoldoende houvast zou bieden voor de uitvoeringspraktijk.
Of is de regering hier impliciet toch van mening dat een en ander eerst door
middel van jurisprudentie ingevuld kan worden? De magere onderbouwing van
situaties waarin een leeftijdsonderscheid hier gerechtvaardigd kan zijn baart
de aan het woord zijnde leden zorgen. Helderheid is hier geboden, niet in
de laatste plaats omdat ook vanuit ondernemingsorganisaties de indruk is ontstaan
dat inspanningen van werkgevers op de terreinen arbeidsbemiddeling en scholing
voor bepaalde groepen (zoals jongeren) onmogelijk zou worden tenzij daarin
via wetgeving wordt voorzien. Om hun uiteindelijke standpunt terzake te kunnen
bepalen zouden deze leden de regering met klem willen vragen zeer uitgebreid
op hun terzake gestelde vragen in te gaan.De leden van de VVD-fractie constateren voorts dat het terrein van de
beëindiging van de arbeidsverhouding niet door de regering onder de werkingssfeer
van het wetsvoorstel is gebracht. De regering beargumenteert dat door te stellen
dat hiervan eerst de consequenties goed in beeld moeten worden gebracht, mede
gelet op de beschermende werking voor ouderen, welke de regering niet teniet
wenst te doen. Deze leden betreuren het dat een dergelijke inventarisatie
thans nog niet voorhanden is en een finale afweging nog niet bij de behandeling
van dit wetsvoorstel kan worden gemaakt. Deze leden betreuren dat temeer daar
een discussie over beëindiging van de arbeidsverhouding vanwege leeftijd
niet alleen thans zeer actueel is maar ook al jaren speelt. Zij vragen de
regering te bewerkstelligen dat op de kortst mogelijke termijn, bij voorkeur
nog voor de plenaire behandeling van dit wetsvoorstel, een inventarisatie
kan worden gegeven van beschermende regelingen voor ouderen en daarbij tevens
uitputtend aan te geven welke wel en niet om welke reden gehandhaafd zouden
moeten worden. Deze leden vinden de aandacht die de regering in de memorie
van toelichting aan dit belangrijke thema besteedt onder de maat, hetgeen
zij betreuren. Zij sluiten geenszins uit dat beëindiging van de arbeidsverhouding
wel onder de werkingssfeer van dit wetsvoorstel zou kunnen worden gebracht.
Wat zullen de effecten zijn indien dit alsnog zou gebeuren als het gaat om
de arbeidsmarktpositie van ouderen en de pensioengerechtigde leeftijd? De
aan het woord zijnde leden stellen een uitvoerige reactie op prijs. Tijdens
de plenaire behandeling van de begroting SZW voor het jaar 2000 hebben deze
leden ook aandacht gevraagd voor het misbruik van de WW als afvloeiingsregeling
voor oudere werknemers ondanks het gegeven dat de Ouderenrichtlijn reeds in
1994 is ingetrokken. Deze leden wensen door de regering te worden
geïnformeerd over de voortgang en de resultaten van het toen door de
regering toegezegde onderzoek.Ten aanzien van het niet onder de werkingssfeer van de wet brengen van
arbeidsvoorwaarden kondigt de regering tevens aan een inventarisatie te plegen.
Gelet op het brede karakter van het totale pakket aan arbeidsvoorwaarden kunnen
deze leden die keuze van de regering billijken. Zij begrijpen de keuze van
de regering om daarop niet te willen vooruitlopen door nu reeds een enkel
aspect als «onheuse bejegening» onder de werkingssfeer van de
wet te brengen. Wel vragen zij de regering in te gaan op het verband met de
term «harrasment» als opgenomen in artikel 13 van het Verdrag
van Amsterdam. Zij vragen de regering ook aan te geven wanneer de Kamer de
aangekondigde inventarisatie tegemoet kan zien.De aan het woord zijnde leden vragen de regering uitgebreid te reageren
op de kritiek van het Landelijk Bureau Leeftijdsdiscriminatie inzake de hantering
van het begrip «evenwichtige leeftijdsopbouw». Gesteld wordt dat
dit begrip verschillend zou worden ingevuld en uitsluiting van ouderen tot
gevolg zou hebben hetgeen haaks staat op het beoogde doel van een hogere arbeidsparticipatie
van ouderen.Zij vragen de regering tevens uitgebreid te reageren op het commentaar
van de Commissie gelijke behandeling en het Landelijk Bureau Leeftijdsdiscriminatie
inzake het niet onder de wet brengen van het vrije beroep en arbeidsverhoudingen
die niet onder gezag plaatsvinden. Deze leden achten een meer uitgebreide
passage over de voor- en nadelen hiervan gewenst om zelf tot een finale oordeelsvorming
te komen. De door de regering in de artikelsgewijze toelichting gegeven verklaring
waaronder de werking van de jurisprudentie en de anders te ontstane verschillen
met andere behandelingswetgeving wordt door deze leden als enigszins mager
ervaren.De leden van de CDA-fractie onderschrijven de opvatting dat leeftijd geen
rol dient te spelen bij het aanbieden van scholing en andere arbeidsmarktinstrumenten.
Het verbod richt zich hierbij tot de werkgever of uitkeringsinstantie. Is
het juist dat opleidingsinstituten wel leeftijdgebonden cursussen en opleidingen
mogen aanbieden?In verschillende adviezen wordt ervoor gepleit de beëindiging van
de arbeidsrelatie ook onder het verbod te brengen. Zeker gezien de recente
signalen dat zich hierbij knelpunten voordoen, vragen de aan het woord zijnde
leden waarom in de voorbereiding van dit wetsvoorstel de genoemde inventarisatie
niet gemaakt is. Op welke termijn zullen hiervan de resultaten bekend zijn?De leden van de fractie van D66 staan positief dit wetsvoorstel ondermeer
omdat het in tegenstelling tot het ingetrokken wetsvoorstel de werkingssfeer
is uitgebreid tot scholing en bevordering bij de arbeid. Deze leden hebben
de verwachting dat met deze wet een effectieve bijdrage wordt geleverd aan
de bestrijding van leeftijdsdiscriminatie. Volgens deze leden is dit wetsvoorstel
niet alleen van belang voor de arbeidsparticipatie van ouderen in het licht
van de arbeidsmarkt, maar is het een principiële stellingname tegen leeftijdsdiscriminatie
bij de arbeid. Volgens deze leden heeft de overheid een taak daar waar fundamentele
rechten en maatschappelijke waarden in het geding zijn, zoals de toegang tot
de arbeid en gelijke behandeling bij (de toegang tot) de arbeid. De aan het
woord zijnde leden zijn blij dat er een wettelijk toetsingskader voorhanden
komt, evenals een laagdrempelige toegang voor belanghebbenden en hun organisaties
tot de met informatie- en onderzoeksbevoegdheden toegeruste Commissie Gelijke
Behandeling. Zij vragen zich af of de personele uitbreiding van de CGB tijdig
in gang gezet gaat worden. De aan het woord zijnde leden zijn verheugd over de uitbreiding van de
werkingssfeer van het nieuwe wetsvoorstel naar een verbod tot het maken van
onderscheid op grond van leeftijd bij scholing en bevordering bij de arbeid,
maar zij willen verdergaan en zijn van mening dat de werkingssfeer uitgebreid
moet worden naar beëindiging van de arbeidsverhouding, arbeidsvoorwaarden
en onheuse bejegening. Volgens deze leden behoeft het maken van onderscheid
naar leeftijd bij beëindiging van de arbeidsverhouding een objectieve
rechtvaardiging. Zij zijn benieuwd wanneer de resultaten bekend worden van
het onderzoek naar leeftijdsgrenzen in arbeidsvoorwaarden. Juist in verband
met onheuse bejegening op grond van leeftijd komen veel klachten binnen bij
het Landelijk Bureau Leeftijdsdiscriminatie.In het wetsvoorstel wordt de beeindiging van de arbeidsverhouding niet
onder de werkingssfeer van het wettelijk verbod gebracht, constateren de leden
van de fractie van GroenLinks. De reden die daarvoor in de memorie van toelichting
wordt gegeven is dat thans in tal van wettelijke en andere regelingen, zoals
cao's, leeftijdscriteria in relatie tot ontslag worden gebruikt, die juist
een beschermende werking voor ouderen hebben. Vele organisaties, waaronder
de Commissie Gelijke Behandeling, het LBL, de FNV en het CNV/MHP pleiten ervoor
om ontslag op grond van leeftijd voor het bereiken van de pensioenleeftijd,
onder de werkingssfeer van de wet te brengen. De aan het woord zijnde leden
kunnen zich vinden in deze redenering en zien in het uitbreiden van het verbod
van onderscheid naar leeftijd geen gevaar schuil gaan voor de beschermende
regelingen. Uit de media blijkt dat ouderen nog steeds met voorrang worden
ontslagen. Zo komt dumping van ouderen in de WW bij reorganisaties van ouderen
nog steeds voor. De aan het woord zijnde leden vinden dat hiervoor spoedig
wettelijke maatregelen moeten worden getroffen en het onderhavige wetsvoorstel
biedt deze kans.Waarom wordt de beeindiging van de arbeidsverhouding niet alvast onder
de werkingssfeer van de onderhavige wet geplaatst? Wanneer komt de inventarisatie
die momenteel wordt uitgevoerd, naar de kamer?In de memorie van toelichting worden verschillende onderzoeken genoemd
naar leeftijdsgrenzen in arbeidsvoorwaarden en leeftijdsgrenzen bij ontslag.
Wanneer kan de Kamer deze onderzoeken tegemoet zien? Door wie worden deze
onderzoeken verricht en wat is de precieze opzet van de onderzoeken?Aan de Commissie Gelijke Behandeling zijn extra middelen toegezegd voor
personele uitbereiding om aan de toename in verzoeken te kunnen voldoen. Wanneer
kan de CGB deze extra middelen tegemoet zien en wat is de omvang van deze
middelen?3. De effectiviteit en de naleving van het verbod van
onderscheid naar leeftijdDe leden van de VVD-fractie delen de mening van de regering dat ondanks
het feit dat men zich uiteraard in en buiten rechte op de in de wet verankerde
norm zal kunnen beroepen na het vigerend worden van deze wet, er vooral een
preventieve werking van uit zal kunnen gaan. Deze preventieve werking zal
naar de mening van deze leden ook bij kunnen dragen aan de broodnodige cultuuromslag
ten aanzien van de actieve positie van ouderen in onze samenleving en arbeidsmarkt.
Deze leden wensen daarbij aan te tekenen dat, getuige de zeer lage arbeidsparticipatie
van ouderen, een dergelijke cultuuromslag zeker ook gewenst is bij de ouderen
zelf. Zij vragen de regering of zij deze mening deelt.Ten aanzien van de rol van de Commissie Gelijke Behandeling vragen deze
leden een actueel overzicht van de gevallen waarin de niet-bindende uitspraak
van de Commissie al dan niet wordt gevolgd. Ook vragen zij inzicht in het
aantal gevallen dat mensen al dan niet met succes de wegnaar
de rechter hebben afgelegd nadat de commissie hen in het gelijk had gesteld
maar deze uitspraak niet was gevolgd.De leden van de VVD-fractie hechten met de regering aan een gedegen en
effectieve voorlichting. Naast de genoemde activiteiten van het Ministerie
van VWS vragen deze leden in welke mate het departement van SZW zelve concrete
voorlichtingsactiviteiten rond deze wet vorm zal geven.Ook zouden deze leden graag wensen dat de regering in het kader van dit
wetsvoorstel zeer uitgebreid ingaat op hetgeen verwoord is in het SER-advies
Bevordering arbeidsdeelname ouderen, voor zover betrekking hebbend op dit
wetsvoorstel. Zo is door de Raad van de Centrale Ondernemingsorganisaties
gesteld dat uitvoering van de daarin opgenomen voorstellen de belangrijkste
oorzaken van leeftijdsdiscriminatie zal wegnemen, hetgeen effectiever zou
zijn dan wetgeving.Ook vragen deze leden de regering aan te geven wanneer uitvoering wordt
gegeven aan de motie Wilders c.s. inzake de introductie van premiedifferentiatie
in de WW gericht op ouderen.De leden van de CDA-fractie vragen of een nadere onderbouwing gegeven
kan worden van het argument dat de rechter ongeëxpliciteerde discriminatieverboden
met de nodige terughoudendheid betrekt in zijn afwegingen. Zijn er rechterlijke
uitspraken met betrekking tot leeftijdsdiscriminatie bekend waaruit dit blijkt?
Kan hierbij ook ingegaan worden op artikel 13 van het EU-Verdrag, waardoor
onder meer leeftijdsdiscriminatie door de Raad kan worden bestreden?Zoals eerder gesteld menen de aan het woord zijnde leden dat de maatschappelijke
opvattingen over wat wel en wat geen leeftijdsdiscriminatie is nog in beweging
zijn. Zowel de rechter als de Commissie Gelijke Behandeling zullen situaties
van discriminatie moeten beoordelen aan de hand van de norm in de wet. Het
gaat daarbij om handhaving. De aan het woord zijnde leden hebben de indruk
dat de regering ervan uitgaat dat rechter en CGB ook een rol spelen in het
proces van ontwikkeling en verduidelijking van maatschappelijke opvattingen
rondom leeftijdsdiscriminatie. De normstelling in de wet dient daarbij bepalend
te zijn. Wat verwacht de regering op dit punt van jurisprudentie en uitspraken
van de Commissie Gelijke Behandeling? Zal een en ander aanleiding kunnen geven
de wet te veranderen?4. Sociaal-economische gevolgen en gevolgen voor het bedrijfslevenHoewel de leden van de VVD-fractie begrijpen dat het moeilijk is een kwantificering
van de effecten van het wetsvoorstel te geven omdat het om gedragsreacties
gaat, vragen zij de regering toch hier een poging toe te doen, bij voorkeur
in verschillende scenario's. Enige indicatie is voor deze leden relevant,
mede om later te kunnen beoordelen of de beoogde doelen daadwerkelijk zijn
bereikt. Ook de sociaal-economische effecten zouden deze leden niet alleen
kwalitatief maar ook, in verschillende scenario's, in macro-economische termen
geïndiceerd willen zien. Deze leden zouden ook willen dat de regering
concreet aangeeft, bij voorbeeld als het gaat om de gewenste hogere arbeidsparticipatie
van ouderen kwantitatief, welke verbetering er feitelijk door deze wet zal
moeten plaatsvinden. Deze leden hechten zeer aan het vooraf formuleren van
heldere en meetbare doelstellingen mede op grond waarvan zij het al dan niet
realiseren van de doelstellingen van deze wet, ook in kwantitatieve zin, kunnen
beoordelen. 5. Tot slotDe leden van de PvdA-fractie hebben nog enkele algemene vragen bij dit
wetsvoorstel.Kan de regering enig inzicht geven in de samenloop van leeftijds- en seksediscriminatie?Wat zal het effect zijn van deze nieuwe wet op de op dit moment geoorloofde
voorkeursbehandelingen op grond van leeftijd? Wat is de opvatting van de regering
over voorkeursbehandeling op grond van leeftijd tegen de achtergrond van dit
wetsvoorstel?Ook de leden van de D66-fractie zouden graag meer willen weten over de
samenloop tussen leeftijdsdiscriminatie en seksediscriminatie.Ook de leden van de fractie van GroenLinks missen in de memorie van toelichting
aandacht voor de samenloop van leeftijdsdiscriminatie en seksediscriminatie.
Waarom wordt geen enkele aandacht besteed aan de nauwe band tussen sekseen
leeftijdsdiscriminatie, die blijkt uit de verschillende oordelen van de CGB?
Kan de regering alsnog op dit verband ingaan? Zijn er onderzoeken bekend waaruit
blijkt dat bepaalde groepen, bij voorbeeld vrouwen, extra worden getroffen
door leeftijdsdsicriminatie en zijn daarvoor aanvullende maatregelen nodig?
Zo nee, waarom niet?ARTIKELSGEWIJZE OPMERKINGENArtikel 1Voor de systematiek is aansluiting gezocht bij het systeem van Algemene
wet gelijke behandeling. Desondanks valt het de leden van de PvdA-fractie
op dat op enkele punten gekozen is voor andere terminologie. Kan de regering
beargumenteren waarom in voorkomende gevallen hiervoor is gekozen? Het gaat
met name om artikel 1 sub c waar de woorden «of gedragingen» niet
zijn overgenomen uit de AWGB.De leden van de VVD-fractie vragen de regering in te gaan op het commentaar
van de RCO dat het risico bestaat dat bedrijven uit angst zich voor de rechter
te moeten verantwoorden, bepaalde criteria niet meer bij een vacature vermelden
maar ze wel een rol laten spelen bij de selectie. Gesteld wordt door de RCO
dat dit wetsvoorstel aanzet tot dergelijk hypocriet gedrag. Deze leden vragen
de regering hierop in te gaan.Zal het verbod op indirect onderscheid, zoals bijv. het vermelden van
«pas afgestudeerd» in personeelsadvertenties, er niet toe leiden
dat deze criteria toch bij het selectieproces een rol spelen, zo vragen de
leden van de CDA-fractie. Kan de effectiviteit van een dergelijk verbod aangegeven
worden?Artikel 2De leden van de fracties van PvdA, CDA en D66 vragen waarom, in afwijking
van de AWGB, gekozen is voor de term «vacature» in plaats van
«betrekking». Wat is de betekenis van «vacature» en
van «openstaande vacature»?In de memorie van toelichting wordt aangegeven dat het begrip arbeidsverhouding
dezelfde betekenis heeft als in de Algemene wet gelijke behandeling. De leden
van de PvdA-fractie vragen zich af of in de visie van de regering het vrije
beroep onder de nieuwe wet valt? Het vrije beroep valt wel onder de AWGB (artikel
6). De leden van de VVD-fractie vragen zich af of het onder de wet brengen
van bevordering wel handhaafbaar is en vragen de regering hier concreet op
in te gaan.De leden van de CDA-fractie constateren dat de arbeidsmarkt steeds flexibeler
wordt. Zo neemt het aantal freelancers en ZZP'ers toe. Deze vorm van «arbeidsrelaties»
valt niet onder de werkingssfeer van dit wetsvoorstel, hoewel de verschillen
met een arbeidsverhouding onder gezag vaak klein zijn. Wat zijn precies de
bezwaren om ook deze arbeidsverhoudingen onder de werking van de wet te brengen?De leden van de fractie van D66 vragen zich af waarom de vrije beroepen
niet zijn opgenomen in het wetsvoorstel.In de wet is ervoor gekozen om de bescherming van de wet te beperken tot
de arbeidsverhoudingen onder gezag, zo constateren de leden van de fractie
van GroenLinks. De motivering, namelijk dat sollicitanten die naar een arbeidsverhouding
onder gezag solliciteren een zwakkere positie hebben dan sollicitanten die
als freelancer, flexwerker en zelfstandige solliciteren blijkt niet te corresponderen
met ervaringen uit de praktijk. Volgens het LBL blijkt dat bij alle typen
arbeidsverhoudingen mensen op grond van hun leeftijd worden afgewezen bij
sollicitatie. Evenals de CGB vinden deze leden het een gemiste kans dat het
vrije beroep niet onder de wet is gebracht. Waarom is het vrije beroep niet
in de onderhavige wet opgenomen terwijl dit wel in de AWGB is opgenomen, waarmee
deze wet toch moet worden gestroomlijnd? Is de regering voornemens om het
vrije beroep alsnog in het onderhavige wetsvoorstel op te nemen? Vraagt de
huidige arbeidsmarkt met veel flexibele krachten niet om opname van de arbeidsverhouding
zonder gezag, in deze wet?Artikel 3AlgemeenIn artikel 3 zijn de uitzonderingen op het verbod van onderscheid opgenomen.
De leden van de fractie van de PvdA vragen de regering waarom en op grond
van welke criteria voor deze uitzonderingen is gekozen.Zoals reeds in het algemene deel van dit verslag vermeld vinden de leden
van de VVD-fractie de toelichting op de uitzonderingsgronden te weinig gemotiveerd,
gelardeerd met niet-limitatieve ad-hoc voorbeelden en gespeend van concrete
criteria op grond waarvan voor deze en niet voor andere uitzonderingsgronden
is gekozen. Hoewel deze leden zich terdege realiseren dat een en ander voortvloeit
uit de meer gesloten systematiek van de wet met een algemeen verbod en globale
uitzonderingsgronden, verzoeken zij de regering niettemin haar keuzen helderder
en uitgebreider te motiveren voor alle uitzonderingsgronden, aan de hand van
heldere criteria, waarvan deze leden graag kennis wensen te nemen.Artikel 3 lid 1Indirect onderscheid dat objectief gerechtvaardigd is, is niet verboden.
De leden van de VVD-fractie constateren dat de regering de verwachting uitspreekt
dat de Nederlandse rechter bij de beoordeling of onderscheid naar leeftijd
objectief gerechtvaardigd is de in rechtspraak van het EG-Hof ten aanzien
van indirect onderscheid naar geslacht ontwikkelde beginselen van legitimiteit,
doelmatigheid en proportionaliteit in zijn beoordeling zal betrekken. Deze
leden vragen de regering aan te geven of in andere Europese landen
reeds vergelijkbare wetgeving tot stand is gekomen als deze en zo ja, hoe
de jurisprudentie zich daar heeft ontwikkeld.Ten algemene vragen deze leden de regering nog eens helder uiteen te zetten
wat precies wordt bedoeld met «objectief gerechtvaardigd» en welke
uitleg de Nederlandse rechter en het Europese Hof daaraan geven?In artikel 3 zijn de uitzonderingen te vinden op grond waarvan indirect
onderscheid dat objectief is gerechtvaardigd, is toegestaan. Wat precies indirect
onderscheid is dat objectief gerechtvaardigd wordt, is niet duidelijk uit
de toelichting, constateren de leden van de fractie van GroenLinks. Zou de
regering eens aan kunnen geven wanneer het voor een werkgever objectief gerechtvaardigd
om indirect onderscheid te maken? In de toelichting wordt hierbij verwezen
naar uitspraken van het Europese Hof. Om welke uitspraken gaat het hier en
kunnen deze nader worden toegelicht?De leden van de SGP-fractie zijn van mening dat het verbod op het maken
van indirect onderscheid niet eenduidig en omvattend te formuleren is. Hiermee
wordt de invulling van dit begrip voor een groot deel overgelaten aan de gevallen
die zich in de praktijk zullen voordoen en die ook nog eens aan een rechterlijke
instantie worden voorgelegd. Deze leden kunnen zich indenken dat criteria
om iemand als sollicitant te passeren die op enigerlei wijze in verband kunnen
worden gebracht met het leeftijdsargument niet meer expliciet zullen worden
aangegeven in de motivering door de werkgever. Hierdoor zal een schemergebied
ontstaan tussen de werkelijk motivatie en de uitgesproken motivatie om bepaalde
personen buiten beschouwing te laten. Ook door de Raad van de Centrale Ondernemingsorganisaties
is hierop gewezen. De aan het woord zijnde leden achten een en ander niet
in het belang van de kandidaat-werknemer, die zodoende de ware oorzaak van
zijn afwijzing niet meer kan achterhalen. Bovendien komt het deze leden voor
dat ook een rechterlijke instantie of de Commissie Gelijke Behandeling moeilijk
een toets kunnen aanleggen op verzwegen argumenten. Graag zouden zij daarom
ook van de regering vernemen hoe zij daartegen aankijkt en of zij van mening
is dat het wetsvoorstel op dit punt voldoende sturingskracht heeft om ongewenst
gedrag tegen te gaan.De leden van de fracties GPV en RPF vragen naar de zelfstandige betekenis
van het eerste lid van artikel 3 en de relatie met het tweede lid. A contrario
valt in het eerste lid te lezen dat direct onderscheid nooit objectief is
gerechtvaardigd. Is zulks bedoeld? Als dit niet de juiste lezing is waarom
kan dan niet worden volstaan met de uitzonderingen van het tweede lid van
artikel 3? Deze bevatten immers de rechtvaardigingsgronden om onderscheid
te maken, zowel direct als indirect.Artikel 3 lid 2 onderdeel aIn de memorie van toelichting wordt gesproken over een «meer evenwichtige
leeftijdsopbouw». Waaraan dient dit volgens de regering getoetst te
worden, zo vragen de leden van de fractie van de PvdA. Wat bedoelt de regering
met «werkgelegenheid voor de andere werknemers»?De leden van de VVD-fractie hechten eraan dat met de uitzonderingsgrond
zwaarwegend bedrijfs- en dienstbelang uniform wordt omschreven, geïnterpreteerd
en toegepast. Zo vragen deze leden de regering vooraleerst aan te geven in
welke andere vigerende wetten een dergelijke uitzonderingsgrond voorkomt en
of deze aldaar al dan niet op een zelfde wijze is vormgegeven als bij onderhavige
wet. Voorts vragen deze leden de regering nadere uitleg te geven over de zinsnede
«niet zijnde louter financieel belang». Kan de regering zich geen
enkele situatie voorstellen waarin verschillen in loonkosten, bij voorbeeld
om nijpende bedrijfseconomische redenen, als legitieme reden voor onderscheid
zouden kunnen gelden? Is de keuze van de regering niet iets te rigide?De paar door de regering genoemde voorbeelden betreffende de continuïteit
van de onderneming en de bedrijfsvoering zijn niet limitatief en het beeld
blijft hier dus diffuus. Omdat deze leden daardoor verwachten dat met name
hier de weg naar de rechter snel gevonden zal worden, verzoeken deze leden
de regering hier meer uitgebreid aandacht aan te besteden.De leden van de CDA-fractie menen dat de uitzonderingsgrond «zwaarwegend
bedrijfs- of dienstbelang, niet zijnde een financieel belang» gezien
de toelichting daarop een zeer ruime uitzonderingsgrond genoemd mag worden.
De formulering en de uitleg daarbij roepen bovendien vele vragen op. Wat moet
precies verstaan worden onder financieel belang? Gezien de uitleg lijkt het
dat hiermee hogere loonkosten en hogere investeringskosten in scholing bedoeld
zijn. Continuïteit en bedrijfsvoering worden niet onder financieel belang
gebracht, terwijl hiermee toch duidelijk ook een financieel belang gemoeid
is. Ook deze leden vragen om een nadere reactie hierop.«Evenwichtige leeftijdsopbouw» is een van de gronden die onder
deze uitzonderingsgrond valt. De aan het woord zijnde leden vragen om een
nadere uitleg van dit begrip. Welke criteria moeten hierbij gehanteerd worden?
Het Landelijk Bureau Leeftijdsdiscriminatie heeft onderzoek gedaan naar de
criteria waaraan dit getoetst kan worden. In alle gevallen dat het begrip
evenwichtige leeftijdsopbouw gehanteerd wordt, blijkt dit in het nadeel van
ouderen uit te pakken. Deze leden vragen om een nadere reactie op het betreffende
rapport.Ook «werkgelegenheid voor anderen» valt onder deze uitzonderingsgrond.
De aan het woord zijnde leden vragen wat hiermee bedoeld wordt. Kunnen enkele
voorbeelden hiervan gegeven worden?Leeftijdsgrenzen bij scholing mogen niet gesteld worden, als zij als achtergrond
het rendement van de scholing voor het bedrijf hebben. Het lijkt echter niet
reëel dat een werknemer die bijv. een jaar van zijn pensioen af zit tegen
hoge kosten een opleiding van een half jaar aangeboden wordt om zijn beroepsvaardigheden
te verbeteren. Tot wanneer mogen dan wel leeftijdsgrenzen gesteld worden?Ook de leden van de D66-fractie willen graag nadere uitleg over de uitzondering
«zwaarwegend bedrijfs- of dienstbelang». Deze leden zijn het eens
met de regering dat het niet een louter financieel belang mag zijn, maar zij
zien wel een tegenstrijdigheid tussen de toelichting op artikel 9, onderdeel
a, waar de regering de hantering van leeftijdsgrenzen in het arbeidsmarkt-
of werkgelegenheidsbeleid verdedigt op grond van financiele en efficiency
redenen. Deze leden verzoeken de regering daarom de uitzondering «zwaarwegende
bedrijfs- of dienstbelang» meer te verduidelijken en hierbij het recente
onderzoek: «Evenwichtige leeftijdsopbouw, een verkenning» van
het Landelijk Bureau Leeftijdsdiscriminatie te betrekken.Ook de leden van de fractie van GroenLinks hebben hun bedenkingen bij
het begrip evenwichtige leeftijdsopbouw. Uit recent onderzoek van het LBL
blijkt dat veel ondernemingen inderdaad naar een evenwichtige leeftijdsopbouw
streven, maar daarbij vaak concluderen dat er teveel ouderen in dienst zijn.
Dit leidt tot maximumgrenzen in vacatures, met uitsluiting van ouderen tot
gevolg. Deze uitsluiting staat volgens deze leden haaks op het beoogde doel
van het wettelijk verbod op leeftijdsdiscriminatie. Deze leden verwachten
dat het begrip evenwichtige leeftijdsopbouw zonder nadere invulling
en toetsingskader niet bruikbaar is en in de praktijk zal leiden tot uitsluiting
van oudere werknemers. In hoeverre onderkent de regering het bovengenoemde
gevaar? Zo nee, waarom niet?Bij het begrip «zwaarwegend bedrijfsbelang» kan ook «werkgelegenheid
voor andere werknemers» worden gevat. Dit wordt niet toegelicht. Zou
de regering kunnen toelichten wat hiermee precies wordt bedoeld?Ook de leden van de SGP-fractie stellen vragen bij het uitzonderingscriterium
van het zwaarwegend bedrijfs- of dienstbelang. Onder deze uitzondering mogen
geen belangen van louter financiële aard worden begrepen. De aan het
woord zijnde leden willen weten of hieraan voor met name de kleine werkgever
geen onaanvaardbare risico's verbonden zijn. Voor de vervulling van een vacature
zullen bij voorbeeld de salariskosten een belangrijk criterium van afweging
vormen voor een (kleine) werkgever. De aan het woord zijnde leden vinden dit
een gerechtvaardigd criterium. Zij vragen de regering of het voorliggende
wetsvoorstel een belemmering zal vormen om een dergelijke afweging in de toekomst
te kunnen blijven maken. Indien dit niet het geval is, vragen zij de regering
duidelijker te maken wat de waarde van de toevoeging «niet zijnde een
louter financieel belang» bij de uitzonderingsgrond «zwaarwegend
bedrijfs- of dienstbelang» is.De leden van de fracties van RPF en GPV constateren dat onder het tweede
lid onder a ook gezondheids- en veiligheidsoverwegingen kunnen worden aangemerkt
als zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen. Als dit het geval is, wat voegt
de bepaling onder b dan nog toe?Deze leden vragen vervolgens waarom een louter financieel belang kennelijk
nooit kan gelden als een zwaarwegend belang. Kan worden uitgelegd waarom het
naar het oordeel van de regering in alle gevallen onredelijk zou zijn verschillen
in loonkosten te accepteren voor het maken van onderscheid, bijvoorbeeld bij
het aantrekken van werknemers?Artikel 3 lid 2 onderdeel eIn de memorie van toelichting worden drie voorbeelden genoemd van het
geoorloofd stellen van leeftijdsgrenzen bij arbeidsbemiddeling. Kan de regering
criteria aangeven voor het gebruik van leeftijdsgrenzen bij arbeidsbemiddeling,
zo vragen de leden van de PvdA-fractie. Als de regering arbeidsbemiddeling
voor bepaalde leeftijdsgroepen mogelijk wil maken, is het middel van een voorkeursbehandeling
dan niet beter geschikt? Is zij van mening dat uitzendbureau's voor 65-plussers
wel of niet onder de uitzonderingsbepalingen vallen en daarmee wel of niet
verboden zullen worden bij in werking treden van deze wet?De leden van de VVD-fractie vragen de regering of ten gevolge van dit
wetsvoorstel de angst van het RCO bewaarheid wordt dat uitzendbureaus gericht
op specifieke categorieën zoals ouderen of studenten worden verboden.
Deze leden zouden dat onwenselijk vinden.De leden van de fractie van D66 willen weten hoe artikel 2 onderdeel e,
onderscheid is verboden bij het laten volgen van onderwijs, de scholing en
de vorming voorafgaand aan of tijdens een arbeidsverhouding, zich verhoudt
met arbeidsbureaus die gericht zijn op specifieke categorieën. Kunnen
deze bureaus nog wel bestaan?Deze leden vragen zich af of cao-partijen een naar leeftijd onderscheidend
voorzieningenaanbod kunnen organiseren met het oog op bijvoorbeeld de instroom
van jongeren in een vergrijzende bedrijfstak. Is daar een objectieve rechtvaardigingsgrond
voor? Wordt dit bepaald door een bij of krachtens de wet geregeld werkgelegenheids-
of arbeidsmarktbeleid ten aanzien van bepaalde leeftijdscategorieën? Ook de leden van de SGP-fractie vragen of het juist is dat het wetsvoorstel
gerichte inspanningen op arbeidsparticipatie door specifieke leeftijdscategorieën
in de weg kan staan. Zij noemen jeugdwerkplannen of bemiddelingsactiviteiten
door intermediaire organisaties voor senioren. De aan het woord zijnde leden
vinden dat,als dit in zijn algemeenheid aan de orde zou zijn, een ongewenste
ontwikkeling. In die zin achten zij het voorliggend instrument te zeer toegesneden
op de huidige arbeidsmarktsituatie, waarin vanwege de personeelskrapte ouderen
in het arbeidsproces betrokken moeten worden. Bij veranderde arbeidsmarktomstandigheden
zou de voorliggende regeling wel eens in de weg kunnen staan aan speciale
werkgelegenheidsprogramma's voor jongeren, vanwege het voorgestelde verbod
op leeftijdsdiscriminatie. Graag vernemen zij de zienswijze van de regering
op de mogelijke onwenselijke interactie tussen de voorliggende regeling, die
vooral vanuit de huidige situatie op de arbeidsmarkt beargumenteerd wordt
en de ontwikkelingen die zich dienaangaande in de toekomst mogelijk voordoen.Artikel 3 lid 2 (tot slot)De leden van de fractie van de PvdA vragen de regering om een heldere
uitleg van de rechtvaardiging van leeftijdsgrenzen bij een gesloten personeelssysteem.De leden van de VVD-fractie vragen de regering of het voorbeeld van de
krijgsmacht, waarvoor een samenstel van uitzonderingen zou kunnen gelden,
toevallig gekozen is of dat een en ander ook voor het bedrijfsleven zou kunnen
gelden en ook daar een voorbeeld van te beschrijven.Gesloten personeelssystemen vallen onder meerdere van de uitzonderingsgronden,
zo wordt in toelichting bij dit artikel gesteld. De krijgsmacht wordt daarbij
als voorbeeld genoemd. De leden van de CDA-fractie vragen naar een nadere
motivatie hiervan. Wat is het zwaarwegend bedrijfsbelang in dezen? Waarom
kunnen geen ouderen instromen in bepaalde posities? Een groot deel van de
jongeren die instromen stromen na betrekkelijk korte tijd weer uit. Deze leden
menen dat elke leeftijdsgrens getoetst moet worden aan de vereisten van legitimiteit,
doelmatigheid en proportionaliteit. Zij kunnen zich bij voorbeeld voorstellen
dat bij de politie, zeker gezien de huidige tekorten, de vraag gesteld wordt
of het niet wenselijk is de leeftijdsgrens voor instroom te laten vervallen
(of eventueel te verhogen).In de toelichting wordt verwezen naar de noodzaak van een maximumleeftijdsgrens
bij een gesloten personeelssysteem, zoals dat van de krijgsmacht, zo merken
de leden van de fractie van GroenLinks op. Om de hogere en hoogste functies
te kunnen vervullen is er een leeftijdsgrens voor de instroom. Er is een bovengrens
omdat er een maximale leeftijd is waarop nog operationele functies kunnen
worden vervuld en er een algemeen leeftijdsontslag geldt. Deze leden vinden
dit geen sterke argumenten om leeftijdsdiscriminatie toe te staan. In welke
sectoren, naast de krijgsmacht, zijn er dergelijke gesloten systemen te vinden?
Waarom is daar voor dergelijke gesloten systemen gekozen en zijn deze in overeenstemming
met de onderhavige wet?Artikel 3 lid 3De leden van de VVD-fractie vragen de regering of zij beoogt een eventuele
amvb op grond van artikel 3, lid 3, van een voorhangprocedure te voorzien.
Indien dat niet het geval is verzoeken deze leden om een motivering, zodat
zij kunnen bezien of het gewenst is een wijzigingsvoorstel terzake voor te
bereiden. Ten algemene vragen deze leden de regering aan te geven
in welke gevallen zij aanleiding ziet op grond van een amvb nadere regels
omtrent de uitzonderingsbepalingen te stellen en in welke gevallen zij wetswijziging
zal overwegen.Is de regering voornemens al bij inwerkingtreding van de wet nadere regels
te stellen of wordt gewacht totdat in de praktijk blijkt dat aanscherpingen
gewenst zijn? Is de amvb all in concept beschikbaar?Wanneer kan de Kamer een amvb verwachten, zo vragen de leden van de fractie
van GroenLinks. Wordt er gewacht tot uit de dagelijkse praktijk blijkt dat
aanscherpingen wenselijk zijn?De leden van de fracties GPV en RPF merken op bezwaren te hebben tegen
de mogelijkheid vervat in het derde lid om nadere regels te geven bij amvb.
Zulks zal de kenbaarheid van de centrale norm en de uitzonderingen daarop
niet ten goede komen. Het is beter dit te voorkomen bij voorbeeld door in
het verslag ex artikel 8 voorstellen te doen voor een verdere verfijning van
de regelgeving en voor de verwerking daarvan de koninklijke weg te kiezen
in casu wetswijziging.Artikel 4De leden van de VVD-fractie vragen de regering aan te geven of beoogd
wordt het gestelde in artikel 4 van het wetsvoorstel ook te laten gelden voor
interne vacatures. Zo ja, is dat dan duidelijk uit de wetstekst af te leiden
gelet op het gebruik van het woord «openlijk»; zo neen, waarom
niet?De leden van de SGP-fractie stellen naar aanleiding constateren dat het
artikel ziet op situaties van direct onderscheid op basis van leeftijd, die
een uitdrukkelijke motivering behoeven. Deze leden gaan ervan uit dat passages
in openlijke aanbiedingen die wijzen op een indirect onderscheid niet uitdrukkelijk
gemotiveerd dienen te worden. Is deze zienswijze juist? Bovendien is het deze
leden niet duidelijk hoe de motivering van het directe onderscheid gestalte
gegeven moet worden. Is een verwijzing naar een relevante grond in de wet
op basis waarvan het maken van onderscheid gerechtvaardigd is voldoende, of
moet in de openlijke aanbieding met zoveel woorden gemotiveerd worden waarom.De leden van de fracties GPV en RPF vragen waarom gekozen is voor de formulering
«openlijke aanbieding». Wat verzet zich tegen schrapping van het
adjectief «openlijk»?Artikel 5De leden van de CDA-fractie vragen of uit de algemene regels met betrekking
tot ontslag niet reeds voldoende bescherming aan oudere werknemers geboden
wordt? Wat is op dit punt precies de toegevoegde waarde van deze bepaling?Ten aanzien van de mogelijkheid het victimisatieontslag uit te breiden
naar andere maatregelen dan ontslag willen de leden van de D66-fractie meer
helderheid. De leden merken op dat dit ook in de Wet aanpassing arbeidsduur
is geregeld. Ook deze leden vragen de regering of dit niet voldoende is geregeld
in het algemene ontslagrecht.Ook de leden van de SGP-fractie merken naar aanleiding van het bepaalde
in artikel 5 op, dat een afzonderlijke bepaling ter bescherming van de werknemer,
die een beroep op het gestelde in de wet doet, hun overbodig lijkt. Kan de
regering het nut van deze bepaling nader aangeven? Welke bescherming
ontbeert de werknemer, indien de voorgestelde bepaling achterwege wordt gelaten?Ook de leden van de fracties GPV en RPF vragen waarom de bepaling van
ontslagbescherming in deze wet is opgenomen en niet is gevoegd bij de relevante
bepalingen het BW.Artikel 8De leden van de VVD-fractie verzoeken de regering, gelet op het belang
van een goed functionerende wet en de mogelijkheid deze tijdig te kunnen aanpassen,
te bezien of het wenselijk is de evaluatietermijn van vijf jaar als genoemd
in artikel 8 te wijzigen in drie jaar.De leden van de CDA-fractie vragen aan welke doelstelling de effectiviteit
en doelmatigheid van de wet getoetst zullen worden. Is er een duidelijk meetbaar
doel?Artikel 9 onderdeel aDe leden van de VVD-fractie vragen de regering aan te geven waarom het
niet van toepassing zijn van deze wet op onderscheid dat is gebaseerd op werkgelegenheids-
en arbeidsmarktbeleid als genoemd in artikel 9 onder a enkel geldt voor beleid
dat is vastgesteld bij of krachtens wet, voorafgaand aan de inwerkingtreding
van deze wet. Wat wordt concreet bedoeld met de formulering van de regering
dat bij toekomstig beleid «voorzieningen» moeten worden getroffen
in het onderhavige wetsvoorstel? Aan welke concrete voorzieningen c.q. aanpassingen
denkt de regering als gesproken wordt over het huidige beleid?De leden van de fracties GPV en RPF vragen waarom de uitzonderingen vermeld
in het eerste lid uitsluitend betreffen bestaand beleid dat is vastgesteld
bij of krachtens enige andere wet. Als bestaande regelingen terzake buiten
het bereik van deze wet vallen waarom is zulks niet evenzeer gerechtvaardigd
in het geval van nieuwe, vergelijkbare regelingen? Moeilijk te begrijpen vinden
zij dat, zoals de toelichting vermeldt, toekomstige regelingen een plaats
dienen te krijgen in het onderhavige wetsvoorstel. Daar is dit wetsvoorstel
toch niet de aangewezen plaats voor?Artikel 9 onderdeel bDe leden van de VVD-fractie zijn het van ganser harte met de regering
eens dat verschil in beloning op grond van de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag
buiten de werkingssfeer van deze wet dient te vallen, met name gelet op het
minimumjeugdloon dat jongeren inderdaad meer kans op een betaalde baan biedt.In dit artikel wordt geregeld dat de wet niet van toepassing is op onderscheid
dat gebaseerd is op een verschil in beloning op grond van de wettelijke bepalingen
over het minimumjeugdloon. Vallen jongeren met een minimumjeugdloon in het
geheel niet onder deze wet? Hoe wordt in dit verband omgegaan met jongeren
die meer dan het voor hen geldende minimumloon verdienen? Kunnen wel leeftijdsgrenzen
opgenomen worden voor vacatures omdat het jeugdminimumloon betaald wordt?
De leden van de CDA-fractie vragen om een uitgebreide motivering hiervan.De leden van de fractie van D66 vragen zich af waarom de wet niet van
toepassing is op de WML. Zij vragen om een nadere motivering. De normstelling
in artikel 3 impliceert dat de leeftijdsstaffeling van het Besluit minimumjeugdloonregeling
geen rechtvaardiging oplevert om functies waarvoor geen of geringe
vakvolwassenheid, ervaring en opleiding vereist zijn, slechts open te stellen
zijn voor jongeren. Die implicatie wordt in artikel 9 ongedaan gemaakt. De
enkele omstandigheid dat de wet ten aanzien van het minimumloon onderscheid
naar leeftijd maakt, levert voldoende rechtvaardiging op ten aanzien van discriminatoire
personeelswerving. De aanname dat jeugdigen in beginsel niet als vakvolwassenen
en met geringere behoeften kan worden beschouwd, kan niet rechtvaardigen dat
de werkgever de toegang tot eenvoudige functies zonder vereisten van werkervaring
en opleiding aan ouderen ontzegt. Ook stellen deze leden vraagtekens bij de
aanname dat in het WML gemaakte onderscheid naar leeftijd berust op een grotere
kans op werk voor jongeren zonder ervaring en opleiding.De wet is niet van toepassing op onderscheid dat is gebasseerd op de Wet
minimumloon, constateren de leden van de fractie van GroenLinks. De motivering
in de memorie van toelichting is niet geheel duidelijk en bevat slechts een
argumentatie voor het bestaan van het minimumloon. Kan de regering een nadere
toelichting geven waarom het minimumjeugdloon buiten het wetsvoorstel valt?
Kan de regering eens nader aangegeven wat zij wil bereiken door het buiten
de wet laten van het minimumjeugdloon, als ook de motivering daartoe?Uit artikel 9 zou opgemaakt kunnen worden dat minimumjeugdloner de bescherming
van de wet in zijn geheel moeten ontberen, ook waar het scholing, arbeidsbemiddeling
en promotie betreft. Is dit inderdaad de bedoeling van dat artikel? Zo ja,
waarom? Uit de artikelsgewijze toelichting bij hetzelfde artikel valt te lezen
dat het minimumloon jongeren, die door een gebrek aan ervaring en opleiding
een lagere produktiviteit hebben, meer kans op werk biedt. Deze leden vragen
zich af of deze redenering, in deze tijd van krapte op de arbeidsmarkt, nog
wel op gaat.Het CNV en de FNV hebben bij het LBL een klacht ingediend, over mogelijke
leeftijdsdiscriminatie in de hoogte van de mimumjeugdlonen. Is de regering
op de hoogte van deze klacht en heeft zij zich hierover al beraden? Zo nee,
waarom niet?De voorzitter van de commissie,TerpstraDe griffier van de commissie,Van DijkXNoot1Samenstelling: Leden: Terpstra (VVD), voorzitter, Biesheuvel (CDA), Schimmel
(D66), Kalsbeek-Jasperse (PvdA), Van Zijl (PvdA), Bijleveld-Schouten (CDA),
Noorman-den Uyl (PvdA), ondervoorzitter, Kamp (VVD), Essers (VVD), Van Dijke
(RPF), Bakker (D66), Visser-van Doorn (CDA), De Wit (SP), Harrewijn (GL),
Van Gent (GL), Balkenende (CDA), Smits (PvdA), Verburg (CDA), Bussemaker (PvdA),
Spoelman (PvdA), Orgü (VVD), Van der Staaij (SGP), Santi (PvdA), Wilders
(VVD) en Snijder-Hazelhoff (VVD).Plv. leden: E. Meijer (VVD), Van Ardenne-van der Hoeven (CDA),
Giskes (D66), Hamer (PvdA), Van der Hoek (PvdA), Dankers (CDA), Kortram (PvdA),
Blok (VVD), Van Blerck-Woerdman (VVD), Van Middelkoop (GPV), Van Vliet (D66),
Stroeken (CDA), Marijnissen (SP), Vendrik (GL), Rosenmöller (GL), Mosterd
(CDA), Schoenmakers (PvdA), Eisses-Timmerman (CDA), Wagenaar (PvdA), Middel
(PvdA), Weekers (VVD), Van Walsem (D66), Oudkerk (PvdA), De Vries (VVD) en
Klein Molekamp (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26880-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl