Wijziging Wet hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek i.v.m. invoering accreditatie in het hoger onderwijs; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27920, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

25-09-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27920 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudsopgave I ALGEMEEN DEELHoofdstuk 1 InleidingKwaliteitszorg door de instellingenInvoering van accreditatie in het hoger onderwijsInternationale dimensie accreditatieKwaliteitshandhaving- en verbetering en accreditatie;
rolverdelingBeleidsvoorbereiding over accreditatie in het hoger onderwijsHoofdstuk 2 Algemene uitgangspuntenDe keuze voor een zelfstandig bestuursorgaanDe keuze voor één orgaan met twee radenHoofdstuk 3 De taken, samenstelling en werkwijze van het
accreditatieorgaan3.1 De taken van het accreditatieorgaanVerlenen van accreditatieToets nieuwe opleidingAccreditatiekadersOverige takenOmvang accreditatietaak3.2 Samenstelling van het accreditatieorgaan en van de
raden3.3 Werkwijze van het accreditatieorgaanHoofdstuk 4 De gevolgen van accreditatieKwaliteitsverbetering en accreditatieRechten verbonden aan accreditatieRegistratie in het CROHOGevolgen voor studenten en personeel van verlies van accreditatieBuitenlandse en andere accreditatiesHoofdstuk 5 Totstandkoming nieuwe opleidingenToets nieuwe opleiding bij bekostigde en aangewezen instellingenAfstemming tussen bekostigde instellingenMacrodoelmatigheid van het gehele onderwijsaanbodHoofdstuk 6 Het toezicht op het hoger onderwijsHoofdstuk 7 Het accreditatieorgaan als zelfstandig bestuursorgaanInstelling van een zelfstandig bestuursorgaanAccreditatie en de Algemene wet bestuursrecht (Awb)RechtspersoonlijkheidWetsvoorstel Kaderwet zelfstandige bestuursorganenHoofdstuk 8 Invoering en overgangsbepalingenHoofdstuk 9 Advies OnderwijsraadNiveau van regelstellingRechtspositie van de instellingenRechtsbeschermingMacrodoelmatigheidstoetsingHoofdstuk 10 Gevoerd overleg en uitgebrachte uitvoeringstoetsenHoofdstuk 11 Financiële gevolgenII ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGARTIKEL I WIJZIGINGEN WHWArtikel 1.1Artikelen 1.9 en 1.12Artikel 1.18Hoofdstuk 5aArtikel 5a.1 ReikwijdteArtikel 5a.2 Instelling en taken accreditatieorgaanArtikel 5a.3 Samenstelling accreditatieorgaanArtikel 5a.4 Bezoldiging of schadeloosstellingArtikel 5a.5 BestuursreglementArtikel 5a.6 BegrotingArtikel 5a.7 JaarverslagArtikel 5a.8 Accreditatiekaders en toetsingskadersArtikel 5a.9 Accreditatie opleidingArtikel 5a.10 AccreditatierapportArtikel 5a.11 Toets nieuwe opleidingArtikel 5a.12 Gevolgen verlies accreditatieArtikel 5a.13 Goedkeuring tarievenArtikel 5a.14 InlichtingenArtikel 5a.15 Vernietiging van besluitenArtikel 5a.16 TaakverwaarlozingsbepalingArtikelen 6.2 en 6.2aArtikel 6.3Artikel 6.4Artikel 6.5Artikel 6.6Artikel 6.8Artikel 6.10Artikel 6.11Artikel 6.13Artikel 6.14Artikel 6.15Artikel 6.16Artikel 14.1Hoofdstuk 17Artikel 17.1Artikel 17.2Artikel 17.3Artikel 17.4Artikel 17.5Artikel 17.6Artikel 17.7Wijzigingen WOTTaken en bevoegdheden bij het toezichtUitoefening van het toezichtArtikel 14aArtikel 14bArtikel 14cArtikel 14dWijzigingen WSF 2000InwerkingtredingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27920Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 130 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 920Wijziging van onder meer de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk
onderzoek in verband met de invoering van accreditatie in het hoger onderwijsnr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGInhoudsopgave IAlgemeen deel2  Hoofdstuk 1 Inleiding2  Hoofdstuk 2 Algemene uitgangspunten6 Hoofdstuk 3 De taken, samenstelling en werkwijze
van het accreditatieorgaan8  Hoofdstuk 4 Wettelijk kader voor accreditatie11  Hoofdstuk 5 Toets nieuwe opleiding14 Hoofdstuk 6 Het toezicht op het hoger onderwijs18 Hoofdstuk 7 Het accreditatieorgaan als zelfstandig
bestuursorgaan19  Hoofdstuk 8 Invoering en overgangsbepalingen23  Hoofdstuk 9 Advies Onderwijsraad24  Hoofdstuk 10 Gevoerd overleg en uitgebrachte uitvoeringstoetsen29  Hoofdstuk 11 Financiële gevolgen30    IIArtikelsgewijze toelichting31I ALGEMEEN DEELHoofdstuk 1 InleidingDe internationalisering van het hoger onderwijs neemt een hoge vlucht.
Studenten kiezen meer en meer voor transnationale en internationale leerroutes.
Zij worden daarbij onder meer gefaciliteerd door de toepassing van informatie-
en communicatietechnologie in «web-based-education». Het Nederlandse
hoger onderwijs staat internationaal hoog aangeschreven, maar ook andere landen
werken hard aan de versterking van de kwaliteit van het onderwijs. De concurrentie
tussen landen op het gebied van hoger onderwijs neemt toe. Het perspectief
is een open hoger onderwijs waarin internationale mobiliteit van studenten
meer regel dan uitzondering is. Een belangrijke mijlpaal daarbij is de Bolognaverklaring
uit 1999, waarin 29 Europese landen aangeven te streven naar een vergelijkbare
hoger onderwijsstructuur, met als belangrijke doelstelling de internationale
mobiliteit van studenten te faciliteren (The European Higher Education Area.
Joint declaration of the European Ministers of Education, convened in Bologna
on the 19th of June 1999).Onze universiteiten en hogescholen zullen moeten kunnen opereren op een
internationale competitieve markt. Een markt waarin de concurrentie niet meer
uitsluitend komt van Nederlandse instellingen, maar ook van buitenlandse instellingen.
Dit vraagt zelfstandige instellingen met een sterke eigen positie. In het
Hoger onderwijs en onderzoekplan 2000 (HOOP 2000, Kamerstukken II, 1999/2000,
26 807, nr. 15) heeft het kabinet voorstellen gedaan om instellingen
de ruimte te bieden zich verder te ontwikkelen tot zelfstandige en sterke
instellingen. Deze ontwikkeling naar meer autonomie en eigen verantwoordelijkheid
betekent wel dat er vanuit de overheid een grotere nadruk zal worden gelegd
op sturing op de kwaliteit van het hoger onderwijs en het toezicht daarop.
In het HOOP 2000 komt dit ook tot uitdrukking.Individuele universiteiten en hogescholen zullen op de internationale
markt hun positie moeten kunnen bepalen (benchmarking). Het huidige stelsel
van kwaliteitszorg is echter sterk nationaal georiënteerd. Vergelijking
van de kwaliteit vindt voornamelijk plaats binnen Nederland. Dit zal moeten
veranderen. Vergelijking met buitenlandse instellingen op het gebied van de
kwaliteit zal aan belang moeten winnen.Niet alleen individuele universiteiten en hogescholen dienen een krachtige
positie op de internationale onderwijsmarkt te verwerven, ook het Nederlandse
hoger onderwijs als geheel. Dit stelt hoge eisen aan het nationale kwaliteitszorgsysteem.
Ook in andere landen wordt om die reden het nationale kwaliteitszorgsysteem
versterkt. Voor Nederland is het van belang uit te dragen dat er een stringente
controle is op de kwaliteit van het Nederlandse hoger onderwijs waarbij uit
wordt gegaan van internationaal hoge standaarden. Hierdoor wordt de competitiviteit
van ons stelsel verhoogd. Individuele instellingen zijn daar ook bij gebaat.Vanuit dit perspectief zal de kwaliteitszorg in Nederland aangepast worden.
Deze wetswijziging beoogt een systeem van accreditatie van opleidingen in
het hoger onderwijs in de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek
(WHW) te introduceren. Het systeem van accreditatie heeft uitdrukkelijk betrekking
op het gehele hoger onderwijs, dus op opleidingen van zowel bekostigde als
aangewezen instellingen.In de afgelopen jaren is een systeem van kwaliteitszorg door de instellingen
ontwikkeld. Accreditatie bouwt daarop voort. Accreditatie versterkt de nadruk
op kwaliteit en zal de internationale vergelijkbaarheid van opleidingen
op basis van kwaliteit bevorderen. Vergelijking van kwaliteit van opleidingen
wordt het uitgangspunt in plaats van formele kenmerken zoals de duur van opleidingen
of de herkomst van instellingen. In de verdere toekomst ligt de ontwikkeling
van een Europees systeem van accreditatie in het verschiet, waarbij landen
elkaars kwaliteitszorgsystemen wederzijds erkennen (internationale accreditatie).Kwaliteitszorg door de instellingenDe (bekostigde) instellingen hebben in het verlengde van de nota Hoger
Onderwijs Autonomie en Kwaliteit uit 1985 gezamenlijk via de Vereniging van
Samenwerkende Universiteiten (VSNU) en de HBO-raad een stelsel van externe
kwaliteitszorg opgezet dat bestaat uit visitaties van opleidingen. In 1993
is in de wet de verplichting voor instellingen opgenomen hun onderwijs regelmatig
te laten beoordelen door onafhankelijke deskundigen. De visitatiecyclus in
het hoger onderwijs is momenteel ongeveer 5 – 6 jaar. Dit visitatiestelsel
bestaat uit de volgende stappen. Een opleiding stelt een zelfstudie op. Vervolgens
brengt een commissie van onafhankelijke deskundigen, de zogenaamde visitatiecommissie,
een bezoek aan de opleiding. Een visitatiecommissie bestaat doorgaans uit
vakdeskundigen (zo mogelijk ook buitenlandse), vertegenwoordigers uit het
afnemend veld en tenminste één student. Tijdens een visitatie
worden alle gelijksoortige opleidingen in Nederland beoordeeld. Na afloop
van de visitatie publiceert de visitatiecommissie een visitatierapport. De
instelling tenslotte neemt in reactie op het visitatierapport maatregelen
om het onderwijs te verbeteren. Het Nederlandse stelsel van externe kwaliteitszorg
heeft zich ontwikkeld tot een stelsel dat internationaal hoog in aanzien staat.De inspectie houdt toezicht op het visitatiestelsel. Ten eerste gaat de
inspectie na of visitatierapporten datgene bevatten wat men er redelijkerwijze
van mag verwachten en gaat zij na of deze rapporten op zorgvuldige wijze tot
stand zijn gekomen. Deze activiteit wordt door de inspectie meta-evaluatie
genoemd. Verder evalueert de inspectie de maatregelen die de instellingen
nemen in reactie op de uitkomsten van een visitatie. Tenslotte identificeert
de inspectie op basis van de visitatie opleidingen met ernstige tekortkomingen.
Opleidingen waarvan de kwaliteit van het onderwijs reeds gedurende een reeks
van jaren onvoldoende is geweest, kunnen zeven maanden na publicatie van het
visitatierapport een openbare waarschuwing krijgen. Daarmee start een procedure
die kan leiden tot ontneming van rechten aan een opleiding. Over de bestuurlijke
hantering van de uitkomsten van visitaties door de minister zijn met de VSNU
en de HBO-raad afspraken gemaakt.De aangewezen instellingen voor wetenschappelijk onderwijs (wo) hebben
zich aangesloten bij het visitatiestelsel van de VSNU. Voor de aangewezen
instellingen voor hoger beroepsonderwijs (hbo) organiseert het Platform van
Aangewezen/Erkende Particuliere Onderwijsinstellingen in Nederland (PAEPON)
de onafhankelijke beoordeling, in de vorm van visitaties. Hogescholen die
niet bij PAEPON zijn aangesloten, organiseren zelf de onafhankelijke beoordeling.Invoering van accreditatie in het hoger onderwijsMet het begrip accreditatie wordt in dit wetsvoorstel bedoeld het verlenen
van een «keurmerk» dat aangeeft dat aan bepaalde kwalitatieve
maatstaven wordt voldaan. Daarbij wordt aangesloten bij een terminologie die
internationaal in het hoger onderwijs gebruikelijk is. Buiten het hoger onderwijs
wordt het afgeven van een keurmerk door kwaliteitsbeoordelende organisaties
veelal «certificatie» genoemd en wordt het begrip
«accreditatie» gereserveerd voor het erkennen van de kwaliteitsbeoordelende
(«certificerende») organisaties.Accreditatie draagt bij aan een verdere ontwikkeling van de kwaliteitszorg
gericht op onafhankelijkheid, transparantie en maximale variëteit. Onafhankelijkheid,
transparantie en maximale variëteit versterken de nadruk op kwaliteit
en bevorderen de internationale vergelijkbaarheid van opleidingen op basis
van kwaliteit.Accreditatie voorziet in een toets door een onafhankelijk orgaan, zoals
in steeds meer landen gebruikelijk is. Het stelsel van kwaliteitszorg ligt
in handen van de instellingen, weliswaar onder toezicht van de inspectie.
Dat heeft de ontwikkeling van de kwaliteitszorg in Nederland een goede start
gegeven. Vanuit zowel de instellingen als vanuit de overheid bestaat evenwel
al langer de behoefte aan een toets van de kwaliteit van opleidingen, onafhankelijk
van zowel de instellingen als van de overheid. Dit komt zowel de geloofwaardigheid
van als het draagvlak voor het stelsel van kwaliteitszorg ten goede.Accreditatie leidt tot meer transparantie, omdat accreditatie het visitatieproces
afrondt met een expliciet totaaloordeel. Dit markeert een duidelijk onderscheid
tussen opleidingen die wel en die niet aan de kwalitatieve maatstaven voldoen.
Bovendien waarborgt het accreditatieproces een heldere onderbouwing van het
totaaloordeel op basis van de vooraf gestelde kwaliteitseisen. De invoering
van een bachelor-master systeem (Notitie «Naar een open hoger onderwijs»,
Kamerstukken II 2000/2001, 27 496, nr. 1) in Nederland krijgt op die
manier betekenis en internationale «erkenning» omdat duidelijk
wordt aan welke kwaliteitseisen een bachelor- en een masteropleiding in Nederland
voldoen. Dit wetsvoorstel beoogt de basis te leggen voor een systeem van accreditatie
in Nederland. Dat laat overigens onverlet dat de invoering van een bachelor-masterstructuur
nadere consequenties zal hebben voor het accreditatiesysteem.Accreditatie biedt daarenboven maximale variëteit, omdat verschillende
(ook buitenlandse) organisaties de visitaties kunnen uitvoeren. De accreditatie
garandeert dat gelijke eisen voor het basisniveau van kwaliteit worden gesteld.
Op dit moment worden de visitaties hoofdzakelijk door de brancheorganisaties
georganiseerd van respectievelijk de universiteiten en de hogescholen. Echter,
er zijn steeds meer opleidingen die hun eigen visitatie organiseren. Te noemen
zijn de aangewezen opleidingen en opleidingen die zich door buitenlandse organisaties
laten beoordelen om internationaal de eigen positie te kunnen inschatten.Samenvattend biedt accreditatie meerwaarde ten opzichte van de huidige
situatie vanwege een grotere eenduidigheid in het kwaliteitsoordeel, een onafhankelijker
positionering van het kwaliteitsoordeel en een grotere variëteit omdat
verschillende organisaties de visitaties kunnen uitvoeren. Bovendien zal de
accreditatiesystematiek bijdragen aan een gewenste grotere dynamiek wat betreft
het aanbod van opleidingen in het hoger onderwijs.De kern van dit wetsvoorstel is dat een accreditatieorgaan met twee raden
voor respectievelijk hbo en wo wordt ingesteld, dat belast wordt met de accreditatie.
Accreditatie van een opleiding aan een bekostigde of aangewezen instelling
wordt voorwaarde voor het recht van de instelling op bekostiging (alleen voor
de bekostigde instellingen), het verlenen van getuigschriften waaraan de wet
civiel effect verbindt en aanspraak van studenten op studiefinanciering en
het voeren van titulatuur. Het huidige visitatiestelsel zal als basis voor
accreditatie dienen. Nieuwe opleidingen zullen vooraf aan een specifieke toets worden onderworpen.
Deze toets nieuwe opleiding zal door het accreditatieorgaan uitgevoerd worden.
Nieuwe opleidingen zullen in Nederland niet geaccrediteerd worden. Het begrip
accreditatie wordt gereserveerd voor een beoordeling van reeds bestaande opleidingen.Ter voorbereiding van de invoering van het nieuwe accreditatiesysteem
is een Commissie Kwartiermakers Accreditatie Hoger Onderwijs ingesteld. Deze
commissie onder leiden van de heer J. Franssen heeft op 6 september haar advies
uitgebracht. De commissie had tot taak voorstellen te doen gericht op het
voorbereiden van de invoering van accreditatie. Daarnaast heeft de commissie
een aantal suggesties gedaan die van belang is voor de inhoud van het wetsvoorstel.
Daarop wordt hieronder bij de desbetreffende onderwerpen ingegaan. De volledige
beleidsreactie op dit advies is neergelegd in een brief die gelijktijdig met
dit wetsvoorstel zal worden aangeboden aan de Tweede Kamer.Internationale dimensie accreditatieDe internationale dimensie bij accreditatie krijgt als volgt gestalte.
In de eerste plaats wordt de werking van het kwaliteitszorgsysteem, wanneer
de kwaliteitszorg met accreditatie resulteert in een formeel keurmerk, internationaal
meer transparant en herkenbaar. De criteria voor accreditatie zullen internationaal
moeten aansluiten en dit zal de internationale vergelijkbaarheid van opleidingen
op basis van kwaliteit bevorderen. In de toekomst zou dit kunnen leiden tot
een Europees systeem van accreditatie, waarbij landen elkaars kwaliteitszorgsystemen
wederzijds erkennen.In de tweede plaats kunnen instellingen zelf een buitenlandse kwaliteitszorginstantie
inschakelen voor de visitatie die als basis dient voor de accreditatie. Buitenlandse
kwaliteitszorgorganisaties krijgen daardoor een plaats in ons kwaliteitszorgsysteem.
Binnen Europa ontstaan kwaliteitsborgende organisaties op diverse vakgebieden
(een voorbeeld is EQUIS voor managementopleidingen). In de VS bestaan deze
al van oudsher. Op dit moment worden, zoals eerder aangegeven, de visitaties
hoofdzakelijk georganiseerd door de brancheorganisaties van respectievelijk
de universiteiten en de hogescholen.Ten derde zal het accreditatieorgaan in de accreditatiekaders ook criteria
opstellen met betrekking tot een internationaal beoordelingskader. Dit is
bedoeld om zeker te stellen dat in de visitaties de internationale dimensie
vorm krijgt.De bedoeling is dat het accreditatieorgaan uitgroeit tot een internationaal
gezaghebbend orgaan op het gebied van de kwaliteitsbeoordeling van het hoger
onderwijs.In de bijeenkomst van Europese ministers in Praag op 19 mei 2001, is het
belang onderstreept van Europese samenwerking op het terrein van kwaliteitszorg
en bij de ontwikkeling van accreditatiesystemen in de verschillende landen.
Nederland en Vlaanderen streven op dit punt naar samenwerking en zullen dit
najaar gezamenlijk een werkconferentie organiseren waarvoor een groot aantal
Europese landen is uitgenodigd.Kwaliteitshandhaving- en verbetering en accreditatie;
rolverdelingSamenvattend kan de rolverdeling ten aanzien van kwaliteitshandhaving
en kwaliteitsverbetering met de invoering van de accreditatiesystematiek als
volgt worden geschetst.Uitgangspunt is dat de instellingen voor hoger onderwijs als professionele
organisaties zelf primair verantwoordelijk zijn voor het handhaven en verbeteren
van kwaliteit. Hiertoe hanteren instellingen continu instrumenten in het kader
van interne en externe kwaliteitszorg. De visitatiecommissies beoordelen, op instigatie van de instellingen zelf,
de kwaliteit van het onderwijs ten behoeve van het bieden van aanknopingspunten
voor verbetering van de kwaliteit en ten behoeve van het verwerven van accreditatie.
Het accreditatieorgaan vervult een functie ten aanzien van het handhaven van
kwaliteit door het verlenen van een keurmerk dat aangeeft dat de opleiding
aan bepaalde kwaliteitseisen voldoet. Daarnaast draagt accreditatie ook bij
aan het verbeteren van de kwaliteit doordat het accreditatieorgaan toetst
of de visitatie de kwaliteit in zijn totaliteit heeft beschouwd en of de opleiding
in samenhang met één of meer soortgelijke opleidingen is beoordeeld,
waardoor benchmarking wordt bevorderd.De inspectie houdt toezicht op het functioneren van het systeem van accreditatie
en op het accreditatieorgaan, alsmede op de uitvoering door de instellingen
van de wettelijke bepalingen met betrekking tot kwaliteitszorg. De taak van
de inspectie wordt nader toegelicht in hoofdstuk 6.Beleidsvoorbereiding over accreditatie in het hoger onderwijsHet wetsvoorstel is gebaseerd op de voorstellen en het daarover gevoerde
overleg met betrekking tot accreditatie in het hoger onderwijs, zoals die
zijn geformuleerd in het HOOP 2000 (Kamerstukken II 1999/2000, 26 807,
nr. 15), de notitie «Keur aan Kwaliteit. Accreditatie in het hoger onderwijs»
(Kamerstukken II 1999/2000, 26 807, nr. 19). De Tweede Kamer heeft de
notitie Keur aan Kwaliteit betrokken bij de behandeling van de begroting van
OCenW voor 2001 op 14, 15 en 16 november 2000.Naar aanleiding van het ontwerp-HOOP 2000 heeft de Onderwijsraad een advies
uitgebracht (advies «HOOP 2000» advies van 3 december 1999, nr.
990 663/400). De Raad onderschrijft de lijn voor accreditatie zoals deze
in het ontwerp-HOOP 2000 wordt uiteengezet en doet voorstellen met betrekking
tot de uitwerking daarvan. Ook in het «Advies inzake de invoering van
een bachelor-mastersysteem in het Nederlandse hoger onderwijs» (advies
aan de Onderwijsraad van 23 juni 2000) van de commissie onder voorzitterschap
van dr. A.H.G. Rinnooy Kan (Commissie Rinnooy Kan) wordt op accreditatie ingegaan.
De Commissie hecht grote waarde aan de invoering van een systeem van accreditatie
om de kwaliteit met betrekking tot inhoud en niveau in de bachelor- en masteropleidingen
in zowel hbo als wo te garanderen. Bij brief van 29 mei 2001 (kenmerk 20 010 265/616)
heeft de Onderwijsraad opnieuw advies uitgebracht. In het vervolg van deze
memorie van toelichting zal bij de diverse onderdelen aan de adviezen van
de Onderwijsraad en de Commissie Rinnooy Kan worden gerefereerd. In hoofdstuk
9 van deze memorie wordt uitgebreid ingegaan op het advies van de Onderwijsraad
van 29 mei 2001.Hoofdstuk 2 Algemene uitgangspuntenDe keuze voor een zelfstandig bestuursorgaanHet accreditatieorgaan krijgt de vorm van een zelfstandig bestuursorgaan.
De keuze om de accreditatietaak op te dragen aan een zelfstandig bestuursorgaan
wordt gebaseerd op de volgende overwegingen.De keuze voor een zelfstandig bestuursorgaan wordt onder meer ingegeven
door de keuze aan de accreditatie van een opleiding rechten te verbinden.
Het gaat dan om het recht van een instelling op het verlenen van getuigschriften
waaraan de wet civiel effect verbindt en, indien van toepassing, het recht
op bekostiging voor de desbetreffende opleiding. Voor de studenten van die
opleiding betekent dit dat zij aanspraak hebben op studiefinanciering en dat
afgestudeerden het recht hebben op het voeren van door de wet beschermde titulatuur.
Het recht op bekostiging is niet van toepassing op aangewezen
instellingen. De accreditatiebesluiten van het accreditatieorgaan zijn bindend.De minister is verantwoordelijk en aanspreekbaar op de kwaliteit van het
hoger onderwijs. De beoordeling van de kwaliteit van opleidingen behoeft evenwel
een volstrekt onafhankelijke oordeelsvorming. In de Nederlandse situatie wordt
voortgebouwd op het systeem van visitaties, waarin het oordeel over de kwaliteit
van opleidingen wordt gegeven door commissies van onafhankelijke deskundigen.
De verantwoordelijkheid voor het visitatiesysteem ligt bij de instellingen
voor hoger onderwijs zelf. Vanuit die context is een onafhankelijke positionering
van het accreditatieorgaan gewenst. Ook in andere landen vindt de beoordeling
plaats door een onafhankelijke, deskundige organisatie. Voorbeelden daarvan
zijn de Quality Assurance Agency in het Verenigd Koninkrijk en het Comité
National d'Evaluation in Frankrijk.De voorgestelde accreditatiesystematiek laat onverlet dat de minister
achteraf – overeenkomstig de huidige situatie – ten aanzien van
bestaande opleidingen de rechten kan ontnemen indien de verzorging van de
opleiding niet meer doelmatig kan worden geacht of niet meer wordt voldaan
aan hetgeen bij of krachtens de WHW is bepaald ten aanzien van de kwaliteitszorg,
de registratie, het onderwijs, de examens, de promoties of de vooropleidingseisen.De keuze voor één orgaan met twee radenIk heb overwogen een systeem van accreditatie in te voeren dat zou bestaan
uit verschillende accreditatieorganisaties en de inspectie als onafhankelijke
toezichthouder (Kamerstukken II 1999/2000, 26 807, nr. 2). Diverse organisaties,
ook buitenlandse, zouden een keurmerk kunnen verlenen, mits erkend door de
inspectie.Er is intensief overleg gevoerd over de uitwerking van accreditatie. De
Tweede Kamer (Kamerstukken II 1999/2000, 26 807, nr. 7, motie van het
lid Lambrechts c.s.) heeft verzocht bij de uitwerking uit te gaan van één
accreditatieorgaan, omdat daarmee transparantie het meest wordt bereikt. De
Onderwijsraad gaat in zijn uitwerking van accreditatie (advies «HOOP
2000») eveneens uit van één accreditatieorgaan. De Commissie
Rinnooy Kan pleit, in aansluiting op de voorstellen die de Onderwijsraad hierover
reeds heeft gedaan en met het oog op internationale transparantie, ook voor
het instellen van één orgaan dat verantwoordelijk is voor de
accreditatie van het gehele aanbod van opleidingen in het hoger onderwijs.
Het advies stelt dat daarbinnen eventueel afzonderlijke kamers of raden voor
de accreditatie van hbo- en wo-opleidingen kunnen worden ingesteld.Als resultaat van het overleg is in de notitie Keur aan Kwaliteit een
systeem met één accreditatieorgaan uitgewerkt. Binnen het accreditatieorgaan
worden afzonderlijke raden voor de accreditatie van hbo- en wo-opleidingen
ingesteld. Daarmee wordt recht gedaan aan zowel de wens om te komen tot een
zowel nationaal als internationaal gezaghebbend en herkenbaar keurmerk als
het verschil in oriëntatie van opleidingen in het hoger beroepsonderwijs
enerzijds en opleidingen in het wetenschappelijk onderwijs anderzijds. Hoofdstuk 3 De taken, samenstelling en werkwijze van het
accreditatieorgaan3.1 De taken van het accreditatieorgaanVerlenen van accreditatieHoofdtaak van het accreditatieorgaan is het verlenen van accreditatie
aan opleidingen van bekostigde en aangewezen instellingen die daartoe een
aanvraag indienen. Het heeft onze voorkeur dat in de praktijk de raden, namens
het accreditatieorgaan, het keurmerk verlenen. De bedoeling is dat het accreditatieorgaan
zich ontwikkelt als gezaghebbend orgaan en internationaal het aanspreekpunt
vormt, bijvoorbeeld voor afspraken over internationale accreditatie (zie hoofdstuk
1).Toets nieuwe opleidingTweede hoofdtaak van het accreditatieorgaan is de toets nieuwe opleiding.
Dit is een toets vooraf voor opleidingen die nog niet eerder zijn geaccrediteerd.
Het accreditatieorgaan stelt daartoe een toetsingskader op, waarin werkwijze
en criteria zijn opgenomen. Voor het toetsingskader zijn in de wet enkele
voorschriften opgenomen waarop in hoofdstuk 5 wordt ingegaan.AccreditatiekadersIn het wetsvoorstel is bepaald dat het accreditatieorgaan zich baseert
op een beoordeling van de kwaliteit van de opleiding. Het gaat hier om de
beoordeling van opleidingen waarvoor de instellingen dienen te zorgen (zie
hoofdstuk 1). Deze beoordeling vindt plaats mede door onafhankelijke deskundigen
en geschiedt mede aan de hand van het oordeel van studenten. In het hoger
onderwijs heeft zich, zoals reeds eerder aangegeven, een praktijk ontwikkeld
waarbij deze beoordelingen, de zogenaamde visitaties, veelal onder coördinatie
van respectievelijk de VSNU en de HBO-raad, plaatsvinden. Het accreditatieorgaan
toetst de methodiek van de visitatie en valideert het visitatieoordeel als
de methodiek aan de eisen voldoet.Het orgaan stelt accreditatiekaders vast voor bestaande opleidingen in
het hbo en wo. Het wetsvoorstel schrijft voor dat met vertegenwoordigers van
de instellingen en andere belanghebbenden (studentenorganisaties, brancheorganisaties,
werkgevers) overleg wordt gevoerd over de accreditatiekaders. Dit moet ervoor
zorgen dat de accreditatiekaders aansluiten bij ervaringen van het hoger onderwijsveld
en het afnemend veld, en versterkt het draagvlak voor de accreditatiekaders
onder betrokkenen.In de accreditatiekaders wordt ten eerste de werkwijze van het accreditatieorgaan uitgewerkt. Onder werkwijze vallen in
ieder geval ook procedures, zoals de mogelijkheden tot accreditatie op basis
van een hernieuwd kwaliteitsoordeel op onderdelen voor opleidingen die hun
accreditatie verloren hebben op basis van specifieke onvolkomenheden ten aanzien
van de basiskwaliteit van desbetreffende opleidingen, de taken van de raden,
wie namens het accreditatieorgaan het keurmerk mag verlenen. Het wetsvoorstel
regelt de openbaarheid van het accreditatiekader.Ten tweede bevatten de accreditatiekaders de criteria die bij accreditatie worden gehanteerd.Het gaat om de criteria aan de hand waarvan visitaties en opleidingen
worden beoordeeld. Deze criteria hebben in de eerste plaats betrekking op
de methodiek van de visitatie. Beoogd is dat visitaties, zoals nu, zich niet beperken tot de basiskwaliteit maar daarboven ook eigen kwaliteitscriteria
hanteren, en dat de beoordeling van opleidingen plaatsvindt samen met één
of meer soortgelijke opleidingen. Visitaties dienen immers, zoals in het bestaande
visitatiestelsel, ook voor bepaling van de eigen positie ten opzichte van
soortgelijke opleidingen (benchmarking) en voorlichting aan studenten. In
het wetsvoorstel is daarom opgenomen dat de beoordeling zoveel mogelijk moet
plaatsvinden in samenwerking met andere instellingen. Voor een adequate beoordeling
van kwaliteit acht ik een nauwe betrokkenheid van studenten bij zelfevaluaties
en visitaties van wezenlijk belang. Het is gewenst dat studenten daarom, net
als nu het geval is, blijven participeren in de zelfevaluaties en blijven
deel uit maken van de visitatiecommissies. De visitatie zal daarnaast, anders
dan nu, een totaaloordeel moeten geven over de vraag of de opleiding aan de
eisen voor basiskwaliteit voldoet. Uiteraard is het wel zo dat, indien een
opleiding niet voldoet aan de hogere normen van de visitatiecommissie, maar
wel voldoet aan die van de accreditatiekaders, de opleiding wel geaccrediteerd
wordt.In de tweede plaats gaat het bij de accreditatiekaders om algemene criteria
voor de basiskwaliteit waaraan de visitatie aandacht moet besteden. De commissie
Rinnooy Kan heeft geadviseerd om terughoudend te zijn met betrekking tot de
mate waarin criteria wettelijk worden vastgelegd. De formulering daarvan ligt
bij het accreditatieorgaan. In dit wetsvoorstel zijn de kwaliteitskenmerken
aangeduid waarop de criteria in ieder geval betrekking moeten hebben. Het
zijn de kenmerken die naar onze mening wezenlijk zijn voor de kwaliteit en
het betreft kwaliteitskenmerken die de inspectie op dit moment hanteert (zie
hoofdstuk 1). Het accreditatieorgaan kan zich bij het formuleren van criteria
mede baseren op afzonderlijke criteria die de inspectie dan ook op dit moment
hanteert. Het accreditatiekader zal ten aanzien van de criteria niet normstellend
zijn. Zo kan in het accreditatiekader de selectieve functie van de propedeuse
als criterium genoemd worden. Echter, in het accreditatiekader wordt niet
bepaald hoe deze selectieve functie vormgegeven moet zijn om als voldoende
beoordeeld te worden. De deskundigen in de visitatiecommissie zijn daarvoor
verantwoordelijk. De visitatiecommissie kan daarbij overwegingen hanteren
die samenhangen met de eigen aard van het onderwijs en de eigen missie van
instellingen en opleidingen. Het accreditatieorgaan zal zich ervan moeten
vergewissen dat de visitatiecommissie een heldere en adequate normstelling
hanteert. Wel worden op grond van artikel 5.8, derde lid, voor de afzonderlijke
onderwerpen die in de accreditatiekaders worden uitgewerkt, algemene wettelijke
instructies opgenomen. Zo moet er bijvoorbeeld bij het onderwijsproces in
ieder geval blijk worden gegeven van een voldoende afstemming tussen de vormgeving
van het onderwijs en de inhoud en moet er sprake zijn van voldoende studiebegeleiding
en inzichtelijke beoordeling en toetsing van het onderwijs.De accreditatie richt zich op de kwaliteit van opleidingen als zodanig.
Er is derhalve geen reden onderscheid te maken naar de aard van de instelling
die de opleiding verzorgt. Voor het aangewezen onderwijs dienen derhalve gelijke
criteria voor basiskwaliteit als voor het bekostigd onderwijs te gelden.Ten slotte dienen de accreditatiekaders aan te geven welke gegevens het
instellingsbestuur moet meezenden bij het verzoek om accreditatie.Overige takenNaast het verlenen van accreditatie en het uitvoeren van de toets nieuwe
opleiding is in het wetsvoorstel opgenomen dat bij ministeriële regeling
de taken van het accreditatieorgaan op bepaalde terreinen kunnen worden uitgebreid. Deze uitbreiding kan betrekking hebben op werkzaamheden
die verband houden met de voorbereiding van een stelsel van bachelor-masteropleidingen
in Nederland. Hierbij wordt bijvoorbeeld gedacht aan het beheren van een lijst
van postinitiële masteropleidingen vooruitlopend op de accreditatie van
dit soort opleidingen in de bachelor-masterstructuur. Ten tweede gaat het
om het beoordelen van de kwaliteit van opleidingen van instellingen die niet
onder de WHW vallen, zoals de instellingen van Internationaal Onderwijs, particuliere
instellingen (bijv. Nimbas) en buitenlandse instellingen dan wel vestigingen
van buitenlandse instellingen in Nederland. Deze beoordeling heeft geen gevolgen
voor het verlenen van rechten en plichten op grond van de WHW en dient dan
ook duidelijk onderscheiden te zijn van de wettelijk geregelde accreditatie.
Een dergelijke beoordeling kan bijvoorbeeld noodzakelijk zijn voor besluitvorming
door het ministerie van Justitie over toelating van buitenlandse studenten.Eerder is in deze toelichting aangegeven dat de invoering van de bachelor-masterstructuur
nadere consequenties zal hebben voor het accreditatiesysteem. Daarbij zal
ook de positie van opleidingen waarop de WHW thans niet van toepassing is,
zoals particuliere opleidingen en buitenlandse opleidingen, aan de orde komen.Omvang accreditatietaakDe accreditatietaak van het orgaan omvat het valideren van het oordeel
van externe deskundigen over alle afzonderlijke opleidingen waaraan rechten
in de zin van de WHW zijn verbonden. Het betreft de opleidingen waarvoor nu
ook al de visitatieverplichting geldt. In de huidige situatie omvat het visitatiesysteem
jaarlijks ongeveer 120 afzonderlijke opleidingen in het wo en ongeveer 200
opleidingen in het hbo. Daarbij is nog geen rekening gehouden met het aangewezen
onderwijs in het hbo en de toekomstige situatie met betrekking tot de bachelor-masterstructuur.
Voor het wo en hbo gaat het derhalve gezamenlijk om een groot aantal opleidingen
dat elke 6 jaar van een keurmerk moet worden voorzien. Daarbij wordt tegelijkertijd
aangetekend dat het accreditatieorgaan zijn beslissingen baseert op de oordelen
van visitatiecommissies en derhalve geen eigen onderzoek naar de kwaliteit
van opleidingen behoeft uit te voeren. Onderdeel van het werk van de Commissie
Kwartiermakers Accreditatie Hoger Onderwijs is het doen van voorstellen voor
een werkwijze die zoveel mogelijk leidt tot beperking van administratieve
lasten voor instellingen en voor het accreditatieorgaan zelf.3.2 Samenstelling van het accreditatieorgaan en van de
radenHet accreditatieorgaan heeft onafhankelijke leden die, zoals wettelijk
zal worden vastgelegd, deskundig zijn op het gebied van hoger onderwijs, beroepspraktijk
en kwaliteitszorg. De leden van het orgaan worden door mij benoemd, mede namens
mijn ambtgenoot van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij. Wij nemen ons voor
bij de benoeming van de leden van het orgaan de belanghebbende studenten-,
branche- en werkgeversorganisaties te consulteren.Het accreditatieorgaan heeft ten hoogste 14 leden. Daarmee wordt tot uitdrukking
gebracht dat enerzijds de ruimte bestaat om de benodigde deskundigheden een
plaats te geven in het accreditatieorgaan terwijl anderzijds de omvang van
het accreditatieorgaan relatief beperkt is. De leden van het accreditatieorgaan
worden tevens benoemd als lid van tenminste een van de accreditatieraden.
De voorzitter van het orgaan is tevens voorzitter van een van de raden. De
inspectie wordt in de gelegenheid gesteld de vergaderingen van het accreditatieorgaan
en de accreditatieraden bij te wonen. De samenstelling van het accreditatieorgaan
en de raden zullen gelijk met deze wet worden geëvalueerd.
Het bijwonen door de inspectie van de vergaderingen van het accreditatieorgaan
en de raden zal daarbij expliciet betrokken worden.3.3 Werkwijze van het accreditatieorgaanDe accreditatieraden beoordelen of de kwaliteit van een opleiding aan
de maat is. Zij baseren zich daarbij op een door de instelling in het kader
van de wet georganiseerde visitatie: een beoordeling van de kwaliteit van
opleidingen door onafhankelijke deskundigen. Instellingen kunnen naar eigen
inzicht een organisatie kiezen die de visitatie gaat uitvoeren. Dit kan eventueel
ook een buitenlandse organisatie zijn. De visitatie leidt tot een oordeel
over de vraag of de opleiding voldoet aan de kwaliteitseisen. Het accreditatieorgaan
toetst de methodiek waarlangs de visitatie tot stand is gekomen. Zij toetst
dus onder andere of de visitatie de kwaliteit in zijn totaliteit heeft beschouwd
en of de opleiding in samenhang met één of meer soortgelijke
opleidingen is beoordeeld. Via de toets op de methodiek kan het accreditatieorgaan
beoordelen of het oordeel van de commissie adequaat is bij voorbeeld door
na te gaan of de normstelling door de visitatiecommissie op de juiste wijze
tot stand is gekomen en of de visitatiecommissie daarbij de «lat»
hoog genoeg heeft gelegd. Voldoet de methodiek aan de eisen van het accreditatieorgaan,
dan wordt het visitatieoordeel gevalideerd, en wordt de opleiding in geval
van een positief oordeel geaccrediteerd.In het overleg over de notitie «Keur aan kwaliteit» is afgesproken
dat het accreditatieorgaan een lijst bijhoudt van organisaties die visitaties
uitvoeren die naar het oordeel van het orgaan qua samenstelling, deskundigheid
en werkwijze voldoen aan de eisen die in het accreditatiekader worden beschreven.
De gedachte is dat het accreditatieorgaan daarbij niet actief hoeft op te
treden en dat eventuele opname op de lijst gebeurt op verzoek van een organisatie.
Aan het op de lijst plaatsen van een organisatie zijn geen rechtsgevolgen
verbonden. De functie van deze lijst is te fungeren als ondersteunend hulpmiddel
met een voorlichtend karakter. Het op de lijst voorkomen van een organisatie
geeft derhalve geen garantie op validering van het oordeel van de visitatiecommissie.Het accreditatieorgaan, of indien dit binnen het accreditatieorgaan zo
geregeld wordt, de accreditatieraad voor hbo of wo namens het accreditatieorgaan,
geeft het accreditatiekeurmerk. Accreditatie geldt voor 6 jaar.Het accreditatieorgaan maakt het accreditatierapport, de visitatierapporten
en eventuele andere rapporten die ten grondslag liggen aan het accreditatiebesluit,
openbaar. Dit is ten behoeve van benchmarking van opleidingen en de voorlichting
aan studenten. Ook indien het om een negatief oordeel gaat, zijn het visitatierapport
en het accreditatierapport openbaar.Hoofdstuk 4 De gevolgen van accreditatieKwaliteitsverbetering en accreditatieIn hoofdstuk 2 is aangegeven dat accreditatie zich primair richt op de
handhaving van de kwaliteit van het hoger onderwijs. Ondanks het feit dat
het verlenen van keurmerken een belangrijke impuls kan betekenen voor het
verbeteren van kwaliteit, zal deze functie in de totale systematiek van in-
en externe kwaliteitszorg en accreditatie haar zwaartepunt vinden in de in-
en externe kwaliteitszorg. Accreditatie kan in dat licht gezien worden als
het sluitstuk van een continu proces van kwaliteitszorg. Dit proces start
met de interne kwaliteitszorg van de instellingen zelf. Dit geeft de instellingen
belangrijke informatie over het functioneren van de opleiding en instelling
en vormt als zodanig input voor kwaliteitsverbetering. Een tweede
element is de zelfevaluatie die de input vormt voor de beoordeling door externe
deskundigen, de visitatiecommissie. De visitatiecommissie komt tot een oordeel
over de kwaliteit van een opleiding en geeft aanknopingspunten voor verbetering.
Indien de visitatiecommissie tot een negatief oordeel komt, staat het de instelling
uiteraard vrij om, nadat de instelling maatregelen tot verbetering van de
kwaliteit heeft kunnen nemen, een hernieuwde, eventuele partiële, kwaliteitsbeoordeling
uit te laten voeren. Gelet op mogelijkheden tot «reparatie» is
er voor gekozen het accreditatiebesluit, als sluitstuk van het proces van
kwaliteitsverbetering een eenduidig karakter te geven en af te zien van de
mogelijkheid van voorwaardelijke oordelen. Dat laat onverlet dat de instelling
in het geval van het niet verkrijgen van accreditatie te allen tijde op basis
van een (eventueel partieel) deskundigenoordeel opnieuw accreditatie kan aanvragen.In de casus dat het niet verkrijgen van accreditatie plaatsvindt binnen
de termijn waarin – op basis van een eerdere accreditatie – de
opleiding een geaccrediteerde status heeft, kan de opleiding zonder verdere
rechtsgevolgen, binnen de grens van die termijn na verbetering van de opleiding
deze opnieuw laten visiteren en vervolgens accreditatie aanvragen.In de casus dat de termijn waarin de opleiding een geaccrediteerde status
heeft wel overschreden wordt, doen zich de rechtsgevolgen
voor zoals verderop onder het kopje «Gevolgen voor studenten en personeel
van verlies van accreditatie» nader wordt omschreven.Rechten verbonden aan accreditatieAccreditatie is voor de bekostigde instellingen één van
de voorwaarden om aanspraak te kunnen maken op een rijksbijdrage (bekostiging
uit 's Rijks kas) en om het recht te verkrijgen getuigschriften af te geven
waaraan de wet civiel effect verbindt. De studenten en getuigschriften van
die opleiding tellen mee in de bekostiging van de desbetreffende instelling
(gezien de in het Bekostigingsbesluit WHW gehanteerde definities). De studenten
hebben aanspraak op studiefinanciering conform de Wet studiefinanciering 2000
en op het voeren van de in de WHW geregelde titulatuur.Voor de aangewezen instelling is accreditatie voorwaarde voor instellingen
om getuigschriften af te geven waaraan de wet civiel effect verbindt en voor
studenten om aanspraak te kunnen maken op studiefinanciering en de in de wet
geregelde titulatuur. Bij aangewezen instellingen ontstaat geen aanspraak
op bekostiging.Registratie in het CROHOAccreditatie door het accreditatieorgaan betekent tevens dat bekostigde
en aangewezen opleidingen kunnen worden geregistreerd in het Centraal Register
opleidingen hoger onderwijs (CROHO).Het CROHO is een register waarin gegevens over opleidingen in het hoger
onderwijs staan. Het CROHO is een zogenaamde kenbron en bevat gegevens, die
voortvloeien uit bevoegd genomen beslissingen, die betrekking hebben op het
onderwijsaanbod in het hoger onderwijs. Voorbeelden van de gegevens die in
het CROHO zijn opgenomen zijn: is er sprake van een hbo of wo-opleiding; de
studielast; het voltijds, deeltijds of duale karakter; het tijdstip waarop
de registratie van een opleiding zal worden beëindigd en het moment waarop
voor het eerst inschrijving voor de propedeutische fase niet meer mogelijk
is, indien na het verlopen van de accreditatietermijn geen nieuwe accreditatie
is verworven en de termijn die de instelling hanteert om in dat geval studenten
de gelegenheid te bieden de opleiding aan de eigen instelling te voltooien.De gegevens, die in het CROHO staan, moeten overeenkomen met de werkelijkheid.
Studenten, (zuster)instellingen, de overheid en andere belanghebbenden
moeten daarvan op aan kunnen. Daarom legt de wet de instellingen nadrukkelijk
de verplichting op elke gewenste wijziging van het register, te melden aan
de Informatie Beheer Groep die de beheerder van het CROHO is.Aan opname in het CROHO kunnen geen rechten worden ontleend; het is immers
een kenbron. Wel blijkt uit de registratie van een opleiding daarin dat aan
die opleiding de rechten, die staan vermeld in de artikelen 1.9 en 1.12, zijn
verbonden.De registratie in het CROHO vervalt na het verlopen van de accreditatie,
dus na 6 jaar. Daarom zal de instelling, voordat de termijn van 6 jaren is
verstreken, tijdig moeten zorgen voor een visitatie en een daarop volgende
accreditatie. Alleen in dat geval zal de registratie in het CROHO hernieuwd
kunnen worden. Deze visitatie- en accreditatieronde zal de instelling per
opleiding iedere 6 jaren moeten doorlopen, wil de instelling de registratie
van de desbetreffende opleiding in het CROHO kunnen handhaven.Indien de accreditatieorganisatie niet tijdig komt tot een positief accreditatiebesluit,
zal de registratie in het CROHO worden beëindigd. In dat geval voldoet
de opleiding immers niet meer aan de voorwaarden voor registratie.Gevolgen voor studenten en personeel van verlies van accreditatieVerlies van accreditatie mag er niet toe leiden dat studenten, die voor
de opleiding in kwestie staan ingeschreven, daarvan de dupe zouden worden.Het heeft de voorkeur dat studenten naar een andere – verwante –
opleiding aan de eigen of een andere instelling zullen overstappen. Daarom
is de wettekst zodanig geformuleerd dat alleen indien dit niet mogelijk is
studenten in de gelegenheid kunnen worden gesteld, hun opleiding aan de instelling
binnen een redelijke termijn te voltooien met behoud van studiefinanciering.
Tevens zal de instelling voor deze studenten alsdan gedurende deze afbouwperiode
ook nog bekostiging ontvangen. De instelling kan echter geen nieuwe studenten
meer inschrijven.De algemene verplichting van de instelling te zorgen dat het mogelijk
is voor de zittende studenten hun studie te vervolgen, is nu reeds in de WHW
vastgelegd in het derde lid van artikel 6.5 waar het de opleidingen van bekostigde
instellingen betreft en in het derde lid van artikel 6.10 betreffende opleidingen
van aangewezen instellingen. De minister bepaalt nu in geval hij de rechten
aan een bestaande opleiding ontneemt, het tijdstip waarop zijn besluit van
kracht wordt, zodanig dat de voor de opleiding ingeschreven student de opleiding
binnen redelijke termijn aan dezelfde of aan een andere instelling kan voltooien.Deze bepaling wordt aangepast in die zin dat in de wet de instelling de
verplichting wordt opgelegd de student eerst de gelegenheid te bieden over
te stappen naar een andere opleiding binnen dezelfde instelling of een andere
instelling en indien dit niet mogelijk is, de gelegenheid te bieden de opleiding
aan dezelfde instelling binnen redelijke termijn te voltooien indien zij de
opleiding zonder onderbreken blijven volgen. Over de redelijke termijn kunnen
studenten en instelling afspraken maken. Ook hier geldt dat het voor belanghebbenden
duidelijk moet zijn welke termijn de instelling hanteert. De instelling krijgt
de verplichting deze termijn te laten opnemen in het CROHO.Bij verlies van accreditatie blijft de instelling uiteraard verantwoordelijk
voor het personeel dat bij deze opleiding betrokken is. Buitenlandse en andere accreditatiesNaast accreditatie door het Nederlandse accreditatieorgaan kunnen instellingen
zich uiteraard ook laten accrediteren door andere, bijvoorbeeld buitenlandse,
accreditatieorganisaties. Instellingen zouden op grond van hun missie of met
het oog op signalen die men aan de markt wil geven, kunnen kiezen voor een
dergelijke «meervoudige» accreditatie. Het keurmerk van deze andere
organisaties heeft geen gevolgen voor het verlenen van formele rechten en
plichten op grond van de Nederlandse wet- en regelgeving, maar draagt wel
bij aan bijvoorbeeld internationale erkenning van de betrokken opleidingen.Hoofdstuk 5 Totstandkoming nieuwe opleidingenOogmerk van het HOOP 2000 is de instellingen van hoger onderwijs de ruimte
te geven zich te ontwikkelen in een veranderlijke omgeving. Dat vergt zelfstandigheid
en een sterke eigen positie. Universiteiten en hogescholen zullen zich een
sterke eigen positie moeten kunnen verwerven door een eigen inkleuring van
de missie. Daarbij past ook bewegingsruimte om een eigen onderwijsaanbod samen
te stellen passend bij het eigen nationale en internationale profiel. Concurreren
op kwaliteit van het onderwijs moet mogelijk zijn. In de nieuwe systematiek,
zoals die wordt voorgesteld, wordt de nadruk gelegd op de kwaliteit van het
onderwijs, zoals omschreven in de vorige hoofdstukken.Vanuit die achtergrond is in het HOOP 2000 voorgesteld instellingen vrijheid
te geven bij het starten van nieuwe opleidingen. Deze vrijheid geldt niet
voor opleidingen waarvoor een fixus geldt en niet voor de in artikel 6.16
van de WHW genoemde voortgezette kunstopleidingen en opleidingen voortgezette
bouwkunst. Op deze opleidingen is een apart regiem van toepassing, neergelegd
in artikel 5a.11, zevende lid, respectievelijk artikel 6.16 van dit wetsvoorstel.Consequentie van dit voorstel voor programmeervrijheid uit het HOOP was
dat de bestaande macrodoelmatigheidstoets zou worden afgeschaft en dat de
Adviescommissie Onderwijsaanbod (ACO) zou worden opgeheven. De instellingen
zijn dan zelf verantwoordelijk voor een doelmatige afweging van benodigde
investeringen bij het starten van een nieuwe opleiding. Voorstellen voor nieuwe
opleidingen door de instellingen zouden vooraf wel getoetst worden door het
accreditatieorgaan. Het accreditatieorgaan zou zich daarbij, zo was mijn aanvankelijke
voornemen, ook uitspreken over de vraag of de instellingen op adequate wijze
invulling gegeven hebben aan de doelmatigheidsafweging.Op grond van de adviezen van de Onderwijsraad, de Commissie Franssen en
de Raad van State die mij naar aanleiding van het wetsvoorstel bereikt hebben,
ben ik tot de conclusie gekomen dat een andere vormgeving van de toets op
de doelmatigheid van het onderwijsaanbod geboden is. De commissie Franssen
acht vermenging van de kwalitatieve beoordeling van nieuwe opleidingen door
het accreditatieorgaan met doelmatigheidsafwegingen ongewenst, en is van oordeel
dat de kwalitatieve beoordeling aan kracht wint wanneer er geen andere elementen
doorheen spelen. De Raad van State is van oordeel dat de overheidsverantwoordelijkheid
voor doelmatigheid steviger invulling moet krijgen, maar wel op een wijze
die ook maximaal ruimte laat voor inhoudelijke vernieuwing.De nieuwe vormgeving van het instrumentarium in dit wetsvoorstel komt
aan deze bezwaren tegemoet. De benadering in dit wetsvoorstel steunt op drie
pijlers:1. een inhoudelijke toets vooraf, of de opleiding voldoet aan kwalitatieve
maatstaven, conform de uitwerking door de commissie Franssen; 2. een aanscherping van de verantwoordelijkheid van de instellingen om
te komen tot onderlinge afstemming bij het starten van nieuwe opleidingen
(zelfregulering);3. een nadere invulling van de zorg van de overheid om toe te zien op
de doelmatigheid van het gehele onderwijsaanbod.In deze benadering is sprake van zowel een adequate invulling van de zorg
voor doelmatigheid van het opleidingenaanbod als van condities voor gewenste
dynamiek en kwalitatieve vernieuwing.Toets nieuwe opleiding bij bekostigde en aangewezen instellingenPassend bij de hiervoor omschreven benadering van grotere zelfregie voor
de instellingen wordt in dit wetsvoorstel de nadruk op de kwaliteit van het
onderwijs versterkt. Als waarborg voor de kwaliteit in de richting van aankomende
studenten wordt een toets ingevoerd die aannemelijk moet maken dat een nieuw
te starten opleiding van voldoende kwaliteit zal zijn.Deze toets wordt uitgevoerd door het accreditatieorgaan vanwege de synergie
met de accreditatie van bestaande opleidingen. De combinatie van taken en
de autoriteit van het accreditatieorgaan waarborgt een gefundeerd oordeel.De rechten zijn bij een positief oordeel gelijk aan die van een geaccrediteerde
opleiding. Een positief oordeel in de toets nieuwe opleiding leidt bij bekostigde
of aangewezen instellingen tot registratie als «nieuwe opleiding»
in het CROHO voor zes jaar.De toets vooraf houdt tenminste een toets in van een schriftelijk dossier,
waarin is opgenomen: de beschrijving van het benodigde personeel voor de nieuwe
opleiding naar omvang en kwalificatie, de benodigde investeringen blijkend
uit een financieel overzicht, het volledige curriculum en het didactisch concept.
In dit verband wordt ook wel gesproken over de 3 M's: mensen, middelen en
methodes.Deze elementen bieden een waarborg voor de kwaliteit van de nieuwe opleiding.
De universiteiten en hogescholen hebben de wettelijke opdracht, ten behoeve
van de toets nieuwe opleiding, bij een opleiding de 3 M's te verkennen. Een
zelfde verplichting geldt voor de aangewezen instellingen. De toets vooraf
heeft, conform het rapport van de Commissie Franssen, geen betrekking op doelmatigheidsaspecten
(oorspronkelijk de 4e M). Wel kan deze marktanalyse een rol spelen in het
afstemmingsoverleg tussen de instellingen waarop hieronder nader wordt ingegaan.Afstemming tussen bekostigde instellingenVoor de bekostigde instellingen zijn, in verband met de doelmatige besteding
van overheidsmiddelen, aanvullende regelingen nodig. In het HOOP is aangegeven
dat bij het starten van nieuwe opleidingen een groter beroep kan worden gedaan
op de eigen verantwoordelijkheid van instellingen. Ik acht dat verantwoord
in verband met de opgedane ervaringen met de zelfregie. Daarbij mag een groter
beroep worden gedaan op de toezichthoudende organen van hogescholen en universiteiten.
Gegeven hun taak en samenstelling mag verwacht worden dat deze organen zullen
toezien op verantwoorde besluitvorming over voornemens tot het starten van
nieuwe opleidingen waarbij het bredere belang zorgvuldig wordt afgewogen.Gezien de ervaringen die naar aanleiding van het HOOP 2000 door de hogescholen
zijn opgedaan met het geïntroduceerde instrument van zelfregie inzake
initiatieven voor nieuwe opleidingen, ben ik van oordeel dat de ingeslagen
weg moet worden voortgezet. Wel is uit de ervaringen naar voren gekomen dat
een meer verplichtend karakter van deze «zelfregie» aanbevelenswaardig
is, reden waarom ik in artikel 6.2 de instellingen de verplichting
heb opgelegd om, meer gestructureerd dan voorheen, dat overleg vorm te geven.
Ik laat het daarbij aan de instellingen over zelf te bezien of een dergelijke
onderlinge afstemming zal plaatsvinden voordat een nieuwe opleiding aan het
accreditatieorgaan wordt voorgelegd voor een toets nieuwe opleiding, of dat
de afstemming gelijktijdig of achteraf zal plaatsvinden.Door het instellingsbestuur van de instelling die de nieuwe opleiding
wenst te verzorgen, dient een verslag te worden gemaakt van hetgeen in het
afstemmingsoverleg aan de orde is gekomen, met de daaraan verbonden conclusies.
Deze verslagen zijn openbaar in die zin, dat het bij aanmelding van de nieuwe
opleiding voor registratie in het CROHO dient te worden meegezonden. Ik zie
het als een in het openbaar verantwoording afleggen over de keuzes die door
de instellingen gezamenlijk worden gemaakt. Aangezien het afstemmingsoverleg
niet in alle gevallen tot overeenstemming zal leiden, heb ik voorgeschreven
dat de instellingen hun geschillen op dat punt voorleggen aan een geschillencommissie,
die het recht krijgt bindende uitspraken te doen over de conclusie die uit
het afstemmingsoverleg kan worden getrokken. De instellingen zullen zich derhalve
bij de uitspraken van deze geschillencommissie dienen neer te leggen.Indien het accreditatieorgaan een positieve uitspraak doet over de kwaliteit
van een nieuwe opleiding kan deze nieuwe opleiding slechts geregistreerd worden
in het CROHO, als daarbij aan de Informatie Beheer Groep het verslag van het
afstemmingsoverleg wordt overgelegd en – indien aan de orde –
de uitspraak van de geschillencommissie. Voor nieuwe opleidingen van bekostigde
instellingen geldt dit als voorwaarde voor bekostiging. Voldoet de opleiding
aan deze voorwaarden dan vindt in principe bekostiging plaats, tenzij de minister
op grond van artikel 6.5 anders oordeelt.Het verslag van het afstemmingsoverleg en de uitspraak van de geschillencommissie
zullen duidelijk moeten maken dat de instellingen de wettelijke opdracht,
neergelegd in artikel 6.2 van de WHW, te komen tot een doelmatige taakverdeling
tussen de instellingen, gelet op het geheel aan voorzieningen op het gebied
van het hoger onderwijs, serieus nemen. Beleidsvoornemens en uitspraken van
de minister over de ordening en inrichting van het gehele onderwijsaanbod
kunnen als beleidskader worden meegegeven aan de geschillencommissie. Ik voeg
daaraan toe dat «het geheel van voorzieningen» ruim dient te worden
opgevat. Ook de spreiding van de voorzieningen en de verscheidenheid van de
voorzieningen zullen in de beoordeling moeten worden betrokken. Ik acht het
van groot belang dat vernieuwingen, die in het onderwijsaanbod tot stand worden
gebracht, op deze manier op een breed draagvlak binnen het stelsel van hoger
onderwijs kunnen rekenen. Het is de gezamenlijke verantwoordelijkheid van
de instellingen er op toe te zien dat die vernieuwingen tot stand komen en
ook de mogelijkheid krijgen zich te bewijzen en te groeien.Gegeven deze vormgeving van de onderlinge afstemming is er in het wetsvoorstel
van afgezien dat de door de instellingen bij elke nieuwe opleiding uit te
voeren marktanalyse onderdeel te laten uitmaken van de beoordeling door het
accreditatieorgaan. Het ligt wel in de rede dat de marktanalyse van de instelling
die een nieuwe opleiding wenst te gaan verzorgen, als input dient voor de
beraadslagingen binnen het afstemmingsoverleg. Op deze manier kom ik tegemoet
aan de wens van de Commissie Franssen dat er een strikte scheiding dient te
worden gemaakt tussen de kwaliteit van de opleiding enerzijds en doelmatigheid
van het opleidingenaanbod anderzijds. Macrodoelmatigheid van het gehele onderwijsaanbodDe nieuwe opzet van het afstemmingsoverleg dwingt de instellingen invulling
te geven aan hun gezamenlijke verantwoordelijkheid. Dit laat onverlet dat
de verantwoordelijkheid voor een doelmatige besteding van overheidsmiddelen
bij de overheid blijft berusten, en dat deze haar verantwoordelijkheid moet
kunnen nemen indien daar aanleiding toe bestaat. Deze verantwoordelijkheid,
die het gehele bestaande en nieuwe onderwijsaanbod omvat, wordt omschreven
in artikel 6.5 van de WHW. De criteria ter beoordeling daarvan zijn in dit
artikel in die zin aangepast, dat met name de spreiding van de voorzieningen
en de verscheidenheid van de voorzieningen wettelijk worden verankerd.De toepassing van deze bevoegdheid zal met dit wetsvoorstel concreet handen
en voeten krijgen. Voorgesteld wordt de volgende aanpak:1. periodiek vinden analyses plaats naar de toestand van het hoger onderwijs
binnen een bepaalde sector, of binnen een bepaald wetenschapsgebied. Die analyses
kunnen worden uitgevoerd door een reeds bestaande instantie, zoals de AWT,
doch ook door ad hoc in te stellen verkenningscommissies. Ook is denkbaar
dat de analyses uitgaan van het veld zelf, bijvoorbeeld de disciplineoverlegorganen
van de VSNU. Deze analyses hebben betrekking op de ordening en doelmatigheid
van het opleidingenaanbod in relatie tot de ontwikkeling van het aantal studenten
en de vraag op de arbeidsmarkt èn de randvoorwaarden voor kwaliteit
en vernieuwing;2. naar aanleiding van dergelijke analyses kan de overheid op grond van
deze analyses conclusies en beleidsuitspraken vastleggen in, bijvoorbeeld,
het Hoger onderwijs- en onderzoek plan. Ook andere documenten zijn mogelijk
nu de frequentie van het HOOP in beginsel vier jaar is geworden;3. deze beleidsuitspraken zullen dan mede richtinggevend zijn voor de
instelling zelf, het afstemmingsoverleg en functioneren als beleidskader voor
de geschillencommissie. De zelfregie van de instellingen wordt daarmee alleen
maar benadrukt;4. voor de overheid zullen de genoemde analyses de basis kunnen bieden
voor eventuele maatregelen op grond van artikel 6.5 teneinde te waken voor
een ondoelmatige besteding van overheidsmiddelen. Ik zal daar zeker toe overgaan
indien maatregelen van de kant van de instellingen zelf uitblijven. Ik vertrouw
echter op de zelfregie van de instellingen, zodat de noodzaak tot toepassing
van dit instrument vermindert met invoering van het nieuwe systeem voor het
afstemmingsoverleg.Ik ben er van overtuigd dat met deze aanpassingen in de bestaande wetgeving
de oorspronkelijke doelstellingen van de WHW, de verantwoordelijkheden voor
een doelmatige taakverdeling wat betreft het onderwijsaanbod te leggen bij
de instellingen, en de verantwoordelijkheid voor een doelmatige besteding
van overheidsmiddelen te laten bij de minister, goed beïnstrumenteerd
zijn. Tegelijk wordt meer dynamiek en vernieuwing mogelijk. Dat de doelmatigheidsafweging
niet meer primair gericht is op nieuwe opleidingen, maar op het gehele opleidingenaanbod
via sectorale aanpassingen, maakt zowel een evenwichtiger beoordeling van
doelmatigheid, als inhoudelijke vernieuwing mogelijk. Een belangrijk nadeel
van het huidige instrumentarium met de ACO is immers dat in de praktijk alleen
de doelmatigheid van nieuwe opleidingen kritisch wordt bezien. Dit heeft enerzijds
tot gevolg dat opleidingen die in kwalitatief opzicht een verrijking kunnen
betekenen, om doelmatigheidsredenen geen kans krijgen zich te bewijzen. De
Raad van State heeft hierop gewezen. Anderzijds krijgen ondoelmatigheden in
het bestaande opleidingenaanbod veel minder aandacht. In de hier
geschetste benadering zullen deze bezwaren worden weggenomen.Daarmee is het ook verantwoord dat de beschreven nieuwe systematiek direct
van toepassing is op het hbo. Met de HBO-raad zijn afspraken gemaakt voor
een versneld uit te voeren evaluatietraject naar de besluitvorming over de
start van nieuwe opleidingen. Dit evaluatietraject, dat plaatsvindt in het
kader van het HOOP 2000, is gericht op eerdere afschaffing in het hbo van
de huidige doelmatigheidstoets met een rol voor de ACO, dan aanvankelijk in
het HOOP 2000 was voorzien. Voor wo en hbo is hierdoor sprake van een zelfde
regime en voor het hbo is dan ook geen aparte overgangsperiode nodig.Hoofdstuk 6 Het toezicht op het hoger onderwijsDe invoering van accreditatie heeft een aantal consequenties voor het
huidig functioneren van het toezicht op het hoger onderwijs. In dit wetsvoorstel
wordt daarom tevens het toezicht op het hoger onderwijs opnieuw geregeld.
De huidige bepalingen komen te vervallen. De nieuwe bepalingen worden opgenomen
in de Wet op het onderwijstoezicht.In het beoogde accreditatiestelsel krijgt de inspectie (conform de nota
Variëteit en Waarborg) een belangrijke toezichthoudende rol. Voorwaarde
voor het invoeren van een systeem van accreditatie is dat de overheid zijn
verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van het hoger onderwijs volwaardig
moet kunnen nemen.Tegelijkertijd komt het toezicht door de inspectie op het visitatiestelsel,
zoals beschreven in hoofdstuk 1, te vervallen.In het huidige systeem heeft de inspectie bij elke individuele visitatie
een evaluatieve rol (de meta-evaluatie). De inspectie geeft haar bevindingen
per visitatie weer. In overkoepelende zin worden in het onderwijsverslag trends
of signaleringen weergegeven of thematische onderzoeken. In het vernieuwde
systeem is de evaluatieve rol per visitatie neergelegd bij het accreditatieorgaan.
De inspectie concentreert zich op het systeem als geheel, waarin de rol van
de inspectie te onderscheiden is naar het stelsel voor hoger onderwijs en
het accreditatiesysteem. Daarnaast blijft de inspectie toezien op de naleving
van de wettelijke voorschriften, indien daar aanleiding toe is.Wat het functioneren van het stelsel betreft, rapporteert de inspectie
over aspecten van de kwaliteit van het hoger onderwijs die vanuit het oogpunt
van informatievoorziening aan de burger in het algemeen en de student in het
bijzonder van belang zijn. Daarbij valt te denken aan onderwerpen als studeerbaarheid,
studielast en de positie van bijzondere doelgroepen. De inspectie doet dit
aan de hand van analyses op basis van visitatie- en accreditatierapporten,
en gebruikt daarbij tevens andere gegevensbronnen zoals door instellingen
zelf verrichte onderzoeken, studentenevaluaties, resultaten uit onderzoeken
naar kengetallen en naar klachten(patronen) en dergelijke. Ook kan de inspectie
aan eigenstandige algemene gegevensverzameling doen, zoals betreffende de
monitoring van ICT-ontwikkelingen in het hoger onderwijs. Ook is de inspectie
verantwoordelijk voor monitoring op sectorniveau hoe de instellingen in het
algemeen omgaan met de bestuurlijke hantering van resultaten van visitaties.Ten aanzien van het accreditatiesysteem toetst de inspectie of voldaan
wordt aan de doelen die met accreditatie worden beoogd: pluriformiteit in
de kwaliteitsbeoordeling, internationale benchmarking met het oog op het handhaven
van het gewenste hoge kwaliteitsniveau, transparantie van de kwaliteit
van het onderwijs, een onafhankelijke positionering van de kwaliteitszorg
ten opzichte van zowel de brancheorganisaties als de overheid en heldere bestuurlijke
consequenties bij onvoldoende kwaliteit. Verder toetst ze ten aanzien van
het accreditatieorgaan de naleving van accreditatiekaders en toetsingskaders.
De inspectie monitort de gehanteerde werkwijze en toetst of dezelfde eisen
aan zowel het bekostigd als het aangewezen onderwijs gesteld worden. De inspectie
is als waarnemer aanwezig bij de vergaderingen van de accreditatieraden. Op
deze wijze kan de inspectie in de beginfase van de invoering van accreditatie
in het hoger onderwijs de vinger goed aan de pols houden en kan de inspectie
steeds snel beschikken over informatie die voor het vervullen van haar toezichtfunctie
en voor het jaarlijks verslag over de stand van zaken in het hoger onderwijs
van belang is. Indien de inspectie vermoedt dat ergens in het systeem van
accreditatie sprake is van tekortkomingen, kan de inspectie op deze wijze
direct nader onderzoek instellen. Het waarnemerschap van de inspectie bij
de vergaderingen van het accreditatieorgaan hoeft geen blijvende taak te zijn:
zoals eerder in deze memorie van toelichting al is aangegeven zal dit waarnemerschap
bij de evaluatie expliciet aan de orde komen.Ten aanzien van individuele opleidingen heeft de inspectie geen specifieke
taak meer anders dan toezicht op wettelijke voorschriften die betrekking hebben
op opleidingen. Uit de hierboven opgesomde taken van de inspectie blijkt tegelijkertijd
dat de rapportages die de inspectie genereert, mede gebaseerd zullen zijn
op materiaal dat per opleiding beschikbaar komt.De resultaten en bevindingen van al haar activiteiten geeft de inspectie
jaarlijks weer in het onderwijsverslag waarin de staat van het hoger onderwijs
in Nederland beschreven wordt en waarmee tevens een overzicht beschikbaar
is van het functioneren van het stelsel als geheel.Hoofdstuk 7 Het accreditatieorgaan als zelfstandig bestuursorgaanInstelling van een zelfstandig bestuursorgaanHet accreditatieorgaan krijgt de vorm van een bestuursorgaan van de centrale
overheid dat bij wet met openbaar gezag is bekleed en dat niet hiërarchisch
ondergeschikt is aan de minister. Dat het accreditatieorgaan niet hiërarchisch
ondergeschikt is aan de minister blijkt uit het feit dat de minister –
behoudens de mogelijkheid om in bijzondere gevallen het besluit van het accreditatieorgaan
te vernietigen wegens strijd met het recht of het algemeen belang –
niet in individuele gevallen rechtens kan bepalen hoe het accreditatieorgaan
moet handelen. Het accreditatieorgaan is hierdoor een zelfstandig bestuursorgaan.
In hoofdstuk 2 is de keuze voor een zelfstandig bestuursorgaan toegelicht.Het accreditatieorgaan heeft als zelfstandig bestuursorgaan geen beleidsruimte,
maar juist wel beoordelingsruimte. Om die reden kan het accreditatieorgaan
zelf de criteria in de accreditatiekaders vaststellen die het bij de accreditatie
zal hanteren. Deze kaders worden echter wel door de minister marginaal getoetst
en goedgekeurd.Vanuit het oogpunt van de ministeriële verantwoordelijkheid voor
de kwaliteit van het hoger onderwijs is het van belang dat ten aanzien van
een zelfstandig bestuursorgaan voldoende waarborgen bestaan voor de minister
om invloed uit te oefenen op het accreditatiestelsel in het algemeen en op
het functioneren van het orgaan. Deze waarborgen zijn in dit wetsvoorstel
gelegen in:– de benoeming door de minister van voorzitter en de overige leden
van het accreditatieorgaan en de benoeming van de leden van het
accreditatieorgaan in ten minste één van de accreditatieraden;– de goedkeuring door de minister van het accreditatiekader. Goedkeuring
kan worden onthouden op grond van het recht of het algemeen belang. Tevens
bevat de wet onderwerpen waarop de criteria in de accreditatiekaders in elk
geval betrekking moeten hebben;– de mogelijkheid van het vernietigen van alle besluiten van het
accreditatieorgaan;– de mogelijkheid tot het treffen van voorzieningen bij taakverwaarlozing;– de goedkeuring van het bestuursreglement en de tarieven van het
orgaan.Bovendien wordt in dit verband gewezen op het toezicht op het accreditatieorgaan
dat bij de inspectie is belegd.Voor de goede orde wordt er op gewezen dat daar waar een bevoegdheid is
toegekend aan de minister dit ten aanzien van het landbouwonderwijs een bevoegdheid
betreft die door de minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij wordt
uitgeoefend.Accreditatie en de Algemene wet bestuursrecht (Awb)Het accreditatieorgaan is een zelfstandig bestuursorgaan en valt daarmee
onder de werking van de Awb.De bepalingen van de Awb die in dit kader allereerst relevant zijn, hebben
betrekking op besluiten en bezwaar en beroep. Het accreditatieorgaan dient
bij zijn besluitvorming de algemene bepalingen over besluiten, die worden
genoemd in hoofdstuk 3 van de Awb, in acht te nemen. Deze hebben betrekking
op algemene beginselen van behoorlijk bestuur, zoals zorgvuldigheid en motivering,
alsmede op termijnen en bekendmaking. Hierbij geldt ten aanzien van de beslistermijn
op het verzoek om accreditatie, niet de termijn die is opgenomen in artikel
3:28 van de Awb. Artikel 5a.9 bepaalt dat het accreditatieorgaan binnen drie
maanden een besluit moet nemen op de aanvraag tot accreditatie.Voorts zijn van toepassing de bepalingen van de hoofdstukken 6, 7 en 8
van de Awb, die betrekking hebben op bezwaar en beroep. Een instelling kan
bezwaar maken tegen een besluit van het accreditatieorgaan. De algemeen geldende
termijn daarvoor bedraagt zes weken en vangt aan op de dag waarop het besluit
van het accreditatieorgaan bekend is gemaakt. Ook voor het instellen van beroep
geldt deze termijn.Voor het accreditatieorgaan geldt ook een termijn voor het nemen van een
beslissing op een bezwaar, namelijk zes weken. Deze termijn kan een maal verdaagd
worden voor een periode van vier weken. Ingeval van beroep – dat op
grond van artikel 14.1 bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van
State wordt ingesteld – neemt de rechter op grond van artikel 8:66 Awb
een beslissing binnen zes weken na sluiting van het onderzoek. Ook hier kan
deze termijn in bijzondere omstandigheden worden verlengd met ten hoogste
zes weken. De rechter kan, indien hij het beroep van de instelling gegrond
verklaart, op grond van artikel 8:72 Awb bepalen dat zijn uitspraak in de
plaats treedt van het geheel of gedeeltelijk vernietigde besluit.Voor een instelling die een accreditatie of een toets nieuwe opleiding
voor een opleiding aanvraagt bij het accreditatieorgaan, is het van belang
dat rekening wordt gehouden met de hier genoemde termijnen. De accreditatie
en toets nieuwe opleiding vervalt immers na zes jaar en een bezwaar- en beroepsprocedure
zal dan ook in principe binnen die termijn afgerond moeten zijn. De termijn
wordt echter op grond van de wet verlengd indien de instelling binnen de wettelijke
termijn een aanvraag om accreditatie heeft ingediend, maar op het moment van
de vervaldatum hierop nog niet door het accreditatieorgaan is beslist of indien
nog een bezwaar- of beroepsprocedure aanhangig is. De accreditatie
wordt in die gevallen verlengd tot het moment dat het besluit op de aanvraag
onherroepelijk is geworden.Als door het te laat indienen van een aanvraag door de instelling, de
termijn van zes jaar toch wordt overschreden, vervalt de accreditatie of de
toets nieuwe opleiding. Voor de bekostigde instellingen vervalt daarmee ten
aanzien van de nieuwe studenten, ook de aanspraak op bekostiging, het recht
aan de examens een getuigschrift als bedoeld in artikel 7.11, eerste lid,
te verbinden. De registratie in het CROHO wordt beëindigd. De instelling
draagt er in dat geval op grond van artikel 5a.12 zorg voor dat de studenten
die zijn ingeschreven op het moment dat de instelling de accreditatie van
een opleiding verliest, de gelegenheid wordt geboden de opleiding aan een
andere instelling te voltooien. Is dat niet mogelijk, dan stelt de instelling
een redelijke termijn vast, gedurende welke de opleiding binnen de eigen instelling
wordt afgerond ten behoeve van studenten die de opleiding niet elders kunnen
voltooien.De minister moet goedkeuring hechten aan het bestuursreglement van het
accreditatieorgaan, de tarieven en de accreditatiekaders. Ook hierop is de
Awb van toepassing en wel hoofdstuk 10. Een besluit omtrent de goedkeuring
daarvan wordt binnen dertien weken bekend gemaakt nadat het accreditatieorgaan
het betreffende besluit aan de minister ter goedkeuring heeft voorgelegd.
Een dergelijk besluit kan één maal voor ten hoogste 13 weken
worden verdaagd.Een besluit tot goedkeuring wordt verondersteld te zijn genomen, indien
binnen 13 weken geen besluit omtrent goedkeuring of geen besluit tot verdaging,
dan wel binnen de termijn waarvoor het besluit is verdaagd, geen besluit over
goedkeuring is bekend gemaakt aan het accreditatieorgaan.RechtspersoonlijkheidAan het accreditatieorgaan is in dit wetsvoorstel geen rechtspersoonlijkheid
toegekend. Gelet op de taak van het accreditatieorgaan is het niet nodig dat
het accreditatieorgaan een vermogen kan afzonderen. Het accreditatieorgaan
maakt dus onderdeel uit van de rechtspersoon Staat der Nederlanden. Het accreditatieorgaan
is vermogensrechtelijk dus niet zelfstandig waardoor de bekostiging via de
begroting van het ministerie van OCenW loopt. Eén van de gevolgen hiervan
is dat accreditatieorgaan zich moet richten naar het regime van de Comptabiliteitswet.Wetsvoorstel Kaderwet zelfstandige bestuursorganenOp 27 september 2000 is het wetsvoorstel Regels betreffende zelfstandige
bestuursorganen (Kaderwet zelfstandige bestuursorganen) aan de Tweede Kamer
der Staten-Generaal aangeboden (Kamerstukken II 2000/2001, 27 426, nrs.
1–3). Dit wetsvoorstel geeft algemene regels voor de organisatie van
zbo's en regels over het primaat van de politiek.Aangezien de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen nog niet tot wet is
verheven en het niet valt te voorzien op welk moment dit zal gebeuren, is
het niet mogelijk reeds nu deze wet van toepassing te verklaren op het accreditatieorgaan.
Het is het voornemen dit te doen bij de na de totstandkoming van de Kaderwet
zelfstandige bestuursorganen in te dienen invoeringswet.Wel is bij de redactie van de bepalingen die betrekking hebben op de instelling
van het accreditatieorgaan zoveel mogelijk rekening gehouden met de bepalingen
van het wetsvoorstel Kaderwet zelfstandige bestuursorganen. Met name met de
artikelen 6 tot en 9, 11 tot en met 16, 18, 23 en 32 van dat
wetsvoorstel. Het is de bedoeling dat het accreditatieorgaan hierdoor nauwelijks
iets zal merken van de inwerkingtreding van de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen
omdat de bepalingen van het wetsvoorstel inhoudelijk gezien niet afwijken
van de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen.De hierboven genoemde artikelen van de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen
hebben hoofdzakelijk betrekking op de reikwijdte van de verantwoordelijkheid
van de minister ten opzichte van het accreditatieorgaan. De ministeriële
verantwoordelijkheid is voor zelfstandige bestuursorganen veel beperkter,
maar tegelijkertijd behoort de minister wel aan de Staten-Generaal verantwoording
af te leggen en inlichtingen te verstrekken over het door hem gevoerde beleid.
Om deze verantwoordelijkheid waar te kunnen maken, heeft de minister diverse
bevoegdheden nodig.In verband met de verantwoording die de minister moet afleggen over het
gevoerde beleid, zijn er in titel 1 en 3 van het nieuwe hoofdstuk 5a aan de
minister bevoegdheden toegekend waardoor hij toezicht kan uitoefenen op de
wijze waarop het accreditatieorgaan zijn taak uitoefent. Dit toezicht is zodanig
dat het accreditatieorgaan zelfstandig kan blijven functioneren, maar er tegelijkertijd
toch enige beïnvloeding vanuit de minister kan plaatsvinden. Hierbij
kan men denken aan de bepaling dat de minister de leden van het accreditatieorgaan
benoemt, schorst en ontslaat. Een andere waarborg om de kwaliteit van het
accreditatieorgaan te bewaken, is de bepaling dat de leden van het zelfstandige
bestuursorgaan geen nevenfuncties mogen bekleden die in strijd kunnen komen
met een goede taakuitoefening.De bezoldiging of schadeloosstelling van de leden worden eveneens door
de minister vastgesteld.Er zijn twee belangrijke bevoegdheden die de minister heeft om in te grijpen
in de werkwijze van het accreditatieorgaan. Dit is de bevoegdheid om besluiten
van het accreditatieorgaan in bepaalde gevallen achteraf te vernietigen en
de bevoegdheid voorzieningen te treffen ingeval van taakverwaarlozing door
het accreditatieorgaan. Beide bevoegdheden kan de minister slechts in beperkte
gevallen inzetten. Vooral de «taakverwaarlozingsbepaling» is een
ultimum remedium omdat deze bevoegdheid al snel tegen het zbo-karakter ingaat.
Ook zullen de accreditatiekaders en de toetsingskaders bij de toets nieuwe
opleiding door de minister moeten worden goedgekeurd. Hierbij kan sprake zijn
van een lichte goedkeuringsprocedure, immers in de WHW worden kwaliteitskenmerken
waar de criteria voor de basiskwaliteit betrekking op moeten hebben, opgenomen.Het wetsvoorstel bevat ook bepalingen over de bevoegdheden van de minister
met betrekking tot de financiële sturing van het zelfstandig bestuursorgaan.
Ingevolge artikel 17 van de Comptabiliteitswet dient de minister immers voor
de begroting zorg te dragen voor een ordelijk en controleerbaar financieel
beheer. Daarnaast dient hij zorg te dragen voor het periodiek onderzoeken
van de doelmatigheid van het beheer, van de organisatie en van het beleid
dat aan de begroting van het betrokken ministerie ten grondslag ligt. Omdat
het accreditatieorgaan deel uitmaakt van de Staat, strekt deze opdracht van
de Comptabiliteitswet aan de minister zich tevens uit tot het accreditatieorgaan.
Hierdoor kan bijvoorbeeld de Algemene Rekenkamer ingevolge artikel 57 van
de Comptabiliteitswet een onderzoek bij het accreditatieorgaan instellen.
Om deze verantwoordelijkheid te kunnen uitvoeren, bepaalt artikel 5a.5 dat
het accreditatieorgaan jaarlijks een ontwerpbegroting moet indienen bij de
minister. De ontwerpbegroting van het accreditatieorgaan maakt hierdoor deel
uit van de begroting van het ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschappen.
Een andere bevoegdheid die de minister heeft om op financieel
terrein te sturen is de bepaling dat alle tarieven die het accreditatieorgaan
hanteert, goedkeuring van de minister behoeven.Tenslotte heeft de minister via artikel 5a.14 de bevoegdheid om aan de
benodigde informatie van het accreditatieorgaan te komen. Het accreditatieorgaan
moet desgevraagd inlichtingen aan de minister verstrekken en de minister kan
ook zelf onderzoek doen naar het functioneren van het accreditatieorgaan (zie
hoofdstuk 6 over het toezicht op het hoger onderwijs). Daarnaast dient het
accreditatieorgaan ieder jaar een jaarverslag op te stellen.Uiteraard is bij de formulering van de bepalingen van hoofdstuk 5a rekening
gehouden met de Aanwijzingen voor de regelgeving (Ar) die betrekking hebben
op zelfstandige bestuursorganen (Ar 124a tot en met 124z).Hoofdstuk 8 Invoering en overgangsbepalingenIntroductie van de accreditatiesystematiek en de toets vooraf voor nieuwe
opleidingen vindt, afhankelijk van de voortgang in het wetgevingstraject,
per zo vroeg mogelijk in 2002 plaats. In het verlengde daarvan wordt de ACO
afgeschaft. De toets vooraf voor nieuwe opleidingen zal ook voor het aangewezen
onderwijs op het moment van inwerkingtreding van deze wetswijziging gaan gelden.Om de overgang van het huidige visitatiesysteem naar het nieuwe stelsel
van accreditatie adequaat te laten verlopen, zullen in hoofdstuk 17 van de
WHW enkele overgangsbepalingen worden opgenomen.Op moment van invoering van accreditatie (begin 2002) kunnen opleidingen
nog niet meteen geaccrediteerd worden. Eerst moet het accreditatieorgaan worden
ingesteld en moeten de accreditatiekaders worden vastgesteld. Vervolgens dient
in de visitaties rekening gehouden te worden met de vastgestelde accreditatiekaders.
Bij de invoering van accreditatie zullen alle opleidingen die op dat moment
opgenomen zijn in het CROHO van rechtswege een geaccrediteerde status voor
een bepaalde periode ontvangen. Deze periode hangt af van het tijdstip van
de laatst uitgevoerde visitatie.In de notitie Keur aan Kwaliteit werd beoogd dat elke opleiding uiterlijk
5 jaar, de voorgestelde accreditatieperiode, sinds het moment dat de opleiding
het laatst is gevisiteerd, zou zijn geaccrediteerd. Inmiddels is besloten
deze termijn op 6 jaar te zetten. Aan deze regel zijn in het beschreven overgangsregime
enige concessies gedaan vanuit oogpunt van eenvoud en haalbaarheid. Opleidingen
die volgens de huidige bepalingen zijn beoordeeld in 2000 krijgen tot en met
31 december 2006 de gelegenheid een nieuwe accreditatie te verwerven. De opleidingen
die volgens de thans geldende regels zijn beoordeeld in 2001 of 2002
krijgen tot en met uiterlijk 31 december 2007 de tijd een accreditatie te
verwerven.Tenslotte zullen alle overige opleidingen die de dag voor inwerkingtreding
van deze wet zijn opgenomen in het CROHO tot en met 31 december 2005 van rechtswege
zijn geaccrediteerd.Instellingen hebben hierdoor ruim 3½ jaar de tijd voordat de eerste
accreditaties langs deze procedure tot stand moeten komen, immers uiterlijk 31 december 2005 moeten de eerste accreditaties
plaatsgevonden hebben. De verwachting is echter dat deze al eerder kunnen plaatsvinden, namelijk ongeveer een jaar na invoering.Binnen 5 jaar na inwerkingtreding van de bepalingen met betrekking tot
de accreditatie, zendt de minister een verslag over de doeltreffendheid en
effecten in de praktijk van die bepalingen. Hierbij zal het bijwonen van de inspectie van de vergaderingen van het accreditatieorgaan expliciet
betrokken worden.Hoofdstuk 9 Advies OnderwijsraadDe Onderwijsraad heeft bij brief van 29 mei 2001 (kenmerk 20 010 265/616)
geadviseerd over het wetsvoorstel. De raad heeft reeds in zijn eerdere advisering
over het ontwerpHOOP 2000 de voorstellen ter zake van accreditatie onderschreven,
zie hiervoor de paragraaf Beleidsvoorbereiding over accreditatie in het hoger
onderwijs in hoofdstuk 1.De Onderwijsraad onderschrijft mijn opvatting dat accreditatie kan bijdragen
aan een verdere ontwikkeling van de kwaliteitszorg gericht op onafhankelijkheid,
transparantie en maximale variëteit. De raad heeft met waardering kennis
genomen van het voorstel om één accreditatieorgaan in te stellen
voor het gehele aanbod van opleidingen in het hoger onderwijs bestaande uit
twee raden voor respectievelijk het wetenschappelijk onderwijs en het hoger
beroepsonderwijs. Volgens de raad wordt op deze wijze recht gedaan aan het
verschil in oriëntatie van opleidingen in het hoger beroepsonderwijs
enerzijds en opleidingen in het wetenschappelijk onderwijs anderzijds.Ik ben de Onderwijsraad erkentelijk voor de lovende woorden over het wetsvoorstel.De raad herhaalt vervolgens wat hij reeds in eerdere adviezen heeft opgemerkt
over de mogelijkheid aan te sluiten bij internationale ontwikkelingen op het
gebied van kwaliteitsontwikkeling en vergelijking. Het wetsvoorstel past naar
de opvatting van de raad uitdrukkelijk en terecht in het perspectief van internationalisering
van het hoger onderwijs als één van de belangrijkste motieven
voor het opzetten van een accreditatiestelsel.Het zou de voorkeur van de raad hebben om dit nog nadrukkelijker in het
wetsvoorstel tot uitdrukking te laten komen. Hierbij denkt de raad bijvoorbeeld
aan het opnemen van de verplichting in het wetsvoorstel dat de accreditatiekaders
moeten voldoen aan internationale hoge standaarden. Daarnaast zou in het wetsvoorstel
moeten worden opgenomen dat het accreditatieorgaan zijn werkwijze afstemt
op een zich gaandeweg ontwikkelende Europese accreditatiepraktijk.Deze opmerking van de raad onderstreept de door mij beoogde ontwikkelingsrichting
van de accreditatiesystematiek en de initiatieven die reeds zijn genomen om
de accreditatie in samenwerking met andere landen vorm te geven. Voor een
internationaal vergelijkbaar hoger onderwijs dienen procedures en standaarden
voor kwaliteitszorg en accreditatie op elkaar te worden afgestemd. In de bijeenkomst
van Europese ministers van onderwijs op 19 mei 2001 in Praag zijn hier nadere
voorstellen voor gedaan. Hierbij zou het streven moeten zijn dat er een systeem
ontstaat waarbij Europese landen elkaars accreditatiestelsels erkennen. Tussen
Nederland en Vlaanderen zijn op dit punt de ontwikkelingen reeds in een gevorderd
stadium.De Onderwijsraad plaatst vervolgens nog enige kanttekeningen bij het wetsvoorstel.
Van deze waardevolle gezichtspunten heb ik goede notitie genomen. Het advies
van de Raad is mede aanleiding geweest om een aantal verbeteringen in het
wetsvoorstel aan te brengen. Hieronder ga ik nader in op de opmerkingen van
de Onderwijsraad.Niveau van regelstellingDe criteria en de werkwijze die worden gebruikt bij de beoordeling van
de kwaliteit van opleidingen legt het accreditatieorgaan vast in accreditatiekaders.
Deze kaders behoeven de goedkeuring van de minister. Goedkeuring kan worden
onthouden wegens strijd met het recht of het algemeen belang.
De Onderwijsraad is de mening toegedaan dat het vaststellen van kwaliteitseisen
is voorbehouden aan de formele wetgever of aan de regering bij wege van een
voorhang amvb. De hiervoor beschreven regelstelling van kwaliteitseisen (deugdelijkheidseisen)
door een niet aan de parlementaire controle onderworpen zelfstandig bestuursorgaan
zou niet in overeenstemming zijn met het grondwettelijk vereiste dienaangaande.
De Onderwijsraad is daarom van mening dat het voor de hand zou liggen dat
de kaders analoog aan artikel 7.2.4 en volgende van de WEB op voorstel van
het accreditatieorgaan worden vastgesteld door de minister.In de huidige situatie zijn de instellingen op grond van artikel 1.18,
eerste lid, WHW verplicht ervoor zorg te dragen dat, zoveel mogelijk in samenwerking
met andere instellingen, wordt voorzien in een regelmatige beoordeling van
de kwaliteit van de werkzaamheden van de instellingen. Hierbij is, inmiddels
al weer een aantal jaren, een praktijk gegroeid waarbij de opleidingen regelmatig
worden gevisiteerd. Deze visitaties worden uitgevoerd door de zogenaamde visitatiecommissies.
In de huidige situatie vindt geen explicitering van de criteria plaats. De
criteria die bij deze visitaties worden gebruikt, worden door de visitatiecommissie
zelf vastgesteld. Op grond van het tweede lid van artikel 1.18 ziet de minister
vervolgens toe op de uitvoering hiervan. Dit geschiedt door middel van metaevaluaties
die worden uitgevoerd door de inspectie. Indien op grond van de kwaliteitsevaluaties
sprake is van een langdurig tekortschieten van de kwaliteit van de opleiding,
kan de minister op grond van het huidige eerste lid, onderdeel a, van artikel 6.5
WHW besluiten tot het ontnemen van rechten. Ook in het huidige systeem is
er derhalve sprake van toetsing aan de hand van criteria die niet door de
wetgever zijn vastgesteld en die, uiteindelijk, kunnen leiden tot het ontnemen
van rechten.Op grond van Ar 124f kan aan een zelfstandig bestuursorgaan in bijzondere
gevallen regelgevende bevoegdheid worden verleend, mits is voorzien in de
bevoegdheid tot goedkeuring van de minister. Ik ben de mening toegedaan dat
de regelgevende bevoegdheid van het accreditatieorgaan is toegestaan nu in
artikel 5a.8, tweede en derde lid, is vastgelegd welke criteria door het accreditatieorgaan
bij de accreditatie moeten worden gehanteerd en wat er onder deze afzonderlijke
criteria moet worden verstaan. Naar aanleiding van het advies van de Raad
van State is de redactie van deze bepaling gepreciseerd. Hierdoor wordt bereikt
dat nu tevens duidelijk is aan welke niveaus de bij de accreditatie te hanteren
criteria volgens de formele wetgever moeten voldoen. Hierdoor worden de kwaliteitseisen
door de formele wetgever nauwkeuriger vastgesteld.Ook overtuigt mij het argument van de Onderwijsraad niet dat de kaders
worden vastgesteld door een zelfstandig bestuursorgaan dat niet aan de parlementaire
controle onderworpen is, niet. Eerder is in hoofdstuk 7 van deze memorie van
toelichting uiteengezet dat in het wetsvoorstel een aantal waarborgen is opgenomen
op grond waarvan de minister zijn verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van
het hoger onderwijs kan uitoefenen. Hierbij is voor de accreditatiekaders
als waarborg opgenomen dat deze, alsmede iedere wijziging daarvan, de goedkeuring
van de minister behoeven, voordat zij van kracht kunnen zijn. Hierbij is de
situatie denkbaar dat de kaders weliswaar niet worden goedgekeurd, maar dat
daarbij wordt aangegeven dat indien bepaalde onderdelen uit de kaders worden
aangepast de kaders alsnog zouden kunnen worden goedgekeurd.Naast de hierboven omschreven kwaliteitszorgbepalingen bevat de wet met
name in hoofdstuk 7 een aantal deugdelijkheidseisen. Deze hebben onder meer
betrekking op het onderwijs, de vooropleidingseisen, de examens, de promoties
en de registratie. Indien niet of niet meer wordt voldaan aan deze deugdelijkheidseisen
kan de minister op grond van het huidige eerste lid, onderdeel
c, van artikel 6.5 van de WHW ook besluiten tot het ontnemen van rechten.
Deze laatste mogelijkheid tot het ontnemen van rechten blijft ongewijzigd.Overigens krijgt de minister, anders dan de Onderwijsraad veronderstelt,
op grond van artikel 5a.15 WHW het toezichtinstrument van spontane vernietiging,
ook van individuele accreditatiebeslissingen. Dit is wel een uiterste middel
dat slechts met grote terughoudendheid mag worden gebruikt. Nadat de tekst
van het wetsvoorstel in het kader van het interdepartementaal overleg was
gewijzigd, was de toelichting op deze bevoegdheid in de memorie van toelichting
bij het aan de Raad gezonden wetsvoorstel abusievelijk niet aangepast. Via
dit instrument kan de eenheid binnen het rijksoverheidsbeleid gewaarborgd
worden.De Onderwijsraad heeft in zijn eerdere advies over het ontwerpHOOP 2000
en het advies inzake de invoering van het bachelormastersysteem onderscheid
gemaakt tussen de accreditatiebeslissing en het bekostigingsbesluit: de vraag
of een opleiding door de overheid zal worden bekostigd of bekostigd blijft,
staat in de ogen van de raad los van de accreditatiebeslissing. De raad is
daarom van oordeel dat deze beslissing uitsluitend door de minister kan worden
genomen en niet door het accreditatieorgaan.Naar aanleiding van deze opmerkingen van de raad en die van de Raad van
State, heb ik besloten de volledige koppeling tussen bekostiging en accreditatie
op diverse plaatsen in het wetsvoorstel te nuanceren. Overigens is accreditatie
wel een voorwaarde voor bekostiging, maar daarnaast gelden er ook nog andere
voorwaarden zoals de naleving van hetgeen in de WHW of krachtens de WHW is
bepaald omtrent bijvoorbeeld de registratie, het onderwijs, de vooropleidingseisen,
de examens en de promoties. De kwaliteit van de opleiding is van zodanig groot
belang dat dit leidt tot de keuze in dit wetsvoorstel om het recht op bekostiging
in principe van rechtswege te laten vervallen indien het onafhankelijke accreditatieorgaan
aangeeft dat de opleiding kwalitatief niet meer aan de maat is. Het belang
van kwaliteit is zo groot dat er in principe geen sprake moet zijn van een
afweging van dat belang tegen andere belangen. Slechts indien het belang van
de instandhouding van een doelmatig onderwijsaanbod dit vordert, heeft de
minister op grond van het wetsvoorstel de bevoegdheid de bekostiging door
te laten lopen, zonder dat er sprake is van een geaccrediteerde opleiding.Ook de tegengestelde situatie kan zich voordoen: een opleiding is geaccrediteerd,
terwijl de minister op grond van doelmatigheidsredenen geen aanleiding ziet
de opleiding in de bekostiging van de instelling mee te nemen. Deze bevoegdheid
van de minister en de wijze waarop hij hier gebruik van zal maken, is verder
uitgewerkt in artikel 6.5 van het wetsvoorstel. Zie hiervoor verder hoofdstuk
5 van deze memorie.Bij geaccrediteerde opleidingen van aangewezen instellingen is geen sprake
van bekostiging. Dit sluit aan bij de huidige situatie waarbij bij bekostigde
instellingen nieuwe opleidingen in aanmerking komen voor bekostiging en bij
aangewezen instellingen niet.Bij bekostiging van een instelling voor een geaccrediteerde opleiding
zijn er vervolgens twee situaties te onderscheiden: de bekostiging vindt voor
de eerste maal plaats omdat er sprake is van een nieuwe opleiding die de toets
nieuwe opleiding met positief gevolg heeft doorstaan en is opgenomen in het
CROHO, en de situatie dat de instelling de bekostiging voor een opleiding
verliest omdat de opleiding niet of niet langer wordt geaccrediteerd.Ik blijf van mening dat verlies van accreditatie in eerste instantie als
consequentie beëindiging van de bekostiging behoort te hebben. Deze opleiding
verkrijgt immers geen accreditatie omdat de opleiding blijkbaar van
onvoldoende kwaliteit is. Het mag in eerste instantie niet zo zijn dat een
opleiding die niet aan de kwaliteitseisen voldoet, wordt bekostigd. Dat is
overigens thans ook uitgangspunt van de WHW. Overigens wil ik er op wijzen
dat het hierbij alleen gaat om het verlies van bekostiging voor nieuwe studenten.
De studenten die reeds zijn aangevangen met de opleiding op het moment dat
de accreditatie vervalt, krijgen op grond van artikel 5a.12, eerste lid, de
mogelijkheid de opleiding binnen redelijke termijn te voltooien. Deze studenten
tellen wel mee in de bekostiging.Bovendien wil ik opmerken dat dit besluit voor de instelling ook niet
«uit de lucht» komt vallen. Immers, indien er sprake is van een
visitatie met een positief eindoordeel zal deze visitatie naar verwachting
ook gevalideerd worden door het accreditatieorgaan. Artikel 5a.9, derde lid,
bepaalt immers dat het accreditatiebesluit wordt gebaseerd op die visitatie.
Het accreditatieorgaan kan hiernaast geen andere overwegingen hanteren.Ook zie ik er geen bezwaar in dat een beslissing om de accreditatie niet
te verlenen, wordt overgelaten aan een zelfstandig bestuursorgaan. De wet
verbindt rechtsgevolgen aan het al dan niet verlenen van accreditatie. De
ministeriële verantwoordelijkheid blijft behouden: het wetsvoorstel geeft
de minister de bevoegdheid dat rechtsgevolg te doorbreken waardoor de uiteindelijke
beslissingsbevoegdheid bij de minister ligt. Immers, zoals al eerder in deze
memorie van toelichting is aangegeven, blijft de minister verantwoordelijk
voor de kwaliteit van het onderwijs. De minister heeft op grond van het wetsvoorstel
voldoende waarborgen om invloed uit te oefenen op het accreditatiestelsel
en het functioneren van het orgaan en is hij daarop door het parlement wel
degelijk aan te spreken. Ik verwijs hiervoor naar hetgeen is gesteld in de
eerste paragraaf van hoofdstuk 7 van deze memorie van toelichting.Rechtspositie van de instellingenDe Onderwijsraad vraagt vervolgens aandacht voor de verzwakking van de
rechtspositie van de instellingen ten opzichte van de huidige situatie, waar
een instelling recht heeft op voortzetting van de bekostiging tenzij de minister
besluit de rechten ter zake te ontnemen. Hierbij verwijst de raad naar de
in zijn ogen uitgebreidere procedure die thans op grond van artikel 6.6 geldt
voor alle besluiten die betrekking hebben op het ontnemen van rechten.Deze procedure blijft in de toekomst gelden indien de bekostiging wordt
beëindigd omdat gebleken is dat de opleiding in redelijkheid niet of
niet meer doelmatig wordt geacht of omdat niet meer wordt voldaan aan hetgeen
is bepaald ten aanzien van de kwaliteitszorg, de registratie, het onderwijs,
de examens, de promoties of de vooropleidingseisen. Ik heb er bewust voor
gekozen de bekostiging van een opleiding als regel te koppelen aan het al
dan niet hebben van een geaccrediteerde status. De instellingen weten met
welke criteria bij de visitatie rekening gehouden moet worden, aangezien deze
criteria nader zijn uitgewerkt in de accreditatiekaders. Indien vervolgens
naar aanleiding van een visitatie een opleiding een negatief eindoordeel krijgt,
weet de instelling op dat moment reeds dat de opleiding niet zal worden geaccrediteerd
en is het weinig zinvol een accreditatieverzoek in te dienen. In het wetsvoorstel
is inmiddels een bepaling opgenomen voor de instellingen over het tijdig indienen
van een aanvraag voor accreditatie. Verder is van belang dat de termijnen
voor het overgangsrecht, zoals opgenomen in artikel 17.2 WHW, niet te krap
zijn genomen, ten opzichte van het aan de Raad gezonden voorstel, nog niet
zijn verlengd. Ten slotte is nu ook in het wetsvoorstel een grondslag opgenomen
voor de verlenging van de accreditatie indien het accreditatieorgaan binnen
drie maanden nog geen besluit heeft genomen. Uiteraard zal er ook gekeken
worden hoe het systeem in de praktijk zal draaien. Bij de evaluatie 5 jaar
na inwerkingtreding van de wet zal dit worden betrokken. RechtsbeschermingDe Onderwijsraad vraagt vervolgens aandacht voor de rechtsbescherming.
De raad is van mening dat de termijn van vijf jaar te krap is bemeten indien
in deze periode ook rekening moet worden gehouden met het eventueel geheel
afronden van een bezwaar en beroepsprocedure.Het wetsvoorstel hanteert naar aanleiding van de opmerkingen van de Onderwijsraad
en de Raad van State een termijn van zes jaar. Daarbij is tevens bepaald dat
een instelling ten minste een jaar voor het vervallen van de accreditatie
een aanvraag bij het accreditatieorgaan moet indienen. Een bezwaar- of beroepsprocedure
kan grotendeels binnen dat jaar afgerond worden. Is dat niet het geval, dan
zal de geldigheid van de accreditatie van rechtswege verlengd worden, zo wordt
nu voorgesteld, mits de aanvraag om accreditatie tijdig en conform de wet
is gedaan.Verder wil ik hierbij nogmaals wijzen op wat reeds eerder in deze memorie
van toelichting en hierboven in dit hoofdstuk is gezegd. Een instelling met
een visitatie met een positief eindoordeel zal in principe kunnen rekenen
op een positief accreditatiebesluit. Het accreditatieorgaan kan immers alleen
toetsen of het besluit voldoet aan de criteria die de accreditatiekaders stellen.
Naar verwachting zal hier, evenals nu het geval is, uit de visitatie komen
dat de opleiding van voldoende kwaliteit is. Problematischer is het voor de
opleiding die een visitatie met een positief eindoordeel krijgt, maar waarvan
de visitatie niet voldoet aan de criteria. In dat geval zal de instelling
een negatief accreditatiebesluit krijgen. Indien echter de instelling tijdig
is aangevangen met de visitatieprocedure en de aanvraag om accreditatie binnen
de wettelijke termijn heeft ingediend, zou er nog voldoende tijd moeten zijn
om, nadat de instelling de opleiding heeft verbeterd, een nieuwe aangepaste
visitatieprocedure te doorlopen met vervolgens een nieuw accreditatieverzoek.Ten slotte rest nog de instelling die een visitatie met een negatief eindoordeel
heeft en die dus ook geen positieve accreditatiebeslissing zal krijgen. Ook
deze instellingen hebben de mogelijkheid, indien zij tijdig waren aangevangen
met de visitatieprocedure, na verbetering van de opleiding de visitatie wederom
te laten plaatsvinden binnen de accreditatietermijn. Om te voorkomen dat dit
soort opleidingen in de toekomst blijft bestaan, stelt het wetsvoorstel een
termijn van zes jaar waarbinnen een instelling moet zorgen dat de opleiding
is geaccrediteerd om gebruik te kunnen blijven maken van de rechten die aan
de accreditatie zijn verbonden.MacrodoelmatigheidstoetsingIn de visie van de Onderwijsraad ligt het vooralsnog in de rede dat macrodoelmatigheidsoverwegingen
(ook) bij ex ante beoordelingen een rol spelen, voor zover het gaat om te
bekostigen opleidingen. De Onderwijsraad wijst er in dit verband terecht op
dat de doelmatigheid van opleidingen in het wetsvoorstel wordt gehandhaafd
als criterium voor het beëindigen van de bekostiging van bestaande opleidingen.
De Onderwijsraad acht het voor de hand liggend dat in het kader van de toets
nieuwe opleiding bij de beoordeling vooraf gedurende de komende jaren, naast
kwaliteitsoverwegingen ook macrodoelmatigheidsaspecten worden meegewogen.
De Onderwijsraad wijst daarbij op de mogelijkheid van een ongebreidelde uitwaaiering
van het aantal bekostigde opleidingen.Ik onderschrijf het belang van doelmatigheidsoverwegingen in de beoordeling
van het onderwijsaanbod. De wijze waarop hieraan vorm dient te worden gegeven,
moet evenwel aansluiten bij de ingezette beweging om instellingen in staat
te stellen optimaal in te spelen op de maatschappelijke vraag naar hoger onderwijs
en moet aansluiten bij het streven naar een zo hoog mogelijke kwaliteit van
het hoger onderwijs. Binnen deze benadering past het om verantwoordelijkheden
meer bij de instellingen te leggen, ook waar het de afstemming
en regie tussen instellingen betreft. In het wetsvoorstel is het huidige artikel
6.2 WHW, dat het instellingsbestuur van bekostigde instellingen verplicht
bij het onderwijsaanbod een doelmatige taakverdeling tussen instellingen in
acht te nemen, daarom ook aangescherpt. In het kader van het HOOP-2000 is
met de HBO-raad en de VSNU uitgebreid overleg gevoerd en zijn met deze organisaties
afspraken gemaakt over de wijze waarop de instellingen vormgeven aan de zelfregie
bij het starten van nieuwe opleidingen. Het voornemen tot het starten van
een opleiding wordt beoordeeld door het toezichthoudend orgaan van de instelling.
Daarbij heb ik zoals in hoofdstuk 5 reeds aangegeven de «zelfregie»
van de instellingen een meer verplichtend karakter gegeven, neergelegd in
artikel 6.2, waarin de instellingen verplicht gesteld worden van de onderlinge
afstemming een verslag te maken en dat mee te zenden bij de aanmelding van
de nieuwe opleiding voor registratie in het CROHO. Voor die gevallen waarin
de instellingen niet tot overeenstemming komen, is thans een onafhankelijke,
landelijk werkende geschillencommissie voorgeschreven. Deze geschillencommissie
doet bindende uitspraken. De door de Onderwijsraad mogelijk geachte ongebreidelde
uitwaaiering van het aantal bekostigde opleidingen acht ik, gelet op deze
aangescherpte zelfregie binnen en tussen instellingen, niet langer waarschijnlijk.
Wel is een grotere dynamiek te verwachten met betrekking tot het starten en
beëindigen van opleidingen. Dat is evenwel in mijn ogen in het kader
van de vernieuwing van de Nederlandse kennissamenleving eerder een positieve
dan negatieve bijdrage. Verder verwijs ik in dit verband nog naar hoofdstuk
5 van deze memorie.Hoofdstuk 10 Gevoerd overleg en uitgebrachte uitvoeringstoetsenOp het wetsvoorstel is een schriftelijke reactie ontvangen van de VSNU,
de HBO-raad, Paepon, Sail en het ISO. In deze reacties zijn diverse punten
naar voren gebracht. Onderstaand wordt op de belangrijkste punten ingegaan.Zowel HBO-raad als VSNU hebben in hun reactie gepleit voor een verlenging
van de geldigheidsduur van de accreditatie tot zes jaar, vanwege convergentie
in Europees verband. Dit voorstel is uiteindelijk overgenomen. De geldigheidsduur
van 5 jaar was gerelateerd aan de gemiddelde opleidingsduur en de huidige
praktijk van visitaties. Op aandringen van deze organisaties en de Onderwijsraad
en de Raad van State is deze termijn op 6 jaar gebracht. Daarbij teken ik
aan dat ik een nog langere termijn ongewenst acht.HBO-raad en Paepon hebben gewezen op het belang van een goed overgangsregime.
Het belang daarvan wordt gedeeld, en heeft geleid tot aanpassingen in de voorgestelde
overgangssystematiek. Daarbij is uiteindelijk ook gekozen voor een langere
duur van het overgangsrecht.Paepon heeft vraagtekens geplaatst bij de wenselijkheid om het rendement
van opleidingen te hanteren als kwaliteitsindicator, met name waar het rendement
mede wordt uitgedrukt in de termijn waarin het rendement wordt bereikt. In
het wetsvoorstel is opgenomen dat de opbrengst van het onderwijs een kwaliteitskenmerk
vormt en als zodanig onderwerp zal zijn van het accreditatiekader. Uit deze
memorie van toelichting blijkt dat de inhoudelijke normstelling aan de visitatiecommissies
wordt overgelaten. De visitatiecommissie kan daarbij overwegingen hanteren
die samenhangen met de eigen aard van het onderwijs en de eigen missie van
instellingen en opleidingen. De memorie van toelichting is op dit punt verhelderd.
Tevens is in de memorie van toelichting opgenomen dat bij de toets nieuwe
opleiding gehanteerde criteria gericht zullen zijn op het bieden
van een indicatie van de kwaliteit van de nieuw te starten opleiding. Doelstelling
van de toets vooraf bij nieuwe opleidingen is het bieden van een kwaliteitswaarborg.Naar aanleiding van het geleverde commentaar van diverse organisaties
zijn in het voorstel de mogelijkheden voor beroep en bezwaar tegen beslissingen
van het accreditatieorgaan nader uitgewerkt.Terecht heeft het ISO in zijn reactie gewezen op het grote belang van
accreditatie van opleidingen voor studenten, in het bijzonder op het bieden
van een waarborgen voor studenten in het geval een opleiding zijn accreditatie
verliest. In de memorie van toelichting wordt daarom de zorgplicht van de
instellingen extra benadrukt. Instellingen zullen studenten een goed alternatief
moeten bieden dan wel de studenten in de gelegenheid stellen de opleiding
alsnog te voltooien.De Algemene Rekenkamer heeft het wetsvoorstel getoetst aan artikel 63
van de Comptabiliteitswet en kan met het wetsvoorstel instemmen.De Informatie Beheer Groep concludeert in haar uitvoeringstoets dat het
wetsvoorstel uitvoerbaar is. Naast enkele technische opmerkingen wordt in
de eerste plaats aandacht gevraagd voor de positie van de student in het geval
van verlies van accreditatie. In het algemene deel van de toelichting (hoofdstuk
4, onder het kopje «Gevolgen voor studenten en personeel van verlies
van accreditatie») en de toelichting op artikel 5a.12 wordt hierop ingegaan.In de tweede plaats vraagt Informatie Beheer Groep aandacht voor de mogelijkheid
van bezwaar- en beroepsprocedures waarbij het accreditatieorgaan partij is
in relatie tot de registratieprocedure in het CROHO. Ook hieraan besteedt
deze toelichting bij de behandeling van artikelen 5a.9 en 5a.11 aandacht.Tot slot vraagt de Informatie Beheer Groep aandacht voor de relatie tussen
de aanvraag van nieuwe opleidingen waarvoor een landelijke fixus geldt. Mede
naar aanleiding hiervan is in het wetsvoorstel een bepaling opgenomen in artikel
5a.11, zevende lid.Ook de Centrale financiën instellingen (Cfi) heeft een uitvoeringstoets
uitgebracht op het wetsvoorstel. Ook Cfi acht het wetsvoorstel uitvoerbaar
en concludeert dat er geen forse toename zal zijn van de uitvoeringslasten
bij deze organisatie. Mede naar aanleiding van de opmerking van Cfi dat het
noodzakelijk is te komen tot een goede gegevensuitwisseling met de Informatie
Beheer Groep is in het wetsvoorstel artikel 17.3 opgenomen. Tevens hebben
de opmerkingen van Cfi geleid tot enkele aanpassingen in de memorie van toelichting.Hoofdstuk 11 Financiële gevolgenDe overheid zal de vaste kosten dragen van het accreditatieorgaan. Op
basis van voorlopige schattingen wordt vooralsnog verwacht dat de kosten het
bedrag van fl. 4 mln. per jaar niet te boven gaan. De (variabele) kosten zullen
vooral bepaald worden door de beoordeling van de visitatierapporten en de
toets vooraf bij de start van nieuwe opleidingen. De variabele kosten komen
voor rekening van de instellingen zelf en liggen naar verwachting in de orde
van f 3000,– tot f 6000,–. Deze kosten komen boven op
de kosten van de visitatie van de opleiding. II ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGARTIKEL I WIJZIGINGEN WHWArtikel 1.1In artikel 1.1 worden de begrippen accreditatieorgaan, accreditatie en
toets nieuwe opleiding toegevoegd aan de begripsbepalingen van de WHW aangezien
dit zeer centrale begrippen zijn die regelmatig voorkomen.Artikelen 1.9 en 1.12Artikel 1.9, eerste en tweede lid, wordt zodanig aangepast dat voor bekostigde
instellingen het recht op bekostiging en het recht om getuigschriften af te
geven waaraan de wet civiel effect verbindt, wordt beperkt tot die opleidingen
die hetzij zijn geaccrediteerd, hetzij de toets nieuwe opleiding met positief
gevolg hebben ondergaan. Voor aangewezen instellingen is deze wijziging opgenomen
in artikel 1.12, eerste lid, maar dan uiteraard alleen voor het recht om getuigschriften
af te geven waaraan de wet civiel effect verbindt. Overigens dient een instelling
eerst op grond van artikel 1.11 te worden aangewezen voordat een opleiding
van die instelling kan worden geaccrediteerd. De procedures voor aanwijzing
van instellingen worden niet gewijzigd.Artikel 1.18In artikel 1.18, eerste lid, is thans de verplichting opgenomen dat instellingen
zoveel mogelijk in samenwerking met andere instellingen voorzien in een regelmatige
beoordeling van de instelling; de zogeheten visitatie door de visitatiecommissies.
Deze verplichting geldt niet alleen voor de bekostigde en de aangewezen instellingen
voor hoger onderwijs, maar ook voor de Koninklijke Nederlandse Akademie van
Wetenschappen en de Koninklijke Bibliotheek. Deze verplichting blijft ook
na de invoering van accreditatie in het hoger onderwijs bestaan.De voorgestelde accreditatiesystematiek gaat uit van een oordeel van externe
deskundigen over de opleiding. Daarom wordt aan artikel 1.18 een derde lid
toegevoegd dat deze opleidingsvisitatie regelt. In de algemene verplichting
tot het laten uitvoeren van externe beoordelingen zoals bedoeld in artikel
1.18 is bepaald dat dit geschiedt «zoveel mogelijk in samenwerking met
andere instellingen». Gelet op de wenselijkheid om de functies van kwaliteitsvergelijking,
benchmarking en informatievoorziening aan burgers en studenten zoals die samenhangen
met visitaties te behouden, wordt een analoge bepaling opgenomen ten aanzien
van de beoordelingen op opleidingsniveau.In de wettekst wordt nu de situatie vastgelegd die in de praktijk al is
gegroeid.Het accreditatieorgaan zal bij de accreditatiebesluiten onder meer moeten
nagaan of in het visitatierapport vergelijkende informatie is opgenomen zowel
internationaal als ten aanzien van andere instellingen in Nederland, zodat
het oordeel van de visitatiecommissie kan worden gevalideerd. Het oordeel
van de visitatiecommissie moet een samenvattend oordeel bevatten omtrent de
kwaliteit van de opleiding. Uiteraard kan hiermee niet worden volstaan en
moet ook de volledige beoordeling door onafhankelijke deskundigen en het oordeel
van de studenten opgenomen worden in het visitatierapport. De inspectie zal, gezien haar taak toe te zien op de naleving van wettelijke
bepalingen en voorschriften, nagaan in hoeverre de bredere functies van de
visitaties worden gerealiseerd.Hoofdstuk 5aDe bepalingen over de accreditatie van opleidingen in het hoger onderwijs
en de toets nieuwe opleiding worden voorlopig opgenomen in een nieuw hoofdstuk
5a. Deze plaats is nog niet definitief en zal mogelijk worden aangepast als
twee andere wetsvoorstellen die de WHW wijzigen, zijn aangenomen door de Tweede
Kamer der Staten-Generaal. Het gaat hier om het voorstel van de Wet op het
onderwijstoezicht die hoofdstuk 5 van de WHW zal laten vervallen (Kamerstukken
II 2000/2001, 27 783, nrs. 1–3) en het wetsvoorstel dat de WHW
wijzigt, gericht op vermindering en vereenvoudiging van regelgeving en verdere
zelfregulering in het hoger onderwijs als gevolg waarvan hoofdstuk 6 behoorlijk
zal veranderen (Kamerstukken II 2000/2001, 27 848, nrs. 1–3). Uiteindelijk
zal er vermoedelijk een nieuw hoofdstuk ontstaan dat een combinatie is van
hoofdstuk 6 nieuwe stijl en accreditatie.Artikel 5a.1 ReikwijdteArtikel 5a.1 bevat de reikwijdtebepaling van het nieuwe hoofdstuk 5a.
Dit hoofdstuk is alleen van toepassing op opleidingen van de bekostigde en
aangewezen universiteiten en hogescholen en op de Open Universiteit. Dit hoofdstuk
is derhalve niet van toepassing op bijvoorbeeld het wetenschappelijk onderzoek
en ook niet op de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen en de
Koninklijke Bibliotheek.Artikel 5a.2 Instelling en taken accreditatieorgaanIn dit artikel wordt het accreditatieorgaan ingesteld. Tevens zijn in
dit artikel de taken van het accreditatieorgaan opgenomen. Het betreft hier
een limitatieve opsomming. Op grond van aanwijzing 124g Ar dient in de wet,
en in bijzondere gevallen krachtens de wet, een nauwkeurige omschrijving te
worden opgenomen van de taak van een zelfstandig bestuursorgaan. Het bestuursorgaan
kan geen taken verrichten die niet bij of krachtens de wet aan hem zijn opgedragen.
Ook kan een publiekrechtelijk vormgegeven bestuursorgaan niet zelf bepalen
of zij nieuwe taken gaat verrichten.In het derde lid worden de hoofdtaken van het accreditatieorgaan genoemd:
de activiteiten in het kader van het verlenen van accreditatie aan opleidingen
in het hoger onderwijs en de toets nieuwe opleiding. Voor een toelichting
op deze taken wordt verwezen naar de hoofdstukken 3 en 5 van het algemeen
deel van de toelichting.In het vierde lid worden de overige taken van het accreditatieorgaan genoemd.
Deze taken die verband houden met de voorbereiding van de invoering van een
stelsel van bachelor- en masteropleidingen en het beoordelen van onderwijs
dat thans niet onder de WHW valt, zullen nader bij ministeriële regeling
worden uitgewerkt. Voor een toelichting op deze taken wordt verwezen naar
hoofdstuk 3.1 van het algemeen deel van deze toelichting.Artikel 5a.3 Samenstelling accreditatieorgaanHet accreditatieorgaan hoger onderwijs heeft ten hoogste 14 leden.Op grond van het tweede lid benoemt, schorst en ontslaat de minister deze
leden. Dit is een belangrijk instrument om de kwaliteit van het accreditatieorgaan
te beïnvloeden.Benoeming als lid van het accreditatieorgaan kan alleen van personen die deskundig zijn op het gebied van het hoger onderwijs, de beroepspraktijk
of de kwaliteitszorg. Bij de benoeming geeft de minister tevens aan in welke
accreditatieraad dit lid tevens zitting heeft. Hierbij is het denkbaar dat
een lid van het accreditatieorgaan zowel lid is van de accreditatieraad voor
wetenschappelijk onderwijs als van die voor het hoger beroepsonderwijs.In de notitie Keur aan kwaliteit, en eerder in deze memorie, is aangekondigd
dat bij de benoemingsprocedure de belanghebbende studenten-, branche- en werkgeversorganisaties
zullen worden betrokken.Omdat het accreditatieorgaan niet hiërarchisch ondergeschikt is aan
de minister, wordt in de laatste volzin van het tweede lid bepaald dat de
minister geen ambtenaren als lid van het accreditatieorgaan mag benoemen die
aan hem ondergeschikt zijn. Zou dit anders zijn, dan zou de minister indirect
toch nog invloed kunnen hebben op het besluitvormingsproces binnen het accreditatieorgaan.De benoemingstermijn van de leden van een accreditatieorgaan is maximaal
5 jaar, een kortere benoemingstermijn is derhalve ook mogelijk. Te denken
valt hierbij aan de benoeming van de voorzitter. Door in het benoemingsbesluit
te bepalen dat de voorzitter van het accreditatieorgaan tevens voorzitter
is van een accreditatieraad en door aan deze persoon een kortere benoemingstermijn
te geven, kan gerealiseerd worden dat de voorzitters van de accreditatieraden
beurtelings voorzitter van het accreditatieorgaan zijn. Door de formulering
dat de benoemingstermijn maximaal 5 jaar bedraagt, wordt het mogelijk verschillende
benoemingstermijnen te hanteren zodat een accreditatieorgaan niet in zijn
geheel aftreedt na het verstrijken van de benoemingstermijn. Overigens zijn
de voorzitter en leden van het accreditatieorgaan onbeperkt herbenoembaar.In het derde lid is opgenomen in welke gevallen een lid van het accreditatieorgaan
kan worden geschorst of ontslagen. Hierbij is geen bepaling opgenomen die
erin voorziet dat schorsing of ontslag van het lidmaatschap van het accreditatieorgaan
tevens de schorsing of het ontslag van het lidmaatschap van de accreditatieraad
of de accreditatieraden waarin deze persoon is benoemd tot gevolg heeft, aangezien
het hierbij om een gekoppelde benoeming gaat. De bepalingen in het tweede
en derde lid zullen door de inwerkingtreding van de invoeringswet van de Kaderwet
zelfstandige bestuursorganen grotendeels vervallen.Het vierde en vijfde lid van dit artikel geven aan dat een lid van het
accreditatieorgaan geen nevenfuncties mag bekleden die ongewenst zouden zijn
voor zijn functioneren binnen het accreditatieorgaan. Het zou ondoenlijk zijn
om in de wet een lijst met functies op te nemen die een lid van het accreditatieorgaan
niet zou mogen bekleden. In het bestuursreglement zal het accreditatieorgaan
regels moeten opnemen omtrent het aanvaarden van nevenfuncties en de wijze
waarop eenmaal aanvaarde nevenfuncties openbaar zullen worden gemaakt. Door
de openbaarmaking van de nevenfuncties, zal per geval bekeken kunnen worden
of het noodzakelijke onafhankelijke oordeel van het accreditatieorgaan niet
in gevaar komt. Deze bepaling komt overeen met artikel 8 van het wetsvoorstel
Kaderwet zelfstandige bestuursorganen en kan bij de invoeringswet van die
wet vervallen.Op grond van het zesde lid van artikel 5a.3 wordt de inspectie in de gelegenheid
gesteld de vergaderingen van het accreditatieorgaan als waarnemer bij te wonen.
De inspectie is dus geen lid van het accreditatieorgaan en de accreditatieraden.
In het algemeen deel van de memorie van toelichting is reeds aangegeven wat
de functie is van dit waarnemerschap. Ik acht dit waarnemerschap, hoewel het
een inbreuk kan zijn op de zelfstandigheid van het accreditatieorgaan,
in ieder geval in de aanloopfase wenselijk.Artikel 5a.4 Bezoldiging of schadeloosstellingArtikel 5a.4 komt overeen met artikel 9 van het wetsvoorstel Kaderwet
zelfstandige bestuursorganen. Omdat het accreditatieorgaan een zelfstandig
bestuursorgaan is dat onderdeel uitmaakt van de Staat, zijn de leden van het
accreditatieorgaan ambtenaren. Hun bezoldiging of schadeloosstelling komt
uit de openbare kas. Daarom is van belang dat de minister de hoogte van de
bezoldiging of schadeloosstelling vaststelt. Afhankelijk of het desbetreffende
lid een fulltime dan wel een parttime functie bekleedt zal er sprake zijn
van bezoldiging onderscheidenlijk schadeloosstelling.Artikel 5a.5 BestuursreglementDit artikel bepaalt, ter voldoening aan aanwijzingen 124k en 124l Ar,
dat het accreditatieorgaan een bestuursreglement vaststelt en dat de vaststelling
en de wijziging daarvan de goedkeuring van de minister behoeven. Goedkeuring
kan alleen worden onthouden wegens strijd met het recht of het algemeen belang.
De procedurele voorschriften omtrent de goedkeuring zijn neergelegd in artikel
10:31 Awb: goedkeuring moet worden verleend binnen 13 weken, anders wordt
het besluit geacht te zijn goedgekeurd. Uitzondering hierop is indien er gebruik
is gemaakt van de mogelijkheid om het goedkeuringsbesluit met 13 weken te
verdagen.Deze bepaling zal vermoedelijk nagenoeg geheel komen te vervallen bij
de invoeringswet van de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen.Artikel 5a.6 BegrotingHoewel het accreditatieorgaan deel uitmaakt van de Staat, dient het accreditatieorgaan
jaarlijks toch een ontwerpbegroting aan de minister voor te leggen. De begrote
inkomsten en uitgaven van het accreditatieorgaan worden opgenomen in een of
meer (sub)artikelen van de begroting van het ministerie van OCenW. Op deze
manier wordt inzichtelijk welke kosten er nodig zijn voor de taakvervulling
van het accreditatieorgaan.Door dit voorschrift wordt duidelijk en kenbaar – de begroting van
het accreditatieorgaan is immers een openbaar stuk – wat het accreditatieorgaan
zelf op basis van inzichten, verwachtingen en ervaringen raamt wat zijn taakvervulling
in een volgend jaar zal gaan kosten.Blijkt gedurende het jaar dat er een aanmerkelijk verschil is tussen de
begrote en de werkelijke inkomsten en uitgaven, dan moet het accreditatieorgaan
dat ingevolge het tweede lid beargumenteerd melden aan de minister.Artikel 5a.7 JaarverslagOp grond van aanwijzing 124s Ar moet een zelfstandig bestuursorgaan in
de instellingswet worden verplicht naast een begroting jaarlijks verslag uit
te brengen aan de minister. Het accreditatieorgaan geeft hierdoor inzicht
in zijn werkzaamheden in een kalenderjaar. Er worden geen nadere eisen gesteld
aan de inrichting van het jaarverslag. Deze bepaling komt overeen met artikel
13 van het wetsvoorstel Kaderwet zelfstandige bestuursorganen en kan bij de
invoering van die wet komen te vervallen.Artikel 5a.8 Accreditatiekaders en toetsingskadersHet eerste en zevende lid van artikel 5a.8 leggen de basis voor de vaststelling
door het accreditatieorgaan van accreditatiekaders voor de accreditatie
van opleidingen en toetsingkaders voor de toets nieuwe opleiding. De kaders
zijn verschillend voor het wetenschappelijk onderwijs en voor het hoger beroepsonderwijs.
Er zijn geen afzonderlijke kaders voor bekostigd en aangewezen onderwijs.
Voor een toelichting op de accreditatiekaders wordt verwezen naar hoofdstuk
3 van het algemeen deel van deze toelichting.In het tweede lid zijn de onderwerpen vermeld waarop de criteria die zijn
opgenomen in het accreditatiekader in ieder geval betrekking moeten hebben.
Door het slot van het tweede lid kan het accreditatieorgaan hier zelf nog
onderwerpen aan toevoegen. Wat deze onderwerpen omvatten, wordt nader uitgewerkt
in het derde lid. Het accreditatieorgaan werkt deze onderwerpen nader uit
in de accreditatiekaders. Bij de visitatie zal de visitatiecommissie het accreditatiekader
en de daarin opgenomen criteria ten minste in acht moeten nemen, zo blijkt
uit de slotzin van artikel 1.18, derde lid.Uiteraard moet het accreditatieorgaan bij de opstelling van de accreditatiekaders
rekening houden met de overige voorschriften van de WHW. Zo zijn er de bepalingen
van de artikelen 1.9, vierde lid en 1.12, derde lid.Opleidingen in de godgeleerdheid en opleidingen gericht op een godsdienstig
of levensbeschouwelijk ambt aan bekostigde bijzondere instellingen of aan
aangewezen instellingen vallen na invoering van dit wetsvoorstel uiteraard
onder het accreditatiestelsel. Bij deze opleidingen geldt thans op grond van
artikel 1.9, derde lid, dat voor wat betreft het onderwijs, de examens, de
promoties, de vooropleidingseisen en het bestuur en de inrichting van de instelling
niet hetgeen bij of krachtens de WHW is geregeld maar hetgeen bij of krachtens
de statuten is geregeld dan wel hetgeen is opgenomen in de structuurregeling,
bedoeld in artikel 9.51. Een analoge bepaling is opgenomen in artikel 1.12
voor aangewezen instellingen die deze opleidingen verzorgen. Bij de accreditatie
van deze opleiding zal rekening moeten worden gehouden met de hierboven omschreven
bepalingen.Op grond van het vierde lid moet over een accreditatiekader of een toetsingskader
voordat het wordt vastgesteld of gewijzigd overleg worden gevoerd met vertegenwoordigers
van instellingen en andere betrokkenen. Hierbij valt bijvoorbeeld te denken
aan studenten, de brancheorganisaties en beroepsgroepen.De accreditatiekaders en toetsingskaders en wijzigingen daarvan moeten
worden goedgekeurd door de minister. Goedkeuring kan alleen worden onthouden
wegens strijd met het recht of het algemeen belang. Ook hierbij bepaalt artikel
10:31 Awb de termijn waarbinnen het besluit moet worden goedgekeurd (zie ook
toelichting bij artikel 5a.5).Artikel 5a.9 Accreditatie opleidingVoor nieuwe opleidingen zal het volgende basispatroon gaan gelden:– een opleiding kan eerst worden geaccrediteerd nadat die opleiding
eenmalig de toets nieuwe opleiding met positief gevolg heeft ondergaan,– vervolgens moet deze opleiding als nieuwe opleiding zijn opgenomen
in het CROHO,– daarna moet de opleiding ieder keer binnen 6 jaar worden geaccrediteerd
gevolgd door telkens een registratie in het CROHO.Hierbij wordt opgemerkt dat op grond van artikel 17.2 alle opleidingen
die op het moment van inwerkingtreding van deze wet in het CROHO zijn opgenomen,
van rechtswege voor een bepaalde periode worden geaccrediteerd. Deze opleidingen
dienen derhalve vervolgens na het verstrijken van de in die bepaling
opgenomen accreditatietermijnen te worden geaccrediteerd.Bij het besluit of een opleiding wordt geaccrediteerd kan het accreditatieorgaan
op grond van het derde lid alleen rekening houden met het rapport van de opleidingsvisitatie
dat de instelling op grond van artikel 1.18, derde lid, moet laten opstellen.
Het accreditatieorgaan kan derhalve zelf geen eigen beoordeling van de kwaliteit
van de opleiding (laten) uitvoeren. Wel bestaat er uiteraard de mogelijkheid
het onderzoek van de visitatiecommissie te verifiëren. Het kan voorkomen
dat de visitatiecommissie hogere normen heeft gesteld dan de accreditatiekaders.
Dit blijkt in zo'n geval uit het rapport van de opleidingsvisitatie. Indien
een instelling wel voldoet aan de normen van de accreditatiekaders, maar niet
aan de hogere normen van de visitatiecommissie, dan zal het accreditatieorgaan
toch een positief besluit nemen. Het accreditatieorgaan dient immers te toetsen
aan de accreditatiekaders.De accreditatie vervalt na 6 jaar. Zoals in hoofdstuk 4 van het algemeen
deel van de memorie van toelichting al is aangegeven, is het in eerste instantie
de verantwoordelijkheid van de instelling er voor te zorgen dat die opleiding
voor het verstrijken van die termijn opnieuw is geaccrediteerd. Hierbij zal
de instelling rekening moeten houden bij het aanvragen van accreditatie binnen
de wettelijke termijn van een jaar voor de vervaldatum van de eerdere accreditatie.Wanneer de instelling zich houdt aan deze termijn, zal de accreditatietermijn
verlengd worden ingeval op het moment van de vervaldatum de aanvraag-, bezwaar-
of beroepsprocedure nog gaande is tot het moment dat het besluit onherroepelijk
is geworden. Door de rechtsbescherming op deze wijze vorm te geven en door
de bevoegdheid van de minister om – in het uiterste geval – besluiten
van het accreditatieorgaan te vernietigen (artikel 5a.15), zal een instelling
weinig of geen schade oplopen door een negatief besluit van het accreditatieorgaan
dat in rechte ongegrond wordt verklaard dan wel door de minister wordt vernietigd.Op grond van het zevende lid worden de kosten van de accreditatie betaald
door de instelling. Het door het accreditatieorgaan vast te stellen tarief
behoeft op grond van artikel 5a.13 de goedkeuring van de minister.Artikel 5a.10 AccreditatierapportHet accreditatieorgaan legt het oordeel over de beoordeling van een opleiding
en het besluit tot accreditatie vast in een accreditatierapport. Los van het
accreditatiebesluit, kan het accreditatieorgaan in het rapport nog aanvullende
opmerkingen maken over de kwaliteit van de opleiding. Dit kan gaan over bijzondere
kenmerken die het accreditatieorgaan zijn opgevallen, zoals een sterke regionale
of internationale oriëntatie of een zeer effectieve aansluiting op het
beroepenveld. Voordat het rapport wordt vastgesteld, heeft de instelling de
gelegenheid zijn zienswijze bekend te maken over het ontwerprapport.Op grond van het derde lid wordt het rapport na de vaststelling direct
aan de instelling gezonden en wordt het rapport op dat moment ook openbaar
gemaakt. Naast de actieve openbaarmaking blijft het uiteraard mogelijk tegen
vergoeding van een door het accreditatieorgaan vastgesteld tarief een kopie
op te vragen van het accreditatierapport. Op grond van artikel 5a.13 moet
ook dit tarief worden goedgekeurd door de minister.Deze bepaling is op grond van het zesde lid van artikel 5a.11 ook van
toepassing op de beoordeling van een nieuwe opleiding door het accreditatieorgaan. Artikel 5a.11 Toets nieuwe opleidingIndien een instelling voornemens is een nieuwe opleiding te verzorgen,
moet ook de kwaliteit daarvan worden beoordeeld. Van een nieuwe opleiding
is sprake indien de opleiding niet in het CROHO is opgenomen op het moment
dat wordt verzocht om toetsing.Hiervoor wordt niet het instrument van accreditatie gebruikt, maar het
instrument van de toets nieuwe opleiding. De rechtsgevolgen verbonden aan
een met positief gevolg afgelegde toets nieuwe opleiding zijn dezelfde als
bij accreditatie, alleen is de wijze waarop de toetsing plaatsvindt anders.
Daarom is om een onderscheid te maken met de toets voor al bestaande opleidingen,
gekozen voor de term toets nieuwe opleiding (zie ook hoofdstuk 5 van het algemeen
deel van de toelichting).Het accreditatieorgaan wordt belast met deze taak. Na een positieve toets
kan de nieuwe opleiding door een aangewezen instelling voor registratie in
het CROHO worden aangemeld. Op grond van het vijfde lid is een bekostigde
instelling verplicht dit binnen 6 maanden te doen.De toets vindt evenals de accreditatie bij een bestaande opleiding plaats
op aanvraag van de instelling. Het is in eerste instantie de verantwoordelijkheid
van de instelling om de nieuwe opleiding zo zorgvuldig mogelijk in te richten
en het zal daarbij dienen uit te gaan naar hetgeen de WHW als kader voor die
opleiding aangeeft.Omdat de opleiding in kwestie veelal nog niet bestaat, is er sprake van
een «papieren toets» vooraf. Het accreditatieorgaan houdt bij
de toets in ieder geval rekening met een door de instelling te verstrekken
document. Daarin dienen ingevolge het derde lid in ieder geval te zijn opgenomen
het opleidingsprogramma van de opleiding en het didactisch concept van de
opleiding, een overzicht van de uitgaven, die voor het tot stand brengen van
de opleiding nodig zijn, alsmede de verwachte inkomsten van het verzorgen
van de opleiding en een overzicht van het personeel zowel in kwalitatieve
als kwantitatieve zin. Richtinggevend daarbij zal zijn dat het moet gaan om
de onderbouwing van een aanvraag in de zin van de WHW. Waar in het voorgestelde
hoofdstuk 5a van de WHW het begrip «opleiding» wordt gebruikt,
heeft dit dezelfde betekenis als elders in de wet (vergelijk artikel 1.1 onder
m). Uit het opleidingsprogramma en het didactisch concept van de opleiding
zal derhalve ondermeer moeten blijken wat de studielast van de opleiding zal
zijn en of het een voltijdse, deeltijdse dan wel een duaal ingerichte opleiding
betreft. Daarnaast zal ook rekening moeten worden gehouden met bijvoorbeeld
de vereisten die bij of krachtens een wet zijn gesteld ten aanzien van de
kennis, het inzicht en de vaardigheden die betrokkenen zich op grond van de
opleiding tot dat beroep moeten hebben verworven. Deze zogeheten beroepsvereisten
zijn in algemene zin neergelegd in artikel 7.6, eerste lid, van de WHW en
een aantal specifieke beroepsvereisten zijn aangeduid in het tweede lid van
dit artikel. Door de ontwikkelingen in de verschillende beroepenvelden is
het mogelijk dat er nieuwe opleidingen worden gecreëerd waarvoor geen
of nog geen beroepsvereisten tot stand zijn gebracht. In dat geval zijn er
geen specifieke kaders waar het accreditatieorgaan zich op dient te richten.
De instellingen zullen zich rekenschap moeten geven van de wijze waarop bij
de bepaling van het opleidingsprogramma rekening is gehouden met wettelijk
vastgelegde beroepsvereisten vanuit het beroepenveld. Zij zullen zich, naar
mag worden aangenomen, eveneens oriënteren op bij het beroepenveld levende
wensen over de «bagage» van de degenen die de opleiding hebben
doorlopen.Waar de wet geen grenzen stelt, is het aan het accreditatieorgaan om zelf
te besluiten. Waar nodig, vergaart een bestuursorgaan bij de voorbereiding
van een besluit de nodige kennis omtrent de relevante feiten en af te wegen
belangen, zo schrijft artikel 3:2 van de Awb voor. Tegen deze achtergrond
lijkt het in de rede te liggen dat voor nieuwe opleidingen waarvoor geen beroepsvereisten
beschikbaar zijn, doch die inhoudelijk verwant zijn aan opleidingen
waarvoor wel beroepsvereisten gelden, het accreditatieorgaan zich in verband
met de zorgvuldige voorbereiding van zijn besluit ten aanzien van de aanvraag
van de instelling laat adviseren door ter zake deskundige instanties.Uiteraard zal de inspectie bij het toezicht op de instelling ten aanzien
van de naleving van voorschriften ten aanzien van het onderwijs op grond van
artikel 14c van de Wet op het onderwijstoezicht (WOT), ook toezien op de vormgeving
van de opleiding, maar dit is een toezicht dat achteraf plaats vindt. Dit
geldt eveneens voor het toezicht op het uitoefenen van de taken door het accreditatieorgaan
op grond van artikel 14b van de WOT.Indien blijkt dat een instelling een nieuwe opleiding wil gaan verzorgen,
die geheel of in hoofdzaak overeenstemt met een opleiding, waaraan geen accreditatie
is verleend, zal het accreditatieorgaan op grond van het vierde lid niet een
besluit nemen dat de toets nieuwe opleiding met positief gevolg is ondergaan.
Het zou immers niet redelijk zijn dat een instelling door een opleiding van
onvoldoende kwaliteit het etiket van «nieuwe opleiding» te geven,
deze toch zou kunnen verzorgen. Deze bepaling geldt vanzelfsprekend voor bekostigde
en aangewezen opleidingen.Ook bij de toets nieuwe opleiding wordt de instelling in de gelegenheid
gesteld zijn zienswijze naar voren te brengen op het rapport, waarin het accreditatieorgaan
zijn bevindingen vastlegt. Ook geldt voor deze toets een geldigheidstermijn
van 6 jaar, waarna deze vervalt. Alleen voor de bekostigde instellingen is
hier één uitzondering op gemaakt. Een bekostigde instelling
moet een nieuwe opleiding binnen zes maanden hebben laten registreren in het
CROHO. Naast het rapport van de toets nieuwe opleiding is hiervoor een bewijsstuk
nodig dat er geen sprake is van een ondoelmatige taakverdeling tussen de instellingen
(zie hiervoor de toelichting bij artikel 6.2). Mochten deze documenten onvolledig
zijn of onvoldoende bewijs leveren, dan zal de Informatie Beheer Groep de
opleiding in eerste instantie niet registeren (zie verder de toelichting bij
artikel 6.14).Aangezien voor aangewezen instellingen geen doelmatigheidseis geldt, vervalt
de toets nieuwe opleiding voor hen na zes jaar. Ook indien een opleiding van
een bekostigde instelling is opgenomen in het CROHO, vervalt het besluit waaruit
blijkt dat de toets nieuwe opleiding met positief gevolg is ondergaan, na
zes jaar.Voorts gelden voor de bekendmaking en toezending van het rapport dezelfde
bepalingen als ingeval van een accreditatierapport. De artikelen 5a.9, zevende
lid, en 5a.10 zijn daarom van overeenkomstige toepassing verklaard.In principe komt iedere opleiding die niet in het CROHO is opgenomen,
in aanmerking voor de toets nieuwe opleiding. Uitzondering hierop vormen echter
de opleidingen waarvan uit de gegevens bij de aanvraag blijkt dat deze geheel
of in hoofdzaak overeenkomen met een opleiding die werd verzorgd door die
instelling en waaraan accreditatie is onthouden. Deze bepaling is analoog
aan het huidige artikel 6.8. Een andere uitzondering vormen de opleidingen
waarvoor een arbeidsmarkt- of capaciteitsfixus geldt (de artikelen 7.31, 7.53
en 7.56). Hierbij is niet doelmatig als er meer van dit soort opleidingen
aan bekostigde instellingen komen. Het kunnen zich natuurlijk ontwikkelingen
voordoen (bijvoorbeeld beëindiging van een fixusopleiding) waardoor het
wel doelmatig is een nieuwe opleiding aan een andere bekostigde instelling
te laten starten. In een dergelijk geval kan de minister besluiten dat zo'n
nieuwe opleiding wel een toets nieuwe opleiding bij het accreditatieorgaan
kan ondergaan.Artikel 5a.12 Gevolgen verlies accreditatieIndien na verloop van 6 jaar, de accreditatie van een opleiding niet opnieuw wordt verleend, of ten aanzien van een opleiding die als nieuwe
opleiding is geregistreerd in het CROHO accreditatie wordt onthouden, eindigen
de aanspraken en rechten, genoemd in de artikelen 1.9 en 1.12 van rechtswege.Voor studenten die zijn ingeschreven voor deze opleiding, is het van groot
belang dat zij, met zo min mogelijke vertraging, de opleiding kunnen afronden.In het eerste lid wordt de instelling nadrukkelijk de verplichting opgelegd
deze studenten de gelegenheid te bieden de opleiding bij een andere instelling
af te ronden. Die opleiding is immers wel van voldoende kwaliteit. De instelling
heeft jegens deze studenten een zorgplicht. Dat houdt in dat met een andere
instelling goede afspraken gemaakt moeten worden, waarbij de rechten van de
studenten gewaarborgd worden.De instelling zal daartoe in overleg moeten treden met andere instellingen
die dezelfde of een soortgelijke opleiding verzorgen. Het lijkt redelijk dat
de «oude» instelling daarbij met de nieuwe instelling zodanige
afspraken probeert te maken, bijvoorbeeld over het verlenen van vrijstellingen
dat de overgang voor studenten zo soepel mogelijk verloopt.Indien dit niet mogelijk blijkt, zal de instelling zelf de opleiding voor
de «zittende» studenten blijven verzorgen. Zodra duidelijk is
dat het niet mogelijk is studenten bij een andere opleiding onder te brengen,
zal de instelling een termijn moeten vaststellen gedurende welke die studenten
hun opleiding kunnen voltooien. Het gaat hierbij om een collectieve regeling,
dus een regeling voor alle studenten, die aan de «eigen» instelling
de opleiding voltooien. Het wordt overigens aan de instelling overgelaten
zelf te bepalen wat daaronder verstaan dient te worden. Wel moet de instelling
op grond van artikel 6.13, vierde lid, deze termijn laten opnemen in het CROHO
zodat de termijn voor betrokkenen duidelijk is. Dit verschaft ook duidelijkheid
voor uitvoeringsorganen, zoals de Informatie Beheer Groep. Deze voorziening
staat alleen open voor de al zittende studenten en alleen indien zij zonder
onderbreking de opleiding blijven volgen.Ingevolge artikel 6.13 bevat het CROHO een veelvoud aan gegevens over
een opleiding. Daartoe behoort, indien de opleiding niet langer zal worden
verzorgd, het tijdstip waarop de registratie zal worden beëindigd. Het
is ingevolge artikel 6.14 de taak van de instelling elke gewenste wijziging
in het CROHO aan te melden bij de Informatie Beheer Groep.Na het verstrijken van de door de instelling vastgestelde termijn wordt
de registratie in het CROHO beëindigd en verliezen deze instellingen
de mogelijkheid getuigschriften uit te reiken waaraan de wet civiel effect
verbindt. Daarnaast verliezen bekostigde instellingen voor deze opleiding
het recht op bekostiging. Het effect van deze laatste maatregel is thans niet
direct merkbaar, immers de bekostiging van de studenten is op grond van het
Bekostigingsbesluit WHW afhankelijk van het aantal studenten dat op de peildatum
in het tweede jaar voorafgaande aan het bekostigingsjaar aan de opleiding
ingeschreven stond. Ook voor het deel van de bekostiging dat betrekking heeft
op het behalen van het getuigschrift, is relevant het aantal studenten dat
op een bepaalde peildatum de instelling heeft verlaten met een getuigschrift
of de instelling zonder getuigschrift heeft verlaten (alleen hbo). Daarom
is het niet noodzakelijk de accreditatie of de toets nieuwe opleiding te laten
vervallen met ingang van een studiejaar.In geval van een besluit waarin de accreditatie niet opnieuw wordt verleend,
geeft het vijfde lid de minister de bevoegdheid in bijzondere gevallen te
bepalen dat een bekostigde instelling de rechten, bedoeld in artikel 1.9,
eerste en tweede lid, behoudt. Zo'n bijzonder geval kan zich slechts voordoen
indien het belang van een doelmatig onderwijsaanbod dit vordert. Een dergelijke
bepaling is nodig om de toegankelijkheid van het hoger onderwijs te blijven
waarborgen. Een voorbeeld hiervan is een opleiding geneeskunde of een bepaalde
unieke opleiding. De minister stelt de termijn vast waarbinnen
de aanspraak op de rechten, bedoeld in artikel 1.9, eerst en tweede lid, behouden
blijft. Gedurende die termijn zal met de instelling een verbetertraject afgesproken
worden waardoor de instelling de mogelijkheid heeft opnieuw accreditatie voor
de desbetreffende opleiding te verwerven.Artikel 5a.13 Goedkeuring tarievenHet accreditatieorgaan heeft op grond van artikel 5a.9, zevende lid, de
verplichting tarieven vast te stellen voor de vergoeding van de kosten voor
de accreditatie. Daarnaast moet het accreditatieorgaan op grond van de artikelen
5a.10, vierde lid, en 5a.11, zesde lid, ook tarieven vaststellen voor het
verstrekken van afschriften van het accreditatierapport en het rapport van
de toets nieuwe opleiding.Deze tarieven behoeven op grond van aanwijzing 124l Ar de goedkeuring
van de minister. Hierdoor kan de minister preventief toezicht houden op de
tarieven die het accreditatieorgaan hanteert. Ook bij deze goedkeuringsprocedure
is artikel 10:31 Awb van toepassing (zie ook de toelichting bij artikel 5a.5).Deze bepaling komt overeen met artikel 13 van het wetsvoorstel Kaderwet
zelfstandige bestuursorganen en zal bij de invoering van die wet komen te
vervallen.Artikel 5a.14 InlichtingenOp grond van 124l Ar moet aan de minister, ten einde de ministeriële
verantwoordelijkheid te kunnen effectueren, voldoende bevoegdheden worden
toegekend in de verhouding tot het zelfstandig bestuursorgaan. Een van deze
middelen is de algemene bevoegdheid om inlichtingen te vragen aan het accreditatieorgaan
en om onderzoek te verrichten, voor zover dat noodzakelijk is voor de uitoefening
van zijn taak. Deze bepaling vloeit voort uit aanwijzing 124t Ar en komt overeen
met artikel 14 van het wetsvoorstel Kaderwet zelfstandige bestuursorganen.
Deze bepaling zal derhalve bij de invoeringswet van die wet komen te vervallen.Artikel 5a.15 Vernietiging van besluitenArtikel 5a.15 geeft de minister het toezichtinstrument van spontane vernietiging.
Op deze wijze kan de eenheid binnen het rijksoverheidsbeleid gewaarborgd worden
en wordt het democratisch tekort van een zelfstandig bestuursorgaan aangevuld.
Wel is het een ingrijpend middel. De bepaling geeft de minister debevoegdheid een besluit te vernietigen, de minister is
niet verplicht om dit instrument toe te passen. Het is een uiterste middel
dat slechts met grote terughoudendheid zal worden gebruikt. Het zal alleen
in het uiterste geval gehanteerd worden.Te denken valt aan een besluit van het accreditatieorgaan dat strekt tot
weigering van verlening van de gevraagde accreditatie, terwijl dit op grond
van de accreditatiekaders wel zou moeten. Daarbij kan hij op grond van het
tweede lid tevens bepalen dat een bekostigde instelling gedurende een door
hem te bepalen periode voor een opleiding wel aanspraak blijft behouden op
bekostiging en afgifte van getuigschriften waaraan de wet civiel effect verbindt,
ondanks het feit dat de opleiding niet is geaccrediteerd. Tijdens deze periode
heeft de instelling vervolgens de gelegenheid een nieuwe accreditatieprocedure
te doorlopen. De instelling wordt op deze wijze niet de dupe van een foute
beslissing van het accreditatieorgaan. Tijdens deze periode bestaat voor de
studenten aan die opleiding ook aanspraak op studiefinanciering en wettelijke
titulatuur. Ook nieuwe studenten blijven de mogelijkheid behouden de opleiding
te gaan volgen.De gevolgen van de omgekeerde situatie (de minister vernietigt een besluit
waarbij accreditatie wordt verleend) staan in artikel 5a.12, dat de rechten
en verplichtingen van een instelling regelt in geval van verlies van accreditatie.Artikel 5a.15 dient uitgelegd te worden in samenhang met titel 10.2 Awb.
Zo is het op grond van artikel 10:41 Awb noodzakelijk dat de minister voordat
het besluit wordt vernietigd, gelegenheid biedt tot overleg. Voorts kan hij
zonodig tot schorsing van het te vernietigen besluit overgaan.Artikel 5a.16 TaakverwaarlozingsbepalingOp grond van aanwijzing 124m Ar moet in de instellingswet in beginsel
een taakverwaarlozingsregeling worden opgenomen. Op grond van artikel 5a.16
kan de minister in geval van ernstige taakverwaarlozing van het accreditatieorgaan
als ultimum remedium voorzieningen treffen. Ook hier gaat het weer om een
bevoegdheid van de minister en niet om een verplichting. Deze bevoegdheid
is aan de minister toegekend om zijn ministeriële verantwoordelijkheid
te kunnen effectueren. Het zal slechts om tijdelijke situaties kunnen gaan,
omdat in geval van structurele taakverwaarlozing de minister de taakuitvoering
door een accreditatieorgaan dient te heroverwegen. Bovendien is deze bevoegdheid
met een aantal waarborgen omkleed. De minister moet – uitzonderingen
daar gelaten – eerst het accreditatieorgaan in de gelegenheid stellen
zijn taak alsnog naar behoren uit te voeren. Ook moet de minister de beide
kamers der Staten-Generaal onverwijld op de hoogte brengen van de genomen
maatregel. Deze bepaling is gelijkluidend aan artikel 16 van het wetsvoorstel
Kaderwet zelfstandige bestuursorganen.Artikelen 6.2 en 6.2aDe in artikel 6.2 opgenomen verplichting voor het instellingsbestuur van
bekostigde instellingen bij de instelling van nieuwe opleidingen en de beëindiging
van bestaande opleidingen een doelmatige taakverdeling tussen de instellingen
in acht te nemen, blijft gehandhaafd. Het is immers redelijk om van instellingen
die uit 's Rijks kas worden bekostigd, te vragen deze afweging te blijven
maken.De verantwoordelijkheid van het instellingsbestuur om bij de instelling
van een nieuwe opleiding een doelmatige voorziening van het onderwijsaanbod
in acht te nemen, wordt door de wijziging van artikel 6.2 procedureel beter
ondersteund. Ten eerste wordt door het tweede lid van dat artikel gewaarborgd
dat het afstemmingsoverleg daadwerkelijk plaatsvindt en dat het serieus wordt
gevoerd. Het instellingsbestuur moet van dit overleg een verslag maken en
dit ingevolge artikel 6.14 meesturen bij de aanmelding van de opleiding bij
het CROHO. Uit het verslag moet blijken dat het overleg voldoende gestalte
heeft gekregen. Hierbij kan gedacht worden aan de vraag of er een marktanalyse
heeft plaatsgevonden waardoor bijvoorbeeld is gesproken over de door de instelling
verstrekte onderbouwde prognose van het in redelijkheid te verwachten aantal
studenten dat bij die opleiding zal worden ingeschreven. Tevens zal bijvoorbeeld
uit het verslag moeten blijken dat er voldoende tijd is geweest voor het uitwisselen
van standpunten.Mocht tijdens het overleg blijken dat de betrokken instellingsbesturen
niet tot afstemming kunnen komen, dan leggen zij hun geschil voor aan een
landelijke geschillencommissie die voldoet aan de eisen van artikel 6.2a.
De regeling is zo opgezet dat de onafhankelijkheid van de leden van de geschillencommissie
is gewaarborgd. Een geschil kan betrekking hebben op de vraag welke instellingen
deel moeten nemen aan het overleg. Dit moet in het licht van artikel 1:2,
eerste lid, Awb uitgelegd worden: elke instelling wiens belang rechtstreeks
bij het besluit is betrokken, behoort aan het overleg deel te nemen.Indien een geschil over de inhoudelijke vraag of het al dan niet doelmatig
is een opleiding te starten en de geschillencommissie komt tot de conclusie
dat dit niet het geval is, dan kan de opleiding niet geregistreerd worden
en vervalt de toets nieuwe opleiding (zie verder de toelichting bij artikel
6.14).Mocht één van de partijen zich niet kunnen vinden in het
bindend advies, dan kan beroep aangetekend worden bij de Raad van State. Er
is voor deze verkorte procedure gekozen omdat partijen daar in deze situatie
het meeste belang bij hebben.Artikel 6.3Dit artikel regelt thans de taak en samenstelling van de Adviescommissie
onderwijsaanbod (ACO). De taak van deze commissie bestaat uit het beoordelen
van de doelmatigheid van de opleidingen, die de instellingen voornemens zijn
te verzorgen. Deze taak zal verdwijnen. De bepaling kan derhalve vervallen.
Voor een toelichting wordt verwezen naar hoofdstuk 5 van het algemeen deel
van de toelichting.Artikel 6.4Het huidige artikel 6.4, eerste lid, aanhef en onderdeel b, geeft aan
de minister de bevoegdheid de rechten, bedoeld in artikel 1.9, eerste en tweede
lid, aan een nieuwe opleiding te ontnemen indien er sprake is van een ondoelmatig
onderwijsaanbod. Als gevolg van de wijzigingen van artikel 6.2 en door de
invoering van de toets nieuwe opleiding, is de start van nieuwe opleidingen
voortaan afhankelijk van de toets van het accreditatieorgaan en van de zelfregie
van de instellingen. Hierdoor kan artikel 6.4 vervallen.Artikel 6.5Het nieuwe artikel 6.5 geeft aan de minister voor het geheleonderwijsaanbod de bevoegdheid de rechten, bedoeld in artikel
1.9, eerste en tweede lid, te ontnemen. Bij deze integrale beoordeling van
de doelmatigheid van het onderwijsaanbod wordt geen onderscheid meer gemaakt
tussen nieuwe of bestaande opleidingen: elke opleiding die in het CROHO is
geregistreerd (en dus is geaccrediteerd of de toets nieuwe opleiding met positief
gevolg heeft ondergaan), is bij de toetsing inbegrepen.Een verschil met het huidige artikel 6.5 is dat de criteria gewijzigd
zijn op grond waarvan de doelmatigheid van het onderwijsaanbod wordt beoordeeld.
Met name het criterium van de verscheidenheid is toegevoegd. Hierdoor wordt
gewaarborgd dat een opleiding die een vernieuwende bijdrage levert aan het
totale onderwijsaanbod, in ieder geval verzorgd kan blijven worden.De minister zal uitvoering geven aan dit artikel door periodiek analyses
te laten verrichten naar het gehele onderwijsaanbod. De minister kan als gevolg
van deze analyses bepaalde sectoren er uit lichten om die gedurende een bepaalde
periode te monitoren. De rapportages over deze ontwikkelingen zullen vertaald
worden in voorlopige beleidsuitspraken, zoals in het HOOP of aparte beleidsnota's.
De instellingen zullen hier in hun zelfregie rekening mee moeten houden, omdat
zij anders de kans lopen dat – indien een opleiding eenmaal is gestart –
op een gegeven moment de rechten alsnog door de minister worden ontnomen.Artikel 6.6De wijzigingen in dit artikel zijn het gevolg van de wijzigingen in artikel
6.5. In verband met de logica in de volgorde van de leden, zijn het eerste
en tweede lid omgedraaid. Artikel 6.8Artikel 6.8 biedt thans de minister de mogelijkheid aan een nieuwe opleiding
de rechten, genoemd in artikel 1.9, eerste en tweede lid, te onthouden indien
blijkt dat de instelling voornemens is een opleiding te gaan verzorgen die
geheel of gedeeltelijk overeenkomt met een bestaande opleiding waaraan de
minister de rechten heeft ontnomen.Door dit wetsvoorstel wordt het instrument van de toets nieuwe opleiding
ingevoerd. Deze toets wordt uitgevoerd door het accreditatieorgaan. Indien
er sprake is van een nieuwe opleiding, die geheel of gedeeltelijk overeenkomt
met een opleiding verzorgd door diezelfde instelling waaraan accreditatie
is onthouden, besluit het accreditatieorgaan dat deze opleiding niet als zodanig
kan worden geregistreerd.Door deze taak bij het accreditatieorgaan te leggen, wordt artikel 6.8
overbodig en kan het vervallen.Artikel 6.10Onderdeel a van het eerste lid van artikel 6.10 komt te vervallen. Niet
de minister maar het accreditatieorgaan beoordeelt in het vervolg de kwaliteit
van het onderwijs aan de opleiding. Bij de kwaliteitszorg gaat het bijvoorbeeld
om het onderwijs en examenreglement en de opleidingscommissie.Artikel 6.11Dit artikel biedt de minister dezelfde mogelijkheid als in artikel 6.8,
nu voor aangewezen opleidingen. Ook hier geldt dat deze taak nu bij het accreditatieorgaan
komt te liggen waardoor artikel 6.11 overbodig wordt en kan vervallen.Artikel 6.13Aan de opsomming van gegevens die in het CROHO dienen te worden vermeld,
worden drie elementen toegevoegd. Dit betreft in de eerste plaats of de opleiding
is geaccrediteerd dan wel de toets nieuwe opleiding met positief gevolg heeft
ondergaan en de geldigheidsduur daarvan. Daarnaast betreft het de door de
instelling of de minister vastgestelde termijn, gedurende welke een opleiding,
waarvoor geen accreditatie is verleend, wordt voortgezet.Op deze manier wordt belanghebbenden en uitvoeringsorganen zoals de Informatie
Beheer Groep, duidelijkheid verschaft over de status van een opleiding en
tot welk moment het accreditatiebesluit geldig is en de opleiding, waaraan
niet opnieuw accreditatie is verleend, wordt beëindigd.Artikel 6.14Artikel 6.14 beschrijft hoe de registratieprocedure voor het CROHO verloopt.
Opleidingen in het hoger onderwijs worden in dit register geregistreerd. Het
is de taak van de instelling hiervoor zorg te dragen. Dit betekent dat een
instelling een opleiding na een positieve toets nieuwe opleiding of accreditatie,
aanmeldt voor registratie in het CROHO. Hiertoe is het bestaande eerste lid
vervangen door een nieuw eerste lid.In de huidige bepaling wordt ingevolge het tweede lid het bestuur van
een bekostigde instelling opgedragen bij aanmelding van een nieuwe opleiding
dan wel een wijziging van de gegevens, het rapport van de ACO te overleggen
alsmede een schriftelijk bewijsstuk van de juistheid van de gegevens. De ACO
wordt opgeheven. Dit betekent dat in dit artikel de verwijzingen naar dit
orgaan vervallen. Voor nieuwe opleidingen geldt dat in plaats van het rapport van de ACO
een verslag van het afstemmingsoverleg op grond van artikel 6.2 ingeleverd
moet worden. Uit dit verslag moet blijken dat het overleg voldoende gestalte
heeft gekregen. Is er sprake geweest van een geschil tussen de instellingsbesturen
dat aan de geschillencommissie is voorgelegd, dan voegt het instellingsbestuur
ook die uitspraak bij de stukken. Is de aanvraag volledig, dan registreert
de Informatie Beheer Groep de opleiding. Is de aanvraag niet volledig (het
verslag ex artikel 6.2 voldoet bijvoorbeeld niet aan de eis dat uit dat verslag
blijkt dat het afstemmingsoverleg voldoende gestalte heeft gekregen), dan
registreert de Informatie Beheer Groep de opleiding niet. De instelling heeft
in dat geval binnen de zes maanden termijn van artikel 5a.11, vijfde lid,
nog de gelegenheid het afstemmingsoverleg opnieuw te voeren. Doet de instelling
dat niet, dan zal de Informatie Beheer Groep de opleiding niet registreren
omdat de gegevens voor de aanvraag onvolledig zijn. Ingevolge artikel 5a.11,
vijfde lid, vervalt hierdoor de toets nieuwe opleiding en daarmee ook de rechten,
bedoeld in artikel 1.9, eerste en tweede lid.Voor bestaande opleidingen moet het bestuur het accreditatierapport meesturen.Ook dient het instellingsbestuur als het gegevens wil laten wijzigen,
schriftelijke bewijsstukken bij te voegen waaruit blijkt dat de overgelegde
gegevens juist zijn.Artikel 6.15Door dit wetsvoorstel vervallen de artikelen 6.4 en 6.8. Deze artikelen
geven de grondslag voor de bevoegdheid van de minister aan een nieuwe opleiding
de rechten, bedoeld in artikel 1.9, eerste en tweede lid, respectievelijk
artikel 1.12, eerste lid, te onthouden. Dit heeft tot gevolg dat ook onderdeel
a van het eerste lid van artikel 6.15, dat betrekking heeft op beëindiging
van de registratie van een opleiding na toepassing van artikel 6.4 respectievelijk
6.8 door de minister, wordt gewijzigd.In onderdeel b van het eerste lid wordt nu bepaald dat de Informatie Beheer
Groep overgaat tot beëindiging van de registratie indien de termijn,
genoemd in het eerste, vierde of vijfde lid van artikel 5a.12 (door de instelling
dan wel de minister vast te stellen redelijke termijn gedurende welke de opleiding
wordt voortgezet ten behoeve van studenten, die niet aan een andere instelling
hun opleiding kunnen voltooien) of het tweede lid van art. 5a.15 (bevoegdheid
van de minister om indien hij een besluit van het accreditatieorgaan vernietigt,
te bepalen dat een bekostigde instelling gedurende een door hem te bepalen
periode aanspraak houdt op bekostiging) verstrijkt.In het wetsvoorstel tot wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en
wetenschappelijk onderzoek, gericht op vermindering en vereenvoudiging van
regelgeving en op verdere zelfregulering in het hoger onderwijs (Kamerstukken
II, 2000/2001, 27 838, nrs. 1–3) worden enkele bepalingen over
de registratie van het onderwijsaanbod gewijzigd. Meer in het bijzonder gaat
het om artikel 6.13 betreffende het CROHO, de artikelen 6.14 tot en met 6.14d
betreffende wijziging van het CROHO en de te volgen procedures en artikel
6.15 betreffende beëindiging registratie. Deze bepalingen zullen in bij
nota van wijziging in het voorliggende wetsvoorstel aangepast worden.Artikel 6.16In het huidige artikel 6.16 is een specifieke regeling opgenomen voor
het instellen van voortgezette kunstopleidingen en voortgezette opleidingen
bouwkunst. Voor dergelijke opleidingen kan pas aanspraak worden gemaakt
op de rechten, genoemd in artikel 1.9, eerste en tweede lid, indien de minister
aan het instellen daarvan zijn goedkeuring heeft gehecht. Deze rechten zijn
de aanspraak op bekostiging en het recht getuigschriften te verlenen waaraan
de wet civiel effect verbindt.Bij zijn besluit neemt de minister een doelmatige taakverdeling tussen
de instellingen in acht, gelet op het geheel van voorzieningen op het gebied
van het desbetreffende onderwijs.Laatstelijk is van deze bevoegdheid gebruik gemaakt bij het instellen
van nieuwe opleidingen in verband met de Cultuurnota 2000–2004. Daarbij
heeft de minister zijn besluitvorming gebaseerd op adviezen van de Raad voor
Cultuur.Nu de ACO wordt afgeschaft en de toets nieuwe opleiding wordt geïntroduceerd,
ligt het voor de hand deze specifieke regeling tevens van toepassing te verklaren
voor de voortgezette kunstopleidingen en voortgezette opleidingen bouwkunst.
Daarbij wordt echter één beperking aangebracht, namelijk dat
een positieve toets van het accreditatieorgaan nog geen recht geeft op bekostiging.
Dit laat onverlet dat het recht op bekostiging afhankelijk blijft van een
besluit van de minister en het daaraan voorafgaande advies van de Raad voor
Cultuur. Het betreft hier twee separate besluiten. Daarom blijft in het eerste
lid van artikel 6.16 de verwijzing naar het eerste lid van artikel 1.9 dat
betrekking heeft op het recht op bekostiging, gehandhaafd en komt de verwijzing
naar het tweede lid, dat betrekking heeft op het recht op het verlenen van
een getuigschrift te vervallen.In beginsel zal, uitgaande van in de vigerende systematiek, voor de periode
vanaf 2005 ruimte bestaan om wederom tot nieuwe bekostigde opleidingen
te komen.Mocht zich voordien een situatie voordoen waarin er alsnog aanleiding
is om nieuwe voortgezette opleidingen in te stellen, dan geldt hiervoor de
nieuwe procedure in de vorm van een toets nieuwe opleiding.Een oordeel over de besluitvorming aangaande aanspraak op het recht op
bekostiging van deze opleidingen zal worden meegenomen in de herziening van
de Cultuurnota-systematiek.Artikel 14.1In dit artikel vervalt het zogenaamde sprongberoep voor artikel 6.4 omdat
dat artikel vervalt. In de plaats daarvan wordt het sprongberoep ingevoerd
voor accreditatiebesluiten. De reden hiervan is dat de accreditatie na zes
jaar vervalt. De aanvraag om accreditatie moet een jaar voor de vervaldatum
ingediend worden. In verband met het belang van de kwaliteitsbewaking is het
belangrijk dat de vervaldatum niet overschreden wordt. Een instellingsbestuur
kan om die reden na een bezwaarschriftprocedure rechtstreeks beroep instellen
bij de Afdeling bestuursrechtspraak bij de Raad van State. Mits het instellingsbestuur
zich aan de wettelijke termijn voor het indienen van een aanvraag heeft gehouden,
wordt ingeval van termijnoverschrijding, de accreditatietermijn ingevolge
artikel 5a.9, zesde lid, van rechtswege verlengd totdat onherroepelijk op
het besluit is beslist.Hoofdstuk 17Sedert de totstandkoming van de WHW in 1993 is deze wet alweer ruim zestig
maal gewijzigd. In vele wijzigingswetten van de WHW zijn invoerings- en overgangsbepalingen
opgenomen. Inmiddels is een groot gedeelte daarvan uitgewerkt. Thans wordt
voorgesteld om de overgangsbepalingen die noodzakelijk zijn in verband met
de invoering van accreditatie in het hoger onderwijs op te nemen de bepalingen
in een apart hoofdstuk 17. Artikel 17.1Aangezien het aannemelijk is dat dit wetsvoorstel nadat het tot wet is
verheven in de loop van een kalenderjaar in werking zal treden, is het noodzakelijk
dat voor het eerste jaar na inwerkingtreding een aangepaste regeling wordt
getroffen voor het indienen van de begroting. Op grond van artikel 5a.6, eerste
lid, zendt het accreditatieorgaan ieder jaar voor 1 april de ontwerpbegroting
voor het daaropvolgende jaar aan de minister. Voor het eerste begrotingsjaar
na inwerkingtreding van dit wetsvoorstel bepaalt de minister op welk moment
de ontwerpbegroting bij hem moet worden ingediend. Deze bepaling is noodzakelijk
omdat zeer goed denkbaar is dat op 1 april in het eerste jaar van inwerkingtreding
van dit wetsvoorstel de leden van het accreditatieorgaan nog niet zijn benoemd
of onvoldoende tijd hebben gehad om een ontwerpbegroting vast te stellen.Artikel 17.2Artikel 17.2 bevat de omzetting van rechtswege van alle opleidingen aan
bekostigde en aangewezen instellingen die op de dag voor de inwerkingtreding
van de wet zijn opgenomen in het CROHO in geaccrediteerde opleidingen. Tevens
bevat deze bepaling het tijdstip waarop deze accreditaties volgens weer vervallen.
Dit is afhankelijk van het tijdstip waarop de laatste beoordeling op grond
van artikel 1.18, eerste lid, (visitatie) heeft plaatsgevonden. Er mag geen
twijfel over bestaan dat deze visitaties deugdelijk zijn en voldoen aan alle
vereisten die zijn opgenomen in die bepaling. De inspectie zal daarom worden
verzocht toe te zien op de uitvoering van deze evaluaties opdat de instellingen
ook zelf in een vroegtijdig stadium weten tot welk moment opleidingen hun
eerste accreditatie behouden. Indien de visitatie van de desbetreffende opleiding
heeft plaatsgevonden in 2001 of in 2002 vervalt de accreditatie van die opleiding
op 1 januari 2008. Hieronder vallen ook de opleidingen die in 2002 via de
huidige regels worden gevisiteerd: immers de accreditatiekaders ten behoeve
van de nieuwe visitaties zullen eerst in de loop van 2002 kunnen worden vastgesteld.
Indien de laatste visitatie heeft plaatsgevonden in 2000 vervalt de accreditatie
op 1 januari 2007. In alle overige gevallen vervalt de accreditatie op 1 januari
2006. In deze categorie vallen dus zowel alle opleidingen waarvoor visitatie
voor het laatst heeft plaatsgevonden vóór 2000 als opleidingen
van aangewezen instellingen die nimmer onderworpen zijn aan visitatie. De
instellingen zullen ervoor moeten zorgen hun opleidingen vóór
de genoemde data te hebben geaccrediteerd. Bepalend voor het tijdstip waarop
de laatste visitatie heeft plaatsgevonden, is het moment waarop de visitatie
wordt gepubliceerd.Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar hoofdstuk 8.Artikel 17.3Als gevolg van de van rechtswege omzetting van opleidingen die zijn opgenomen
in het CROHO op het moment dat deze wet in werking treedt in geaccrediteerde
opleidingen, is het noodzakelijk dat in het CROHO de geaccrediteerde status
van deze opleidingen wordt opgenomen. Tevens moet dan worden opgenomen wat
het tijdstip is waarop ten aanzien van de opleiding voor het laatst een visitatie
op grond van artikel 1.18, eerste lid, heeft plaatsgevonden. Aangezien de
Informatie Beheer Groep niet op de hoogte is van het tijdstip waarop die laatste
visitatie heeft plaatsgevonden, moeten instellingen dit binnen 30 dagen na
inwerkingtreding van de wet melden aan de Informatie Beheer Groep.Deze zal dan uiterlijk 4 maanden na inwerkingtreding van de wet de wijzigingen
in het CROHO bekend maken. Artikel 17.4Op het moment dat het wetsvoorstel na tot wet te zijn verheven in werking
is getreden bestaat de mogelijkheid dat er op grond van het huidige artikel
1.18, tweede lid, nog onderzoek wordt verricht naar de kwaliteit van de werkzaamheden
van de instelling. Dit onderzoek wordt namens de minister verricht door de
inspectie. Aanleiding voor een dergelijk onderzoek is het rapport over de
visitatie op grond van het eerste lid van dat artikel waar uit zou kunnen
blijken dat het bijvoorbeeld schort aan de kwaliteit van een opleiding. Deze
onderzoeken zullen op grond van artikel 17.4 worden afgehandeld conform de
op dit moment bestaande procedure. Daar is ook alle reden voor. Immers, op
grond van artikel 17.2 worden alle opleidingen op dat moment van rechtswege
omgezet in geaccrediteerde opleidingen, ook opleidingen waarvan de kwaliteit
wellicht onder de maat is, tot het moment waarop op grond van die bepaling
een eerste accreditatieprocedure moet zijn doorlopen. Daarnaast kan het ook
noodzakelijk zijn dat aan deze opleidingen rechten worden ontnomen. Om dit
mogelijk te maken is in de inwerkingtredingsbepaling opgenomen dat de wijzigingen
in de artikelen 6.3 tot en met 6.6, 6.8, 6.10 en 6.11 op een bij koninklijk
besluit te bepalen tijdstip inwerkingtreden.Artikel 17.5Op grond van artikel 17.5 handelt de adviescommissie onderwijsaanbod alle
verzoeken af die zijn ingediend bij deze commissie op grond van artikel 6.3,
eerste of tweede lid. Op deze wijze bestaat er de mogelijk om alle verzoeken
die op het moment van inwerkingtreding van het wetsvoorstel in behandeling
zijn, af te werken waardoor er na inwerkingtreding van dit wetsvoorstel bijvoorbeeld
nog nieuwe opleidingen kunnen starten.Artikel 17.6Op grond van deze bepaling worden alle bezwaar- en beroepschriften van
besluiten die zijn genomen op grond van de artikelen 6.3 tot en met 6.6, 6.8
, 6.10 en 6.11 die op het moment van inwerkingtreding van die bepalingen aanhangig
zijn of nog aanhangig kunnen worden gemaakt, afgehandeld op grond van de huidige
WHW-bepalingen.Artikel 17.7Op grond van het eerste lid zendt de minister binnen 5 jaar na inwerkingtreding
van deze wet een evaluatie aan de Tweede en Eerste Kamer over de invoering
van accreditatie in het hoger onderwijs. Bij deze evaluatie zal ook aandacht
worden geschonken aan het waarnemerschap van de inspectie bij het accreditatieorgaan.Vervolgens bevat het tweede lid op grond van aanwijzing 124y Ar de verplichting
voor de minister vijf jaar na inwerkingtreding van deze wet en vervolgens
iedere vier jaar aan de Staten-Generaal een verslag over het functioneren
van het accreditatieorgaan. Hierdoor blijft het accreditatieorgaan binnen
de aandachtssfeer van het parlement. Deze bepaling kan bij de invoering van
de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen vervallen, aangezien deze bepaling
dan is opgenomen in artikel 32 van die wet.Wijzigingen WOTIn dit wetsvoorstel wordt het toezicht op het hoger onderwijs geregeld
in de WOT. Daarmee wordt gerealiseerd dat het toezicht op het onderwijs binnen
één wettelijk kader wordt geregeld. In het wetsvoorstel wordt de Wet op het onderwijstoezicht tevens van toepassing
op het hoger onderwijs. De algemene bepalingen (hoofdstuk 1 WOT, taken en
bevoegdheden bij het toezicht (hoofdstuk 2 WOT), de vaststelling en openbaarmaking
van inspectierapporten (hoofdstuk 4 WOT) en de hoofdstukken 5 en 7 (kwaliteit
van de uitoefening van het toezicht en slot- en overgangsbepalingen) gelden
dan tevens voor het hoger onderwijs.Hoofdstuk 3 van de WOT dat betrekking heeft op de uitoefening van het
toezicht wordt niet van toepassing op het hoger onderwijs. Voor het hoger
onderwijs wordt een nieuw hoofdstuk ingevoegd (hoofdstuk 3a. Toezicht hoger
onderwijs).Met het opnemen van het toezicht in de WOT komt hoofdstuk 5 WHW te vervallen
(zie artikel III onder C).Taken en bevoegdheden bij het toezichtDe taken van de inspectie zijn geformuleerd in artikel 3 van de WOT. De
inspectie heeft de taak de kwaliteit van het onderwijs te beoordelen, waaronder
het toezien op de naleving van de bij of krachtens een onderwijswet gegeven
voorschriften. Voor het primair onderwijs, het voortgezet onderwijs en het
beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie heeft de beoordeling van de kwaliteit
zowel betrekking op het stelselniveau als op het instellingsniveau. Gelet
op het uitgangspunt in de WOT van proportionaliteit van het inspectietoezicht
en het systeem van kwaliteitsbeoordelingen door visitatiecommissies en accreditatie
heeft de beoordeling van de kwaliteit door de inspectie voor het hoger onderwijs
alleen betrekking op het onderwijs als geheel. De inspectie doet dit onder
meer door analyses van visitatie- en accreditatierapporten, en gebruikt daarbij
tevens andere gegevensbronnen zoals de jaarverslagen van instellingen, door
instellingen zelf verrichte onderzoeken, studentenevaluaties en resultaten
uit onderzoeken naar kengetallen. Ook controleert de inspectie op stelselniveau
hoe de instellingen in het algemeen omgaan met de resultaten van visitaties.De inspectie heeft niet de taak de kwaliteit van individuele opleidingen
of instellingen te beoordelen. Uitzondering daarop is het toezien op de naleving
van de bij of krachtens een onderwijswet gegeven voorschriften. In het kader
van dat laatste dient de inspectie o.a. toe te zien op de uitvoering door
de instellingen van bepalingen in de wet met betrekking tot kwaliteitszorg,
met name of de beoordeling van de kwaliteit van het onderwijs zoveel mogelijk
in samenwerking met andere instellingen plaatsvindt en of de beoordeling mede
aan de hand van het oordeel van studenten geschiedt.De inspectie heeft de taak het bij de uitoefening van de onder artikel
3, tweede lid, onderdeel a, van de WOT bedoelde taak de kwaliteit van het
onderwijs te bevorderen (artikel 3, tweede lid, onderdeel b). Voor het hoger
onderwijs vindt de beoordeling van de kwaliteit van het onderwijs, zoals bedoeld
onder artikel 3, tweede lid, onderdeel a, van de WOT plaats op stelselniveau.
De taak tot bevordering van de kwaliteit van het onderwijs wordt in de WOT
verbonden aan de taak tot beoordeling van de kwaliteit van het onderwijs,
en vindt dus ook plaats op stelselniveau. De inspectie kan daartoe naar aanleiding
van de beoordeling van de kwaliteit van het onderwijs op stelselniveau gesprekken
voeren, bijvoorbeeld met de koepelorganisaties van universiteiten en hogescholen
over mogelijke verbetering van de kwaliteit dan wel in haar rapportages aanbevelingen
doen aan het hoger onderwijs veld.De inspectie heeft tevens de taak te rapporteren over de ontwikkeling
van het onderwijs, in het bijzonder over de kwaliteit ervan (artikel 3, tweede
lid, onderdeel c). Voor het hoger onderwijs gaat het enerzijds om bevindingen in het kader van artikel 3, tweede lid, onderdelen a en b,
alsmede om de bevindingen bij het toezicht op het accreditatieorgaan en het
functioneren van het systeem van accreditatie. In het onderwijsverslag dat
de inspectie op grond van artikel 8, tweede lid, van de WOT jaarlijks uitbrengt,
doet de inspectie hiervan verslag. In lijn met het hetgeen hierboven is aangegeven
ten aanzien van de rol van de inspectie betreffen de in artikel 8 bedoelde
rapportages over het hoger onderwijs – in tegenstelling tot de rapportages
met betrekking tot de andere onderwijssectoren – slechts rapportages
op stelselniveau. In het aanwijzingsbesluit van de minister zal worden opgenomen
dat de inspectie in dit verslag ook afzonderlijk aandacht besteedt aan het
verlenen van accreditatie in het hoger onderwijs en de toets nieuwe opleiding.Hoofdstuk 2 van de WOT bevat naast de opsomming van de algemene taken
van de inspectie in artikel 3, in artikel 8, eerste lid, de bevoegdheid om
uit eigen beweging en desgevraagd te rapporteren over de ontwikkeling, in
het bijzonder van de kwaliteit, van het onderwijs en het doen van voorstellen
die zij in het belang van het onderwijs nodig acht. Daarnaast stelt de inspectie
op grond van artikel 7 een jaarwerkplan vast waarin de inspectie aangeeft
welke verschillende vormen van onderzoek de inspectie voornemens is te verrichten
in de diverse onderwijssectoren. Bij de uitoefening van de taken van de inspectie
is het van belang dat op grond van artikel 9 van de WOT bij de uitoefening
van de taken van de inspectie de artikelen 5:12 tot en met 5:17 en 5:20 van
de Awb van overeenkomstige toepassing zijn. Deze bepalingen regelen welke
bevoegdheden aan toezichthouders toekomen, zoals het recht op het betreden
van plaatsen, het vorderen van inlichtingen en het inzien van schriftelijke
stukken.De inspectie heeft de taak andere bij of krachtens een wet aan de inspectie
opgedragen taken te verrichten. Naast de in de WOT genoemde taken, kunnen
aan de inspectie in andere wetten specifieke taken worden toegekend.Uitoefening van het toezichtGelet op de specifieke situatie in het hoger onderwijs met betrekking
tot de ontwikkeling van kwaliteitszorg en accreditatie is hoofdstuk 3 (Uitoefening
van het toezicht) niet van toepassing op het hoger onderwijs. Voor het hoger
onderwijs wordt hiervoor een apart hoofdstuk 3a opgenomen.Artikel 14aDeze bepaling regelt de reikwijdte van dit hoofdstuk: dit hoofdstuk is
van toepassing op het accreditatieorgaan, de bekostigde en aangewezen universiteiten
en hogescholen en de Open Universiteit.Artikel 14bArtikel 14b regelt het toezicht op de accreditatie. Het gaat daarbij om
toezicht dat zich richt op het vaststellen van de mate waarin het accreditatieorgaan
handelt conform de opgelegde taken en verplichtingen, de mate waarin accreditatie
bijdraagt aan de gestelde doelen en de mate van effectiviteit van het systeem
van accreditatie (zie hoofdstuk 6 algemeen deel). Tevens omvat deze bepaling
het toezicht namens de minister in het kader van taakverwaarlozing, het vervullen
van nevenfuncties en het vernietiging van besluiten en het toezicht op de
doelmatigheid van het accreditatieorgaan.Binnen het kader van de taken van de inspectie valt ook de rapportage
over de maatregelen die instellingen nemen in reactie op uitkomsten vanvisitaties. Dit zal evenwel niet plaatsvinden op het niveau van de
individuele instellingen.Artikel 14cArtikel 14c regelt het toezicht ten behoeve van de minister op de naleving
van de wet en regelgeving en met name de voorschriften bedoeld in artikel
6.5, eerste lid, onderdeel b en artikel 6.10, eerste lid, van de WHW. Bij
het onderzoek op grond van hoofdstuk 3 van de WOT is het de bedoeling dat
deze sectoren regelmatig – eenmaal per 4 jaar – worden onderzocht.
Dit is voor het hoger onderwijs uitdrukkelijk niet de bedoeling. Er is voor
het hoger onderwijs ook niet opgenomen dat de er door de inspectie een toezichtskader
wordt vastgesteld. Dit is niet noodzakelijk omdat het toezicht alleen betrekking
heeft op de naleving van de voorschriften die bij of krachtens de WHW zijn
gegeven ten aanzien van de kwaliteitszorg, de registratie, het onderwijs,
de examens, de promoties en de vooropleidingsvereisten. Al deze onderwerpen
zijn in de WHW en de uitvoeringsbesluiten reeds eenduidig vastgelegd.Artikel 14dArtikel 14d regelt de mogelijkheid van incidenteel onderzoek. Vanwege
het feit dat de inspectie bij het hoger onderwijs een terughoudende rol heeft
bij het toezicht in vergelijking met andere onderwijssoorten – mede
gelet op het kwaliteitsonderzoek middels de visitatie – en accreditatiesystematiek
en de beschikbaarheid van andere bronnen, waaronder het jaarverslag, moet
er sprake zijn van aanvullend onderzoek waarin niet kan worden voorzien middels
bestaande informatiebronnen. Het onderzoek van de inspectie kan vervolgens
alleen betrekking hebben twee elementen.Allereerst kan de inspectie onderzoek verrichten naar aspecten van kwaliteit
van het stelsel van hoger onderwijs in zijn geheel Hierbij gaat het om de
ontwikkeling van het gehele hoger onderwijs en niet om (de ontwikkeling van)
de kwaliteit van individuele instellingen en opleidingen. In het algemeen
deel van de toelichting is aangegeven dat de mogelijkheid blijft bestaan dat
de inspectie onderzoek doet naar aspecten van kwaliteit op stelselniveau,
maar geen onderzoek meer zal doen naar de kwaliteit op instellings- en opleidingsniveau.Daarnaast heeft het incidentele onderzoek betrekking op onderzoek naar
de naleving van wettelijke voorschriften door individuele instellingen die
betrekking hebben op de kwaliteitszorg, de registratie, het onderwijs, de
examens, de promoties of de vooropleidingseisen.Wijzigingen WSF 2000Artikel 2.8 van de WSF 2000 bepaalt thans de mogelijkheid om in aanmerking
te komen voor studiefinanciering bij voltijdse opleidingen aan bekostigde
instellingen voor hoger onderwijs. Hieraan wordt toegevoegd dat deze opleidingen
moeten zijn geaccrediteerd of de toets nieuwe opleiding met positief gevolg
moeten hebben doorstaan. Op grond van artikel 5a.12, eerste lid, moet een
instelling waarvan de accreditatie na de periode van 6 jaar niet wordt verlengd
ervoor zorgen dat de studenten die op het moment van het verlies van de accreditatie
zijn ingeschreven, deze opleiding te voltooien aan een andere instelling.
Indien dit niet mogelijk is krijgen deze studenten de mogelijkheid de opleiding
aan de instelling binnen een redelijke termijn te voltooien. Tijdens deze
periode behouden de studenten de mogelijkheid om in aanmerking te komen voor
studiefinanciering. Dit geldt ook voor de opleidingen die na de toets nieuwe
opleiding geen accreditatie krijgen. Daartoe wordt aan artikel 2.8 van de
WSF 2000 een tweede lid toegevoegd. In artikel 2.9 van de WSF 2000 worden soortgelijke wijzigingen opgenomen
voor de studiefinanciering aan aangewezen instellingen voor hoger onderwijs.InwerkingtredingHet wetsvoorstel treedt in werking de dag na plaatsing in het Staatsblad.
Dit is geen bezwaar aangezien de accreditatieaanvragen en accreditatiebeschikkingen
niet gebonden zijn aan een de start van het studiejaar. Uitzondering hierop
vormen de artikelen 17.2 en 17.3 WHW worden opgenomen en de wijzigingen van
de artikelen 6.3 tot en met 6.6, 6.8, 6.10 en 6.11 WHW.Artikel 17.2 regelt de omzetting van alle opleidingen die op het moment
van inwerkingtreding van de wet zijn opgenomen in het CROHO. In deze bepaling
wordt vervolgens ook het tijdstip bepaald waarop deze opleidingen uiterlijk
voor de eerste maal moeten worden geaccrediteerd door het accreditatieorgaan.
Deze bepaling treedt in verband met de mogelijke samenloop van de invoering
van het stelsel van bachelor- masteropleidingen in werking op een bij koninklijk
besluit te bepalen tijdstip. Mocht blijken dat de invoering van dit stelsel
veel later plaats vindt dan de invoering van de accreditatie op grond van
het huidige wetsvoorstel, dan zal artikel 17.2 gelijktijdig met de rest van
het wetsvoorstel in werking kunnen treden. Indien dit niet het geval is zal
het wetsvoorstel invoering stelsel van bachelor-masteropleidingen de wijze
van omzetting naar de geaccrediteerde status en de duur daarvan regelen.Aangezien op dit moment nog niet goed te overzien is op welk moment de
wijzigingen die zijn opgenomen ten aanzien van de artikelen 6.3 tot en met
6.6, 6.8, 6.10 en 6.11 het best in werking kunnen treden, is in de inwerkingtredingsbepaling
opgenomen dat deze in werking treden op een bij koninklijk besluit te bepalen
tijdstip. Dit tijdstip kan verschillen per artikel en per onderdeel daarvan.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,L. M. L. H. A. Hermans 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27920-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl