Positie van de Eerste Kamer; Aanvulling op de Nota naar aanleiding van het verslag over de notitie 'Reflecties over de positie van de Eerste Kamer'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20002001-26976, nr. 175a

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

07-06-2001

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

26976 nr. 175a

15-05-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamCDADe leden van de CDA vroegen of het kabinet kan aangeven
welk percentage van de wetgeving (per wetsvoorstel en gerelateerd aan de omvang
van wetsvoorstellen) tot novelles aanleiding heeft gegeven.VVDNaar aanleiding van de opmerking in de notitie dat in
meer landen met een tweekamerstelsel de positie van de kamer die vergelijkbaar
is met die van de Nederlandse Eerste Kamer, regelmatig onderwerp van bezinning
is (geweest), zouden de leden van de VVD-fractie gaarne van het kabinet vernemen
tot welke nadere inzichten de kennisneming heeft geleid van de voorbereidende
documenten, de woordelijke verslagen en de resultaten van de door de Senaat
van de Franse Republiek op 14 maart 2000 te Parijs georganiseerde bijeenkomst
van de senaten en «tweede» kamers van de wereld (Forum des Sénats
du Monde) onder de naam «Une Idée d'Avenir». De kennisneming
van die documenten en verslagen achten deze leden mede van belang, omdat in
de notitie de indruk wordt gewekt als zou met de afschaffing van de hogerhuizen
in Denemarken in 1953 en in Zweden in 1968–1969 het tweekamerstelsel
op de terugtocht zijn, terwijl uit de hiervoor genoemde documentatie het tegendeel
blijkt. Reeds terstond na het verschijnen van de notitie was trouwens al opgevallen
dat niet was vermeld dat in een groot aantal Midden- en Oost-Europese staten
ongeveer tien jaar geleden het democratisch functioneren van het tweekamerstelsel
in ere was hersteld (o.a. Polen, Roemenië, Russische Federatie en voormalige
Sovjetrepublieken) en dat door Slovenië, Kroatië en, na de scheiding
met Slowakije, door de Tsjechische Republiek tot instelling van een senaat
was besloten.Zou niet slechts een analyse van de aard van de in de
loop der jaren verworpen dan wel ingetrokken voorstellen, en van de daartoe
leidende argumenten (bijvoorbeeld juridisch-kwalitatieve gebreken), uitsluitsel
moeten geven over de vraag of in werkelijkheid sprake is geweest van een toenemende
mate van voorrang van zuiver politieke boven rechtsstatelijke of juridisch-kwalitatieve
argumenten in eerdere stadia van de behandeling van de verworpen wetsvoorstellen,
een tendens die sommigen óók menen te bespeuren? Een dergelijke
analyse zijdens het kabinet ontbreekt.• Met tevens een vergelijking (voor en na 1983) van
percentages (verworpen en ingetrokken) wetsvoorstellen ten opzichte van het
totaal aantal afgehandelde voorstellen, naast aantallen?• Wil het kabinet dan tevens een opsomming geven
van voorstellen die, ondanks zwaarwichtige juridisch-kwalitatieve bezwaren,
vanwege de politieke context toch zijn aanvaard (hetgeen kan blijken uit de
stemverklaringen)?GroenLinksIn de notitie noemt het kabinet cijfers met betrekking
tot door de Eerste Kamer verworpen en door de regering na behandeling in de
Eerste Kamer ingetrokken wetsvoorstellen; cijfers die een stijgende tendens
te zien zouden geven, waar het kabinet vervolgens uit afleidt dat de Eerste
Kamer een sterkere politieke rol is gaan spelen sinds 1983. Nu zeggen cijfers
alleen iets als ze in een context worden geplaatst. Zoals bijvoorbeeld het
aantal door de Eerste Kamer behandelde wetten vanaf 1983.SGP en RPF/GPVIn de notitie wordt betoogd dat de ervaring leert dat
er in kwantitatief opzicht een tendens aanwezig is dat de Eerste Kamer een
sterkere politieke rol is gaan spelen sedert de grondwetsherziening van 1983.
Dit betoog beroept zich op het gegeven van het aantal verworpen wetsvoorstellen
in de jaren na 1983. De leden van de SGP- en RPF/GPV-fracties vroegen op dit
punt om enige nadere gegevens.• Dezelfde vraag stelden zij voor wat betreft de
periode 1983 tot heden.• Verder zouden deze leden gaarne vernemen hoeveel
van de verworpen wetsvoorstellen in laatstgenoemde periode regeringsvoorstellen
waren en hoeveel initiatiefvoorstellen.• Voorts stelden de leden van de SGP- en RPF-/GPV-fracties
de vraag om aan te geven hoe vaak het na 1983 (en eventueel daarvóór)
is voorgekomen dat de Tweede Kamer heeft geweigerd in te stemmen met een (inhoudelijke)
novelle.Op p. 17 van de notitie wordt, vrij onverhoeds en zonder
toelichting, de figuur van een «conciliatiecommissie» ten tonele
gevoerd. De leden van de SGP- en RPF-/GPV-fracties stelden de vraag door wie
deze figuur als een serieuze optie naar voren is gebracht. Ook al verklaart
het kabinet geen optie te willen formuleren voor het behandelen van gewone
wetsvoorstellen in een conciliatiecommissie na terugzending, desniettemin
zouden deze leden gaarne een wat uitvoeriger beschrijving van de wijze van
samenstelling en de taken van zulk een commissie ontvangen.D66De minister herinnert eraan dat in Denemarken en Zweden
het Hogerhuis in respectievelijk de jaren vijftig en zestig is afgeschaft.• Is in de praktijk gebleken dat de Eerste Kamer
vaker een wetsontwerp verwerpt na amendering of wijziging dan wanneer een
wetsontwerp de Tweede Kamer zonder verandering passeert?De minister wijst op de toeneming van het aantal wetsvoorstellen
dat door de Eerste Kamer wordt verworpen, van circa één wetsontwerp
per twee jaar (tussen 1946 en 1971) tot gemiddeld één wetsvoorstel
per jaar thans. Echter, het aantal wetsvoorstellen zal intussen ook zijn toegenomen.OndertekeningBIJLAGE 1 Verworpen wetsvoorstellen sinds 1945 Eerste Kamer13 maart 2001Opzegging Verdrag wekelijkse rusttijd handel en kantoren
(26 988)20 februari 2001Retributies milieugevaarlijke stoffen (26 161) tegen
CDA, VVD, D6618 mei 1999Grondwetsherziening (tweede lezing): correctief referendum
(26 156) stemverhouding 49–26, geen tweederde meerderheid7 april 1998Onverenigbaarheid lidmaatschap adviescollege met lidmaatschap
Staten-Generaal en Europees Parlement (24 777) voor D66, GL16 december 1997Initiatiefvoorstel-Rosenmöller inzake bevordering
van deeltijdarbeid (23 216) tegen VVD, CDA en SGP11 oktober 1997Geestelijke verzorging zorg- en justitiële instellingen
(23 720) voor CDA, D66 en Wöltgens (PvdA)9 september 1997Samenvoeging Boekel, Uden en Veghel (25 116) voor
PvdA10 juni 1997Wijziging Visserijwet 1963 (vrije hengel) (21 436)
voor GL, SGP, RPF, Bierman2 april 1996Wijziging Huurprijzenwet woonruimte (versterking positie
huurder) (24 465) tegen VVD en CDA5 maart 1996Grondwetsherziening (tweede lezing): vervanging volksvertegenwoordigers
bij zwangerschap (23 798) stemverhouding 43–27, geen tweederde
meerderheid6 juni 1995Invoering prestatiebeurs (24 094) stemverhouding:
34–35 (voor: PvdA, VVD (m.u.v. Van Boven), D66 (m.u.v. Mertens)11 september 1990Subsidiëring van politieke instituten (19 508)
met algemene stemmen verworpen20 maart 1990Herziening van scheidingsprocesrecht (19 242) stemverhouding:
31 tegen 3616 juni 1987Gemeentelijke herindeling Midden-Betuwe (19 138)
stemverhouding 10–62 (voor: enkele PvdA'ers, CDA'ers en VVD'ers)2 juni 1987Verticale prijsbinding en minimumprijzen (19 361)
stemverhouding 23–40 (tegen: CDA, VVD, SGP, GPV en RPF)19 mei 1987Goedkeuring oprichting Europese culturele stichting (17 852)
stemverhouding 27–4220 januari 1987Onderwijsvoorrangswet (18 775) (tegen: CDA, VVD,
SGP, GPV en RPF)1 juli 1986Gemeentelijke herindeling van Bommelerwaard (19 055)
stemverhouding 26–53 (voor: PvdA en VVD)24 juni 1986Invoering van een openbaar kartelregister (16 555)
stemverhouding 20–40 (tegen: CDA, VVD, GPV en SGP)20 mei 1986Verhaal van bijstandskosten (18 813) stemverhouding
36–38 (tegen: 10 VVD'ers, PvdA, D66, PPR, PSP en CPN)26 maart 1986Grondwetsherziening (eerste lezing): initiatiefvoorstel
Van der Burg/Stoffelen m.b.t. enquêterecht kamerminderheid (19 029)
stemverhouding 27–43 (tegen: CDA, VVD, SGP en GPV)3 september 1985Grenswijziging tussen Huizen en Blaricum (18 618)
stemverhouding 27–41 (voor: PvdA, GPV, RPF, PSP en 8 VVD'ers)28 december 1983Interimvoorziening inzake niet-CAO-inkomens (18 199)
(tegen: CDA, VVD, SGP, GPV en RPF)22 maart 1983Politie-stopwet (17 700) met algemene stemmen verworpen11 mei 1982Grondwetsherziening (tweede lezing): minderheidsrecht
enquête (16 915) stemverhouding 35–366 mei 1981Grondwetsherziening (eerste lezing): voorzitterschap Verenigde
Vergadering (16 640) stemverhouding 24–3114 april 1981Grondwetsherziening (eerste lezing): verdediging (15 467)
stemverhouding 30–3723 december 1980Grondwetsherziening (eerste lezing): voorzitterschap Verenigde
Vergadering (14 222) stemverhouding 24–4014 december 1976Initiatiefvoorstel Geurtsen, Lamberts, Roethof en Veder-Smit
inzake abortus (13 909) stemverhouding 34–4120 november 1973Initiatiefvoorstel De Gaay Fortman: rechtsmiddelen in
militair strafrecht (11 884) stemverhouding 28–3417 april 1973Opheffing gemeente Diepenveen en verdeling over Deventer
en Bathmen (10 962) stemverhouding 23–448 februari 1972Grondwetsherziening (tweede lezing): initiatiefvoorstel-Westerterp
c.s., vervroeging Prinsjesdag (11 302) stemverhouding 24–4211 januari 1972Comptabiliteitswet (7760) stemverhouding 8–532 maart 1971(1) Grondwetsherziening (eerste lezing): leeftijd voor
passief kiesrecht (10 805) stemverhouding 6–56(2) Wijziging van de Kieswet: vergroting van effect van
de voorkeurstem (10 399) stemverhouding 23–4123 december 1968Wet huurdersbijdragen (8918) stemverhouding 3–5821 juni 1966Noodwet arbeidsvoorziening (7187) stemverhouding 21–2726 februari 1963Grondwetsherziening (eerste lezing): verandering leeftijdsgrens
passief kiesrecht Eerste Kamer (7031b) stemverhouding 26–2913 september 1960Wijziging van de Loterijwet (5786) stemverhouding 33–3621 juni 1960Archiefwet 1959 (4549) stemverhouding 17–2821 augustus 1956Grondwetsherziening (tweede lezing): tijdstip aftreding
leden van de Staten-Generaal (4404) stemverhouding 18–16, geen tweederde
meerderheid31 juli 1952Grondwetsherziening (tweede lezing): uitbreiding van aantal
leden van de Tweede Kamer (2700) stemverhouding 28–17, geen tweederde
meerderheid7 mei 1952(1) Grondwetsherziening (eerste lezing): minimumleeftijd
Tweede Kamer en Provinciale Staten (2341) stemverhouding 20–30(2) Grondwetsherziening (eerste lezing): uitbreiding van
aantal leden van de Eerste Kamer (2341) stemverhouding 21–29(3) Grondwetsherziening (eerste lezing): nieuwe rechtsorde
(2341) stemverhouding 16–3427 juli 1948Wijziging van bepalingen m.b.t. zeevaartdiploma's (656)
stemverhouding 13–2421 januari 1948Wijziging van het recht van onderzoek (658) stemverhouding
15–27BIJLAGE 2 Deze bijlage bevat een overzicht van de wetsvoorstellen (op
volgorde van kamerstuknummer) die sinds 1983 in de Eerste Kamer zijn aangenomen,
voorzover daarbij stemverklaringen zijn afgelegd.
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26976Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 95 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 976, nr. 1Notitie «Reflecties over de positie van de Eerste Kamer»nr. 175aAANVULLING OP DE NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG OVER DE NOTITIE
«REFLECTIES OVER DE POSITIE VAN DE EERSTE KAMER»Ontvangen 15 mei 2001In de nota naar aanleiding van het verslag over de notitie «Reflecties
over de positie van de Eerste Kamer» (zie kamerstukken I 2000–2001,
26 976, nr. 175) heb ik aangegeven dat bij een deel van de gestelde
vragen het verwerven van de voor de beantwoording benodigde gegevens bijzonder
moeilijk is gebleken. Het ging hierbij met name om vragen die betrekking hadden
op situaties en ervaringen in het buitenland en om vragen die – vanwege
het ontbreken van enige geconsolideerde documentatie daaromtrent – een
uitvoerig historisch-kwantitatief onderzoek naar de behandeling van wetsvoorstellen
zouden vergen.Ik heb de eer, u de beantwoording van deze resterende vragen hierbij te
doen toekomen. Voor de duidelijkheid wordt per fractie de gestelde vraag herhaald,
waarna de beantwoording wordt gegeven.1Ik zie thans uit naar voortzetting van de gedachtewisseling met uw Kamer
over dit onderwerp.CDADe leden van de CDA vroegen of het kabinet kan aangeven
welk percentage van de wetgeving (per wetsvoorstel en gerelateerd aan de omvang
van wetsvoorstellen) tot novelles aanleiding heeft gegeven.Zoals vermeld in de notitie zijn de inhoudelijke novelles in zwang gekomen
sinds 1974. Vanaf dat jaar werden er tot 1983 in totaal 3 inhoudelijke novelles
door de Eerste Kamer afgedwongen. In diezelfde periode (1974–1983) waren
er in totaal 28492 wetsvoorstellen. In de periode
1974–1983 heeft dus 0,105% van de wetsvoorstellen geleid tot een inhoudelijke
novelle.In de periode 1983–20003 hebben er van
de 4439 wetsvoorstellen, 20 wetsvoorstellen tot een inhoudelijke novelle aanleiding
gegeven. Dit komt neer op een percentage van 0,451%.De omvang van de wetsvoorstellen is onderzocht, maar de aard en omvang
van de wetsvoorstellen (wijzigingswetten, nieuwe wetten) is zo divers dat
er geen inhoudelijke conclusie uit kan worden getrokken. VVDNaar aanleiding van de opmerking in de notitie dat in
meer landen met een tweekamerstelsel de positie van de kamer die vergelijkbaar
is met die van de Nederlandse Eerste Kamer, regelmatig onderwerp van bezinning
is (geweest), zouden de leden van de VVD-fractie gaarne van het kabinet vernemen
tot welke nadere inzichten de kennisneming heeft geleid van de voorbereidende
documenten, de woordelijke verslagen en de resultaten van de door de Senaat
van de Franse Republiek op 14 maart 2000 te Parijs georganiseerde bijeenkomst
van de senaten en «tweede» kamers van de wereld (Forum des Sénats
du Monde) onder de naam «Une Idée d'Avenir». De kennisneming
van die documenten en verslagen achten deze leden mede van belang, omdat in
de notitie de indruk wordt gewekt als zou met de afschaffing van de hogerhuizen
in Denemarken in 1953 en in Zweden in 1968–1969 het tweekamerstelsel
op de terugtocht zijn, terwijl uit de hiervoor genoemde documentatie het tegendeel
blijkt. Reeds terstond na het verschijnen van de notitie was trouwens al opgevallen
dat niet was vermeld dat in een groot aantal Midden- en Oost-Europese staten
ongeveer tien jaar geleden het democratisch functioneren van het tweekamerstelsel
in ere was hersteld (o.a. Polen, Roemenië, Russische Federatie en voormalige
Sovjetrepublieken) en dat door Slovenië, Kroatië en, na de scheiding
met Slowakije, door de Tsjechische Republiek tot instelling van een senaat
was besloten.De notitie «Reflecties over de positie van de Eerste Kamer»
bevat een hoofdstuk 2, getiteld: «Analyse van de positie van de Eerste
Kamer». Dit hoofdstuk begint met een paragraaf waarin is beschreven
dat de discussie in Nederland over de positie van de Eerste Kamer eigenlijk
al net zo lang bestaat als de Eerste Kamer zelf. Daarmee is aangegeven dat
Nederland al sinds 1815 een tweekamerstelsel heeft, maar dat dit tweekamerstelsel
regelmatig onderwerp van discussie is. In dat licht is verwezen naar andere
landen die een tweekamerstelsel hebben of hadden, maar waar in het verleden
een vergelijkbare discussie heeft geleid tot afschaffing van een van beide
kamers (Denemarken en Zweden) of tot wijzigingen in de positie van een van
die kamers (Verenigd Koninkrijk).Kennisneming van de documenten en verslagen van de op 14 maart 2000 te
Parijs georganiseerde bijeenkomst van het Forum des Sénats
du Monde1 leert – naast het feit
dat de bevoegdheden van de «tweede» kamers in de wereld grote
verschillen vertonen dat er vooral de laatste tijd ook een beweging in de
omgekeerde richting bestaat. Met name in de voormalige Oostbloklanden is nu
breed gekozen voor een tweekamerstelsel. Waar in het begin van de jaren zeventig
ongeveer 45 landen een tweekamerstelsel kenden, is dit aantal inmiddels gegroeid
tot 67, terwijl nog eens 12 landen – waaronder Kameroen, Georgië,
Madagascar, Tsjaad en Zimbabwe voornemens zijn een dergelijk stelsel in te
voeren.In absolute zin is daarmee het aantal landen met een tweekamerstelsel
toegenomen. Uit de stukken wordt overigens niet duidelijk of dit ook in relatieve
zin het geval is, gegeven het feit dat sinds de ineenstorting van de Sovjet-Unie
het aantal onafhankelijke staten in de wereld is toegenomen.Mocht uit de bovenbedoelde passage in de nota «Reflecties over de
positie van de Eerste Kamer» de indruk zijn ontstaan dat het tweekamerstelsel
in de wereld op de terugtocht is, dan is deze indruk in zoverre niet juist,
dat met name een aantal jonge democratieën dit stelsel juist hebben ingevoerd.
De desbetreffende passage beoogde niet meer te laten zien dan dat staten die
meer met Nederland te vergelijken zijn in die zin dat zij een lange democratische
traditie hebben en die een tweekamerstelsel hebben of dit tot voor enkele
tientallen jaren geleden hebben gehad, de discussie over dit stelsel niet
uit de weg zijn gegaan. Zou niet slechts een analyse van de aard van de in de
loop der jaren verworpen dan wel ingetrokken voorstellen, en van de daartoe
leidende argumenten (bijvoorbeeld juridisch-kwalitatieve gebreken), uitsluitsel
moeten geven over de vraag of in werkelijkheid sprake is geweest van een toenemende
mate van voorrang van zuiver politieke boven rechtsstatelijke of juridisch-kwalitatieve
argumenten in eerdere stadia van de behandeling van de verworpen wetsvoorstellen,
een tendens die sommigen óók menen te bespeuren? Een dergelijke
analyse zijdens het kabinet ontbreekt.• Wil het kabinet deze alsnog leveren?Vanaf 1945 zijn 47 wetsvoorstellen in de Eerste Kamer verworpen (zie
bijlage 1). De argumenten voor verwerping van een wetsvoorstel zijn onder
te verdelen in:11 Vrees voor aantasting van de eigen staatsrechtelijke positie.2 Constitutionele bezwaren.3 Overige juridische bezwaren.4 Beleidsmatige en inhoudelijke bezwaren.Deze verdeling is gekozen om de hoofdargumenten van de verwerping weer
te geven, waarbij er natuurlijk ook andere argumenten een rol kunnen hebben
gespeeld.1 Vrees voor aantasting van de eigen staatsrechtelijke positieVoor 1983:• Vereisten lidmaatschap Tweede en Eerste Kamer (7031).• Comptabiliteitswet (7760), ook constitutionele bezwaren.• Vervroeging Prinsjesdag (11 088).• Voorzitterschap Verenigde Vergadering (14 222 en 16 640).Na 1983:• Subsidiëring politieke instituten(19 508).2 Constitutionele bezwarenVoor 1983:• Verlaging kiesgerechtigde leeftijd (10 579).• Effect voorkeurstem (10 399).• Herziening militair strafprocesrecht (11 844).• Bepalingen inzake landsverdediging (15 467).Na 1983:• Invoering van minderheidsenquête (14 225 en 19 029).• Zwangerschapsverlof leden vertegenwoordigende organen (23 798).• Correctief referendum (26 156).3 Overige juridische bezwarenVoor 1983:• Archiefwet (4549).• Noodwet arbeidsvoorzieningen (7187).Na 1983:• Politiestopwet: ongeoorloofde terugwerkende kracht (17 700).• Verhaal kosten bijstand: rechtsbescherming verminderd van bijstandtrekker
(18 813).4 InhoudelijkVoor 1983: 13 wetsvoorstellen zijn om inhoudelijke
redenen ingetrokken.Na 1983: 18 wetsvoorstellen zijn om inhoudelijke
redenen ingetrokken.Geconcludeerd kan worden dat het grootste aantal wetsvoorstellen is verworpen
om politiek-inhoudelijke redenen. In het aantal wetsvoorstellen dat om polititek-inhoudelijke
redenen is verworpen, is een lichte stijging te zien in de periode ná
1983, ten opzichte van de periode vóór 1983. Ook de redenen voor intrekking bij de Eerste Kamer waren in vrijwel alle
gevallen politiek-inhoudelijk. Alleen bij wetsvoorstel 8652 (kiesrecht voor
in het buitenland werkzame ambtenaren) speelden grondwettelijke bezwaren.1• Met tevens een vergelijking (voor en na 1983) van
percentages (verworpen en ingetrokken) wetsvoorstellen ten opzichte van het
totaal aantal afgehandelde voorstellen, naast aantallen?– In de periode 1967–1983 zijn er 6 wetsvoorstellen ingetrokken,
hetgeen 0,126% is.2– In de periode 1983–2000 zijn er 24 wetsvoorstellen ingetrokken,
hetgeen 0,541% is. (in de periode 2000–heden zijn er 2 wetsvoorstellen
ingetrokken)– In de periode 1946–1983 zijn er 23 wetsvoorstellen verworpen.– In de periode 1967–1983 zijn er 12 wetsvoorstellen verworpen,
hetgeen 0,252% is.2– In de periode 1983–2000 zijn er 22 wetsvoorstellen verworpen,
hetgeen 0,496% is.(in de periode 2000–heden zijn er 2 wetsvoorstellen verworpen)• Wil het kabinet dan tevens een opsomming geven
van voorstellen die, ondanks zwaarwichtige juridisch-kwalitatieve bezwaren,
vanwege de politieke context toch zijn aanvaard (hetgeen kan blijken uit de
stemverklaringen)?Bijlage 2 bevat een overzicht van de wetsvoorstellen die sinds 1983 in
de Eerste Kamer zijn aangenomen, waarbij er bij de stemming stemverklaringen
zijn afgelegd. Er kan worden geconcludeerd dat van de 105 wetsvoorstellen
er 39 ondanks juridisch-kwalitatieve bezwaren toch zijn aangenomen. Een kanttekening
die hierbij moet worden geplaatst is, dat één juridisch-kwalitatief
argument van één partij al is meegeteld bij deze opsomming.GroenLinksIn de notitie noemt het kabinet cijfers met betrekking
tot door de Eerste Kamer verworpen en door de regering na behandeling in de
Eerste Kamer ingetrokken wetsvoorstellen; cijfers die een stijgende tendens
te zien zouden geven, waar het kabinet vervolgens uit afleidt dat de Eerste
Kamer een sterkere politieke rol is gaan spelen sinds 1983. Nu zeggen cijfers
alleen iets als ze in een context worden geplaatst. Zoals bijvoorbeeld het
aantal door de Eerste Kamer behandelde wetten vanaf 1983.• Kan het kabinet hier ook de aantallen van geven?Het aantal in de onderzochte periode 1983–2000 behandelde wetsvoorstellen
bedraagt 4439. Het aantal door de Eerste Kamer in deze periode verworpen wetsvoorstellen
(regerings- en initiatiefvoorstellen) bedraagt 22. In de periode 1983–2000
zijn er bovendien 24 voorstellen ingetrokken.SGP en RPF/GPVIn de notitie wordt betoogd dat de ervaring leert dat
er in kwantitatief opzicht een tendens aanwezig is dat de Eerste Kamer een
sterkere politieke rol is gaan spelen sedert de grondwetsherziening van 1983.
Dit betoog beroept zich op het gegeven van het aantal verworpen wetsvoorstellen
in de jaren na 1983. De leden van de SGP- en RPF/GPV-fracties vroegen op dit
punt om enige nadere gegevens.• Zo vroegen zij, teneinde de concrete ontwikkeling
beter te kunnen beoordelen, om een overzicht van het totaal aantal
behandelde wetsvoorstellen tussen 1946 en 1983 en het percentage verworpen
wetsvoorstellen in die periode.Over de periode vóór 1967 zijn geen CBS-gegevens van totale
aantallen wetsvoorstellen beschikbaar.– In de periode 1946–1983 zijn er 23 wetsvoorstellen verworpen.– In de periode 1967–1983 zijn er 12 wetsvoorstellen verworpen,
hetgeen 0,252% is (totaal aantal behandelde wetsvoorstellen in deze periode:
4756).• Dezelfde vraag stelden zij voor wat betreft de
periode 1983 tot heden.In de periode 1983–2000 zijn er 22 wetsvoorstellen verworpen, hetgeen
een percentage van 0,496% geeft (totaal aantal behandelde wetsvoorstellen
in deze periode: 4439) . N.B.: in de periode 2000–heden zijn er 2 wetsvoorstellen
verworpen.• Verder zouden deze leden gaarne vernemen hoeveel
van de verworpen wetsvoorstellen in laatstgenoemde periode regeringsvoorstellen
waren en hoeveel initiatiefvoorstellen.In de periode 1946–heden zijn er in de Eerste Kamer 46 wetsvoorstellen
verworpen. In de periode 1946–1983 waren er van de verworpen wetsvoorstellen
4 initiatiefvoorstellen en 12 grondwetswijzigingen (waarvan er 1 ook een initiatiefvoorstel
was). In de periode 1983–heden waren er van de verworpen wetsvoorstellen
2 initiatiefvoorstellen en 3 grondwetswijzigingen (waarvan er 1 ook een initiatiefvoorstel
was).• Voorts stelden de leden van de SGP- en RPF-/GPV-fracties
de vraag om aan te geven hoe vaak het na 1983 (en eventueel daarvóór)
is voorgekomen dat de Tweede Kamer heeft geweigerd in te stemmen met een (inhoudelijke)
novelle.Het is na 1983 niet voorgekomen dat de Tweede Kamer niet instemde met
een novelle. Het is wel een keer voorgekomen dat er een novelle is ingetrokken.
Dit gebeurde in juni 1995 met de Invoeringswet Algemene Nabestaandenwet (22 226),
welke met novelle en al werd ingetrokken door de regering.Op p. 17 van de notitie wordt, vrij onverhoeds en zonder
toelichting, de figuur van een «conciliatiecommissie» ten tonele
gevoerd. De leden van de SGP- en RPF-/GPV-fracties stelden de vraag door wie
deze figuur als een serieuze optie naar voren is gebracht. Ook al verklaart
het kabinet geen optie te willen formuleren voor het behandelen van gewone
wetsvoorstellen in een conciliatiecommissie na terugzending, desniettemin
zouden deze leden gaarne een wat uitvoeriger beschrijving van de wijze van
samenstelling en de taken van zulk een commissie ontvangen.Onder een conciliatiecommissie wordt verstaan een commissie, bestaande
uit leden van beide kamers, welke tot taak heeft een tussen de beide kamers
gerezen impasse op te lossen. In sommige landen bestaat een dergelijke constructie.
Hieronder volgen enige voorbeelden.In Duitsland bestaat het verschijnsel van de «Vermittlungsausschuss»,
bestaande uit zestien leden van de Bundesrat en zestien leden van de Bundestag,
die een compromisvoorstel probeert uit te werken wanneer over een wetsvoorstel
een conflict tussen deze beide kamers is ontstaan. Wanneer het voorstel van
de Vermittlungsausschuss een wijziging van het door de Bundestag
aanvaarde wetsvoorstel inhoudt, moet de Bundestag daarover opnieuw besluiten
(art. 77 II Grundgesetz).In verreweg de meeste gevallen leidt het werk van de Vermittlungsausschuss
tot resultaat. In de Duitse rechtsliteratuur worden als redenen hiervoor onder
meer aangeduid het kleine aantal leden van de commissie en de vertrouwelijkheid
van de verslagen.1In Frankrijk kan de minister-president na twee lezingen (of één
lezing in geval van urgentie), waarin de Assemblée en de Sénat
van elkaar verschillende wetteksten hebben vastgesteld, een zogeheten «commission
mixte paritaire» instellen, bestaande uit zeven leden van elk van beide
kamers, welke commissie tot taak heeft een compromistekst voor te stellen.
Meestal slaagt een zodanige commissie hierin. De compromistekst moet dan binnen
twee weken door de regering aan de beide kamers worden voorgelegd. Als deze
tekst weer niet door de beide kamers in een gelijkluidende versie wordt aanvaard,
dan volgt een nieuwe lezing in beide kamers. De Assemblée beslist in
laatste instantie. Indien de commissie er niet in is geslaagd een compromistekst
te formuleren, dan moet de regering het wetsvoorstel opnieuw in beide kamers
laten behandelen. Uiteindelijk kan dan echter de Assemblée beslissen.2In de Verenigde Staten is er een aanzienlijke kans op verschillende uitkomsten
van de behandeling van een wetsvoorstel in respectievelijk de House of Representatives
en de Senate. Leden van beide huizen kunnen proberen om door het indienen
van gelijkluidende amendementen de teksten op elkaar af te stemmen, maar als
dit niet lukt, wordt een gezamenlijke «conference committee» ingesteld
om een compromis uit te werken. Deze commissie heeft een invloedrijke positie:
omdat een compromisvoorstel moeilijk weer kan worden geamendeerd (want dan
zou weer een nieuwe «conference committee» moeten worden ingesteld),
zijn de door deze commissie uitgewerkte voorstellen veelal in sterke mate
bepalend voor het eindresultaat.3In zijn algemeenheid dient de figuur van de conciliatiecommissie er vooral
toe, een einde te maken aan het langdurig heen en weer sturen van wetsvoorstellen
tussen twee kamers die min of meer vergelijkbare bevoegdheden (zoals het aannemen
van amendementen) hebben, waardoor het risico ontstaat dat die twee kamers
uiteenlopende wetteksten aanvaarden. In een dergelijke impasse, waarin vaak
diepgaand en technisch over verschillende versies van een wetsvoorstel moet
worden gesproken, kan de instelling van een conciliatiecommissie nuttig zijn,
juist ook omdat het werk van een dergelijke commissie doorgaans minder in
de publieke schijnwerpers staat dan een (plenaire) behandeling in een van
de kamers. Omdat de Nederlandse Eerste Kamer niet het recht van amendement
bezit, is een situatie zoals hierboven geschetst in Nederland niet goed denkbaar.
De figuur van de conciliatiecommissie, die in bepaalde landen voldoet, zou
daarom in het Nederlandse systeem minder goed passen en is mede daarom in
de notitie niet voorgesteld.D66De minister herinnert eraan dat in Denemarken en Zweden
het Hogerhuis in respectievelijk de jaren vijftig en zestig is afgeschaft.• Is er iets bekend over de gevolgen daarvan?• Vindt men in die landen dat het goed heeft gewerkt?
Efficiënter? Tijdsbesparend?• Is er vaker dan voorheen reparatiewetgeving
nodig geweest?In Denemarken is het «hogerhuis»
(Landstinget) in 1953 afgeschaft. De wenselijkheid om Landstinget af te schaffen
was in het bijzonder gelegen in het feit dat men de manier waarop de leden
werden gekozen niet democratisch genoeg vond. Tot 1866 waren de verkiezingen
van Landstinget indirect en voorbehouden aan personen boven de 40 jaar, die jaarlijks een bepaalde som aan belasting betaalden of een bepaald netto-inkomen
hadden. Daarna werden er veranderingen ingevoerd, maar de«grootgrondbezitters»
behielden nog steeds de macht in Landstinget. Pas in 1915 werd de manier waarop
de leden van Landstinget werden gekozen democratischer.De gang van zaken bij een wetsvoorstel is thans als volgt. Elk wetsvoorstel
van de regering wordt eerst behandeld door de afdeling «Wet Technisch
Kantoor» van het Ministerie van Justitie en op eventuele fouten gecheckt.
Daarna volgen er drie behandelingen in het parlement. Tussen deze behandelingen
is het wetsvoorstel ter behandeling bij een vaste kamercommissie. De afdeling
«Wet Technisch Kantoor» is de mening toegedaan dat men tevreden
is met het systeem en dat de controle voldoende is.Af en toe duikt de gedachte aan een extra controle-instantie op. Tijdens
een conferentie van het parlement over «De behoefte aan een debat over
de Grondwet» op 4 en 5 november 1999 kwam de vraag naar een eventuele
herinvoering van een «tweede» kamer ter sprake. Er is echter geen
politieke wil om een extra controle-instrument in het leven te roepen. De
controle berust nu bij de rechterlijke macht.De enige twee reparaties in de wetgeving die aan de Nederlandse ambassade
in Kopenhagen bekend zijn, betreffen de volgende wetten.1) De «Tvindwet», die in 1996 werd aangenomen, maar achteraf
in strijd bleek te zijn met de Grondwet. De gedupeerde scholen maakten een
rechtszaak aanhangig en de wet werd in 1999 door de Hoge Raad ongeldig verklaard.2) De Taxiwet, om beleidsmatige redenen.In de periode dat de «Tvindwet» in opspraak werd gebracht,
werd er een aantal malen over de wenselijkheid gesproken om een extra controle-instantie,
zoals een «Wetsraad», in het leven te roepen of een speciaal rechtscollege
«Forfatningsdomstol», dat tot taak zou hebben na te gaan of wetten
in strijd zijn met de Grondwet. Het ongeldig verklaren van de «Tvindwet»
in 1999 bewees echter dat de Hoge Raad als zodanig kan optreden.Vanaf 1866 werden in Zweden de 151 leden
van het Hogerhuis iedere 8 jaar gekozen door regionale commissies. Deze commissies
werden zelf elke 4 jaar gekozen in de algemene regionale verkiezingen. In
1969 is in Zweden deze tweekamer Riksdag vervangen door een parlement van
één kamer waarbij bovendien een systeem van nationale evenredige
vertegenwoordiging werd aangenomen (met een drempel van 4% voor deelname van
politieke partijen). De zittingsduur werd daarbij verkort van 8 jaar naar
drie jaar (in 1993 naar vier jaar).Het is moeilijk om iets te zeggen over de gevolgen van de afschaffing
van het Hogerhuis in Zweden, omdat er tegelijk met de afschaffing van het
Hogerhuis meerdere constitutionele veranderingen hebben plaatsgevonden. Men
kan concluderen dat het voordelen en nadelen heeft opgeleverd met betrekking
tot de efficiëntie van het nemen en implementeren van politieke besluiten.De relatie tussen de Riksdag en de regering was meer gecompliceerd in
het oude tweekamer-parlement, omdat het kon gebeuren dat een meerderheid in
een kamer niet dezelfde was als in de andere. Goedkeuring van de samenstelling
van de regering, het regeringsbeleid en het aannemen van wetsvoorstellen is
nu alleen afhankelijk van de goedkeuring van één kamer. Dit
is voordelig in de zin dat het efficiënter en meer tijdbesparend is.Volgens informatie van de Nederlandse ambassade in Stockholm zijn er geen
exacte cijfers bekend over het aantal reparaties die voor en na 1969 door
de Riksdag zijn doorgevoerd. Waarschijnlijk is er weinig verschil geweest
vanwege het unieke Zweedse systeem van wetgeving via «Committees»
die voor en na 1969 gelijk is gebleven. De Riksdag kan wetsvoorstellen aannemen,
verwerpen maar ook wijzigen. Het wijzigen van wetsvoorstellen wordt echter
niet gedaan door de Riksdag zelf, maar wordt voorbereid in een van de 16 parlementaire
commissies. Deze commissies bestaan uit 15 leden van verschillende fracties
en zijn gespecialiseerd op verschillende rechtsgebieden. Juist in deze commissies
worden de verschillen tussen de fracties uitgewerkt. Vervolgens komt het commissierapport
over het wetsvoorstel in de Riksdag waarna het wetsvoorstel kan worden aangenomen.1• Is in de praktijk gebleken dat de Eerste Kamer
vaker een wetsontwerp verwerpt na amendering of wijziging dan wanneer een
wetsontwerp de Tweede Kamer zonder verandering passeert?Bijlage 1 bevat een overzicht van alle verworpen wetsvoorstellen sinds
1945. Van deze 47 wetsvoorstellen zijn er bij 27 wetsvoorstellen nota's van
wijziging ingediend en zijn er 19 wetsvoorstellen geamendeerd (bij 6 wetsvoorstellen
was er geen sprake van nota's van wijziging of amendementen aangezien het
de tweede lezing van een grondswetswijziging betrof). Er zijn wetsvoorstellen
waarbij juist de amendering heeft geleid tot verwerping in de Eerste Kamer,
bijvoorbeeld het wetsvoorstel Wet huurdersbijdragen (8918), wijziging Kieswet
(10 399) en wijziging leeftijd voor passief kiesrecht (10 805).De minister wijst op de toeneming van het aantal wetsvoorstellen
dat door de Eerste Kamer wordt verworpen, van circa één wetsontwerp
per twee jaar (tussen 1946 en 1971) tot gemiddeld één wetsvoorstel
per jaar thans. Echter, het aantal wetsvoorstellen zal intussen ook zijn toegenomen.• Hoe zijn de getallen uitgedrukt in percentages?– In de periode 1967–1983 zijn er wetsvoorstellen verworpen:
12/16 jaar = gemiddeld 0,75 per jaar.– In de periode 1967–1983 zijn er 4756 wetsvoorstellen behandeld:
4756/16 = gemiddeld 297 per jaar.– In de periode 1983–2000 zijn er wetsvoorstellen verworpen:
22/16 jaar = gemiddeld 1,375 per jaar.– In de periode 1983–2000 zijn er 4439 wetsvoorstellen behandeld:
4439/16 = gemiddeld 277,44 per jaar.De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,K. G. de Vries BIJLAGE 1 Verworpen wetsvoorstellen sinds 1945 Eerste KamerIn deze bijlage wordt een feitelijk overzicht gegeven van alle wetsvoorstellen
die sinds 1945 zijn verworpen tijdens de behandeling in de Eerste Kamer. Voor
de beschrijvingen is gebruik gemaakt van de literatuur die er over dit onderwerp
is verschenen (zie verwijzingen). De hierin vermelde weergave en interpretatie
van de feiten zijn geheel voor rekening van de aangehaalde auteurs.13 maart 2001Opzegging Verdrag wekelijkse rusttijd handel en kantoren
(26 988)• Nota's van wijziging: nee• Amendementen: neeDit wetsvoorstel regelde de goedkeuring van de opzegging van het Verdrag
betreffende de wekelijkse rusttijden in de handel en op kantoren omdat dit
verdrag op bepaalde punten niet in overeenstemming is met de Arbeidstijdenwet.De uiterste datum voor opzegging van dit verdrag was 3 maart 2000. Gezien
deze datum heeft de regering besloten om op te zeggen zonder voorafgaande
goedkeuring van de Staten-Generaal. De opzegging zal 2 maart 2001 effectief
worden. De goedkeuring wordt nu achteraf gevraagd. Om deze uitdrukkelijke
goedkeuring is door een aantal Eerste-Kamerleden bij brief van 22 februari
gevraagd. Onthouden de Staten-Generaal hun goedkeuring aan de opzegging, dan
zal de opzegging voor die datum kunnen worden ingetrokken.Het voorstel is op 5 december 2000 aangenomen door de Tweede Kamer. PvdA,
D66 en VVD stemden voor. Na het staken van de stemmen in de Eerste Kamer op
20 februari 2001 (37 stemmen voor en 37 stemmen tegen) vond op 13 maart 2001
een hoofdelijke herstemming plaats. Het voorstel werd met 33 stemmen voor
en 40 stemmen tegen verworpen. PvdA en VVD stemden voor.Tijdens de behandeling is de motie-De Wolff c.s. ingediend. Deze motie
is na stemming met zitten en staan aangenomen door de Eerste Kamer. VVD en
PvdA stemden tegen1.20 februari 2001Retributies milieugevaarlijke stoffen (26 161) tegen
CDA, VVD, D66• Nota's van wijziging: nee• Amendementen: neeDit wetsvoorstel behelsde een uitbreiding van de Wet milieubeheer door
het leggen van een grondslag voor het invoeren van een retributieplicht voor
de beoordeling en administratieve afhandeling van kennisgevingen, meldingen,
nadere-gegevensverstrekking, vergunning- en ontheffingsaanvragen en bepaalde
verzoeken op grond van de Wet milieugevaarlijke stoffen.De overheid dient in deze gevallen bepaalde taken uit te voeren, waaraan
kosten zijn verbonden. Dit voorstel zou de overheid de mogelijkheid geven
om de kosten ten laste van het bedrijfsleven te laten komen.Het voorstel is op 16 maart 1999 door de Tweede Kamer aangenomen. CDA
en VVD stemden tegen. De plenaire behandeling in de Eerste Kamer vond plaats
op 6 februari 2001. De Eerste Kamer heeft het voorstel op 20 februari
2001 verworpen bij zitten en opstaan. Tegen stemden CDA, VVD en D661. 18 mei 1999Grondwetsherziening (tweede lezing): correctief referendum
(26 156) stemverhouding 49–26, geen tweederde meerderheid• Nota's van wijziging: n.v.t.• Amendementen: n.v.t1.Dit voorstel bevatte de tweede lezing voor het wijzigen van de Grondwet
inzake het correctief referendum. Bij de vorming van het Kabinet Kok I werd
tussen de coalitiefracties van PvdA, VVD en D66 afgesproken dat de betrokken
fracties steun zouden verlenen aan een in te dienen regeringsvoorstel tot
invoering van een correctief referendum. Door het opnemen van bepalingen in
de Grondwet zou het mogelijk worden een beslissend correctief referendum te
houden over een wetsvoorstel dat door de Staten-Generaal is aangenomen. Tevens
zou een besluit van gemeenten en provincies aan zo'n referendum kunnen worden
onderworpen2. Bij de openbare behandeling door
de Eerste Kamer was met name de VVD-fractie kritisch, waarbij de kritiek van
principiële staatsrechtelijke aard was: «Verdraagt het referendum
zich met ons vertegenwoordigend stelsel, dat gegrond is op het beginsel van
gedelegeerd vertrouwen?» Het voorstel werd uiteindelijk aanvaard met
40–27 stemmen 3. Het voorstel is op 11
februari 1999 door de Tweede Kamer aangenomen. SP, GL, PvdA, D66 en VVD stemden
voor. De Eerste Kamer heeft het voorstel op 18 mei 1999 na hoofdelijke stemming
verworpen. De vereiste tweederde meerderheid werd niet behaald. De fracties
van SGP, GPV, RPF, CDA en de leden Batenburg en Wiegel stemden tegen.7 april 1998Onverenigbaarheid lidmaatschap adviescollege met lidmaatschap
Staten-Generaal en Europees Parlement (24 777) voor D66, GL• Nota's van wijziging: nee• Amendementen: jaDit wetsvoorstel bepaalde dat men niet gelijktijdig lid zou kunnen zijn
van een adviescollege als bedoeld in de Kaderwet adviescolleges en van de
Staten-Generaal of het Europees Parlement. Hiermee werd een motie-Scheltema-de
Nie (24 503, nr 29) uitgevoerd. Het voorstel is op 4 februari 1997 met
algemene stemmen door de Tweede Kamer aangenomen. De Eerste Kamer heeft het
voorstel op 7 april 1998 verworpen. D66 en GL stemden voor2.16 december 1997Initiatiefvoorstel-Rosenmöller inzake bevordering
van deeltijdarbeid (23 216) tegen VVD, CDA en SGP• Nota's van wijziging: ja• Amendementen: jaDit wetsvoorstel zou werknemers het recht geven de arbeidsduur te verminderen
en zou werkgevers verbieden te discrimineren op grond van arbeidsduur. Doel
was, het werken in deeltijd te bevorderen en mede daardoor banen te scheppen.
Uit het advies van de Raad van State sprak vooral twijfel. De Raad miste het
advies van de SER en de Stichting van de Arbeid, vroeg zich af of deze materie
niet beter in de Wet gelijke behandeling kon worden verankerd (in plaats van
in het Burgerlijk Wetboek), en maakte zich bovendien zorgen over de financiële
consequenties voor de werkgever. Het voorstel is op 26 maart 1996 aangenomen door de Tweede Kamer met 71
tegen 65 stemmen, waarbij het voorstel op enkele onderdelen werd aangepast.
Het voorstel is op 16 december 1997 met 43 stemmen tegen en 26 stemmen vóór,
verworpen door de Eerste Kamer. SGP, CDA, VVD en mw. Vrisekoop van D66 stemden
tegen. De VVD was van mening dat de regeling te sterk zou ingrijpen in de
verhouding werknemer-werkgever, het CDA hechtte vooral aan het primaat van
de werkgevers-werknemersorganisaties op dit punt1.11 oktober 1997Geestelijke verzorging zorg- en justitiële instellingen
(23 720) voor CDA, D66 en Wöltgens (PvdA)• Nota's van wijziging: ja• Amendementen: jaHet voorstel beoogde op een aantal terreinen van gezondheidszorg waarborgen
te scheppen ten behoeve van effectuering van de vrijheden voortvloeiend uit
artikel 6 van de Grondwet. In de Tweede Kamer werd het amendement aangenomen
waardoor ook de geestelijke verzorging in de krijgsmacht onder de regeling
zou vallen. Het voorstel is op 21 februari 1996 aangenomen door de Tweede
Kamer. Bij de behandeling in de Eerste Kamer werd er protest aangetekend door
de Woonfederatie in verband met de gevolgen van het voorstel2.De Eerste Kamer heeft het voorstel op 11 november bij zitten en opstaan
verworpen. VVD, SGP, GPV, PvdA met uitzondering van de heer Wöltgens,
AOV en de heer Bierman stemden tegen.9 september 1997Samenvoeging Boekel, Uden en Veghel (25 116) voor
PvdA• Nota's van wijziging: ja• Amendementen: neeDit wetsvoorstel zou de gemeenten Boekel, Uden en Veghel integraal samenvoegen.De drie gemeenten hebben zélf deze samenvoeging nagestreefd om
zo te komen tot een versterking van de concurrentiepositie van de regio. De
wens tot herindeling kwam van de drie betrokken gemeenten zelf, ondersteund
door provincie Noord-Brabant. Er ontstonden politieke problemen, toen juist
voor het debat in de Tweede Kamer een gemeente aangaf niet langer met de herindeling
door te willen gaan. Het voorstel werd op 29 mei 1997 aangenomen door de Tweede
Kamer. PvdA, D66 (met uitzondering van de leden Roethof, Lambrechts en Van
Walsum), VVD, Groep Nijpels, AOV en CD stemden voor. De plenaire behandeling
in de Eerste Kamer heeft plaatsgevonden op 2 september 1997. Het voorstel
is op 9 september 1997 door de Eerste Kamer verworpen. Alle fracties, met
uitzondering van de PvdA, stemden tegen3.10 juni 1997Wijziging Visserijwet 1963 (vrije hengel) (21 436)
voor GL, SGP, RPF, Bierman• Nota's van wijziging: ja• Amendementen: jaDit wetsvoorstel voorzag onder andere in afschaffing van de Kamer voor
de binnenvisserij en vereenvoudiging van de regeling van huur en verhuur van
visrecht. Zowel de Raad van State als de Tweede Kamer lieten
zich kritisch uit over het voorstel. Tijdens de behandeling in de Tweede Kamer
werd een amendement aangenomen, waarbij de Kamer het«recht op de vrije
hengel» probeerde te beteugelen. In de Eerste Kamer was men niet zo
overtuigd over de voordelen van de afschaffing van de vrije hengel, tegenover
de vérstrekkende nadelen. Het wetsvoorstel was voor de fracties PvdA,
CDA, VVD en D66 in deze vorm onaanvaardbaar1.2 april 1996Wijziging Huurprijzenwet woonruimte (versterking positie
huurder) (24 465) tegen VVD en CDA• Nota's van wijziging: ja• Amendementen: jaIn het voorstel werd een aantal proceswaarborgen geschapen voor die huurders
die met verhoging van de huur met een bepaald percentage werden getroffen.
In de Tweede Kamer werd het voorstel zowel door de regering als door de Kamer
zelf op een aantal punten gewijzigd en geamendeerd. In de Eerste Kamer was
er verzet bij de VVD en CDA, die de regeling te bureaucratisch van inhoud
vonden en meenden dat het voorstel de belangen van de huurders te weinig diende2.5 maart 1996Grondwetsherziening (tweede lezing): vervanging volksvertegenwoordigers
bij zwangerschap (23 798) stemverhouding 43–27, geen tweederde
meerderheid• Nota's van wijziging: n.v.t.• Amendementen: n.v.t.3Het voorstel beoogde de invoering van een mogelijkheid tot (tijdelijke)
vervanging van leden van vertegenwoordigende organen wegens zwangerschap en
bevalling. In de memorie van toelichting werd het argument naar voren gebracht
van een verdragsverplichting die naar mening van het kabinet voortvloeide
uit het Internationaal verdrag inzake uitbanning van alle vormen van discriminatie
jegens de vrouw. Bij de eerste lezing waren het de kleine christelijke fracties
en de VVD die bezwaren aanvoerden. De VVD was van mening dat het verdrag niet
verplichtte tot de voorgestelde regeling en achtte het bezwaarlijk dat met
de grondswetswijziging twee typen volksvertegenwoordigers zouden ontstaan.
De Eerste Kamer sloot hierbij aan, waarbij nog een constitutioneel bezwaar
werd ingebracht, namelijk dat er een categorie volksvertegenwoordigers (de
vervangers van de zwangere leden) zou ontstaan wier mandaat afhankelijk werd
gesteld van een besluit van andere personen (de tijdelijk teruggetrokken kamerleden).
De benodigde tweederde meerderheid werd bij de tweede lezing in de Eerste
Kamer niet gehaald4.6 juni 1995Invoering prestatiebeurs (24 094) stemverhouding:
34–35 (voor: PvdA, VVD (m.u.v. Van Boven), D66 (m.u.v. Mertens)• Nota's van wijziging: ja• Amendementen: neeHet betrof een voorstel dat deel uitmaakte van een reeks voorstellen op
het gebied van de studiefinanciering, ingegeven door bezuinigingsoverwegingen.
In beide Kamers was er forse kritiek op het tempo waarin de minister
zijn voorstellen wilde doorvoeren, maar over het algemeen stemde men in met
het voorgestelde«belonings»-beurzenstelsel1. De verwerping was onverwachts. Dit was het gevolg van het onverwacht
ontbreken van een senator van D66 bij de stemming, het niet goed hanteren
van tussen fracties gemaakte stemafspraken. Het feit dat het de laatste vergaderdag
was, maakte tegenstemmen gemakkelijker dan gebruikelijk. De verwerping van
dit wetsvoorstel is wel gekwalificeerd als een «bedrijfsongeval»2.11 september 1990Subsidiëring van politieke instituten (19 508)
met algemene stemmen verworpen• Nota's van wijziging: ja• Amendementen: jaHet voorstel beoogde de subsidiering van de wetenschappelijke instituten
van de politieke partijen een wettelijke basis te geven. Het feit dat alleen
in de Tweede Kamer vertegenwoordigde partijen voor subsidie in aanmerking
kwamen, was reden voor de kamerbrede afwijzing. Dit kan worden gezien als
een verwerping van de Eerste Kamer omdat haar eigen staatsrechtelijke positie
in het geding was3.20 maart 1990Herziening van scheidingsprocesrecht (19 242) stemverhouding:
31 tegen 36• Nota's van wijziging: ja• Amendementen: neeVoorgesteld werd een vereenvoudigde procedure bij echtscheiding. Bij onderling
goedvinden zou het volgens deze procedure mogelijk worden via de wisseling
van schriftelijke stukken en zonder tussenkomst van een advocaat het huwelijk
te ontbinden. Daarnaast zou de mogelijkheid om in hoger beroep te gaan tegen
voorlopige beslissingen komen te vervallen.De behandeling in de Eerste Kamer verliep stroef. Heijne Makkreel (VVD)
achtte appèl tegen voorlopige voorzieningen noodzakelijk voor een goede
rechtsbescherming, en maakte bezwaar tegen de echtscheiding per formulier.
Van der Meer, die haar eigen minderheidsstandpunt binnen de PvdA-fractie uiteen
zette, had ook problemen met de afschaffing van het beroep. Zij meende verder
dat met de snelheid de onzekerheid zou toenemen. Wagemakers (CDA) richtte
zijn kritiek uitsluitend op de procedure. Deze zou drempelverlagend werken
en in het nadeel van de zwakkere partij kunnen zijn. Hij vroeg zich af of
partijen zonder bijstand ertoe in staat zouden zijn om de problematiek te
overzien.De Eerste Kamer kreeg tijdens de voorbereidende behandeling van verschillende
instanties adviezen en kritiek, onder meer van de Nederlandse orde van advocaten
en de Vereniging voor Rechtshulp4. Tenslotte
vroeg Wagemakers of de staatssecretaris hem tegemoet kon komen. Staatssecretaris
Kosto wenste echter geen novelle in te dienen op een voorstel dat in de Tweede
Kamer zonder stemming of amendement was aanvaard. Met 31 stemmen voor (waaronder
D66 en ruime meerderheid PvdA) en 36 stemmen tegen (waaronder meerderheid
CDA en bijna gehele VVD) werd het ontwerp verworpen.16 juni 1987Gemeentelijke herindeling Midden-Betuwe (19 138)
stemverhouding 10–62 (voor: enkele PvdA'ers, CDA'ers en VVD'ers)• Nota's van wijziging: ja • Amendementen: jaHet wetsvoorstel was enigszins gehavend uit de strijd met de Tweede Kamer
gekomen door amendement Hennekam van CDA, welke werd ontraden door de minister.
De opheffing van de gemeente Heteren had de Tweede Kamer zo weten te voorkomen.
In het oorspronkelijke voorstel was het beleid, zoals dat o.m. gevoerd was
bij de herindeling van de Bommelerwaard al in die zin bijgesteld, dat het
ijkpunt van 10 000 inwoners was vervangen door een nieuw getalscriterium:
8000 inwoners en een grijs gebied tot 60001.
Met name de CDA-fractie in de Eerste Kamer nam geen genoegen met de herindeling
zelf, PvdA en een deel van de VVD-fractie beschouwden het voorstel na het
amendement als verminkt. Fractievoorzitter Kaland (CDA) stond een beleid gericht
op knelpunten voor.De staatssecretaris kwam hierdoor in de situatie terecht dat ze een voorstel
moest verdedigen dat eerder in de Tweede Kamer tegen de zin van de regering
op een nogal fundamenteel punt was gewijzigd. De Eerste Kamer bleef echter
bij haar bezwaren en verwierp het voorstel met een ruime meerderheid2. 2 juni 1987Verticale prijsbinding en minimumprijzen (19 361)
stemverhouding 23–40 (tegen: CDA, VVD, SGP, GPV en RPF)• Nota's van wijziging: ja• Amendementen: jaDit voorstel beoogde een formeelwettelijke grondslag te geven aan de bestaande
bepalingen over «verticale prijsbinding». De fracties verzetten
zich tegen het geamendeerde voorstel (het amendement was door de regering
ontraden). Inhoudelijk was de reikwijdte van de regeringsbevoegdheid te vaag
omschreven. De regeling paste bovendien niet bij een beleid van deregulering3.19 mei 1987Goedkeuring oprichting Europese culturele stichting (17 852)
stemverhouding 27–42• Nota's van wijziging: nee• Amendementen: neeDe oprichting van een nieuw Europees instituut in de culturele sector
was voor de regering een vrij gevoelige kwestie, omdat het EG-voorzitterschap
voor de deur stond. In de Eerste Kamer waren de regeringspartijen verdeeld
en de overigen eensgezind afwijzend. De kritiek was nagenoeg over de gehele
linie eensluidend: gezien de taakomschrijving bestond er grote kans op doublures
ten opzichte van andere Europese instellingen en er ontbrak parlementaire
controle. Toen zich een ruime meerderheid had afgetekend die bereid was het
ontwerp af te stemmen, verzocht staatssecretaris Van Eekelen de stemming uit
te stellen. De regering wilde onderzoeken hoe aan de bezwaren kon worden tegemoetgekomen.
Na anderhalf jaar bleek de regering niet in staat om de bedenkingen weg te
nemen, zodat verwerping onvermijdelijk was. Een aantal CDA'ers en VVD'ers
stemde nog voor de oprichting, die in alle andere EG-landen al was goedgekeurd4. 20 januari 1987Onderwijsvoorrangswet (18 775) (tegen: CDA, VVD,
SGP, GPV en RPF)• Nota's van wijziging: ja• Amendementen: jaDit wetsontwerp had ten doel de financiële hulp aan scholen voor
leerlingen met onderwijsachterstand te regelen op een formeel wettelijke basis.
Minister Deetman had reeds eind 1985 per ministeriële beschikking voor
vier jaar geld vrij gemaakt en het voorrangsbeleid ingevoerd.Waar met het voorstel in de Tweede Kamer bijna unaniem werd ingestemd,
na een amendement dat de wet een beperkte werkingsduur gaf, hadden veel Eerste-Kamerleden
moeite met een aantal zaken. De voornaamste doelstellingen ondervonden weinig
kritiek, veel kritiek was er echter op de uitwerking, de gekozen procedure,
met name de gebrekkige rechtsbescherming, en het vooruitlopen op een voorstel
tot limitering van de alimentatieplicht. Er werden twee moties ingediend.
Ermen (PvdA) drong in haar motie aan op indiening van een novelle ter bijstelling
van het volumebeleid i.v.m. de achterstelling van plattelandsgebieden. De
andere motie, door Van Boven (VVD) ingediend en mede ondertekend door CDA
en de kleine christelijke partijen, ging in tegen de in het wetsvoorstel neergelegde
systematiek , die niet zou leiden tot een effectief beleid. De regering werd
verzocht de middelen niet aan samenwerkingsverbanden, maar rechtstreeks aan
de scholen ter beschikking te stellen. Hierop vroeg staatssecretaris Van Leyenhorst
schorsing aan voor nader beraad en bestudering van de moties. Na ruim een
half jaar deelde minister Deetman mee dat hij aan de wensen niet tegemoet
kon komen, omdat dit neer zou komen op amendering van het wetsvoorstel. Ermen
verklaarde, namens de partijen ter linkerzijde, ondanks het gebrek aan helderheid
en consistentie voor te zullen stemmen. De meerderheid van regeringspartijen
en kleine christelijke partijen bleef zich verzetten tegen het verplichte
gebiedenbeleid en de bureaucratische aanpak. Zo werd het wetsvoorstel verworpen
(bij zitten en opstaan), de motie-Van Boven aangenomen en de motie-Ermen ingetrokken1.1 juli 1986Gemeentelijke herindeling van Bommelerwaard (19 055)
stemverhouding 26–53 (voor: PvdA en VVD)• Nota's van wijziging: ja• Amendementen: neeIn de Tweede Kamer werd, nadat twee CDA-amendementen niet werden aangenomen,
het voorstel goedgekeurd2. Bij het treffen tussen
Eerste Kamer en kabinet (demissionair) speelde een grote rol dat de meeste
van de betrokken gemeenteraden kenbaar hadden gemaakt ongelukkig te zijn met
de herindeling. De regering was er bij dit wetsvoorstel van uitgegaan dat
gemeenten met een inwonersaantal tot 10 000 samengevoegd behoren te worden.
Met het automatisch hanteren van dit criterium, oftewel met het regeringsbeleid,
was de Eerste Kamer het in meerderheid oneens. Waltmans (PPR) verklaarde zich
tegen iedere grootscheepse streeksgewijze herindeling. Postma (CDA), Vogt
(PSP) en Holdijk (SGP) waren er niet van overtuigd dat de gemeenten in kwestie
bestuurskracht misten, en zagen daarom de noodzaak van samenvoeging niet in.
Ook Vis (D66) verwachtte niet dat het ten uitvoer brengen van de herindeling
iets positiefs op zou leveren. Op de fracties van PvdA en VVD na stemden alle
fracties voltallig tegen (26–53). 24 juni 1986Invoering van een openbaar kartelregister (16 555)
stemverhouding 20–40 (tegen: CDA, VVD, GPV en SGP)• Nota's van wijziging: ja• Amendementen: neeHet wetsvoorstel beoogde een openbaar kartelregister voor alle bestaande
«horizontale» mededingingsregelingen, hetgeen aansloot bij het
algemene streven naar vergroting van de openheid van bestuur. De CDA-fractie
in de Eerste Kamer vond de positie van het midden- en kleinbedrijf onvoldoende
versterkt. Coenemans (CDA) stelde vast dat er sprake was van rechtsongelijkheid,
daar franchise-overeenkomsten buiten de regeling zouden vallen. Van der Jagt
(GPV) deelde zijn mening en Verbeek (VVD) achtte het bovendien bezwaarlijk
dat de constructie afweek van de Wet openbaarheid van bestuur. Bovendien waren
er veel reacties uit het bedrijfsleven n.a.v het wetsvoorstel1.20 mei 1986Verhaal van bijstandskosten (18 813) stemverhouding
36–38 (tegen: 10 VVD'ers, PvdA, D66, PPR, PSP en CPN)• Nota's van wijziging: ja• Amendementen: jaVoorgesteld werd om de bijstand van een gescheiden vrouw achteraf voor
een deel op de echtgenoot te verhalen, en om het verhaal niet langer onder
het burgerlijk recht (kantonrechter), maar onder het administratieve recht
(gemeente) te laten vallen. In de Tweede Kamer was een amendement aangenomen,
terwijl verder alle wijzigingsvoorstellen waren verworpen.Over de doeleinden rees in de Eerste Kamer geen meningsverschil met het
kabinet, maar wel over de procedure, waartegen men juridische bezwaren inbracht.
Van der Meer (PvdA) was van mening dat het recht van parate executie zonder
rechterlijke tussenkomst en zonder schorsende werking van beroep in strijd
is met het Eerste Protocol jo. art. 6 van het Europees Verdrag. Zij stelde
dat de doelmatigheidsprocedure op die manier ten koste zou gaan van de rechtszekerheid.
Heijne Makkreel gaf een negatief oordeel over de geboden rechtsbescherming2.26 maart 1986Grondwetsherziening (eerste lezing): initiatiefvoorstel
Van der Burg/Stoffelen m.b.t. enquêterecht kamerminderheid (19 029)
stemverhouding 27–43 (tegen: CDA, VVD, SGP en GPV)• Nota's van wijziging: nee• Amendementen: neeVoorstel van Rijkswet van de leden Van der Burg en Stoffelen tot het in
overweging nemen van een voorstel tot verandering in de Grondwet en de bepaling
inzake het recht van onderzoek (enquête voor een minderheid) Dit initiatief
vormde de tweede poging vanuit de Tweede Kamer om het minimumenquêterecht
voor de beide Kamers in de Grondwet gestalte te doen krijgen. In 1982 kwam
het in tweede lezing tot een verwerping door de Eerste Kamer. Het initiatief-voorstel,
dat in de Tweede Kamer met grote meerderheid aangenomen werd, bevatte een
belangrijke concessie t.o.v. het eerdere ontwerp; het minimum aantal leden
was nl. van een vijfde op een derde gebracht. De fracties in de Eerste Kamer
hadden onoverkomelijke constitutionele bezwaren tegen dit voorstel. De meerderheid
meende dat beslissingen die raakten aan de grondrechten en aan
de persoonlijke levenssfeer alleen bij een meerderheid van de betreffende
Kamer behoorden te liggen1.3 september 1985Grenswijziging tussen Huizen en Blaricum (18 618)
stemverhouding 27–41 (voor: PvdA, GPV, RPF, PSP en 8 VVD'ers)• Nota's van wijziging: ja• Amendementen: neeDoor de voorgestelde grenswijziging dreigde het aantal inwoners van de
gemeente Blaricum bijna gehalveerd te worden. Buijsert (CDA) verwachtte dat
Blaricum hierdoor in een zeer afhankelijke positie zou komen en zou gaan vergrijzen.
Ondanks het verweer van minister Rietkerk bleef de Eerste Kamer in meerderheid
bij haar oordeel dat de voordelen van de gemeentelijke herindeling niet opwogen
tegen de ernstige gevolgen voor Blaricum. De stemverhouding was 27–41
(enkele leden van CDA en D'66 en de gehele PvdA-fractie stemden voor)2.28 december 1983Interimvoorziening inzake niet-CAO-inkomens (18 199)
(tegen: CDA, VVD, SGP, GPV en RPF)• Nota's van wijziging: nee• Amendementen: neeDe interimvoorziening zou de geldigheidsduur van de Wet op de niet-CAO-inkomens,
die drie dagen na het debat in de Eerste Kamer zou expireren, met drie maanden
moeten verlengen. De minister had het voorstel ingediend op verzoek van de
vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid. De fracties in de Eerste
Kamer stelden zich op het standpunt dat de bestaande regeling als tijdelijk
was bedoeld, en niet plotseling kon worden verlengd. Bovendien was het een
zaak tussen werkgevers en werknemers3.22 maart 1983Politie-stopwet (17 700) met algemene stemmen verworpen• Nota's van wijziging: ja• Amendementen: neeMet het wetsvoorstel werd beoogd met terugwerkende kracht een einde te
maken aan het automatisme dat gemeenten met minimaal 25 000 inwoners
o.g.v. art. 2 Politiewet het recht verkregen op eigen gemeentepolitie, opdat
geld vrij zou komen voor de uitbreiding van de korpsen in de vier grote steden.
Daarenboven besloot de regering na aanvaarding door de Tweede Kamer bij wijze
van anticipatie met terugwerkende kracht werking te ontnemen aan het afgeven
van beschikkingen aan de gemeenten Veghel en Wijchen. Feij (VVD) verklaarde
dat zijn fractie deze handelingen in strijd met beginselen van rechtszekerheid
en behoorlijke wetgeving achtte. Volgens Kaland (CDA) was de financiële
argumentatie te licht voor de zwaarte van de onjuiste toepassing van de wet.
Uiteindelijk waren alle fracties het eens over de ongewenstheid van de in
het voorstel opgenomen terugwerkende kracht ten nadele van betrokkenen, zodat
het voorstel met algemene stemmen werd verworpen4. 11 mei 1982Grondwetsherziening (tweede lezing): minderheidsrecht
enquête (16 915) stemverhouding 35–36• Nota's van wijziging: n.v.t.• Amendementen: n.v.t.1Wetsvoorstel inzake de toekenning van het minderheidsrecht op enquêtes
en het in hetzelfde voorstel geregelde individuele inlichtingenrecht. Bij
amendement werd voor een grondwettelijke vastlegging van het in de praktijk
al decennia bestaande individuele inlichtingenrecht gekozen. Vervolgens kwam
er een amendement met betrekking tot het enquêterecht, waarbij een minderheid
van één vijfde een parlementaire enquête zou kunnen afdwingen.
Het minderheidsrecht werd het piece de resistance van
de tweede lezing, hoofdbezwaar van de VVD was de mogelijke inbreuk op de privacy
van de burgers door een politiek lichaam2.6 mei 1981Grondwetsherziening (eerste lezing): voorzitterschap Verenigde
Vergadering (16 640) stemverhouding 24–31• Nota's van wijziging: nee• Amendementen: jaNa verwerping in december 1980 van wetsvoorstel 14 222 diende het
kabinet een nieuw voorstel in, waarin alleen het voorzitterschap van de Verenigde
Vergadering werd geregeld. Ditmaal werd door amendering de bepaling opgenomen
dat de Verenigde Vergadering zelf haar voorzitter zou kiezen. Ook dit voorstel
werd in mei verworpen3.14 april 1981Grondwetsherziening (eerste lezing): verdediging (15 467)
stemverhouding 30–37• Nota's van wijziging: ja• Amendementen: jaDit wetsvoorstel behelsde een ver doorgevoerde vereenvoudiging van de
defensieartikelen. Op basis van het uitgangspunt van de hele herzieningsoperatie
zou de Grondwet slechts de hoofdbeginselen van het staatsbestel aangeven met
vermelding van de belangrijkste staatsorganen. Op advies van de Raad van State
had de regering in de memorie van toelichting wel opgemerkt, dat hiermee niet
beoogd werd af te doen aan de bijzondere waarde van de krijgsmacht. Na twee
nota's van wijzigingen en verscheidene gewijzigde amendementen werd het voorstel
naar de Eerste Kamer gestuurd. In de Eerste Kamer werd er anders tegen het
wetsvoorstel aangekeken. De fracties van CDA en VVD hechtten zeer aan de expliciete
vermelding van de krijgsmacht in de Grondwet. Bovendien ondernam de krijgsmacht
een poging om de Eerste Kamer van haar bezwaren, met succes, te overtuigen.
De regering kon en wilde niet wijken, hetgeen als gevolg had dat het voorstel
werd verworpen met 37 tegen 30 stemmen4. 23 december 1980Grondwetsherziening (eerste lezing): voorzitterschap Verenigde
Vergadering (14 222) stemverhouding 24–40• Nota's van wijziging: ja• Amendementen: jaDreigende aantasting van de positie van de Eerste Kamer was mede oorzaak
van verwerping van twee voorstellen tot grondwetsherziening met betrekking
tot het voorzitterschap van de Verenigde Vergadering. Door amendering was
het voorzitterschap van die vergadering niet langer opgedragen aan de voorzitter
van de Eerste Kamer, maar aan de voorzitter van de Tweede Kamer. Na verwerping
in december 1980 van dit wetsvoorstel inzake de inrichting en samenstelling
van de Staten-Generaal, waarbij naast het voorzitterschap van de Verenigde
Vergadering ook de rangorde van Eerste en Tweede Kamer zou worden gewijzigd,
diende het kabinet een nieuw voorstel in (16 640)1.14 december 1976Initiatiefvoorstel Geurtsen, Lamberts, Roethof en Veder-Smit
inzake abortus (13 909) stemverhouding 34–41• Nota's van wijziging: nee• Amendementen: neeDe Tweede Kamer had het voorstel met grote meerderheid aangenomen, waarbij
de VVD-fractie in haar geheel voorstemde. Wel stemden daar enkele leden van
PvdA, PPR en D66 tegen, waarmee duidelijk werd dat het om een voorstel ging
waarbij fractiedwang geen doorslaggevende rol speelde. In de Eerste Kamer
keerde een groot deel van de VVD-fractie zich tegen het voorstel.20 november 1973Initiatiefvoorstel De Gaay Fortman: rechtsmiddelen in
militair strafrecht (11 884) stemverhouding 28–34• Nota's van wijziging: ja• Amendementen: neeHet voorstel betrof herziening van het militaire strafprocesrecht, waarbij
de invoering van de in de gewone strafrechtspraak bestaande rechtsmiddelen
van de cassatie, de cassatie in het belang der wet en de herziening zouden
worden geregeld. De bepaling over ontslag van leden van het Hoog Militair
Gerechtshof die tevens lid waren van de Hoge Raad, liet zich echter niet verenigen
met artikel 180 van de Grondwet, waarin de bevoegdheid om leden van de rechterlijke
macht tussentijds te ontslaan in bij de wet bepaalde gevallen werd opgedragen
aan de Hoge Raad. Dit constitutionele bezwaar leidde tot tegenstemmen van
de CHU, VVD en KVP2.17 april 1973Opheffing gemeente Diepenveen en verdeling over Deventer
en Bathmen (10 962) stemverhouding 23–44• Nota's van wijziging: ja• Amendementen: nee Wetsvoorstel, waarbij het gebied Diepenveen zou worden verdeeld over de
gemeenten Deventer en Bathmen. De Tweede Kamer had, onder meer om redenen
van natuurbescherming en lokale democratie, grote moeite met het voorstel.
Een amendement om Diepenveen niet op te heffen maar het 1500 hectare grote
gebied Colmschate aan het gebied toe te voegen, werd niet aangenomen (de regering
ontraadde het amendement ten sterkste, en de minister noemde de optredende
vertraging zelfs onaanvaardbaar). De Eerste Kamer verwierp vervolgens het
wetsvoorstel (de oplossing van het amendement sprak een groot deel van de
Eerste Kamer wel aan). Nog geen vier maanden na de verwerping verscheen een
initiatiefvoorstel tot toevoeging van Colmschate en omgeving aan Deventer.
Met instemming van alle betrokkenen bereikte het initiatiefvoorstel begin
1974 al het Staatsblad1.8 februari 1972Grondwetsherziening (tweede lezing): initiatiefvoorstel-Westerterp
c.s., vervroeging Prinsjesdag (11 302) stemverhouding 24–42• Nota's van wijziging: n.v.t.• Amendementen: n.v.t.2Het wetsvoorstel betrof de vervroeging van Prinsjesdag (naar derde dinsdag
van augustus) om zo de kans op afhandeling van de begrotingsvoorstellen voor
1 januari te vergroten. Tijdens de eerste lezing onthielden de VVD en ARP
hun steun onder meer vanwege het voor de positie van de Eerste Kamer bedreigende
karakter ervan. In tweede lezing ging de Eerste Kamer mee in het verzet van
de regering, die het bezwaar aandroeg dat harmonisering in Europees verband
het voorstel minder wenselijk maakte. Op de achtergrond speelde mee dat de
Tweede Kamer zich teveel bemoeide met de werkwijze van de Eerste Kamer3.11 januari 1972Comptabiliteitswet (7760) stemverhouding 8–53• Nota's van wijziging: ja• Amendementen: jaBelangrijke wijzigingen betroffen o.a. de invoering van het kasstelsel
voor de uitgaven, de legalisering van het stelsel der binnenlijnse verplichtingen,
een middelenwet voor elk departement en uitbreiding van de bevoegdheden van
de minister van Financiën en van de Algemene Rekenkamer. Na drie nota's
van wijzigingen werd het voorstel in mei 1970 in behandeling genomen. In de
Tweede Kamer overheerste waardering, en werden enkele belangwekkende amendementen
aangenomen. Het amendement-Franssen werd verworpen. Volgens Franssen was de
voorgestelde bepaling in strijd met de grondwet omdat aan de aanneming door
de Tweede Kamer een zelfstandig rechtsgevolg werd gegeven. De grondwet kende
slechts aan, door beide Kamers aangenomen, begrotingswetten rechtsgevolgen
toe. Dit zou een uitholling van het budgetrecht van de Eerste Kamer inhouden,
hetgeen alleen via een grondwetswijziging kan.In de Eerste Kamer werd het artikel 20 lid 2 als een ernstige aantasting
van het budgetrecht van de Eerste Kamer gezien. De regering vroeg advies bij
de Raad van State, welke meende dat de bepaling niet in strijd was met de
Grondwet. De Kamercommissie bracht een nader voorlopig verslag uit, waarin
het eigen standpunt met kracht werd herhaald. Ook het nieuwe kabinet slaagde
er niet in het voorstel te redden. Een overgrote meerderheid van de Eerste
Kamer keerde zich tegen het voorstel, al spraken de meeste woordvoerders
alleen over het gewraakte artikel. Voor de overige bepalingen van de organieke
wet overheerste, stilzwijgende, waardering1.2 maart 1971(1) Grondwetsherziening (eerste lezing): leeftijd voor
passief kiesrecht (10 805) stemverhouding 6–56• Nota's van wijziging: nee• Amendementen: jaHet wetsvoorstel beoogde de verlaging van de leeftijd voor passief kiesrecht
van 25 jaar voor de Tweede Kamer en Provinciale Staten en 23 jaar voor gemeenteraden.
Door het aangenomen amendement-Wiegel werd de toekenning van het passief kiesrecht
gekoppeld aan de wettelijke meerderjarigheid, waardoor aan 16-jarigen die
gehuwd waren (geweest) het passieve kiesrecht werd verleend. Het voorstel
werd in de Eerste Kamer verworpen.(2) Wijziging van de Kieswet: vergroting van effect van
de voorkeurstem (10 399) stemverhouding 23–41• Nota's van wijziging: nee• Amendementen: jaHet wetsvoorstel beoogde de invloed van de voorkeurstem te vergroten door
het vereiste stemmenpercentage van de lijstkiesdeler van 50 te verlagen tot
25 en door van de «stemoverdracht» af te stappen. Niet inhoudelijke
bezwaren, maar vooral de uitwerking van het voorstel riep weerstand op. Door
het amendement-Wiegel dreigde de lijstkiesdeler te verdwijnen, hetgeen leidde
tot het verwerpen van het voorstel.In beide gevallen vormde een aangenomen amendement-Wiegel (VVD) een belangrijke
c.q. zelfs beslissende aanleiding tot verwerping. Tegenover de brede instemming
van de Tweede Kamer (na de amendering), stond dan ook de verwerping door een
grote meerderheid van de Eerste Kamer2.23 december 1968Wet huurdersbijdragen (8918) stemverhouding 3–58• Nota's van wijziging: ja• Amendementen: jaHet wetsvoorstel, ingediend twee jaar tevoren door minister Bogaers, beoogde
de financiële last van de overheid te verlichten, en de doorstroming
van met overheidssteun gebouwde huurwoningen te bevorderen. Op basis van dit
voorstel zouden financieel meer draagkrachtige huurders van woningwetwoningen
een extra bijdrage aan het Rijk moeten betalen. Het nieuwe kabinet nam het
voorstel over, waarbij het accent meer op de zo noodzakelijke doorstroming
kwam te liggen. Hierna volgde nog 5 nota's van wijzigingen. Vervolgens werden
6 amendementen van de Tweede Kamer aangenomen. In de Eerste Kamer was er veel
kritiek op het tweede gewijzigde voorstel. Op het advies het voorstel in te
trekken ging de minister echter niet in, omdat de behoefte aan goedkope woningen
voor minder draagkrachtige burgers zo groot was. De bewindsman gaf toe dat
het voorstel nogal wat onvolkomenheden kende, maar dat de situatie zo onrechtvaardig
was dat er wettelijk moest worden ingegrepen. Echter, het wetsvoorstel
werd verworpen met 58 stemmen1. De externe druk
zou een belangrijke rol spelen, want de Eerste Kamer werd overstelpt met petities
tegen het voorstelNB: De verwerping van de ontwerp-Wet huurdersbijdragen kan niet los worden
gezien van de amendering door de Tweede Kamer2.21 juni 1966Noodwet arbeidsvoorziening (7187) stemverhouding 21–27• Nota's van wijziging: ja• Amendementen: neeDe ontwerp-Noodwet beoogde regels te stellen met betrekking tot de arbeidsvoorziening
«ten behoeve van de volkshuishouding, de landsverdediging en de overheidsdienst
voor het geval van oorlog, oorlogsgevaar en daaraan verwante of daarmede verband
houdende buitengewone omstandigheden».Sommige leden van de VVD hadden ernstige bezwaren tegen de bevoegdheid
op basis van een algemene maatregel van bestuur burgerdienstplichtigen ook
in het buitenland te werk te stellen. Bij eventuele bezetting door een vreemde
mogendheid zou hiervan misbruik gemaakt kunnen worden aangezien deze mogendheid
een wettelijke bevoegdheid in handen zou krijgen (die nu juist in volkenrechtelijke
bepalingen uitdrukkelijk was uitgesloten). Een tweede bezwaar was dat de verplichte
tewerkstelling waarover werd gesproken nadere invulling kon krijgen in een
algemene maatregel van bestuur. Van Riel (VVD) sprak zijn voorkeur uit voor
regeling bij formele wet3.De staatssecretaris zegde toe de regering voor te stellen een novelle
in te dienen om aan de bezwaren tegemoet te komen. Een half jaar later verscheen
echter geen novelle, maar een brief met een volkenrechtelijk betoog dat een
eventuele bezetter geen extra bevoegdheden zou krijgen o.b.v. de noodwet.
De VVD meende echter dat het in de onzekere internationale en binnenlands-politieke
omstandigheden al helemaal onwenselijk was het voorstel aan te nemen4. (In september '68 werd een nieuw voorstel ingediend,
waarbij tewerkstelling van burgerdienstplichtigen was uitgesloten. In de Tweede
Kamer werd gesproken over een verkapt recht van amendement van de Eerste Kamer.)26 februari 1963Grondwetsherziening (eerste lezing): verandering leeftijdsgrens
passief kiesrecht Eerste Kamer (7031b) stemverhouding 26–29• Nota's van wijziging: nee• Amendementen: neeBegin 1963 keerde een meerderheid van de senaat zich tegen het in de Grondwet
handhaven van de minimumleeftijd van 30 jaar voor het Eerste Kamerlidschap.
Daardoor zou er op dat punt namelijk voor het eerst sinds 1848 een verschil
in minimumleeftijd voor het lidmaatschap van Tweede en Eerste Kamer ontstaan,
omdat de minimumleeftijd voor het Tweede-Kamerlidmaatschap zou worden verlaagd
van dertig naar vijfentwintig jaar. Het wetsvoorstel dat tot de afwijkende
minimumleeftijd had moeten leiden, werd met 29 tegen 26 verworpen. 13 september 1960Wijziging van de Loterijwet (5786) stemverhouding 33–36• Nota's van wijziging: ja• Amendementen: neeVia deze wijziging van de Loterijwet moest een gereglementeerde voetbaltoto
mogelijk worden. Het was een compromis tussen de van oudsher gereserveerde
houding van de protestants-christelijke partijen tegen elke vorm van gokken
en de liberale visie waarin voor de overheid ook op dit punt slechts een beperkte
sturende rol was voorzien. Het voorstel maakte de toto mogelijk, maar met
een maximum prijs van f 50 000. De minister had in de Tweede Kamer
grote politieke druk uitgeoefend, en ook in de Eerste Kamer stuitte het ontwerp
op de nodige weerstand. De VVD en ARP stemden tegen1.21 juni 1960Archiefwet 1959 (4549) stemverhouding 17–28• Nota's van wijziging: ja• Amendementen: neeBij de herziening van de Archiefwet in 1960 leverde de aantasting van
eigendomsrechten van families met betrekking tot hun archiefbescheiden onoverkomelijke
(juridische) bezwaren op. De reikwijdte stuitte op bezwaren, de rechtsonzekerheid
die hierdoor dreigde te ontstaan was voor enkele fracties onoverkomelijk.
Bovendien liet de in het ontwerp verankerde afgifteverplichting zich niet
verenigen met het eigendomsrecht. Een laatste punt van zorg was gelegen in
de gevolgen van toepassing van de regeling, in de praktijk zou namelijk blijken
van een sterke mate van terugwerkende kracht2.21 augustus 1956Grondwetsherziening (tweede lezing): tijdstip aftreding
leden van de Staten-Generaal (4404) stemverhouding 18–16, geen tweederde
meerderheid• Nota's van wijziging: n.v.t.• Amendementen: n.v.t.3Het voorstel had betrekking op het tijdstip van aftreden van de leden
van de Staten-Generaal. Door dat tijdstip te laten samenvallen met het moment
van eerste samenkomst van de nieuwe kamer, zou een parlementsloze periode
(als in 1945) worden voorkomen. In de loop van de behandeling bleek dat niet
als een regeling van staatsnoodrecht te zijn bedoeld, maar als algemene regeling
om een parlementair vacuüm te voorkomen. Het gevaar bestond, volgens
sommigen, dat het artikel niet alleen in geval van oorlog, maar ook onder
andere abnormale omstandigheden, zoals relletjes, gebruikt (misbruikt) zou
kunnen worden. De Eerste Kamer ging hier niet in mee, slechts een minderheid
van 16 stemde tegen. De vereiste tweederde meerderheid (23) werd echter niet
gehaald.31 juli 1952Grondwetsherziening (tweede lezing): uitbreiding van aantal
leden van de Tweede Kamer (2700) stemverhouding 28–17, geen tweederde
meerderheid• Nota's van wijziging: n.v.t. • Amendementen: n.v.t.1De uitbreiding van het ledental van de Tweede Kamer had het in eerste
lezing nog wel net gehaald, maar sneuvelde in tweede lezing. Voornaamste bezwaar
was de regeling voor de mogelijke overdracht van stemmen in het geval leden
verplichtingen hadden in internationale organen. Gesteld werd dat op die manier
een wisseling van argumenten niet mogelijk was (Vier jaar later zou die uitbreiding
er, maar zonder stemoverdracht, wel doorkomen).7 mei 1952(1) Grondwetsherziening (eerste lezing): minimumleeftijd
Tweede Kamer en Provinciale Staten (2341) stemverhouding 20–30• Nota's van wijziging: ja• Amendementen: neeHet voorstel over verlaging van de leeftijd voor het passieve kiesrecht
werd al bij de eerste lezing verworpen.(2) Grondwetsherziening (eerste lezing): uitbreiding van
aantal leden van de Eerste Kamer (2341) stemverhouding 21–29• Nota's van wijziging: nee• Amendementen: neeGrondwetswijziging die direct betrekking had op de Eerste Kamer, namelijk
het uitbreiden van het ledental van de Eerste Kamer van vijftig naar vijfenzeventig.In de eerste lezing verwierp de Eerste Kamer het voorstel met 29 tegen
21 stemmen2.(3) Grondwetsherziening (eerste lezing): nieuwe rechtsorde
(2341) stemverhouding 16–34• Nota's van wijziging: nee• Amendementen: jaDit voorstel strekte er toe artikel 1 (over het grondgebied) en hoofdstuk
XIV aan te passen aan de breuk met Indonesië, aan de toekomstige verhoudingen
met Suriname en de Nederlandse Antillen en aan de nadere regeling van de status
van Nieuw-Guinea. Met name het laatste zorgde voor problemen. In het regeringsvoorstel
werd in artikel 212 bepaald dat de regeling van de rechtstoestand bij wet
zou worden vastgesteld of goedgekeurd. Goedkeuren betekende dat over die rechtstoestand
ook via internationale onderhandelingen een overeenkomst tot stand zou kunnen
komen, waarvan de uitkomst in de vorm van een verdrag door de Staten-Generaal
kon worden behandeld. Een amendement-De Graaf had de mogelijkheid van goedkeuren
echter geschrapt. In de Eerste Kamer werd dat beschouwd als het afsnijden
van een eventuele internationale regeling. Uiteindelijk stemden alleen de
KVP-leden voor het wetsvoorstel3.27 juli 1948Wijziging van bepalingen m.b.t. zeevaartdiploma's (656)
stemverhouding 13–24• Nota's van wijziging: nee• Amendementen: nee Tijdens de Tweede Wereldoorlog waren ongediplomeerde mensen ingezet op
het gebied van de zeevaart. Deze wijziging had als strekking aan deze mensen
een dienstdiploma uit te reiken.21 januari 1948Wijziging van het recht van onderzoek (658) stemverhouding
15–27• Nota's van wijziging: ja• Amendementen: jaHet initiatiefvoorstel was dat van de parlementaire enquêtecommissie
regeringsbeleid 1940–1945, over het verhoor van oud-bewindslieden. Deze
commissie wilde de oud-ministers kunnen ondervragen over discussies in de
ministerraad. Kort na de verwerping kwam de regering met een eigen voorstel
dat wel werd aanvaard, nu zou de enquêtecommissie slechts naar de beslissingen
van de ministerraad en de gronden daarvoor kunnen vragen. Het was ter beoordeling
van een ondervraagde oud-minister of hij al dan niet mededelingen zou doen
over deze beraadslagingen1. BIJLAGE 2 Deze bijlage bevat een overzicht van de wetsvoorstellen (op
volgorde van kamerstuknummer) die sinds 1983 in de Eerste Kamer zijn aangenomen,
voorzover daarbij stemverklaringen zijn afgelegd.Het volgende moge dienen ter toelichting.In de eerste kolom staat het nummer van het
wetsvoorstel.In de tweede kolom is de titel van het wetsvoorstel
vermeld.In de derde kolom staat de datum van de stemming.De vierde kolom vermeldt het zittingsjaar.De vijfde kolom noemt het ten tijde van de
stemming zittende kabinet.In de zesde kolom staat het stemresultaat.In de zevende kolom is vermeld, welke leden
een stemverklaring hebben afgelegd.In de laatste kolom zijn de eventuele in de
stemverklaringen gegeven redenen vermeld.Indien in de tweede kolom een asterisk (*)
bij de titel van het wetsvoorstel staat, wil dit zeggen dat in een of meer
stemverklaringen gebruik is gemaakt van een juridisch-kwalitatief argument. nummertiteldatumzittingkabinetresultaatstemverklaringreden9585Prijzennoodwet27-11-841984/85Lubbers Izonder stemming   11 270, 21 239Wet Bopz27-10-921992/93Lubbers IIIzonder
stemmingHeijne Makkreel (VVD)  14 134verhaalsrecht
gemeenten*11-12-841984/85Lubbers I38–34v.d. Meer (PvdA), Heijne Makkreel (VVD)v.d. Meer: uitvoeringsproblemen, ongelijkheid van behandeling15 972terrorisme*05-03-851984/85Lubbers Izonder stemmingWagemakers (CDA), Veldhuizen (PvdA)Wagemakers: in het wetsvoorstel neergelegde regeling van bezwaar voldoet niet
aan een aantal door de minister geformuleerde principiële uitgangspunten 16 530misbruik van
rechtspersonen20-05-861985/86Lubbers Ialgemene
stemmenHeijne Makkreel (VVD) 16 689volwasseneneducatie*17-04-841983/84Lubbers I39–26Hendriks (CDA), Schuurman (RPF),Hendriks: de legislatieve bezwaren zijn voor een aantal fractieleden te zwaarwegend
gebleven 16 749behoud cultuurbezit31-01-841983/84Lubbers I34–33Kuiper(CDA), v.d. Lek (PSP), v.d. Jagt (GPV), Tiesinga-Autesma
(D66), Vonhoff-Luijendijk (VVD) 16 781woningsplitsing*13-09-831982/83Lubbers I43–28Buijsert (CDA), v.d. Jagt (GPV)Buijsert: voldoende rechtsbescherming niet gewaarborgd, een afweging tussen
sociale en legislatieve argumenten 16 802wetenschappelijk
onderwijs24-09-851985/86Lubbers I37–23De Rijk (PvdA) 17 141bepalingen
inzake het erfrecht (invoeringswet NBW)01-06-991998/99Kok IItegen TalsmaHeijne Makkreel
(VVD) 17 251energiebesparing04-02-861985/86Lubbers Istemmen bij zitten
en opstaanKaland (CDA) 17 969voorstel van
wet: legkippen (initiatief Van Noord/Tazelaar)24-01-841983/84nvtzonder stemmingBarendregt
(SGP) 18 121tweeverdieners*28-12-831983/84Lubbers I44–28Simons (PvdA), Christiaanse (CDA), v.d. Jagt (GPV)Christiaanse: het wetsvoorstel roept in menig opzicht
de vraag op of het voldoet aan de kwaliteit die men aan wetgeving moet stellen18 124overheidspensioenen06-05-861985/86Lubbers Itegen: PvdA, PSP,
CPN en PPR en 3 VVD-ledenFeij (VVD)ingangsdatum: waarbij met terugwerkende kracht uitzicht op rechten
ongedaan worden gemaakt 18 163machtigingswet
inschrijving studenten*18-12-841984/85Lubbers Ibij zitten en opstaanOskamp (PvdA), Postma (CDA)Oskamp: de inwerkingtreding van deze wetsvoorstellen
kan schadelijk zijn voor jonge mensen die gebruik willen maken van hun leerrecht18 346Postbank10-09-851984/85Lubbers I37–16De Gaay Fortman (PPR) 18 479arbeidsvoorwaarden
gesubsidieerde sector17-12–851985/86Lubbers I50–13Oskamp (PvdA), Vogt (PSP) 18 515AOW*26-03-851984/85Lubbers I38–30Franssen (CDA), v.d. Jagt (GPV)v.d.
Jagt: het voorstel is fraudegevoelig en in de effecten zijn voor bepaalde
groepen uiterst onbillijk18 738Flevoland25-06-851984/85Lubbers I38–33v.d. Ploeg (PvdA), Kaland (CDA)Kaland: de schaal van de voorgestelde provincie is bestuurlijk te klein18 752ziektewetten02-03-851984/85Lubbers I38–31Heijmans (CDA), Tiesinga-Autesma
(D66), Tiesinga: geen minimumdagloongarantie voor iedereen 18 764Wetboek van
Strafrecht (voorwaardelijke invrijheidsstelling)*25-11-861986/87Lubbers
II31–30Leyten-de
Wijkerslooth de Weerdesteyn (CDA), Heijne Makkreel (VVD), v. Veldhuizen (PvdA),
Glastra van Loon (D66), Holdijk (SGP)CDA: aantasting
van de geloofwaardigheid van ons strafrechtelijke systeem18 770onderwijsverzorging16-12-871987/88Lubbers II42–27v. Boven (VVD)VVD: het ontwerp
bevat de mogelijkheid dat het hoger pedagogisch onderwijs in 1995 uit de Wet
op het Hoger Onderwijs kan worden gelicht: onwenselijk18 876arbeidsvoorwaarden
collectieve sector*26-03–851984/85Lubbers Izonder stemmingv.d. Zandschulp (PvdA)het verdient geen aanbeveling om een tijdelijke wet voortdurend
te verlengen, in strijd met criteria van ILO organen18 883herindeling
Alblasserwaard03-09-851984/85Lubbers I36–32Buijsert (CDA), Barendregt (SGP)Buijsert: bestuurlijke schaalvergroting op het platteland niet
nodig en niet gewenst 18 891premie AOW/AWW*28-05-851984/85Lubbers I38–23Feij (VVD)tegenstemmers niet
tevreden met antwoord van minister m.b.t. mogelijke discriminatoire karakter
van dit wetsvoorstel18 957Welzijnswet10-02-871986/87Lubbers II55–15Tiesinga-Autesma (D66), Schuurman (RPF), Waltmans (PPR)
D66: deze wet legt de gemeenten te strikt vast18 964omgangsrecht
bij scheiding*11-09-901989/90Lubbers IIItegen: RPF, GPV, SGP + 8 PvdAJ. v.d. Meer (PvdA),
De Gaay Fortman (GL)deel PvdA tegen; GL: aan eerdere
bezwaren EK is niet tegemoetgekomen, maar dit is het best haalbare18 972ziektenkostenverzekering26-03-861985/86Lubbers IIn stemmingSchuurman (RPF)het element
van de verplichting weegt te zwaar 19 073Wet op het
Binnentreden 1993/94Lubbers IIIIn stemmingVrisekoop (D66), Talsma (VVD), Holdijk (SGP)bezwaren tegen 1 artikel19 075Gratiewet10-06-871986/87Lubbers II67–3Schuurman (RPF)de inhoud van
dit voorstel gaat boven de grondwettelijke verplichting, de consequentie hiervan
leidt tot uitholling van strafrecht19 143vennootschapsbelasting   zitten en staanBarendregt
(SGP) 19 255intrekking
van de Wet Openbaar lichaam Rijnmond18-02-861985/86Lubbers I41–31Buijsert (CDA), Lijmkers
(CDA), Abma (SGP), Vis (D66), Geertsema (VVD)  19 256–19 261, 19 383, 19 606sociale zekerheid, stelselherziening*04-11-861986/87Lubbers IIbij zitten en opstaanGelderblom-Blankhout (D66), v.d. Zandschulp (PvdA),
Franssen, De Gaay Fortman (PPR), Heijmans (VVD), Schuurman (RPF), Barendregt
(SGP), v. Leeuwen (PSP), v.d. Jagt (GPV), Boldig (CPN)D66: wetgeving gaat in tegen de maatschappelijke wenselijkheid; PvdA: zwaarwegende
bezwaren tegen deze vorm van stelselherziening; PPR: technisch-juridisch te
veel onheldere begrippen en te weinig rechtsbescherming in de procedures19 290kruisvluchtwapens26-03-861985/86Lubbers I45–28Tiesinga-Autesma (D66), de Gaay-Fortman (PPR), Bukman
(CDA)  19 552Grondwet,
binnentreden in woningen02-06-871986/87Lubbers II60–4Vogt (PSP) 19 556vennootschapsbelasting 17-02-871986/87Lubbers IIzonder stemmingVon Meijenfeldt (CDA, voor), Zoon (PvdA, voor) 19 700 VIIIbegroting
Onderwijs en Wetenschappen*28-04-871986/87Lubbers IIzonder stemmingv. Leeuwen (PSP)PSP: tegenstem tegen het bezuinigingsbeleid waardoor kwaliteitsverlies
optreedt en demotivatie ontstaat 19 700 Xbegroting
Defensie14-04-871986/87Lubbers IIzonder stemming
aangenomenMaassen (PvdA)bezwaar tegen aanmaak, opslag en zeker tegen gebruik van wapens, in het bijzonder
kernwapens20 066herziening
Woningwet23-02-931992/93Lubbers IIIzonder stemmingPitstra (GL)GL is wel kritisch, maar stemt toch voor 20 295Comptabiliteitswet   39–31Barendrecht (SGP) 20 318herindeling
Utrecht-west13-09-881987/88Lubbers II47–16Mastik-Sonneveldt (PvdA), Postma (CDA),
De Gaay Fortman (PPR), Vis (D66),positie van Driebruggen20 381basisvorming*26-05-921991/92Lubbers III41–26Schuyer (D66), v. Boven (VVD), Holdijk (SGP)D66: taak EK is letten op zuiverheid wetgeving en uitvoerbaarheid,
deze wet hinkt echter op 2 gedachten; VVD: geen zuivere wetgeving; SGP: wetgevingstechnische
bezwaren 20 421herindeling
Waterland19-11-911991/92Lubbers IIItegen GL, 2 D66-leden, SGP, GPV, RPFVis (D66),
Barendrecht (SGP)bezwaar tegen buiten voorstel
laten van landelijk Amsterdam-Noord20 469harmonisatie
collegegelden05-07-881987/88Lubbers II36–31Schuurman (RPF) 20 528Wet op het
Ouderschapsverlof26-05-921991/92Lubbers IIItegen: RPF, GPV, SGPSchuurman (RPF)ziet geen noodzaak voor wettelijke regeling 20 537bevoegdheid
rechter in kort geding uitvoering Vreemdelingenwet *27–08-911990/91Lubbers IIItegen D66, GLGlastra van Loon (D66)Glastra van Loon: bezwaar
tegen schrappen hoger beroep; De Boer: toezeggingen kabinet stellen niets
voor 20 648belastingheffing
m.b.t. tijdelijke genotsrechten18-12-901990/91Lubbers III3 CDA-leden tegenChristiaanse
(CDA) 20 656vergoeding
voor kopiëren voor eigen gebruik*27-08-911990/91Lubbers IIItegen VVDWagemakers
(CDA)regeling is auteursrechtelijk vreemd, maar
praktisch het best uitvoerbaar 20 886herindeling
Zuid-Holland*17-12-911991/92Lubbers IIItegen CDA, GL, SGP, GPV, RPFv. Boven (VVD)grote bezwaren o.a. na amendering (positie Ter Aar); VVD
stemt toch voor 20 893wet Nederlands
Inkoop Centrum26-02-911990/91Lubbers IIIzonder stemmingZoon (PvdA), v.d. Jagt (GPV) 21 081wet D' gemeenten en D' provincies*06-07-931992/93Lubbers IIIzonder stemmingJ. v.d. Meer
(PvdA)amendering heeft tot onzorgvuldigheden geleid 21 350tijdelijke
handhaving leeftijdsgrens AAW*28-05-911990/91Lubbers III50–19Kaland (CDA)Kaland: CDA is gezwicht voor machtswoord minister Kok 21 357, 22 266, 21 592stelselwijziging ziektekostenverzekering*19-11-911991/92Lubbers
IIIzonder stemmingVis (D66)D66: staatsecretaris streeft goed doel
na, met slechte wetgeving; slecht wat betreft de gekozen delegatievorm (onduidelijk),
en slecht wat betreft de methodiek, met name de functionele zorgomschrijving 21 485Wet op de
adeldom*10-05-941994/95Lubbers III30–28Tuinstra (D66), Postma (CDA), Korthals Altes (VVD)bezwaren tegen de amendering in de Tweede Kamer 21 520Goedkeuring
verdrag met Oostenrijk over belastingen27-10-921992/93Lubbers IIIzonder stemmingZoon
(PvdA)tegen procedure21 554wijziging
Mediawet   zonder stemmingVerbeek (VVD), Wessel-Tuinstra (D66) 21 846Tarievenwet
brandstofheffingen*23-12-921992/93Lubbers IIItegen: VVD, D66, SGP, RPF, GPVGinjaar (VVD), Baarda
(CDA), v.d. Jagt (GPV)VVD ziet strijdigheid met
Wet alg.bep. milieuhygiëne; CDA: aarzeling over bekostigingsmiddel 21 893, (22 170, 19 295)Wet verevening pensioenrechten bij scheiding26-04-941993/94Lubbers
III47–19Glasz
(CDA), Mastik-Sonneveldt (PvdA, voor) 21 9424 wetsvoorstellen
over kinderbijslag, eenmalige uitkeringen, premies13-12-921992/93Lubbers
III Franssen (namens
cie SZW)VVD en deel CDA tegen 1 wetsvoorstel;
Cie SZW tegen korte voorbereidingstijd21 963Winkelsluitingswet 1991/92Lubbers IIIzitten en opstaanVermaat (CDA)CDA: twijfel
aan maatschappelijk draagvlak, uitholling van zondagsrust22 014Wet gelijke
behandeling 1993/94Lubbers III62–6Glasz (CDA), Heijne Makkreel (VVD), Veling (GPV),
De Boer (GL), v.d. Berg (PvdA)  22 026planologische
kernbeslissing, HSL Zuid29-04-971996/97 37–27Vrisekoop (D66),trekt motie in (4e termijn) 22 041wijziging
percentage huurverhoging09-02-931992/93Lubbers IIItegen: GL + 3 PvdAGelderblom (D66) 22 140Schengen*23-02-931992/93Lubbers IIIzitten en opstaanVeling (GPV), Bolding (GL), Tumers (PvdA)PvdA: twijfel t.a.v. de procedures voor een aanvaardbare
rechtsgang, onvoldoende waarborging van parlementaire controle22 572Wet op de
lijkbezorging (euthanasie)*30-11-931993/94Lubbers III37–34Wessel-Tuinstra (D66),
Fleers (CDA), v.d. Berg (PvdA), van Wijngaarden (GL)D66: onvolwaardige wetgeving; PvdA: niet ideale wetgeving, maar een evenwicht
tussen de beschermwaardigheid van het leven en de mogelijkheid van menswaardig
overlijden; GL: het maatschappelijk probleem is met dit wetsvoorstel niet
tot een oplossing gebracht 22 581voorstel van
wet arbeidsdeelname allochtonen (Rosenmöller) *01-02-941993/94nvt36–33v. Gijzen
(CDA), v.d. Broek-Laman Trip (VVD),CDA: beter
geen wet dan een slechte wet22 712omzetbelasting29-09-921992/93Lubbers IIIzonder stemmingBarendregt (SGP) 22 800 IXBbegroting
Financiën   zitten en opstaan Boorsma
(CDA), Luteijn (VVD)  22 815WVG gehandicapten
*05-10-931993/94Lubbers III39–26Soetenhorst-de Savornin Lohman (D66), Heijmans (VVD),
Jaarsma-Buijserd (PvdA), Veling (GPV), v. Wijngaarden (GL)PvdA: kritiek op procesgang, doelstelling van de wet wordt onvoldoende gewaarborgd
door de uitwerking22 824WAO *06-07-931992/93Lubbers III42–31v.d. Zandschulp (PvdA), Rongen (CDA)PvdA: geen goed doordacht en doeltreffend wetsvoorstel (stemt in meerderheid
voor uit politieke en maatschappelijke redenen) 22 873Belastingplan
199322-12-921992/93Lubbers IIIzonder
stemmingBoorsma (CDA), Barendregt (SGP), v. Graafeiland
(VVD)bezwaar tegen de inflatiecorrectie23 141Organisatiewet
Sociale Verzekeringen25-10-941994/95Lubbers IIICDA tegenv.d. Meulen (CDA), Jaarsma-Buijserd (PvdA),
Veling (GPV) 23 257Mediawet * 1993/94Lubbers IIIVVD, D66, 1 lid PvdADe Boer (GL), v.d. Meer (PvdA)PvdA: slechte wet (toch steun in de hoop iets van het bestel overeind te houden) 23 259Wet op medische
keuringen*22-04-971996/97 algemene stemmen
aangenomenv. Leeuwen (CDA)bezwaren over de werking en de kwaliteit van het wetsvoorstel (stemt voor) 23 589, 21 556uitbreiding Wet bodemsanering10-05-941993/94Lubbers IIItegen VVDKorthals Altes (VVD),
Wagemakers (CDA), Holdijk (SGP) 23 706Wet op het
notarisambt*30-03-991998/99Kok IItegen
TalsmaHeijne Makkreel (VVD), Michiels van Kessenich
(CDA), Pitstra (GL), Holdijk (SGP) 23 712gemeentelijke
herindeling 's Hertogenbosch12-09-951994/95Kok I36–34Postma (CDA), Talsma (VVD)CDA: schending van evenredigheidsbeginsel, opheffing van
Rosmalen is niet noodzakelijk; VVD: procedurele bezwaren, inhoudelijke gebreken
van plan en het onrechtvaardige lot van Rosmalen (deel VVD stemt tegen) 23 778Wet educatie
en beroepsonderwijs31-10-951995/96Kok Izitten
en opstaan (CDA, SGP, GPV, RPF tegen)Hofstede
(CDA), SchoondergangHorikx (GL)CDA: bezwaar tegen
de fusiedwang, problemen met de gebrekkige bekostiging; GL: negatief de gescheiden
bekostiging van het beroepsonderwijs en de volwassenen educatie 23 807Veilig derde
land (Vreemdelingenwet)*31-01-951994/95Kok I43–18Vrisekoop (D66), Mastik-Sonneveldt
(PvdA), Holdijk (SGP), De Boer (GL)PvdA: uitvoeren
van voorstel leidt tot negatieve consequenties; GL: wetswijziging heeft alleen
symboolwerking, en zal in de uitvoering een averechts effect te krijgen 23 949verdragen
duurzame ontwikkeling04-06-961995/96Kok Ialgemene
stemmenv. Gennip (CDA) 23 957Algemene Kinderbijslagwet*21-12-941994/95Kok Ivoor: PvdA, VVD en D66v. Wijngaarden (GL)GL: wetsvoorstel is ondoordacht haastwerk, vergroot de kloof tussen rijk en
arm maar ook met hen die meer kinderen hebben dan het reclamegezin 23 964Wet invoering
franchise ZFW-premie21-12-941994/95Kok Ivoor:
PvdA, VVD, D66 en GLv.d. Meer (PvdA)PvdA: voor 23 983Awb: afschaffing
adviesverplichtingen04-06-951994/95Kok IIn stemmingHirsch Ballin (CDA)toezeggingen van regering zijn voldoende(voor) 23 996huisvesting
verblijfsgerechtigden*25-04-951994/95Kok Izitten
en opstaanMastik-Sonneveldt (PvdA),
Werner (CDA), Pitstra (GL), Holdijk (SGP)CDA,
SGP: merkwaardig fenomeen dat tijdens de behandeling van voorstel al moet
worden vastgesteld dat de wet gewijzigd zou moeten worden 24 169, 24 258Algemene Nabestaandenwet, Algemene Ouderdomswet* 1995/96Kok I41–33 zitten en opstaan v.
Leeuwen (CDA), Gelderblom-Lankhout (D66), v.d. Berg (PvdA), Heijmans (VVD),
Hendriks, Batenburg (AOV)CDA: bedenkingen o.g.v.
kwaliteit en uitvoerbaarheid AOW voorstel; PvdA: het bedrag aan besparingen
staat voorop, ten koste van kwaliteit en rechtszekerheid 24 250, 24 344regulerende energiebelasting12-12-951995/96Kok Izitten en opstaanHaze-Winkelman (VVD), Zijlstra
(PvdA), Hessing (D66), v. Dijk (CDA), De Wit (SP), De Boer (GL), Bierman (OSF),
Hendriks 24 439Wijziging
BW, WULBZ 1995/96Kok I41–27Gelderblom Lankhout (D66),toezeggingen
voldoende 24 455decentralisatie
huisvestingsvoorzieningen onderwijs02-07-961995/96Kok Iin stemmingWerner (CDA), Veling (GPV),
Tuinstra (D66), Schoondergang-Horikx (GL) 24 571gemeentelijke
herindeling Noord-Brabant*10-09-961995/96Kok IVVD, D66, PvdA voorBoorsma (CDA), Woltgens (PvdA),
Korthals Altes (VVD), Staal (D66), Bierman (OSF)CDA: vele voorstellen zijn slecht beargumenteerd; PvdA: ongerijmdheden in
de procedure24 622staatsbosbeheer*09-09-971996/97Kok I Gennip (CDA), Pit (PvdA)wetsvoorstel halfslachtig
karakter, oneigenlijk gebruik ZBO-formule 24 646universitaire
bestuursorganisatie25-02-971996/97Kok Izitten
en opstaanPostma (CDA), Bierman (OSF)CDA: wet leidt tot sterke juridisering, waardoor slagvaardigheid
van het bestuur niet zal worden bereikt 24 776PEMBA arbeidsongeschiktheidsregeling22-04-971996/97Kok Izitten en opstaanJaarsma (PvdA)«iets
is beter dan niets»25 037aanpassingswet
Wet Waardering Onroerende Zaken17-12-961996/97Kok Izitten en opstaanHoldijk (SGP) 25 153grondwetsbepaling
correctief referendum (eerste lezing)03-03-981997/98Kok I40–27Wiegel (VVD), Schoondergang
(GL), Hessing (D66), Batenburg (AOV ) 25 160schadeloosstelling
kamerleden27-05-971996/97Kok Izitten
en opstaanDe Boer (GL),geen behoefte aan wetsvoorstel 25 309bevordering
eigenwoningbezit *05-12-002000/01Kok IItegen
SP, Platvoet, Pitstra, SGP, RPF/GPVPitstra (GL),
Baarda (CDA), Hessing (D66) 25 410Regeling leerwegen
mavo/vwo19-05-981997/98Kok Izonder stemmingDe Jager (VVD) 25 653Deventer,
Diepenveen30-06-981997/98Kok I39–23Postma (CDA) 25 746herstructurering
varkenshouderij *07-04-981997/98Kok I38–29Pit (PvdA), Varekamp (VVD), Hessing (D66), Braks
(CDA), Pitstra (GL)juridische bezwaren26 023strafrechtelijke
opvang verslaafden19-12-002000/ 2001Kok IItegen
GL + 9 PvdAJurgens (PvdA) 26 657herindeling
West-Overijssel27-06-001999/ 2000Kok II36–34  26 672homo-huwelijk19-12-002000/ 2001Kok IItegen CDA, SGP,
RPF/GPVTimmerman-Buck (CDA) 26 673adoptie door
homo's19-12-002000/2001Kok IItegen CDA, SGP,
RPF/GPV + 2 VVDTimmerman-Buck (CDA), Rensema (VVD) 26 732Vreemdelingenwet
2000 *21-11-002000/2001Kok II44–28Kohnstamm (D66), Timmerman-Buck (CDA), Le Poole
(PvdA), Holdijk (SGP) * = Juridisch-kwalitatieve argumenten.XNoot1Bijzondere dank gaat uit naar dr B. van den Braak van het Parlementair
Documentatiecentrum vanwege zijn behulpzaamheid bij het vergaren en rubriceren
van de statistische gegevens.XNoot2Cijfers CBS: statistieken Eerste Kamer behandeling wetsvoorstellen, opgesteld
door drs Ch. Breebaart, medewerker van de Eerste Kamer.XNoot3Cijfers CBS zijn vanaf vergaderjaar 1967–1968 tot en met vergaderjaar
1999–2000 verwerkt.XNoot1Met dank aan de Voorzitter van de Eerste Kamer, die deze stukken welwillend
ter beschikking stelde.XNoot1F. de Vries, De staatsrechtelijke positie van de Eerste
Kamer (diss. Groningen), Deventer 2000, p. 123.XNoot1EK-site.XNoot2Vóór 1967 zijn er geen CBS-gegevens van totale aantallen
wetsvoorstellen beschikbaar.XNoot1Zie Klaus Stern, Das Staatsrecht der Bundesrepublik
Deutschland, Band II, München 1980, p. 100.XNoot2Zie C.A.J.M. Kortmann, «De Franse Republiek», in: L. Prakke/C.A.J.M.
Kortmann, Het staatsrecht van de landen van de Europese
Unie, vijfde druk, Deventer 1998, p. 221–291 (256).XNoot3Zie P.J. Boon, Amerikaans staatsrecht, Zwolle
1992, p. 86–87.XNoot1De beantwoording van deze vraag kwam tot stand dankzij de bemiddeling
van de Nederlandse ambassades in Kopenhagen en Stockholm.XNoot1EK-site.XNoot1In eerste lezing (25 153)zijn er wel nota's van wijzigingen en amendementen
aangenomen.XNoot2EK-site.XNoot3F. de Vries, De staatsrechtelijke positie van de Eerste
Kamer (diss. Groningen), Deventer 2000, p. 139–140.XNoot1F. de Vries, a.w., p. 170–171XNoot2Idem, p. 169–170.XNoot3Idem, p. 168.XNoot1F. de Vries, a.w., p. 167–168.XNoot2Idem, p. 165–166.XNoot3In eerste lezing (23 430) zijn er geen nota's van wijzigingen en
wel amendementen geweest.XNoot4F. de Vries, a.w., p. 137–138.XNoot1F. de Vries, a.w., p. 164–165.XNoot2B. van den Braak, De Eerste Kamer: Geschiedenis, samenstelling
en betekenis 1815–1995 (diss. Leiden), Den Haag 1998, p. 286.XNoot3F. de Vries, a.w., p. 128.XNoot4Idem, p. 163–164.XNoot1P. Manzoli, Eerste Kamer in ontwikkeling (ongepubliceerde
doctoraal scriptie RU Leiden), Leiden 1991, p. 28–29.XNoot2F. de Vries, a.w., p. 161–162.XNoot3Idem, p. 160–161.XNoot4P. Manzoli, a.w., p. 26.XNoot1P. Manzoli, a.w., p. 25–26.XNoot2F. de Vries, a.w., p. 157.XNoot1F. de Vries, a.w., p. 155–156.XNoot2P. Manzoli, a.w., p. 24,25.XNoot1Idem, p. 24.XNoot2P. Manzoli, a.w., p. 25.XNoot3F. de Vries, a.w., p. 153–154.XNoot4Idem, p. 23.XNoot1In eerste lezing (14 225) zijn er wel nota's van wijzigingen en amendementen
geweest.XNoot2G. Visscher, Parlementaire invloed op wetgeving
(diss. Leiden), Den Haag 1994, p. 573–575.XNoot3B. van den Braak, a.w., p. 282–283.XNoot4G. Visscher, a.w., p. 571–572.XNoot1B. van den Braak, a.w., p. 282–283.XNoot2F. de Vries, a.w., p. 134–135.XNoot1G. Visscher, a.w., p. 567–569.XNoot2In eerste lezing (11 088)zijn er wel nota's van wijzigingen maar
geen amendementen geweest.XNoot3F. de Vries, a.w., p. 125–126.XNoot1G. Visscher, a.w., p. 564–567.XNoot2Idem, p. 561–564.XNoot1G. Visscher, a.w., p. 560.XNoot2Idem, p. 561.XNoot3F. de Vries, a.w., p. 144–145.XNoot4G. Visscher, a.w., p. 556–558.XNoot1F. de Vries, a.w., p. 149.XNoot2Idem, p. 143–144.XNoot3In eerste lezing (4330) zijn er geen nota's van wijzigingen en amendementen
geweest.XNoot1In eerste lezing (2341) zijn er wel nota's van wijzigingen en amendementen
geweest.XNoot2B. van den Braak, a.w., p. 279.XNoot3Idem, p. 318.XNoot1B. van den Braak, a.w., p. 281. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20002001-26976-175a.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl