Vaststelling begroting van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 2003; Brief minister met het Plan van Aanpak Arbeidsmarkt- en Personeelsbeleid en een beleidsreactie op het advies over werkdruk van leraren
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28600-VIII, nr. 97

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

10-12-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

28600-VIII nr. 97

02-12-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamPLAN VAN AANPAK ARBEIDSMARKT- EN PERSONEELSBELEIDINHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING2 ROLLEN EN VERANTWOORDELIJKHEDEN2.1 De werking van de (regionale) onderwijsarbeidsmarktRolverdelingDoelen2.2 Implementatie personeelsbeleid: de sterke school2.3 De toegang tot het beroep en de kwaliteit van het
onderwijspersoneelRolverdelingDoelen2.4 Monitoring3 ACTIEPLAN 20033.1 Concrete activiteiten in 2003Targets voor 2003 3.2 Regionale convenanten3.3 Onderwijs anders organiserenVervanging3.4 Onderwijs als tweede loopbaanOpen Universiteit3.5 Opleiden in de schoolDe opleidingsfunctie in de schoolLeraren technische vakken voortgezet onderwijs en BVE3.6 Doorstroom van I/D-banen naar reguliere functies in
het onderwijs3.7 De éénjarige kopopleiding3.8 Nota van wijziging wetsvoorstel Beroepen in het onderwijsDeelbekwaamheidPositionering van het geschiktheidsonderzoek (assessment)Schoolleiders in het primair onderwijs3.9 Ziekteverzuim en vervanging3.10 Voorkomen uitstroom uit het onderwijs4 DOORKIJK NAAR DE TOEKOMST4.1 Kwalificaties in de schoolOntwikkelingen in de schoolKwalificatiestructuur4.2 Open toegang tot de onderwijsberoepen4.3 Uitgangspunten van een nieuw opleidingsstelselBeleidsreactie bij het Onderwijsraadadvies «Toerusten
= Uitrusten, werkdruk en werkende in het onderwijs»InleidingOorzaken van werkdruk.Aanbevolen oplossingenReactie
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28600-VIIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 105 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 600 VIIIVaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 2003nr. 97BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalZoetermeer, 2 december 2002Hierbij bied ik u het door mij bij het Begrotingsonderzoek 2003 aangekondigde
Plan van Aanpak Arbeidsmarkt- en Personeelsbeleid aan.In dit Plan worden concrete acties voor 2003 aangekondigd die scholen
in positie brengen om een eigen personeelsbeleid te kunnen voeren. Beleidslijnen
voor 2004 en volgende jaren, die voornamelijk betrekking hebben op aanpassing
van de kwalificatiestructuur en het opleidingsstelsel aan de behoefte van
de scholen, worden in agenderende zin aan de orde gesteld.De inspectie rondt thans een rapportage af over de kwaliteit van de assessmentcentra
voor de zij-instroom in het voortgezet onderwijs. Ik heb het voornemen deze
rapportage nog vóór het Algemeen Overleg van 12 december
2002 aan u toe te zenden.Bijgevoegd treft u voorts aan een beleidsreactie op het advies van de
Onderwijsraad over werkdruk in het onderwijs: Toerusten
= uitrusten. Werk en werkende in het onderwijs. Over deze beleidsreactie
is overleg gepleegd met de sociale partners.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,M. J. A. van der Hoeven PLAN VAN AANPAK ARBEIDSMARKT- EN PERSONEELSBELEID2 december 2002INHOUDSOPGAVE 1Inleiding3   2Rollen en verantwoordelijkheden62.1De
werking van de (regionale) onderwijsarbeidsmarkt6  – Rolverdeling6 – Doelen7 2.2Implementatie personeelsbeleid:
de sterke school7 2.3De toegang tot het beroep en de
kwaliteit van het onderwijspersoneel8  – Rolverdeling8 – Doelen8 2.4Monitoring9   3Actieplan 200393.1Concrete activiteiten in 20039 3.2Regionale convenanten103.3Onderwijs anders organiseren 11 – Vervanging12 3.4Onderwijs als tweede loopbaan13 – Open Universiteit15 3.5Opleiden in de school15  – De opleidingsfunctie in de
school17 – Leraren technische vakken
voortgezet onderwijs en BVE173.6Doorstroom van I/D-banen naar reguliere
functies in het onderwijs18 3.7De éénjarige kopopleiding183.8Nota van wijziging wetsvoorstel
Beroepen in het onderwijs19  – Deelbekwaamheid19 – Positionering van het geschiktheidsonderzoek
(assessment)21  – Schoolleiders in het primair
onderwijs21 3.9Ziekteverzuim en vervanging223.10Voorkomen uitstroom uit het onderwijs22   4Doorkijk naar de toekomst234.1Kwalificaties
in de school23 – Ontwikkelingen in de school23 – Kwalificatiestructuur25 4.2Open toegang tot de onderwijsberoepen26 4.3Uitgangspunten van een nieuw opleidingsstelsel271 INLEIDINGDe afgelopen jaren heeft iedereen die te maken kreeg met het tekort aan
onderwijspersoneel zich ingespannen om daar oplossingen voor te vinden. Veel
scholen zijn nieuwe wegen ingeslagen. Ze stellen zij-instromers aan, of nemen
onderwijsassistenten in hun team op. De scholen denken na over een andere
organisatie van het onderwijs. En daarbij gaan ze niet meer automatisch alleen
uit van één leraar op één klas in één
lokaal. De opleidingen voor onderwijspersoneel zijn anders gaan opleiden,
omdat ze te maken kregen met meer verschillende doelgroepen en ze de scholen
aan hun zijde vonden als partner in het opleiden.Scholen nemen meer de verantwoordelijkheid op zich voor een goed wervings-
en personeelsbeleid. Het is ook gebleken dat de scholen die een actief en
vooral samenhangend personeelsbeleid voeren en die van daaruit samenwerken
met opleidingen voor onderwijspersoneel, resultaat boeken. Zo'n aanpak zullen
we de komende jaren hard nodig hebben.Waar staan we voor, de komende 5 jaar?Er ontstaat een groot kwantitatief probleem in de personeelsvoorziening
in het onderwijs. Want het tekort aan onderwijspersoneel neemt de komende
jaren verder toe. Dat staat al in de nota Werken in het Onderwijs 2003 (oktober
2002).In het primair onderwijs zijn voor de periode 2003–2006 ongeveer
28 000 fulltimers nodig. Iets meer dan de helft daarvan kan via de lerarenopleiding
het onderwijs binnenkomen. Daarnaast moet het onderwijs andere bronnen aanboren.
Die andere bronnen zijn de stille reserve, herintreders en zij-instromers
voor de leraarsfunctie. Maar er zullen in 2006 ongeveer 2100 fulltimers te
weinig zijn. Dat benadrukt alleen nog maar de noodzaak om het onderwijs op
een andere manier te organiseren en om aan de slag te gaan met andere soorten
onderwijspersoneel (functiedifferentiatie).In het voortgezet onderwijs zijn voor de periode 2003–2006 ongeveer
17 000 fulltimers nodig. Hiervan kan ongeveer een vijfde worden ingevuld
met de afgestudeerden van de lerarenopleidingen. Scholen zullen daarnaast –
net als in het primair onderwijs – mensen uit andere maatschappelijke
sectoren, met onderwijsbevoegdheid (stille reserve) of met een andere kwalificatie
(zij-instromers, onderwijsassistenten) moeten aantrekken. Als scholen geen
ander onderwijspersoneel aantrekken, zal het aantal plaatsen dat niet kan
worden vervuld naar verwachting oplopen van 2800 in 2003 tot 6000 in 2006.In het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie zijn in de periode 2003–2006
ongeveer 8000 fulltimers nodig. Bijna twintig procent daarvan wordt ingevuld
met de afgestudeerden van de lerarenopleiding. Daarnaast zal personeel moeten
worden aangetrokken vanuit het bedrijfsleven. Het is in deze sector al veel
meer gebruikelijk dan in het primair en voortgezet onderwijs om deze mensen
in te zetten en al werkend op te leiden tot leraar. Dit geldt ook voor de
beroepen in de agrarische sector.De scholen en instellingen moeten in de eerste plaats deze klus klaren
door een actief wervings- en personeelsbeleid. Een minister heeft het niet
in zijn of haar macht om vraag en aanbod op alle regionale arbeidsmarkten
bij elkaar te brengen. Een minister kan wel de scholen faciliteren en de voorwaarden
creëren voor een goed functionerende arbeidsmarkt. Daarnaast is de minister
van OCenW verantwoordelijk voor het stelsel van kwaliteitsborging van de beroepen
in het onderwijs. Dat geeft haar de mogelijkheid de toegang tot de onderwijsberoepen
te verruimen. In hoofdstuk 2 worden de verschillende rollen en verantwoordelijkheden
van alle partners op de onderwijsarbeidsmarkt naast elkaar gezet. Daarbij
geef ik nadrukkelijk de rol en de beleidsambities aan van de minister van
OCenW.De onderwijsarbeidsmarkt is in de eerste plaats regionaal van aard. Scholen
zullen op die regionale markt steeds vaker de rol vervullen van de partij
die een opdracht verstrekt aan opleidingsinstellingen en intermediaire organisaties.
Zij krijgen op dat punt steun van de sociale partners. Deze sociale partners,
verenigd in het Sectorbestuur Onderwijsarbeidsmarkt (SBO), hebben zich bereid
verklaard hun verantwoordelijkheid op de arbeidsmarkt te nemen en afspraken
te maken over de nadere uitwerking van hun rol. Daarover is een convenant
met het SBO in voorbereiding. Naar ik hoop zal dit convenant nog in de maand
december worden getekend.Zoals al aangekondigd in de Enveloppebrief (oktober 2002), zal het SBO –
waar dat nog niet gebeurd is – de partijen in de regio bij elkaar brengen.
In regionale convenanten kunnen alle betrokken partijen afspraken maken over
de gezamenlijke inspanning voor een goede personeelsvoorziening in het onderwijs.Deze notitie biedt een actieplan 2003, waarin de nieuwe activiteiten worden
geschetst die op korte termijn de scholen in positie brengen om een eigen
personeelsbeleid te kunnen voeren (hoofdstuk 3). We beschrijven de maatregelen
op de korte termijn, gevat in concrete en controleerbare doelen.In hoofdstuk 3 wordt ook de nota van wijziging aangekondigd die dit kabinet
nog zal indienen bij het wetsvoorstel Beroepen in het Onderwijs. We doen voorstellen
op drie punten: ten eerste de positionering van de assessmentcentra, ten tweede
de mogelijkheid voor zij-instromers in het beroep om zich in de eerste plaats
te bekwamen in het schooltype waarin ze werken en ten derde de eisen van bekwaamheid
die aan een (zij-instromende) schoolleider in het primair onderwijs moeten
worden gesteld.We zullen niet alleen met de grootste kracht de instroom en doorstroom
van onderwijspersoneel stimuleren, maar ook onnodige uitstroom voorkomen.
Dat betekent verdere intensiveringen om arbeidsomstandigheden te verbeteren
en ziekteverzuim en instroom in de arbeidsongeschiktheid te beperken. Daarnaast
is toenemende aandacht voor het behoud van oudere werknemers geboden. Eveneens
zullen de bovenwettelijke regelingen ten aanzien van arbeidsongeschiktheid
en werkloosheid bezien worden op hun bijdrage aan preventie en reïntegratie.Het eigen personeelsbeleid van de scholen gekoppeld aan de komst van nieuwe
soorten onderwijspersoneel heeft leemtes zichtbaar gemaakt in de kwalificatiestructuur
en in het stelsel van opleidingen voor onderwijspersoneel. Het huidige opleidingsstelsel
is onvoldoende toegesneden op die ontwikkelingen in het personeelsbeleid en
op de brede personeelsopbouw van de scholen. Ook is het opleidingsstelsel
niet berekend op een grote instroom in de scholen van mensen met verschillende
vooropleidingen. Terwijl we alle mogelijke wegen naar de beroepen in het onderwijs
willen openen en begaanbaar willen maken.In hoofdstuk 4 signaleren we waar knelpunten zitten en richten we de blik
op de toekomst. Ook worden er uitgangspunten geformuleerd voor veranderingen
in het opleidingsstelsel. Over deze noties wil ik graag met organisaties uit
het onderwijsveld van gedachten wisselen. Het zal duidelijk zijn dat deze notitie vooral is bedoeld om een aantal
zaken op de agenda te zetten. Vergaande voorstellen ten aanzien van de kwalificatiestructuur
en het opleidingsstelsel moeten verder worden uitgewerkt en besproken met
de scholen – als opdrachtgevers – en opleidingen voor onderwijspersoneel.
Een volgend kabinet zal daartoe concrete voorstellen moeten indienen.Uiteraard zijn er tal van factoren die mede van invloed zijn binnen de
context van het arbeidsmarkt- en personeelsbeleid. Zo wordt de aantrekkelijkheid
van beroepen in het onderwijs beïnvloed door de werkdruk waarmee het
onderwijspersoneel te kampen heeft. In de beleidsreactie bij het advies van
de Onderwijsraad over werkdruk in het onderwijs «Toerusten = uitrusten»
die ik u hierbij aanbied, ga ik daarop nader in. Ook de veiligheid op school,
een aantrekkelijke en moderne werkomgeving en een aantrekkelijke CAO voor
onderwijspersoneel zijn bepalende factoren binnen die context. Dit zijn onderwerpen
die de voortdurende aandacht hebben van het Kabinet.Het klimaat op school is niet alleen een zaak van leerlingen en leraren;
er is ook een rol weggelegd voor de bureaus jeugdzorg, de jeugdgezondheidszorg,
het maatschappelijk werk en voor politie en justitie. Het Kabinet streeft
samenhang in de jeugd-/leerlingbegeleiding na door versterking van de samenwerking
tussen deze partijen. Voor onderwijshuisvesting wordt de komende jaren extra
geld uitgetrokken om de scholen voor primair en voortgezet onderwijs aan te
passen aan de eisen van deze tijd. Het bedrag dat het rijk en de gemeenten
daarin investeren loopt op tot € 113 miljoen in 2006. De maatregelen
van het kabinet inzake autonomiebevordering en deregulering zullen in veel
gevallen ook onnodige irritaties bij personeelsleden en directies wegnemen.
Dat draagt bij aan het werkklimaat in het onderwijs. Specifieke arbeidsvoorwaardelijke
impulsen ter verbetering van het belonings- en carrièreperspectief,
zijn belangrijk voor het aantrekkelijker maken van beroepen in het onderwijs.
Bijvoorbeeld door functiedifferentiatie waarmee in het onderwijs nu een goed
begin is gemaakt. De mogelijkheden voor beloningsdifferentiatie kunnen worden
benut om bijzondere prestaties te belonen, bijvoorbeeld door leraren die voor
achterstandsgroepen of in het VMBO staan. In 2003 zal een nieuwe CAO voor
onderwijspersoneel worden afgesloten waarin over de voortzetting van deze
aanpak afspraken moeten worden gemaakt.Binnen de bestaande mogelijkheden zal het kabinet alles doen om op deze
terreinen een optimale situatie te bewerkstelligen. Het kabinet heeft in de
Enveloppebrief voorstellen gedaan voor het beschikbaar stellen van extra middelen
vanaf 2004 voor het arbeidsmarktbeleid, oplopend tot structureel 100
miljoen euro in 2006:– voor het faciliteren en stimuleren van de scholen,– het aantrekkelijker maken en vergroten van de toegankelijkheid
van het beroep, en– het verbeteren van het opleidingsstelsel.Een voortvarende en samenhangende aanpak is noodzakelijk. Daarom heb ik
binnen het departement een «programma-organisatie» ingericht.
De verschillende rollen en verantwoordelijkheden zoals in deze notitie geschetst,
zijn voor deze programma-organisatie het vertrekpunt. De organisatie heeft
de opdracht de doelen die worden beschreven in het actieplan 2003, te realiseren.
Dat moet weer bijdragen tot het doel dat we moeten zien te bereiken: dat de
trends en vooruitzichten met betrekking tot het personeelstekort in het onderwijs
substantieel worden omgebogen. Dat kan alleen door een gezamenlijke inspanning van alle organisaties
in het onderwijs. Het zelfbewustzijn en de beroepstrots van schoolleiders,
leraren en alle andere personeelsleden zijn daarbij cruciale factoren. Vooral
de organisaties die het onderwijspersoneel organiseren, de vakbonden, de vakinhoudelijke
verenigingen, de regionale werkgroepen van het SBL, hebben de belangrijke
taak hun leden positief te motiveren. Daar staat dan wel tegenover dat maatschappij,
ouders, leerlingen, studenten, bedrijfsleven en politiek de inzet van onderwijspersoneel
moeten blijven waarderen door het onderwijs hoog op de maatschappelijke agenda
te houden.2 ROLLEN EN VERANTWOORDELIJKHEDENEen voorwaarde voor een goed werkende onderwijsarbeidsmarkt is dat alle
betrokken partijen hun verantwoordelijkheid nemen. Scholenzijn primair verantwoordelijk voor goed personeels- en opleidingsbeleid; sociale partners en andere intermediaire organisaties moeten
scholen daarbij ondersteunen. Opleidingen zijn
verantwoordelijk voor een transparant en flexibel opleidingsaanbod dat aansluit
bij de behoefte van scholen. De rijksoverheid
moet zorgen voor toegankelijkheid, kwaliteit en financiering van het onderwijsstelsel.
Een goed werkende onderwijsarbeidsmarkt is daarvoor voorwaardelijk. Gemeentenkunnen hun bijdrage leveren door te zorgen voor
flankerend beleid, bijvoorbeeld door goede huisvesting voor scholen en aantrekkelijke
huisvestings- en parkeerfaciliteiten voor onderwijspersoneel.Partijen moeten ieder vanuit hun eigen verantwoordelijkheid, maar wel
sámen, hun bijdrage leveren aan de werking van de arbeidsmarkt.Het arbeidsmarktbeleid spitst zich de komende jaren toe op drie gebieden.
Per gebied verschilt de rol- en verantwoordelijkheidsverdeling tussen scholen,
intermediaire organisaties en minister.1. De werking van de onderwijsarbeidsmarkt, d.w.z. het ondersteunen van
scholen om in een goede positie te komen positie brengen ten opzichte van
andere partijen op die onderwijsarbeidsmarkt.Eerste actor: Sector Bestuur Onderwijsarbeidsmarkt
(SBO).2. De implementatie van de beschikbare instrumenten voor het personeelsbeleid.Eerste actoren: de scholen en BVE-instellingen.3. Het verruimen van de toegang tot de beroepen in het onderwijs, en waarborgen
van de kwaliteit van het onderwijspersoneel (opleidingsstelsel)Eerste actor: de overheid.2.1 De werking van de (regionale) onderwijsarbeidsmarktDe onderwijsarbeidsmarkt heeft grotendeels een regionaal karakter. Zo
valt bijvoorbeeld aan de mobiliteit van leraren te zien dat een deel van hen
van baan verandert om dichter bij huis te werken. Ook de arbeidsmarkt voor
mbo-opgeleiden is regionaal van aard. Daarnaast zijn de contacten tussen scholen
en opleidingsinstellingen vrijwel altijd regionaal bepaald.RolverdelingHet is de verantwoordelijkheid van scholen om positie te kiezen ten opzichte
van de andere partners op de(regionale) arbeidsmarkt. De scholen zijn opdrachtgever.
Zij kopen scholing en opleiding voor hun werknemers. De overheid streeft naar een educatieve infrastructuur waarin de school
als opdrachtgever centraal staat. Andere partijen binnen de educatieve infrastructuur –
opleidingen voor leraren en onderwijsondersteunend personeel, landelijke verzorgingsinstellingen
en schoolbegeleidingsdiensten – adviseren en ondersteunen de scholen
bij hun personeels- en opleidingsbeleid (zie ook de nota «De school
centraal» van 28 maart 2002).Scholen moeten dus een zo exact mogelijk beeld hebben van hun behoefte
aan onderwijspersoneel op de kortere en op de langere termijn. Dat is de basis
om vraag en aanbod op de (regionale) arbeidsmarkt beter op elkaar te kunnen
afstemmen.Ik zal scholen en opleidingen stimuleren om regionale convenanten te sluiten
over de personeelsvoorziening. Ook gemeenten en bedrijfsleven kunnen daar
aan deelnemen. De sociale partners, verenigd in het Sector Bestuur Onderwijsarbeidsmarkt
(SBO), rekenen het tot hun taak om hierin een ondersteunende rol te spelen.
Het SBO is als samenwerkingsverband van sociale partners in het onderwijs
aanspreekpunt voor de minister inzake het arbeidsmarktbeleid. Met het SBO
worden binnenkort afspraken gemaakt in een convenant over de nadere uitwerking
van hun rol. De totstandkoming van regionale convenanten hoort daarbij (zie
paragraaf 3.2).DoelenHet SBO brengt de betrokken partijen in positie om de volgende doelen
te bereiken:• Het onderwijsveld neemt verantwoordelijkheid voor de onderwijsarbeidsmarkt.• Er is een regionale infrastructuur waarin vragers en aanbieders
van opleidingen elkaar kunnen vinden.• Het bedrijfsleven wordt betrokken in de samenwerking, met name
bij het beroepsonderwijs.• Er is extra aandacht voor onevenwichtige spreiding van de personeelsproblematiek
(tekortregio's, achterstandsscholen).• Er is een flexibele en open arbeidsmarkt, waarbij scholen een gelijkwaardige
concurrentiepositie hebben.2.2 Implementatie personeelsbeleid: de sterke schoolDe scholen zijn zelf verantwoordelijk voor een adequate personeelsvoorziening
en een goed integraal personeels- en opleidingsbeleid. Het beleid ten aanzien
van de personeelsopbouw en de competentieontwikkeling van het personeel is
immers nauw verbonden met het beleid ten aanzien van de inrichting van het
onderwijs. Scholen moeten dus hun vraag naar opleiding en ondersteuning zo
helder mogelijk formuleren.In de toekomst zullen vooral eigen (branche)organisaties de scholen moeten
ondersteunen en adviseren. Beleidsimpulsen zullen ook van die organisaties
uit moeten gaan. Voorwaarde daarbij is een goed georganiseerde werkgeversorganisatie
en een georganiseerde branche.Wat zijn de doelen van dit personeelsbeleid?• De scholen benutten het bestaande instrumentarium optimaal en zoeken
creatieve oplossingen voor een adequate personeelsvoorziening – ook
als het gaat om een andere organisatie van het onderwijs.• Scholen beschikken over een zodanig beleidsvoerend vermogen dat
zij als vragende partij kunnen optreden bij de ondersteuning van hun onderwijs-,
personeels- en opleidingsbeleid. De school staat dus centraal in de educatieve
infrastructuur. Bij de implementatie van het personeelsbeleid in de scholen heeft het
ministerie een stimulerende en faciliterende rol. Het bevordert en verspreidt
good practices en stimuleert nieuwe ontwikkelingen met gerichte subsidies.
Daarnaast is de professionalisering van het management, onder andere via de
NSA en ISIS, van groot belang. Tenslotte biedt het ministerie ook ondersteuning
aan, bijvoorbeeld via intermediaire organisaties.2.3 De toegang tot het beroep en de kwaliteit van het
onderwijspersoneelTot voor kort was het onderwijs een gesloten arbeidsmarkt: een leraar
was bevoegd als hij of zij een lerarenopleiding had afgerond. Sinds de Interimwet
zij-instroom leraren primair en voortgezet onderwijs (juli 2000) kunnen mensen
ook vanuit een ander beroep overstappen naar een baan als leraar.De Interimwet zij-instroom heeft de verhouding tussen scholen en lerarenopleidingen
fundamenteel veranderd: de scholen zijn de vragers van scholing en krijgen
daarvoor middelen van de overheid (o.a. in de subsidieregelingen zij-instroom
in het beroep voor primair en voortgezet onderwijs en de schoolbudgetten).
Niettemin zijn nog belangrijke verbeteringen mogelijk in de toegang tot de
onderwijsberoepen.RolverdelingDe overheid is verantwoordelijk voor het stelsel dat de kwaliteit van
het onderwijspersoneel waarborgt. Ook het wetsvoorstel Beroepen in het onderwijs (de wet BIO) gaat uit van deze stelselverantwoordelijkheid.
Het wetsvoorstel beschrijft de rollen als volgt:• De overheid legt de bekwaamheideisen voor de leraar vast en mogelijk
ook voor werkzaamheden van onderwijsondersteunende aard (en voor het primair
onderwijs ook bekwaamheidseisen van onderwijskundig leidinggevende aard);
de beroepsgroep, zoals het Samenwerkingsorgaan Beroepskwaliteit Leraren (SBL)
en de Nederlandse Schoolleiders Academie (NSA), doet hiervoor voorstellen.• Zittend personeel moet voldoen aan de (geactualiseerde) bekwaamheidseisen.
De werkgevers in het onderwijs zijn daarvoor verantwoordelijk.• De inspectie ziet toe op (de effecten van) het kwaliteitsbeleid
zoals de school dat heeft vastgelegd in het schoolplan en het kwaliteitszorgverslag.
Zonodig kan zij zich daarbij een oordeel vormen over de kwaliteit van het
personeelsbeleid in de scholen.• De opleidingen (in HO en BVE) leiden op voor de bekwaamheidseisen
in de diverse beroepen.DoelenDe doelen zijn hier:• De scholen kunnen een leeromgeving scheppen waarin al het onderwijspersoneel
zijn competenties kan ontwikkelen.• De overheid zorgt voor een – samenhangende – kwalificatiestructuur
en een opleidingsstelsel die flexibel en transparant zijn. Ze bieden mensen
de kans om langs alle mogelijke wegen tot een onderwijsberoep toe te treden
en door te stromen binnen het onderwijs.• De opleidingsinstellingen verzorgen scholing en opleiding die competentiegericht
zijn en die zijn afgestemd op de wensen van de scholen. 2.4 MonitoringHet is in deze fase van ontwikkeling van de onderwijsarbeidsmarkt van
belang dat de overheid de ontwikkelingen goed volgt en er op toeziet dat scholen
zich kunnen ontwikkelen tot goede opdrachtgevers en werkgevers. Op dit moment
verricht de inspectie verschillende deelonderzoeken op dit gebied: meerjarenevaluaties
invoering Integraal Personeels Beleid, Educatief Partnerschap (over de vernieuwing
van de hbo-lerarenopleidingen voortgezet onderwijs) en de kwaliteit van de
assessmentcentra voor zij-instromers.Deze deelonderzoeken vallen niet onder de reguliere toezichtstaken die
voortvloeien uit de WOT. De minister zal met de inspectie overleggen hoe de
samenhang in de monitoring van het personeelsbeleid en het opleidingsbeleid
vergroot kan worden. De monitoring zal zich de komende jaren richten op de
ontwikkelingen aan de aanbodkant van de opleidingen en de assessmentcentra,
op de ontwikkeling van het personeels- en opleidingsbeleid binnen het scholenveld
en op portrettering van beloftevolle regionale samenwerkingsarrangementen.3 ACTIEPLAN 20033.1 Concrete activiteiten in 2003In 2003 worden activiteiten ondernomen op onderstaande thema's. In de
volgende paragrafen worden deze uitgewerkt in concrete doelen en acties. Activiteit in 2003 DoelActor(en) Convenant OCenW – SBO (zie hiervoor par. 2.1):
afsluiten in december 2002. Sociale partners nemen
hun verantwoordelijkheid voor de onderwijsarbeidsmarkt. Minister en SBO. Regionale convenanten. Samenwerking in de regio tussen scholen, lerarenopleidingen,
ROC's en gemeente(n). Target: voor PO en VO beide 10 convenanten, BVE 5. SBO brengt partijen bij elkaar.Vernieuwing van de inrichting van het onderwijs op
schoolniveau (m.b.v. ICT). Scholen hebben meer
keus bij het werven van personeel; slimmere organisatie van het werk leidt
tot meer werkvreugde en minder uitvalScholen. Vervanging anders organiseren.Voorkomen lesuitval; verminderen werkdruk; rust in de school.Scholen. Vliegende brigade/Kunstenaars voor de klas.Voorkomen lesuitval; kunstenaars inzetten in de school.Scholen. Landelijke infopunt; pool van zij-instromers;Potentiële belangstellenden snel en efficiënt
informeren over hun mogelijkheden in de onderwijssector.SBO.Maatwerktrajecten voor (net) niet-HBO-ersHet potentieel van mogelijke arbeidskrachten vergroten.Pabo's en scholen voor PO.Pedagogisch-didactische cursus BVE naar vraagfinanciering.BVE-instellingen meer invloed geven op de kwaliteit
en inhoud van de pedagogisch-didactische cursus. Minister. Assessment BVECompetentiegerichte
scholingstrajectenMinister.Ontwikkelen opleidingsdidactiek voor leren-op-de-werkplek.Scholingstrajecten beter afstemmen op sterke en
zwakkere competenties van zij-instromers. OU,
lerarenopleidingen en scholen. Inzetten FPU-ers als coach beginnende leraren.Voorkomen vroegtijdige uitval beginnende leraren. Scholen en SBO. Opleiden in de school. Verbeteren leeromgeving in de school voor eigen onderwijspersoneel. Scholen. Convenant met 5 grote bedrijven waarin stimuleringsfonds
bèta/techniek.Verlichten werkdruk en personele
problemen in de school bij exacte en technische vakken. Minister, bedrijven en scholen. Impuls I/D-banen; Sectorale stimuleringsregelingBehouden functies I/D-werknemers en doorstroom
naar reguliere banen. MinisterVoorstel nadere uitwerking éénjarige
kopopleiding in het HBO.Na of naast vakstudie
in het hbo onderwijs-bevoegdheid behalen in verkorte opleiding. Minister. Nota van wijziging wetsvoorstel BIO. Ruime toegang tot een beroep in het onderwijs: –
Betere positionering assessmentcentra – Deelbekwaamheid voor zij-instromers
 – zij-instroom voor schoolleiders PO Minister.Arboconvenanten Uitgesproken!gezondTerugdringen ziekteverzuim met 1%-punt. Scholen.Targets voor 2003  POVOBVEZij-instromers800200200Lio's1 2501 00042 Functiedifferentiatie (onderwijsassistenten, lerarenondersteuners,
specialisten etc.)5 200100 Doorstroom van leraar naar managementfuncties730  Aandeel allochtonen van gediplomeerde uitstroom lerarenopleiding8%10% hbo en 8% ulo Netto instroom vanuit de lerarenopleiding VO 60% Deze targets zijn mede gebaseerd op de in deze brief beschreven activiteiten
voor 2003.3.2 Regionale convenantenScholen die een actief en vooral samenhangend personeelsbeleid voeren,
en die samenwerken met de opleidingen voor onderwijspersoneel, blijken resultaat
te boeken in het bestrijden van het tekort aan onderwijspersoneel. In de vier grote steden en Almere, zijn de problemen al een tijd het meest
nijpend. Toch lijkt het aantal vacatures daar in het primair onderwijs voor
het eerst sinds jaren niet toe te nemen. En dat terwijl door het extra geld
voor klassenverkleining, de vraag naar leraren groter is. Wat in deze steden
vooral zo goed heeft gewerkt, is de regionale samenwerking tussen de scholen
en de opleidingen.Op het punt van die samenwerking valt dan ook nog veel winst te behalen.
Daarom wil ik met kracht inzetten op regionale convenanten. Het doel daarvan
is samenwerking in de regio tussen scholen, lerarenopleidingen, ROC's en gemeente(n).
Ook het bedrijfsleven kan daar aan deelnemen. Een dergelijke samenwerking
kan scholen een steun in de rug geven bij het voeren van een stevig eigen
personeelsbeleid. Het gaat er dan om dat scholen:– een goede meerjarenplanning maken van de eigen personeelsbehoefte,
waarbij een koppeling wordt gemaakt met onderwijsproces en gewenste onderwijsinnovatie,– de handen inéén slaan en zo steun verwerven bij
hun wervings- en opleidingsbeleid,– afspraken maken over gezamenlijke oplossingen voor vervangingsproblematiek,– overleggen met de opleidingen voor onderwijspersoneel over hun
behoefte aan nieuw personeel en de behoefte aan scholing in de school voor
het eigen personeel, en– afspraken maken met de lerarenopleidingen over termijnen en processen
rond assessment en opleiding voor zij-instromers.Voor de lerarenopleidingen levert een regionaal convenant op dat zij gerichter
kunnen ingaan op de vragen die scholen formuleren. Niet alleen van individuele
scholen, maar ook van scholen gezamenlijk in de regio. Voor de gemeenten is
er de mogelijkheid samenhang te realiseren met gemeentelijk onderwijsbeleid.
Ook kunnen gemeenten scholen ondersteunen bijvoorbeeld door huisvesting aan
te bieden of een parkeervergunning. De gemeenten waar de problemen het grootst
zijn (zoals Rotterdam, Amsterdam en Den Haag), hebben daar extra geld voor
uitgetrokken.Het SBO wordt gevraagd om – waar dat nog niet gebeurd is –
de partijen in de regio bij elkaar te brengen. Het SBO betrekt daarbij alle
relevante partijen, waaronder de Vereniging voor het management
in het voortgezet onderwijs (VVO), en maakt gebruik van de ervaringen en deskundigheid
die zijn opgedaan bij de SPS-campagne («schoolbudgetten, personeelsbeleid
& schoolontwikkeling»). De regionale platforms die er nu voor het
primair onderwijs in een aantal plaatsen zijn, zullen worden versterkt. Ook
is aansluiting mogelijk bij regionale samenwerkingsverbanden die in de onderwijssectoren
reeds bestaan.In het bijzonder in het voortgezet onderwijs is verbetering van de regionale
samenwerking urgent. De urgentie van gecoördineerde activiteiten zal
vooral ook daar de komende tijd groter worden. Scholen voor voortgezet onderwijs
krijgen – in het kader van deze regionale convenanten – de mogelijkheid
advies en ondersteuning te vragen bij de verdere ontwikkeling en invoering
van een eigen arbeidsmarkt- en personeelsbeleid.Het ministerie van OCenW ondersteunt de regionale samenwerking met mogelijkheden
voor regionale campagne-activiteiten die aansluiten bij de landelijke campagne
voor de onderwijsberoepen.3.3 Onderwijs anders organiserenScholen nemen een sterkere positie in op de arbeidsmarkt als ze een integraal
personeelsbeleid voeren. Dat betekent dat het personeelsbeleid samenhangt
met de inrichting en organisatie van het onderwijs. Het lerarentekort kan
hier katalysator zijn. Vanuit de noodzaak om kwalitatief hoogwaardig onderwijs
te geven, komen vragen aan de orde als– hoe organiseer ik mijn school op grond van mijn onderwijskundige
keuzes,– welke taken en werkzaamheden passen bij mijn schoolorganisatie,– welke functies horen bij die taken en werkzaamheden,– welke competenties heb ik in huis en welke ontbreken nog, en– wat betekent dit voor het ondersteuningsprogramma voor de school
en het scholingsprogramma voor mijn personeel?In het project (Team)Onderwijs op Maat werken veertien basisscholen van
een zeer verschillende achtergrond en onderwijscultuur met ondersteuning van
de Schoolbegeleidingsdienst (SBD) Midden-Holland en Rijnstreek aan de invoering
van functiedifferentiatie, gekoppeld aan vernieuwing van de onderwijsorganisatie
en het personeelsbeleid.In het project Lesgeven Anders Organiseren wordt een soortgelijke ontwikkeling
bij 11 pilotscholen voor voortgezet onderwijs gestimuleerd en ondersteund.
Door de gedeelde verantwoordelijkheid in de klas en binnen het team (functiedifferentiatie)
wordt didactische vernieuwing mogelijk, vermindert de werkdruk en wordt het
gevoel van veiligheid vergroot.In de BVE-sector werkt een vijftal ROC's in pilots aan de ontwikkeling
van resultaatverantwoordelijke onderwijsteams. Deze teams zijn samengesteld
uit verschillende onderwijsfuncties voor leraren en onderwijs ondersteunende
functies ten behoeve van het primaire proces en de begeleiding van de deelnemers
inzake de beroepspraktijkvorming.Het anders benoemen van taken en verdelen van werk, en de hieraan gekoppelde
inrichting van verschillende functies biedt scholen de mogelijkheid de gewenste
onderwijskundige vernieuwingen te realiseren; daarnaast kunnen scholen de
in de school beschikbare competenties meer aanspreken. Het onderwijs hoeft
niet per se een volstrekt «platte» organisatie te zijn, waarbij
de leraar als (enige) professional al het werk van A tot Z voor zijn rekening
neemt; noch in het onderwijsproces, noch in het werk daaromheen. Zo'n werkwijze
kan leiden tot een effectievere inzet van personeel en middelen
en tot een lagere werkdruk (en daarmee tot minder ziekteverzuim).De toenemende autonomie van scholen biedt steeds meer vrijheid zelf beleidskeuzes
te maken. Scholen hebben durf nodig om tradities te doorbreken en alle beleidsruimte
te benutten. Zo is er een aantal gewoontes in het voortgezet onderwijs waar
scholen best van af zouden kunnen wijken, zoals het werken met een rooster
van 45 of 50 minuten of de gewoonte dat een leraar de proefwerken afneemt.
Met een andere schoolorganisatie is het mogelijk versnippering van de personele
vraag tegen te gaan. Zo kunnen scholen voor voortgezet onderwijs bijvoorbeeld
kleine baantjes vermijden als de lessen op basis van een kwartaalrooster in
plaats van een weekrooster worden gegeven. Ook tijdelijk personeel (uit het
bedrijfsleven) is op die manier gemakkelijker in te zetten. En dat is winst.Scholen kunnen als ze het onderwijs anders willen organiseren, ook de
(didactische) mogelijkheden van ICT benutten, zoals elektronische leeromgevingen
en digitaal lesmateriaal. Door de toepassing van ICT wordt een andere ordening
van de lesstof, een andere inzet van het personeel (werken in teams en functiedifferentiatie)
en een andere ordening van (groepen van) leerlingen mogelijk. Uit de begin
2003 te verschijnen bundel ICT Schoolportretten naar de relatie tussen de
inzet van ICT en nieuwe rollen, taken en functies voor onderwijspersoneel
van de inspectie, blijkt dat ICT als katalysator kan werken binnen die scholen
die keuzes gemaakt hebben voor onderwijsvernieuwing met een actievere rol
voor de leerlingen en voor organisatieveranderingen binnen de school. Bij Slash 21, een school voor voortgezet onderwijs in Lichtenvoorde, wordt
op grond van onderwijskundige inzichten en met behulp van een optimale inzet
van ICT gewerkt aan een volledige vernieuwing van de inrichting van het onderwijs.
Slash 21 beoogt oplossingen te bieden voor bijvoorbeeld de inrichting van
de basisvorming, betrokkenheid van medewerkers in teams (functiedifferentiatie),
het tekort aan onderwijspersoneel en de betrokkenheid van ouders.Het kabinet wil deze vernieuwing van de inrichting van het onderwijs op
het niveau van de school (met behulp van ICT) stimuleren. Ik denk daarbij
aan een aanpak waarin scholen die de inrichting van hun onderwijs in verband
met de personeelsvoorziening succesvol hebben verbeterd, «beloond»
worden. Daarbij past een extra «beloning» als zij erin slagen
andere scholen te overtuigen om ook op «hun» wijze te gaan werken.
De ervaringen met de innovatieve aanpak van het GrassRoots-project zullen
worden benut in dit project.Door een andere organisatie van het onderwijs kunnen scholen ook andere
soorten personeel inschakelen. Het gaat daarbij niet alleen om leraren en
specialistische functies als remedial teachers, activiteitenbegeleiders en
psychosociale hulpverleners. Ook onderwijsassistenten kunnen worden ingezet
in het onderwijsproces en een belangrijke bijdrage leveren aan onderwijs-op-maat
voor individuele leerlingen. Hier ligt nog een belangrijke kans voor met name
het VMBO.In Almere zijn dit jaar 30 mensen als onderwijsassistent aangesteld op
de openbare scholen voor voortgezet onderwijs. Zij worden in een duaal scholingstraject
van 2 jaar opgeleid tot onderwijsassistent. De scholen richten deze opleiding –
op basis van hun behoeften – in, in samenwerking met het ROC en een
hogeschool.VervangingDe krapte op de onderwijsarbeidsmarkt is voor scholen vooral voelbaar op de momenten dat er behoefte is aan kortdurende vervanging. Omdat
de meeste vervangingspools leeg zijn, moeten de scholen zelf (structurele)
oplossingen zoeken. In het project Opvangkrachten Amsterdam Zuid Oost wordt met 28 basisscholen
ervaring opgedaan met een werkwijze waarbij onderwijsassistenten de kinderen
opvangen, als noodmaatregel. De deelnemende scholen in het project vinden
dat de oplossing voor de acute nood van het personeelstekort dient plaats
te vinden in het kader van een gewenste onderwijskundige ontwikkeling. Zij
willen van de nood een deugd maken door zich nadrukkelijk te richten op functiedifferentiatie,
de inzet van onderwijsassistenten en een onderwijsconcept dat meer recht doet
aan de verschillen tussen leerlingen. Zo is een project waarbij de opvang
van kinderen het eerste doel was, veranderd in een project «onderwijs
anders organiseren».De vervanging kan ook anders worden georganiseerd dan door onderwijsondersteunend
personeel. Zo wordt bij basisscholen in het «project plusleraar»
degene die binnen het eigen personeelsbestand het meest geschikt is voor het
vervangingswerk, de vaste vervanger voor de school: de plusleraar. Een herintreder,
afgestudeerde van de lerarenopleiding of zij-instromer krijgt een daarmee
vrijgekomen vaste – eigen – groep. De rust in de school neemt
hierdoor toe, het is een positieve stimulans voor de onderwijskwaliteit en
een verrijking voor het team. Ook de werkzaamheden van de overige leraren
en het werk van de schoolleiding worden er door verlicht.Naar aanleiding van de veelbelovende eerste resultaten van het project
wordt het aantal scholen van de deelnemende schoolbesturen uitgebreid en worden
er pilots gestart in het speciaal basisonderwijs.Een ander type oplossing is de creatieve oplossing die het primair onderwijs
in Almere vorig jaar voor noodsituaties bedacht: «kunst en vliegwerk».
Een vliegende brigade, bestaand uit een team van onderwijsassistenten, kunstenaars
en vakleerkrachten, verzorgt opvang of onderwijs op vakspecifiek gebied. Scholen
kunnen hier gebruik van maken als alle andere mogelijkheden uitgeput zijn.
Door het totaal aan maatregelen is in Almere vorig schooljaar geen klas naar
huis gestuurd.Naar aanleiding van dit voorbeeld heeft het kabinet aan de vier grote
gemeenten gevraagd om een vergelijkbare vliegende brigade op te zetten. Tegelijkertijd
wordt onderzocht hoe kunstenaars voor de klas
structureel vorm kan krijgen (zie ook de Enveloppebrief, Cultuur en school).
Deze vliegende brigades hebben daarmee een dubbele doelstelling: het kan functioneren
als noodmaatregel, maar het biedt ook de kans om kunstenaars in de school
in te zetten. Het doel is dat in 2003 bij de betrokken scholen in de G4 en
Almere geen klas naar huis gaat.3.4 Onderwijs als tweede loopbaanDe komende vier jaar hebben we in totaal 53 000 mensen nodig (voor
het primair onderwijs, het voortgezet onderwijs en de BVE-sector). De helft
daarvan zullen we langs een andere weg dan de lerarenopleiding de school moeten
binnenhalen. Er stroomt dus een groot aantal mensen met verschillende vooropleidingen
de scholen binnen. Die mensen gaan aan de slag als zij-instromers in het leraarsberoep,
maar er zijn er ook bij die een onderwijsondersteunende functie gaan vervullen.
Zij kunnen eventueel later doorstromen naar het leraarschap.Als er zoveel mensen uit andere beroepen moeten komen, is het belangrijk
dat er zo min mogelijk obstakels liggen op de weg naar een beroep in het onderwijs. De ervaringen met zij-instroom in het beroep hebben
geleerd dat daar nog een wereld te winnen is. Mensen die belangstelling tonen
voor een beroep in het onderwijs moeten gemakkelijk de weg kunnen vinden.
Ze moeten vlot een assessment kunnen doen en zich efficiënt op maat kunnen
laten bijscholen. Bovendien moeten scholen in staat zijn– als onderdeel
van het personeelsbeleid – nieuw en zittend personeel op te leiden op
de werkplek en een goede begeleiding te bieden.De belangstelling voor zij-instroom in het beroep is groot: dat blijkt
onder andere uit het buitengewone aantal mensen dat zich heeft ingeschreven
bij de diverse bemiddelaars voor zij-instroom in het beroep. Bij Career Center
Onderwijs, De Onderwijs BV en Word Leraar! staan op dit moment 15 456
mensen ingeschreven.  POVO en
BVETotaal Aantal (gemelde vacatures)7961 8552 496 Aantal inschrijvingen4 065 10 732 * 15 456Aantal intakegesprekken2 0892 0013 856 Aantal voordrachten aan scholen1 3261 8532 993 Aantal plaatsingen666321981* Van 659 kandidaten is onbekend wat hun voorkeur is (PO, VO
of BVE).Van deze 15 456 kandidaten beschikt 81,8 procent oftewel 12 648
mensen over minstens een hbo-diploma. Het is nog niet gelukt dit potentieel
in huis te halen. Net als op iedere arbeidsmarkt is de (regionale) matching
een probleem. De nood is niet overal even hoog en iemand uit Leeuwarden wil
niet naar Rotterdam verhuizen om daar een vacature Frans te vervullen. Bovendien
hebben scholen in het voortgezet onderwijs een zij-instromer niet altijd iets
te bieden. Daar gaat het immers nog steeds vaak om vervangingsbaantjes of
om kleine baantjes. En iemand geeft daarvoor zijn volledige baan niet op.
In het voortgezet onderwijs moet er dus ook aan andere oplossingen (dan zij-instroom
in het beroep) worden gedacht voor het probleem, zoals een andere organisatie
van het onderwijs. In het project Vakmensen voor de klas worden vakmensen uit het bedrijfsleven
in een tweejarig traject opgeleid tot vakdocent in het VMBO. Gedurende deze
twee jaar blijven zij in deeltijd werkzaam in het bedrijfsleven. Op die manier
wordt tevens de relatie tussen de beroepspraktijk en het onderwijs versterkt.Ik wil er alles aan doen om drempels op de weg naar een beroep in het
onderwijs weg te nemen.Zo komt er een landelijk informatiepunt met een «back office»:
één adres voor belangstellenden waar ze met al hun vragen terecht
kunnen. Daar worden mensen die tussen de wal en het schip dreigen te komen,
opgevangen en geholpen. Een andere verbetering is dat de bemiddelingsorganisaties
een pool vormen van geschikt bevonden zij-instromers. Dat voorkomt dat potentiële
zij-instromers en scholen onnodig lang moeten wachten.Maar het gaat mij niet alleen om zij-instromers in het beroep; het gaat
ook om mensen die (net) geen HBO-diploma hebben. Deze mensen kunnen niet als
zij-instromers de verantwoordelijkheid voor een klas krijgen. Schoolbesturen
die actief mensen werven, geven aan dat daar een enorm potentieel zit, zowel
kwalitatief als kwantitatief. Zij kunnen aangesteld worden in onderwijsondersteunende
beroepen en door scholing op de werkplek verder gekwalificeerd worden. De lerarenopleidingen basisonderwijs hebben een aantal jaren geleden,
toen er nog geen sprake was van tekorten en het fenomeen zij-instromer in
het beroep nog niet bestond, een tweejarige opleiding ontwikkeld. De toegangseis
die lerarenopleidingen daarvoor stellen, is minimaal een HBO-diploma. Het
kabinet wijst erop dat deze toegangseis nergens wettelijk is verankerd. Ik
zal de lerarenopleidingen basisonderwijs vragen om alle mensen die al een
werkzaam leven achter zich hebben en belangstelling hebben voor het leraarsberoep,
te beoordelen op de kennis en de kunde die ze in huis hebben. Op grond daarvan
moeten ze een passend opleidingstraject aangeboden krijgen.Ook duale trajecten zijn hier een mogelijkheid. Ik heb de vier grote steden
en Almere gevraagd een pilotproject uit te werken om bij basisscholen mensen
aan te stellen die net geen HBO-diploma hebben. Die mensen gaan als lerarenondersteuner
aan de slag en krijgen een opleiding tot leraar op maat, in samenwerking met
de betrokken lerarenopleidingen basisonderwijs.De zij-instromer in de BVE-sector is geen nieuw verschijnsel. Al sinds
de WEB bestaat de mogelijkheid zij-instromers in het beroep aan te nemen.
Het gaat dan om mensen die gekwalificeerd zijn in hun vakgebied. Aanvullend
op hun vakbekwaamheid moeten ze een pedagogisch-didactische bekwaamheid verwerven
via de didactische cursus BVE. In 2003 wordt de huidige aanbodfinanciering
van deze cursus gewijzigd in vraagfinanciering; daartoe wordt de Ministeriële
Regeling gewijzigd.Inhoudelijk blijken de instellingen gebruik te maken van het standaardassessment
dat is ontwikkeld voor zij-instromers in het beroep in het voortgezet onderwijs.
Deze procedure voldoet, maar zou meer kunnen worden toegespitst op de BVE-situatie
zodat er gerichtere – competentiegerichte – maatwerktrajecten
uit kunnen voortvloeien. Aan die maatwerktrajecten bestaat grote behoefte.
Zij-instromers komen immers in verschillende onderwijssituaties terecht waar
een verschillend beroep wordt gedaan op de didactische vaardigheden.Een beroepsgerichte didactiek kan alleen op de werkvloer worden ontwikkeld.
Instellingen werken daar gezamenlijk aan in nauwe samenwerking met de lerarenopleidingen.
Ik zal de instellingen daarin ondersteunen door een aangepast assessment te
laten ontwikkelen. De instelling kan een dergelijk assessment op vrijwillige
basis hanteren.Open UniversiteitIk ben met de Open Universiteit in gesprek over verbeteringen in het opleidingstraject
voor zij-instromers. Zij-instromers werken en leren in de eerste plaats in
de school. Scholen én opleidingen hebben behoefte aan een nieuwe (competentiegerichte)
opleidingsdidactiek voor dat leren-op-de-werkplek. Op mijn verzoek ontwikkelt
de Open Universiteit daarom samen met scholen en lerarenopleidingen instrumenten
die inzicht bieden in vragen als: wat leer je waar het beste, wat kan je beslist
niet op de school dan wel de opleiding leren? Daarbij komt de ervaring van
de Open Universiteit op het gebied van digitale leeromgevingen en afstandsleren
goed van pas.3.5 Opleiden in de schoolVoor scholen wordt een actief opleidingsbeleid steeds belangrijker. Dat
heeft een aantal redenen. Ten eerste werken scholen steeds meer met een divers
samengesteld team. Dat vraagt om goed opleidingsbeleid, bijvoorbeeld om het
personeel binnen de school op te scholen. Ten tweede komt lang niet al het
personeel volledig gekwalificeerd de school binnen. Voor een
groot deel worden die mensen al werkend in de school opgeleid. En ten derde
zal er steeds meer sprake zijn van permanente scholing in het kader van loopbaanbeleid.
Bovendien moet het onderwijspersoneel blijvend voldoen aan de bekwaamheidseisen
als het wetsvoorstel Beroepen in het onderwijs in werking is getreden. Dat
vereist aandacht van de scholen voor de permanente scholing van hun onderwijspersoneel. De tijdelijke subsidieregeling onderwijsondersteunend personeel 2002 richt
zich op scholen voor primair onderwijs die een klassenassistent, onderwijsassistent,
lerarenondersteuner of iemand met een ID-functie in dienst hebben. Deze subsidie
biedt voor 800 onderwijsondersteuners een bijdrage (€ 7500 per persoon)
in de ontwikkeling, scholing en begeleiding van onderwijsondersteuners.In de BVE-sector is met ingang van dit jaar het instellingsbudget van
de BVE-instellingen verhoogd ten behoeve van de begeleiding van personeel
dat zich schoolt.Bij praktijkleren is het van belang dat er optimale begeleiding is. De
inspectie is bezig met de afronding van haar tweede evaluatie van het Educatief
Partnerschap «Professioneel Onderwijspersoneel, Opleiden met de school»,
waarin ook aandacht wordt besteed aan de leraar-in-opleiding. Uit haar voorlopige
bevindingen blijkt dat de professionele begeleiding van leraren en ander onderwijspersoneel
in opleiding en van beginnend onderwijspersoneel in het primair en voortgezet
onderwijs nog te weinig ontwikkeld is.Zo bestaat de begeleiding van LIO's in de school volgens de inspectie
in de praktijk nog te vaak uit incidentele afspraken. Bovendien stemmen de
schoolbegeleider en de opleidingsbegeleider te weinig met elkaar af. De begeleiding
van LIO's vanuit de opleiding bestaat vooral uit intervisiebijeenkomsten,
al dan niet begeleid, binnen de muren van de opleiding. Het gevolg daarvan
is dat de opleider het gedrag van de LIO niet of nauwelijks meer observeert.Uiteraard gaat het niet alleen om LIO's; alle nieuwkomers onder het personeel
hebben baat bij een goede begeleiding. Helaas haken nu nog te veel jonge beginnende
leraren haken af. De belangrijkste vertrekreden zijn de zwaarte van het werk
en slechte begeleiding. Beginnende leraren hebben opvang en ondersteuning
nodig om te kunnen groeien naar een volledig inzetbare en vakbekwame leraar.
Scholen moeten daarom tot een meer geleidelijke inzet van deze groep leraren
en betere begeleiding op de werkvloer komen.Met de verhoging van het schoolbudget per 1 augustus 2001 hebben scholen
onder andere meer ruimte gekregen voor de begeleiding van zij-instromers,
lio's en andere nieuwe medewerkers.Toch blijkt het soms moeilijk om daar binnen het team ruimte voor vrij
te maken. Daarom begint het SBO in januari 2003 met een project waarbij FPU-ers
worden ingezet als coach van beginnend onderwijspersoneel. De ervaringen van
starters zullen hierbij worden betrokken.De inspectie ziet kansen voor versterking van de begeleiding op de scholen
in het aanstellen van opleidingsdocenten, wier taak het is om LIO's en beginnende
leraren te ondersteunen bij hun eerste zelfstandig opereren in het leraarsberoep.
Ook noemt de inspectie het toenemende aanbod van en belangstelling voor ondersteunende
cursussen voor begeleiders van startende leraren en LIO's. De opleidingsfunctie in de schoolHet opleiden van onderwijspersoneel binnen de schoolorganisatie is voor
scholen iets nieuws.Toch zien steeds meer (clusters van) scholen hierin de kans en de mogelijkheid
om een eigen opleidingsinfrastructuur als onderdeel van het personeelsbeleid
te ontwikkelen. Zo'n infrastructuur kan vele vormen aannemen. Scholen zoeken
naar een manier die het best past bij hun eigen onderwijskundige inzichten.
Ze hebben vooral behoefte aan een uitdagende leeromgeving voor het eigen personeel
en een nieuwe opleidingsdidactiek voor het leren op de werkplek.Opleiden op maat en opleiden in de school winnen dus aan belang. Ik zie
grote voordelen in het opleiden in de school. Dat stimuleren we dan ook met
zogenoemde aanjaagsubsidies aan scholen en BVE-instellingen die samenwerken
met de opleidingen. Doel van die subsidie is dat scholen en instellingen kans
zien om het opleiden in de school structureel in te bedden in hun integrale
personeelsbeleid. Schoolbesturen in het primair onderwijs hebben met groot enthousiasme
aanvragen voor subsidie ingediend. Ruim 350 basisscholen gaan werken aan de
ontwikkeling van die nieuwe functie van opleider in de school.Ook voor het voortgezet onderwijs wordt per januari 2003 een dergelijke
stimuleringsregeling voorzien. Daarop vooruitlopend, werken circa 70 pilotscholen
inmiddels aan de inbedding van de opleidingsfunctie in het integral personeelsbeleid.In de pilots in de BVE-sector streven de instellingen naar een zodanige
leeromgeving dat zowel de huidige als nieuwe personeelsleden (met een grote
variatie in opleiding en werkervaring) de voor de onderwijsfunctie benodigde
competenties kunnen ontwikkelen. Zij doen dit in samenwerking met andere ROC's,
diverse opleidingsinstellingen en het bedrijfsleven. Zo ontwikkelt het ROC
Eindhoven in samenwerking met Fontys Hogescholen een trainingsmodel voor eigen
docenten die worden opgeleid tot docent-coach.Leraren technische vakken voortgezet onderwijs en BVEIn de komende vijf jaar ontstaat er een grote vraag naar leraren in de
technische vakken in het VMBO en de BVE-sector. Hoewel er dus grote behoefte
aan instroom van nieuwe leraren is, daalt het aantal studenten dat afstudeert
aan de lerarenopleiding in de technische vakken.Waren er in 1998 nog ruim 350 gediplomeerden, in 2001 is dit aantal teruggelopen
naar ongeveer 210. Tegelijkertijd vragen veranderingen in de technische beroepen
en veranderingen in de visie op onderwijs om aanpassing van het technisch
onderwijs en de lerarenopleiding voor technische beroepen.In het VMBO worden naast intrasectorale programma's inmiddels ook intersectorale
programma's aangeboden. Dergelijke brede programma's hebben consequenties
voor de personele inzet. Naast vakdocenten is er bijvoorbeeld behoefte aan
leraren die breder inzetbaar zijn, aan pedagogen en aan bekwame didactici.Voor zowel docenten in de technische vakken als voor de lerarenopleidingen
is het belangrijk om goed op de hoogte te blijven van de moderne beroepspraktijk.
Een versterking van de relatie tussen bedrijfsleven en onderwijs kan het technisch
onderwijs aantrekkelijker maken voor zowel leerlingen als leraren. Dit is
één van de doelstellingen van het project Vakmensen voor de
klas. In dit project worden vakmensen uit het bedrijfsleven opgeleid tot vakdocent
voor het VMBO. Gedurende de opleiding blijven zij werkzaam in hun bedrijf.Het initiatief van het MKB-Nederland om 10 000 leerwerktrajecten
in het VMBO te realiseren en zich in de regio's in te zetten om duale trajecten
in het MBO en HBO te versterken, draagt bij aan een betere samenwerking en
uitwisseling tussen bedrijfsleven en het beroepsonderwijs.Daarmee kan voortijdige uitval worden voorkomen, doorstroming binnen de
beroepskolom bevorderd en invloed op de inhoud van opleiding uitgeoefend.In de ontwikkeling van een nieuwe duale variant van de tweedegraads lerarenopleiding
in de technische vakken probeert een aantal BVE-instellingen en lerarenopleidingen
aan te sluiten bij de beroepspraktijk en verbreding in de BVE-sector. De opleiding
begint met een basisopleiding van twee jaar, gevolgd door een verdieping in
een bepaald vak. Bovendien vindt het werkend leren niet alleen plaats op school
maar ook in het bedrijfsleven, zodat het duale leren betrekking heeft op zowel
de beroeps- als de vakcomponent.Het kabinet zal een plan van aanpak maken om de instroom van leraren technische
vakken te bevorderen.De behoefte aan technici in het bedrijfsleven ligt in veel disciplines
hoger dan de instroom van studenten in de opleidingen voor bèta/techniek.
Daarom hebben vijf grote bedrijven (Shell, Akzo, DSM, Philips en Unilever)
het initiatief genomen tot regionale samenwerking met scholen in het voortgezet
onderwijs. Deze bedrijven stellen hun eigen medewerkers beschikbaar om samen
met de scholen de interesse bij de jongeren voor bèta/techniek te vergroten.
Dat kan ook de werkdruk en de personele problemen op school enigszins verlichten.
Ik steun dit initiatief door scholen te stimuleren om mee te doen door een
«fonds» in te richten waaruit scholen worden beloond die hun schoolorganisatie
zo inrichten dat deze initiatieven structureel worden ingebed.3.6 Doorstroom van I/D-banen naar reguliere functies in
het onderwijsIn het Najaarsoverleg is met sociale partners een akkoord bereikt over
de doorstroom van werknemers op gesubsidieerde arbeidsplaatsen naar reguliere
banen. Hieraan wordt een éénmalige impuls gegeven door aan werkgevers,
die in 2003 I/D-banen omzetten in een reguliere arbeidsplaats in een lage
CAO-schaal, een vergoeding te geven. Daarnaast worden de lasten voor de werkgever
verlicht via een tijdelijke afdrachtskorting.In aanvulling op deze algemene maatregelen ben ik voornemens een budget
beschikbaar te stellen om in CAO-verband te komen tot een aanvullende sectorale
stimuleringsregeling voor het onderwijs. Doel van deze regeling zal zijn om
zoveel mogelijk functies te behouden die nu door I/D-werknemers in het onderwijs
worden vervuld te behouden en de doorstroom vanuit de ID-regeling naar reguliere
ondersteunende functies te bevorderen.3.7 De éénjarige kopopleidingIn de bij de rijksbegroting 2003 opgenomen beleidsagenda (pagina 14) is,
in aansluiting op de notitie «De school centraal», de mogelijkheid
geopperd mensen de mogelijkheid te geven om na of naast de vakstudie in het
hbo een onderwijsbevoegdheid te behalen in een verkorte opleiding, mogelijk
af te sluiten met de titel master.Ik zal aan de Kamer voor 1 maart 2003 een voorstel sturen voor de nadere
uitwerking op korte termijn van de mogelijkheid om na een vakopleiding in het HBO in één jaar de onderwijsbevoegdheid te behalen.
Het beeld dat ik daarbij heb, is dat het gaat om een opleiding die naar inhoud,
zwaarte en diverse verschijningsvormen sterke gelijkenis vertoont met vergelijkbare
opleidingen in het wetenschappelijk onderwijs (de universitaire lerarenopleidingen).
Het zal niet gaan om een standaard pedagogisch didactische cursus maar een
hooggekwalificeerd traject gericht op uitbreiding van bekwaamheid en flexibiliteit
op de arbeidsmarkt voor HO-opgeleide vaklieden. Die vaklieden zullen naar
verwachting meer vakinhoudelijke bagage hebben dan de aan de geïntegreerde
(bachelor)opleiding opgeleide leraar. De opleiding moet na of naast de vakopleiding
kunnen worden gevolgd en onderscheidt zich van zij-instroomtrajecten onder
meer doordat het ook toegankelijk moet zijn voor personen die niet gelijktijdig
als (zij-instromende) leraar werkzaam zijn of die nog niet beschikken over
de daarvoor relevante beroepservaring.Voor de langere termijn zullen wenselijkheden en mogelijkheden onderzocht
worden van een omzetting van zo'n kopopleiding tot een educatieve hbo-master,
binnen de kaders en procedures die door het Nederlands Accreditatieorgaan
(NAO) worden gehanteerd. Het volgend kabinet zou vervolgens spoedig daarover
knopen moeten3.8 Nota van wijziging wetsvoorstel Beroepen in het onderwijsOnderwijspersoneel moet voldoen aan kwaliteitseisen. De belangrijkste
eis in de nu geldende benoembaarheidsvoorwaarden voor leraren is dat de leraar
in het bezit is van een akte van bekwaamheid, een getuigschrift van een lerarenopleiding
waaraan onderwijsbevoegdheid is verbonden.In november 2001 is het wetsvoorstel Beroepen in het
Onderwijs (wet BIO) bij het parlement ingediend. Met de invoering
van het wetsvoorstel wordt niet langer vastgelegd over welke getuigschriften
of akten van bekwaamheid de leraar moet beschikken om te kunnen worden benoemd.
In plaats daarvan legt het wetsvoorstel de basis voor het vaststellen van
bekwaamheidseisen voor leraren en in voorkomend geval ondersteunend en leidinggevend
personeel. Bekwaamheidseisen zijn minimum kwaliteitseisen waaraan onderwijspersoneel
moet voldoen. Daarmee wordt de kwaliteit van onderwijspersoneel gewaarborgd.
Bovendien biedt het aanknopingspunten voor het onderhouden van de kwaliteit.Op die manier sluit het wetsvoorstel beter aan bij de ontwikkeling van
scholen als professionele organisaties. Door in regelgeving bekwaamheidseisen
vast te leggen, in plaats van het bezit van getuigschriften voor te schrijven,
hebben zowel scholen als opleidingsinstellingen meer ruimte om langs verschillende
wegen mensen op te leiden in een onderwijsberoep en ze te laten doorstromen
binnen het onderwijs. Dit bevordert een meer open onderwijsarbeidsmarkt. Dankzij
deze ruimte kunnen scholen een eigen en gericht personeelsbeleid voeren, waarbij
zij zich goed kunnen positioneren op de arbeidsmarkt.Een nota van wijziging bij het wetsvoorstel Beroepen in het Onderwijs
wordt nog door dit kabinet naar de Tweede Kamer gezonden. De wijzigingen concentreren
zich op de zij-instroom, te weten de introductie van het begrip deelbekwaamheid
en gewijzigde regels over de uitvoering van het geschiktheidsonderzoek. Bovendien
zijn er voorstellen voor wijziging van de in het wetsvoorstel opgenomen verruiming
van de benoemingsvoorwaarden voor schoolleiders in het primair onderwijs.
Op die drie onderdelen van de nota van wijziging gaan we nader in.DeelbekwaamheidOm te beginnen wordt met de nota van wijziging mogelijk gemaakt dat zij-instromers kunnen volstaan met bekwaamheid voor dat deel van het
onderwijs waar zij werken. Zij-instromers worden vaak geconfronteerd met onnodige
drempels. Zij beginnen niet aan het zij-instroomtraject of haken tussentijds
af omdat het traject niet goed aansluit op het werk waar ze onmiddellijk mee
beginnen. Zij-instromers zouden in eerste instantie moeten worden beoordeeld
op en geschoold voor het leraarschap in dat deel van het onderwijs waar ze
bij indiensttreding daadwerkelijk werkzaam willen en zullen zijn. Deelbekwaamheid
dus, of beter nog: bekwaamheid voor dat deel van het onderwijs waar men werkelijk
als leraar werkzaamheden verricht.De nota van wijziging zal hierin voorzien. Assessoren beoordelen dan in
het geschiktheidsonderzoek of de kandidaat in voldoende mate aan de algemeen
geldende sets van bekwaamheidseisen voor de leraar voldoet om in het desbetreffend
deel van het onderwijs te kunnen functioneren. Dat deel moet natuurlijk wel
als een identificeerbare eenheid zijn gedefinieerd.Delen van het onderwijs waarbij de zij-instromer voorlopig zou kunnen
volstaan met deelbekwaamheid zouden, om de gedachten te bepalen, bijvoorbeeld
kunnen zijn:– De afzonderlijke onderdelen van het «speciaal» onderwijs
zoals geregeld in WPO, WVO en WEC– De onderbouw en bovenbouw van het basisonderwijs– De vakleraar in het primair onderwijs– De leraar in de basisvorming (en daarbinnen mogelijk ook de leraar
algemene vakken in de basisberoepsgerichte leerweg)– De leraar in het derde en vierde leerjaar van het VMBODe bovenbouw van havo/vwo wordt vooralsnog niet gezien als deel van het
onderwijs waarvoor deelbekwaamheden kan volstaan. Dat deel komt immers overeen
met de huidige, inclusieve eerste graads bevoegdheid.In het geschiktheidsonderzoek moet de zij-instromer die in eerste instantie
op grond van deelbekwaamheid wordt benoemd, aantonen:– geschikt te zijn voor het leraarschap in den brede (geschiktheid
is ondeelbaar),– in staat te zijn binnen twee jaren in een bekwaamheidsonderzoek
een «certificaat van deelbekwaamheid» te behalen, en– in staat te zijn op termijn het bekwaamheidsonderzoek met een
getuigschrift als volledig bekwaam leraar af te ronden.Het ligt dan voor de hand dat het praktijkdeel van geschiktheidsonderzoek
plaats heeft in dat deel van het onderwijs waarop de deelbekwaamheid betrekking
heeft en dat ook de scholing en begeleiding zich daarop richten. We gaan er
echter wel van uit dat het perspectief moet zijn dat de zij-instromer uiteindelijk
zal voldoen aan de algemeen geldende bekwaamheidseisen. Dat kan door het in
een bekwaamheidsonderzoek behalen van het daarbij passende getuigschrift,
of door het behalen van een samenstel van certificaten voor deelbekwaamheid
die als het ware optellen tot dat getuigschrift. Het bevoegd gezag moet ervoor
zorgen dat de juiste condities aanwezig zijn waardoor de betrokkene kan voldoen
aan de algemeen geldende bekwaamheidseisen.Mogelijk dat daarvoor in de wet een ankerpunt worden gelegd in de schoolplanartikelen.De mogelijkheid tot benoeming of aanstelling op grond van een certificaat
van deelbekwaamheid blijft voorbehouden aan mensen met minimaal een HO-getuigschrift
die door zij-instroom in het beroep beginnen aan een (tweede) loopbaan in
het onderwijs. Dezelfde mogelijkheid bestaat voor zij-instromers
met een MBO-diploma die aan de slag gaan in beroepsgerichte vakken in het
VMBO.Ik ben nadrukkelijk niet van plan om de mogelijkheid van deelbekwaamheid
open te stellen voor anderen die niet aan de genoemde voorwaarden voldoen.
Studenten die na het voortgezet onderwijs een lerarenopleiding volgen, kunnen
pas als leraar worden benoemd als zij zijn geschoold voor de brede bekwaamheid
als vastgesteld in de bekwaamheidseisen. Ook voor hen de mogelijkheid van
deelbekwaamheid openstellen, zou feitelijk kunnen betekenen dat de in bekwaamheidseisen
neergelegde minimumkwaliteit wordt verlaagd. Dat is niet in het belang van
het onderwijs en zeker ook niet in het belang van betrokkenen. Bij een aanstelling
op grond van alleen deelbekwaamheid (dus zonder minimaal een HO-getuigschrift)
is naar mijn mening hun arbeidsmarktpositie te zwak.Positionering van het geschiktheidsonderzoek (assessment)In de nota van wijziging wordt verder voorgesteld om de zij-instroomregels
aan te passen en dan met name de uitvoering van het geschiktheidsonderzoek.
Die aanpassingen moeten leiden tot een betere waarborg van de kwaliteit van
de uitvoering van die taken en de kwaliteit van de uitvoerders en tot waarborging
van de onafhankelijkheid van oordelen in het zij-instroomtraject. Rapportage
van de inspectie geeft bovendien aanleiding goed te kijken naar de vraag of
de beoordeling in het geschiktheidsonderzoek voldoende competentiegericht
is.Ook legt de inspectie de vraag neer of het daarop aansluitend advies over
scholing en begeleiding en de uitwerking daarvan inderdaad leidt tot een daarbij
passend maatwerktraject.Onze indruk is dat in al die fasen nog bijstelling nodig is.Het wetsvoorstel zoals dat nu luidt geeft instellingen in het hoger onderwijs
die de overeenkomende lerarenopleiding aanbieden, het recht tot uitvoering
van het geschiktheidsonderzoek. Ook bevat het een basis voor een «erkenningsprocedure»
voor instellingen (binnen en buiten het hoger onderwijs) die geen lerarenopleiding
verzorgen. Het uitvoeren van geschiktheidsonderzoeken is een publieke taak.
Kwaliteit en onafhankelijkheid moet daarbij zijn gewaarborgd. In de nota van
wijziging zal daarom worden voorgesteld dat álle instellingen die geschiktheidsonderzoeken
willen uitvoeren (dus ook de instellingen in het hoger onderwijs die lerarenopleidingen
verzorgen) zich voor die taak moeten kwalificeren, bijvoorbeeld in een accrediteringsprocedure.
In die procedure moet de kwaliteit van de uitvoering en van de uitvoerders
zijn gewaarborgd. Ook moet worden gewaarborgd dat de diagnose (het uitvoeren
van geschiktheidsonderzoek en het adviseren over scholing en begeleiding)
en remedie (de uitwerking en uitvoering van de scholing en begeleiding) niet
in één hand zijn.Verder wordt bezien of het wenselijk is te komen tot een zekere (bijvoorbeeld
regionale) concentratie van assessmentvoorzieningen.Schoolleiders in het primair onderwijsTenslotte stel ik voor om te bepalen dat schoolleiders in het primair
onderwijs die niet worden belast met werkzaamheden waarvoor bekwaamheidseisen
zijn vastgesteld, weliswaar niet in het bezit behoeven te zijn van een «onderwijsbevoegdheid»,
maar wel ten minste een HBO-diploma moeten hebben. Ook zullen zij moeten voldoen
aan de voor hen op voorstel van de beroepsgroep vast te stellen bekwaamheidseisen.
De Nederlandse Schoolleiders Academie (NSA) vervult hierbij een centrale rol.Doel: indiening van nota van wijziging door het huidig kabinet. Het volgend
kabinet zou mede moeten bevorderen dat plaatsing van de Wet Beroepen
in het Onderwijs in het Staatsblad nog voor 1 augustus 2003 kan geschieden.3.9 Ziekteverzuim en vervangingMet het afsluiten van de arbo-convenanten, de invoering van de wetten
verbetering Poortwachter en Structuur Uitvoering Werk en Inkomen en door de
activiteiten van het Vervangingsfonds, sociale partners en anderen zijn veel
maatregelen genomen om arbeidsomstandigheden te verbeteren en het ziekteverzuim
en de instroom in de arbeidsongeschiktheid te beperken. Deze maatregelen zijn
tot nu toe succesvol: met name in het basisonderwijs is in 2001 een daling
van het ziekteverzuim ingezet die zich doorzet in 2002. Daar lijkt de afgesproken
doelstelling haalbaar: een daling van het ziekteverzuim met 1 procentpunt
ten opzichte van het niveau in 1999 in een periode van drie jaar. De ziekteverzuimcijfers
in het speciaal en voortgezet onderwijs over heel 2001 hebben zich gestabiliseerd.
De kwartaalcijfers ziekteverzuim laten zien dat vanaf de zomer van 2001 ook
in deze sectoren sprake is van een daling van het ziekteverzuim die zich doorzet
in 2002. Kortom: het tij lijkt gekeerd.Om het ziekteverzuim te verminderen en zoveel mogelijk te voorkomen, is
het noodzakelijk dat het onderwerp bespreekbaar wordt gemaakt binnen de scholen.
Openheid en discussie kunnen het ziekteverzuim terugdringen. Dat is de kern
van de campagne «Uitgesproken!gezond» die ontwikkeld is door het
Vervangingsfonds. Deze campagne duurt tot medio 2003.Ook moet de werkdruk op schoolniveau worden teruggebracht. Een andere
organisatie van het onderwijs en de inzet van functiedifferentiatie kan daarbij
een hulpmiddel zijn. Zo kan bijvoorbeeld de vervanging worden gedaan door
een vaste vervanger in de school daarvoor vrij te roosteren en een jonge leraar
een vaste – eigen – groep te geven. Ik noemde in paragraaf 3.3.
al het voorbeeld van de plusleraar. Ouderen kunnen bijvoorbeeld een andere
invulling van hun takenpakket krijgen, zoals het begeleiden van jonge leraren
en zij-instromers.Afname van het ziekteverzuim leidt tot meer beschikbaar personeel maar
ook tot minder organisatorische problemen bij kortdurende vervanging. Als
gevolg daarvan neemt de rust in de school toe en worden de werkzaamheden van
de overige leraren en het werk van de schoolleiding verlicht. Ook de werkdruk
wordt daarmee (verder) teruggebracht.Verder wordt bezien in hoeverre de contractering van arbodienstverlening
meer prestatiegericht vormgegeven kan worden en in hoeverre bonusregelingen
het ziekteverzuim verder kunnen inperken.Bovenwettelijke regelingen ten aanzien van arbeidsongeschiktheid en werkloosheid
zullen bezien worden op hun bijdrage aan uitstroom uit de regeling en bevordering
van reïntegratie. De voortgang van de WAO-aanpak en de vertaling hiervan
door de wetgever zijn hierbij een belangrijke voorwaarde. Verder zal onderzocht
worden in hoeverre genoemde regelingen vereenvoudigd kunnen worden.3.10 Voorkomen uitstroom uit het onderwijsHet kabinet stelt veel in het werk om de arbeidsparticipatie van ouderen
(55–65 jaar) te verhogen naar 50 procent in 2030, bijvoorbeeld door
stimulerende maatregelen ter bevordering van het langer doorwerken (bonus
bij FPU) en door middel van de task force «ouderen en arbeid».
Om de grote groep ouderen in het onderwijs aan het werk te houden, is een
actief ouderenbeleid nodig. Bijvoorbeeld met seniorenregelingen. Zowel werkgevers als medewerkers oordelen gunstig over dit type regelingen,
aangezien ze helpen om het werk gezond en met plezier te blijven doen.Veel personeel is van plan om voor hun 65e te stoppen met werken. De belangrijkste
redenen zijn de behoefte aan meer rust en vrije tijd. Ook onderwijsveranderingen
en de werkdruk spelen een grote rol. Een groot deel van de medewerkers is
echter onder bepaalde omstandigheden bereid om langer door te werken dan men
aanvankelijk van plan was. Belangrijke voorwaarden zijn dan een beperkte werkdruk
en meer regelmogelijkheden in het werk (oftewel meer vrijheid om te bepalen
wat je doet, wanneer je dat doet en hoe je dat doet). Daarom zijn maatregelen
nodig die de werkdruk beperken en het werk aantrekkelijker maken. Tot nu toe
is een actief ouderenbeleid bij de meeste scholen nog nauwelijks van de grond
gekomen. Op de scholen waar dat wel het geval is, werpt het zijn vruchten
af: de medewerkers op deze scholen willen langer doorwerken.Een effectief beleid om een gezonde en langdurige arbeidsparticipatie
van ouderen te bevorderen, vergt maatwerk. Iedere medewerker heeft immers
zijn eigen problemen en wensen («wat maakt het werk leuk en interessant?»).
Rekening houden met de individuele situatie van medewerkers biedt dan ook
de beste kansen om de participatie van ouderen te bevorderen.Verwacht wordt dat de Onderwijsraad rond de jaarwisseling met een verkenning
over «De zilveren generatie» komt. Een reactie hierop volgt zo
spoedig mogelijk daarna. Begin 2003 zal met sociale partners besproken worden
hoe de arbeidsdeelname van oudere werknemers gestimuleerd kan worden.Voor mensen die na hun 65e verjaardag nog in het onderwijs willen blijven
werken, zijn er geen belemmeringen meer. De pensioenopbouw wordt voortgezet
en het uitgestelde ouderdomspensioen gaat omhoog.4 DOORKIJK NAAR DE TOEKOMSTVeel scholen in het primair en voortgezet onderwijs zijn bezig een eigen
personeelsbeleid op te zetten. Ze beginnen functiedifferentiatie in te voeren
en mensen aan te trekken die divers gekwalificeerd zijn. Scholen ontwikkelen
zich en professionaliseren hun personeelsbeleid. Ze hebben een groeiende behoefte
aan onderwijspersoneel dat uit andere maatschappelijke sectoren afkomstig
is. De huidige kwalificatiestructuur en het stelsel van opleidingen passen
dan ook niet meer bij wat scholen inmiddels nodig hebben. De Onderwijsraad
zal advies uitbrengen over de kwalificatiestructuur en – in relatie
daarmee – over het opleidingsstelsel. Mede op basis van dit advies kan
het volgende kabinet met voorstellen komen over de inrichting van kwalificatiestructuur
en opleidingsstelsel.Dit hoofdstuk is dan ook agenderend. We beschrijven de problemen van scholen
met de huidige kwalificatiestructuur en het opleidingsstelsel. Vervolgens
geven we een doorkijk naar de toekomst en formuleren we mogelijke uitgangspunten
voor noodzakelijke veranderingen. Een volgend kabinet zal daarvoor concrete
voorstellen moeten indienen.4.1 Kwalificaties in de schoolOntwikkelingen in de schoolVerschillende ontwikkelingen in het onderwijs stellen eisen aan de kwalificaties
van de leraren en ander onderwijspersoneel. Gevolgen van onderwijsinnovaties,
of de wens van scholen om hun onderwijs anders te organiseren zijn daar voorbeelden
van.In de inhoud van het onderwijs doen zich nieuwe ontwikkelingen voor die
doorwerken in personeelsopbouw en kwalificaties van personeel. Zo stellen
WSNS (Weer samen naar school) en de Leerling Gebonden Financiering nieuwe
eisen aan de leraar. Hetzelfde geldt voor de Voor- en Vroegschoolse Educatie
(VVE) in het primair onderwijs. In het voortgezet onderwijs stellen de invoering
van basisvorming en de tweede fase studiehuis eisen aan de didactische vaardigheden
van de leraren. Daarbij is het zelfstandig leren leren door de leerlingen
belangrijk. In het VMBO moeten de leraren over specifieke competenties beschikken.
Het omgaan met de leerlingen in het VMBO vergt een groot arsenaal aan sociale
competenties van de leraar. Een veilig pedagogisch klimaat is erg belangrijk.
Dat brengt veel scholen er toe om leraren in te zetten in meer vakken. In
het VMBO en de BVE-sector leidt de verbetering van de praktijkgerichtheid
van het onderwijs tot een beroepsgerichte didactiek. Dat heeft ook gevolgen
voor de bekwaamheden die van de leraar worden gevraagd.Overal in het onderwijs nemen scholen de organisatie van hun onderwijs
onder de loep, met het doel om beter te kunnen omgaan met verschillen tussen
leerlingen. In het gehele land zijn er initiatieven voor een andere organisatie
van het onderwijs. Scholen in de tekortgebieden worden daartoe bovendien gestimuleerd,
omdat zij door een andere organisatie van het onderwijs en door de inzet van
onderwijsondersteunend personeel de continuïteit van het onderwijs willen
waarborgen.Teamteaching is een voorbeeld van functiedifferentiatie. Bij teamteaching
wordt niet als vanzelfsprekend gewerkt met één leraar voor één
klas, maar wordt in een divers samengesteld team bekeken wie voor de uitvoering
van bepaalde taken het meest geschikt is. Zo'n onderwijskundig model heeft
consequenties voor de competenties die de verschillende leden van het team
moeten hebben: de leraar moet leren de regie te voeren en niet alles zelf
uit te voeren. De lerarenondersteuner en de onderwijsassistent moeten –
onder verantwoordelijkheid van de leraar – een deel van de begeleiding
in het onderwijsleerproces op zich kunnen nemen.Mede door deze ontwikkeling is de functie van onderwijsassistent zich aan het ontwikkelen tot een zelfstandig beroep dat een plaats
heeft in een kwalificatiestructuur voor het onderwijs van deze tijd. Dat heeft
gevolgen voor het perspectief van deelnemers aan een opleiding tot onderwijsassistent.
De opleiding bood niet-havisten aanvankelijk vooral een weg naar de lerarenopleiding.
Maar de meerderheid van deze groep bleek voortijdig af te haken op de lerarenopleiding
en raakte verloren voor het basisonderwijs. Met de toegenomen functiedifferentiatie
in het onderwijs kunnen zij nadrukkelijk kiezen voor het zelfstandige beroep
van onderwijsassistent. De opleiding moet daarop zijn afgestemd.Mensen die verder willen én kunnen, kunnen er voor kiezen eerst
als onderwijsassistent te gaan werken en zich in die positie al werkend te
bekwamen tot leraarsondersteuner en zo mogelijk tot leraar.In de CAO 2001 is de functie van lerarenondersteuner geïntroduceerd. Deze functie maakt een evenwichtige functieopbouw
in de school mogelijk. De functie maakt het voor onderwijsassistenten mogelijk
door te stromen, omdat een rechtstreekse stap naar het leraarschap vaak te
groot blijkt te zijn. Ook kan deze functie een instroomfunctie zijn voor «net-niet-HBO-opgeleiden».
Deze mensen kunnen niet als zij-instromende leraar aan de slag, maar kunnen
zich wel, al werkend binnen de school, verder bekwamen tot leraar. Het is van belang dat het opleidingsstelsel deze doorstroming mogelijk
maakt. Waar belemmeringen liggen, bijvoorbeeld in het bekostigingsstelsel,
moeten deze worden weggenomen.Functiedifferentiatie heeft gevolgen voor de leraarsfunctie
en voor ondersteunende functies.Leraren krijgen in een team de rol van regisseur van het onderwijsproces.
Dat stelt eisen aan hun competenties: zij moeten in staat zijn om het onderwijskundige
proces inzichtelijk te maken voor de anderen om het dagelijks werk op een
verantwoorde manier te kunnen inrichten.Zo zal er ook meer differentiatie binnen de leraarsfunctie ontstaan. Voorbeelden
daarvan zijn de remedial teacher en de intern begeleider. Assistenten kunnen
zich bijvoorbeeld specialiseren tot ict-assistent of assistent voor de mediatheek.
Enkele ROC's spelen al op die specialisaties in.Functiedifferentiatie en de mogelijkheid om door te groeien binnen het
onderwijs zijn twee kanten van één medaille. Zij vergroten de
aantrekkingskracht van de school als werkgever.Daarnaast moeten nieuwe functies en nieuwe invullingen van functies hun
vertaling krijgen in de kwalificatiestructuur.KwalificatiestructuurDe ontwikkelingen in de scholen hebben gevolgen voor de kwalificatiestructuur
voor de onderwijsberoepen. Het Samenwerkingsorgaan Beroepskwaliteit Leraren
(SBL) werkt in het kader van de wet Beroepen in het Onderwijs aan de vertaling
van ontwikkelingen in het veld naar bekwaamheidseisen voor de leraar in het
primair en voortgezet onderwijs en de bve-sector.Deze bekwaamheideisen worden voorgelegd aan onder meer leraren, werkgeversorganisaties
in het onderwijs en lerarenopleidingen. Citaten www.lerarenweb.nl van SBL«Ik vind het overigens een goede zaak dat er kwaliteitseisen –
DOOR MENSEN UIT HET ONDERWIJS – geformuleerd worden. Het biedt een houvast
aan beginnende docenten, zij-instromers en herintreders, maar ook aan leerkrachten
die lang in het onderwijs werkzaam zijn vormen de kwaliteitseisen een middel
om het eigen functioneren eens tegen het licht te houden. Wat niet moet is
dat deze eisen een soort keurslijf worden waaraan een ieder 100% moet voldoen.
Ze kunnen als hulpmiddel dienen een goede docent te worden en te blijven.»«Persoonlijk heb ik heel bewust gekozen voor leerlingen in het VMBO.
Ik werk op een zorgschool in Rotterdam-Zuid en samen met mijn collega's moet
ik alle zeilen bijzetten om deze jonge mensen met goed gevolg de school te
laten verlaten. Ik vind het leuk om deze leerlingen te zien groeien, om voor
ze te gaan en ze dat te laten voelenook als ze zich misdragen hebben of voor
die tiende keer een «nieuwe» kans krijgen. [ ...] Niet iedereen
kan dit opbrengen en ik denk dat we dat ook niet moeten willen! [ ... ] Misschien
moeten we meer toe naar een basisset bekwaamheidseisen voor elke docent plus
een meer toegespitste set per niveau? Er is immers een verschil... zowel tussen
leerlingen als docenten!»«Een docent behoort zijn vak zó te kunnen geven dat hij interesse
voor het vak wekt en daarmee de leerlingen aanspreekt. [ ... ] Daarvoor is,
naast een bovengemiddeld enthousiasme voor het vak, zowel brede als diepgaande
vakkennis nodig, [...]. De artsen, wetenschappers, docenten, journalisten
van morgen zitten nu in de schoolbanken!»Voor het beroep van onderwijsassistent (een BVE-opleiding) wordt de vertaling
van de ontwikkelingen in het onderwijsveld naar eindtermen en exameneisen
gedaan door het landelijk orgaan, de OVDB, waarin sociale partners vertegenwoordigd
zijn. Doorstroming binnen de onderwijsberoepen is belangrijk. We moeten bezien
of het werk van SBL en OVDB voldoende op elkaar is afgestemd. Ook moeten we
bezien of er problemen zijn doordat de opleidingen voor de verschillende onderwijsberoepen
onder verschillende wettelijke regimes vallen (WHW en WEB). Een knelpunt zou
kunnen zijn dat verschillende eisen worden gesteld aan de school als opleidingsplaats.
Voor een school die zowel hbo-studenten als bve-studenten opleidt, kan dat
verwarrend zijn. Een commissie van drie deskundigen, onder leiding van het
CINOP, heb ik de opdracht gegeven om die knelpunten in de kwalificatiestructuur
op korte termijn in beeld te brengen.4.2 Open toegang tot de onderwijsberoepenAls mensen langs alle mogelijke routes en op elk moment in hun loopbaan
kunnen toetreden tot een baan in het onderwijs, maakt dat het werken in het
onderwijs aantrekkelijker. Dat geldt ook voor de mogelijkheid om vanuit de
school een loopbaanstap buiten het onderwijs te zetten.Het blijft belangrijk dat veel jongeren kiezen voor het leraarsberoep.
Het aantal studenten in lerarenopleidingen in het hbo als percentage van het
totaal aantal hbo-studenten blijft redelijk stabiel: in 1996 was 18% van de
hbo-studenten aan een lerarenopleiding ingeschreven, in 2001 gaat het om 19%.
Die stijging is vooral toe te schrijven aan de instroom in de opleidingen
voor leraren basisonderwijs, die gelukkig hoog is. In 1996 bedroeg de instroom
nog 6386 studenten. Sindsdien is de instroom elk jaar gestegen tot 10 424
in 2000. In 2001 was er een instroom van 9666 studenten. Definitieve instroomcijfers
voor 2002 zijn nog niet beschikbaar, maar een lichte stijging is op grond
van de voorlopige gegevens niet uitgesloten.De vernieuwingen van de opleidingen voor leraren basisonderwijs van de
laatste jaren in de vorm van flexibele opleidingstrajecten en dualisering
van de opleiding en door het benutten van multimedia, leiden hopelijk tot
het behoud van dit marktaandeel.De jongeren die voor de opleiding voor leraren basisonderwijs kiezen,
kiezen voor het leraarsberoep. Dat blijkt ook uit het feit dat 95 procent
van de afgestudeerden ook werkelijk in het onderwijs terecht komt.De instroom in de hbo-opleidingen voor leraren voortgezet onderwijs is
sinds enkele jaren redelijk stabiel: in 1996 was er een instroom van 4867
studenten en vanaf 1997 ligt de instroom elk jaar (m.u.v. 1998 als gevolg
van de sanering van vrije opleidingen) rond de 4300 studenten. Daaronder zijn
wel veel jongeren die zich wel inschrijven voor de deze opleiding, maar lang
niet altijd kiezen voor het leraarsberoep. Voor hen staat de vakinhoud vaak
voorop.Dat blijkt uit het feit dat studenten overstappen naar de universiteit,
tussentijds uitvallen of niet een baan in het onderwijs accepteren.De tussentijdse uitval is minder bij hogescholen die hun opleiding vanaf
het eerste jaar duaal aanbieden: studenten combineren het leren aan de opleiding
met het werken in de praktijk als onderwijsassistent aan een school. Aan die
hogescholen is de uitstroom van studenten in het eerste jaar minder. Het gaat
daarbij om studenten die kiezen voor het leraarsberoep en die meer gemotiveerd
worden door het werken in de praktijk.Maar daarmee worden studenten die niet direct na hun eigen schooltijd
willen kiezen voor het leraarsberoep, niet bereikt. We zouden dus studenten
moeten kunnen interesseren om later in hun studietijd, of na afronding van
hun vakstudie, te kiezen voor het behalen van de bekwaamheid
voor het leraarschap. Om deze doelgroep te bereiken stellen we eenéénjarige
kopopleiding voor (zie hoofdstuk 3.6).Een ander knelpunt is dat enkele van de huidige opleidingsroutes niet
voor alle doelgroepen voldoende zijn toegesneden op het werk dat men feitelijk
gaat doen. Een voorbeeld hiervan is de kwalificatieroute voor het speciaal
onderwijs. Voorwaarde voor benoeming in het speciaal onderwijs is het diploma
van de opleiding voor leraren basisonderwijs. Mensen die die opleiding hebben
afgerond en gaan werken in het speciaal onderwijs, volgen meestal de voortgezette
Opleiding Speciaal Onderwijs. Deze route is niet logisch voor een zij-instromer
in het beroep die in het speciaal onderwijs gaat werken. Volgens de huidige
regelgeving moeten zij-instromers binnen twee jaar in een bekwaamheidsonderzoek
het getuigschrift van de opleiding voor leraren basisonderwijs behalen, terwijl
zij dat als minder relevant ervaren voor hun werk in het speciaal onderwijs.
Deze route is eerder verzwarend voor deze zij-instromers dan ondersteunend.
Deze leraren moeten snel die competenties verder ontwikkelen die zij dagelijks
nodig hebben in het speciaal onderwijs. Daarom hebben we in hoofdstuk 3.7
voorgesteld om voor deze groep beginnende leraren een deelbekwaamheid te introduceren. 4.3 Uitgangspunten van een nieuw opleidingsstelselWat voor leraar is er nodig in de school? Wat moeten onderwijsondersteuners
kennen en kunnen?Het stelsel van opleiden en de inrichting van de opleidingen voor onderwijspersoneel
moeten aansluiten bij wat het onderwijsveld aan kwalificaties nodig heeft.Dat betekent dat het opleidingsstelsel voor beroepen in het onderwijs
aan de volgende eisen moet voldoen:– het moet een flexibel stelsel van scholing en opleiding zijn:
het gaat niet alleen om een groter aantal (standaard)opleidingstrajecten,
maar om opleidingstrajecten die aansluiten bij de competenties die de deelnemer
al bezit,– het moet een transparant stelsel zijn wat betreft instroom- en
eindeisen: er moeten transparante evc-procedures ontwikkeld worden, de instroomeisen
in verschillende opleidingen moeten helder zijn,– er moeten optimale doorstroommogelijkheden zijn tussen de onderwijsberoepen,– er moeten verschillende wegen mogelijk zijn die leiden tot het
voldoen aan de bekwaamheidseisen,– het moet een stelsel zijn waarin «opleiden in de school»
een wezenlijk element is. Daarbij moet duidelijk zijn welke competenties verworven
worden bij het leren op de werkplek en welke competenties nog verworven moeten
worden binnen een opleidingsinstelling,– in dat stelsel moet de leraar zich zowel de vakkennis eigen maken,
afgeleid van kerndoelen en eindtermen van het betreffende onderwijstype, als
de (vak)didactische of beroepsvaardigheden om de leerlingen de einddoelen
te laten bereiken. Voor de leraar in het havo en vwo geldt in het bijzonder
dat de vakkennis een belangrijk kwaliteitscriterium is voor de beroepsuitoefening.Stelselwijziging en regelgeving vergen tijd. De ontwikkelingen in het
onderwijsveld staan niet stil. Daarom is het goed dat overal in het land initiatieven
worden genomen om scholingstrajecten te ontwikkelen die voldoen aan de behoeften
van de scholen aan onderwijspersoneel. Met name in het kader van de regionale
convenanten kunnen goede afspraken gemaakt worden tussen scholen en opleidingen.
Nadrukkelijk wil ik hierbij aantekenen dat ik alleen die initiatieven
wil stimuleren of ondersteunen die niet conjunctuurafhankelijk zijn.Veranderingen in het opleidingsstelsel moeten een structurele en kwalitatieve
oplossing bieden voor de vragen vanuit de scholen.Beleidsreactie bij het Onderwijsraadadvies «Toerusten
= Uitrusten, werkdruk en werkende in het onderwijs»InleidingHet advies «Toerusten = Uitrusten, werkdruk en werkende in het onderwijs»
heb ik aangevraagd, mede op verzoek van de Tweede Kamer, in een brief aan
de Onderwijsraad van 20 april 2000. De Onderwijsraad aanvaardde dit verzoek
onder de afspraak eerst de resultaten van het werkdrukonderzoek te willen
afwachten. De raad heeft in augustus 2002 het advies geleverd, kort na oplevering
van de laatste onderzoeksrapporten. Ik ben de raad hiervoor zeer erkentelijk.In mijn brief van 29 augustus 2002 (nr. OCW0200696) heb ik u een voorlopige
reactie gegeven op het advies. Hierbij bied ik u mijn reactie aan. Tevens
informeer ik u in deze brief over de visie van de onderwijsorganisaties waarmee
ik het advies heb besproken.Hoewel de werkdrukte van leraren volgens de Onderwijsraad meevalt is de
ervaren werkdruk wel hoog. Ook onder schoolleiders is dat het geval. Leraren
ervaren een hogere taakbelasting dan hoger opgeleiden in andere beroepssectoren.
Zoals hierna zal blijken zijn daar tal van oorzaken voor aan te wijzen. Ik
wil echter voorop stellen dat ondanks de hoge ervaren werkdruk, desgevraagd
meer dan 90% van de leraren, en het overgrote deel van de schoolleiders, zegt
plezier te hebben in het werk. Zonder daarmee de uitkomsten van het onderzoek
te willen relativeren verbind ik daaraan de conclusie dat leraren en schoolleiders
ondanks de hoge ervaren werkdruk hun beroep ervaren als een bevredigend beroep.Oorzaken van werkdruk.Leraren werken op jaarbasis nauwelijks meer uren dan ze formeel zouden
moeten werken.De Onderwijsraad is desondanks van oordeel dat, hoewel de werkdrukte van
leraren op het eerste oog meevalt, de ervaren werkdruk of subjectieve werkdruk
hoog is.Schoolleiders hebben echter zowel met werkdrukte te maken als met een
als hoog ervaren werkdruk.Bij onderwijsondersteunend personeel is eerder sprake van onderbenutting
dan van overbelasting.Naar mijn mening heeft de Onderwijsraad waarschijnlijk een uitputtende
opsomming gegeven van de oorzaken van werkdruk in het onderwijs. De raad heeft
daarvoor gebruik gemaakt van de meest recente onderzoeksgegevens, vooral uit
het werkdrukonderzoek dat OCenW in overleg met de sociale partners heeft laten
verrichten. Ik ben van mening dat hiermee zo al niet een definitief, toch
een inzicht is verkregen dat voor de komende jaren geldig is. De Onderwijsraad
heeft de volgende werkdrukoorzaken geïnventariseerd.Oorzaken van werkdruk bij leraren• Leraren met een deeltijdbaan werken relatief meer over in vergelijking
met leraren met een voltijdbaan.• Het werk van leraren is onevenredig over het jaar verspreid, waardoor
het werk in een kortere tijd moet worden verricht dan in andere sectoren van
de arbeidsmarkt. • Lesgebonden taken en overige taken (anders dan lestaken) van leraren
kosten in de praktijk meer tijd dan in de normjaartaak staat aangegeven.• Er is sprake van een toenemend aantal nieuwe taken binnen het beroep
van leraar.• Leraren vinden het moeilijk om met ongemotiveerde, agressieve en
storende leerlingen om te gaan.• Leraren ervaren een gebrek aan mogelijkheden om het eigen werk
zelf te plannen (regelmogelijkheden).• Taakbeleid, personeelsbeleid en deskundigheidsbevordering komen
vaak onvoldoende uit de verf.• Voldoende en kwalitatief goede middelen (zoals een eigen werkplek)
en ondersteuning ontbreken vaak.• Oudere leraren hebben vaker het gevoel overbelast te zijn dan jongere
leraren, maar emotionele uitputting komt voor bij zowel oudere als jongere
leraren.• Psychische stabiliteit en andere persoonsgebonden factoren zijn
ook van belang voor de ervaren werkdruk.• Externe factoren zoals het lerarentekort, het voortdurend moeten
inspelen op maatschappelijke ontwikkelingen, de toenemende verscheidenheid
binnen de bevolking, de individualisering, de hoge eisen die de omgeving aan
de leraar stelt en het gevoerde onderwijsbeleid van de rijksoverheid, dragen
ook bij aan de als hoog ervaren werkdruk.Oorzaken van werkdruk bij schoolleiders• De meeste schoolleiders besteden meer tijd aan het werk dan in
hun normjaartaak is omschreven.• Het werk is bovendien onevenredig over het jaar gespreid.• De diversiteit van taken van schoolleiders is groot.• Meer dan eens verrichten schoolleiders taken die niet tot hun functie
behoren, waardoor hun eigenlijke taken in het gedrang komen.• In het algemeen wordt het takenpakket zwaar gevonden.• Men heeft tijdgebrek om taken goed uit te voeren en ervaart een
gebrek aan regelmogelijkheden.• Het (voortdurend) veranderen van schoolleiderstaken en van werkorganisatie
wordt als belastend ervaren.• Schoolleiders op kleine scholen hebben weinig mogelijkheden om
taken te delegeren.• Door schaalvergroting en uitbreiding van het aantal managementlagen
kan er onduidelijkheid zijn over de verdeling van taken, verantwoordelijkheden
en bevoegdheden.• Door de krapte op de arbeidsmarkt ontstaan vervangingsproblemen.• Men heeft te maken met een veranderende samenstelling van de leerlingpopulatie
waarmee men moet zien om te gaan.Oorzaken van werkdruk bij onderwijsondersteunend personeel• De werkbelasting van oop'ers valt over het algemeen mee.• Voor zover er werkbelasting is, heeft deze vooral te maken met
onderbenutting, een geringe uitdaging en de beperkte mogelijkheden om zich
verder te ontwikkelen.• Maatschappelijk gezien heeft een oop-functie weinig waardering.• Specifiek voor oop'ers in het voorgezet onderwijs vormen de moeilijkheidsgraad
van het werk en de kwantitatieve taakeisen een bron van werkstress.• Voor klassenassistenten in het voorgezet speciaal onderwijs en
technisch onderwijsassistenten in het voortgezet onderwijs kan een hoge emotionele
belasting de oorzaak zijn van werkdruk.• Wanneer oop'ers weinig contactmogelijkheden hebben met collega's en de informatievoorziening over de kwaliteit van het werk en het
uitvoeren van opdrachten gebrekkig is, vergroot dat de werkdruk.• Het gemiddeld te hoge opleidingsniveau van oop'ers kan een werkdrukverhogend
effect hebben.De onderwijsorganisaties zijn van mening dat
het oordeel van de raad dat de werkdrukte over het geheel wel meevalt geen
recht doet aan het feit dat diverse groepen wel degelijk overuren maken. Ook
onder onderwijsondersteunend personeel zijn er groepen met hoge werkdruk.
De onderwijsorganisaties kunnen zich wèl
vinden in de opsomming van oorzaken, maar vinden het jammer dat deze niet
per sector is ingedeeld.Aanbevolen oplossingenOm de werkdruk meer beheersbaar te maken stelt de Onderwijsraad een samenhangend
pakket oplossingen voor, gericht op de werkende (door middel van personeels-
en teamontwikkeling), het werk (via onderwijs- en organisatieontwikkeling)
en externe factoren (met name onderwijsbeleid).De raad biedt een groot scala van oplossingen voor werkdruk aan met het
advies dat alleen een samenhangend pakket effectief zou zijn dat alle soorten
oorzaken regardeert.Zoals ik in mijn brief van 29 augustus heb opgemerkt spreken de aanbevelingen
mij zeer aan. Zij moedigen de voortzetting van het arbeidsmarkt- en personeelsbeleid
aan, vooral zoals dat sinds 1999 is gevoerd; dat wil zeggen vanaf het moment
dat in cao-verband over werkdruk werd gesproken en het werkdrukonderzoek van
start ging.De Onderwijsraad doet de volgende aanbevelingen (zie Toerusten = Uitrusten,
blz. 92 e.v.).Personeels- en teamontwikkeling• (Verdere) professionalisering van leraren, bijvoorbeeld ten aanzien
van het omgaan met «moeilijke leerlingen» en het leren door middel
van werken in teamverband.• Introductie van een teamontwikkelingsplan, (TOP), met een bijbehorend
budget aan de hand waarvan groepen leraren samen met onderwijsondersteunend
personeel hun eigen professionalisering en onderwijskundig management ter
hand kunnen nemen en daarbij eventueel interne en externe ondersteuning kunnen
inroepen op basis van een budget.• Vermindering van de lestaak, als instrument dat voor individuele
scholen een oplossing zou kunnen bieden.1• Verdere invoering van taak- en functiedifferentiatie, waarbij het
van belang is aandacht te besteden aan de hiervoor benodigde cultuurverandering.• Flexibilisering van de ADV-regeling in de zin dat werkenden meer
eigen keuzes kunnen maken om meer/minder te werken, wel/niet ADV op te bouwen,
ADV in te ruilen voor geld, vrije dagen of een sabbatical leave e.d.• Flexibilisering van de arbeidsinzet over het jaar, met een vergelijkbaar
grotere keuzemogelijkheid om al dan niet door te werken in (gedeelten van)
vakantieperioden. In het verlengde daarvan zou kunnen worden nagedacht over
het harmoniseren van werk- en lesperiodes met wat in andere sectoren van de
arbeidsmarkt gebruikelijk is.• Leeftijdsbewust personeelsbeleid, niet beperkt tot oudere leraren,
maar van jong tot oud.• Aantrekkelijk werkgeversschap: enerzijds is dit een gevolg van
integraal personeels- en teamontwikelingsbeleid. Anderzijds is specifiek met
het oog op het werk in scholen met veel gewichtenleerlingen en in het
speciaal onderwijs een soort «zwaarwerktoeslag» te overwegen.
Het regeerakkoord gaat ook uit van deze wenselijkheid.• Aanpak van de werkdruk van schoolleiders, waarbij «assessments»,
werving van leidinggevenden van buiten de onderwijssector en professionalisering
van het schoolleidersschap een belangrijke rol kunnen spelen.Onderwijs- en organisatieontwikkelingUitgangspunt is dat de schoolorganisatie verder moet worden ontwikkeld
tot een professionele en innovatieve organisatie. In en dergelijke organisatie
wordt de brede professionaliteit van het personeel aangesproken en worden
de regelmogelijkheden van het personeel vergroot. Bouwstenen daarvoor zijn• Onderwijsontwikkeling in de school: het veranderende karakter van
de leerlingenpopulatie heeft voor de inhoudelijke ontwikkeling van het onderwijs
de nodige gevolgen. Het onderwijs en de leeromgeving zullen uitdagender moeten
worden ingericht. Het werken aan een dergelijke onderwijsontwikkeling zou
bij voorkeur (weer) in de school zelf moeten plaatsvinden en spreekt leraren(teams)
nadrukkelijk aan op hun brede professionaliteit.• Lerende teams: deze zijn onder meer van belang voor het leren-van-elkaar,
de ontwikkeling van het onderwijs, de ontwikkeling van leraren als professionals,
het vergroten van de regelmogelijkheden, de vergroting van het innovatief
vermogen en de vermindering van de werkdruk van schoolleiders.• Positieve bindende cultuur en aanspreekbaarheid, met name in de
zin van versterking van professionele en sociale contacten en steun tussen
collega's en het afleggen van verantwoording over het eigen professioneel
functioneren.• Een goede werkplek door middel van investeringen in schoolgebouwen
en voorzieningen.Onderwijsbeleid• Ondersteuning en stimulering van scholen bij de inzet van de eerder
besproken instrumenten. Daarbij wordt tevens een dringend beroep op scholen
gedaan om daadwerkelijk het integraal personeelsbeleid actief ter hand te
nemen.• (Verdere) onderwijsinhoudelijke deregulering. Het doel hierbij
is met name om meer ruimte te scheppen voor onderwijsontwikkeling in de scholen
zelf.• Voortzetting van het onderwijsarbeidsmarktbeleid, vooral gericht
op het terugdringen van het lerarentekort, in samenhang met het eerder genoemde
aantrekkelijk werkgeverschap van scholen.• Vernieuwing van de lerarenopleiding met het oog op professionalisering
van het beroep en in relatie tot een meer nadrukkelijke positionering van
de onderwijsinstellingen als speler in de educatieve infrastructuur.De raad merkt nog het volgende op.In het beleid met betrekking tot de werkdruk zijn naar het oordeel van
de raad gaandeweg een aantal veronderstellingen geslopen die een vrij uitzicht
op de problematiek verhinderen. De raad heeft gemeend verschillende opties
die gewoonlijk niet worden besproken toch uitdrukkelijk onder de aandacht
te brengen. Dit betekent dat de discussie zal moeten worden geopend over het
totale pakket aan instrumenten en met name over een aantal instrumenten die
het verdienen om uit de taboesfeer te worden gehaald:• professionalisering in brede zin (zowel van leraren als schoolleiders),
scholing en carrièrelijnen in relatie tot kleinschalige team- en organisatieontwikkeling; • scheppen van variatie in tijdbestedingspatronen (flexibilisering
van ADV- en vakantieregelingen e.d.)• het harmoniseren van werk- en lesperiodes met wat in andere sectoren
van de arbeidsmarkt gebruikelijk is (45–47 weken in plaats van 40–41
weken);• individuele en groepsgewijze beloningsdifferentiatie (een zwaar-werktoeslag)
voor leraren die met achterstands- en risicoleerlingen werken en• meer fundamentele ingrepen in de lerarenopleidingen in relatie
tot het opbouwen van deskundigheidsvoorzieningen binnen en door de scholen
zelf.ReactiePersoneelsbeleid en teamontwikkeling, onderwijs- en organisatie-ontwikkeling:
mijns inziens hebben de desbetreffende aanbevelingen gemeenschappelijk dat
zij in overwegende mate de scholen aanspreken om zelf werkdrukbeleid te voeren.
De diverse werkdrukoorzaken kunnen alleen door een diversiteit van oplossingen
worden aangepakt. De Onderwijsraad adviseert daarom terecht om een samenhangend
pakket maatregelen te treffen in plaats van enkelvoudige oplossingen na te
streven. Onderwijssectoren en afzonderlijke scholen kunnen van elkaar verschillen.
Het gaat daarom om maatwerk per school, om werkdruk als integraal onderdeel
van het gehele schoolbeleid.De Onderwijsraad opteert niet voor een landelijke vermindering van het
aantal contacturen omdat zij van oordeel is dat dit «niet fundamenteel
ingrijpt op de oorzaken van werkdruk». De raad acht vermindering van
de lestaak ook niet haalbaar omdat dit scholen voor grote problemen kan plaatsen
(lees: het lerarentekort). Bovendien zouden er andere manieren zijn om de
werkdruk als gevolg van taakomvang op te lossen. De raad vermeldt onder andere
als mogelijkheid het aanpassen van het onderwijsmodel met een nieuwe planning,
integratie van vakinhouden en nieuwe didactische en pedagogische keuzen.Ik sluit mij aan bij deze visie. Scholen zijn in staat het onderwijsproces
anders vorm te geven en het anders te organiseren. Scholen, werkgevers- en
werknemersorganisaties staat het vrij om afspraken te maken over de spreiding
van werktijd en vrije tijd over het jaar. De Onderwijsraad geeft enkele voorbeelden
hoe dat zou kunnen uitwerken.Bijvoorbeeld, indien wordt overgegaan op 42 werkweken per jaar dan zou
de formele werktijd in een volledige betrekking uitkomen op 39,5 uur per week
bij 24 lessen van 50 minuten. Uitgangspunt daarvoor blijft de zogenoemde normjaartaak
van 1659 uur èn het aan de leerlingen per jaar verplichte aantal uren
onderwijs. Mijns inziens vormen de door de overheid vastgestelde arbeidsvoorwaarden
geen belemmering om traditionele afspraken te doorbreken.De sociale partners stemmen in met het integrale
karakter van de aanbevelingen en met de visie dat oplossingen op decentraal
niveau, met name op de werkplek moeten worden gevonden. Per onderwijssector
kunnen eigen keuzen worden gemaakt. De sociale partners wijzen onorthodoxe oplossingen in de sfeer van spreiding van werk
en aanpassingen in vakantieperioden op voorhand niet af. Dit soort maatregelen
dient echter gezien te worden als het sluitstuk van een integraal pakket,
dat decentraal tot stand komt en waarvoor voldoende middelen beschikbaar dienen
te zijn. Oplossingen voor werkdruk zijn mede afhankelijk van nieuwe investeringen
in het onderwijs. De sociale partners vrezen dat
nieuwe investeringen in de komende periode onvoldoende zullen zijn. Zij dringen
aan op een meerjarig investeringsplan, conform de wensen neergelegd in het
rapport Nyfer en de Agenda 2006 van het Sectorbestuur Onderwijsarbeidsmarkt
SBO. Bovendien wordt de afschaffing van een deel van de gesubsidieerde
banen betreurd omdat de I/D-werknemers een belangrijke rol spelen in het voorkomen
van werkdruk.Dat is niet het enige. De sociale partners
leggen in de aanbevelingen het accent op– de vergroting van de eigen regelmogelijkheden van het personeel
(een factor bij het ontstaan van stress);– het onderwijskundig concept als bepalend voor de onderwijsorganisatie
(een schoolaangelegenheid);– faciliterend management;– het overgaan van personeelsbeheer naar meer integraal personeelsbeleid;– motivatie en– medewerkers meer centraal in het schoolbeleid.Wat betreft het onderwijsondersteunend personeel, dat niet expliciet in
het advies wordt behandeld, merken de centrales op dat beter kan worden aangesloten
bij de aanbevelingen in het rapport Taakbelasting van OBP in de BVE-sector.
Daarbij horen onder meer de aanbevelingen om OBP een betere positie te geven
in het gehele team, met verbetering van het werkoverleg, de onderlinge communicatie,
de waardering en het loopbaanbeleid.Opvallend kenmerk van de gemaakte opmerkingen is volgens mij de wens om
decentrale oplossingen mogelijk te maken. Aangezien dat geheel in lijn is
met de bestuurlijke trend in de afgelopen jaren en het zichzelf sterker organiserende
onderwijsveld is dit een logische keuze.Dat ontslaat de overheid echter niet van een eigen verantwoordelijkheid
voor verlaging van de werkdruk in het onderwijs. De Onderwijsraad spreekt
de overheid aan op het onderwijsbeleid.Mijns inziens mag van de overheid onderwijsbeleid worden verwacht dat
het werkdrukbeleid op schoolniveau stimuleert. Ik kan derhalve de vier onder
Onderwijsbeleid gedane aanbevelingen van de raad geheel overnemen.In feite is dit door de raad geschetste beleid reeds in de afgelopen jaren
in gang gezet.Immers, via diverse beleidsnota's (recent de nota De school centraal)
zijn scholen steeds meer in staat gesteld en gestimuleerd tot het voeren van
een eigen schoolbeleid met betrekking tot personeel en arbeidsmarkt. Vooral
sinds 1999, het jaar dat besloten werd tot het werkdrukonderzoek, is majeur
geïnvesteerd in de vrije bestedingsruimte van scholen, het personeelsbeleid,
de aanstelling van ondersteunend personeel en deskundigheidsbevordering.Met name door de ruimere mogelijkheid van aanstelling van ondersteunend
personeel zal de overbelasting van leraren en schoolleiders moeten afnemen.Het ging niet om eenmalige investeringen maar om structurele. Het budget
voor het (in)voeren van integraal personeelsbeleid en competentiebeloning
groeit nog van € 24 mln. in 2002 naar € 95 in 2008. Het
is derhalve niet zo dat scholen in de komende periode geen eigen (werkdruk)beleid
zouden kunnen voeren omdat daarvoor de middelen ontbreken.Behalve met meer financiële armslag zijn scholen ook gestimuleerd
arbeidsmarkt- en personeelsbeleid te voeren door middel van voorlichting (brochures
e.d.), het genereren in projecten van good practice (o.m. experiment Prick
met uitbreiding onderwijsondersteuning) en faciliterende regelgeving (w.o.
zij-instroom). De professionaliteit van de schoolleiders wordt bevorderd via
subsidies aan recent door de beroepsgroep opgerichte instituten ISIS en NSA
die de professionele ontwikkeling van de schoolleiders nastreven, mede door
ontwikkeling van beroepsprofielen en opleiding. Ook werden de sociale partners in positie gebracht om hun taak op het
punt van de vermindering van werkdruk te vervullen. In diverse convenanten
(bv. Arbo-convenant) werden afspraken gemaakt over aanpak van de werkdruk
en het ziekteverzuim1. De werkgevers- en werknemersorganisaties
hebben daarin hun verantwoordelijkheid genomen. In het kader van cao's hebben
zij op decentraal niveau diverse afspraken gemaakt over het voeren van taakbeleid
en het vermindering van werkdruk.Op grond van het voorgaande kan de conclusie worden getrokken dat in de
afgelopen 4 jaar intensief arbeidsmarkt- en personeelsbeleid is gevoerd dat
de werkdruk in het onderwijs direct of indirect zal verminderen. Als gevolg
van dit beleid ontwikkelen scholen thans in toenemende mate eigen beleid op
onderwijskundig vlak en op het terrein van de organisatie van het onderwijs,
het personeels- en scholingsbeleid etc. Het beleid is echter tamelijk jong
en zal daarom nog niet geheel in het onderwijs zijn uitgekristalliseerd. Het
beoogde effect moet dus in volle omvang nog optreden, ook op het punt van
de verlaging van de werkdruk.In aanvulling op het bestaande beleid stel ik, gezien het advies van de
Onderwijsraad, het volgende voor.a. Het gevoerde arbeidsmarkt- en personeelsbeleid zal met kracht worden
vervolgd. Nieuwe investeringen voor een nieuw programma voor een aantrekkelijk
beroep in het onderwijs heb ik aanbevolen in de zgn. enveloppebrief OCW van
1 november jongstleden. Bij eventuele uitwerking door het volgende kabinet
van de in de enveloppebrief vervatte voorstellen zal het kabinet aandacht
moeten geven aan het integrale karakter van onderwijsproces, personeelsbeleid
en regelgeving die decentrale beleidskeuzen kunnen belemmeren (zie enveloppebrief
blz. 11 e.v.)b. Speciaal onderdeel van de voorstellen in de enveloppebrief betreft
een nieuwe impuls aan de ontwikkeling in scholen op het snijvlak van ICT,
onderwijsproces en personeel.Daarbij denk ik aan ICT als werkdrukverminderende faciliteit voor leraren,
directie en overig personeel. Mijns inziens is nog een wereld te winnen indien
het onderwijspersoneel meer gebruik zou maken van hard- en software die het
werk makkelijker of aangenamer maakt, zoals dat in andere beroepssectoren
normaal is. Scholen beschikken over voldoende middelen, zijn in dit geval
met voldoende computers uitgerust. Het gaat om de bevordering van de toepassingsmogelijkheden.
In deze sfeer stel ik voor succesvolle praktijkervaringen uit voorhoedescholen
te belonen en te zorgen voor overdracht naar andere scholen. (zie de enveloppebrief
OCW, blz. 16 e.v.)c. De Onderwijsraad verwacht veel van de introductie van een teamontwikkelingsplan
in relatie tot een kleinschalige team- of onderwijsorganisatie. Teams van
leraren, onderwijsassistenten en ander ondersteunend personeel die zelf een
impuls geven aan hun professionele ontwikkeling en vernieuwing binnen de school.
Ik vind dit een belangrijke suggestie die ik graag wil uitwerken met de onderwijsorganisaties.
M.i. kan deze aanbeveling in potentie leiden tot teams die méér
verantwoordelijkheid nemen voor de organisatie van het onderwijs, meer regelmogelijkheden
hebben en zorgen voor deskundigheidsbevordering. Daarmee zou de werklast van
de schoolleiding kunnen verminderen. Uitwerking zal in overleg met de organisaties
plaats kunnen vinden, in aansluiting op het invoeringstraject integraal personeelsbeleid,
waarvan de werkgeversorganisaties het procesmanagement voeren. Ook in dit
verband gaat het om de ontwikkeling in voorhoedescholen van good practices
en de overdracht naar andere scholen. Wat betreft de inrichting van dergelijke
teams zijn scholen hiertoe reeds financieel in staat gesteld
door middel van extra budgetten in de sfeer van opleidings-, personeels- en
arbeidsmarktbeleid.d. Tenslotte zal ik voor alle scholen en instellingen een publicatie ter
beschikking te stellen met een samenvatting van het advies van de Onderwijsraad. XNoot1Zie echter blz 71 van het advies Toerusten = Uitrusten: «een vermindering
van de lestaakgrijpt niet fundamenteel in op de oorzaken van werkdruk.»XNoot1Het Arboconvenant Onderwijs en Wetenschappen. Dit Arboconvenant is op
28 november 2001 door de minister van OCenW, de staatssecretaris van SZW en
vertegenwoordigers van werkgevers en werknemersorganisaties ondertekend. Gestreefd
wordt naar een reductie van de risicopopulatie met betrekking tot het arbeidsrisico
psychische belasting (werkdruk) op uiterlijk 1 december 2004 met een
percentage van ten minste 10. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28600-VIII-97.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl