Warmtewet; Memorie van Antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20082009-29048, nr. C

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum ontvangst

11-11-2008

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

29048 nr. C

06-11-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamIntroductieInhoud van het wetsvoorstelRedelijke prijs en maximumprijsUitvoerbaarheid en terugwerkende krachtNiet-meer-dan-anders-beginselAdministratieve lasten en innovatieBescherming tegen monopoliepositiesBurgerlijk WetboekPrikkel tot investeringenLozing van warmteMilieuwetgevingLokale overhedenCriteria voor betaalbare en betrouwbare warmtevoorzieningVergunningenstelselPoolingKosten-baten-analyseDe situering van de NMaDuurzame energiesystemen zoals warmte-koude-opslagVragen over de artikelenArtikel 1, eerste lid, onderdeel gArtikel 2, tweede lidArtikel 2, zesde lidArtikel 3, eerste lidArtikel 3, vijfde lidArtikel 6
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29048Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 53 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 048Voorstel van wet van de leden Ten Hoopen en Samsom tot het stellen van
regels omtrent de levering van warmte aan verbruikers (Warmtewet)CMEMORIE VAN ANTWOORDOntvangen 6 november 2008Het door de leden van de vaste commissie voor Economische Zaken van de
Eerste Kamer opgestelde Voorlopig Verslag van 14 oktober 20081 bevat een groot aantal vragen en opmerkingen. De indieners
geven hierbij antwoord op deze vragen.IntroductieDe initiatiefnemers streven naar een breed draagvlak voor de Warmtewet,
onder meer omdat beide Kamers der Staten-Generaal een grote rol hebben bij
de vaststelling van lagere regelgeving. Een voorbeeld zijn de regels met betrekking
tot de maximumprijs, die cruciaal zijn om afnemers daadwerkelijk te beschermen.
De initiatiefnemers zijn daarom verheugd over de positieve reacties op de
Warmtewet.Inhoud van het wetsvoorstelRedelijke prijs en maximumprijsDe leden van de CDA-fractie stellen vragen over van jaar tot jaar en per
project fluctuerende warmtetarieven en de daaruit voortvloeiende vragen van
consumenten. Zij vragen hoe de indieners de verhouding tussen het jaarrekeningenrecht
en de berekening van de redelijke prijs zien, ook in verband met de af te
geven accountantsverklaring per project.De initiatiefnemers erkennen dat, onder meer doordat de Warmtewet een
redelijke prijs per project voorschrijft en vanwege de eisen die het jaarrekeningenrecht
stelt, de warmteprijzen per project en per periode kunnen verschillen. Het
alternatief voor een prijs per project is een prijs per onderneming of per
concern. De indieners zijn daar geen voorstander van en geven de voorkeur
aan een prijs per project, tenzij er voor een individueel verlieslatend project
een ontheffing is verleend. Een prijs per concern gaat ten koste van de transparantie.
Een gebrek aan transparantie bemoeilijkt de toezichtstaak van de NMa. Ook
wordt niet helder welke projecten verlies maken. Daardoor ontbreekt de prikkel
om de rentabiliteit van verliesgevende projecten te vergroten en dat gaat
ten koste van de doelmatigheid. Pooling op concernniveau of de verlening voor
een ontheffing voor meer dan een project heeft bovendien het volgende nadeel. Verliesgevende projecten kunnen op een gegeven moment winstgevend
worden. Als er een ontheffing verleend zou zijn voor bijvoorbeeld twee verlieslatende
projecten, zou die ontheffing, zodra een van de projecten winst gaat maken,
niet ingetrokken kunnen worden. Dat is vanwege de belangen van de afnemers
onwenselijk. De leden van de CDA-fractie stellen ook dat het jaarrekeningenrecht
de mogelijkheden beperkt om «kosten uit te smeren over meerdere jaren».
Hoewel het jaarrekeningenrecht de mogelijkheden van ondernemingen inderdaad
beperkt, zijn de indieners van mening dat bedrijven voldoende mogelijkheden
hebben om te voorkomen dat de kosten van onderhoud of andere eenmalige kosten
leiden tot (sterk) fluctuerende tarieven. Ondernemingen kunnen bijvoorbeeld
voorzieningen treffen voor kosten en risico’s. Op deze wijze kunnen
kosten van bijvoorbeeld grote herstel- of onderhoudswerken over meerdere jaren
verdeeld worden. Verder vormt het jaarrekeningenrecht ook geen probleem met
betrekking tot bijvoorbeeld waterleidingnetten, rioleringen, gasnetten en
elektriciteitsnetten, waar evenzeer een specifieke regeling ontbreekt.De leden van de SP-fractie memoreren dat in artikel 2, derde lid, wordt
gesteld dat de warmteleverancier warmte tegen redelijke prijzen ter beschikking
moet stellen. Volgens artikel 2, vijfde lid, lijkt bestuursdwang betrekking
te hebben op de handhaving van de «levering van warmte», zonder
dat «redelijke prijzen» daarbij expliciet genoemd worden, aldus
de leden van de SP-fractie. De initiatiefnemers wordt gevraagd om expliciet
te bevestigen dat artikel 2, vijfde lid, geïnterpreteerd moet worden
als betrekking hebbend op het geheel van het derde lid, en dat dit de interpretatie
is van het voorstel dat aan de Kamer wordt voorgelegd?De initiatiefnemers kunnen deze interpretatie niet onderschrijven. De
NMa kan op grond van artikel 2 Warmtewet slechts bestuursdwang toepassen ter
handhaving van de opdracht om voorzieningen te treffen om te bewerkstelligen
dat de levering van warmte aan iedereen onder alle omstandigheden plaatsvindt.
Dat is met name van belang in de winter. «Bestuursdwang» heeft
betrekking op het feitelijk handelen door een bestuursorgaan en is geen geschikt
instrument om af te dwingen dat warmteleveranciers de warmteprijs op het juiste
niveau vaststellen. De Warmtewet kent andere handhavinginstrumenten, zoals
de bindende aanwijzing (art. 17) en de last onder dwangsom (art. 18), die
met dat doel kunnen worden ingezet. Ook art. 4 lid 3 is van groot belang.
De prijzen voor de levering van warmte, voor zover hoger dan de maximumprijs,
worden van rechtswege gesteld op deze door de NMa vastgestelde maximumprijs.De leden van de SP-fractie vragen waarom de initiatiefnemers ervoor hebben
gekozen om de maximumprijs wél in een AMvB te regelen, maar de «redelijke
prijs» niet? Ook vragen de leden of de maximumprijs slechts een ultieme
limiet stelt, terwijl de «koers» juist de redelijke prijs zou
moeten zijn? De leden van de SP-fractie vinden dat een bevestigend antwoord
ervoor pleit dat ook de redelijke prijs aan nauwgezette en controleerbare
regels gebonden wordt.De initiatiefnemers hebben beide vragen reeds beantwoord in de Nota naar
aanleiding van het verslag van de leden van de vaste commissie voor Economische
Zaken van de Tweede Kamer (29 048, 24). Zij zijn van mening dat zowel
de redelijke prijs als de maximumprijs cruciaal zijn ter bescherming van de
gebonden gebruiker. Dat neemt niet weg dat het inderdaad voor de hand ligt
dat de redelijke prijs vaker zal gaan gelden dan de maximumprijs. De Algemene
Rekenkamer heeft in het rapport «Stadsverwarming» (2005) onderzoek
gedaan naar de winst- en verliesgevendheid van warmteprojecten. De Rekenkamer
heeft slechts onderzoek gedaan naar zes van de 43 projecten. Voor vier van
de projecten wordt over de periode 2001–2003 winst gerapporteerd, voor
de andere twee verlies. Omdat vijf van de zes onderzochte projecten
juist de projecten zijn die op dat moment nog financiële ondersteuning
van het Rijk door middel van leningen of een aardgasprijsgarantie ontvingen,
heeft het onderzoek van de Rekenkamer betrekking op de minder rendabele projecten.
Dat vier van deze projecten toch aanzienlijke winsten oplopend tot maar liefst
70% maakten, vormt dan ook een indicatie dat veel stadsverwarmingprojecten
zeer winstgevend zijn. Ook eerder onderzoek van KPMG wijst hierop. Ook twee
andere ontwikkelingen geven aanleiding om te veronderstellen dat de kosten
en de redelijke prijs voor veel projecten lager liggen dan de maximumprijs.
De eerste is de stijging van de gasprijs, die, naast een gebrek aan marktwerking
in de gasmarkt, veroorzaakt wordt door de stijging van de olieprijs. Door
deze ontwikkeling valt het maximumtarief hoger uit, terwijl de kosten gelijk
blijven. Daardoor ontstaan er, zonder de bepalingen met betrekking tot de
redelijke prijs, overwinsten. In de tweede plaats zijn veel warmtenetten inmiddels
voor een (groot) deel afgeschreven, waardoor de daadwerkelijke kosten lager
uitvallen. Voor projecten die winstgevend zijn, zal volgens de Warmtewet de
redelijke ofwel kostengeoriënteerde prijs gaan gelden. De initiatiefnemers
vinden met de leden van de SP-fractie kostengeoriënteerde tarieven daarom,
naast de maximumprijs, cruciaal en onmisbaar om gebonden afnemers te beschermen
tegen onredelijk hoge tarieven van monopolisten.De initiatiefnemers hebben er desondanks niet voor gekozen om de regels
met betrekking tot de redelijke prijs net als de nadere regels met betrekking
tot de maximumprijs in een algemene maatregel van bestuur met een zware voorhangprocedure
te laten vastleggen.De NMa heeft in de waarneming van de indieners ruime ervaring met het
vaststellen van kostendekkende tarieven. Zo stelt de NMa op basis van de Elektriciteitswet
en de Gaswet de nettarieven vast. De Warmtewet sluit derhalve aan op de geldende
uitvoeringspraktijk. De betreffende beleidsregel past bovendien beter in de
uitvoerende taak van de NMa dan de regels met betrekking tot de maximumprijs,
omdat de vaststelling vooral een technische exercitie is en er slechts in
beperkte mate sprake is van politieke keuzes. Wat betreft de berekening van
een redelijk rendement kan worden aangesloten bij het door de NMa voor andere
netwerksectoren reeds gehanteerde «Capital Asset Pricing Model».
Voor een beschrijving van dit model verwijzen de indieners naar het door de
NMa aan de Minister van Economische Zaken uitgebrachte advies kostengeoriënteerde
regulering warmtemarkt van 2 februari 2004. Kortom, de initiatiefnemers
zijn van mening dat de NMa in staat is om kostengeoriënteerde tarieven
vast te stellen en dat dit goed past bij de uitvoerende taak van de toezichthouder.Uitvoerbaarheid en terugwerkende krachtDe leden van de Eerste Kamer stellen een aantal vragen over de terugwerkende
kracht tot 1 januari 2007. De initiatiefnemers begrijpen dat de leden
vanuit hun eigen rol en verantwoordelijkheid juist dit onderwerp van belang
vinden en niet lichtvaardig akkoord gaan met een keuze die raakt aan principiële
rechtsbeginselen.De leden van de VVD-fractie hebben grote moeite met de terugwerkende kracht
tot 1 januari 2007, omdat tijdens het de wedstrijd de regels worden veranderd.
Zij vragen waarom niet alsnog wordt gekozen voor inwerkingtreding per 1 januari
2009? Ook menen zij dat de terugwerkende kracht een interventie is in privaatrechterlijk
gesloten overeenkomsten uit het verleden en vragen zij of het een voorbeeld
is van onbetrouwbaarheid van de overheid?De initiatiefnemers zijn van mening dat er geen sprake is van onwenselijke
of onredelijke interventie in privaatrechtelijke overeenkomsten, omdat de
contractsvrijheid ook in de periode voor inwerkingtreding van de
Warmtewet al begrensd werd door artikel 24 Mededingingswet en daarop gebaseerde
jurisprudentie, waaruit voortvloeit dat monopolisten kostengeoriënteerde
tarieven moeten rekenen. Ook hebben de energiebedrijven beloofd dat afnemers
niet-meer-dan-anders zouden betalen. De indieners zijn daarom van mening dat
de terugwerkende kracht geen voorbeeld is van onbetrouwbaarheid van de overheid.
De bedrijven behoorden de wet reeds te kennen en na te leven. Voor het overige
verwijzen de indieners naar het antwoord op de meer fundamentele vraag van
de leden van de SP-fractie.De leden van de PvdA-fractie vragen of er voor consumenten en warmtebedrijven
een rechtsonzekerheid ontstaat door de terugwerkende kracht en welke maatregelen
getroffen zijn of worden om die rechtsonzekerheid te verkleinen? De leden
aan het woord zijnde leden vragen voorts wat het feit dat artikel 43 niet
terug werkt, betekent voor de klanten en voor de exploitant van een warmtenet
dat (op basis van inkomsten volgens het voor die periode nog vast te stellen
maximumtarief) na 1 januari 2007 verliesgevend was?De initiatiefnemers vinden niet dat de terugwerkende kracht leidt tot
rechtsonzekerheid. Wat betreft de warmteleveranciers verwijzen zij naar het
antwoord op de vraag van de VVD-fractie en de navolgende vraag van de SP-fractie.
Wat betreft consumenten verwachten de initiatiefnemers dat eventuele onzekerheid
over nog vast te stellen prijzen die vanaf 2007 zullen gelden, door hen
op de koop toegenomen zal worden. De Warmtewet zal naar verwachting immers
leiden tot een daling van de prijs van restwarmte. Wat betreft de laatste
vraag van de PvdA-fractie wijzen de initiatiefnemers erop dat de mogelijkheid
om op grond van artikel 43 na de verlening van een ontheffing een verliesgevend
project te compenseren met extra inkomsten uit een of meer andere projecten,
geen betrekking heeft op de maximumprijs, maar op de redelijke prijs. De maximumprijs
geldt altijd en onverkort. Als projecten verlies hebben geleden, komt dat
omdat ze door de maximumprijs niet alle kosten in rekening konden brengen.
Als art. 43 Warmtewet wel terug zou werken, heeft dat daarom geen gevolgen
voor klanten en exploitanten.De leden van de SP-fractie benaderen de terugwerkende kracht vanuit een
principiële invalshoek. Zij menen dat invoering van een wet met terugwerkende
kracht wellicht niet in zijn algemeenheid moet worden uitgesloten, maar dat
er wel «valide zwaarwegende uitzonderlijke argumenten» moeten
worden aangevoerd, omdat er principiële rechtsbeginselen in het geding
zijn.De initiatiefnemers delen het uitgangspunt van de SP-fractie. Beginselen
zoals het vertrouwensbeginsel en het rechtszekerheidbeginsel verzetten zich
niet op voorhand tegen de terugwerkende kracht van een wet, maar vereisen
wel dat er zwaarwegende argumenten worden aangevoerd die de uitzondering voldoende
rechtvaardigen. Over deze kwestie is in de literatuur en rechtspraak van verschillende
instanties het nodige gezegd. Hoewel er geen volledige consensus bestaat,
kan gesteld worden dat terugwerkende kracht is toegestaan als dit voor een
redelijk belang of een doel van algemeen belang noodzakelijk is en het rechtmatige
vertrouwen van betrokken naar behoren in acht wordt genomen. De initiatiefnemers
zijn van mening dat aan deze voorwaarden voldaan is. Van een redelijk belang
is sprake omdat de Warmtewet beoogt overwinsten tegen te gaan. Er kan gesteld
worden dat er sprake is van een algemeen belang, omdat het risico bestaat
dat tijdens de (langdurige) behandeling van de Warmtewet de energiebedrijven
hun winsten verhogen, om in anticipatie op de wet hun financiële positie
te versterken. Dit risico werd vergroot omdat de energiebedrijven door de
liberalisering een toenemende commerciële oriëntatie kregen. Zoals
de minister van Economische Zaken in het onderzoek «Effecten marktwerkingsbeleid»
heeft laten zien kan concurrentie goed uitpakken voor de consument,
maar het ligt voor de hand dat de concurrentie op de elektriciteit- en gasmarkt
de energiebedrijven in de verleiding bracht om de rendementen op het ongereguleerde
warmtemonopolie te verhogen. Voor het rechtmatige vertrouwen is van belang
dat de belanghebbenden op zodanige wijze van de komende wet in kennis zijn
gesteld, dat zij in staat zijn te begrijpen welke gevolgen de wet voor hen
heeft. De initiatiefnemers zijn van mening dat ook aan deze conditie is voldaan.
De Warmtewet is al in 2003 ingediend. De wet kende na de tweede Nota van Wijziging
(29 048, nr. 10) van 17 mei 2004 bovendien reeds een terugwerkende
kracht tot 1 juli 2004. Ten derde vloeit uit artikel 24 Mededingingswet
en daarop gebaseerde jurisprudentie reeds voort dat monopolisten kostengeoriënteerde
tarieven moeten rekenen. In de vierde plaats hebben de energiebedrijven zelf
beloofd dat afnemers niet-meer-dan-anders zouden betalen. In de vijfde plaats
staat vast dat de bedrijven de Warmtewet kenden. Dit blijkt uit een brief
van het Warmteforum aan de Tweede Kamer van het najaar 2006. In het Warmteforum
participeerden onder meer EnergieNed, Eneco Energie Projecten, Essent Energie
B.V. en N.V. Nuon Warmte. Het blijkt ook uit een folder van Nuon van voor
1 januari 2007. Daarin valt het volgende te lezen: «Zolang de Warmtewet
er nog niet is, handelt Nuon zoveel mogelijk in de geest van die wet».
De initiatiefnemers constateren met de leden van de SP-fractie dat de Raad
van State in zijn advies bij de zesde nota van wijziging de terugwerkende
kracht niet becommentarieerde. Zij maken hieruit op dat de Raad geen kritiek
heeft op de terugwerkende kracht van de Warmtewet. De Raad deelt klaarblijkelijk
de opvatting dat er geen bezwaren bestaan tegen een beperkte terugwerkende
kracht tot 1 januari 2007.De leden van de SP-fractie vinden dat de terugwerkende kracht tot 1 januari
2007 nogal willekeurig gekozen is. De initiatiefnemers wijzen de SP-fractie
graag op de Nota naar aanleiding van het verslag van de leden van de vaste
commissie voor Economische Zaken van de Tweede Kamer (29 048, 24, p. 4
en 5). Daarin is uitvoering toegelicht dat de initiatiefnemers hebben gezocht
naar een goede balans tussen de gerechtvaardige belangen van afnemers (de
Algemene Rekenkamer constateerde dat «in elk geval bewoners van nieuwe
woningen met stadsverwarming waarschijnlijk te veel betalen») en de
financiële en administratieve gevolgen voor energieleveranciers, alsmede
de juridische bezwaren die in het recente verleden zijn geuit tegen al te
lange termijnen van terugwerkende kracht.Niet-meer-dan-anders-beginselDe leden van de VVD-fractie vragen waarom in plaats van gas niet de meest
efficiënte manier van warmte produceren genoemd wordt, omdat de optimale
productiemethode in de tijd kan veranderen.De indieners constateren dat de SP-fractie in de Tweede Kamer een vergelijkbaar
pleidooi heeft gehouden. De initiatiefnemers gaan er vanuit dat gas de komende
periode de dominante verwarmingsmethode en daardoor het alternatief voor stadsverwarming
blijft. Als er een keuze gemaakt wordt voor de aanleg van een energie-infrastructuur,
zal er daarom meestal gekozen worden tussen gas en restwarmte. Bovendien is
het mogelijk dat er op kleine schaal zeer efficiënt en goedkoop met een
nieuwe techniek warmte wordt geproduceerd. Als er bij de bepaling van de maximumprijs
van restwarmte van dit project uitgegaan wordt, zou het gevolg kunnen zijn
dat een groot deel van de stadsverwarmingprojecten in Nederland verliesgevend
wordt. De indieners delen derhalve het betoog van de VVD-fractie in de Tweede
Kamer dat onzekerheid over de basis van de maximumprijs ten koste van investeringen
kan gaan.Voorts wordt voor het vaststellen van de «niet-meer-dan-anders-prijs»
gewezen op een nog bij AMvB vast te stellen redelijke maximumprijs voor restwarmte.
Kunnen de indieners modellen geven over hoe de nagestreefde redelijke maximumprijs
tot stand komt? Hoe moeten alle betrokkenen (aanbieder, gebruiker en overheid)
zich verenigen met de maximumprijzen, zo vragen de leden van de VVD-fractie.Nadat de minister in samenspraak met de beide Kamers nadere regels met
betrekking tot de maximumprijs heeft gesteld, krijgen onafhankelijke adviseurs
en representatieve organisaties de gelegenheid om te reageren op het ontwerp
van een besluit tot vaststelling van de maximumprijs. De betrokkenen hoeven
niet in te stemmen met de maximumprijs. Deze wordt vastgesteld door de NMa,
waarna de prijzen voor de levering van warmte die hoger zijn dan de maximumprijs
van rechtswege worden gesteld op de maximumprijs. De indieners kunnen geen
modellen geven over de hoogte van de maximumprijs. Deze wordt niet vastgesteld
door de initiatiefnemers, maar volgens de zojuist beschreven procedure en
binnen de kaders van de Warmtewet.Administratieve lasten en innovatieDe leden van de PvdA-fractie vragen om een indicatie van de administratieve
last die gemoeid zal zijn met de uitvoering van de terugwerkende kracht bij
de warmtebedrijven.De indieners kunnen de PvdA-fractie slechts een indicatie geven van de
administratieve die voortvloeien uit de terugwerkende kracht tot 1 januari
2007, omdat de redelijke prijs en de maximumprijs nog niet zijn vastgesteld.
De initiatiefnemers erkennen dat de terugwerkende kracht tot 1 januari
2007 tot enige aanvullende administratieve lasten voor de energieleveranciers
leidt, maar zijn van mening dat die te overzien zijn. Daarbij is van belang
dat een woning met stadsverwarming die ook houdt, omdat deze doorgaans geen
aansluiting op een gasnetwerk heeft. De energieleveranciers hoeven dus slechts
het verbruik van de (mogelijk) opvolgende bewoners en de nieuwe adresgegevens
van verhuisde bewoners vast te stellen. De aanvullende administratieve lasten
van de terugwerkende kracht waren voor de initiatiefnemers overigens een van
de redenen om deze verregaand te beperken van 1 juli 2004 tot 1 januari
2007.De PvdA-fractie stelt dat de Warmtewet relatief kleine netten met grote
administratieve verplichtingen en lasten opzadelt, wat innovatie en energiebesparing
zal remmen. De leden van de PvdA-fractie vragen of kleine netten op gemeentelijk
niveau administratief samengevoegd kunnen worden. De initiatiefnemers wijzen
erop dat de «bagatel» van artikel 2 lid 2 Warmtewet, die een drietal
criteria kent, juist tot doel heeft om de administratieve lasten van «kleine
netten» zoveel mogelijk te beperken. Zij zijn van mening dat ook dit
onderdeel van de wet een goede balans kent tussen de bescherming van gebonden
afnemers en de administratieve lasten van energieleveranciers. Met name het
criterium van artikel 2, lid 2 onder b stelt veel projecten vrij van de vergunningplicht.
Bij 10 000 gigajoules kan worden gedacht aan een woonwijk met een behoorlijke
omvang. Als het gaat om nieuwbouw, kan worden gedacht aan grofweg 400 woningen. «Pooling»
van projecten is alleen mogelijk binnen de (strikte) grenzen van artikel 43
Warmtewet.Bescherming tegen monopoliepositiesDe leden van de PvdA-fractie vragen of, aangezien dit wetsvoorstel alleen
kleinverbruikers beschermt, de rechtsgelijkheid in het geding is, omdat niet
alle afnemers van warmte die zijn aangesloten op een warmtenet, beschermd
worden tegen monopolisten? De leden van de PvdA-fractie stellen
terecht dat alleen kleinverbruikers, ofwel afnemers met een aansluiting van
1000 kilowatt, bescherming ontlenen van de Warmtewet. De indieners zijn van
mening dat de rechtsgelijkheid niet in het geding is, omdat grotere afnemers
een andere en sterkere positie hebben dan kleinverbruikers. Grote bedrijven
vallen volgens het door de indieners omarmde amendement R. Kortenhorst (29 048,
36) niet onder de reikwijdte van de Warmtewet, omdat zij doorgaans over alternatieven
beschikken en derhalve geen gebonden afnemers zijn. Deze categorie bedrijven
heeft daardoor een normale onderhandelingspositie en kan op min of meer gelijke
voet met de energieleveranciers onderhandelen. De grens van 1000 kilowatt
is gekozen omdat deze als energetische waarde via elektriciteit redelijk overeenkomt
met wat als grens voor grootverbruik in gasvolume gehanteerd wordt. De grens
is daarmee gebaseerd op een objectief verifieerbaar criterium. Als uit de
evaluatie na 1 juli 2012 blijkt dat grote bedrijven geen reële alternatieven
hebben, kan de grens van 1000 kilowatt heroverwogen worden. Vooralsnog zien
de indieners daar echter geen aanleiding toe.Burgerlijk WetboekDe leden van de CDA-fractie menen dat afwijkingen van het BW in sectorale
wetten tot een minimum dienen te worden beperkt. De leden van de CDA-fractie
vragen hoe artikel 3, derde lid, zich verhoudt tot de artikelen 31, tiende
lid, en artikel 95cb, vierde lid, van de Elektriciteitswet 1998 en artikel
12b, derde lid, letter e van de Gaswet, zoals deze zullen luiden na aanname
van wetsvoorstel 31 374 door de Eerste Kamer. Deze leden vragen de initiatiefnemers
om de redenen voor de wijzigingen die artikel 36 aanbrengt in de boeken 5,
6,7 en 8 van het BW nog eens duidelijk uit een te zetten.De in artikel 3, lid 3 Warmtewet opgenomen regeling is inhoudelijk overgenomen
van de toenmalige bepalingen, als opgenomen in artikel 31 Elektriciteitswet
1998 en artikel 12b Gaswet. Na aanvaarding van de Warmtewet door de Tweede
Kamer werden genoemde artikelen in de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet
met het wetsvoorstel 31 374 gewijzigd. Met deze voorgestelde wijzigingen
kon derhalve bij de opstelling van de Warmtewet nog geen rekening worden gehouden.De indieners hebben kennis genomen van de door de CDA-fractie in de Eerste
Kamer gegeven uitleg inzake de in artikel 31 Elektriciteitswet 1998 en artikel
12b Gaswet opgenomen «vervalbepaling». Deze uitleg komt er kort
gezegd op neer dat bedoelde artikelen inhouden dat enkel de aan netbeheerders
toekomende rechtsvordering tot betaling komt te vervallen en er een rechtens
niet afdwingbare, zogeheten «natuurlijke verbintenis» overblijft.
Indien een energieverbruiker een openstaande schuld aan de netbeheerder betaald
geldt deze betaling derhalve als een door de energieverbruiker niet terugvorderbare «verschuldigde
betaling». Een dergelijke uitleg van genoemde wetsartikelen gaat naar
de mening van de indieners voorbij aan de intentie van de betreffende artikelen
die tot doel hebben de energieverbruikers te beschermen. De indieners kunnen
zich daarom niet vinden in een dergelijke uitleg. In dit verband wijzen zij
er nogmaals op dat artikel 3, derde lid Warmtewet tot gevolg heeft dat de
onderliggende verbintenis, waarop de verplichting tot betaling door de verbruiker
aan de warmteleverancier is gebaseerd, vervalt. Er ontstaat derhalve geen
natuurlijke verbintenis. Betalingen die de energieverbruiker aan de warmteleverancier
doet gelden derhalve op grond van artikel 3, lid 3 Warmtewet altijd als onverschuldigd
en kunnen dan ook bijna altijd (achteraf) door de energieverbruiker worden
teruggevorderd. Als de leden van de CDA-fractie dat op prijs stellen, kunnen
de feitelijke effecten van deze bepaling betrokken worden bij de evaluatie
op grond van artikel 44 Warmtewet. Met de bepaling van artikel 3, lid 3, tweede
volzin beogen de indieners misbruik tegen te gaan, maar mocht dat in de praktijk
onvoldoende blijken, dan is het goed om de exacte vormgeving van
het artikel opnieuw te bekijken.De leden van de VVD-fractie vragen waarom wordt voorgesteld de levering
van warmte in het BW onder goederenvervoer te plaatsen, aangezien de levering
van warmte niet vergelijkbaar is met die van gas en elektriciteit. Zij vinden
de toelichting van de indieners in de nota naar aanleiding van het nader verslag
geenszins overtuigend en niet specifiek en vragen waar de regeling in het
BW eerder is toegelicht.De indieners verwijzen naar de uitgebreide beantwoording in de Nota naar
aanleiding van het nader Verslag (29 048, 24, p. 5, 6). Zij hebben
daarin niet alleen betoogd dat de regelingen in het BW ook van toepassing
zijn op elektriciteit en gas. In de Nota is ook uitgebreid toegelicht dat
de regels in het BW in principe betrekking hebben op alle goederen en diensten
die onderdeel uitmaken van een civielrechtelijke rechtsbetrekking. Het feit
dat warmte en koude zijn uitgesloten van de reikwijdte van het BW is enkel
te herleiden tot de bijzondere fysische verschijning van deze vormen van energie.
De indieners zijn van mening dat dit geen goede reden is om de uitzonderingspositie
te handhaven.Voorwaarden als omschreven in de artikelen 236 en 237 van boek 6 Burgerlijk
Wetboek die door een leverancier worden gehanteerd jegens een zakelijke verbruiker
worden vermoed niet redelijk te zijn, aldus de leden van de fractie van SGP,
mede namens de leden van de ChristenUnie. Of een voorwaarde als redelijk geldt
moet worden bepaald op basis van de inhoud, aard en wijze van totstandkoming
van de betrokken voorwaarde. Moet dit artikel worden beschouwd als een aanvulling
op de regeling inzake algemene voorwaarden als opgenomen in het Burgerlijk
Wetboek? In artikel 5, negende lid, Warmtewet wordt een van het Burgerlijk
Wetboek afwijkende terminologie gebruikt. Zo spreekt artikel 5, lid 9 over «niet
redelijker voorwaarden» en het Burgerlijk Wetboek over «onredelijk
bezwarende bedingen». Ook spreekt artikel 5, negende lid, over «redelijke
voorwaarden». Waarom wordt in artikel 5, negende lid, Warmtewet een
ten opzichte van het Burgerlijk Wetboek afwijkende terminologie gebruikt?
Of een bepaalde voorwaarde als redelijk in de zin van artikel 5, negende lid,
geldt moet worden bepaald op basis van de inhoud, aard en wijze van totstandkoming
van de betreffende voorwaarde. Kunnen de indieners nader toelichten wat in
dit verband moet worden verstaan onder de termen «aard», «inhoud»
en «wijze van totstandkoming»? Welke gevolgen moeten worden verbonden
aan de constatering dat een door een leverancier gebruikte contractsvoorwaarde
niet geldt als redelijk in de zin van artikel 5, negende lid? Is een dergelijke
voorwaarde niet of vernietigbaar? Waarom zijn in artikel 5, negende lid, Warmtewet
niet de criteria «wederzijds kenbare belangen» en «de overige
omstandigheden van het geval» opgenomen? De tekst van artikel 5, negende
lid, Warmtewet komt inhoudelijk overeen met de in artikel 26a Elektriciteitswet
1998 en artikel 14 Gaswet opgenomen regeling inzake redelijke voorwaarden.
In hoeverre is artikel 5, lid 9 Warmtewet inhoudelijk afgestemd met de regelingen
opgenomen in artikel 26a Elektriciteitswet 1998 en artikel 14 Gaswet?De regeling inzake «redelijke voorwaarden» moet worden gezien
in de context van de regulering van warmteleveranciers die een monopolie hebben
op de levering van warmte. Onderdeel van deze regulering is dat een warmteleverancier
de wettelijke plicht heeft om jegens verbruikers redelijke voorwaarden te
hanteren (zie artikel 2, lid 3, en 4, lid 1 Warmtewet). Artikel 5, lid 9 Warmtewet
sluit hierop aan door nader te specificeren hoe dient te worden beoordeeld
wanneer sprake is van bedoelde redelijke voorwaarden. De regeling inzake redelijke
voorwaarden, als neergelegd in de artikelen 2, lid 3 en 4, lid 1, Warmtewet
maakt dus onderdeel uit van de regulering en hebben daarmee het karakter van
een eigenstandige regeling. De regeling inzake redelijke voorwaarden
kan dus niet worden beschouwd als een aanvulling op de in het BW opgenomen
regeling inzake algemene voorwaarden (Boek 6, hoofdstuk 5, titel 3, BW). Bij
de uitleg van de regeling inzake redelijke voorwaarden van de Warmtewet dient
dan ook uitdrukkelijk rekening worden gehouden met het karakter van deze regeling,
die strekt tot regulering van warmteleveranciers ter voorkoming van misbruik
van monopolie. De in de Warmtewet opgenomen regeling inzake redelijke voorwaarden
moet worden beschouwd als onderdeel van de publiekrechtelijke regulering van
warmteleveranciers. Dit specifieke karakter van de regeling met betrekking
tot redelijke voorwaarden komt onder meer tot uitdrukking in de reikwijdte
van deze regeling en de gebruikte terminologie. Zo is de regeling inzake redelijke
voorwaarden, anders dan de regeling in het BW, niet alleen van toepassing
op algemene voorwaarden, maar ook op contractuele clausules die specifiek
in een bepaald geval (dus individueel) worden overeengekomen tussen warmteleverancier
en verbruiker. De artikelen 4, lid 1, en 5, lid 9, Warmtewet spreken ook over
redelijke voorwaarden in plaats van de in het BW gebruikte terminologie (onredelijke
bezwarende bedringen). Of een voorwaarde op grond van artikel 5, lid 9 Warmtewet
geldt als redelijk, moet worden beoordeeld op basis van aard, inhoud en wijze
van totstandkoming van de betreffende voorwaarde. Het in artikel 5, lid 9,
Warmtewet opgenomen criterium «aard» van de voorwaarde heeft betrekking
op de strekking van de betreffende voorwaarde. Een door een warmteleverancier
jegens verbruikers gehanteerde voorwaarde, dan wel een samenstel van voorwaarden,
is naar zijn aard niet redelijk, indien de betreffende voorwaarde de effectieve
werking aan de regulering ontneemt. Zo bepaalt artikel 4, lid 3 Warmtewet
dat een door een warmteleverancier jegens een verbruiker gehanteerde prijs
voor geleverde warmte die hoger is dan de wettelijk geregelde maximumprijs,
van rechtswege wordt gesteld op deze maximumprijs. Bijvoorbeeld een door een
warmteleverancier jegens een verbruiker gehanteerde contractuele voorwaarde,
inhoudende dat een vordering tot terugbetaling van onverschuldigde bedragen
binnen een bepaalde termijn (korter dan de in het BW bepaalde verjaringstermijn)
moet zijn gedaan, is naar zijn aard een niet redelijke voorwaarde. Immers,
het gevolg van deze contractuele bepaling is dat de verbruiker niet langer
het gehele onverschuldigde voor warmte teveel betaalde bedrag kan terugvorderen.
In strijd met artikel 4, lid 3 Warmtewet kan de warmteleverancier een bepaald
bedrag, waarop deze volgens deze bepaling geen aanspraak zou moeten hebben,
behouden. Een dergelijke contractuele bepaling doet afbreuk aan de wettelijke
regulering en is daarmee naar zijn aard een niet redelijke voorwaarde (als
bedoeld in artikel 4, lid 1, Warmtewet). Een ander voorbeeld is de aanleg
van een ondeugdelijke transportleiding. Uitsluiting van de aansprakelijkheid
voor de gevolgen zal naar zijn aard niet als een in artikel 4, lid Warmtewet
bedoelde redelijke voorwaarde gelden. Een voorwaarde die de warmteleverancier
meer rechten toekent dan wel verplichtingen oplegt aan de verbruiker, zal
naar inhoud niet als redelijke voorwaarde gelden. Er is in dat geval sprake
van een onbalans in de wederzijdse rechten en plichten van de warmteleverancier
jegens de verbruiker. Een voorbeeld hiervan is een aan de warmteleverancier
toekomende mogelijkheid tot verrekening van vorderingen en schulden, terwijl
de afnemer dat recht niet heeft. Ten derde speelt ook de wijze van totstandkoming
van een voorwaarde een rol bij de beoordeling van de redelijkheid van een
voorwaarde. De leden van de SGP-fractie vroegen verder naar de gevolgen als
een contractsvoorwaarde niet redelijk is. Een warmteleverancier heeft in het
kader van de regulering van warmtenetten de wettelijke plicht om redelijke
voorwaarden te hanteren. De regulering heeft een publiekrechtelijk karakter.
Dit karakter van de regulering heeft tot gevolg dat het partijen niet vrij
staat eenzijdig ten voor- of nadele af te wijken van de regelgeving. De regulering
heeft het karakter van dwingend recht. Een voorwaarde die niet geldt
als redelijk is derhalve in strijd met Warmtewet en dus, wegens strijd met
de wet, nietig. De criteria «wederzijds kenbare belangen» en «de
overige omstandigheden van het geval» zijn niet opgenomen omdat deze
moeilijk te verenigen zijn met het discriminatieverbod van art. 5, lid 8 Warmtewet.
De in artikel 4, lid 1, en 5, lid 9 Warmtewet opgenomen regeling is, tot slot,
inhoudelijk afgestemd en komt overeen met de regeling van artikel 26a Elektriciteitswet
1998 en artikel 14 Gaswet.Prikkel tot investeringenDe leden van de VVD-fractie vinden dat gezien de milieudoelstellingen
juist nu het maatschappelijk ondernemerschap gestimuleerd moet worden en vragen
de indieners of zij vinden dat overregulering en rechtsonzekerheid de prikkels
weg nemen om tot de gewenste grotere investeringen in stadsverwarming over
te gaan.De indieners delen het standpunt van de leden van de VVD-fractie. Maatschappelijk
ondernemerschap moet gestimuleerd worden en overregulering en rechtsonzekerheid
kunnen ten koste gaan van de investeringen in stadsverwarming. De initiatiefnemers
vinden echter niet dat de Warmtewet tot onredelijk grote rechtsonzekerheid
bij energiebedrijven leidt. Daarbij is, zoals eerder uiteen gezet, met name
van belang dat de Warmtewet reeds in 2003 is ingediend en sinds de tweede
Nota van Wijziging (29 048, nr. 10) van 17 mei 2004 een terugwerkende
kracht tot 1 juli 2004 kende. Ook vloeit uit artikel 24 Mededingingswet
en daarop gebaseerde jurisprudentie reeds voort dat monopolisten kostengeoriënteerde
tarieven moeten rekenen en hebben de energiebedrijven zelf beloofd dat afnemers
niet-meer-dan-anders zouden betalen. Ook van overregulering is, zeker sinds
de jongste Nota van Wijziging waarmee een groot aantal regels geschrapt is,
naar de mening van de initiatiefnemers geen sprake.De leden van de VVD-fractie vragen voorts garanties dat de prijs hoog
genoeg zal zijn om investeerders te prikkelen om nieuwe netten te bouwen en
bestaande netten te renoveren, of de indieners de mening delen dat leveranciers
niet langer gestimuleerd worden om te investeren als de warmtenetten in overheidshanden
komen en of de indieners spoedige uitwerking van de AMvB’s en berekening
van de tarieven kunnen garanderen, opdat uitstel van investeringen door de
leveranciers wordt voorkomen?De indieners wijzen erop dat de Warmtewet uitgaat van kostengeoriënteerde
tarieven, wat betekent dat alle kosten alsmede een redelijk rendement in rekening
gebracht mogen worden. De indieners zijn ervan overtuigd dat dit tarief hoog
genoeg is om investeerders te prikkelen. De redelijke prijs wordt begrensd
door de maximumprijs, waarvan niet kan worden afgeweken. Als de maximumprijs
geldt, kan dat betekenen dat een project verlies maakt en niet interessant
is voor investeerders. De wet biedt in die situatie verschillende oplossingen,
waaruit de minister van Economische Zaken als uitvoerder van de Warmtewet
een keuze kan maken. De indieners zijn van mening dat de maximumprijs noodzakelijk
is ter bescherming van gebonden gebruikers. Ook de energiebedrijven zijn voorstander
van de maximumprijs en de rendementsmethode. De Warmtewet bevat geen regeling
met betrekking tot de eigendom van de warmtenetten. De indieners zijn het
niet met de leden van de VVD-fractie eens dat publieke eigendom er per definitie
toe leidt dat er onvoldoende in de netten wordt geïnvesteerd. Ook de
initiatiefnemers zijn voorstander van een snelle uitwerking van de lagere
regelgeving en hebben in de jongste Nota naar aanleiding van Verslag van de
Tweede Kamer een beroep gedaan op de minister om de lagere regelgeving zo
snel mogelijk op te stellen.Lozing van warmteDe leden van de VVD-fractie stellen dat vragen de indieners naar de betekenis
van artikel 32 als er geen sprake is van vraag naar warmte.De indieners hebben in de Nota naar aanleiding van het Verslag van de
Tweede Kamer (29 048, nr. 24, p. 6) helder aangegeven dat er op
basis van artikel 32 Warmtewet alleen regels kunnen worden gesteld «als
er een substantiële vraag naar warmte is».MilieuwetgevingDe leden van de PvdA-fractie vragen hoe artikel 32 van het wetsvoorstel
zich verhoudt tot reeds bestaande milieuwetgeving en de Wet op de Ruimtelijke
ordening en hoe overlap en strijdigheid met die wetgeving wordt voorkomen?Op grond van artikel 32 kan de Minister een AMVB opstellen waarin aan
de lozing van warmte áánvullende regels kunnen worden gesteld.
Het spreekt voor zich dat deze aanvullende regels niet strijdig zullen kunnen
zijn met reeds bestaande regels. De wetstekst verwijst expliciet naar de mogelijkheid
van een heffing op de lozing op restwarmte. Een dergelijke heffing is niet
strijdig met de Wet Milieubeheer of de Wet op de Ruimtelijke Ordening.Lokale overhedenDe leden van de VVD-fractie vragen of het gezien het regionale karakter
van de levering van restwarmte niet voor de hand ligt om lokale overheden
meer bevoegdheden te geven zodat zij via marktpartijen kunnen garanderen dat
de prijs, de voorwaarden van levering en de levering van restwarmte gewaarborgd
blijft?De indieners zijn met de VVD-fractie van mening dat de kenmerken van warmteprojecten
voor een deel lokaal bepaald zijn. Zij vinden het daarom wenselijk dat regels
met betrekking tot het nuttig van restwarmte voldoende ruimte laten om in
te spelen op de lokale situatie. De suggestie van de VVD-fractie dat lokale
overheden de prijs en dergelijke zouden kunnen waarborgen, vinden de indieners
opmerkelijk. Uit onderzoek van de Algemene Rekenkamer blijkt dat de winsten
van warmteprojecten oplopen tot 70% en dat «in elk geval bewoners
van nieuwe woningen met stadsverwarming waarschijnlijk te veel betalen».
De lokale overheden hadden, onder meer als aandeelhouder, de bevoegdheden
om te voorkomen dat afnemers teveel betalen, maar zijn daar duidelijk niet
in geslaagd. De indieners wijzen tot slot op art. 39, lid 2. De Warmtewet
laat de bevoegdheden van provinciale staten en gemeenteraden bij aanleg, herstel,
uitbreiding of vernieuwing van netten in stand. Deze bepaling heeft met name
betrekking op het Besluit Aanleg Energie-Infrastructuur (BAEI). De Warmtewet
heeft vooral betrekking op de prijsvorming, de voorwaarden en de betrouwbaarheid
van de warmtelevering.Criteria voor betaalbare en betrouwbare warmtevoorzieningDe leden van de VVD-fractie vragen welke criteria er gelden om vast te
stellen of er sprake is van «betaalbare en betrouwbare warmtevoorzieningen
tegen redelijke voorwaarden», hoe leveranciers getoetst worden en of
het achterwege blijven van concrete criteria geen onduidelijkheid en onzekerheid
voor afnemer en aanbieder schept en of dat de prijs van de energie zal verhogen?De eis van betaalbaarheid krijgt concreet vorm door de redelijke prijs
en de maximumprijs. De belangrijkste regels voor de totstandkoming van die
prijzen zijn te vinden in art. 4 en 5. De redelijke prijs wordt, zoals gebruikelijk
is bij de regulering van monopolies, gebaseerd op de kosten en een redelijk
rendement. De maximumprijs wordt vastgesteld aan de hand van de rendementsmethode.
De term «betrouwbaarheid» heeft met name betrekking op de leveringszekerheid.
Warmteleveranciers moeten in staat zijn om op elk moment de gevraagde warmte
te leveren. De wet bevat een groot aantal concrete bepalingen ter uitwerking
van de norm dat voorwaarden redelijk moeten zijn, zoals te lezen is in onder
meer artikel 5 Warmtewet. De NMa houdt toezicht op de uitvoering van de Warmtewet.
De mededingingsautoriteit kan onder meer een bindende aanwijzing geven, een
last onder dwangsom opleggen en in bepaalde situaties bestuursdwang toepassen.
De initiatiefnemers menen dan ook dat er geen sprake is van een te grote onduidelijkheid
en onzekerheid. Zij zijn met de VVD-fractie van mening dat de redelijke prijs
en de maximumprijs zo snel mogelijk moeten worden vastgesteld.VergunningenstelselDe leden van de VVD-fractie vragen of een vergunningsstelsel de meest
voor de hand liggende weg is, hoe voldoende vergunningenaanvragen worden gegarandeerd
en of de indieners een deflatie van vergunningseisen vrezen als aanbieders
zich niet aandienen.De initiatiefnemers zien het vergunningstelsel niet als een belemmering
voor de instandhouding en totstandkoming van warmteprojecten. Zij hebben daarvoor
twee argumenten. Ten eerste krijgen degenen die op het moment van inwerkingtreding
van de Warmtewet reeds warmte leveren, volgens art. 42 van rechtswege een
vergunning. Het vergunningsstelsel kan derhalve geen belemmering zijn voor
de instandhouding van warmteprojecten. Ten tweede is het aantal eisen dat
in de wet zelf wordt gesteld aan de verlening van een vergunning, zeer beperkt.
Van hoge administratieve lasten is dan ook geen sprake. Voor een overzicht
van de eisen verwijzen de indieners naar de wet zelf en ik het bijzonder artikel
7.PoolingDe leden van de VVD-fractie stellen verschillende vragen over art. 43
Warmtewet.Zij vragen of de indieners het met de leden van de VVD-fractie eens zijn
dat de bereidheid van energiebedrijven om te investeren wordt verhoogd als
pooling per producent wordt toegestaan; zij vragen of artikel 43 de ruimte
tot poolen niet teveel beperkt aangezien per project ontheffing moet worden
gevraagd aan de Directie Toezicht Energie (DTE); zij vragen voorts of de ontheffingsaanvragen
geen forse onzekerheid opleveren voor energieleveranciers evenals grote bureaucratische
gevolgen voor betrokkenen; zij willen weten welke criteria er zijn om te bepalen
of een warmteproject daadwerkelijk verlieslatend is; of de beoordelingsprocedure
voor ontheffingsaanvragen geen te grote beperkingen oplevert voor steden,
aangezien steden niet langer de tarieven over de gehele stad gelijk kunnen
trekken nu een ontheffingsaanvraag beoordeeld wordt per project en niet per
portfolio en zij vragen of er onduidelijkheid is over de afbakening van de
Warmtewet en de Drinkwaterwet met betrekking tot warm drinkwater.De initiatiefnemers maken het met de zesde Nota van Wijziging mogelijk
om projecten te «poolen» (dat is het compenseren van verlieslatende
projecten met winstgevende projecten), door ook na een jaar na inwerkingtreding
van de wet ontheffingen van de redelijke prijs mogelijk te maken. Pooling
houdt in dat er voor één verlieslatend project een ontheffing
van de redelijke prijs (en niet van de maximumprijs) kan worden verleend.
Het doel van deze mogelijkheid hangt wel samen met de maximumprijs. De combinatie
van een maximumtarief met kostengeoriënteerde tarieven werd in eerdere
discussies rond het wetsvoorstel als een knelpunt ervaren, omdat bedrijven
door de maximumprijs (die fungeert als bovengrens) mogelijk niet
alle kosten in rekening kunnen brengen. Daardoor leiden ze verlies. Dit verlies
kan door de wetswijziging onder condities gecompenseerd worden met extra winst
uit andere projecten. Of een project verliesgevend is, kan eenvoudig worden
opgemaakt uit de jaarrekening van de warmteleverancier.De initiatiefnemers hebben gekozen voor een systeem van «geconditioneerde
pooling», zodat bedrijven meer mogelijkheden krijgen om verlieslatende
projecten te compenseren, terwijl het hoge niveau van bescherming van consumenten
in stand blijft. Om te bewerkstelligen dat er alleen gebruikt wordt gemaakt
van de mogelijkheid tot pooling als dat daadwerkelijk noodzakelijk is om verliezen
te compenseren en er alleen daadwerkelijk geleden verliezen gecompenseerd
worden, gelden er verschillende voorwaarden. Hiermee is er, in antwoord op
de vraag van de VVD-fractie, vanuit het streven om gebonden consumenten te
beschermen, bewust voor gekozen om de ruimte om te poolen in te perken. Er
moet bijvoorbeeld (nog steeds) per individueel verlieslatend project een ontheffing
verleend worden. Dat is onder meer van belang om de volgende reden. Verlieslatende
projecten kunnen op een gegeven moment winstgevend worden. Als er een ontheffing
verleend zou zijn voor bijvoorbeeld twee verlieslatende projecten, zou die
ontheffing, zodra een van de projecten winst gaat maken, niet ingetrokken
kunnen worden. Dat vinden de initiatiefnemers vanuit het oogpunt van de bescherming
van gebonden afnemers onwenselijk. Pooling op concernniveau zou ook leiden
tot een gebrek aan transparantie, wat de taak van de NMa ernstig zou bemoeilijken.
Bovendien ontbreekt de prikkel voor energieleveranciers om de kosten van een
individueel verlieslatend project te saneren. Andere waarborgen en voorwaarden
zijn onder meer het advies van de NMa, de plicht voor de leverancier om te
bewijzen dat levering met een warmtenet verlieslatend is, dat er een ontheffing
verleend moet worden per specifiek, individueel verliesgevend warmtenet waarmee
de levering plaatsvindt, de regels om transparantie te bewerkstelligen en
de bepaling dat aanvullende inkomsten als gevolg van de ontheffing alleen
mogen worden aangewend ter compensatie van de gemaakte verliezen. De indieners
delen de taxatie dat de bereidheid van energiebedrijven om te investeren afneemt
doordat er niet op concernniveau gepoold mag worden, niet. Ook in dat geval
leidt het starten van een verliesgevend project er immers toe dat de (totale)
winst van het concern op het portfolio van warmteprojecten afneemt. De strikte
regels voor pooling beperken inderdaad ook de mogelijkheden van steden en
andere overheden. De initiatiefnemers zien dat niet als een groot probleem,
omdat de grenzen van een project doorgaans samenvallen met de grenzen van
een plaats. De initiatiefnemers zijn tot slot van mening dat de Warmtewet
en de Drinkwaterwet zorgvuldig op elkaar zijn afgestemd. Mocht er onverhoopt
sprake zijn van strijdigheid, dan prevaleert de bijzondere wet (de Warmtewet)
boven de algemene wet (lex specialis derogat legi generali). Kosten-baten-analyseDe leden van de PvdA-fractie en de SP-fractie vragen om een kosten-baten
analyse bij het wetsvoorstel.De Warmtewet biedt (kleine) afnemers beschermen tegen de monopolies van
warmteleveranciers. De belangrijkste baten van de Warmtewet vloeien voort
uit de bepalingen omtrent de maximumprijs en de redelijke prijs, de redelijke
voorwaarden en betrouwbare levering van warmte. Het is niet goed mogelijk
om de prijsdaling als gevolg van de Warmtewet te kwantificeren, maar de verwachting
van de indieners is dat consumenten er aanzienlijk op vooruit zullen gaan.
Uit een tweetal studies van de Algemene Rekenkamer blijkt dat de winsten van
warmteprojecten oplopen tot 70% en dat de tarieven voor stadsverwarming
niet onafhankelijk en niet objectief tot stand komen en dat onafhankelijk
toezicht ontbreekt. Volgens de Rekenkamer betalen in elk geval
bewoners van nieuwe woningen met stadsverwarming te veel. De Warmtewet zal
de winsten terugdringen tot minder dan 10% en bewerkstelligen dat afnemers
van warmte niet langer meer betalen dan afnemers van gas. De indieners kunnen
niet zeggen hoeveel afnemers van restwarmte er precies zijn, maar het gaat
om meer dan 280 000 huishoudens. De belangrijkste kosten van de wet zijn
de administratieve lasten en regeldruk voor de energieleveranciers en de uitbreiding
van de NMa. De indieners vinden dat de Warmtewet, zeker na de jongste Nota
van Wijziging, een «slanke» wet is, die een beperkt aantal regels
bevat. Met hoeveel medewerkers de NMa moet worden uitgebreid, is voor de indieners
lastig te bepalen. Dit is een kwestie tussen de minister en de toezichthouder,
mits de NMa in staat is om effectief toezicht te houden op de naleving van
de Warmtewet.De situering van de NMaDe leden van de SP-fractie hebben vragen over de situering van de NMa
en willen graag weten of de scheiding der machten in het geding is en of de «samenloop»
van bevoegdheden onwenselijk is. Zij wijzen erop dat de NMa wordt belast met
nadere regelgeving (gedelegeerde opstelling van regels en criteria), de uitvoering
van regels, het toezicht op de naleving van regels, oplegging van (bestuursrechtelijke)
boetes c.q. dwang en dat de NMa ook nog belast wordt met de evaluatie van
de wet.De indieners zijn van mening dat de Warmtewet de NMa weliswaar een groot
aantal bevoegdheden toekent, maar dat de vaststelling van regels die politieke
keuzes inhouden volgens de wet is voorbehouden aan de regering en de beide
Kamers. Wat betreft de regels voor de vaststelling van de redelijke prijs
door de NMa verwijzen de indieners naar het antwoord op de eerdere vraag van
de leden van de SP-fractie, waarom de initiatiefnemers ervoor hebben gekozen
om de maximumprijs wél in een AMvB met een zware voorhangprocedure
te regelen, maar de «redelijke prijs» niet. Wat betreft de Warmtewet
delen de indieners de zorgen van de SP-fractie dan ook niet. De initiatiefnemers
vinden wel dat de SP-fractie vanuit het streven naar een scheiding van de
drie machten in zijn algemeenheid een interessante vraag opwerpt. Over deze
vraag is in de Tweede Kamer meerdere keren gedebatteerd. De minister van Economische
Zaken heeft naar aanleiding van die debatten inmiddels voorgesteld om de scheiding
tussen beleid en uitvoering aan te scherpen (brief van de minister van Economische
Zaken van 4 juli 2008). De bevoegdheden van de NMa vormen overigens geen
uitzondering op de regels van het bestuursrecht. De initiatiefnemers geven
de leden van de SP-fractie in overweging dit brede vraagstuk aan de orde te
stellen in een overleg over de NMa, toezichthouders in het algemeen of in
een overleg over de Algemene Wet Bestuursrecht.Duurzame energiesystemen zoals warmte-koude-opslagGraag vernemen de leden van de SP-fractie het commentaar van zowel de
initiatiefnemers als de regering op de door de heer Buu Dinh (The Clean Energy
Company) aan de Eerste Kamercommissie van Economische Zaken gerichte brief
van 29 september 2008. Deze brief stelt onder andere dat het wetsvoorstel
averechtse effecten heeft op de investeringen in duurzame energiesystemen
zoals warmte-koude-opslag. Delen initiatiefnemers en regering deze zorg? Zo
nee, waarom niet? Zo ja, is het dan niet beter duurzame energiesystemen buiten
de werkingssfeer van de wet te houden?De initiatiefnemers wijzen erop dat de Warmtewet geen regels bevat voor
warmte-koude-opslag als integraal systeem. Na de zesde Nota van Wijziging
kent de Warmtewet, buiten de plicht om een afzonderlijke boekhouding te voeren,
geen regels met betrekking tot de levering van koude. De initiatiefnemers
delen de zorg en het nogal apocalyptische beeld dat The Clean Energy Company
schetst, daarom niet. Ook indien de zorg van The Clean Energy Company betrekking
heeft op de regulering van de warmteprijzen, delen de initiatiefnemers die
niet.Vragen over de artikelenArtikel 1, eerste lid, onderdeel gDe leden van de fractie van SGP, vragen mede namens de fractie van de
ChristenUnie, of niet slechts een beperkt aantal zakelijke verbruikers, namelijk
alleen de categorie zeer grote warmteverbruikers, in de praktijk daadwerkelijk
redelijke alternatieve mogelijkheden hebben om in hun warmtebehoefte te voorzien.
Zij vragen of de indieners onderzoek hebben gedaan naar de alternatieven die
zakelijke verbruikers van warmte hebben en zo ja, op welke wijze dit onderzoek
vorm heeft gekregen en wat de uitkomsten van dit onderzoek zijn?De indieners hebben bekeken over welke alternatieven zakelijke verbruikers
van warmte beschikken. Grootverbruikers van warmte met een aansluiting van
meer dan 1000 kilowatt hebben doorgaans alternatieven, zoals warmte-krachtkoppeling
ofwel WKK. De indieners wijzen erop dat de leden van de SGP-fractie blijkens
hun vraagstelling van mening zijn dat de Gaswet een gereguleerde aansluitplicht
van gasnetbeheerders kent, wat betekent dat grootverbruikers kunnen kiezen
voor een aansluiting op het gasnet. De initiatiefnemers willen deze discussie
niet voeren bij de behandeling van de Warmtewet, maar wijzen erop dat de leden
van de SGP-fractie kennelijk van mening zijn dat grootverbruikers wel degelijk «redelijke
alternatieve mogelijkheden hebben om in hun warmtebehoefte te voorzien».In hoeverre laat het discriminatieverbod ruimte voor door de leverancier
te hanteren tarieven en voorwaarden met betrekking tot de levering van warmte
aan bedoelde kleinverbruikers en grootverbruikers?Het discriminatieverbod schrijft de gelijke behandeling van gelijke gevallen
voor. Omdat en voor zover grootverbruikers alternatieven hebben, is er geen
sprake van gelijke gevallen.De leden van de fractie van SGP wijzen op het risico dat met name kapitaalkrachtige
grootverbruikers van warmte zullen afschakelen van de warmtenetten. Zij vragen
of een dergelijke ontwikkeling er toe zal leiden dat de financiering van de
warmtenetten in toenemende mate ten laste zal worden gebracht van de overblijvende
groep aangeslotenen op het warmtenet, zijnde de kleinverbruikers. Ook vragen
zij welke oplossing de indieners voor deze problematiek zien.De indieners hebben deze vraag reeds uitgebreid beantwoord in de Nota
naar aanleiding van het Verslag van de Tweede Kamer (29 048, nr. 24).
Omdat grootverbruikers alternatieven hebben, is hun onderhandelingspositie
sterker en mag verwacht worden dat ze in staat zijn om een gunstiger contract
af te sluiten. Ze hebben daardoor minder reden om af te schakelen. De Warmtewet
brengt overigens nauwelijks verandering in de positie van grootverbruikers.
Er is dan ook geen reden om te veronderstellen dat de Warmtewet ertoe zal
leiden dat grootverbruikers afschakelen van de warmtenetten.De leden van de fractie van SGP menen dat aanleg van gasnetten in een
gebied waarin door een leverancier warmte wordt geleverd leidt tot een verhoogde
kans op afschakeling van klanten en daarmee op termijn de economische levensvatbaarheid
van warmtenetten ondermijnt. Zij vragen hoe in deze problematiek wordt voorzien?De indieners onderkennen dat de aanleg van een gasnet de economische levensvatbaarheid van warmtenetten kan ondermijnen. Zoals aangegeven
in het antwoord op de voorgaande vraag verwachten de indieners niet dat grootverbruikers
op grote schaal zullen afschakelen van de warmtenetten. Mocht dit onverhoopt
wel het geval zijn, dan kan dit leiden tot prijsstijgingen voor consumenten.
De indieners vinden het daarom wenselijk dat deze problematiek in samenhang
met artikel 1 onder g Warmtewet wordt betrokken bij de eerstvolgende evaluatie.De leden van de SGP-fractie wijzen erop dat leveranciers ertoe kunnen
besluiten op hun warmtenetten aangesloten zakelijke verbruikers die een aansluiting
op het gasnet willen realiseren als klanten te behouden door deze zakelijke
verbruikers gunstige tarieven en/of voorwaarden aan te bieden, wat in hun
ogen zal betekenen dat de kosten van warmtenetten in toenemende mate zullen
worden afgewenteld op de kleinverbruikers. De leden van de SGP-fractie vragen
welke oplossing de indieners voor deze problematiek zien?De indieners verwachten niet dat deze problematiek zich voordoet. Grootverbruikers
beschikken doorgaans over alternatieven en hebben daarom een sterkere onderhandelingspositie
dan kleinverbruikers. Echter, de Warmtewet schrijft voor dat leveranciers
consumenten kostengeoriënteerde tarieven rekenen. Deze prijsregulering
laat geen ruimte voor de afwenteling van kosten op kleinverbruikers, omdat
de kosten verbonden aan de levering van warmte aan grootverbruikers dienen
te worden toegerekend aan die categorie verbruikers.Artikel 2, tweede lidIn onderdeel a wordt gesproken over tien «personen». Wordt
in dit verband met de term «personen» enkel bedoeld levering van
warmte aan verbruikers (ex artikel 1, eerste lid, onderdeel g, Warmtewet)
of de levering van warmte aan grootverbruikers dan wel combinaties van grootverbruikers
en verbruikers (ex artikel 1, eerste lid, onderdeel g, Warmtewet)?Met «personen» doelen de indieners op (de levering van warmte
aan) verbruikers.Artikel 2, zesde lidKunnen ten aanzien van de boekhouding nadere eisen worden gesteld? Zo
ja, door wie, op basis van welke wettelijke grondslag en op welke wijze?De NMa kan de bepalingen in de Warmtewet die betrekking hebben op de boekhouding
van een leverancier, zoals met name artikel 2, lid 6 en artikel 12, concretiseren
door middel van een bindende aanwijzing op basis van artikel 17 Warmtewet.
Omdat de wettelijke grondslag ontbreekt, kan er geen ministeriële regeling
worden opgesteld.Artikel 3, eerste lidGevraagd wordt welke betekenis aan het schriftelijkheidsvereiste van artikel
3, eerste lid, aanhef moet worden toegekend, of mondelinge of stilzwijgende
overeenkomsten tot levering van warmte wegens strijd met het schriftelijkheidsvereiste
nietig of vernietigbaar zijn en zo nee, welke betekenis dan wel toekomt aan
het schriftelijkheidsvereiste? Voorts wordt gevraagd of alleen verbruikers
die beschikken over een schriftelijke overeenkomst aanspraak hebben op de
in artikel 3, eerste lid, onderdeel d, bedoelde compensatie bij ernstige storingen
en terugbetaling wegens ondeugdelijke goederen en of de veronderstelling klopt
dat artikel 3, eerste lid, onderdeel d, geen limitatieve aanduiding van door
de leverancier te betalen vergoedingen inhoudt. Als dit klopt, wordt gevraagd
aan wat voor soort vergoedingen door de leverancier aanvullend
op de compensatieregeling en terugbetalingsregeling bij ondeugdelijke goederen
moet worden gedacht?Een mondelinge of stilzwijgende overeenkomsten tot levering van warmte
die in strijd is met het schriftelijkheidsvereiste is nietig noch vernietigbaar.
De bepaling moet worden gelezen tegen de achtergrond van het doel van de wet,
om gebonden verbruikers te beschermen. Daaruit vloeit voort dat een dergelijke
overeenkomst ten gunste van de verbruiker moet worden uitgelegd. De bewijslast
voor gestelde aanspraken berust bij de leverancier. Ook verbruikers zonder
schriftelijke overeenkomst hebben recht op compensatie en terugbetaling, op
grond van de artikelen 2 lid 3 en 5 lid 1 Warmtewet. Artikel 3, eerste lid,
onderdeel d, bevat inderdaad geen limitatieve opsomming. Dit blijkt uit de
term «waaronder». Een andere vergoeding waaraan gedacht kan worden,
is een te hoog voorschot wat betaald is.Artikel 3, vijfde lidGevraagd wordt of een leverancier altijd kan volstaan met een meldingstermijn
van drie dagen en indien nee, in welke gevallen de leverancier een langere
meldingstermijn dient te hanteren?Uitgangspunt is dat een leverancier kan volstaan met een meldingstermijn
van drie dagen. Toch wordt, als de leverancier de bedoelde minimumtermijn
in acht neemt, niet in alle gevallen voldaan aan dit vereiste. Uit de term «tenminste»
en de samenhang van de artikelen 3 lid 5, art. 2 lid 3 en art. 5 lid 1 Warmtewet
kan worden afgeleid dat de termijn moet zijn afgestemd op de termijn die één
of meer verbruikers nodig hebben om zich goed in te kunnen stellen op een
onderbreking van de levering van warmte. Deze redelijke termijn kan meer dan
drie dagen zijn. Als een leverancier niet aan de meldingstermijn voldoet,
is deze aansprakelijk voor schade als gevolg van de onderbreking.Artikel 6Gevraagd wordt hoe de uitbreiding van artikel 6 tot ontwikkelaars zich
verhoudt tot de doelstelling van de Warmtewet, de bescherming van gebonden
verbruikers, of de indieners nader kunnen ingaan op de relatie tussen de in
artikel 4 bedoelde maximumprijs, de in artikel 5, eerste lid, bedoelde kostengebaseerde
redelijke prijs en de in artikel 6, eerste lid, bedoelde aansluitbijdrage,
of uit de in artikel 6, eerste lid, gebruikte term «maximaal»
moet worden afgeleid dat de in dit artikel bedoelde aansluitbijdrage het karakter
heeft van een maximumprijs, of er in aanvulling op de aansluitbijdrage nog
andere kosten en/of vergoedingen met betrekking tot de aansluiting op het
warmtenet in rekening worden kunnen gebracht en zo ja, aan welke kosten en/of
vergoedingen dan moet worden gedacht? Waarom is de regeling van artikel 6,
lid 1 niet van toepassing verklaard op de in artikel 2, tweede lid, bedoelde
verbruikers en hoe is de tariefbescherming met betrekking tot de aansluiting
voor de in artikel 2, tweede lid, bedoelde verbruikers geregeld?Voor het antwoord op de eerste vraag verwijzen de indieners naar de toelichting
op het amendement Jansen (29 048, nr. 35). Het einddoel van dit
amendement is om gebonden verbruikers te beschermen. Art. 4 lid 1 ziet op
de maximumprijs, die geldt als «prijsplafond». De maximumprijs
omvat ook de aansluitbijdrage. Het concept van de op kosten gebaseerde redelijke
prijs brengt met zich mee dat de onderliggende kosten bepalend zijn voor de
aansluitbijdrage met dien verstande dat de redelijke prijs gemaximeerd wordt
tot het niveau van de op grond van artikel 6 vastgestelde aansluitbijdrage.
De in artikel 2, tweede lid, bedoelde verbruikers worden beschermd door de
maximumprijs. De in artikel 6 genoemde aansluitbijdrage is onderdeel van de
maximumprijs. Daardoor geldt de norm van artikel 6 indirect ook
voor de in artikel 2, tweede lid, bedoelde verbruikers.Ten HoopenSamsomXNoot1Kamerstukken I 2008–2009, 29 048, letter B. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20082009-29048-C.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl