Ecologische hoofdstructuur; Verslag van een Algemeen Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST133820
 2008-2009
 
 30 825
 Ecologische hoofdstructuur
 
 
 
 
 Nr. 
 48
 VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
 Vastgesteld 27 juli 2009
 De vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft op 25 juni 2009 overleg gevoerd met minister Verburg van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit over:
 
 – de brief van de minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit d.d. 8 december 2008 over uitvoering motie-Cramer/Jacobi
(31 038, nr. 24) Natuurbeschermingswet (31 038, nr. 29);
 
 
 – de brief van de minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit d.d. 22 december 2008 houdende verslag van een schriftelijk
overleg over de uitvoering motie-Cramer/Jacobi die strekt tot een meldingsplicht
voor verstorende activiteiten (31 038, nr. 30);
 
 
 – de brief van de minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit d.d. 23 februari 2009 inzake nieuw provinciaal stelsel
voor subsidiëring natuurbeheer (30 825, nr. 25);
 
 
 – de brief van de minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit d.d. 15 juni 2009 inzake reactie op twee ingediende
moties inzake inrichting EHS (30 825, nr. 32);
 
 
 – Rapport/brief van de president van de Algemene
Rekenkamer d.d. 26 maart 2009 inzake Aanbieding rapport Ecologische hoofdstructuur;
Terugblik 2009 (30 825, nr. 27);
 
 
 – de brief van de president van de Algemene Rekenkamer
d.d. 25 mei 2009 inzake beantwoording vragen commissie over het rapport
Ecologische hoofdstructuur; Terugblik 2009 (30 825, nr. 29);
 
 
 – de brief van de minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit d.d. 5 juni 2009 inzake antwoorden op feitelijke
vragen over het rapport van de Algemene Rekenkamer ecologische hoofdstructuur,
Terugblik 2009. (30 825, nr. 27) (30 825, nr. 30);
 
 
 – de brief van de minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit d.d. 12 juni 2009 inzake stimuleren particulier natuurbeheer
(30 825, nr. 31);
 
 
 – de brief van de minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit d.d. 22 juni 2009 inzake particuliere historische
buitenplaatsen (31 253, nr. 18).
 Van het overleg brengt de commissie bijgaand stenografisch verslag uit.
 
 De voorzitter van de vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
 Atsma
 De griffier van de vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
 Dortmans 
 
 Voorzitter: Schreijer-Pierik Griffier: Peen
 Aanwezig zijn 9 leden der Kamer, te weten: Jacobi, Snijder-Hazelhoff,
Pieper, Van der Ham, Peters, Ouwehand, Van der Vlies, Polderman en Schreijer-Pierik.
 
 en minister Verburg van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, die vergezeld
is van enkele ambtenaren van haar ministerie.
 
 De voorzitter: Ik heet eenieder hartelijk
welkom, natuurlijk het publiek en de pers, maar in ieder geval de minister,
de ambtenaren en verschillende Kamerleden. Het gaat over natuurbeheer. U hebt
in de procedurevergadering daarvoor twee uur gereserveerd. Wij moeten dus
om 12.00 uur klaar zijn. Ik hoop dat u daar een beetje rekening mee houdt.
U weet inmiddels dat de spreektijd vier à vijf minuten is.
 
 Mevrouw Jacobi (PvdA): Voorzitter. Het zijn
veel agendapunten. Ik loop er een beetje puntsgewijs doorheen. Dat betekent
wat minder verhaal en wat meer punten.
 Ik begin met de Stichting tot behoud van Particuliere Historische Buitenplaatsen,
die de noodklok luidt. Volgens mij luidt die terecht de noodklok. Het zijn
allemaal heel nette mensen en zij zitten ook nog op de tribune, die zes miljoen
bezoekers per jaar krijgen. Zij protesteren niet gauw, dus dan is er echt
wat aan de hand. De buitenplaatsen zijn de parels van ons landschap. Wij hebben
er enkele maanden geleden ook over gesproken. Toen heeft de minister toegezegd
om met de stichting om de tafel te gaan zitten en te zoeken naar een constructieve
oplossing. Die constructieve oplossing is er niet gekomen. Erger nog, er is één
gesprek geweest. Volgens mij moet er nog een komen, maar het is geen overleg
geweest om een constructieve oplossing te zoeken. Het is gewoon een opdracht
geweest om de zaak te gaan saneren. Ik verzoek de minister ernstig om die
opdracht weer ongedaan te maken. De stichting krijgt jaarlijks 2,25 mln. van
het ministerie om haar landgoederen – de parels van ons land, meer dan
300 – goed te kunnen onderhouden. 25 jaar geleden lagen die landgoederen
er nog verwaarloosd bij.
 Wij – niet alleen vanuit LNV, maar ook vanuit Financiën en
OCW – hebben een stelsel gemaakt met daarin meerdere regelingen, waarop
wij als lidstaat van Europa trots kunnen zijn, want alle andere Europese lidstaten
hebben dat overgenomen. Nu schijnt datzelfde Europa de reden te zijn dat wij
het moeten wijzigen. Velen van ons hebben met de stichting gesproken. Ik weet
dat zij constructief van aard is en van mening is dat het stelsel zo nodig
weer heringericht kan worden. Dat moet je dan wel samen doen. Daar moeten
wij de tijd voor krijgen. Het gaat ook om een constructieve rol van LNV. Nu
wordt een bouwsteen uit het stelsel gehaald, waardoor 60 mensen op straat
komen te staan die anders de landgoederen verzorgen. Dat is onverantwoord.
 Ik doe dus een dringend beroep op de minister om opnieuw om de tafel te
gaan zitten met de Stichting tot behoud van Particuliere Historische Buitenplaatsen,
om in goed overleg te komen tot een herziening van het stelsel en om tot die
tijd geen onomkeerbare besluiten te nemen. Er moet dus ook een garantie zijn
dat het geld op de begroting staat, zolang er geen verantwoorde wijzigingen
zijn.
 Mijn volgende punt is de uitvoering van de motie-Cramer/Jacobi. Cramer
is er nog niet, maar Jacobi doet het woord graag. Het gaat over de zekerheid.
Wij hebben in de motie bepleit dat de bewijslast bij de overheid moet liggen,
of de activiteiten in relatie tot de Natuurbeschermingswet nu wel of niet
significant nadelige effecten hebben voor de natuurdoelen in dat gebied. Daarvoor
hadden wij bedacht, niet bureaucratisch – intussen worden VNO-NCW en
vele anderen het zo langzamerhand gelukkig toch met ons eens –
dat de overheid veel meer duidelijkheid moet geven. De minister doet het voorkomen
alsof het allemaal maar niets is met die meldingsplicht, dat iedereen gaat
melden en dat het een bureaucratische bende wordt. Daar zitten wij echter
niet op te wachten. Ik denk dat er sowieso al duidelijkheid is via internet.
Het gaat vaak om de cumulatieve effecten. Daarvan is lang niet bij alles sprake.
Je zou dus eens een proef moeten doen of je de duidelijkheid voor de burger
kunt verbeteren, door op onderdelen waarbij dat cumulatieve effect zich voordoet,
te kijken of de bewijslast van de overheid versterkt kan worden en de onzekerheid
voor de burger kan afnemen. Ik wil dat de minister er alles aan doet om de
meldingsplicht van de grond te krijgen, juist om de bewijslast verder vorm
te geven.
 Bij de ecologische hoofdstructuur hebben wij zorgen over de temporisering
die het kabinet heeft voorgesteld. De PvdA-fractie vindt dat de ecologische
hoofdstructuur gerealiseerd moet worden. De temporisering hoeft niet te betekenen
dat wij tempo verliezen. Het is een temporisering in geld. Als het aan ons
ligt, wordt er versneld ingericht. Daarmee kom ik bij de motie-van der Ham,
maar die laat ik graag aan hem over. Wij hebben een aantal maanden geleden
al perspublicaties laten uitgaan. Wij willen wat de extra ruilgronden betreft –
dat is ook in het rapport van de Algemene Rekenkamer aan de orde – dat
heel goed wordt gekeken welke gebieden wij kunnen afronden. Wij hebben een
zoektocht door Nederland gehouden. In elke provincie zijn er goede gebieden
die op een paar hectares na kunnen worden ingericht, zodat mensen het ook
een keer kunnen zien. Mensen noemen het verwaarloosde natuur, maar het is
natuur die nog niet is ingericht of niet aan de doelstellingen voldoet. Kan
de minister met een plan van aanpak komen waarin versneld wordt ingericht,
minder ruilgronden ter beschikking zijn en er vanuit LNV sturing richting
provincies? Ik vind dat het Rijk zelf een verantwoordelijkheid heeft om dat
vorm te laten krijgen. Ik verzoek de minister om een reactie op mijn idee
om met een programma en, zo nodig, met een taskforce te komen. Ik verzoek
om een goede sturing, zodat versneld wordt ingericht en temporiseren eigenlijk
betekent extra werkgelegenheid op dit moment en de handen uit de mouwen voor
goede natuur, zodat wij een mooie natuur krijgen die ook zichtbaar is.
 
 Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ik heb een vraag
aan de groenste politicus van het jaar.
 
 Mevrouw Jacobi (PvdA): Dank u wel, mevrouw
Ouwehand. Het is de derde keer dat u mij feliciteert. Dat is wel wat overdreven.
 
 Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ik heb u niet gefeliciteerd.
Ik heb een vraag aan u.
 
 Mevrouw Jacobi (PvdA): Volgens mij hebt u
mij de vorige week zelfs nog de hand gegeven, gezoend!
 
 Mevrouw Ouwehand (PvdD): Voor alle duidelijkheid:
ik heb u van harte gefeliciteerd. Vandaag wil ik u een vraag stellen. Die
zorg over de temporisering is er natuurlijk bij iedereen. U behoort ook tot
deze coalitie en hebt ermee ingestemd. De Algemene Rekenkamer heeft, voordat
dit plan van het kabinet kwam, gezegd dat het realisatietempo zorgen baart.
De minister heeft dat erkend en u hebt dat erkend. Ik stel het op prijs dat
u probeert te redden wat er te redden valt. Mag ik echter aan uw verzoek toevoegen
dat wij bij de midterm review in 2010, als u nog in die verantwoordelijke
positie zit, ook afrekenbare doelstellingen krijgen voor dat plan van u? 
 
 Mevrouw Jacobi (PvdA): Dat lijkt mij een heel
goed idee. Mevrouw Ouwehand tikt nu even op de gevoeligheden van het duale
stelsel. De fractie van de PvdA staat echt voor het halen van het doel ehs
en het afrekenbaar maken daarvan. Ik wil graag een programma om versneld in
te richten, zodat de schade van het temporiseren minimaal is. Geld hoeft geen
probleem te zijn. De provincies kunnen zo nodig bij het Groenfonds terecht
of hebben zelf nog voldoende geld.
 Ik heb nog een kritische opmerking over de Verklaring van Linschoten.
Die lijkt veel meer te gaan over de methode dan over het doel. Ik vind dat
het doel ehs gehaald moet worden.
 
 Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Voorzitter.
Ik begin met de bedreigde buitenplaatsen. De subsidiestop bedreigt het behoud
van de buitenplaatsen. Het is onbegrijpelijk, als een duveltje uit een doosje
komt het. Wij hebben dit voorjaar een goed overleg gehad. Wij zeiden zo’n
beetje Kamerbreed dat de parels behouden moeten worden en goed beheerd moeten
kunnen worden en dat de minister met de stichting aan het werk moet gaan met
de beschermde historische buitenplaatsen. Het is dan vreemd dat wij moeten
constateren dat deze minister gewoon dit onderwerp van haar bordje schuift
naar een ander ministerie, de zaak op zijn beloop laat en constateert dat
de particulieren zich uiteindelijk maar zelf moeten redden. Dat is des te
verbazingwekkender, omdat wij vorig jaar hebben moeten constateren dat met
veel overheidsgeld buitenplaatsen worden opgekocht. De stichting Geldersch
Landschap kocht voor vele miljoenen Biljoen bij Arnhem. Natuurmonumenten kocht
Beeckestijn bij Velsen, ook voor vele miljoenen. Dat geeft al aan dat wij
met elkaar vinden dat die buitenplaatsen heel waardevol zijn. Laat ik kort
zijn: het is een onbegrijpelijke stap die deze minister zet. Ik verzoek de
minister om op haar schreden terug te keren, weer met de stichting om de tafel
te gaan zitten en ervoor te zorgen dat dit cultuurhistorisch erfgoed goed
kan worden onderhouden.
 Het uitgangspunt bij de aanleg van de ecologische hoofdstructuur was:
op basis van vrijwilligheid. Wij hebben al heel veel discussies gehad over
de vraag hoe ver wij moeten gaan met onteigening. De VVD-fractie was daar
altijd helder in: alleen de laatste restjes, eventueel, in het uiterste geval,
tot 10%. Ook de minister deelt die opvatting. Ik weet dat er discussie
is over een andere «minnelijke» manier van onteigenen. Ik heb
gehoord dat gisterenavond de staten van Zuid-Holland bij meerderheid hebben
besloten – gelukkig waren er een paar verstandige fracties – dat
zij eventueel willen gaan tot 75% onteigening en dat zij daar de komende
maanden stappen voor gaan zetten. Wat gaat de minister daaraan doen? Zij kan
niet nu pas op de plaats maken en zeggen dat zij er bij de midterm review
op terugkomt. Graag helderheid daarover.
 
 Mevrouw Jacobi (PvdA): De VVD staat altijd
aan de kant van: onteigenen, beslist niet, tenzij, sint-juttemis en nog een
keer die 10%. Het is in 1989 of zo afgesproken. Je moet ook staan voor
wat goed is voor boer en natuur of voor ondernemer en natuur. In veel gevallen
kan het heel interessant voor de ondernemer zijn. Het hoeft niet altijd een
juridische onteigening te zijn, het kan een soort van minnelijke schikking
zijn met een goede schadeloosstelling, wat goed is voor natuur. Is de VVD
daar dan ook tegen? Aan de ene kant wordt geklaagd dat alles op slot zit en
aan de andere kant wordt het afgebrand als een goede oplossing wordt gezocht.
Wat wil de VVD eigenlijk?
 
 Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Wat de VVD
wil, is vasthouden aan de principes die wij hebben afgesproken. Het basisprincipe
bij de ecologische hoofdstructuur, waarmee iedereen akkoord is gegaan, was
vrijwilligheid. Dat was in 1989. Pas begin 2000, toen wij de discussie voerden
over de Nota Ruimte en breder, hebben wij gezegd dat wij een aantal hectares moeilijk zouden kunnen verwerven en dat wij voor dat laatste restje,
tot 10%, de stap van onteigening zouden nemen. Mevrouw Jacobi doelt
op de minnelijke wijze. De minister is daar heel duidelijk over geweest: ook
de minnelijke wijze valt officieel onder onteigening. Daarover moeten wij
nu wel duidelijkheid krijgen. De VVD-fractie zegt dat wij dat alles niet gaan
doen. Mevrouw Jacobi heeft net ook betoogd dat wij moéten inrichten.
Zij weet hoeveel hectares er op de plank liggen. Laten wij nu die stappen
zetten en laat de minister nu alsjeblieft helder zijn.
 Ik kom vervolgens bij het natuurbeheer breed. De VVD-fractie is blij dat
er een «afspraak» is, de Verklaring van Linschoten, over gelijke
berechtiging van natuurorganisaties en particulieren. Dat is een heel goed
uitgangspunt. Dat had al jaren geleden moeten gebeuren. Wat is het traject
voor de uitwerking van de Verklaring van Linschoten? Naar ons gevoel moet
er uiterlijk voor 1 december 2009 duidelijkheid zijn. De minister zal
de stukken pas in december naar Brussel sturen. Dat is echt te laat. Hoe gaat
dat dus lopen?
 Het Programma Beheer hebben wij nog niet. Er komt een heel nieuwe opzet.
Wij hebben inmiddels in de wandelgangen mogen begrijpen dat het nieuwe stelsel
zeer overzichtelijk en beter afrekenbaar is en dat men het er met elkaar over
eens is dat het goede stappen zijn. Dat zit nu in het nieuwe Programma Beheer,
dat ligt bij de provincies. Hoe wordt alles gefinancierd? Ik heb begrepen
dat er nogal wat stappen worden gezet. Daar zal ook geld bij moeten. Heeft
de minister hiervoor een plan en mogen wij dat bij de begroting tegemoet zien?
Het moet wel snel duidelijk zijn hoe het precies gaat verlopen. Als wij het
programma pas na het zomerreces ter fiattering krijgen voorgelegd, is het
de vraag of het voor 1 januari 2010 ingevoerd zal kunnen worden. Ook
hierbij geldt: hoe ziet de procedure er verder uit en acht de minister het
voor 1 januari 2010 te realiseren? De beheerders vragen namelijk om duidelijkheid.
 Ik kom vervolgens bij de ruilgronden en bij de uitvoering van de ecologische
hoofdstructuur. De VVD-fractie heeft vele keren, ik wil niet zeggen: een aantal
jaren, gevraagd hoeveel hectares die wij nu zouden moeten kunnen inrichten,
eigenlijk in bezit zijn. U weet ook dat ik bij de begrotingsbehandeling het
cijfermatige plaatje heb gemaakt. Gelukkig krijgt ook de PvdA nu...
 
 Mevrouw Jacobi (PvdA): Ho, ho, ho.
 
 Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Ik daag u
ook uit.
 
 Mevrouw Jacobi (PvdA): Volgens mij leest u
de kranten niet.
 
 Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Ik ben in
elk geval blij dat ook de PvdA nu vindt dat wij de ruilgronden sneller moeten
inzetten en inrichten.
 Ten slotte een vraag over de ruilgronden die niet kunnen worden ingezet.
Die zijn er ook. De cijfers wijzen uit dat het zeker meer dan 5000 hectare
is. Waarom verkopen wij die niet? Dat levert geld op. Dat geld kan de minister
inzetten voor andere aankopen en, opnieuw, het inrichten van de ecologische
hoofdstructuur.
 
 De heer Pieper (CDA): Voorzitter. Mag ik als
nieuwkomer even stilstaan bij de drukke agenda? Ik heb mij verbaasd over het
feit dat wij in zo’n kort tijdsbestek zoveel punten moeten afhandelen.
 
 De voorzitter: Een korte opmerking voor u
als nieuwkomer: daar gaat u zelf over. Dat bepaalt u allen zelf in de procedurevergadering.
U kunt van alles van de agenda halen of erop zetten.
 
 De heer Pieper (CDA): Dank voor het advies,
voorzitter. 
 Ik ben benieuwd of de minister het boek Lelystad kent. In dit onthutsende
boek, dat verleden jaar verscheen, van de schrijver Van Casteren, beschrijft
hij zijn jeugd in Lelystad. Die nieuw te bouwen stad werd in de jaren zestig
vanaf de tekentafel gerealiseerd. Er werd met van alles geëxperimenteerd,
omdat Lelystad volgens de idealisten een voorbeeldstad moest worden, volgens
plannen die mensen achter de tekentafels ontwierpen. Lelystad werd een van
de meest ongewenste plekken in Nederland, geteisterd door leegstand en criminaliteit.
Tegen beter weten in proberen pioniers met goede bedoelingen het ideaal van
een nieuwe samenleving, van nieuwe plannen overeind te houden. Lelystad is
een dramatisch getuige daarvan geweest.
 Mijn fractie kan zich niet aan de indruk onttrekken dat ook bij de huidige
aanpak rond natuurbeheer sommige mensen vanaf de tekentafel denken. Wij moeten
bij beleid – dat heeft mevrouw Jacobi de vorige keer uitstekend verwoord –
uitgaan van de kracht van de samenleving. De CDA-fractie spreekt in dit verband
van gebruikmaken van het zelflerend en zelforganiserend vermogen van de samenleving.
Hoe beter beleid aansluit bij de dragers in een gebied, hoe meer er gebruik
wordt gemaakt van de creativiteit en het ondernemerschap van mensen. Zij zijn
het die het maatwerk leveren om de leefbaarheid en de toekomstbestendigheid
te garanderen. Wat de CDA-fractie betreft dus geen onteigening. Het probleem
met de 10%-regeling is dat het veel meer wil zijn dan die 10%.
Die keuze leidt tot problemen als vertraging en frustratie.
 
 De heer Van der Ham (D66): U zegt absoluut
geen onteigening, want daarmee doe je eigenlijk aan een soort van luchtfietsen.
Uw partij doet in de Tweede Kamer wel hartgrondig mee aan het onteigenen van
groene gebieden voor bijvoorbeeld de landbouw of voor intensieve veehouderij.
Dat is ook een vorm van onteigening van mooie groene gebieden. U bent dus
heel selectief in scherp zijn naar degenen die iets willen opeisen voor het
groen, want u wilt vooral alles wel overlaten aan degenen die het voor iets
anders willen bestemmen, namelijk steden.
 
 Mevrouw Jacobi (PvdA): Collega Pieper, u bent
er heel stellig in: niet onteigenen, uitgaan van de kracht van de samenleving,
draagvlak. Nederland is zo’n beetje een groot cultuurlandschap, met
een mix van planvorming en draagvlak en vanuit de samenleving aan het werk.
Wat hier heel erg speelt, ook als je versneld wilt inrichten, is dat je het
op slot zijn oplost. Het CDA zegt altijd dat de zaak op slot zit en dat dat
heel erg is. Dat is ook heel erg; je moet mensen perspectief bieden. Wat is
er dan op tegen – het hoeven niet altijd juridische procedures te zijn –
om zodanig te onteigenen, liefst met een minnelijke schikking en goede schadeloosstelling,
dat je naast het inrichten van goede natuur ook voor bedrijven een oplossing
en perspectief biedt? Dat is beter dan de hele tijd klagen dat het op slot
zit.
 
 Mevrouw Peters (GroenLinks): De CDA-fractie
zegt: niet dit, niet dat, niet onteigenen. Mag ik van de CDA-fractie ook een
positieve uitlating horen? Kan zij klip-en-klaar onderschrijven dat wij de
doelstellingen van de ecologische hoofdstructuur moeten halen, dat wij zien
dat er problemen zijn, zoals de Algemene Rekenkamer heeft uitgerekend, en
dat wij dus versneld een oplossing moeten vinden voor het realiseren ervan?
Misschien is onteigenen een van de middelen daarvoor.
 
 De voorzitter: Voordat ik weer het woord geef
aan de heer Pieper, ik denk dat twee, hooguit drie interrupties per persoon
voldoende is.
 
 De heer Pieper (CDA): In de CDA-fractie gaan
wij uit van het principe dat de overheid, als zij het middel van onteigening
inzet, alleen maar de schade afkoopt en tegen de ondernemer, de boer, zegt
dat die het verder maar moet uitzoeken. Als je in overleg, met
een volledige schadeloosstelling, voortdurend in gesprek bent met elkaar,
kom je ook samen tot een oplossing. Wij willen vanuit dat principe blijven
handelen en denken. Onteigening lijkt – dat zal uit mijn mond misschien
verbazen – een soort van aflaatprincipe. Je koopt af en laat het daarbij.
Volgens mij moet je juist altijd met elkaar proberen tot nieuwe verbindingen
en nieuwe inzichten te komen. Dat is goed bestuur. Dat versterkt het draagvlak,
ook voor natuurbeheer.
 Ik deel de mening van de collega’s dat de ecologische hoofdstructuur
een prima uitgangspunt is om naar te streven, alleen niet met absolute cijfers.
Het gaat om de doelstelling. Wij moeten kijken hoe wij die met elkaar gaan
behalen. Wij moeten niet vanaf een tekentafel een stelling innemen waaronder
iedereen dan maar moet lijden. Wij moeten vanuit het gebied denken, vanuit
de mensen denken. Draagvlak verliezen bij de grondeigenaren van Nederland,
de boeren die 70% van de grond beheren en die zorgen voor een goed
en gevarieerd voedselaanbod in Nederland, gezien alle problemen die wij wereldwijd
op dit terrein hebben... Ik vind dat nogal star denken van u.
 
 De heer Van der Ham (D66): Het is interessant
dat u zegt dat de ecologische hoofdstructuur een mooi principe is, maar dat
wij niet star moeten zijn en niet vanaf de tekentafel moeten denken. U hebt
uw handtekening gezet onder het regeerakkoord waarin staat dat deze in 2018
gerealiseerd moet zijn. Ik wil uit uw mond horen dat u daar nog steeds achter
staat en niet denkt: het is een leuk streven, maar geen resultaatverplichting.
 
 Mevrouw Peters (GroenLinks): Daar sluit ik
mij van harte bij aan.
 
 Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ik vraag mij af wat
de heer Pieper bedoelt met «niet star denken». Het is juist de
provincie Zuid-Holland die probeert de doelstellingen van het kabinet, het
realiseren van de ehs in 2018, rond te krijgen. Zij denkt dus vanuit het gebied.
Dat lukt niet zonder het instrument van onteigening, als men zich aan die
10% houdt. Wie is hier dan rigide?
 
 De heer Pieper (CDA): Allereerst: het is nog
steeds geen 2018. De inspanningsverplichting is er gewoon. Wij blijven erop
inzetten om de ehs met elkaar te realiseren. Het principe van onteigening –
daar blijf ik bij – is dat je daarmee zaken afkoopt en geen nieuwe verbindingen
probeert te leggen, met alle respect voor mevrouw Ouwehand.
 Het Programma Beheer is het belangrijkste subsidiestelsel voor het realiseren
van de ehs. Gezien de moeite die het thans kost om de realisering van de ehs
op gang te houden, is het van het grootste belang dat het Programma Beheer
goed en soepel functioneert en een aantrekkelijk en toegankelijk instrument
is voor de beheerder. Dat is in de afgelopen jaren helaas onvoldoende het
geval geweest. Daarom wil de CDA-fractie zwaarder inzetten op particulier
en dus op onder andere agrarisch natuurbeheer. Geef particulieren eenzelfde
vergoeding bij het verwerven van grond voor natuur als de TBO’s. Geen
rechtsongelijkheid in dezen. Juist de creativiteit van deze ondernemers kan
het beheer van natuur een verbreding en een stimulans geven in het denken,
ook binnen de TBO’s zelf.
 Ook een betere overgangsregeling voor de subsidie voor onderhoud van tuinen
van historische buitenplaatsen, zoals door de twee vorige sprekers al aangekaart,
is voor het CDA van groot belang. Wij geloven dat de nieuwe regeling die de
minister voorstaat waarbij alles onder het Brim wordt gebracht en dus overgeheveld
naar het ministerie van OCW, een goede zaak is. Op die manier breng je een
aantal regelingen bij elkaar. Het lijkt ons alleen van belang, gezien de kwestie
die op dit moment speelt en de onzekerheid in het veld, dat de
minister zoekt naar een betere overgangsregeling in dezen.
 Gezien de tijd zal ik mijn betoog inkorten. Namens het CDA benadruk ik
dat wij het agrarisch natuurbeheer sterker onder de aandacht van de minister
willen brengen. Te vaak haken boeren af omdat het een te bureaucratisch geheel
is. Er zijn te veel regelingen en te veel eisen. De regels voor natuurbeheer
zijn zo gedetailleerd en ingewikkeld en soms zelfs zo onlogisch, dat zij vaak
niet meer uitvoerbaar zijn. Daarom haken veel boeren af. Nodig is allereerst
een goed uitgangspunt. Dat is en blijft voor ons: zonder boeren geen natuurbeheer.
Zij zijn de dragers van een gebied. Verder zijn nodig kennisbevordering en
voorlichting voor beheerders, een gebiedsgerichte benadering, een betere samenwerking
tussen beheerders onderling en tussen beheerders en provincie, een duidelijker
en eenvoudiger en minder bureaucratisch stelsel met een eenvoudige aanvraagprocedure
en een betere controle op het resultaat. Ook zijn nodig een beter gecoördineerd
beleid voor gebiedsgericht beheer zodat niet plan op plan wordt gestapeld
en wij door de mooie bomen van het natuurbeheer het bos niet meer kunnen zien,
concentratie op kansrijke gebieden, grotere gerichtheid van boeren op landschapsonderhoud
en vooral minder administratieve lasten voor de deelnemers. Hoe gaat de minister
het nieuwe door de provincies gepresenteerde stelsel op deze punten beoordelen?
Welke mogelijkheden ziet zij om het stelsel verder te stimuleren in de gewenste
richting?
 
 De voorzitter: Afsluitend.
 
 De heer Pieper (CDA): Wij zouden graag het
nieuwe stelsel verder onderzocht zien door Actal, om te kijken hoe de lastenverzwaring
uitvalt. Wat betreft de taskforce financiering landschap van Rinnooy Kan denken
wij dat in de nieuwe fiscale vergroeningsbrief aanknopingspunten. Wij willen
daar graag op een ander moment op terugkomen.
 
 Mevrouw Jacobi (PvdA): De heer Pieper wil
ook Actal ernaar laten kijken. Alles kost tijd. Het stelsel heeft heel veel
haast, omdat alle beheerders in januari een nieuw contract moeten hebben.
Het is nog lang niet klaar. Heeft de heer Pieper nog een idee hoe wij dit
kunnen versnellen? Alles wat hij zegt, vereenvoudiging enzovoorts, is juist
het doel van het stelsel.
 
 De heer Pieper (CDA): Het is goed om van tevoren
nog even te kijken welke administratieve lastenverzwaring het oplevert. Dat
kan volgens mij heel snel.
 
 De heer Van der Ham (D66): Voorzitter. Ik
weet niet of ik het goed vind om te horen dat het nieuwe CDA-geluid door dit
nieuwe Kamerlid weer zo onderstreept wordt. Vermindering van administratieve
lasten vind ik natuurlijk prachtig; dat moet ook wel. Zo inzetten op alleen
agrarisch natuurbeheer, terwijl uit onderzoek blijkt dat daarvan niet het
heil voor natuurbeheer in Nederland te verwachten valt – dat zijn gewoon
de feiten – maakt mij niet blij met dit oude geluid van het nieuwe Kamerlid.
 En dan mijn bijdrage. Volgend jaar gaan wij de ecologische hoofdstructuur
evalueren in de midterm review. In de tussentijd heeft het kabinet besloten
om een aantal bedragen die moeten worden geïnvesteerd in de ecologische
hoofdstructuur, naar achter te schuiven. Wat zal er gebeuren als blijkt dat
de resultaten erg tegenvallen? Zal die maatregel van het kabinet dan worden
teruggedraaid of gaat de minister zich dit jaar ook nog inspannen om zo veel
mogelijk achterstand in te halen, zodat er een zo goed mogelijk resultaat
uitkomt bij de midterm review?
 Met de moties die ik eerder bij een VAO heb ingediend, wilde ik het beleid
van de minister voor een deel ondersteunen, maar ook versnellen. Helaas moet
ik constateren dat de minister een aantal moties niet heeft uitgevoerd.
In de motie-Van der Ham wordt verzocht om een plan van aanpak om zo snel mogelijk
ruilgronden in te zetten binnen de ehs. Dat plan van aanpak is niet gemaakt.
Ook aan de motie-Van der Ham/Jacobi wordt geen duidelijke invulling gegeven.
In de brief over de moties wordt het staande beleid fantastisch omschreven.
Het is goed beleid, maar er is dus geen verdere inspanning. Dat valt ons erg
tegen. Is de minister bereid deze extra inspanning alsnog te doen? Is zij
bereid om alsnog de problemen aan te pakken? Hoe wil zij dat dan gaan invullen?
Alle verantwoordelijkheid wordt nu doorgeschoven naar de provincies, maar
zij is eindverantwoordelijke. Welke afspraken zijn er met de provincies om
het beleid tussentijd te evalueren? Op welke manier kan de minister afdwingen
dat provincies zich aan de gemaakte afspraken houden? Wat gaat zij doen als
de provincies dat uiteindelijk niet doen?
 Voor het versnellen van de inrichting worden verschillende mogelijke maatregelen
opgesomd. Op welke manier wordt ervoor gezorgd dat er daadwerkelijk iets mee
wordt gedaan? Bij het vaststellen van het crisispakket is besloten om 100
mln. minder in het ILG te stoppen. Waarom gaat dit volgens de minister niet
ten koste van de inrichting? Hoe garandeert de minister dat de 200 mln. in
2011 daadwerkelijk wordt teruggestort? Dat wordt wel beloofd, maar 2011 is
een jaar waar zij bijna al niet meer over gaat. Is de minister bereid de motie
alsnog uit te voeren door bijvoorbeeld een taskforce in te stellen om de knelpunten
bij de verwerving en inrichting aan te pakken en om een tempoversnelling te
bereiken? Op dat punt krijg ik graag een reactie.
 Verwerven of aankopen van gebieden is vaak de meest effectieve strategie.
Dat vinden wij niet alleen, dat vinden ook Alterra, het Planbureau voor de
Leefomgeving en de Algemene Rekenkamer. Nu blijkt de verwerving van ontbrekende
schakels heel erg achterop te raken. Veel gebieden zijn bijna compleet, maar
er moeten nog enkele percelen worden aangekocht om ze compleet te maken. Is
de minister bereid om deze afrondingsaankopen prioriteit te geven? Dan kan
niet alleen snel worden begonnen met de inrichting, zoals verzocht in de motie-Van
der Ham/Jacobi, maar het levert ook werkgelegenheid op. Dat is ook nuttig
in deze tijd. Natuurlijk gaan de investeringen van de overheid pas echt renderen
voor de natuur en de maatschappij. Mevrouw Jacobi sprak al over wat gebieden.
Ik denk aan de Buurserzand en het Witte Veen in Overijssel, Tienhoven, Het
Hol in Utrecht en De Meije in Zuid-Holland. Dat is vlak bij de plaats waar
de minister is opgegroeid. En ik ook trouwens. Kan de minister het initiatief
nemen om met de TBO en de provincies te inventariseren waaraan de komende
jaren prioriteit moet worden gegeven?
 Hoe staat het in dat kader met de verwervingstaakstelling? Zal deze nog
steeds volgens de planning worden gerealiseerd? De nulmeting is toegezegd
in het voorjaar, maar deze nulmeting is nodig om inzicht te krijgen in alles
wat nog moet gebeuren, in de omvang van de taakstelling. Wanneer kunnen wij
die verwachten? Provincies hebben verschillende mogelijkheden om middelen
in te zetten voor de verwerving. Is de minister bereid om het instrumentarium
voor verwerving te verbeteren en actiever in te zetten? De voorraad ruilgronden,
waarover wij het ook vaak gehad hebben, is groter dan nodig, namelijk 5000
hectare. Die gronden kunnen ook worden verkocht. Is de minister bereid om
deze gronden te verkopen en het geld dat dit oplevert, in te zetten voor de
versnelling van het realiseren van de ecologische hoofdstructuur?
 Andere woordvoerders hebben al gesproken over de Verklaring van Linschoten,
over het particulier natuurbeheer. De voortgang van inrichting door particulieren
blijft achter. Kan de minister de oorzaken hiervan aangeven? Wat zijn de consequenties
als het natuurbeheer door particulieren achterblijft bij de doelstellingen?
Wordt de taakstelling dan overgeheveld om zo toch de ehs tijdig te kunnen
afronden? Particulier beheer krijgt nu veel aandacht. Heeft dat gevolgen voor
andere vormen van beheer? Krijgen particulieren voorrang ten
opzichte van de TBO’s? Hoe wordt omgegaan met stukken natuur die moeten
worden afgerond?
 Om tijd te besparen sluit ik mij wat de buitenplaatsen betreft van harte
aan bij alles wat mevrouw Jacobi daarover heeft gezegd. Wij vinden het geen
goede zaak. Met de samenwerking tussen ministeries, met het ministerie van
OCW, hebben wij over het algemeen niet heel veel goede ervaringen. Wij vinden
het van groot belang dat de minister ons op die punten geruststelt.
 In februari heeft de minister aangekondigd dat zij met een nieuwe subsidieregeling
zou komen onder het Programma Beheer voor het beheer van de ehs. Ik heb begrepen
dat druk over deze regeling is gesproken. Ik hoor ook positieve reacties.
Wanneer komt deze regeling naar de Kamer? Kan de minister ook aangeven hoe
deze regeling zal worden gefinancierd? Natuur is van grote waarde voor de
samenleving en levert veel baten op, maar kost natuurlijk ook gewoon geld.
Het Rijk is samen met de provincies verantwoordelijk voor een adequate financiële
regeling, waarbij alle natuurbeheerders transparant en gelijkwaardig worden
ondersteund voor hun inspanningen. Waar gaat het geld vandaan komen of wordt
overwogen om de doelstellingen van bijvoorbeeld verwerving te verlagen?
 Op deze stortvloed van vragen krijg ik graag een antwoord.
 
 Mevrouw Peters (GroenLinks): Voorzitter. Ik
vervang mijn collega Dibi namens de fractie van GroenLinks. Ik ben hier gekomen
voor een algemeen overleg over natuurbeheer. Ik moet eerlijk zeggen dat ik
het een beetje ervaar als een cultuurschok, als ik de inbreng van de VVD-
en de CDA-fractie hoor. Ik hoor de woordvoerders van die fracties helemaal
geen warm pleidooi houden, zoals je verwacht bij natuurbeheer, voor het belang
van natuurbeheer. Ik hoor alleen maar over niet dit, niet dat en alleen maar
over boeren. Waar het over zou moeten gaan, is hoe de grote terreinbeheerders,
de particuliere grootgrondbezitters en de boeren samen ingezet kunnen worden
voor het natuurbeheer, voor een mooi, groen Nederland in plaats van dit verrommelde,
vergrijsde asfalt-Nederland.
 De ecologische hoofdstructuur is hartstikke belangrijk. Daar bestaat een
breed draagvlak voor, zowel in de maatschappij als in de politiek. Het tempo
van de realisatie van de plannen blijft achter. De Algemene Rekenkamer heeft
er een verontrustend rapport over geschreven. Je krijgt een beeld van stroop,
moeras en drassige polders waar je diep in wegzinkt. Er is nog geen nulmeting.
Precieze getallen over de hoeveelheden verworven ruilgrond zijn er niet. Definities
zijn er nog niet. Opnames in bestemmingsplannen zijn nog niet vast te stellen.
Niet alle provincies zetten hun beste beentje voor. Het is moeilijk voor het
Rijk om goed te controleren en af te dwingen. Er is een spanningsveld met
decentralisatie. Wij wachten op nog van alles, op de voortgangsrapportage
over verleden jaar, onderzoeken naar mogelijkheden voor integratie met wetgeving
voor beschermde natuurmonumenten, het IBO-rapport natuur, de nulmeting, de
digitale kaart en plannen van aanpak voor inrichting en inzet van ruilgronden.
Als het woord «tempo» in dit debat gebruikt wordt, is het wat
ons betreft maar voor één doel: dat het tempo omhoog moet. De
doelstellingen dienen overeind te blijven.
 
 De heer Pieper (CDA): Ik wil graag van collega
Peters weten wie uiteindelijk moeten leven in dat landschap. Vogels of ook
nog mensen?
 
 Mevrouw Peters (GroenLinks): Wat mij betreft
behoren de mensen tot de biodiversiteit. Alle toekomstige generaties, dieren,
planten, mensen, hebben er belang bij dat Nederland een leefbaar klimaat heeft,
waarin stadsomgeving, agrarische omgeving, infrastructurele omgeving en groene
omgeving netjes geordend naast elkaar bestaan. Daar hebben knappe
mensen over nagedacht. Er is een ecologische hoofdstructuur in elkaar gezet.
Er zijn lang geleden handtekeningen onder geplaatst. Daar dient u zich, samen
met mij, de gehele Kamer en de maatschappij, aan te houden.
 
 De heer Pieper (CDA): Vindt mevrouw Peters
niet dat beleid door mensen gedragen moet worden en niet door vogels? Ik hoor
haar alleen maar over plannen, plannen, plannen en afdwingen, afdwingen, afdwingen.
Zij creëert een nieuw Lelystad, een nieuwe planeconomie op het gebied
van natuur. Ik leg mijn collega graag de vraag voor wie uiteindelijk het beleid
draagt.
 
 Mevrouw Peters (GroenLinks): Volgens mij is
het onderwerp van dit debat geen nieuw plan, maar een heel oud plan dat wij
elke keer weer moeten afstoffen. Wij moeten ervoor zorgen dat het wordt uitgevoerd.
De handtekening van uw partij staat daaronder, mijnheer Pieper. Tempo dus!
 
 Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Ik vind dit
verhaal wat overdone. Ik roep mevrouw Peters op om wat vaker de heer Dibi
te vervangen, want dan weet zij waar wij hier herhaaldelijk over spreken en
welke stappen wij zetten. Dan behoort zij niet meer een dergelijk verhaal
te houden.
 
 Mevrouw Peters (GroenLinks): Ik heb van de
VVD-fractie geen stappen gehoord die wij moeten nemen om de opgelopen achterstand
in te halen. Ik hoor alleen maar wat wij niet mogen doen. Wij moeten het hebben
over wat wij wel gaan doen.
 
 Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Weet u, mevrouw
Peters, hoe lang de VVD-fractie over dit onderwerp spreekt en hoe vaak wij
over dit onderwerp spreken? Weet u dat het de VVD-fractie was die bij monde
van mij een aantal stappen heeft gezet en een aantal verzoeken heeft gedaan
om versneld in te richten? Nee, dat weet u niet. Dat hebt u waarschijnlijk
niet gelezen, maar knoop het in uw oren!
 
 Mevrouw Peters (GroenLinks): Voor zover de
VVD groene initiatieven neemt en groene stappen zet, trekken wij uiteraard
graag met die fractie op. Maar er moet een stapje bij. Daar zijn wij vandaag
naar op zoek.
 Ik krijg graag van de minister een bevestiging dat de doelstellingen van
de ecologische hoofdstructuur onverkort overeind blijven, dat er geen millimetertje
van afgaat. Dat is een. En dan twee. De Kamer heeft een tijdje geleden van
het plan voor de ecologische hoofdstructuur een groot project gemaakt. Daarmee
wordt aangegeven dat wij dat van het allergrootste belang vinden. Wij gaan
dat heel nauwlettend volgen. Als je dan in het rapport van de Algemene Rekenkamer
leest dat ernstige vertraging wordt opgelopen, kun je niet anders dan constateren
dat er versneld moet worden. Daarmee is het een rijksbelang en een rijksverantwoordelijkheid
geworden. Hoe kan de minister er dan genoegen mee nemen, zoals zij schrijft
in haar reactie op het rapport van de Algemene Rekenkamer, dat wij met dezelfde
energie doorgaan? Dezelfde energie – dat moeten wij constateren –
is niet genoeg. Graag meer actie van de minister. Kan de minister bijvoorbeeld
de precieze omvang van de resterende taakstelling voor verwerving van grond
op korte termijn bekendmaken? Voor de inrichting van verworven gronden krijg
ik graag een plan van aanpak. Daar is al eerder om gevraagd. Het is niet goed
voor het draagvlak als verworven gronden braak blijven liggen en als daar
niets mee gedaan wordt.
 Het principe van vrijwilligheid is lange tijd een belangrijk uitgangspunt
geweest bij het verwerven van gronden. Dat is op zich prima, zolang je daar
de ruimte voor hebt. En dat is vandaag het probleem. Die ruimte krimpt. De
tijd dringt, wij lopen achterstand op. De Algemene Rekenkamer plaatst
vraagtekens bij de wijsheid van het handhaven van het principe van vrijwilligheid.
Zij zegt dat wij ons dat niet langer kunnen permitteren, omdat wij de doelstellingen
niet gaan halen. Is de minister bereid om het principe van vrijwilligheid
zo langzamerhand te laten varen? Wat zijn haar gedachten daarover als zij
daartegen is? Wat zijn dan haar redenen daarvoor, gelet op het feit dat wij
haast hebben?
 Waar komt de 10% – het percentage dat maximaal onteigend
mag worden – vandaan? Is dat wetenschappelijk onderbouwd? Is dat het
resultaat van uitgebreide onderhandelingen met belanghebbenden, de grote terreinbeheerders,
de particulieren en de boeren? Zijn ook andere percentages overwogen? Is die
10% nog realistisch? Moet het percentage niet omhoog nu wij met de
doelstellingen niet op tempo liggen? Ik neem aan, naar ik hoop terecht, dat
het percentage van 10 nergens wettelijk vastligt en dat het ook onderwerp
van onderhandeling kan zijn.
 Kunnen wat de afrondingsaankopen betreft de provincies beter toegerust
worden teneinde restgronden die leiden tot vertraging bij de vorming van aangesloten
gebieden en dus bij de inrichting, beter en makkelijker te kunnen verwerven?
Wil de minister misschien een taskforce instellen die hierop toeziet? Graag
krijg ik een concrete toezegging.
 Voor hoeveel procent van de uiteindelijke doelstelling is de begrenzing
van de ecologische hoofdstructuur inmiddels vastgesteld?
 Ik heb ook nog een opmerking over de controle en monitoring. Ik heb begrepen
dat de aanwijzing als groot project door de Kamer gedeeltelijk op gespannen
voet staat met het besluit om de uitvoering van de ecologische hoofdstructuur
te decentraliseren. Door dezelfde decentralisatie krijgen wij geen jaarlijkse
rapportages op basis waarvan wij de voortgang goed kunnen controleren en verantwoording
van de provincies geëist kan worden. Wat kan daaraan verbeterd worden?
Er is wel een probleem. Door de decentralisatie en de daarbij behorende rapportagetechniek
mogen wij geen vertraging oplopen. De decentralisatie moet wel ten dienste
staan aan het realiseren van de doelstellingen die een rijksbelang zijn. De
regering ziet bijvoorbeeld het verzamelen van informatie uit de bestemmingsplannen
niet als een verantwoordelijkheid van het Rijk, terwijl de bestemmingsplannen
van gemeenten een hartstikke belangrijk instrument zijn, en ook juridisch
afdwingbaar zijn, om de ecologische hoofdstructuur te realiseren. Het lijkt
mij onvoldoende om te constateren dat de provincies dit maar moeten doen.
Welke rol kan het Rijk hier nog spelen?
 Ten slotte heb ik nog een vraag over de midterm review die voor 2010 is
gepland. Dat wordt een hartstikke belangrijk document om de voortgang en de
stand van zaken op te meten terwijl de tijd dringt. Kan de minister toezeggen
dat wij die in 2010 voor Prinsjesdag kunnen ontvangen?
 
 Mevrouw Ouwehand (PvdD): Voorzitter. Tegen
mevrouw Peters zou ik willen zeggen: welkom in de vechtcommissie. Dit is de
allergezelligste commissie van het huis.
 
 De voorzitter: Dit is wel een commissie waarin
men open met elkaar en netjes discussieert.
 
 Mevrouw Ouwehand (PvdD): En de heer Van der
Ham vermoedt wat ironie, hoor ik. Ik laat dat vermoeden gewoon lekker boven
dit debat hangen.
 Ik hecht eraan te beginnen met de reactie van de minister en het rapport
van de Algemene Rekenkamer. De conclusies ervan zijn heel belangrijk. Ik lees
voor: «De minister deelt de conclusie van de Algemene Rekenkamer dat
het tempo van realisatie nog niet hoog genoeg is om de doelen voor 2018 te
bereiken en dat een aanzienlijke versnelling nodig is. Of het nu gaat om verwerving,
inrichting of de groei van het agrarisch en particulier natuurbeheer, een
stagnerende realisatie acht de minister een ongewenste ontwikkeling».
Na het rapport en de reactie van de minister hebben wij echter een aanvullend
beleidsakkoord gekregen, waarin de realisering van de ecologische hoofdstructuur
is getemporiseerd. Dat is een mooi woord om geen argwaan te wekken bij niet-oplettende
burgers, maar het betekent gewoon dat wij het rustiger aan gaan doen.
 Tijdens de debatten erover was wel te merken dat de PvdA en de ChristenUnie
er zichtbaar mee in hun maag zaten, maar ergens mee in je maag zitten en het
toch goedkeuren is niet goed genoeg. Ik waardeer dus wel de inspanningen van
mevrouw Jacobi om nu toch nog een poging te wagen om de ehs te redden. Ik
steun die ook van harte, gezien het dichtgetimmerde aanvullende beleidsakkoord.
Ik wil echter wel afrekenmomenten. In het interruptiedebatje met mevrouw Jacobi
heb ik daarop ook al gewezen. Er moeten duidelijke doelstellingen zijn, zodat
wij weten waar wij staan.
 Het ehs-dossier is op meer dan een punt hangen en wurgen. De Kamer heeft
in 2005 de zaak gedelegeerd aan de provincies. Dat is een prachtige manier
voor een zittend minister om een langetermijndoel als 2018 weg te schuiven.
De Kamer wordt de hele tijd afgescheept met opmerkingen als «ik praat
eens met de provincies, wij gaan dit en wij gaan dat». Dan is het niet
zo irreëel om de minister te vragen, zoals ik heb gedaan, om voor de
midterm review van tevoren op papier te zetten waar wij willen staan in 2010,
wat wij bereikt moeten hebben en waar wij de minister op mogen afrekenen,
al dan niet geformuleerd in termen van inspanningsverplichtingen voor wat
zij met de provincies kan bereiken. Ik hoop dat de minister daar nu een toezegging
over doet. Ik meen dat mevrouw Jacobi dit zal steunen.
 
 Mevrouw Jacobi (PvdA): De vraag is: wie steunt
wie? Er ligt een motie van mij met de strekking om versneld in te richten.
Dank overigens voor de steun, mevrouw Ouwehand. Wij vragen om een plan van
aanpak, een programma en dergelijke. Wat zijn voor u de afrekenbare punten?
De minister heeft dan meteen een goed aanknopingspunt.
 
 Mevrouw Ouwehand (PvdD): Wat ik wil en waarover
ik eerder een motie heb ingediend, zijn afrekenbare doelstellingen. Dan denk
ik aan hectares. Dat zijn tot nu toe de belangrijkste taakstellingen die wij
hebben. Daarbij zouden wij ook kunnen afspreken in hoeverre de inrichting
gerealiseerd moet zijn. Daar denk ik concreet aan.
 Even terug naar het punt dat het een heel vervelend afsprakendossier is
gebleken. De Algemene Rekenkamer heeft daar ook iets over gezegd. Die heeft
gezegd dat het heel erg onverstandig was van de Kamer om het stuur uit handen
te geven aan de provincies. Wij zien wat daarvan komt: de midterm review en
de minister wil geen doelstellingen vaststellen. Het afrekenmoment met de
provincies ligt in 2013. De gesprekken kunnen dus prachtig zijn, maar wij
kunnen deze minister niet afrekenen op de resultaten ervan. Ik wil dat naar
voren halen.
 Ik wil dat de minister concreet aangeeft hoe zij haar aansluiting bij
de conclusie van de Algemene Rekenkamer dat een versnelling nodig is, gezien
het aanvullende beleidsakkoord, concreet vorm gaat geven. Ik breng ook in
herinnering dat de eurocommissaris voor natuur alle lidstaten al heeft opgeroepen
om de inspanningen die gericht zijn op het behoud van biodiversiteit te verdubbelen.
Daar heb ik ook nog niets van gezien.
 Wat de kwestie van de onteigening betreft was ik eigenlijk wel verbaasd,
hoewel het obligaat is om te zeggen want het verbaast mij natuurlijk helemaal
niet, hoe het CDA in dit debat staat. Als je het feitelijk bekijkt, is het
toch gek dat een fractie als die van het CDA zegt dat wij de afspraken moeten
handhaven en dat 10% onteigenen het maximum is, maar tegelijkertijd
zegt dat het niet te rigide mag – waar komt dat dan vandaan? –
en een pleidooi houdt om het omzetten van landbouwgronden in natuur maar een
tijdje op een lager pitje te zetten. Dat hoor ik tussen de regels door.
Agrarisch natuurbeheer zou de redding van de ehs zijn. Ik herinner de heer
Pieper eraan dat wij daarover afspraken hebben. Er zijn taakstellingen. Wij
moeten een bepaald aantal hectares verwerven, een bepaald aantal hectares
agrarisch natuurbeheer en een bepaald aantal hectares particulier natuurbeheer.
Begrijp ik nu goed dat de CDA-fractie aan die afspraken wel wil rommelen,
maar niet aan de afspraak over maximaal 10%, terwijl uiteindelijk het
doel dat het in 2018 klaar moet zijn, wel bovenaan moet staan?
 Ik wil die vraag eigenlijk vooral aan de minister voorleggen, want ik
ben echt ernstig in de war. De provincie Zuid-Holland heeft gezegd dat zij
de doelstellingen niet gaat halen en dus flexibeler omgaat met het instrument
onteigening. Het wordt dus meer dan 10%. Minister Verburg zegt eerst
heel stoer in Boerderij dat wij dat zo niet gaan doen, dat dat te gemakkelijk
is. Zij zegt ook weer dat het dan maar met boerenbeheer moet, terwijl er een
motie ligt waarin de minister wordt opgedragen om onverkort vast te houden
aan de bestaande taakstellingen. Dus niet meer agrarisch natuurbeheer ten
koste van de verwerving. Dat mag zij gewoon niet doen. Vervolgens komt er
een brief, waarin de minister schrijft dat met de provincies maar eens overlegd
moet worden. Wat mag ik nu van de minister verwachten? Gaat zij tegen de provincies
zeggen dat wij het zo niet gaan doen, dat dat te gemakkelijk is, of gaat zij
het doel, het realiseren van de ehs in 2018, vooropstellen? Als provincies
aangeven dat zij dat niet halen als zij zich moeten houden aan die 10%,
is de minister dan bereid om de provincies daarin tegemoet te komen? Het is
het een of het ander. Die stoere praat in het boerentijdschrift bevalt mij
helemaal niet gezien de motie die er ligt.
 De moties van de heer Van der Ham over de ruilgronden en de taskforce
versnelling afronding natuurgebieden heb ik medeondertekend of in elk geval
van harte ondersteund. Ik sluit mij aan bij de vragen die hij daarover heeft
gesteld.
 Een zorgpunt is nog de natuurdoeltypen. Die zijn wel vastgesteld. De provincies
moeten ze verder uitwerken in natuurgebiedsplannen, maar ons bereiken signalen
dat nog wel eens getracht wordt om die doeltypen te verlagen. Kan de minister
daar iets over zeggen? Wat mij ook zorgen baart, is dat bijvoorbeeld de provincie
Noord-Brabant zegt dat maar eens opnieuw moet worden gekeken naar de begrenzing.
Welke harde grenzen mogen wij met elkaar afspreken? Kan de minister daarop
ingaan?
 Ik steun ten slotte de oproep van mevrouw Jacobi om de buitenplaatsen
vooral te behouden. Als het om de centen gaat, raad ik de minister aan om
te putten uit de potjes die bestemd zijn voor de sector die de natuur juist
onder druk zet. Daar is nog wel wat geld te halen. Wij moeten overigens niet
veel geld vrijmaken voor buitenplaatsen omdat toevallig mensen hiervoor op
de publieke tribune zitten. Natuur met een stem is prachtig, maar er is ook
heel veel natuur zonder stem. Die natuur ligt vooral in de buurt van boerenbedrijven
en wordt structureel belast met ammoniak; en dat subsidiëren wij ook
nog. Het moet dus wel allebei. De belasting op de natuur moet omlaag en het
behoud van de buitenplaatsen gaan wij onderstrepen.
 
 De heer Van der Vlies (SGP): Voorzitter. Enkele
fracties zeiden het al tegen de relatief jonge woordvoerders in dit overleg:
wij zijn hier al heel erg lang mee bezig. Mijn fractie is altijd present geweest
in het debat in de achterliggende decennia. Als een dossier zich leent voor
de toets van wel of geen betrouwbare overheid zijn, is het dit dossier. Natuurlijk,
het ambitieniveau is geformuleerd. Daarbij was er al discussie over de vraag
of wij er 30 jaar of 20 jaar of 15 jaar over gaan doen. Iedereen
beseft dat naarmate die periode korter wordt, de realiseerbaarheid spannender
wordt én financieel én planologisch én bestuurlijk. Ambities
zijn prima, maar de haalbaarheid en de betaalbaarheid zijn ook relevante issues.
Als je niet helder bent over de ambities in het licht van de beschikbare budgetten en zo, creëer je onzekerheid op het boerenerf, in het
landschap en in de regio. Ik vind dat die onzekerheid minimaal moet zijn.
Natuurlijk zijn er ambities en moet je die niet al te gemakkelijk opgeven,
maar ik vind het politiek-bestuurlijk een rechtmatig issue, als je zegt dat
je in tijden van schaarste inderdaad iets moet temporiseren. Dat is niet anders.
Wij hebben heel veel doelstellingen op gebied van werkloosheid enzovoorts,
maar die worden ook niet gehaald. Het is overmacht. Als er inderdaad een crisis
is en als de beschikbare budgetten krap zijn, moet je daaraan consequenties
willen en kunnen verbinden.
 
 Mevrouw Ouwehand (PvdD): Als je alles doet
wat in je mogelijkheden ligt en het niet haalt en wanneer er crises zijn en
je andere afwegingen moet maken, kan ik het betoog van de heer Van der Vlies
wel volgen. Mag ik van de heer Van der Vlies ook een reflectie op de voorgaande
jaren en de opmerking van de Algemene Rekenkamer dat wij er tot het moment
dat de crisis uitbrak, nog niet alles aan hadden gedaan? Waar ligt dan de
verantwoordelijkheid? Hoe ziet de heer Van der Vlies dat dan?
 
 De heer Van der Vlies (SGP): Daar ben ik zelf
helemaal bij geweest. Er moest inderdaad een tandje bij. Wij hebben dat ook
met de rechtsvoorganger van deze minister, de heer Veerman, uitdrukkelijk
besproken. Het werd toen al in beeld gebracht, maar daarna is er wel iets
gebeurd.
 De provincies zijn druk bezig met definitief vorm te geven aan een herzien
stelsel voor het Programma Beheer. Onze verwachtingen zijn daarbij vooralsnog
positief. Eenvoudiger aanvraagprocedures, hogere vergoedingen, afrekening
op gevoerd beleid, beheer enzovoorts. Een belangrijk knelpunt in het systeem
blijft de contractduur van zes jaar voor het agrarisch natuurbeheer. Voor
veel ondernemers geeft deze termijn onvoldoende zekerheid. Het is jammer dat
dit knelpunt niet aangepakt wordt. Ik erken dat Brussel hier een vinger in
de pap heeft, maar ik vraag de minister toch om alles uit de kast te trekken
om dit knelpunt aan te pakken.
 De minister geeft aan dat gerichter kan worden gezocht en gestuurd op
kansen om de ehs te realiseren door particulier natuurbeheer. De Verklaring
van Linschoten is een goede aftrap. De minister wijst op de subsidie voor
functiewijziging van grond. Ik zie hier mogelijkheden voor agrarische gezinsbedrijven
die door de crisis moeilijk het hoofd boven water kunnen houden en naar uitwegen
zoeken. Ziet de minister die ook? Het zijn win-winsituaties. Is zij bereid
hier meer in te zetten? Wat gaat de minister doen om ook planologische belemmeringen
voor functiewijziging weg te nemen? Klopt het signaal dat de normen die binnen
het ILG gehanteerd worden voor de kosten van inrichting van de ehs, onvoldoende
aansluiten op de praktijk? Is de minister bereid deze normkosten aan te passen?
Mijn fractie vindt dat verwerving en inrichting van ehs-gronden hand in hand
moeten gaan. Het mag niet zo zijn dat het beschikbare en inmiddels getemporiseerde
budget eerst opgesoupeerd wordt door het op tijd bereiken van het verwervingsdoel
en dat de inrichting het ondergeschoven kindje wordt. De provincie Zuid-Holland
is bijvoorbeeld gestopt met de bebossing van aangekochte agrarische gronden,
terwijl zij doorgaat met plannen voor verwerving van gronden in de Zuiderdiep-
of Zuidoordpolder. Dat vindt mijn fractie een verkeerde afweging. Kan de minister
een krachtig signaal richting provincies afgeven?
 De minister wil in 2010 bezien of het nodig is om de grens van 10%
onteigenen te verruimen. Mijn fractie is daartegen. Gedeputeerde Evertse van
de provincie Zuid-Holland rept al over 75% onteigenen. Het is voor
mijn fractie glashelder dat het uitgangspunt vrijwillige verwerving dan niet
meer gehanteerd wordt. Mijn fractie heeft naast agrarisch en particulier natuurbeheer
iets anders voor ogen. Is de minister bereid om actief steun te geven aan
de provincie Groningen, die van de Europese Commissie gedaan wil krijgen dat
voor grondaankopen ten behoeve van de ehs meer geboden mag worden
dan de marktprijs? Mijn fractie vraagt de minister wat zij kan doen om de
inzet van wettelijke kavelruil in plaats van onteigening te stimuleren.
 Mijn fractie is zeer ontevreden over de brief van de minister inzake de
subsidieregeling voor particuliere historische buitenplaatsen. Uit deze brief
maak ik op dat de subsidie voor onderhoud van de groene elementen op buitenplaatsen
per 1 januari aanstaande geschrapt wordt en niet één op één
in het Brim terugkomt, en dat er geen adequate overgangsregeling komt voor
2010. Daar gaat mijn fractie niet mee akkoord. Hoe kan de minister garanderen
dat de gelden die nodig zijn voor structureel onderhoud van historische tuinen,
uit de markt kunnen worden gehaald? Zij weet toch dat deze tuinen een beschermde
status hebben en dat een commerciële aanpak maar zeer beperkt mogelijk
is? Ik wijs de minister erop dat de subsidieregeling voor particuliere historische
buitenplaatsen al in 1973 is ingevoerd, omdat eigenaren door stijgende onderhoudskosten
niet meer in staat waren om hun tuinen en parken te onderhouden. Tot op de
dag van vandaag is deze regeling succesvol en is aan de noodzaak niets afgedaan.
Ook krijg ik graag een reactie van de minister op het signaal dat de Stichting
tot behoud van Particuliere Historische Buitenplaatsen heeft afgegeven. Zij
constateert dat de tent maar gesloten moet worden als er niet werkelijk iets
goed verandert. Er gaat dan heel veel specifieke kennis verloren. Is de minister
bereid om de subsidieregeling vooralsnog overeind te houden?
 Ten slotte ben ik het met de minister eens dat de meldingsplicht er niet
moet komen, omdat die te veel onduidelijkheid schept bij de instrumenten die
er al zijn in de Wabo en de Natuurbeschermingswet.
 
 De heer Polderman (SP): Voorzitter. Met de
vakantie voor de deur en de oproep van staatssecretaris Heemskerk in gedachte
om die vooral in eigen land door te brengen, is het goed om te beseffen dat
de natuur in ons land dan ook wel de moeite waard moet zijn. Als het niet
is voor de Nederlanders zelf, dan toch voor de vele buitenlandse toeristen
die naar ons land komen. De economische meerwaarde van een aantrekkelijke
natuur moeten wij niet onderschatten. Ik wil daarmee maar zeggen: laten wij
natuurbeleid vooral van de positieve kant bekijken en dat niet te zeer aanzetten
als een moeilijk dossier met veel problemen en ellende. Nederland is een mooi
land met verschillende landschappen. Dat moeten wij vooral zo houden en hier
en daar moeten wij de boel verbeteren.
 Ik bladerde laatst door de Bosatlas voor Nederland. Daarin staan twee
kaarten naast elkaar afgedrukt van het grondgebruik in Nederland, een over
1900 en een over 2004. Om iets van de waan van de dag af te komen, is het
voor een politicus wel eens goed om af en toe naar zo’n vergelijking
te kijken. Wat het eerst opvalt, is de enorme teruggang van heide- en hoogveengebieden.
Die gebieden domineren nog in het beeld over 1900 en zijn nu slechts enkele
onbeduidende vlekjes. Daarnaast valt de grote verstedelijking op. Wij leven
ook met aanzienlijk meer mensen in het land. Er is sprake van een verdrievoudiging
van vijf miljoen in 1900 naar zeventien miljoen nu. Juist dat maakt de noodzaak
om zuinig te zijn met de natuur die nog rest in dit drukke en overbevolkte
land, alleen maar groter.
 Wij kennen inmiddels ook de jaarlijks terugkerende boodschap van het milieuplanbureau
over de biodiversiteit. De teruggang die wij hadden afgesproken, is niet gerealiseerd.
Ook de boodschap van de Rekenkamer over de ehs zet de seinen op rood.
 De achteruitgang van de biodiversiteit lijkt nog niet gestopt. De Nederlandse
overheid zag in 1990 dat er iets aan de verbetering van de natuur gedaan moest
worden en bedacht het project ehs. In ruim een kwart eeuw moest die klus geklaard
worden. Natuurbeheer en natuurbehoud zijn een kwestie van lange termijn en
lange adem. Daarom is af en toe terugkijken over een periode van 100 jaar
wel zinvol. 
 Juist de laatste tijd staat het natuurbeleid weer onder druk. De geluiden
dat het nu wel weer genoeg is geweest, bereiken ook de Kamer. Er is ronduit
weerstand tegen nog meer aanleg van zogenaamde nieuwe natuur. In het perspectief
van de achteruitgang die je met één blik op de twee zojuist
door mij genoemde kaarten kan waarnemen, is dat wat lachwekkend. Maar toch
begrijp ik het verzet tegen die nieuwe natuur wel. De discussie over de wenselijkheid
en de noodzaak van natuurherstel wordt ook vertroebeld door er stedenbouwkundige
projecten met een groen sausje mee te vermengen, bijvoorbeeld het Wieringerrandmeer,
of een al dan niet gewenste economische ontwikkeling als verdieping van een
vaargeul of de aanleg van een nieuwe haven of een nieuwe autoweg te compenseren
door landbouwgrond om te vormen tot natuur. Dat doet het draagvlak voor de
noodzakelijke ehs geen goed.
 Ik kom bij de onmogelijke spagaat waarin de overheid zich heeft gewerkt
bij het verwervingsbeleid. Het vasthouden aan het dogma van vrijwilligheid
bij de verwerving brengt iedereen, de boeren, natuurbeherende organisaties
en de overheid, in de problemen. Wanneer komt de minister tot het inzicht
dat het zo niet werkt, sterker nog: dat het contraproductief werkt? In de
brief van 15 juni en in de reactie op de positie van Zuid-Holland houdt
de minister nog steeds vast aan het maximum van 10% verwerving. Volgend
jaar wil zij het landelijk beleid bespreken en bekijken wat nodig is. Ik leid
daaruit heel voorzichtig af dat het inzicht bij de minister begint door te
breken. Kan zij dat bevestigen?
 De daadwerkelijk inrichting stagneert omdat er nog kleine percelen niet
verworven zijn, de zogenaamde afrondingsverwervingen. Als een gebied door
een betrekkelijk geringe ontbrekende schakel niet ingericht kan worden als
totaal, schaadt dat de waardering en vervalt het draagvlak. Wil de minister
stimuleren dat de verwerving prioriteit krijgt en dat de inzet van ruilgronden
daarvoor het instrument is? Dit conform de motie-Van der Ham. Met andere woorden:
waar legt deze minister de prioriteit, bij het vasthouden aan de 10%-norm
of bij de afronding en behoud van draagvlak?
 Bij de planologische verankering wreekt zich direct de nadrukkelijke keuze
voor de decentrale aanpak. Hoewel de ehs tot speerpunt van het ministeriële
beleid is verklaard, is de totstandkoming ervan overgelaten aan provincies
en gemeenten. Dat dit niet met elkaar te rijmen is, blijkt nu al geruime tijd.
Het kost heel veel overleg en energie om er ondanks dat toch nog iets van
te maken, maar efficiënt is anders. Het kernpunt is dat de ehs in de
bestemmingsplannen moet worden vastgelegd. Dat proces verloopt uiterst traag
en moeizaam. Er komt nu een algemene maatregel van bestuur. Wanneer denkt
de minister die gereed te hebben? Kan de Kamer geïnformeerd worden over
de stand van zaken bij de bestemmingsplannen buitengebied van de gemeenten?
Hoeveel gemeenten hebben de zaak inmiddels op orde, hoeveel en welke nog niet
en kan die informatie naar de Kamer worden gestuurd? Wat mij betreft kan dat
tegelijk met de informatie over de nulmeting op kaart, die ons al is toegezegd.
 Onder regie van het IPO is een nieuw stelsel van subsidies voor natuurbeheer
tot stand gebracht. De SP is daar in grote lijnen blij mee. Neemt de minister
de conclusies en aanbevelingen van de commissie-Verheijen daarover over? Ik
doel op de aanbevelingen omtrent de kostprijzen. Over een aspect hebben wij
nog een vraag. Die betreft de pachters die grond pachten van de grote natuurbeherende
organisaties. De contracten beslaan een periode van vijf jaar, men kan voor
vijf jaar pachten, maar het natuurcontract is zes jaar. Degenen die het daadwerkelijke
beheer voor een natuurbeherende of terreinbeherende organisatie uitvoeren,
de individuele boeren, zitten daardoor in de problemen, omdat zij niet die
beheertoeslagen krijgen. Wil de gemeenten de contracten met de gemeenten of
de verordening van de provincies nog eens bekijken? Daar wringt namelijk ergens
iets. Dit heeft ook te maken met het feit dat zij wel toeslagen kunnen krijgen.
Op die manier stimuleren wij dat iets wat eigenlijk natuurgebied
moet zijn, gewoon agrarisch wordt beheerd omdat het op die manier kan meetellen
voor de toeslagen. Wil de minister daarnaar laten kijken?
 Vervolgens kom ik bij de vraag naar de financiële zekerheid van het
beleid. Bij de herziening van het beleidsakkoord van het kabinet is 200 mln.
geparkeerd. Kan de minister garanderen dat die 200 mln. daadwerkelijk voor
haar natuurbeleid beschikbaar blijft in 2011? Ik krijg graag een concrete
toezegging.
 Over de historische buitenplaatsen hebben vele sprekers al iets gezegd.
Ik heb ze niet allemaal gehoord, maar ik sluit mij kortheidshalve aan bij
de opmerkingen van de heer Van der Vlies daarover. Ons punt is natuurlijk
dat zolang de toegankelijkheid van deze gebieden gegarandeerd is, wij het
als openbaar gebied ervaren. Het is op zich geen probleem dat OCW dat gaat
doen, maar als de overheveling van het ene ministerie naar het andere eigenlijk
een bezuinigingsslag is, hebben wij daar grote moeite mee. Ik hoop dat de
minister ons op dat punt kan geruststellen.
 
 Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Ik ben blij
dat ook de SP signaleert dat de feitelijke beheerders, dus de boeren, voor
een groot deel niet de vergoedingen krijgen als zij gronden van natuurorganisaties
beheren. Vindt de heer Polderman met mij het niet vreemd dat natuurgronden
nog steeds voor de mestwetgeving mogen worden meegeteld?
 
 De heer Polderman (SP): Dat is wat ik ook
zeg. Door deze gang van zaken stimuleer je agrarisch gebruik in plaats van
natuurbeheer. Dat wringt. Daar moeten wij naar kijken. Ik heb het dus over
de pachters die het daadwerkelijke beheer doen.
 
 De voorzitter: De minister zal in één
blok antwoorden. Daarna krijgt de Kamer de gelegenheid voor de tweede termijn.
Twee uur was heel weinig gezien de gigantische brievenlijst die men in de
procedurevergadering op de agenda heeft laten zetten. Voor mij is het dan
niet te doen om het kort af te handelen. Ik wil deze vergadering met zeker
een kwartier tot een klein half uur verlengen. Wij hebben de zaal tot onze
beschikking.
 
 Minister Verburg: Voorzitter. Ik dank de Kamer
voor de inbreng in eerste termijn. Naast het feit dat zij heel veel brieven
op de agenda heeft gezet, zijn de leden ook in staat gebleken om heel veel
vragen te stellen. Ik zal proberen om op al die vragen in te gaan. Ik heb
ze ook min of meer gegroepeerd.
 De eerste vragenserie gaat over de ecologische hoofdstructuur. Met die
ecologische hoofdstructuur zijn wij natuurlijk al een heel lange periode bezig.
De heer Van der Vlies heeft dat terecht aangehaald. Wij hebben die niet gisteren
verzonnen en wij hebben het ook niet voor het eerst geschreven in een regeerakkoord,
maar wij zijn er al een aantal jaren mee bezig, om precies te zijn vanaf 1990.
Dat betekent dat wij inzetten op de ambitie om in 2018 728 500 hectare
gerealiseerd te hebben, bestaande en nieuwe natuur, en dat wij daar voluit
mee bezig zijn. Als de vraag wordt gesteld – verschillende leden hebben
dat gedaan, overigens op verschillende toonhoogte – of wij die ambitie
gaan halen, is mijn antwoord ja. Ik vind dat het een ambitie is die wij moeten
halen, zowel via verwerving als langs de lijn van beheer, zowel particulier
natuurbeheer als agrarisch natuurbeheer. Dat zijn allemaal mogelijkheden om
de ambitie te realiseren. De vraag is of wij op schema liggen. Ik kan daarop
niet tot op de laatste vierkante centimeter antwoorden, zoals mevrouw Peters
van mij eiste, omdat de exacte informatie niet beschikbaar is.
 En daarmee kom ik op mijn tweede punt. Wij hebben bij de start van de
Wet inrichting landelijk gebied, die van kracht is geworden in 2007, afgesproken
dat de provincies verantwoordelijk zijn voor de uitvoering ervan. De redenering
was dat de inrichting van het landelijk gebied, dus inclusief de
ecologische hoofdstructuur, zo dicht mogelijk bij de mensen zou moeten plaatsvinden.
Dat is dus bij de provincies. Daartoe is toen weloverwogen besloten. Wij hebben
met de provincies afspraken gemaakt over de taken die zij gaan realiseren,
over de verantwoordelijkheden die zij hebben en gaan waarmaken en over de
budgetten die wij gaan overmaken naar de provincies. Tot en met 2013 is dat
een substantieel bedrag van 3,2 mld. Dat is niet gering. Provincies cofinancieren
daarnaast ook nog in meer of mindere mate daarin.
 Wij hebben tegelijkertijd afgesproken dat wij optimale ruimte willen geven
om zaken zo praktisch mogelijk vorm te geven. Dat betekent dat wij niet ieder
jaar exact kunnen aangeven hoeveel hectares zijn verworven en hoeveel hectares
zijn ingericht. In sommige provincies komt namelijk in het ene jaar meer grond
beschikbaar die verworven kan worden of waarover beheerafspraken kunnen worden
gemaakt, dan in het andere jaar. Het verschil in temporisering of in kansen
moet je erkennen. Dat is vanaf het begin ook erkend. Dat neemt niet weg dat
er wel gemeten moet worden. Ik vind dat van groot belang. Daarom vind ik het
ook van groot belang dat wij voor 2010 de midterm review hebben afgesproken.
Dat is midden in de periode. Dan moeten wij op een rijtje hebben wat gerealiseerd
is, waar wij staan, waar wij op tempo liggen en waar het tempo omhoog moet.
 De temporisering in de financiering van twee keer 100 mln. die wij naar
voren schuiven en 200 mln. extra in 2011 is een afspraak die wij in het crisisoverleg
hebben gemaakt. Daarover hebben wij met de Kamer ook uitvoerig van gedachten
gewisseld. Die afspraak is ook door de Kamer bekrachtigd. Dat betekent dus
dat wij het zo gaan doen: een kasschuif van twee keer 100 mln. eraf in 2009
en 2010 en in 2011 200 mln. erbij. Ik bevestig dat hier, ik zet daar hier
een streep onder. Wat betekent dit nu? Heeft dit grote consequenties voor
het gehele pakket van de provincies? Dat hoeft niet. Ik heb al eerder in de
Kamer gezegd dat in het Groenfonds vooralsnog voldoende budget beschikbaar
is. Aan het eind van het jaar heeft het Groenfonds tot nu toe een vrij stevig
positief saldo gehad, zodanig dat de voorzitter, de heer Van Vollenhoven,
op enig moment heeft gezegd dat het tijd wordt dat de provincies op gang komen.
 Mevrouw Ouwehand heeft gerefereerd aan het rapport van de Algemene Rekenkamer
en mijn reactie daarop. Achter die reactie van mij zet ik absoluut een uitroepteken.
De Algemene Rekenkamer – men kan dat zien in het rapport van de Algemene
Rekenkamer – heeft de gegevens bij elkaar gezet en opgeteld en beoordeeld
tot eind 2007. Wij hebben inmiddels ook het jaar 2008 achter de rug. Wij zijn
voluit bezig voor 2009. De signalen die wij nu uit het Groenfonds krijgen,
is dat de provincies inderdaad tot een zodanige versnelling komen of zijn
gekomen dat heel fors een beroep wordt gedaan op het Groenfonds. Dat hebben
wij ook bedoeld.
 De heer Van der Ham vroeg naar de versnelling van de inrichting. Dat verzoek
is nadrukkelijk aan de orde geweest bij de begroting, waarop ik ook heb gezegd
dat ik het inderdaad zie als een kans. Ik zie het als een kans om een been
erbij te trekken in de inrichting. Ik heb wel gewezen op de kritische massa.
Je moet wel een robuust gebied hebben om in te richten. Als nog niet alles
is verworven of als nog niet alles beschikbaar is, moet je soms om een gedeelte
van het gebied heen werken. Het moet dus ook wel een beetje schaal hebben.
 De provincies zijn er voluit mee bezig. En vanmorgen is hier ook al gezegd
dat wij de werkgelegenheidseffecten daarvan niet mogen onderschatten. Wij
hebben het zelf opgepakt en met de provincies besproken, afgelopen december
direct na de begrotingsbehandeling, zoals ik heb toegezegd. Ik heb het ook
in mei met de provincies besproken, toen wij het reguliere overleg over het
ILG hadden. Ook toen hebben de provincies aangegeven dat het hun volledige
aandacht heeft, dat zij volop voor de ambitie staan om hun verantwoordelijkheid
waar te maken. Ik zie dat nu ook gebeuren. Overigens zal de rapportage van
de provincies over 2008 in de loop van de zomer verschijnen.
Zodra die er is, zal ik die aan de Kamer doen toekomen met mijn beoordeling
van de resultaten tot dan toe. Wij komen hier dus opnieuw over te spreken.
 Mevrouw Jacobi heeft gevraagd of het wenselijk is om een taskforce in
te stellen. Ik vind dat op dit moment niet wenselijk. De provincies zijn namelijk
zelf verantwoordelijk. Zij houden elkaar van tijd tot tijd ook scherp. Ik
houd hen ook scherp, doodgewoon omdat de Kamer heeft aangegeven van de ecologische
hoofdstructuur een groot project te willen maken en daarmee het belang ervan
te willen onderstrepen. Wij zijn er nu mee bezig. De provincies hebben geweldig
goed in de gaten hoeveel belangstelling de Kamer ervoor heeft en hoeveel belang
de Kamer met mij hecht aan het realiseren van de ecologische hoofdstructuur
in 2018. Het nu opzetten van een taskforce zal niet productief werken.
 Mevrouw Snijder en de heren Van der Vlies en Pieper hebben gevraagd naar
mijn reactie op de onteigeningsvoornemens van de provincie Zuid-Holland. Ik
heb daarover gedeputeerde Evertse aangesproken en tegen hem gezegd dat wij
dat zo niet gaan doen. Wat ik in een interview in de Boerderij heb gezegd,
heb ik ook tegen de heer Evertse gezegd. Ik heb wel gezegd dat ik de mogelijkheid
wil bieden, als hij merkt dat het moeilijker is in Zuid-Holland, om via een
vorm van verevening met andere provincies iets uit te ruilen. Die mogelijkheid
heb ik echter het vorige jaar al geboden. Lang niet alle provincies komen
aan 10% onteigening. Ik heb gezegd dat het ook mogelijk is dat een
provincie die in een jaar het totale beschikbare budget niet nodig heeft,
dat ter beschikking stelt aan een andere provincie die wellicht dat jaar meer
kan verwerven of meer kan doen, en dat het andere jaar weer van die provincie
terugkrijgt. Dat alles is mogelijk langs de lijnen van verevening, maar de
doelen moeten wel gerealiseerd worden. De mogelijkheid om te verevenen op
het gebied van onteigenen heb ik dus aan de provincie Zuid-Holland geboden.
Ook andere provincies kunnen daar gebruik van maken. Ik heb van de heer Evertse
nog niets teruggehoord. Ik heb ook kennis genomen van de uitspraak gisterenavond
van de provinciale staten van Zuid-Holland. Ik heb op 18 juni het college
van gedeputeerde staten van Zuid-Holland daarover een brief geschreven. Ik
ga er zonder meer van uit dat ook de provincie Zuid-Holland zich houdt aan
de spelregels die wij daarover hebben afgesproken.
 De heer Van der Ham heeft gevraagd wanneer de nulmeting op kaart komt.
Laat ik dit zeggen: ik heb zelf een gevoel van ongeduld bij het realiseren
van de nulmeting op kaart. Die biedt namelijk de mogelijkheid, voor de provincies
en ook voor de Kamer en de belanghebbenden in de gebieden, om inzicht te krijgen
en een scherp beeld te krijgen hoe het precies zit. Die nulmeting op kaart
is deksels ingewikkeld in de vormgeving en uitvoering. De verwachting is dat
de nulmeting er dit najaar is. Ik zet in ieder geval in op een tijdstip voor
de begrotingsbehandeling. Ik vind dat een uiterste datum. Ik ga ook tegen
de provincies zeggen dat die er voor de begrotingsbehandeling moet zijn, omdat
ik het zo’n belangrijk document vind. Ik ben dat zeer met de heer Van
der Ham eens.
 De heer Van der Ham heeft ook gevraagd of de temporisering van de ecologische
hoofdstructuur wordt meegewogen in de midterm review. Wij wegen op dat moment
alles af.
 Mevrouw Peters heeft gevraagd of de uitkomsten van de midterm review er
kunnen zijn voor de begrotingsbehandeling in 2010. Dat ga ik niet toezeggen.
Ik hecht aan een zorgvuldig proces bij de midterm review. Ik zeg wel toe dat
die er voor het eind van 2010 is. Ik vind dat de midterm review zorgvuldig
moet plaatsvinden. Ik laat mij daarom liever niet binden aan een datum, waardoor
plotseling haast zou kunnen ontstaan die weer ten koste gaat van de zorgvuldigheid.
 Mevrouw Snijder en de heer Van der Ham hebben gesproken over de ruilgronden
en gevraagd waarom die ruilgronden niet verkocht worden en het geld opnieuw
wordt gebruikt voor investeringen. Die ruilgronden worden niet lukraak aangekocht,
maar gebruikt voor strategische doelen zoals bedrijfsverplaatsing.
Dat komt zowel de boer als de natuur ten goede. Wij kijken naar de voorraad
ruilgronden. Dat punt komt ook aan de orde in de nulmeting op kaart. Ik wijs
erop dat het eenzijdig verkopen van de ruilgronden het realiseren van de doelen
van de ecologische hoofdstructuur niet dichterbij brengt.
 Mevrouw Ouwehand heeft gevraagd waarop zij mij mag afrekenen. Zij mag
mij iedere dag afrekenen en dat doet zij ook ongeveer. Zo hoort het ook in
de volksvertegenwoordiging.
 
 Mevrouw Ouwehand (PvdD): Dat is wel waar.
 
 Minister Verburg: Ja, wij beamen het beiden.
 In 2010 wordt zichtbaar hoe het ervoor staat. In de midterm review zullen
wij ook afwegen of wij het goede instrumentarium hebben, of wij hier en daar
moeten remmen en ergens anders moeten schakelen. Kortom: de midterm review
geeft toch een sterke indruk waar wij staan en hoe wij ervoor staan.
 Mevrouw Ouwehand heeft ook gevraagd naar de flexibeler inzet van het instrument
van onteigening. Ik heb al aangegeven dat er een verschil is tussen de provincies.
 De heer Polderman vroeg wat ik belangrijk vind, het realiseren van het
doel of draagvlak. Ik vind beide belangrijk. De tegenstelling die hij formuleert,
zie ik niet en wil ik ook niet creëren. Het is een valse tegenstelling.
Ik onderstreep dat wij de ecologische hoofdstructuur in 2018 hebben gerealiseerd,
kwantitatief en ook verregaand kwalitatief. Ik vind dat dit moet gebeuren
met behoud van draagvlak. Wij hebben in uiterste situaties ook het onteigeningsinstrument
daarvoor nodig. Daar zijn afspraken over gemaakt, zeg ik tegen mevrouw Peters,
omdat het onteigeningsinstrument een sluitstuk zou kunnen zijn. Op het moment
dat de provincie een groot gebied heeft verworven of afspraken erover heeft
gemaakt omtrent beheer en het vast zou blijven zitten op één
eigenaar die pertinent niet wil verkopen, ondanks het feit dat een goed bod
wordt gedaan en er een goed begeleidingspakket is, dan moet het onteigeningsinstrument
er kunnen zijn. Wij zien dat ook bij andere grote projecten. Dat houden wij
wel beperkt. Daarom hebben wij die 10% afgesproken.
 Mevrouw Peters heeft ook gevraagd welk deel precies begrensd is. Dat is
ongeveer 95%. De nulmeting moet hierover duidelijkheid verschaffen.
 Er zijn ook vragen gesteld over het nieuwe Programma Beheer. De provincies
zijn er volop mee bezig. Mevrouw Snijder heeft ook aangegeven dat provincies
daarvoor verantwoordelijk zijn. Er lijkt veel steun voor te zijn. Wij hebben
wel gezegd dat het nieuwe programma efficiënter, effectiever, transparant,
goed uitvoerbaar, dus eenvoudiger en betaalbaar zou moeten zijn, in de zin
dat het goedkoper is dan wat wij nu hebben. Dat zijn allemaal belangrijke
doelen die wij met elkaar nastreven. Op dit moment leggen de provincies de
zaken voor aan provinciale staten en spreken provinciale staten hun oordeel
erover uit. Ik spreek volgende week dinsdag hierover opnieuw met de provincies.
Ik weet dat zij graag willen dat in 2010 het nieuwe Programma Beheer van start
gaat.
 Ik ben het eens met degenen die hebben gevraagd of wij er genoeg tijd
voor hebben. Volgens de berekeningen die nu op tafel liggen, zou het kunnen.
Ik wil echter in deze Kamer niet verhullen dat ik er zorgen over heb. Ik heb
zorgen op twee punten. Ik heb ten eerste zorgen over de Europese toestemming.
Het nieuwe stelsel moet namelijk door Brussel worden goedgekeurd. Wij zijn
ermee bezig, maar het is wel verstandig om in Brussel groen licht te hebben
voor die nieuwe aanpak. Ik heb ten tweede zorgen over de financiering van
een en ander. Er zijn namelijk nog een aantal open einden. Ik wil van de provincies
weten of zij die zorgen niet zien en niet hebben, omdat zij zelf voldoende
financiering hebben. Als die open einden gaan betekenen dat een extra beroep
wordt gedaan op mijn budget, moet ik bekennen dat ik dat niet heb. In deze
tijden van crisis kan ik niet zomaar zeggen dat ik voor enkele
tientallen miljoenen extra kan bijspringen. Ik zou dat onzorgvuldig vinden.
Ik zou dat onduidelijk en onzeker vinden, onzeker ook voor de uitvoerders
van de pakketten. Ik zou het jammer vinden als wij die duidelijkheid niet
kunnen geven. Ik kan dus die open einden niet zonder meer laten bestaan. Ik
zal er volgende week met de provincies over spreken. Ik stuur de provincies
vandaag ook een brief daarover, dat er volstrekt helderheid moet zijn over
de financiering, dat de financiering afgehecht moet worden enzovoorts en dat
dat voor mij een voorwaarde is om mee te tekenen. Sommige sprekers hebben
daarnaar ook gevraagd.
 De heer Pieper heeft gevraagd of Actal naar het nieuwe stelsel heeft gekeken.
Het antwoord is ja. Actal heeft ernaar gekeken en het oordeel van Actal is
positief. Als het gaat om de vraag of het eenvoudiger is, voldoet het nieuwe
stelsel daaraan. Het is ook één van de criteria voor het nieuwe
stelsel.
 De heer Polderman heeft gevraagd naar het advies van de commissie-Verheijen
over de standaardkostprijzen. De standaardkostprijzen van de commissie-Verheijen
maken deel uit van het nieuwe stelsel.
 De heer Pieper heeft nog gezegd: zonder boeren geen natuurbeheer. Ik onderschrijf
dat boeren belangrijk zijn voor natuurbeheer. Dat zijn Terreinbeherende Organisaties
echter ook. Dus boeren, Terreinbeherende Organisaties en particuliere natuurbeheerders
zijn alle belangrijk voor natuurbeheer.
 De heer Polderman heeft een probleem omtrent de pacht aan de orde gesteld
en een knelpunt aangegeven. Hij heeft gezegd dat de financiering van het Programma
Beheer naar de verpachter gaat en dat de pachter eventueel een beroep kan
doen op bedrijfstoeslagregelingen. Dat is inderdaad een knelpunt in het huidige
Programma Beheer, in de subsidieregeling agrarisch natuurbeheer. In het nieuwe
stelsel wordt het door de provincies opgelost, want de pachter kan dan voor
zes jaar een beheerovereenkomst sluiten en eventueel de beheerverplichting
overdragen aan de nieuwe pachter. Dit knelpunt is dus erkend en wordt ook
meegenomen.
 Alle woordvoerders hebben gesproken over de particuliere historische buitenplaatsen.
Ik zal er het volgende over zeggen, omdat sommige woordvoerders hebben gezegd
dat zij voorstander zijn van samenvoeging van een aantal regelingen. Op dit
moment zijn er drie regelingen voor buitenplaatsen. Die worden geïntegreerd.
Die gaan naar het Brim. Dat is een vereenvoudiging van het stelsel van instandhouding.
De groene en de rode subsidies voor de buitenplaatsen komen dan samen in één
ministerie in één regeling. Dat is een belangrijke vereenvoudiging,
want die biedt aan de eigenaren het voordeel dat zij nog maar met één
loket te maken hebben. Dit sluit bovendien aan bij belangrijke pijlers van
modernisering van de monumentenzorg, die mijn collega van OCW ook voorstaat:
de eigenaar centraal en omgevingsgericht. Die uitgangspunten onderstrepen
wij kabinetsbreed. Ik heb dat van verschillende sprekers ook teruggehoord.
 Er zijn vragen gesteld over de overgangsregeling. Hoe doen wij het op
een zorgvuldige manier? Hoe dragen wij een en ander, ook de activiteiten,
zorgvuldig over? Ik ga toezeggen dat ik bereid ben om nogmaals met de stichting,
waarmee wij verschillende overleggen hebben gehad, te bekijken hoe de betrokken
mensen zorgvuldig van de huidige situatie naar een nieuwe kunnen toegroeien.
Met betrekking tot de overgangsregeling zeg ik dus toe dat ik daar nog over
ga spreken met de Stichting tot behoud van Particuliere Historische Buitenplaatsen.
Voor de begrotingsbehandeling zal ik de Kamer de uitkomsten ervan laten weten.
 Dan resten nog wat overige zaken. Mevrouw Jacobi heeft gevraagd naar de
pilot meldingsplicht. Ik heb nog niet zo lang geleden gezegd dat wij die pilot
gaan uitvoeren. Ik schrijf de Kamer een dezer dagen een brief naar aanleiding
van mijn toezeggingen rek en ruimte in Natura 2000. Daarin zal ik
ook op de meldingsplicht ingaan. Binnen een week krijgt de Kamer daar meer
duidelijkheid over.
 Mevrouw Snijder heeft gevraagd naar het vervolg op de Verklaring van Linschoten.
Zij heeft daarover terecht haar vreugde uitgesproken. Dat is echter stap één.
Vervolgens moet dit vertaald worden in heel concrete regelingen. Ik ben in
overleg met de provincies bezig om de regelingen aan te passen. Dat valt nog
niet mee, het moet zorgvuldig gebeuren. De ambitie om het voor 1 december
in Europa voor te leggen, is een heel ambitieuze. Wat wij in Europa voorleggen,
moet namelijk ook nog deugen. Een aantal particuliere grondeigenaren heeft
ook in Brussel iets voorgelegd. Brussel zal dus ook heel zorgvuldig willen
kijken naar deze regeling. Deze maatregelen worden overigens samen met de
provincies uitgewerkt. Er zitten ook nog fiscale voorstellen in. Daarover
wordt overleg gevoerd met Financiën.
 De heer Van der Ham heeft gevraagd waardoor de particuliere realisatie
achterblijft, wat de consequenties zijn en of er zicht is op de overdracht
van de taakstelling aan de TBO’s. Op het laatste weet hij het antwoord
wel. Op het moment dat er een achterstand is, vind ik dat die achterstand
moet worden ingehaald. Dan denk ik niet in eerste instantie aan overdracht.
De taakstelling voor particulieren komt voort uit de omslag van verwerving
naar beheer, uit 2004/2005. In 2008 is geconstateerd dat impulsen nodig zijn.
Die zitten in de Verklaring van Linschoten. Ik wil dit in de uitwerking graag
een succes laten worden.
 De heer Van der Ham heeft nog heel specifieke vragen gesteld. Dat zijn
allemaal vragen over zaken waarvoor de provincies in eerste instantie verantwoordelijk
zijn.
 
 De heer Polderman (SP): Voorzitter. Dank voor
de antwoorden. De minister is in elk geval consistent in haar antwoorden.
Wij horen steeds dat verhaal. Het komt neer op: maakt u zich maar niet ongerust,
de ambities voor de ecologische hoofdstructuur in 2018 staan en het komt allemaal
dik in orde.
 In het vervolg van haar verhaal, als zij praat over de subsidies voor
het Programma Beheer, hoor ik de minister echter zeggen dat zij toch wel grote
zorgen heeft of het allemaal gaat lukken. Zij heeft zorgen of de beheervergoeding
wel Europa-proof is en over de financiën. Zij zegt dat de provincies
er niet op moeten rekenen dat zij bij LNV kunnen aankloppen als zij geld tekortkomen.
Het past dus niet op elkaar, als zij enerzijds zegt dat alles in orde komt,
dat 2018 staat en dat de ambities blijven bestaan en anderzijds zegt dat zij
wel zorgen heeft of alles wel wordt uitgevoerd. Ik begrijp dat dus niet goed.
Haar zorgen over de concrete situatie op het moment zijn terecht. Als haar
boodschap aan de provincies is dat zij er niet op moeten rekenen dat de minister
gaat bijspringen, is dat een helder signaal. Dat neemt echter de zorgen of
alles wel gerealiseerd wordt in 2018, niet weg.
 Ik ben blij met de toezegging over de historische buitenplaatsen dat wij
daar voor de begrotingsbehandeling aan toekomen. Verleden jaar hadden wij
precies dezelfde situatie. Toen zei de minister dat zij het ging veranderen,
maar dat zij er in goed overleg met de stichting wel uit zou komen. Eigenlijk
zitten wij na een jaar nog in dezelfde situatie. Ik vraag mij dus af waartoe
dat overleg heeft geleid. Kennelijk niet tot een goede oplossing. Maar wie
weet, misschien komt het onder druk van de tijd nog goed.
 De minister zegt dat het punt van de pachters die voor natuurorganisaties
daadwerkelijk het beheer doen en geen vergoeding krijgen, een probleem is
en dat het in de nieuwe overeenkomst is gerepareerd. Het klemmende punt is
het verschil tussen de contracten. Voor natuurbeheer zijn het contracten van
zes jaar, maar pachtcontracten lopen vijf jaar. Ik hoor van boeren die dit
werk doen, dat dit niet past en dat zij ermee in de problemen komen. Ik zal
nagaan of het optimisme van de minister gerechtvaardigd is. Mocht
dit niet zo zijn, dan moeten wij er via schriftelijke vragen maar helderheid
over krijgen.
 
 De heer Van der Vlies (SGP): Voorzitter. Ik
zeg de minister dank voor haar beantwoording. Als ik haar goed heb begrepen –
en dat kan niet anders, want zij was duidelijk – wordt het doel van
2018 gehandhaafd, maar moeten wij het draagvlak daarbij wel behouden, wat
dwingt tot een praktische aanpak. Ik vat het zo maar even samen. En dat is
precies de lijn van de SGP-fractie.
 Een paar vragen zijn nog blijven liggen. Over het agrarisch natuurbeheer
en de contractduur van zes jaar heb ik gevraagd of dat in Brussel aangekaart
kan worden. Ook moet in Brussel aangekaart worden de verwerving boven de marktprijs.
De verevening over de provincies is op zichzelf een «escape»,
maar die luistert natuurlijk wel nauw. Op een gegeven moment wordt in de ene
provincie iets gerealiseerd met een lening van een andere provincie, die daar
op een gegeven op moeten weten in te spelen. Dat moet wel in balans blijven.
Dus graag wat dat betreft een toezichthoudende rol.
 Bij de historische buitenplaatsen is het een herhaling van zetten. Vorig
jaar was het ook een beetje zo. Ik ben blij dat een overgangsregeling wordt
overwogen, maar die moet er dan wel echt komen. Men moet niet in onzekerheid
blijven, want dan verdwijnt de deskundigheid. De voorbeeldfunctie van Nederland
in Europa staat op het spel. Die moeten wij niet opofferen. Wij moeten er
juist trots op zijn. Dat mag best een klein beetje kosten. Ik ben nog steeds
niet overtuigd wat het Brim betreft. Ik erken dat het een versterkend effect
kan hebben als regelingen bij elkaar worden gebracht. Het Brim heeft echter
zo zijn eigen regime en discipline. Het is een prima regeling, maar daarin
kan ook niet alles. Ik wil echt de garantie hebben dat het een op een rondloopt.
 
 (Applaus op de publieke tribune)
 
 De voorzitter: Ik denk dat dit applaus toch
is bedoeld voor eenieder hier. Eigenlijk mag men niet klappen en moet ik iedereen
de zaal uit sturen. Maar goed, wij gaan verder.
 
 Mevrouw Ouwehand (PvdD): En boe roepen mag
ook niet, wat mij nogal eens is overkomen.
 Voorzitter. Ik moet concluderen dat de minister de Kamer echt met lege
handen laat staan. Zij zet een uitroepteken achter haar uitspraken, maar op
uitroeptekens kunnen wij de regering niet controleren. Nadat de minister heeft
gezegd dat zij zich kan vinden in de conclusies van de Algemene Rekenkamer,
dat een versnelling nodig is en dat zij het heel belangrijk vindt dat wij
2018 gaan halen, zegt de Rekenkamer dat het prachtig is dat de minister dat
doet, maar dat zij niet aangeeft hoe zij die versnelling tot stand wil brengen.
Uit de reactie wordt niet duidelijk welke concrete maatregelen de minister
wil nemen om de voortgang te bespoedigen en welk tijdpad zij daarbij voor
ogen heeft. Het is toch heel redelijk om dat wel te doen? De minister heeft
gezegd dat wij al in 1990 zijn begonnen. Dat is mooi. Dan kan je toch twintig
jaar later in een midterm review van tevoren even op papier zetten waar je
wilt staan. Wat mij betreft mag de minister dat met een marge doen, omdat
zij zelf aangeeft dat het lastig is en dat er het ene jaar meer kansen zijn
dan het andere. Het gaat mij echter veel te ver om de minister op eigen houtje
te laten beoordelen of het voldoende is waar wij in 2010 staan. De Kamer moet
iets hebben op basis waarvan zij deze minister kan afrekenen. Het probleem
bij dit dossier is dat iedereen zegt dat het natuurlijk belangrijk is en dat
wij ervoor gaan, maar wie zit hier in 2018 om de klappen op te vangen als
het niet gelukt is? Ik hoop eigenlijk dat het niet deze minister is. Mocht
zij het wel zijn, dan hoop ik dat ik erbij ben. «Als minister»
hoor ik hier suggereren, maar dat laat ik nog maar even in het midden.
 Ik ben blij dat ik naar de onteigeningskwestie heb gevraagd, want ik heb
gerefereerd aan enerzijds de stoere uitspraken in de Boerderij en anderzijds
de brief die wij hebben gekregen. Uit de brief sprak toch het beeld dat de
minister openstaat voor discussie over de onteigening. Nu hoor ik haar zeggen
dat wij het sowieso niet gaan doen. Hoe moeten de provincies dan hun taakstellingen
gaan halen? Daarover moet de minister duidelijk zijn.
 
 Mevrouw Peters (GroenLinks): Voorzitter. Ik
dank de minister voor haar antwoorden. Dit is winst: er is een goed en krachtig
signaal gekomen van de regering. Wij moeten en gaan de doelstellingen voor
de ecologische hoofdstructuur halen. Daar is geen woord Spaans bij.
 Het debat is echter niet gegaan over het heldere signaal van de Rekenkamer
dat wij een probleem hebben, dat het te langzaam gaat. Dit debat had moeten
gaan over de vraag hoe wij een versnelling kunnen aanbrengen. Het lijkt mij
te weinig. Ik maak mij zorgen als de minister alleen maar verwijst naar een
midterm review die wij eind 2010 krijgen. Zal dat dan pas het eerste moment
zijn waarop duidelijk wordt waar versneld moet worden? Zal dat dan pas het
eerste moment worden waarop helderheid wordt gegeven over de resterende taakstelling
voor verwerving van gronden? Het moet allemaal eerder. Kan de minister nog
een keer naar de deadline kijken?
 Het is jammer dat er geen taskforce kan komen om de provincies te helpen
bij het oplossen van de problemen die zij ondervinden bij het verwerven van
de laatste restgronden en het inrichten van de verworven terreinen. Wat is
de reden van de minister om de provincies niet een handje te willen helpen?
Er is toch duidelijk een probleem?
 Ik dank de minister voor haar toezegging over de historische buitenplaatsen.
Wil zij in de brief die zij de Kamer daarover stuurt voor de begrotingsbehandeling,
ook voorrekenen wat de budgettaire consequenties zijn van het samenvoegen
van de subsidieregelingen? Is het alleen een soort van efficiencyslag, zoals
het wordt gepresenteerd in de brief, of is het ook een verkapte bezuinigingsmaatregel?
Als dat zo is, moet de overgangsregeling ook daarop toezien.
 
 De heer Van der Ham (D66): Voorzitter. 2010
wordt een fantastisch jaar wat betreft het groene beleid van dit kabinet,
want dan gaan wij pas kijken of de drie jaar dat het kabinet heeft geregeerd
nuttig is geweest voor Schoon en Zuinig. Ook moeten wij dan kijken of men
met de ecologische hoofdstructuur echt is opgeschoten. Wij hebben natuurlijk
allemaal onze vermoedens. Er zijn tussenrapportages waaruit blijkt dat het
hartstikke slecht gaat op een aantal onderdelen daarvan. In 2010 mogen wij
pas echt conclusies trekken, maar dan zijn er al weer bijna verkiezingen.
Dan moeten wij maar weer opnieuw een partijtje gaan vechten om er geld uit
te halen voor dit soort projecten.
 Ik ben helemaal niet tevreden. Het is goed dat er een toezegging is gekomen
over de buitenplaatsen, maar de minister mag echter geen klem leggen op de
ruimte voor de provincies om te verwerven. Daarvoor moeten de provincies echt
zelf beleid kunnen voeren. Die taskforce lijkt mij echter heel nuttig, het
is heel nuttig om ervaringen uit wisselen. Het lijkt mij allemaal prima om
te doen. Als wij dat straks in de Kamer voorstellen, voor mijn part met een
motie, zou dat de minister heel erg kunnen helpen in haar ambities.
 En dan de uitvoering van de motie-Van der Ham. Die is van mijn hand. Daarom
hecht ik zo, ook inhoudelijk, aan die motie. Daarin wordt een plan van aanpak
gevraagd voor de afrondingsaankopen. Ik vind dat dit plan van aanpak er gewoon
moet komen. De motie werd zeer breed gesteund in de Kamer. Het ligt ook voor
de hand, het kan gecombineerd worden met de bezuinigingsoperaties
van het kabinet of het kasschuifsysteem. Het kan een quick win zijn. Als de
minister daar nu eens goed op inzet, zijn wij allemaal blij. Ik vind echt
dat de motie moet worden uitgevoerd. Ik hoop dat de Kamerleden die de motie
vorig jaar hebben gesteund, er nog steeds achter staan en dat wij geen nieuwe
motie nodig hebben. Ik hoop dat de motie gewoon wordt uitgevoerd. Ik hoop
echt op een toezegging op dit punt.
 De nulmeting komt eraan. Dank voor de toezegging daarvoor.
 Ik hoop dat wij in tweede termijn een krachtiger en in ieder geval bevredigender
antwoord krijgen op de vragen die ik heb gesteld in eerste termijn.
 
 De heer Pieper (CDA): Voorzitter. Dank aan
de minister voor de vele toezeggingen. Zij heeft heel duidelijk aangegeven
dat voor haar achter 2018 een uitroepteken staat. Zij heeft tegelijkertijd
erkend dat de problemen in het veld voor een groot gedeelte in het veld moeten
worden opgelost. Geen beleid over de hoofden van de mensen heen, geen cijferfetisjisme
door vast te houden aan aantallen hectares agrarisch natuurbeheer of door
Terreinbeherende Organisaties. Het doel van de ehs moet bereikt worden. De
CDA-fractie ziet ook graag de Perdix en hoort ook graag de Crex crex terug
in het veld. Laten wij duidelijk zijn: het subliem mooie is natuurlijk om
de Alauda Arvensis te horen. Dan word je helemaal happy.
 
 De heer Van der Ham (D66): Ik ken geen Latijns.
 
 De heer Pieper (CDA): Het is Latijn en nooit
Latijns. De eerste is de patrijs, de tweede de kwartel en de derde de veldleeuwerik,
mocht u die wel kennen.
 Draagvlak is van belang, draagvlak onder mensen. Ik ben blij met de toezegging
van de minister dat dit draagvlak bij alle organisaties bereikt moet worden,
zowel bij de TBO’s als de boeren als de particuliere natuurbeheerders.
Daartussen moet geen verschil zijn, ook niet in beloning, en geen rechtsongelijkheid.
 Wat Actal betreft krijg ik de informatie graag meegestuurd met het nieuwe
stelsel, als dat kan.
 De heren Polderman en Van der Vlies spraken al over het agrarisch natuurbeheer
en de termijnen van vijf en zes jaar. Uiteindelijk biedt zes jaar ook geen
continuïteit. Dan zit het ook vast en heb je geen goede visie over 20
of 30 jaar.
 Over de historische buitenplaatsen heeft de minister een duidelijke toezegging
gedaan.
 
 Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Voorzitter.
Dank aan de minister voor haar beantwoording in eerste termijn. Pas in 2010
krijgen wij een midterm review. Als ik het goed heb begrepen, krijgen wij
ook dan pas de nulmeting. Dat kan er bij de VVD-fractie niet in. Wij moeten
eerder weten waar wij staan. Het kan niet zijn dat provincies geen zicht hebben
op wat zij hebben aangekocht en of dat wel ergens in de ecologische hoofdstructuur
ligt. Je kunt toch niet zomaar, willekeurig, iets aankopen? Waarom steeds
zo’n vaagheid over die hectares? Ik begrijp dat niet. Met een aantal
ambtenaren aan het bureau moet er toch snel een nulmeting uit kunnen komen?
Dan weten wij ten minste waar wij staan.
 Wat de onteigening betreft heeft de minister gezegd dat zij gedeputeerde
Evertse heeft aangesproken. Verevening mag. Dat weten wij ook, dat heeft de
minister eerder geschreven. De minister heeft niets gehoord en gaat ervan
uit dat de provincie Zuid-Holland zich houdt aan de afspraken. Ik ben dan
geschokt – en ik ga ervan uit dat de minister dat ook is – als
GS een voorstel naar de staten sturen waarin wordt aangestuurd op 75%
onteigening. De minister kan het toch niet menen dat zij helemaal niets doet
met wat zij hier heeft gezegd? Dat kan naar mijn gevoel niet. Gaat de minister de provincie Zuid-Holland hierop aanspreken? Verevening is
prima, maar ik heb hier een staatje waarin ik lees dat de provincie Zuid-Holland
inmiddels inzet op 79%. Er zijn nog een paar provincies die er fors
overheen gaan. Wij kunnen dus niet wachten tot volgend jaar. Uiterst 10%
is uiterst 10%.
 Zowel de Kamer als de minister heeft zorgen over de invoering van het
nieuwe Programma Beheer per 1 januari 2010. De minister heeft ook zorgen
over de financiering. Wachten wij nu rustig af tot het plaatje er ligt na
de zomer, waarna wij moeten constateren dat er een prachtig plan ligt maar
dat wij het niet kunnen financieren, of gaat de minister nu kijken waar wij
staan en ook de Tweede Kamer daarover inlichten? Misschien is er nog ruimte
in de POP-gelden. Ik weet niet of die een rol kunnen spelen bij het beheer
van onze natuur.
 Wat de particuliere historische buitenplaatsen betreft mag het duidelijk
zijn dat de VVD-fractie niet blij is met de toezegging, die de minister nu
lijkt te doen, om het allemaal naar het Brim te schuiven. Het is groen beheer.
Dat behoort naar ons gevoel bij het groene beheer van het ministerie van LNV.
Het hoort niet onder het Brim, het hoort niet onder OCW. Ik vind dat ook vreemd.
Alle landgoederen die ik heb genoemd, die of door Geldersch Landschap of een
ander Landschap of door Natuurmonumenten zijn aangekocht, worden beheerd met
middelen van LNV. Waarom dan niet de tuinen van deze erfgoederen, van deze
landgoederen, die wij allen een warm hart toedragen? De VVD-fractie begrijpt
dat niet. Wij gaan daar dan ook niet mee akkoord. Wij zullen dan ook steun
geven aan de motie die de PvdA in een volgend debatje zal indienen.
 
 Mevrouw Jacobi (PvdA): Voorzitter. Ik sluit
voor het gemak van de vergadering daar maar even bij aan.
 De minister heeft eigenlijk dezelfde toezegging gedaan als de vorige keer.
Zij heeft ook de vorige keer de toezegging gedaan dat zij met de stichting
om de tafel zou gaan zitten, dat zij het stelsel tegen het licht zou houden
en dat zij met een constructieve oplossing aan de slag zou gaan. In die zin
is de toezegging nu niet anders. Ik ga uit van de goede intentie, maar wij
staan nu op het moment dat indachtig de besluiten die de minister al genomen
heeft over samenvoeging van de regelingen – voor ons is het nog maar
zeer de vraag of dat moet – het stelsel tegen het licht wordt gehouden.
Als je dat doet, ga je toch ook kijken wat de beste manier is om de gelden
goed te verdelen, zonder er bezuinigingen van te maken. Zoals het nu is, moet
de stichting per 1 juli 60 mensen ontslaan omdat het bedrag voor volgend
jaar op nul komt te staan. Dat kan dus niet. Daarom wil ik een wat hardere
lijn. Overigens met respect voor de toezegging, maar die is niet hard genoeg.
Op dit moment moet worden afgesproken dat de minister opnieuw met de stichting
om de tafel gaat zitten en het stelsel tegen het licht gaat houden, indachtig
het feit dat al die landgoederen natuur en landschap zijn en dat het heel
erg voor de hand ligt dat je daarvoor LNV-gelden gebruikt, dat de minister
nogmaals bekijkt wat dat betekent voor volgende jaren en dat zij nu geen onomkeerbare
besluiten neemt. De mensen hebben wel duidelijkheid nodig. Dit is het wat
de particuliere historische buitenplaatsen betreft. De heer Van der Vlies
heeft al een applausje gehad, maar dat is denk ik voor ons allemaal. Het zij
hem overigens gegund.
 Wat de ecologische hoofdstructuur betreft vindt de minister een taskforce
niet wenselijk. Het is wel wenselijk dat wij een harde programmatische aanpak
krijgen. Daarbij kan je dan werken als een taskforce, maar je doet het dan
zelf. Kan de minister over die harde programmatische aanpak toezeggen dat
als de nulmeting op kaart er is en als bij de provincies is geïnventariseerd
in welke volgorde zij aan de slag kunnen met de inrichting, de Kamer daarvan
een beeld krijgt op het moment dat de nulmeting wordt geleverd? Ik ben dus
heel erg voor een harde programmatische aanpak. 
 Ik ben blij met de pilot meldingsplicht.
 Over de Verklaring van Linschoten heb ik nog een paar kritische vragen.
Ik heb de minister aangesproken op de dreiging van versnippering. Elke aankoop
zou nu door de gedeputeerde met instemming van de minister eerst moeten worden
voorgelegd aan particulieren. Het lijkt mij dat je het doel steeds voor ogen
houdt en voor een effectief natuurbeleid gaat en dat je de ehs wilt realiseren.
Het is een middel, maar geen doel. De Verklaring van Linschoten lijkt nu een
doel op zich te worden. Kan de minister daar nog op reageren?
 Ik sluit mij ten slotte aan bij de verstandige opmerkingen van de fractie
van D66 over de inrichting.
 
 Minister Verburg: Voorzitter. Dank voor de
inbreng in tweede termijn van de zijde van de Kamer. Dank voor de woorden
over de ecologische hoofdstructuur, dat 2018 een gezamenlijk ambitie is. De
Kamer is daarover ongeduldig. Ik herken dat ongeduld. Ik zeg met de heer Van
der Ham dat ik zelf ook wil zien hoe in 2008 is geopereerd. Ik heb al gezegd
dat de indicatie op dit moment is dat een heel stevig beroep wordt gedaan
op het Groenfonds. Dat kan alleen maar betekenen dat de provincies meters
maken. Ik heb overleg gehad met de provincies in december, na afloop van de
begrotingsbehandeling, waarbij wij volstrekt op één lijn zaten:
inrichting is van groot belang, ook met het oog op werkgelegenheid. Inrichting
en beheer betekenen werkgelegenheid. Ik heb de indruk dat eraan gewerkt wordt.
De Kamer heeft besloten om van de ecologische hoofdstructuur vanwege het belang
een groot project te maken. De Kamer weet dat zij in september, op Prinsjesdag,
het verslag daarvan krijgt en dus ook een overzicht van de realisatie in het
afgelopen jaar. Wellicht zit daarin ook een doorkijk naar wat in 2009 staat
te gebeuren of reeds is gebeurd. Ik ben ervan overtuigd dat er een stevige
versnelling is geweest en dat het voluit in beweging is. Ik deel echter het
ongeduld.
 Hetzelfde geldt voor de nulmeting; ook die wil ik zo snel mogelijk op
kaart. Het moet echter wel een nulmeting zijn waarmee wij uit de voeten kunnen,
waarvan wij zeggen dat die het is en dat wij op basis daarvan kunnen tellen,
doortellen en verder organiseren.
 Ik heb mevrouw Peters gehoord over de taskforce. Ik denk echt dat wij
dat niet moeten doen. Dan hebben wij binnenkort meer adviesorganen dan dat
er gewerkt wordt. Een taskforce houdt in dat er minder mensen in de uitvoering
zitten. Laten wij dat alsjeblieft niet doen. Wij zullen er opnieuw over spreken
-en dan zal ik daar graag over spreken – als wij het verslag over de
realisatie van de ecologische hoofdstructuur hebben. Dan hebben wij het ook
over het grote project. Daar zullen wij ongetwijfeld een debat aan wijden.
Laten wij het dan opnieuw beoordelen, maar doe het de provincies op dit moment
niet aan. Er moet gewerkt worden in plaats van vergaderd en ingericht in plaats
van rapporten geschreven.
 Iedereen heeft het nodige gezegd over de particuliere historische buitenplaatsen.
Wij moeten misverstanden voorkomen. Er is een regeling particuliere historische
buitenplaatsen. Daarover heb ik het, als ik het heb over samenvoegen in het
Brim. Dat is een vereenvoudiging. Er is ook gesproken over de Stichting tot
behoud van Particuliere Historische Buitenplaatsen. Dat is niet hetzelfde.
Het ene is de regeling en het andere is de stichting. Niet alle eigenaren
van historische buitenplaatsen zijn aangesloten bij de stichting. Dat onderscheid
moeten wij maken. Ik herhaal mijn toezegging uit de eerste termijn. Ik ga
met de stichting bekijken welke afspraken wij kunnen maken over de overgangssituatie.
Ik heb namelijk ook oog voor de werkgelegenheid. Als wij zoeken naar een oplossing,
moet de oplossingsbereidheid echter wel van twee kanten komen. Ik heb van
tijd tot tijd overleg en ik heb regelmatig overleg gehad met de stichting.
Wij kunnen er alleen uit komen als wij er zorgvuldig naar kijken. Dat is ook
in het belang van alle mensen die nu op de tribune zitten, die zich afvragen
hoe het verdergaat met hun positie en hun werkgelegenheid. Ik vraag
hier om mij daar even de tijd voor te geven. Ik heb al toegezegd dat ik voor
de begroting met een voorstel naar de Kamer kom. Ik ben buitengewoon serieus,
maar oplossingsgerichtheid moet er aan alle kanten van de tafel zijn. Ik reken
daarop en ik ga mij er voluit voor inzetten.
 De heren Van der Vlies en Polderman hebben vragen gesteld over de pacht.
Ik zeg toe dat ik zal vragen of de provincies bij het toezenden van het Programma
Beheer op dit punt specifiek willen aangeven wat zij als oplossing zien.
 De heer Van der Vlies heeft gevraagd naar de termijn van zes jaar en Europa.
Ik wil het voorleggen aan Europa. Dit is geen toezegging, maar een inspanningsverplichting.
Wij moeten ons realiseren dat dit geen eenvoudige zaken zijn in Europa.
 Wees er verder van overtuigd dat ik bij de onteigening de vinger aan de
pols zal houden. Wij hebben willens en wetens de afspraak over maximaal 10%
gemaakt. Ik laat de verevening toe, maar dat betekent niet dat de deur opengezet
kan worden. Ik zeg dat ook tegen mevrouw Snijder. De provincie Zuid-Holland
zal opnieuw van mij horen.
 Ik heb in eerste termijn gezegd dat een fors beroep is en wordt gedaan
op het Groenfonds, maar mevrouw Ouwehand wil zich blijkbaar niet laten overtuigen
door wat wij in de praktijk zien. Een groter beroep op het Groenfonds betekent
een versnelling en betekent dat provincies harder aan de slag gaan. Het Groenfonds
kent namelijk eigen criteria voor het toekennen van budgetten. Laat zij heel
even wachten op het verslag. De uitputting van het Groenfonds gaat veel sneller
dan in eerdere jaren. Die versnelling krijgt nu handen en voeten. Ik zou zeggen:
kijk naar het verslag over 2008 en laten wij er dan verder over spreken.
 De heer Van der Ham sprak over meer onteigenen. Ik ben dat vooralsnog
niet voornemens. Het lijkt mij op dit moment niet nodig. Op dit moment zijn
de cijfers nog zodanig dat wij niet op het gemiddelde van 10% komen.
Wij zitten nog onder het gemiddelde van 10% onteigening. Ik ben niet
van plan om op dat punt de deur open te zetten. Ik hecht aan minnelijke verwerving.
Ik hecht ook aan voldoende draagvlak. Het een hangt wel met het ander samen.
Wat het meer inrichten betreft zitten wij volstrekt op één lijn.
Ik ben het zeer met het eens. Ik ben ervan overtuigd dat dit gebeurt. Dat
wordt zichtbaar in het verslag.
 De heer Pieper vraagt of het Actalrapport kan worden meegezonden. Ik zal
dat aan de provincies vragen. Hij weet dat het een stuk van de provincies
is.
 Ik deel het ongeduld van mevrouw Snijder wat de nulmeting betreft. Ik
wijs op het belang ervan. Die nulmeting is nodig.
 Mevrouw Jacobi vraagt zich af of de Verklaring van Linschoten versnippering
van natuur teweegbrengt. Het antwoord is nee. De terreinen liggen binnen de
vastgestelde begrensde ecologische hoofdstructuur. Het betreft geen individuele
boeren, maar vooral grote terreinen in handen van particulieren.
 Gevraagd is of ik mijn zorgen omtrent de financiering van het Programma
Beheer met de Kamer wil delen. Ik heb op 30 juni een overleg met de provincies
daarover. Ik heb de Kamer inmiddels op de hoogte gesteld van mijn zorgen,
wij gaan erover spreken. Ik zeg toe dat ik over de uitkomsten van dat gesprek
de Kamer een brief zal sturen. Daarin zal ik zo concreet mogelijk zijn.
 
 Mevrouw Jacobi (PvdA): Voorzitter. Ik ben
absoluut niet tevreden met de insteek van de minister bij de historische buitenplaatsen.
Ik vind dat dat niet kan. De minister zegt dat de oplossingsbereidheid aan
twee kanten moet bestaan. Neem mij niet kwalijk, maar die moet er dan zeker
ook van LNV-kant zijn. Voor zover ik het kan waarnemen, is van die kant alleen
maar verordonneerd. Voor mij is nog niet eens zeker of er wel een overgangsperiode
moet komen. Als het stelsel tegen het licht wordt gehouden, moet je eerst
kijken hoever je daarin komt. Op dit moment moet het ministerie
zekerheid geven dat er volgend jaar geen financieringsproblemen ontstaan.
Deze mensen moet niet al worden weggestuurd voordat de regelingen goed zijn
doorgelicht en is gekeken naar de effecten van de veranderingen. Er moet bereidheid
van twee kanten zijn, maar er moeten ook garanties komen dat wij niet al opstomen
naar een Brim dat meer rood is dan groen. Ik zal zeker met een motie komen,
waar andere partijen volgens mij ook steun aan geven.
 
 De voorzitter: Maar de minister zal nog reageren
op uw opmerkingen.
 
 Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Voorzitter.
Het prangende punt is toch de particuliere historische buitenplaatsen. Als
wij een motie indienen, gaat de stemming over de datum van 1 juli heen.
Ik vind dat dat niet kan. Als een Kamerbrede meerderheid vindt dat de regeling
voorlopig zo moet doorgaan, hoop ik dat de minister die toezegging wil doen.
Dit ook in het verlengde van wat mevrouw Jacobi al heeft gezegd.
 
 De heer Van der Ham (D66): Bedoelde de minister
te zeggen dat in het stuk dat wij in september krijgen, ook het plan van aanpak
voor de afrondingsaankopen staat, mocht dit nodig zijn? De motie is namelijk
aangenomen. Hoe wordt aan de uitvoering van de motie-Van der Ham vormgegeven?
Ik begreep dat de minister dit zei, maar ik krijg graag een bevestiging daarvan.
 
 Mevrouw Peters (GroenLinks): Ik wil graag
nog een verheldering wat er in het verslag over 2008 komt te staan. Kan ik
daaruit ook opmaken wat de resterende taakstelling zal zijn voor het verwerven
van grond?
 
 Mevrouw Ouwehand (PvdD): Wanneer komt dat
verslag? Als duidelijk is wat de resterende taakstelling is, mogen wij dan
misschien een plan van aanpak verwachten hoe dat gerealiseerd gaat worden,
met concrete maatregelen en een tijdpad, zoals aanbevolen door de Algemene
Rekenkamer?
 De minister lost de onteigening alleen maar boekhoudkundig op met de provincies.
In haar brief schrijft zij echter dat zij wil kijken hoe wij ervoor staan
en hoe wij dat vervolgens moeten oplossen. Ik vraag de minister om een toezegging
dat zij erin meegaat, als de provincies inschatten dat een hoger onteigeningspercentage
nodig is. Het doel is namelijk belangrijker dan het instrument. Anders dien
ik daarover een motie in.
 
 De heer Van der Vlies (SGP): Voorzitter. Ik
concentreer mij op het meest springende en dringende punt, de historische
buitenplaatsen. De minister vraagt om haar even de tijd te geven. Zij gaat
overleg voeren en wil er bij de begrotingsbehandeling op terugkomen. Zij zegt
dat de werkgelegenheid ook bij haar in beeld is. Daar zit het punt. Wat het
voeren van een fatsoenlijk personeelsbeleid betreft is er die deadline van
1 juli a.s. Moet die brief van de stichting aan het personeel nu wel
weg, als vooraankondiging van een mogelijk ontslag, of niet? Ik vind dat de
minister de toezegging moet doen dat de brief niet weg hoeft. Met andere woorden:
linksom of rechtsom, de werkgelegenheid is vooralsnog veiliggesteld. Dat is
de kern van wat ons op dit moment bezig moet houden.
 
 De heer Polderman (SP): Voorzitter. Wij gaan
geen derde termijn meer doen, want wij kunnen uitvoerig met elkaar praten
over met name die 10%. Ik stel vast dat aan de ene kant wordt gezegd
dat de provincies de ruimte moeten krijgen en dat wij aan de andere kant in
Zuid-Limburg zien dat men misschien over die grens gaat. Een volgende keer
dat wij erover spreken, zullen wij hier wel wat uitvoeriger op terugkomen.
 Wat nu moet worden geregeld is het punt van de particuliere historische
buitenplaatsen, omdat daar ontslag dreigt. De heer Van der Vlies heeft het
net gezegd. Mensen willen weten of zij na de vakantie aan de slag kunnen blijven of dat er ontslag dreigt. Daarover moeten wij duidelijkheid
geven, dat moeten wij niet over het reces heen tillen.
 
 Minister Verburg: Voorzitter. Mevrouw Peters
en mevrouw Ouwehand gevraagd wanneer de rapportage over de ecologische hoofdstructuur
komt. Die komt op Prinsjesdag. In het kader van het groot project hebben wij
een aantal zaken afgesproken waarover de provincies gaan rapporteren. Die
zullen de stand van zaken aangeven en ingaan op de vragen.
 Mevrouw Ouwehand vroeg of wij wel de timing en planning aangeven. Dat
doen wij niet in het verslag in het kader van het groot project. Wij hebben
afgesproken dat wij dit soort zaken meenemen in de midterm review en dat wij
dan kijken waar wij staan. Tot dat moment houd ik vast aan de afspraken die
wij met de provincies hebben gemaakt. Wat dat betreft moeten wij verantwoordelijke
besturen zijn. Als je afspraken maakt, kun je niet tweeënhalf jaar erna
zeggen dat wij het totaal anders gaan doen. Dan creëer je eerst weer
veel onduidelijkheid, waarna je vervolgens niet iets beters ervoor in de plaats
hebt.
 Wat de motie-Van der Ham betreft is er een versnelling op de inrichting.
De afrondingsaankopen zijn een zaak van de provincies zelf. Ik wil toezeggen
dat ik het IPO zal verzoeken om aan de provincies te vragen een overzicht
te geven waar sprake is van knelpunten bij afrondingsaankopen, die belemmeren
dat voluit met de inrichting aan de slag wordt gegaan, en wat de provincies
daaraan doen.
 
 De heer Van der Ham (D66): Dat is prettig,
maar het plan van aanpak voor de inrichting is nog niet toegezegd. Ik dacht
dat de minister zei dat zij dat zou meenemen in de brief die wij sowieso in
september krijgen.
 
 Minister Verburg: Ik verwacht dat dit in het
jaarverslag 2008 zal staan. Wij hebben de begrotingsbehandeling in 2008 gehad.
De provincies maken voor het volgende jaar ook weer een verslag. Ik zal het
aangeven. Ik zal de provincies vragen of zij bij de beantwoording van de vragen
ook kunnen aangeven hoe zij de uitvoering van de motie-Van der Ham ter hand
nemen.
 Wat de brief van de stichting Particuliere Historische Buitenplaatsen
betreft wijs ik nogmaals op het onderscheid tussen de stichting en de regeling
voor particuliere historische buitenplaatsen. De zorgvuldigheid vereist dat
wij dit onderscheid blijven maken. Ik ken geen brief van 1 juli, maar
als er een brief zou zijn met een vooraankondiging zeg ik daarover tegen de
Kamer dat ik de stichting adviseer om die brief niet te versturen.
 
 Mevrouw Jacobi (PvdA): Ik zal graag een VAO
aanvragen.
 
 De voorzitter: Ik zal als voorzitter een VAO
aanvragen.
 Toezeggingen
 – De midterm review wordt toegezegd vóór eind 2010.
 – De minister zet erop in om de nulmeting op de kaart vóór
de begrotingsbehandeling dit jaar aan de Tweede Kamer te doen toekomen.
 – De minister zegt toe met de Stichting PHB te kijken naar een overgangsregeling
en de Tweede Kamer te informeren vóór de begrotingsbehandeling
dit jaar.
 – In de toegezegde brief «rek en ruimte» voor 1 juli
2009 zal tevens worden ingegaan op de meldplicht.
 – De minister zal de provincies verzoeken om bij de toezending van
het Programma Beheer aan te geven wat zij als oplossing ziet met betrekking
tot pacht.
 – De minister zal de Tweede Kamer informeren over de uitkomsten
van het gesprek met de provincies over de financiering van het
Programma Beheer.
 – De minister zal het IPO verzoeken een overzicht te geven van de
afrondingsaankopen en de inrichting ehs, en hoe men de uitvoering van de motie-Van
de Ham gaan aanpakken.
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van der Vlies (SGP), ondervoorzitter, Schreijer-Pierik (CDA), Atsma
(CDA), voorzitter, Poppe (SP), Waalkens (PvdA), Snijder-Hazelhoff (VVD), Jager
(CDA), Ormel (CDA), Koopmans (CDA), Van der Ham (D66), Van Velzen (SP), Samsom
(PvdA), Van Dijken (PvdA), Neppérus (VVD), Jansen (SP), Jacobi (PvdA),
Cramer (ChristenUnie), Koppejan (CDA), Graus (PVV), Zijlstra (VVD), Thieme
(PvdD), Dibi (GroenLinks), Polderman (SP), Elias (VVD) en Linhard (PvdA).
 Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Mastwijk (CDA), Ten Hoopen (CDA), Luijben
(SP), Tang (PvdA), Boekestijn (VVD), Bilder (CDA), Biskop (CDA), Pieper (CDA),
Koşer Kaya (D66), Van Leeuwen (SP), Eijsink (PvdA), Depla (PvdA), Van
Baalen (VVD), Kant (SP), Blom (PvdA), Ortega-Martijn (ChristenUnie), Van Heugten
(CDA), Brinkman (PVV), Ten Broeke (VVD), Ouwehand (PvdD), Vendrik (GroenLinks),
Lempens (SP), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD) en Van Dam (PvdA).