Rechtsstaat en Rechtsorde; Verslag algemeen overleg op 18 maart 2004
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29279, nr. 8

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

08-04-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29279 nr. 8

05-04-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesHet antwoord van de bewindsliedenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29279Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 29349Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 44 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 279Rechtsstaat en Rechtsorde29 349Proces van wetgeving bij de departementen (eindrapport Visitatiecommissie
wetgeving)nr. 8VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 5 april 2004De vaste commissies voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties1 en voor Justitie2 hebben
op 18 maart 2004 overleg gevoerd met de heer De Graaf, vice-minister-president,
minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties, en de heer
Donner, minister van Justitie, over het kabinetsstandpunt
op het WRR-rapport «De toekomst van de nationale rechtsstaat»
(29 279) en het kabinetsstandpunt op het eindrapport «Van wetten
weten» van de Visitatiecommissie wetgeving (29 349).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissiesDe heer Klaas de Vries (PvdA) onderschrijft
het pleidooi van de Nederlandse Orde van advocaten dat er eens goed moet worden
gekeken naar de positie van de advocaten in het Nederlandse rechtssysteem,
te meer daar veel advocaten een verlengstuk zijn van juridische adviesdiensten
van bedrijven, maar in die hoedanigheid gebruik maken van hun privileges als
advocaat. In de brief die de Kamer een dezer dagen krijgt over de ontwikkelingen
in de rechtspleging, vooral wat betreft de derde fase van de herziening van
de rechterlijke organisatie, wordt uitgegaan van het in stand houden van de
bestaande structuur, maar juist tegen die structuur is een aantal bezwaren
in te brengen. Zo zijn er vijf appelinstanties, onder andere de Raad van State,
maar dat is een dubieuze, omdat die internationaal niet als een onafhankelijke
rechter wordt gezien. Het wordt dus tijd ook naar de structuur te kijken.Het gestelde over de verhouding tussen de rechtsstaat en de rechtsorde,
in die zin dat de een meer omvat dan de ander, is onduidelijk, want nogal
wat rechtsordes constitueren geen rechtsstaat. Volgens de heer De Vries is een rechtsstaat zonder een rechtsorde niet mogelijk, maar een rechtsorde
zonder een rechtsstaat kan wel. Dat is een heel slechte rechtsorde. De opmerkingen
over de civil society zijn in tegenspraak met de huidige praktijk. De VNG
vindt zeker niet dat ze meer ruimte, zeggenschap en verantwoordelijkheden
krijgt. Ze heeft zelfs de indruk dat de overheid op een drastische manier
aan het centraliseren is, want in de richting van andere en lagere overheden
wordt gesproken in termen van «afrekenen». De maatschappelijke
instellingen die worden genoemd als behorend tot de civil society zijn erkende
samenwerkingsverbanden, maar wat hebben die met elkaar gemeen, waardoor ze
als geheel een civil society constitueren? Het zijn kleine of grotere organisaties,
al dan niet professioneel, die weliswaar een rol vervullen in de samenleving,
maar die slechts heel weinig met elkaar te maken hebben. De constatering dat
de civil society niet tegenover de rechtsstaat wordt geplaatst, is onbegrijpelijk.
De overheid wordt toch ook niet tegenover de rechtsstaat geplaatst? De heer
De Vries kan ook niet uit de voeten met de wonderlijke passage over het algemeen
wetgevingsbeleid. Deze zou door een gematigd anarchist kunnen zijn geschreven.De heer Van de Camp (CDA) merkt op dat de
discussie over de rechtsstaat in Nederland vaak abstract wordt genoemd, maar
als je kijkt naar wat er sinds het algemeen overleg van eind januari over
dit onderwerp in Nederland is gebeurd, kun je niet meer spreken van «abstract».
Integendeel, het debat wordt steeds concreter.Hij onderschrijft het gestelde dat bij een beter presterende overheid
het beheersen en strikt formuleren van de eigen ambities past, evenals het
in veel meer gevallen op hoofdlijnen richting geven en ruimte laten aan alle
betrokken partijen om concreet invulling te geven aan ieders maatschappelijke
opdracht. Daarbij past ook dat de civil society meer verantwoordelijkheden
kunnen worden toegekend dan door de politiek en de overheden vaak wordt erkend.
De afgelopen decennia heeft de overheid een te hoog verwachtingspatroon gewekt.
De komende jaren moet worden geprobeerd om dat tot een reëler niveau
terug te brengen, zonder de kerntaken van de overheid te bagatelliseren. Uit
de cijfers in de brief van de Nederlandse Orde van advocaten over het aantal
advocaten in Nederland, evenals het aantal mensen dat in deze sector werkzaam
is, komen de nadelen van de juridisering duidelijk naar voren. Er blijkt ook
uit dat de rechtsbescherming hier, al hoort die uiteraard bij de nationale
rechtstaat, te ver is doorgeschoten. Wat vindt de minister van Justitie van
de verdediging van topcriminelen door topadvocaten? Wie betaalt dat eigenlijk?
Iemand met een uitkering kan toch geen 12 500 euro betalen, het maximale
bedrag dat een verdediging kost?In het Nederlands Juristenblad van 9 januari staat dat er per 1 december
2003 1790 wetten, 2680 AMvB's en 76 064 ministeriële regelingen
van kracht zijn. In totaal zijn er op rijksniveau 138 764 wettelijke
bepalingen van kracht, waarvan 46 472 wetsartikelen, 35 695 artikelen
in AMvB's en 56 597 artikelen in ministeriële regelingen. De heer
Van de Camp maant het kabinet opnieuw tot grote accuratesse en actie op het
punt van regeldruk en regeldichtheid, met name wat betreft ministeriële
regelingen en overige pseudo-wetgeving. De kabinetten-Balkenende I en II hebben
al meer regels geproduceerd dan welk kabinet dan ook. Er is in dit land sprake
van een enorme hoeveelheid regelgeving. Daar moet iets aan gebeuren door middel
van een scherpere prioritering. Zo kan bijvoorbeeld worden geprobeerd de spanning
tussen milieu- en veiligheidsregels en elkaar tegensprekende regels weg te
nemen. Het toezicht moet ook beter, maar er moet worden voorkomen dat alle
toezichtinstanties eigen koninkrijkjes vormen die niet goed communiceren.
Ook dat leidt tot extra regelgeving. Voorts worden regels opnieuw geformuleerd
in allerlei regelingen, ook in het kader van departementale operaties. Dat
leidt vooralsnog tot hergroepering, maar niet tot een vermindering
van het aantal regels.Het dossier Modernisering overheid, de andere overheid, is ook veel te
abstract. Zijn er al stappen gezet om tot een concretisering te komen, bijvoorbeeld
in de richting van de gemeenten en het ene loket? Samenwerking is ook wat
dit betreft essentieel. Als men elkaar tegenwerkt, gaat dat alleen maar ten
koste van de burger. Hoe staat het wat dit betreft met de andere overheden?De heer Luchtenveld (VVD) ziet graag dat bij
het debat over mediation ook de positie van de advocatuur wordt betrokken.
Bij het eventueel introduceren van mediation moet worden gestreefd naar zo
min mogelijk regelgeving, al moeten er wel kwaliteitsnormen worden gesteld.
Het regelcircus, zoals zich dat de afgelopen decennia heeft ontwikkeld, moet
worden teruggedrongen. Meer zelfregulering wil niet zeggen dat er minder regels
komen, maar daar moet wel naar worden gestreefd. Het is dan ook goed aan te
geven waar minder regels mogelijk zijn, bijvoorbeeld op het gebied van milieu
en onderwijs, want een en ander wordt voor de burgers steeds onbegrijpelijker.
Tegenstrijdige regelgeving moet sowieso worden aangepakt. Wordt daar nog op
ingegaan in de nota Bruikbare rechtsorde? De regels voor ZBO's moeten ook
worden gestroomlijnd, want het is nu één grote lappendeken.
Er zijn veel te veel uitzonderingen op de algemene regels mogelijk. De Kaderwet
ZBO ligt overigens nog bij de Eerste Kamer. De recente uitbarstingen van criminaliteit
en terrorisme duiden op het grote belang van het werken aan een veiliger samenleving
en aan handhaving. De nota Naar een veiliger samenleving moet bij voorrang
worden uitgevoerd. Het heeft niet veel zin het recht op veiligheid als sociaal
grondrecht in de Grondwet op te nemen als dat moeilijk afdwingbaar is en als
het bij wet kan worden beperkt. Dan is het meer symbolisch. De burger heeft
er meer aan als er daadwerkelijk wordt gestreefd naar veiligheid op straat
en in de buurt. Daar komt bij dat het niet goed is steeds meer zaken in de
Grondwet op te nemen. De heer Luchtenveld spreekt de hoop uit dat de Kamer
snel met het kabinet kan spreken over het wetsvoorstel Bestuurlijke boete,
dit met het oog op de ontlasting van de rechterlijke macht.De heer Rouvoet (ChristenUnie) constateert
met voldoening dat het begrip «sociale en democratische rechtsstaat»
wel wordt genoemd in de brief van 15 maart. Nu kan hij daar elke minister
op aanspreken. In eerste termijn proefde hij nog aarzelingen bij het kabinet
over het begrip «sociale rechtsstaat» en de sociale grondrechten,
met name in het licht van de discussie over de verzorgingsstaat en de economische
noodzaak om het kalmpjes aan te doen op een aantal punten, de sociale verzorgingsstaat
betreffende. De minister van Justitie durfde de term «sociale rechtsstaat»
toen niet in de mond te nemen. Wat dat betreft was er sprake van een verschil
in toonhoogte tussen die minister en zijn collega, belast met Bestuurlijke
Vernieuwing en Koninkrijksrelaties. De heer Rouvoet vindt dat, al kun je discussiëren
over het al of niet op dezelfde voet doorgaan met de huidige verzorgingsstaat,
er moet worden vastgehouden aan het concept van de sociale rechtsstaat. Hij
legt ook de vinger bij het wetsvoorstel Maatschappelijke Ondersteuning, tot
nu toe bekend als het wetsvoorstel Maatschappelijke Zorg. Als dat eenmaal
wet is geworden, kan datgene wat er maatschappelijk gebeurt, worden ondersteund,
maar dat betekent een verschuiving van de notie dat de overheid wat dat betreft
zorgend optreedt. De overheidsrol op dit gebied moet echter niet op voorhand
worden geminimaliseerd. De manier waarop het kabinet spreekt over de eigen
rol op dit punt is vrij diffuus, al kan de heer Rouvoet zich vinden in het
gestelde over de oorzaken van de huidige regeldruk en regelzucht. Door de
nadruk op zelfhandhaving, zelfregulering en het minimaliseren van de overheidsrol
bij het stellen van regels loop je de kans dat de overheid een
soort rechtsstatelijke achtervangpositie gaat innemen en pas optreedt als
het fout gaat. Volgens het kabinet kan het openbare en publieke belang ook
door anderen worden behartigd, maar dan begint het riskant te worden. Het
kabinet ziet de civil society, de maatschappelijke organisaties, als partner
bij het behartigen van publieke belangen. Daar kun je je iets bij voorstellen,
maar maatschappelijke organisaties stellen het publieke belang nooit voorop,
want ze hebben primair andere belangen. Er is dus overheidshandelen nodig
om publieke belangen na te streven en waar nodig te waarborgen. Met het loslaten
van zaken die raken aan het publieke belang, verliest de overheid de sturing
op essentiële doelen. Daar moet ze voor oppassen. Ook de sociale partners,
werkgevers en werknemers, hebben eigen doelstellingen en andere belangen,
al zijn die legitiem. Het is wel mogelijk gezamenlijk met de overheid gemeenschappelijke
belangen na te streven, maar er moet van maatschappelijke organisaties niet
worden verwacht dat zij het publieke belang vooropstellen.Er moet flink worden gesaneerd in het aantal regels, maar zaken die het
publieke belang betreffen, bijvoorbeeld het sparen van het milieu of het opkomen
voor de kwetsbare mens, kun je niet aan de civil society overlaten. De overheid
moet zelf voor de waarborging daarvan zorgen. De tendens om de overheid bijna
structureel in de tweede linie te zetten voor het rechtsstatelijk plakken
van pleisters als het fout gaat in de eerste linie is te mager. De overheid
moet in de eerste linie staan als het gaat om haar eigenlijke taken. Met het
gestelde over zelfregulerende concepten, regels die de verantwoordelijkheid
van burgers voor het regelen van zaken in het publieke domein tot uitgangspunt
nemen, start het kabinet aan de verkeerde kant. Het regelen van zaken, het
publieke domein betreffend, moet bij de overheid beginnen. Vervolgens kan
worden bekeken waar het minder kan, maar de verantwoordelijkheid van burgers
mag nooit als uitgangspunt worden genomen. Er moeten stappen worden gezet
op het gebied van afslanking van de verzorgingsstaat, maar de burgers mogen
niet in een nachtwakersstaat terechtkomen. Nederland moet een sociale rechtsstaat
blijven, inclusief sociale grondrechten.De heer Dittrich (D66) vindt dat de minister
van Justitie, gelet op het belang van waarheidsvinding in het strafrecht,
een taak heeft bij het bevorderen van de opleiding en de deskundigheid van
rechters. De Raad voor de rechtspraak doet dat momenteel niet of onvoldoende,
maar inmiddels is gebleken dat de deskundigheid van rechters bij het beoordelen
van DNA-materiaal te kort schiet. Is de minister bereid daarover te spreken
met de Raad voor de rechtspraak? De procedure bij een rechtsgang duurt veel
te lang, zelfs bij een eenvoudig conflict. De burgers begrijpt daar niets
van. De gedragscode voor rechters, met het oog op een integere publieke moraal,
is te vrijblijvend, vooral wat betreft nevenfuncties. Stel dat rechters zich
niet houden aan de afspraken over nevenfuncties, kun je dan ingrijpen?Burgers moeten in zaken over letselschade vaak opboksen tegen verzekeraars,
grote tegenspelers, en raken daardoor verstrikt in allerlei procedures. Is
het mogelijk tussentijds verplichte mediation in te voeren als een letselschadezaak
aanhangig is bij de rechter, maar veel te lang duurt? De fractie van D66 maakt
zich zorgen over het systeem van no cure, no pay, de resultaatsafhankelijke
beloning. Het College van afgevaardigden van de Nederlandse Orde van advocaten
spreekt volgende week over een voorstel dienaangaande. De verwachting is dat
advocaten daardoor worden gestimuleerd hoog in te zetten en conflicten op
te poken teneinde grote geldbedragen te innen. Daarom moet dit systeem niet
worden geïntroduceerd in het Nederlandse rechtsstelsel. In een rechtsstaat
is het enorm belangrijk dat de overheid zich bezighoudt met resocialisatie,
begeleiding bij detentie, nazorg en preventie. Dit soort zaken is essentieel
voor een goed functionerende rechtsstaat, want daarmee voorkom
je dat bepaalde groepen in de samenleving worden buitengesloten.De heer Dittrich is blij met de WRR-aanbeveling over de omkering van het
opportuniteitsbeginsel. Er moet worden vervolgd, tenzij er sprake is van zwaarwegende
omstandigheden. Het kabinet beperkt dit tot vooral ernstige geweldsdelicten,
maar de fractie van D66, evenals de andere fracties, is voorstander van een
uitbreiding daarvan tot alle agressieve delicten, tenzij er zwaarwegende redenen
zijn om dat niet te doen. Agressie in de samenleving moet worden gekeerd.
Deze uitbreiding wordt breed gedragen, maar in de brief van 15 maart
neemt het kabinet die suggestie nog niet over. De heer Dittrich herhaalt zijn
verzoek daarom. Zo nodig zal hij de Kamer om een uitspraak vragen.Het antwoord van de bewindsliedenOok de minister van Justitie constateert dat
de rechtsstaat de laatste tijd regelmatig wordt bedreigd en dat de discussie
over de rechtsstaat steeds vaker aan de hand van concrete voorvallen plaatsvindt.
Het feit dat er criminaliteit is en dat regels worden overtreden, wil echter
niet zeggen dat er geen rechtsstaat meer is. Niet iedere inbreuk op de normen
is een bewijs van het in het geding zijn van de rechtsstaat. Wel moet die
rechtsstaat voortdurend worden bevochten, met het ter beschikking staande
instrumentarium. Een rechtsstaat is iets anders dan een rechtsorde. Een rechtsstaat
heeft steeds een rechtsorde, maar een rechtsorde kan ook bestaan zonder rechtsstaat.
De minister is zich er ten volle van bewust dat de rechtsstaat en de rechtsorde
niet op zichzelf staan. Ze hangen nauw samen met de samenleving. Een rechtsstaat,
gekenmerkt door groot sociaal onrecht, is niet goed denkbaar. Een rechtsstaat
komt echter steeds meer op orde als je blijft werken aan de grote vraagstukken
in de samenleving, zoals de kwestie van integratie. Als het proces van integratie
niet op een goede manier wordt geregeld, dan komt de rechtsstaat onder druk
te staan. Dat soort kwesties moet je goed regelen. Uiteraard word je daarbij
gesteund door het recht en de wet. Je moet er wel voor oppassen de rechtsstaat
en de rechtsorde in het moderne denken over de Staat steeds meer te zien als
de enig bindende elementen in de samenleving, want dan verwacht je iets van
die rechtsstaat en rechtsorde wat ze niet waar kunnen maken. Sociale cohesie
ontstaat door wederkerigheid in de breedte van de samenleving en komt tot
uitdrukking in het recht, maar ontstaat niet door het recht.In de nota Bruikbare rechtsorde wordt ingegaan op de verantwoordelijkheid
in de eerste en tweede lijn, maar er zullen altijd zaken blijven die de overheid
als enige instantie kan regelen. Gelet op de uitgebreide overheidsregelgeving
en de behoefte de rechterlijke macht te ontlasten door mediation wordt het
tijd goed te bekijken hoe je de diverse belangen op een andere manier kunt
waarborgen, bijvoorbeeld door het creëren van een ander arrangement van
rechten en plichten. Daardoor kan de overheid beter functioneren als het instrument
dat de samenleving in staat stelt haar eigen problemen op te lossen. Dan hoeft
de overheid niet altijd te functioneren als de oplosser van de problemen in
de samenleving. Uit de wijze waarop de rechten en plichten van burgers waren
geregeld, vloeiden in het verleden altijd overheidstaken voort. Bij een andere
ordening daarvan ontstaan wellicht andere taken van de overheid. Het kabinet
hecht zeer aan het concept van de sociale rechtsstaat, inclusief sociale grondrechten,
maar dat sluit een discussie over de exclusieve taak van de overheid op dit
punt niet uit. De rechtsstaat staat dus niet op zichzelf, maar is een product
van een samenleving met rechtvaardige en sociale verhoudingen. De minister
is de laatste die voor een nachtwakerstaat wil pleiten, maar hij constateert
wel dat momenteel de neiging bestaat om in het denken over de sociale rechtsstaat
te veel zaken onder de overheids- en de regelgevingsfeer te brengen. De passage over het algemeen wetgevingsbeleid is te kort door de bocht
opgeschreven. Dat zal niet meer gebeuren, maar de discussie gaat nu te veel
over regulering en deregulering, terwijl al 20 jaar blijkt dat dit niet de
oplossing is. De vraag is hoe het komt dat op bepaalde terreinen steeds meer
overheidsregelgeving ontstaat. Misschien kun je door die andere wijze van
inrichting de behoefte aan overheidsregelgeving terugdringen. Daar wordt in
de nota Bruikbare rechtsorde ook op ingegaan, maar je moet wel onderkennen
dat een samenleving functioneert op basis van regelgeving. De vraag is echter
niet hoeveel regels kunnen worden afgeschaft, maar hoeveel regels de overheid
moet verstrekken.Er zijn veel mensen werkzaam in de juridische sector, maar het parlement
is één van de belangrijkste regelgevingmotoren. Het parlement
wil het overheidsapparaat voorspelbaarder maken voor de burger, maar dat loopt
nu eenmaal vaak via wetgeving, aanwijzingen of circulaires. Deze kwestie komt
ook aan de orde tijdens het project Sanering departementale regels. Alle circulaires
worden momenteel onder de loep genomen. In de nota Bruikbare rechtsorde wordt
ook hierop teruggekomen. In de huidige samenleving heb je echter ook te maken
met factoren die minder onder controle te houden zijn. Stel je mediation in
het rechtsproces verplicht, dan moet je dat regelen als een vorm van rechtspleging,
want anders onthoud je de burger zijn grondwettelijk recht op toegang tot
de rechter. Vrijwillige mediation verdient volgens de minister de voorkeur,
want dan is het vaak profijtelijker. De Europese Commissie heeft echter al
aangekondigd dat er een richtlijn over mediation komt. Dan krijg je nieuwe
regels. De minister hoopt dat het niet zover komt, want mediation functioneert
op dit moment als vrijwillig alternatief voor het systeem van rechtspleging
waar men anders op is aangewezen. Wordt mediation geregeld, dan breid je het
systeem van rechtspleging uit en valt het onder de grondwettelijke bepalingen
over de rechterlijke macht. Het gevaar is dan – dat is in enkele landen
al gebleken – dat daardoor de termijnen voor beroep of de termijnen,
waarbinnen bepaalde rechtsmiddelen kunnen worden aangewend, worden opgesoupeerd.
Als je dan eerst mediation probeert, verlies je de toegang tot de rechter.
Deze kwestie komt terug bij de behandeling van de nota over mediation.De minister komt in een later stadium terug op de brief van de advocatuur
en de vragen in dat verband. Wat betreft de derde fase van de herziening van
de rechterlijke organisatie verwijst hij naar de brief over de rechtspleging
die heel snel naar de Kamer wordt gestuurd. Daar staat onder andere in dat
niet moet worden overgegaan tot een homogeen, geünificeerd systeem van
rechtspleging. Het voorstel over de OM-afdoening is belangrijk voor de ontlasting
van de rechterlijke macht. Zaken die nu bij de rechter komen, kunnen dan door
het OM worden afgedaan. Wat betreft de bestuurlijke boete is sprake van een
wisseling van rechters. Of je gaat naar de bestuursrechter, of naar de strafrechter.
Is er eenmaal een boete opgelegd, dan ben je vanwege het EVRM gehouden een
rechterlijke voorziening daartegen mogelijk te maken. Dit proces vergt meer
tijd, omdat het instellen van een apart bestuurlijk apparaat voor het regelen
van boetes kostbaarder is dan de afdoening binnen het strafrechtelijke systeem.
Deze kwestie wordt momenteel bekeken, ook in overleg met de gemeenten. De
adviezen over het voorstel zijn inmiddels binnen en worden verwerkt. Dat wil
zeggen dat het voorstel nu heel snel naar de Kamer kan. Omdat het wetgevingsproces
wel enige tijd vergt, wordt momenteel voorts bekeken of er een noodverband
kan worden aangelegd.Een wezenlijk element voor het functioneren van rechter blijft het op
een onafhankelijke manier afdoen van het geschil. De overheid moet daarom
niet te nadrukkelijk stellen dat het ontbreekt aan deskundigheid, want dat
ontaardt al snel in kritiek op de rechtspraak. De kwestie van de deskundigheid
wordt wel meegenomen in het contact met de Raad voor de rechtspraak, want
dit moet worden bevorderd. De rechterlijke macht is de afgelopen
jaren in staat gebleken met een beperkte hoeveelheid extra middelen de totale
productie te verhogen en de doorlooptijden te beperken. Uitzonderingen zullen
altijd blijven voorkomen, in elk systeem, met name in individuele gevallen.
De vraag is echter of dat een systematisch verschijnsel is. Het was vroeger
een probleem, maar tegenwoordig niet meer. De rechterlijke macht is dus met
verbeteringen op dat punt bezig. In het civiele proces hebben partijen de
duur van een en ander vaak zelf in de hand. De duur van fraudezaken wordt
vooral bepaald door de mate waarin gebruik wordt gemaakt van allerlei verweren
en procedures. In de brief over de rechtspleging wordt verder op deze kwestie
ingegaan. De vraag over nevenfuncties en het sanctioneren van de code komt
dan ook aan de orde.De minister erkent dat een gevangenisstraf niet het enige antwoord is
op de vraag hoe je criminelen weer op een normale manier in de samenleving
kunt laten functioneren. De laatste jaren lag de nadruk te veel op de andere
kant van het verhaal, op het aanbieden van allerlei programma's, terwijl die
lang niet altijd effect hebben gehad. Uiteraard blijft resocialisatie van
belang. De minister probeert om daar binnen de beschikbare middelen zoveel
mogelijk aandacht aan te geven, maar het systeem als zodanig moet selectiever
worden. Door het beleid van de afgelopen jaren waren er te weinig middelen
beschikbaar om via een sanctie te kunnen optreden. De recente discussie over
de prognoses in het gevangeniswezen bevestigen dat. Wil men die aan kunnen,
zonder te moeten resocialiseren, omdat de gevangenissen vol zitten, dan zullen
de aangekondigde wijzigingen moeten worden uitgevoerd.Wat betreft de omkering van het opportuniteitsbeginsel beveelt de WRR
aan om bij zwaardere delicten de ernst van het strafbaar feit doorslaggevend
te laten zijn voor de vervolgingsbeslissing. Dat is echter op dit moment al
de praktijk. In 2003 heeft het OM ongeveer 8000 bedreigingzaken behandeld.
Daarvan is 4% beleidsmatig geseponeerd. Er zijn 16 000 zaken van eenvoudige
mishandeling behandeld. Daarvan is 6% beleidsmatig geseponeerd. Het OM heeft
5000 zaken van gekwalificeerde mishandeling behandeld. Het aantal beleidssepots
in die gevallen bedroeg 2%. Er is dus de facto al sprake van een legaliteitsbeginsel.
In de praktijk wordt er al vervolgd, behoudens uitzonderingen. Dit berust
op het huidige systeem van de wet. Het beeld dat bij dit soort misdrijven
veel beleidsdepots worden toegepast, klopt niet. Zou je het legaliteitsbeginsel
daadwerkelijk invoeren voor ernstige misdrijven, dan zou je er bij bijvoorbeeld
de controles op cocaïne-import op Schiphol niet zijn uitgekomen, vanwege
de bewijsbaarheid. Ook in andere landen komt dit soort zaken niet bij het
OM, omdat ze al in een eerdere fase worden afgewezen als onbewijsbaar of bij
gebrek aan bewijs niet behandelbaar. Bij een zaak van huiselijk geweld wordt
geprobeerd, om te voorkomen dat die op de spits wordt gedreven, deze niet
via het strafrecht op te lossen, maar op een andere manier. De mogelijkheid
om niet te vervolgen, kan dan een drukmiddel zijn om in die situaties tot
een oplossing te komen. In landen waar het legaliteitsbeginsel wel bestaat,
wordt gezocht naar oplossingen, zoals die in Nederland worden gebruikt. De
minister vindt het niet effectief de wet in dat opzicht te veranderen als
de praktijk niet verandert. Bij geweldsdelicten spelen capaciteitsoverwegingen
overigens geen rol. In de brief staat dat in geweldsdelicten en andere ernstige
delicten wordt vervolgd. Zaken die bij de politie blijven hangen, los je niet
op met het legaliteitsbeginsel, want het gaat daarbij om zaken die tot opheldering
kunnen worden gebracht. De prioriteitenstelling van de politie kan aan de
orde komen in het kader van de samenwerking tussen politie en justitie, maar
je verandert die niet door de wet te wijzigen.De minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties merkt op, gelet op het gestelde door zijn collega van Justitie over
de sociale rechtsstaat, dat er geen sprake is van een tegenstelling tussen hem en zijn collega op dat punt. Neem je sociale grondrechten in de
Grondwet op, dan heb je per definitie het uitgangspunt van een sociale rechtsstaat.
De overheid moet die sociale rechten dan beschermen en bevorderen via een
inspanningsverplichting. Dat is een uitdrukking van het feit dat de rechtsstaat
sociaal moet worden opgevat. Sociale grondrechten zijn echter in hoge mate
symbolisch en veel moeilijker rechtens afdwingbaar dan klassieke grondrechten,
al zou er sprake zijn van een toetsingsrecht. Je moet dus erg terughoudend
omgaan met het uitbreiden van de Grondwet in dat opzicht. Er bestaat echter
geen misverstand over dat bijvoorbeeld veiligheid een kerntaak van de overheid
is, zonder dat dit in de Grondwet hoeft te staan. Het kabinet neemt nog een
standpunt in over het toetsingsrecht, mede aan de hand van het initiatiefvoorstel-Halsema.Tegenover eigenlijke taken van de overheid staan volgens de heer Rouvoet
oneigenlijke taken, maar die moet de overheid niet uitvoeren. Die moeten worden
afgestoten. Dat wil zeggen dat alle overheidstaken eigenlijke taken zijn.
De vraag is dan wat het wezenlijke kenmerk van het begrip «eigenlijk»
nog is. Voor taken die de overheid zelf moet doen, of deels in samenspraak
met anderen, is dit begrip niet doorslaggevend, want die zijn altijd eigenlijk.
De minister is verbaasd over de stelling dat, als ook anderen dan de overheid
publieke belangen gaan uitvoeren, het risico bestaat dat je eindigt in een
nachtwakerstaat. Kijk je naar de huidige verantwoordelijkheidsverdeling tussen
overheid en samenleving, dan kun je constateren dat dit soort mechanismen
allang werkt. Het wordt zelfs gestimuleerd. Veiligheid is een kerntaak of
een eigenlijke taak van de overheid, maar dat wil niet zeggen dat alleen de
overheid die veiligheid kan bevorderen. Maatschappelijke partners kunnen ook
worden gevraagd inspanningen op dat punt te verrichten. Milieuhandhaving vindt
niet alleen plaats door regelgeving van de overheid. Daar kunnen organisaties
en bedrijven ook bij worden betrokken, bijvoorbeeld door middel van convenanten.
Je kunt als overheid onderwijsinstellingen sturen via zeer gedetailleerde
regelgeving over de kwaliteit van het onderwijs, maar je kunt ook kaders stellen
en zaken als visitaties en kwaliteitstoetsing, -regulering en -bevordering
grotendeels bij de instellingen neerleggen. Op die manier schakel je anderen
in bij het borgen en verwezenlijken van publieke belangen.De minister is het niet eens met het gestelde dat je de verantwoordelijkheid
van burgers en maatschappelijke organisaties niet als uitgangspunt mag nemen
bij het borgen van publieke belangen, omdat de overheid dan als achtervang
gaat functioneren, op het tweede plan komt. Op een aantal terreinen gebeurt
dat nu al. Neem de verantwoordelijkheid en de taken van de sociale partners.
De overheid speelt daarbij niet de eerste viool, maar er is geen sprake van
een terugtredende overheid. Ook deze minister verzet zich tegen het idee van
de nachtwakerstaat. Hij is voor een overheid die selecteert en actief is op
de gebieden die zijzelf moet regelen, maar die instellingen en burgers activeert
als het gaat om hun verantwoordelijkheid.Bij regelgeving is het getal niet bepalend, zeker niet bij formele regelgeving.
Je kunt wel bezien of je de mate van gedetailleerdheid in wetgeving, samenhangend
met in het verleden opgepakte verantwoordelijkheden, kunt veranderen. Het
aantal wetten kan gelijk blijven, maar datgene wat erin staat, kan fundamenteel
wijzigen qua sturingsmethode. Dat heeft ook te maken met de taakopvatting
van de overheid. Met het oog daarop wordt een takenanalyse voor de rijksoverheid
gestart. Als de taken en de sturingsfilosofie zijn vastgesteld, kunnen daar
gevolgen aan worden verbonden voor de mate van gedetailleerdheid van de regelgeving.De visie van het kabinet op de andere overheid spoort met de visie op
de toekomst van de nationale rechtsstaat. Het actieprogramma Andere overheid,
met 40 concrete punten, is inmiddels in uitvoering genomen. Uiteraard wordt
daarover ook met de gemeenten overlegd. Een concreet punt is bijvoorbeeld
het snijden in de bureaucratie, op tal van punten. Er wordt ook gekeken naar
de ZBO's, met name wat betreft hun taken en de ministeriële verantwoordelijkheid
op dat punt, ook al ligt de Kaderwet ZBO's nog steeds bij de Eerste Kamer.
Daartoe is inmiddels een interdepartementaal beleidsonderzoek gestart. Nog
dit jaar worden er besluiten genomen. Vervolgens wordt bekeken of de Kaderwet
die thans nog bij de Eerste Kamer ligt, kan worden voltooid, of dat er een
nieuwe weg moet worden ingeslagen.In de brief van 15 maart staat dat het kabinet nog met een fundamentele
uiteenzetting komt over het begrip «civil society» en de verhouding
tussen burgers, maatschappelijke instellingen en overheid. In de brief is
al wel een aantal noties opgenomen. De civil society onderscheidt zich van
wat vroeger het maatschappelijk middenveld werd genoemd. Toen ging het om
geïnstitutionaliseerde belangenbehartiging. Civil society is breder en
bestaat uit maatschappelijke organisaties en instellingen, individuele burgers,
maar ook uit informele netwerken en buurtbewoners die gezamenlijk actie ondernemen.
De onderwijsinstellingen vallen bijvoorbeeld hieronder. Zij kunnen op bepaalde
verantwoordelijkheden worden aangesproken. De VNG wil meer ruimte en verantwoordelijkheid.
Ook al is er discussie over zaken als OZB en belastingen, in het kader van
de modernisering van de overheid streeft het kabinet ernaar om gezamenlijk
op te trekken met provincies en gemeenten. Daarover zijn talloze ambtelijke
contacten. Er worden ook al bestuurlijke afspraken gemaakt. De provincies
hebben inmiddels een plan Andere overheid opgesteld. De VNG is daarmee bezig.
Voorts is een aantal grote acties voorzien, juist in de relatie tussen de
verschillende overheidsorganen. De sanering van specifieke uitkeringen binnen
de rijksoverheid hoort daar ook bij. Wellicht kan dat soort uitkeringen naar
het Provincie- of Gemeentefonds, dan wel naar de brededoeluitkeringen. Op
die manier worden de verantwoordelijkheden en vrijheden van de andere overheden
uitgebreid.De voorzitter van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,Noorman-den UylDe voorzitter van de vaste commissie voor Justitie,De Pater-van der MeerAdj. griffier van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,HendrickxXNoot1Samenstelling:Leden: Kalsbeek (PvdA), Van Heemst (PvdA), Noorman-den Uyl (PvdA), voorzitter,
Vos (GroenLinks), Cornielje (VVD), Adelmund (PvdA), De Wit (SP), Van Beek
(VVD), ondervoorzitter, Van der Staaij (SGP), Luchtenveld (VVD), De Pater-van
der Meer (CDA), Lazrak (Groep Lazrak), Wolfsen (PvdA), Tonkens (GroenLinks),
Spies (CDA), Eerdmans (LPF), Sterk (CDA), Van der Ham (D66), Haverkamp (CDA),
Van Fessem (CDA), Smilde (CDA), Straub (PvdA), Nawijn (LPF), Boelhouwer (PvdA),
Hirsi Ali (VVD), Szabó (VVD) en Van Hijum (CDA).Plv. leden: Klaas de Vries (PvdA), Dijsselbloem (PvdA), Fierens (PvdA),
Halsema (GroenLinks), Schippers (VVD), Dubbelboer (PvdA), Kant (SP), Rijpstra
(VVD), Slob (ChristenUnie), Wilders (VVD), Rambocus (CDA), Vergeer (SP), Van
Nieuwenhoven (PvdA), Van Gent (GroenLinks), Çörüz (CDA),
Hermans (LPF), Atsma (CDA), Giskes (D66), Bruls (CDA), Van Bochove (CDA),
Algra (CDA), Hamer (PvdA), Varela (LPF), Leerdam (PvdA), Griffith (VVD), Balemans
(VVD) en Eski (CDA).XNoot2Samenstelling:Leden: Van de Camp (CDA), Klaas de Vries (PvdA), Van Heemst (PvdA), Vos
(GroenLinks), Rouvoet (ChristenUnie), Adelmund (PvdA), De Wit (SP), Albayrak
(PvdA), Luchtenveld (VVD), Wilders (VVD), Weekers (VVD), De Pater-van der
Meer (CDA), voorzitter, Çörüz (CDA), Verbeet (PvdA), ondervoorzitter,
Lazrak (Groep Lazrak), Wolfsen (PvdA), Tonkens (GroenLinks), Jan de Vries
(CDA), Van Haersma Buma (CDA), Eerdmans (LPF), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Van
Fessem (CDA), Straub (PvdA), Nawijn (LPF), Griffith (VVD), Van der Laan (D66)
en Visser (VVD).Plv. leden: Van Hijum (CDA), Dijsselbloem (PvdA), Timmer (PvdA), Halsema
(GroenLinks), Van der Staaij (SGP), Kalsbeek (PvdA), Van Velzen (SP), Tjon-A-Ten
(PvdA), Van Baalen (VVD), Blok (VVD), Hirsi Ali (VVD), Aasted Madsen-van Stiphout
(CDA), Jager (CDA), Van Heteren (PvdA), Vergeer (SP), Arib (PvdA), Karimi
(GroenLinks), Buijs (CDA), Sterk (CDA), Varela (LPF), Joldersma (CDA), Ormel
(CDA), Van Dijken (PvdA), Hermans (LPF), Örgü (VVD), Lambrechts
(D66) en Rijpstra (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29279-8.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl