Meerjarenplan Alfabetisering 2003-2006; Verslag algemeen overleg op 14 september 2006 over geletterdheid en taal
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28760, nr. 7

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

06-10-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

28760 nr. 7

04-10-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de bewindsliedenNadere gedachtewisselingToezeggingenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28760Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 54 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 760Meerjarenplan Alfabetisering 2003 – 2006nr. 7VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 4 oktober 2006De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap1 heeft op 14 september 2006 overleg gevoerd met minister Van der
Hoeven van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en staatssecretaris Bruins van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over:– geletterdheid en taal.Hierbij kunnen de volgende documenten worden betrokken:– de brieven van de staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap, Rutte, d.d. 14 maart en 30 mei 2006, inzake
Monitor Alfabetisering 2004–2005; verslag van een schriftelijk overleg
(28 760, resp. nrs. 4 en 5);– de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap d.d. 13 juni 2006 inzake toezegging AO over Aanvalsplan
Alfabetisering d.d. 14 december 2005 (28 760, nr. 6);– de brief van de staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap, Van der Laan, d.d. 28 juni 2006 inzake Letterenbrief
o.a. over vaste boekenprijs, leesbevordering en culturele diversiteit (29 314,
nr. 22);– de brief van de Raad voor Cultuur d.d. 20 januari
2005 inzake het advies over leesbevordering «Van zwarte lijnen en witte
tussenruimte tot vaste, klinkende, zinvolle werkelijkheid» (OCW0500085).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Hamer (PvdA) herinnert aan de reeds
enkele jaren geleden aanvaarde motie van haar hand, waarin gevraagd wordt
om integraal taalbeleid door de sectoren heen. Hoewel delen van die motie
inmiddels zijn uitgevoerd, is wat haar betreft de gehele keten, in het bijzonder
waar het gaat om de overgangsmomenten, nog steeds niet voldoende in beeld
gebracht. Laaggeletterdheid blijkt overigens een zeer hardnekkige problematiek.
Hoeveel er ook aan wordt gedaan, het aantal laaggeletterden blijft vooralsnog
ongeveer gelijk. De inspanningen zijn groot, maar de resultaten zijn nog steeds
beperkt. De vraag is dan ook op welke manier meer resultaten kunnen worden
bereikt aan de hand van effectiever beleid. In dit kader is naar het oordeel
van mevrouw Hamer een tweesporenbeleid onontbeerlijk. Uiteraard
verdient het waardering dat de afgelopen week een campagne is gestart ten
aanzien van het terugbrengen van laaggeletterdheid onder volwassenen, maar
het blijft wel dweilen met de kraan open als er steeds nieuwe groepen kinderen
bijkomen met taalachterstand. Het is dan ook van belang dat vanaf het eerste/tweede
levensjaar bij kinderen wordt begonnen met het signaleren van eventuele taalachterstand.De huidige faciliteiten inzake de voorschool zijn veelal moeilijk bereikbaar
voor de kinderen die het hardst aandacht nodig hebben. Verder komt uit het
verslag van de onderwijsinspectie naar voren dat het op de basisscholen niet
al te best gesteld is met het onderdeel lezen en dat dit dwars door de grens
allochtoon-autochtoon heen loopt. Verondersteld mag worden dat dit ook het
gevolg is van de beperkte investeringen die tot nu toe zijn gedaan in de kwaliteit
van de docenten ten aanzien van leesonderwijs. Mevrouw Hamer verneemt dan
ook graag de visie van beide bewindslieden hierop en welke ideeën voor
verbeteringen zij hierbij voor ogen hebben.De brochure die de onderwijsinspectie recentelijk heeft uitgebracht over
laaggeletterdheid bevat weliswaar een aantal handvatten, maar is bij lange
na niet afdoende. Hoewel de inzet van de leerkrachten ten behoeve van het
leesonderwijs buiten kijf staat, moet geconstateerd worden dat zij nog steeds
stuiten op praktische beperkingen. Zo komt het voor dat wanneer scholen een
leesmethode willen introduceren, zij het eerste jaar alleen de boekjes kunnen
aanschaffen omdat het geld dan al op is. Het volgend jaar kunnen dan pas de
puzzels of de letterblokken worden gekocht. Hierdoor is men een paar jaar
verder voordat de gehele methode gebruikt kan worden, terwijl die juist zo
belangrijk is voor het leren lezen vanaf de kleutergroepen.Hoewel in Nederland de autonomie van scholen terecht vooropstaat, kijkt
mevrouw Hamer toch met een half oog naar wat er in het Engelse onderwijs gebeurt
op het gebied van laaggeletterdheid. Daar geldt de keiharde regel dat kinderen
elke dag minstens een uur moeten besteden aan lezen, spellen en rekenen, omdat
men daar inziet dat wanneer dit niet gebeurt het in feite zal resulteren in
een achterstand voor iedereen. Zonder te pleiten voor het verplichten van
lesuren op dit punt, zou mevrouw Hamer wel graag zien dat genoemde Engelse
opzet in ieder geval als inspiratiebron wordt gezien voor de Nederlandse voorschool
en basisschool.Wat betreft laaggeletterdheid onder volwassenen zijn niet alleen campagnes
van belang maar zeker ook een zodanige aanpak dat de doelgroep dicht bij huis
bereikt wordt. Daar het probleem voor laaggeletterden juist is dat ze niet
goed via papier bereikt kunnen worden, zullen ze ook zo veel mogelijk persoonlijk
en binnen hun eigen leefomgeving hoorbaar gewezen moeten worden op de mogelijkheden
terzake zodat ze ook over hun schroom geraken, hetgeen een inzet vergt van
een groot aantal betrokkenen.Niet alleen scholen spelen een belangrijke rol bij het tegengaan van laaggeletterdheid
maar ook bibliotheken. Bovendien is het van belang dat mensen elkaar stimuleren
om te lezen en dat er goede voorlichting wordt gegeven aan ouders om ze te
wijzen op het nut om hun kinderen reeds op zeer jonge leeftijd boekjes voor
te lezen. Naar het oordeel van mevrouw Hamer zou dan ook nagegaan dienen te
worden op welke wijze de opvoedingsondersteuningsinstanties en de consultatiebureaus
hierbij kunnen worden betrokken.Mevrouw Vergeer (SP) refereert aan het deze
week naar buiten gebrachte bericht over het falen van het Innovatieplatform,
waarbij de conclusie onder meer is dat Nederland wat betreft de kenniseconomie
wegzakt en het onderwijs onder de maat is. De vorige week was er de Week van
de Alfabetisering. Nederland kent anderhalf miljoen laaggeletterden, bijna
11% van de bevolking. Een kwart van de leerlingen verlaat het basisonderwijs met een leesachterstand van twee jaar. Op het vmbo kan een kwart
van de basis- en kaderberoepsleerlingen de voor hen bestemde boeken niet zelfstandig
lezen. Op mbo-niveau 1 en 2 is maar liefst 30% laaggeletterd. Naar
het oordeel van mevrouw Vergeer zijn dit schrikbarende getallen voor een ontwikkeld
land zoals Nederland. Uit het rapport «Stil vermogen» dat de vorige
week aan de minister van Economische Zaken is aangeboden, blijkt dat er 0,5
mld. is te besparen en dat het bruto binnenlands product met 10% tot
22% omhoog kan als de taalarmoede wordt aangepakt. De minister van
EZ heeft zelf aangegeven dat uit genoemd rapport blijkt dat als het aantal
laaggeletterden kan worden teruggedrongen met 1% dit een daling van
de werkloosheid met 2% oplevert. Hij noemde het een eye-opener. Toch
zijn er in Nederland al gedurende 20 jaar anderhalf miljoen analfabeten, waarbij
het percentage tussen 2000 en 2003 is toegenomen van 9 naar 11. De conclusie
kan dan ook niet anders zijn dan dat dit kabinet tot nu toe niets heeft bereikt
op dit punt en dat de omstandigheden eigenlijk alleen maar zijn verslechterd.
Bovendien is onlangs gebleken dat pabo-afgestudeerden niet meer kunnen spellen
en rekenen, dat scholen te weinig les op dit gebied geven en dat de onderwijsinspectie
inmiddels leespakketten op scholen moet aanbevelen. In feite wordt het vak
Nederlands nog steeds ondergewaardeerd op scholen. In het mbo is er zelfs
sprake van een ontwikkeling om de lessen Nederlands te schrappen, omdat men
daar van mening is dat bijvoorbeeld de docent hout- en metaalbewerking dat
vak ook wel kan geven. De autonomie van leraren is een groot goed, maar staat
wat betreft mevrouw Vergeer los van de financiële autonomie van de schoolbesturen
die het ook nog moeten doen met een te krappe lumpsum. Het Rijk dient het
niveau, de bevoegdheden en de lessen als zodanig wettelijk te regelen met
het oog op een goede waarborging.Essentieel in de strijd tegen laaggeletterdheid is dat kinderen op zo
jong mogelijke leeftijd met taal in aanraking worden gebracht. De staatssecretaris
heeft onlangs in de Volkskrant gesteld dat de mate van laaggeletterdheid op
het vmbo ermee te maken heeft dat ouders van vmbo-leerlingen geen plezier
in taal hebben. Hij heeft er in datzelfde interview aan toegevoegd dat het
ministerie inmiddels op consultatiebureaus pakketten uitdeelt die bij de ouders
de lol in de Nederlandse taal moeten terugbrengen. Hoewel dit laatste prachtig
klinkt, is het naar het oordeel van mevrouw Vergeer tevens een uitspraak voor
de bühne. Verondersteld mag worden dat wanneer een dergelijk leespakket
gegeven wordt aan ouders die al moeilijk kunnen lezen, dit niet erg veel effect
zal hebben. Bovendien zijn er in Nederland reeds uitstekende projecten opgezet
die ertoe strekken dat ouders meeleren met hun kind, waarvan het volgens mevrouw
Vergeer juist belangrijk is die nog veel breder in te voeren. Het streven
van het kabinet om 50% van de doelgroepkinderen van laagopgeleiden
in aanmerking te laten komen voor de vroeg- en voorschoolse educatie (vve),
dient wat haar betreft dan ook bovenwaarts te worden bijgesteld naar 100%,
waarbij het van belang is dat ouders ook meegaan naar de lessen, bijvoorbeeld
via inburgeringscursussen of volwasseneneducatie.Het niveau van het onderwijs daalt gestaag. Met de tegenstem van de SP
heeft de Tweede Kamer onlangs de bevoegdheden in de onderbouw geschrapt. Het
vak Nederlands mag nu ook gegeven worden door bijvoorbeeld de aardrijkskundeleraar.
Wat gaat deze staatssecretaris doen tegen deze neergaande lijn? Het ambitieniveau
van het Aanvalsplan Laaggeletterdheid 2006–2010 is bijzonder laag. De
staatssecretaris wil inzetten op een verlaging van 11% naar 10%.
Waarom zet hij niet in op een halvering? Daar het geen zin heeft om hier en
daar het onderwijsniveau op te lappen, is een integrale aanpak nodig. Het
begint op het consultatiebureau en het reikt zelfs tot in het hoger onderwijs.
Er dient dan ook een deltaplan van aanpak te komen. Gaat dit kabinet nu eindelijk
de handen uit de mouwen steken? Mevrouw Lambrechts (D66) zegt dat het onderzoek
dat de Stichting Lezen & Schrijven de vorige week heeft gepresenteerd
en dat de maatschappelijke gevolgen van laaggeletterdheid in beeld brengt,
alle eventueel nog bestaande twijfels over nut en noodzaak om echt een offensief
te starten tegen het functioneel analfabetisme, heeft weggenomen. Er zijn
anderhalf miljoen analfabeten in Nederland die zo veel moeite hebben met lezen
en schrijven dat zij zich eigenlijk niet goed staande kunnen houden in de
Nederlandse samenleving. De resultaten van genoemd onderzoek sluiten overigens
perfect aan bij de bevindingen van de onderwijsinspectie, waaruit onder meer
blijkt dat 25% van de leerlingen in de beroepsgerichte leerwegen van
het vmbo de eigen leerboeken niet kan lezen en dat 20% van de leerlingen
in groep acht van de basisschool te kampen heeft met twee jaar taalachterstand.
In een bureaucratische en tevens informatiemaatschappij is functioneel analfabetisme
echt een serieus probleem.De Monitor Alfabetisering 2004–2005 bevestigt dat er de afgelopen
jaren weinig vooruitgang is geboekt in de strijd tegen het analfabetisme.
Het percentage kinderen dat met taalachterstand de basisschool verlaat, is
nog steeds gelijk aan dat van tien jaar geleden, toen het Expertisecentrum
Nederlands is opgericht, hetgeen tevens de vraag oproept wat deze instantie
feitelijk heeft bereikt. Naar het oordeel van mevrouw Lambrechts beoordelen
de bewindslieden van OCW de huidige situatie rond laaggeletterdheid veel te
rooskleurig, waar zij aangeven verheugd te zijn dat de daling van het analfabetisme
zich niet voortzet en dat Nederland het internationaal op dit punt kennelijk
goed doet. De vraag is waarom zij zich daarbij spiegelen aan de landen die
het minder goed doen en waarom zij zich juist niet spiegelen aan de landen
die het beter doen, zoals Zweden en Duitsland. Dat moet toch de ambitie zijn?Het kabinet zet in op verlaging van het aantal laaggeletterden van 11%
naar 10%. De Stichting Lezen & Schrijven heeft bij monde van mevrouw
Maarsen van den Brink evenwel aangegeven dat het ambitieniveau zou moeten
zijn om dat aantal tot de helft terug te brengen. Als dit inderdaad haalbaar
is, zou dit naar de mening van mevrouw Lambrechts ook het ambitieniveau van
het kabinet moeten zijn.De onderwijsinspectie heeft aangegeven dat verschillen in technisch lezen
nauwelijks te maken hebben met achtergrond, kenmerk of intelligentie van de
leerlingen maar dat het didactisch handelen van de leraar het verschil maakt.
Wat is de reden ervan dat de leraren kennelijk die vaardigheid en kennis ontberen?
Wat is er misgegaan? Waaraan kan het vertrouwen worden ontleend dat het vanaf
nu beter gaat? Wat gaat er precies veranderen zodat de benodigde bijscholing
er alsnog komt? Wie gaat daarvoor zorgen en wie gaat wie waarop aanspreken?Een ander belangrijk aandachtspunt is het aantal lesuren Nederlands. Uit
een recent onderzoek van de provincie Friesland naar het leesniveau van kinderen
in die provincie ten opzichte van het leesniveau van kinderen in de provincie
Limburg die in sociaal en economische vergelijkbare omstandigheden leven,
kwam het aantal lesuren als de toonaangevende noemer voor behaalde resultaten
naar voren: in Limburg werden meer uren Nederlandse taal gegeven dan in Friesland.
Waar met name in het voortgezet onderwijs het wettelijk aantal lesuren vaak
niet wordt gehaald, dient er dan ook simpelweg voor gezorgd te worden dat
er meer lesuren Nederlandse taal worden gerealiseerd.Een van de conclusies van genoemde monitor is dat gemeenten en het UWV
bij reïntegratiebureaus niet of nauwelijks groepen aanbesteden waarin
laaggeletterdheid als probleem is benoemd. Die bureaus willen wel, maar stellen
expliciet of impliciet dat zij afhankelijk zijn van gemeenten en UWV om trajecten
voor laaggeletterden te realiseren. Genoemde conclusie sterkt mevrouw Lambrechts
in haar overtuiging dat er te dien aanzien een probleem is op het vlak van
de gemeenten. Zij zijn steeds minder bereid educatiegelden en reïntegratiegelden
in te zetten voor alfabetisering. Is deze staatssecretaris in
tegenstelling tot zijn voorganger wél bereid dit probleem serieus op
te pakken door ervoor te zorgen dat gemeenten zich gebonden achten aan afspraken
over de inzet van deze middelen voor dit doel?Mevrouw Aasted Madsen-van Stiphout (CDA) is
verheugd te constateren dat er wat betreft de strijd tegen laaggeletterdheid
geen licht zit tussen de visie van de CDA-fractie en die van het kabinet.
Dit betreft met name de noodzaak van het actief blijven werven van cursisten
en het investeren in vormbehoud na het verlaten van de school, het voorkomen
van uitval van cursisten en het vergroten van aandacht voor taalontwikkeling
binnen het beroepsonderwijs.Een aantal punten waarvoor door de fractie in de schriftelijke voorbereiding
aandacht is gevraagd, worden weliswaar door de bewindslieden onderschreven
maar zij geven er meteen bij aan dat het een verantwoordelijkheid is van de
gemeenten, de regionale opleidingencentra (roc’s) en andere partijen
om er invulling aan te geven. Zij zou evenwel graag een actievere en meer
stimulerende rol van de overheid zien om de doelstellingen terzake te bereiken.
Zo blijken de uitzendingen van de Educatieve Televisie (ETV) via de lokale
televisiezenders een groot aantal kijkers te trekken, maar is er nog steeds
geen sprake van landelijke dekking. Overigens leert navraag in de provincie
Limburg dat men aldaar in de uitzendingen de regionale herkenbaarheid mist.
Wil de staatssecretaris nagaan of dit een gevoelen is dat alleen in Limburg
ofwel in meerdere regio’s leeft?Volgens de staatssecretaris is de uitval van cursisten, één
op zeven, relatief laag. Er is geen onderzoek gedaan naar de redenen waarom
mensen voortijdig de cursus beëindigen. Mogelijk is de uitval helemaal
geen gevolg van het «geen zin meer hebben» maar van faalangst
of bepaalde gezinsomstandigheden. Mevrouw Aasted Madsen pleit er dan ook voor
dat roc’s in gesprek gaan met cursisten die zich afmelden en wegblijven,
teneinde na te gaan of de redenen voor de uitval weggenomen kunnen worden,
zodat uiteindelijk ook niet één op de zeven afhaakt maar allen
de cursus afmaken. Uit onderzoek blijkt verder dat één op de
zeven cursisten afkomstig is uit het speciaal onderwijs, waarbij niet bekend
is uit welke specifieke vormen van speciaal onderwijs. Zeer moeilijk lerende
leerlingen en leerlingen op de praktijkscholen leren lezen en schrijven op
school, maar het behouden van hun niveau als ze niet meer actief bezig zijn
met taal, is heel erg moeilijk. In het kader van «Een leven lang leren»
zou dan ook ingezet moeten worden op niveaubehoud voor jonge mensen. De staatssecretaris
onderschrijft dit, maar laat het vervolgens over aan het veld. Werkgevers
zijn één van de veldpartijen die hierin een actieve rol kunnen
vervullen. Zou met name in de WSW-bedrijven niet sprake moeten zijn van standaard
aandacht voor niveaubehoud van de taal? Ook leerlingen die een opleiding volgen
op het roc, voornamelijk op niveau 1 en 2, blijken vaker over minder taalvaardigheden
te beschikken. Uit de beantwoording van de schriftelijke inbreng blijkt dat
de bewindsleden het evenals de CDA-fractie wenselijk zo niet noodzakelijk
vinden dat roc’s meer aandacht besteden aan taalvaardigheid van deze
leerlingen. Hoe gaan zij dit bewerkstelligen?De roc’s geven invulling aan het competentiegericht onderwijs, hetgeen
veelal betekent dat een groter beroep wordt gedaan op de zelfstandigheid van
de leerling. Op roc’s verblijft een categorie leerlingen die de capaciteiten
in huis heeft om bepaalde opdrachten succesvol uit te voeren, althans als
deze leerlingen de hun gegeven opdrachten zouden begrijpen. Bij dat laatste
zit echter het probleem. Als een leerling het begrijpend lezen niet machtig
is, kan deze ook de opdracht niet uitvoeren omdat hij de opdracht niet begrijpt.
Delen de bewindslieden deze zorg en, zo ja, welke actie gaan zij op dit punt
ondernemen? In het kader van het terugdringen van de instroom van nieuwe laaggeletterden
moet reeds op de basisschool begonnen worden met goed leesonderwijs. Uit het
rapport van de onderwijsinspectie, getiteld «Iedereen kan leren lezen»,
wordt hiervoor ook gepleit. Graag ontvangt mevrouw Aasted Madsen de kabinetsreactie
op dit rapport. Waar in genoemd rapport sterk gefocust wordt op de vaardigheden
van technisch lezen, is de vraag hoe het is gesteld met de aandacht voor begrijpend
lezen. Zou dit ook niet vanaf de basisschool meer aandacht moeten krijgen?
Alleen als een leerling teksten begrijpt, kan deze laten zien welke capaciteiten
die in huis heeft. Voor sommige leerlingen is een toets geschiedenis of aardrijkskunde
in de praktijk niets anders dan een toets begrijpend lezen. Snappen ze de
vraag dan is het antwoord goed maar als ze de vraag niet snappen kan ook het
antwoord niet goed zijn.Naast de inzet conform het Aanvalsplan Laaggeletterdheid 2006–2010
moet er alles aan worden gedaan om de instroom van onderop zo veel mogelijk
te beperken. Als hiervoor investeringen nodig zijn, kunnen die gedekt worden
uit de 537 mln. per jaar die een structurele aanpak van laaggeletterdheid
op zal leveren voor de maatschappij. Alleen met een structurele aanpak wordt
mensen echt de mogelijkheid geboden om actief mee te doen aan de maatschappij.De heer Visser (VVD) geeft aan dat de voorliggende
cijfers de ernst van het probleem van laaggeletterdheid in Nederland en de
noodzaak om dat ook daadwerkelijk aan te pakken, overduidelijk aantonen. De
cruciale vraag is wel hoe die aanpak moet plaatsvinden, op welk niveau en
welke bestuurlijke partners hiervoor inzet moeten plegen.In hun reactie op de schriftelijke vragen stellen de bewindslieden onder
meer dat het Centrum voor Innovatie van Opleidingen (Cinop) momenteel de mogelijkheden
onderzoekt om de effectiviteitsmeting te verbeteren. Daar die reactie dateert
van mei, is de heer Visser benieuwd naar de huidige stand van zaken op dit
punt.Verder heeft hij behoefte aan meer duidelijkheid over de doelgroepen die
zitten achter het in de voorliggende stukken genoemde streven om het percentage
laaggeletterden terug te brengen van 11 naar 10. Wie vormen die 1%
en wat gebeurt er met de overige 10%? Recentelijk is in de Kamer een
debat gevoerd met de minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie over inburgering,
waarbij ook het onderwerp analfabetisme aan de orde werd gesteld. Daar in
dat debat is besloten om de Informatie Beheer Groep een bestand te laten maken
van potentieel inburgeringsplichtigen, vraagt de heer Visser zich af of dat
bestand niet mede gebruikt kan worden ten behoeve van de doelgroep laaggeletterden,
zodat betrokkenen gemakkelijker, beter en effectiever benaderd kunnen worden.Daarnaast pleit hij ervoor een instrument te ontwikkelen op basis waarvan
een benchmark mogelijk wordt van de resultaten die worden behaald op basis
van de aanpak van verschillende organisaties en instellingen in hun strijd
tegen laaggeletterdheid, zodat men ook van elkaars ervaringen kan leren. Tevens
zou daarmee wellicht inzichtelijk kunnen worden gemaakt het probleem dat bepaalde
middelen niet worden besteed aan de doelen waarvoor ze bedoeld zijn.Refererend aan de uitkomsten van een gesprek dat toenmalig staatssecretaris
Rutte destijds met wethouder Aboutaleb van Amsterdam heeft gehad over de mogelijkheden
die de Wet werk en bijstand biedt op het punt van alfabetisering, is de heer
Visser benieuwd te vernemen of inmiddels meerdere gemeenten de werkwijze van
de gemeente Amsterdam op dat punt volgen. Antwoord van de bewindsliedenDe minister wijst erop dat geletterdheid,
het kunnen lezen, schrijven en spreken, de basis is om te kunnen functioneren
in de samenleving, De mate waarin men zich die geletterdheid eigen heeft gemaakt,
bepaalt ook de mate van het succes waarin men in de samenleving functioneert.
Van belang is dan ook om zowel de huidige ongeletterdheid onder mensen zo
veel mogelijk te doen afnemen als activiteiten te ontplooien om ongeletterdheid
zo veel mogelijk te voorkomen. Het beleid ter zake is onder andere gericht
op het enthousiasmeren en inspireren van mensen en op het aanspreken van scholen
en gemeenten op hun verantwoordelijkheid in dezen. Daarnaast is het van belang
dat in het onderwijs de lesuren die voor Nederlandse taal zijn uitgetrokken
ook daadwerkelijk worden gedraaid.Uit onderzoek van de Stichting Lezen & Schrijven blijkt dat ongeveer
de helft van de Nederlandse jongeren plezier heeft in lezen. Geconstateerd
kan verder worden dat de afgelopen jaren de taalachterstand bij Turkse en
Marokkaanse kinderen met een kwart is afgenomen. Op dit moment doet ruim de
helft van de kinderen met een achterstand aan vve. Uit internationaal onderzoek
van PISA blijkt dat het niveau van de leesvaardigheid van de Nederlandse jeugd
behoort tot de top tien. Volgens de Progress in International Reading Literacy
Study (PIRLS) scoort Nederland hoog wat betreft het begrijpend lezen, namelijk
tweede na Zweden. Uit de PISA-cijfers die de Kamer in juni 2006 heeft ontvangen
komt echter wel naar voren dat 11% van de 15-jarigen op of onder het
laagste lesniveau zit. Daarnaast kent Nederland ongeveer anderhalf miljoen
functioneel analfabeten. Vooral dat laatste cijfer is aanleiding geweest voor
het Aanvalsplan Laaggeletterdheid. Waar bij laaggeletterdheid sprake is van
een hardnekkig probleem is het van belang na te gaan wat er mis is. Verder
is uit het Onderwijsverslag 2005 naar voren gekomen dat het niveau van het
technisch lezen nog onvoldoende is.De motie van mevrouw Hamer over een integraal taalbeleid vereist dat het
werk in uitvoering wordt gehouden. Op een aantal punten is reeds een aantal
stappen gezet maar het blijft essentieel om de gehele keten in het oog te
houden. Gerealiseerd moet echter wel worden dat er sprake is van verschillende
tijdshorizonnen. Van hetgeen nu geïnvesteerd wordt in vve zal pas over
acht of negen jaar het effect zichtbaar worden. De resultaten van de inspanningen
die nu worden gepleegd ten aanzien van schakelklassen en het leerplus-arrangement
zullen overigens op wat kortere termijn zichtbaar worden. Daarnaast worden
verschillende lijnen uitgezet, zoals de kwaliteitsverbetering van het onderwijs
in de Nederlandse taal, het Masterplan dyslexie en gerichte aandacht voor
de rol van de docent bij het leren lezen en schrijven via leesbevordering.De minister onderstreept het belang dat kinderen reeds op zeer jonge leeftijd
in aanraking komen met taal. In dat kader is inmiddels een informatiepakket
ontwikkeld voor consultatiebureaus die een belangrijke rol kunnen vervullen
bij het leren herkennen van laaggeletterdheid onder jonge ouders.Op dit moment doet in Nederland ruim de helft van de kinderen met een
achterstand mee aan vve. Sommige gemeenten zitten onder die 50% en
andere zitten daar juist boven. Het streven is om in 2010 uit te komen op
70%, zijnde 120 000 kinderen. Het uiteindelijke doel is uiteraard
om uit te komen op 100%. Van belang is hierbij wel om eerst duidelijk
in beeld te hebben waarom bepaalde groepen vooralsnog niet bereikt worden.
Op dit punt wordt reeds onderzoek verricht. Daarnaast zijn er een aantal gezinsgerichte
programma’s voor vve waarbij ouders worden betrokken.Met gemeenten zijn afspraken gemaakt die een bepaalde periode omvatten.
De brede doeluitkering omvat geen prestatiecriteria die zodanig specifiek
zijn dat men er jaarlijks op afgerekend kan worden. Binnen genoemde doeluitkering
is er namelijk ruimte voor gemeenten gelaten om eigen beleid te
voeren. Overigens is in dit kader voor vve een bedrag van 110 mln. afgesproken
plus nog een extra impuls van 18 mln. voor het verder opleiden van personeel.
Desgevraagd door mevrouw Lambrechts zegt de minister toe om bij de monitoring
van de resultaten van de afspraken over de brede doeluitkering na te gaan
of er bij sommige gemeenten sprake is van aanloopproblemen dan wel van problemen
van andere aard.Met betrekking tot de vier- tot twaalfjarigen is voor de gewichtenregeling
een bedrag beschikbaar van 315 mln. terwijl er wat betreft de gemeenten sprake
is van een bedrag van 174 mln. voor het onderwijsachterstandenbeleid, vve
en schakelklassen. Daarnaast is een bedrag uitgetrokken van 13 mln. voor de
uitvoering van de pilots taalbeleid en onderwijsachterstanden. Hoewel de taalachterstanden
afnemen, zijn ze nog absoluut niet verdwenen. Aangezien gebleken is dat de
taalachterstand onder autochtone leerlingen niet afneemt, is de gewichtenregeling
zodanig gewijzigd dat meer geïnvesteerd wordt in de bestrijding van taalachterstanden
onder deze groep leerlingen.De schakelklas heeft niet alleen tot doel het oplossen van grote achterstanden
in vaardigheid in de Nederlandse taal maar richt zich ook op die kinderen
die vaak wel de mogelijkheden en talenten hebben om op een bepaald niveau
in het onderwijs te functioneren, maar die dat niet kunnen omdat ze een taalachterstand
hebben. Uitgangspunt is dat in 2010 ongeveer 36 000 leerlingen aan een
schakelklas hebben deelgenomen. Vanaf dit jaar is hiervoor 30 mln. structureel
beschikbaar.Uit het Onderwijsverslag 2005 is naar voren gekomen dat op een aantal
basisscholen het niveau van het onderwijs in het technisch lezen onvoldoende
is. Waar bij de minister geen enkele twijfel bestaat over de inzet van leerkrachten,
zal, zoals de onderwijsinspectie ook aangeeft, de aandacht meer gericht moeten
worden op de didactische vaardigheden van de leerkrachten op het gebied van
technisch lezen en op de leertijden. De onderwijsinspectie heeft inmiddels
een brochure hiertoe opgesteld waarin zij deze kwestie onder de aandacht van
de basisscholen brengt. Op deze manier worden scholen ook uitgedaagd om meer
werk te maken van het onderwijs van technisch lezen. Wel is het verheugend
dat het zogenaamde «leren op maat» waarbij ook de effectieve leertijden
een rol spelen, steeds meer gestalte krijgt. Verder wordt het Expertisecentrum
Nederlands van rijkswege specifiek gesubsidieerd om de intensivering van het
technisch lezen te verzorgen. Dat betreft onder meer het ontwikkelen van materieel,
de training van leerkrachten en maatregelen ten aanzien van het bevorderen
van een doorgaande leerlijn richting vmbo. Er is sprake van additionele financiering,
namelijk voor 2006 € 75 000 en voor 2007 € 125 000.Met de schoolmanagers vo, de Bve Raad en de HBO-Raad zijn afspraken gemaakt
over de verbetering van de reken- en taalvaardigheden van vwo-, havo- en mbo-leerlingen.
In het laatste jaar van vwo, havo en mbo worden de leerlingen die van plan
zijn om door te stromen naar de opleiding leraar basisonderwijs getoetst op
reken- en taalvaardigheid. Op die manier is er nog een jaar beschikbaar om
achterstanden weg te werken. Aan het einde van het eerste leerjaar nemen de
pabo’s ook nog een toets af. Indien het niveau van de vaardigheid dan
nog onvoldoende blijkt, zou wat betreft de minister de opleiding van de desbetreffende
student beëindigd dienen te worden.Voor de kerndoelen onderbouw voortgezet onderbouw worden voor het vak
Nederlands specificaties gedefinieerd in de vorm van een handreiking. Voor
het mbo wordt nagegaan op welke wijze specificaties aangebracht kunnen worden
voor rekenen en taal.Wat betreft het ambitieniveau gaat de minister ervan uit dat de halvering
waarvan mevrouw Lambrechts spreekt, betrekking heeft op de conclusie van de
schrijvers van het rapport «Stil vermogen», dat het aantal van
anderhalf miljoen analfabeten mogelijk gehalveerd kan worden. In de ogen
van de minister is halvering van dat aantal een zeer stevige doelstelling
die, wanneer die haalbaar blijkt, overigens een enorme stap voorwaarts in
de strijd tegen analfabetisme zou betekenen.Vervolgens zegt zij toe de suggestie van de heer Visser inzake de Informatie
Beheer Groep nader te zullen verkennen en de Kamer daarover op een later moment
te informeren.De staatssecretaris geeft aan dat de ketenaanpak,
waarvan in de eerdergenoemde motie-Hamer sprake is, kern is van het Aanvalsplan
Alfabetisering. Laaggeletterdheid is een hardnekkig probleem, in de zin dat
de anderhalf miljoen analfabeten van nu niet zozeer een residu zijn van de
situatie van bijvoorbeeld vijf jaar geleden, als wel dat ze vooralsnog helaas
min of meer een constante factor vormen. Een belangrijk resultaat van het
Aanvalsplan Alfabetisering is overigens wel dat nu andere partijen betrokken
worden bij de oplossing van het probleem, zoals werkgevers en gemeenten. Bijvoorbeeld
de gemeente Den Haag houdt zich op buurt- en wijkniveau bezig met het opsporen
van laaggeletterden om ze te verleiden een taaltraining te volgen. De grote
steden hebben onderling ook overleg over de wijze waarop ze laaggeletterden
kunnen bereiken. Daarnaast is een toenemend aantal bedrijven en instellingen
bezig om na te gaan of er binnen hun organisatie mensen werkzaam zijn die
een taaltraining kan worden aangeboden. Daarnaast worden loketmedewerkers
van bepaalde bedrijven, zoals KLM en Rabobank, getraind om laaggeletterdheid
bij loketcliënten op te sporen en ze aan te moedigen zich in verbinding
te stellen met de Stichting Lezen & Schrijven voor een taaltraining. Alleen
al de afgelopen week, waarin er veel aandacht is geweest voor alfabetisering
en laaggeletterdheid, hebben 300 mensen zich aangemeld voor een taaltraining.
De kunst en de uitdaging is nu om deze lijn vast te houden en de vaart er
goed in te houden. Waar laaggeletterdheid in alle organisaties voorkomt, zal
het departement van OCW zich ook binnen de eigen organisatie actief opstellen
op dit punt. Ook zal het overleg voeren met BZK om na te gaan of ook andere
departementen op hetzelfde spoor kunnen worden gezet.De veronderstelling van mevrouw Vergeer dat in het mbo de lessen Nederlands
zijn geschrapt, berust naar het oordeel van de staatssecretaris op een misverstand.
De scholen zijn bezig met het herontwerpen van de kwalificatiestructuur, maar
er is geen sprake van dat het Nederlands van de vaardighedenlijst zou verdwijnen.
Nederlands maakt bij uitstek onderdeel uit van het competentiegericht onderwijs
in Nederland.De taalpakketten die op de consultatiebureaus worden verspreid, bevatten
een duidelijk spelelement waardoor ook bij mensen die het plezier in taal
niet van huis uit hebben meegekregen, dat plezier wordt bevorderd.Voor de staatssecretaris is uitgangspunt dat niet wordt gesjoemeld met
de 850-urennorm in de bve-sector. De 850 uren moeten niet alleen geprogrammeerd
maar ook gerealiseerd worden, hetgeen ook als zodanig is verwoord in de brief
die namens OCW hierover is uitgegaan aan de sector en de Kamer.Aangezien niet de rijksoverheid maar de gemeenten opdrachtgever van roc’s
zijn, dienen zij actief sturend op te treden. Binnen de roc’s heeft
zich overigens een groep gevormd die zich specifiek met taalonderwijs bezighoudt
en die voorstander is van de gedachte om reclame te maken voor NT1 als onderdeel
van de opgave van een roc. Desgevraagd door mevrouw Lambrechts zegt de staatssecretaris
toe na te gaan hoe de gemeenten hun rol in dezen invullen.Ook wat betreft de reïntegratiebureaus treedt de gemeente op als
opdrachtgever. In het kader van het Aanvalsplan Alfabetisering worden op gemeentelijk
niveau steeds meer specifieke plannen hiervoor opgesteld. Wel verdient het
wellicht aanbeveling om er via het Cinop voor te zorgen dat de rol die reïntegratiebureaus
hierbij kunnen spelen, duidelijker voor de bril staat bij gemeenten. Het succesvolle Ierse educatieve televisieprogramma «Read Write
Now» krijgt een Nederlandse pendant. Verder mag ervan worden uitgegaan
dat de programmamakers van ETV zich richten op een zo groot mogelijk bereik
van de programma’s. In een overleg dat hij binnen niet al te lange termijn
men hen zal voeren, zal de staatssecretaris dit punt in ieder geval nog onder
hun aandacht brengen. Tevens gaat hij ervan uit dat aandacht voor lokale en
regionale thema’s in de programmering zal voorkomen. Overigens is het
niet de bedoeling dat per regio een apart programma wordt gemaakt. Er is in
dezen duidelijk sprake van «one size fits all», van één
programma met bijbehorend boek. Wat wel regionaal gebeurt, is het reclame
maken voor het programma.De uitval bij cursussen voor laaggeletterden is vooral gebaseerd op het
feit dat men vrijwillig deelneemt. Dat neemt niet weg dat de inspanningen
erop gericht moeten blijven worden dat in plaats van één op
de zeven niemand meer voortijdig de cursus verlaat.Via de Stichting Lezen & Schrijven is met de brancheorganisatie van
de WSW-voorzieningen een gesprek gaande met als doel om de aandacht voor taalvaardigheid
meer voor het voetlicht te brengen.Het Cinop is momenteel bezig met de uitbreiding van de Monitor Alfabetisering,
waardoor deze niet alleen inzicht zal verschaffen in het aantal cursisten
bij bijvoorbeeld roc’s maar ook in cijfers en indicaties ten aanzien
van bestrijding van laaggeletterdheid en mogelijke maatregelen.De effectiviteitsmeting en de benchmark waarnaar de heer Visser vroeg,
zullen in elkaar verlengde komen te liggen.Het gesprek dat is gevoerd met de Amsterdamse wethouder Aboutaleb over
de WWB heeft ook geleid tot gesprekken met andere gemeenten. Inmiddels zijn
met tien gemeenten convenanten afgesloten. De kern ervan is de vroegtijdige
schooluitval, maar een belangrijk onderdeel per convenant is wel degelijk
de laaggeletterdheid.Nadere gedachtewisselingMevrouw Hamer (PvdA) is het volledig eens
met de staatssecretaris dat het nu de grootste kunst is om de vaart erin te
houden waar het gaat om de strijd tegen laaggeletterdheid. Zij spreekt de
hoop uit dat in de nieuwe kabinetsperiode de inzet en inspiratie er volledig
op gericht zullen zijn om reeds vanaf de vroeg- en voorschoolse periode kinderen
taalvaardigheid bij te brengen, teneinde ervoor te zorgen dat laaggeletterdheid
uiteindelijk wordt uitgebannen. Van belang daarbij is dat de scholen zodanig
worden gefaciliteerd dat ze zowel in de klassen systematisch aandacht kunnen
besteden aan kinderen, als extra begeleiding kunnen geven na schooltijd.Parallel aan het prima initiatief van de staatssecretaris om binnen zijn
eigen departement en de overige departementen laaggeletterdheid op te sporen,
heeft de PvdA in samenwerking met de Stichting Lezen & Schrijven haar
verkiezingsprogramma vertaald ten behoeve van mensen die moeite hebben met
lezen, welke versie mevrouw Hamer bij dezen aan de staatssecretaris overhandigt.Mevrouw Vergeer (SP) sluit zich in het bijzonder
aan bij de opmerking van mevrouw Hamer over de vve en bij de suggestie van
de heer Visser inzake de Informatie Beheer Groep.Verder vraagt zij zich af of het werkelijk zo lastig is voor gemeenten
om laaggeletterden te bereiken, zoals de bewindslieden nu doen voorkomen.
Als een kind geboren wordt, vindt aangifte plaats bij de Gemeentelijke Bevolkingsadministratie.
Bovendien zullen ouders met een baby’s zich op een gegeven moment melden
bij het consultatiebureau.Ten slotte vraagt zij de minister te voorkomen dat door het zogenaamde
competentiegericht onderwijs dat voor het gehele mbo zal worden geïntroduceerd,
basisvakken zoals wiskunde, rekenen en taal van de rol verdwijnen. Mevrouw Lambrechts (D66) is verheugd te constateren
dat het ambitieniveau van het kabinet waar het gaat om het beleid inzake laaggeletterdheid
hoger blijkt dan waarvan zij voorafgaand aan dit algemeen overleg uitging.
Halvering van de groep van anderhalf miljoen analfabeten is een stevige doch
hopelijk haalbare doelstelling. Daarnaast doet het haar deugd dat de vorige
week 300 mensen zich hebben aangemeld voor een alfabetiseringscursus.In relatie tot het Expertisecentrum Nederlands vraagt zij de minister
om de opleidings- en bijscholingscapaciteit te inventariseren, gelet op geluiden
vanuit de samenleving dat die capaciteit vooralsnog ontoereikend is en dat
zo die capaciteit al aanwezig is, deze nog te weinig is verspreid over het
land.Mevrouw Aasted Madsen-van Stiphout (CDA) meent
dat ervoor gewaakt moeten wordt dat gelijktijdig met het uitspreken van een
hoog ambitieniveau, de denktrant wordt dat eerdergenoemd uitvalcijfer van één
op de zeven eigenlijk wel een goed resultaat is en dat het wel slechter had
gekund. Alertheid blijft dan ook gewenst om er uiteindelijk voor te zorgen
dat niemand in Nederland meer laaggeletterd is.Daarnaast zou mevrouw Aasted Madsen graag meer inzicht krijgen in de verschillende
methoden inzake het bijbrengen van taalvaardigheden vanaf zeer jonge leeftijd
en de effectiviteit ervan.Volgens haar informatie wordt in ieder geval binnen de beroepsbegeleidende
leerwegen (bbl) het vak Nederlands niet meer gegeven. Daarnaast bereiken haar
zorgelijke berichten dat vanwege de lumpsum er binnen de sector van de beroeps-
en volwasseneneducatie een tendens aan het ontstaan is waarbij klassenassistenten
voor groepen staan en slechts één leraar de formeel eindverantwoordelijke
is voor die groepen.De minister geeft aan dat in het beleid inzake
laaggeletterdheid de vaart er zeker in zal worden gehouden, ook als de publiciteit
wat afzwakt.Hoewel het in hoge mate aan de scholen is hoe zij de hun toebedeelde middelen
inzetten, blijft overeind dat er veel wegen naar Rome leiden en dus ook leiden
tot het juiste en beoogde effect, afhankelijk ook van de regio waarin een
school gevestigd is en de kinderen om wie het gaat.Bij het competentiegericht onderwijs gaat het om kennis, kunde en vaardigheden,
die ook met elkaar in evenwicht dienen te zijn. Op het vmbo blijft het Nederlands
onderdeel van het centraal examen.De vraag van mevrouw Lambrechts over het Expertisecentrum Nederlands en
de opleidings- en bijscholingscapaciteit zal de minister schriftelijk beantwoorden.De staatssecretaris zegt dat het aanpakken
van laaggeletterdheid voor een belangrijk deel ingegeven dient te worden door
inspiratie. Hij prijst zich gelukkig dat naast een aantal actieve mensen op
het departement, de Stichting Lezen & Schrijven in dezen die inspirerende
rol vervult.Over het Nederlands op het mbo zal in oktober een rapport van de onderwijsinspectie
verschijnen dat de Kamer ook zal worden toegestuurd.Via de Stichting Lezen & Schrijven zal alles op alles worden gezet
om de desbetreffende 300 personen die zich aangemeld hebben voor de taaltraining,
zo snel mogelijk die training aan te bieden, opdat zij in de toekomst ambassadeur
kunnen zijn voor andere mensen die met hetzelfde probleem zitten. Het opschalen
van het totale aantal cursusplaatsen is weliswaar een lastig proces, maar
vindt nog steeds plaats. Wachtlijsten dienen in ieder geval voorkomen te worden.Met mevrouw Aasted Madsen is de staatssecretaris het eens dat het uiteindelijke
doel moet zijn om de uitval tot nul te reduceren.Wat betreft de bbl merkt hij op dat de kwaliteit van het onderwijs vooropstaat
en dat de onderwijsinspectie daarop controleert. Ook als Nederlands niet
meer als apart vak wordt gegeven, is het wel als een van de competenties opgenomen.ToezeggingenDe voorzitter heeft de volgende toezeggingen
genoteerd:– bij de volgende monitor wordt beoordeeld in hoeverre de vve-doelstelling
wordt bereikt;– nagegaan wordt in hoeverre het bestand dat bij de Informatie Beheer
Groep wordt gevormd met betrekking tot potentiële inburgeringsplichtigen,
aangrijpingspunten oplevert voor de aanpak van het probleem van laaggeletterdheid;– nagegaan wordt in hoeverre de gemeenten de roc’s aansturen
op het NT1-onderwijs, waarover de Kamer vervolgens zal worden geïnformeerd;– de minister zal de Kamer nader informeren over de opleidings-
en bijscholingscapaciteit in relatie tot het Expertisecentrum Nederlands;– in oktober ontvangt de Kamer het rapport van de onderwijsinspectie
over Nederlands in het mbo.De voorzitter van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,AptrootDe griffier van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,De Kler XNoot1Samenstelling: Leden: Van de Camp (CDA), Lambrechts (D66), Hamer (PvdA),
Van Bommel (SP), Mosterd (CDA), Blok (VVD), Balemans (VVD), Slob (ChristenUnie),
Vergeer (SP), Herben (LPF), Tichelaar (PvdA), Joldersma (CDA), Jan de Vries
(CDA), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Varela (LPF), Aasted Madsen-van Stiphout
(CDA), Eski (CDA), Aptroot (VVD), voorzitter, Smeets (PvdA), ondervoorzitter,
Eijsink (PvdA), Leerdam (PvdA), Van Miltenburg (VVD), Van Dam (PvdA), Visser
(VVD), Azough (GroenLinks), Roefs (PvdA) en Jungbluth (GroenLinks).Plv. leden: Ferrier (CDA), Bakker (D66), Bussemaker (PvdA), Brinkel (CDA),
Griffith (VVD), Örgü (VVD), Van der Vlies (SGP), Kant (SP), Dijksma
(PvdA), Hessels (CDA), Sterk (CDA), Atsma (CDA), Hermans (LPF), Van Bochove
(CDA), Van Hijum (CDA), Van Aartsen (VVD), Verbeet (PvdA), Arib (PvdA), Stuurman
(PvdA), Szabó (VVD), Meijer (PvdA), Nijs (VVD), Halsema (GroenLinks),
Kalsbeek (PvdA) en Vendrik (GroenLinks). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28760-7.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl