Kinderarbeid; Brief ministers met beleidsnotitie over kinderarbeid
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25640, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

07-10-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25640 nr. 1

24-09-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam1. Inleiding2. Omschrijving van de problematiek2.1 Het begrip kinderarbeid2.2 Omvang van de problematiek 2.2.1 Inleiding2.2.2 Kinderarbeid op het platteland2.2.3 Kinderarbeid in de stad2.2.4 Kinderarbeid: meest uitbuitende vormen2.2.5 Regionale verschillen2.3 Oorzaken van kinderarbeid2.4 Kinderarbeid en economische ontwikkeling2.5 Gevolgen van kinderarbeid3. Beleid 3.1 Doelstellingen en uitgangspunten voor het Nederlandse
beleid3.2 Gerichte activiteiten t.a.v. de bestrijding van kinderarbeid: 3.2.1 Voorlichting en bewustwording3.2.2 Zorg voor werkende kinderen: onttrekking en rehabilitatie3.2.3 Wetgeving en internationale verdragen3.2.4 Investeringen in basisvoorzieningen: preventie en
zorg3.3 Ondersteuning van op armoedebestrijding gerichte economische
groei4. Richtlijnen voor de uitvoering van het Nederlandse
beleid 4.1 Inleiding4.2 Betrokkenheid van werkende kinderen4.3 Bilaterale samenwerking4.4 Multilaterale samenwerking4.5 OnderzoekSamenvatting en Conclusie1. contacten met overheden en internationaal overleg2. Nederlandse assistentie:Geraadpleegde literatuur 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25640Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 83 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 640Kinderarbeidnr. 1BRIEF VAN DE MINISTERS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID EN VOOR
ONTWIKKELINGSSAMENWERKINGAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 24 september 1997Zoals toegezegd treft u bijgaand een beleidsnotitie over kinderarbeid
aan.De notitie beschrijft de problematiek van kinderarbeid en bevat tevens
de uitgangspunten voor het door de Nederlandse regering ter zake te voeren
beleid in het kader van de internationale samenwerking. Voorts zijn in de
notitie richtlijnen opgenomen voor de standpuntbepaling van de Nederlandse
regering met betrekking tot de discussie binnen de Internationale Arbeidsorganisatie
(ILO) met name gericht op de totstandkoming van nieuwe instrumenten ter bestrijding
van de meest uitbuitende vormen van kinderarbeid.De conclusies van de door de Nederlandse regering en de ILO georganiseerde
«Amsterdam Child labour Conference», die op 26 en 27 februari
1997 heeft plaatsgevonden, zijn in de notitie verwerkt.Voorts treft u 130 engels- en franstalige exemplaren aan van het verslag
van hogergenoemde conferentie ten behoeve van de Leden van de Tweede Kamer1. Voor uw informatie; het verslag is reeds toegezonden
aan de Leden van de Vaste Kamercommissies van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
en Ontwikkelingssamenwerking.De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,A. P. W. MelkertDe Minister voor Ontwikkelingssamenwerking,J. P. Pronk INHOUDSOPGAVE     Blz.   1.Inleiding3   2.Omschrijving
van de problematiek52.1.Het begrip kinderarbeid52.2.Omvang van de problematiek7 2.2.1.Inleiding72.2.2.Kinderarbeid op het platteland7 2.2.3.Kinderarbeid
in de stad8 2.2.4.Kinderarbeid: meest uitbuitende vormen82.2.5.Regionale verschillen9 2.3.Oorzaken van
kinderarbeid9 2.4.Kinderarbeid en economische ontwikkeling112.5.Gevolgen van kinderarbeid12    3.Beleid123.1.Doelstellingen en uitgangspunten voor het Nederlandse
beleid12 3.2.Gerichte activiteiten ten aanzien van de bestrijding
van kinderarbeid14 3.2.1.Voorlichting en bewustwording143.2.2.Zorg voor werkende kinderen: onttrekking en rehabilitatie143.2.3.Wetgeving en internationale verdragen14 3.2.4.Investering
in basisvoorzieningen: preventie en zorg15 3.3.Ondersteuning
van op armoedebestrijding gerichte economische groei16    4.Richtlijnen
voor de uitvoering van het Nederlandse beleid174.1.Inleiding174.2.Betrokkenheid van werkende kinderen17 4.3.Bilaterale
samenwerking18 4.4.Multilaterale samenwerking19 4.5.Onderzoek21   Samenvatting en Conclusie21Annex
1:Amsterdam ConclusionsTer inzage gelegd bij de afdeling Parlemen- taire
Documentatie. Annex 2:Internationale Verdragen1 Annex
3:Programma's en projecten1    Geraadpleegde
literatuur251. InleidingKinderen hebben recht op geestelijke en lichamelijke ontplooiing en daarop
gerichte toegang tot onderwijs tot aan een algemeen aanvaardbare leeftijd.
Kinderen hebben, ingevolge artikel 32 van het Verdrag van de Rechten van het
Kind, eveneens recht op bescherming tegen het verrichten van werk dat schadelijk
is voor hun gezondheid en nadelig voor hun scholing of ontwikkeling. Bijna
alle landen hebben dit verdrag inmiddels geratificeerd. Naarmate meer gegevens
over kinderarbeid beschikbaar komen, wordt maar al te duidelijk hoe vaak schending
van dit recht plaatsvindt. De Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) noemt
kinderarbeid wereldwijd de op dit moment meest belangrijke bron van uitbuiting
en misbruik van kinderen1.Armoede en onvoldoende toegang tot onderwijs van goede kwaliteit zijn
de belangrijkste factoren die kinderen noodzaken op te jonge leeftijd te gaan
werken. Mensen en bedrijven profiteren hiervan en laten kinderen vaak onder
slechte omstandigheden werken tegen een minimaal of geen loon. Er is sprake
van een vicieuze cirkel, omdat werk tegelijkertijd vaak de mogelijkheden tot
ontplooiing en scholing beperkt. Zo betekent kinderarbeid op zijn beurt een
belemmering voor sociaal-economische ontwikkeling en aldus een oorzaak van
armoede.Kinderarbeid wordt binnen Ontwikkelingssamenwerking aan de orde gesteld
in de notitie «Beleid in de kinderschoenen» (1994). De directe
bestrijding van uitwassen, zoals arbeid van jonge kinderen, staat bij de beleidsvoornemens
op de eerste plaats. Tijdens de werkconferentie «Kinderen en ontwikkeling»
in 1996 werd een en ander nader uitgewerkt. Uit de werkgroep over dit thema
kwam een aantal aanbevelingen naar voren: Ontwikkelingssamenwerking wordt
aangespoord niet-gouvernementele organisaties die zich inzetten voor de implementatie
van wetgeving over kinderarbeid te ondersteunen; Ontwikkelingssamenwerking
zou eveneens handelsgerelateerde maatregelen kunnen nemen tegen overheden
die deze wetgeving niet toepassen; ondersteuning van activiteiten op het gebied
van onderwijs dient te worden uitgebreid.Kinderarbeid krijgt inmiddels veel aandacht op nationaal en internationaal
niveau, zoals bleek tijdens de door de Nederlandse regering in samenwerking
met de ILO georganiseerde «Amsterdam Child Labour Conference»
van februari 1997. Uit de conclusies van deze conferentie (bijlage 1) blijkt
de politieke bereidheid tot actie. De conferentie heeft geleid tot een unanieme
veroordeling van de uitbuiting van kinderen in werksituaties en tot een roep
om de preventie en onmiddellijke uitbanning van de meest uitbuitende vormen
van kinderarbeid: slavernij of slavernij-achtige praktijken, dwangarbeid,
schuldarbeid, kinderprostitutie en kinderpornografie, gebruik van kinderen
in drugshandel of andere illegale activiteiten en elke andere vorm van arbeid
die schadelijk is voor de psychische, fysieke of mentale ontwikkeling van
kinderen en die het volgen van onderwijs belemmert. De prioriteit in de strijd
tegen kinderarbeid werd duidelijk gelegd bij de aanpak van deze meest uitbuitende
vormen van kinderarbeid.Voorts werd het belang van gezamenlijke actie onderschreven, waarbij alle
actoren, overheden, werkgevers, werknemers, NGO's, internationale organisaties
en andere partijen, op verschillende niveaus samen dienen te werken aan een
tijdgebonden en integraal actie-plan ter bestrijding van alle kinderarbeid.
De belangen van kinderen, in overeenstemming met internationale arbeidsnormen,
dienen daarbij centraal te staan. Geconcludeerd werd dat alle betrokkenen
actief in de bestrijding van kinderarbeid zich in dienen te zetten voor de
ontwikkeling en implementatie van effectieve multi-disciplinaire
interventies op cruciale terreinen als onderwijs, (naleving van) wetgeving
en armoedebestrijding. Deze interventies omvatten onder meer: de onttrekking
van kinderen uit onaanvaardbare werksituaties, het bieden van opvang en goede
alternatieven; preventieve maatregelen, met name het opzetten van een adequate
sociale infrastructuur en werkgelegenheid voor volwassenen en het op gang
brengen van bewustwordingsprocessen en begrip voor de rechten van het kind
en de noodzaak tot het beëindigen van kinderarbeid wereldwijd.De grote verscheidenheid in soort werk en het feit dat de situatie van
land tot land verschilt, vereisen een op de specifieke omstandigheden gerichte,
flexibele aanpak.Een verbod op alle vormen van kinderarbeid is op korte termijn niet haalbaar.
Er is onvoldoende opvang en scholing voor de ontslagen kinderen en het wegvallen
van inkomsten wordt niet gecompenseerd. Daarom wordt een gefaseerde aanpak
bepleit. Uitbanning van arbeid van kinderen beneden de twaalf jaar en van
alle uitbuitende vormen van arbeid van kinderen tot achttien jaar, heeft de
hoogste prioriteit. Daarnaast wordt beoogd de arbeidsomstandigheden van alle
werkende kinderen te verbeteren en hen mogelijkheden te bieden om arbeid en
scholing te combineren. Afschaffing van andere minder schadelijke vormen van
kinderarbeid is een streven voor de lange termijn.Door het Nederlandse Voorzitterschap is tijdens de Internationale Arbeidsconferentie
van juni 1997 het initiatief genomen tot het organiseren van een informele
ministeriële bijeenkomst tussen de Europese Unie en Azië over het
zeer gevoelige onderwerp van de naleving van de fundamentele arbeidsnormen
(verbod op dwang- en kinderarbeid, vakbondsvrijheid, collectief onderhandelen
en non-discriminatie). Het doel van de bijeenkomst was een dialoog tot stand
te brengen over de wijze waarop, in navolging van de conclusies van de Ministers
Conferentie van de WTO in Singapore, in ILO-kader de discussie kan worden
voortgezet over de bevordering van de naleving van deze fundamentele arbeidsnormen.
Vooral het bouwen aan wederzijds vertrouwen was daarbij het uitgangspunt.
Er werd na afloop unaniem geconcludeerd dat de rol van de ILO in standard-setting
moet worden bestudeerd, dat er technische samenwerking moet komen en dat er
geen rigide, maar een flexibele aanpak gewenst is.Kinderarbeid getuigt van economische kortzichtigheid met schadelijke gevolgen
voor de duurzame sociaal-economische ontwikkeling van landen. Het voortdurende
gebrek aan adequate educatie en ontwikkeling houdt armoede in stand en vormt
een barrière voor sociaal-economische vooruitgang. Een vergelijking
geldt met de situatie in Nederland aan het begin van de 20e eeuw. Pas na,
en mede als gevolg van, afschaffing van kinderarbeid nam de welvaart in Nederland
toe.Dit document beoogt richtlijnen te geven voor het ondersteunen en uitvoeren
van activiteiten ter bestrijding van kinderarbeid. De inhoud biedt een leidraad
voor de standpuntbepaling over kinderarbeid in internationale fora. Paragraaf
2 bevat een omschrijving van de problematiek. In paragraaf 3 worden beleidsuitgangspunten
beschreven en paragraaf 4 geeft richtlijnen voor de uitvoering van het beleid.
In de bijlagen wordt documentatie over relevante verdragen en wetgeving gepresenteerd. 2. Omschrijving van de problematiekIn deze paragraaf wordt eerst het begrip kinderarbeid nader omschreven.
Daarna volgt een beknopt overzicht van recente cijfers over het aantal werkende
kinderen. Vervolgens wordt ingegaan op de factoren die ertoe bijdragen dat
zoveel kinderen werken. Tot slot komt aan de orde welke schadelijke gevolgen
het verrichten van arbeid op te jeugdige leeftijd kan hebben. 2.1 Het begrip kinderarbeidHet is moeilijk het begrip kinderarbeid te definiëren, onder andere
omdat het een veelheid van verschijningsvormen kent die op diverse wijzen
worden geapprecieerd. Voor sommigen is kinderarbeid iedere vorm van (betaald)
werk dat door kinderen onder de vijftien jaar uitgevoerd wordt en dat als
zodanig uitgebannen zou moeten worden. Anderen refereren met kinderarbeid
met name aan die vormen van arbeid die een goede fysieke, psychische of emotionele
ontwikkeling van kinderen in de weg staan of interfereren met hun onderwijsmogelijkheden.
Volgens deze gedachtengang hoeft kinderarbeid niet per definitie slecht te
zijn en kan het in sommige gevallen zelfs een bijdrage leveren aan de ontwikkeling
van kinderen. In dit laatste geval zou gesproken kunnen worden van «kinderwerk»
in plaats van «kinderarbeid». De strategieën zouden zich
dan ook niet op de afschaffing van kinderwerk op zich moeten richten, maar
op de bestrijding van kinderarbeid die een gezonde ontwikkeling van kinderen,
inclusief het volgen van onderwijs, in de weg staat.Kinderen beginnen zich al op jonge leeftijd vaardigheden eigen te maken
die hen voorbereiden op het leven als volwassene. Zij helpen hun ouders in
en rondom het huis of op het land en krijgen geleidelijk aan grotere verantwoordelijkheden.
Deze werkzaamheden kunnen in principe bijdragen aan een goede ontplooiing
van het kind. Maar wanneer kinderen de hele dag moeten helpen, waardoor zij
geen tijd hebben om te spelen en zij niet naar school kunnen gaan, of wanneer
zij onder ongezonde omstandigheden werken, verandert de situatie. De perceptie
over het verschil tussen socialisatie en exploitatie, over wat wel en wat
niet goed is voor de ontwikkeling van jonge kinderen verschilt van tijdperk
tot tijdperk en van cultuur tot cultuur1. De grens
tussen «goed» en «acceptabel» werk, en die tussen
«acceptabel» en «niet te tolereren» werk is niet eenduidig.Daarbij komt nog dat in de meeste culturen diepgewortelde vooroordelen
bestaan tegen het belang van educatie van meisjes, waarmee de achtergestelde
positie van vrouwen in de samenleving tegelijkertijd gelegitimeerd en bevestigd
wordt.Er is voorgesteld te spreken van een continuüm met aan de ene kant
te tolereren en zelfs te stimuleren werk, dat bijdraagt tot de ontwikkeling
van kinderen en aan de andere kant de absoluut niet te tolereren vormen van
kinderarbeid, zoals (gedwongen) deelname aan gewapende conflicten, prostitutie
en slavernij2. Voor het ontwikkelen van strategieën
tegen schadelijke vormen van kinderarbeid, waaronder wet- en regelgeving,
is echter een meer exacte omschrijving gewenst. Enkele internationale organisaties
hebben criteria hiertoe opgesteld.In een in 1996 uitgebracht rapport verstaat de ILO onder kinderarbeid
alle vormen van economische activiteiten uitgevoerd door kinderen beneden
de vijftien jaar, met uitzondering van beperkt, licht werk voor het eigen
huishouden3. Het in 1992 aangevangen «Elimination
of Child Labour» (IPEC) programma van de ILO laat onder het begrip meest
uitbuitende vormen van kinderarbeid vallen: slavernij, gedwongen arbeid, inclusief schuldslavernij, gebruik van kinderen in prostitutie en pornografie,
drugshandel, gevaarlijk of schadelijk werk en kinderarbeid die het volgen
van onderwijs belemmert, alsmede werk in isolatie (vnl. meisjes die in het
eigen of ander huishouden werken) en werk verricht door kinderen beneden de
12 jaar.De ILO heeft ook richtlijnen inzake leeftijden opgesteld. In 1973 werd
in de «Minimum Age Convention» (verdrag 138) vastgelegd dat de
minimumleeftijd voor het verrichten van industriële arbeid op vijftien
jaar dient te liggen. In landen waar de economie en het onderwijs nog niet
voldoende zijn ontwikkeld kan van deze grens worden afgeweken. De grens voor
«licht werk» is gesteld op dertien jaar. Voor werk dat als «gevaarlijk»
(hazardous) wordt aangemerkt, geldt de leeftijdsgrens van achttien jaar. Gevaarlijk
werk betreft vormen van arbeid die, direct of op termijn, schadelijk zijn
voor de fysieke en psycho-sociale ontwikkeling. In nationale wetgeving wordt
dit begrip specifieker omschreven1.Verdrag 138 heeft als nadeel dat het vooral is toegespitst op de formele
sectoren van de economie en daarbij voorbij gaat aan kinderarbeid in de informele
sector waar het overgrote deel van de werkende kinderen werkzaam is. Het verdrag
is gericht op het vaststellen en verhogen van de minimumleeftijd van toegang
tot de arbeidsmarkt. Het geeft richtlijnen aan om kinderarbeid effectief te
bestrijden maar is zeer algemeen van aard. Verdrag 138 geeft niet aan dat
de prioriteit in eerste instantie moet liggen bij de bestrijding van de meeste
uitbuitende vormen van kinderarbeid. Het verdrag is door 52 landen, waaronder
24 ontwikkelingslanden, geratificeerd. In de bestrijding van de meest uitbuitende
vormen van kinderarbeid kan worden voorzien door ILO-verdragen No. 29 en 105.
Echter deze verdragen schrijven een verbod voor op gedwongen arbeid en slavernij
zonder beleidsrichtingen aan te geven op voor te ondernemen actie (zie bijlage
2).De Mensenrechtencommissie van de Verenigde Naties noemde in 1993 ter introductie
van haar actieprogramma in resolutie 1993/79 als uitbuitende vormen van kinderarbeid:
kinderprostitutie, pornografie, handel in kinderen, het gebruik van kinderen
in gevaarlijke beroepen, gedwongen bedelarij, (schuld)slavernij, het gebruik
van kinderen voor illegale, clandestiene en criminele doeleinden of in gewapende
conflicten en militaire activiteiten.Unicef hanteert een meer specifieke omschrijving van het begrip uitbuitende
arbeid. In deze categorie vallen: volledige dagtaak op te jonge leeftijd;
werk dat tot fysieke, psychologische of sociale stress leidt; werk op straat
onder slechte omstandigheden; inadequate beloning; te veel verantwoordelijkheid;
werk dat de waardigheid van kinderen ondermijnt en werk dat de sociale en
psychologische ontwikkeling belemmert2.In deze notitie wordt kinderarbeid gedefinieerd als:alle arbeid van kinderen beneden de vijftien jaar, met uitzondering van
(incidentele) niet-industriële arbeid van lichte aard, mits deze niet
interfereert met de fysieke en psycho-sociale ontwikkeling van het kind en
het volgen van gewoon onderwijs.Voor de definitie van «meest uitbuitende vormen van kinderarbeid»
gaan wij in deze notitie uit van: alle werk verricht door kinderen beneden
de twaalf jaar, alsmede alle werkzaamheden van kinderen onder de achttien
jaar die gevaarlijk zijn of de opvoeding van het kind hinderen of schadelijk
zijn voor de gezondheid of de lichamelijke, geestelijke, intellectuele, zedelijke
of maatschappelijke ontwikkeling van het kind. Dit geldt met name (schuld)-slavernij,
gedwongen arbeid, het gebruik van kinderen in prostitutie, pornografie,
drugshandel, gevaarlijk werk en werk in isolatie. Dit geldt ook voor gedwongen
recrutering van kindsoldaten. 2.2 Omvang van de problematiek 2.2.1 InleidingVanwege het ontbreken van een scherp omlijnde definitie van kinderarbeid
is het niet eenvoudig een duidelijk beeld van de omvang van de problematiek
te schetsen. Bovendien zijn veel kinderen werkzaam in de informele sector;
ook daarom is het moeilijk een schatting te maken van het aantal werkende
kinderen. Er zijn eveneens weinig details bekend over de omstandigheden waaronder
kinderen in deze verschillende sectoren werken, noch over de precieze effecten
die de verschillende activiteiten op het leven van kinderen kunnen hebben.
Voorbeelden vormen jonge straathandelaren en huishoudelijke hulpen. Voor werk
in de clandestiene sfeer, bijvoorbeeld prostitutie of handel in verdovende
middelen, geldt dit in nog sterkere mate.Het verzamelen van gegevens is bovendien moeilijk omdat niet alle partijen
de door kinderen verrichte werkzaamheden als schadelijk ervaren, vaak ook
door het ontbreken van kennis hierover. Het meewerken in het huishouden of
familiebedrijf wordt veelal als een vanzelfsprekend onderdeel van de socialisatie
gezien en ligt derhalve soms vastgeworteld in zowel tradities als waarden
en normen. Een mogelijke ontkenning van problemen door alle betrokkenen, inclusief
de overheid, kan hiervan het gevolg zijn, waardoor de noodzaak tot actie niet
gezien wordt.Desondanks worden er schattingen gehanteerd. De meest recente cijfers
van de ILO (1996a) laten zien dat het aantal kinderen dat voltijds of gedeeltelijk
werkt veel groter is dan vroeger werd aangenomen. Schattingen die zijn gebaseerd
op survey's, spreken wereldwijd over ongeveer 250 miljoen werkende kinderen
tussen de 5 en de 14 jaar. Ongeveer de helft van hen heeft een volledige dagtaak.
Kinderarbeid komt vooral, maar zeker niet uitsluitend, voor in ontwikkelingslanden.
In deze landen behoren de meeste werkende kinderen tot de arme groepen in
de samenleving. Vaak bestaat er grote discrepantie tussen cijfers die officieel
worden gerapporteerd. Een illustratie vormt India: de regering stelt op basis
van een nationaal survey dat er naar schatting 17 miljoen werkende kinderen
zijn. Een studie gefinancierd door het Ministerie van Arbeid geeft aan, dat
44 miljoen kinderen van 5 tot 14 jaar in het arbeidsproces zijn opgenomen1. Daarnaast bestaat er een discrepantie tussen de door
de overheid gehanteerde cijfers en de uit niet-gouvernementele organisaties
afkomstige gegevens.Hieronder volgt eerst een algemene beschrijving van kinderarbeid op het
platteland en in de stad. Daarna worden enkele vormen van niet te tolereren
kinderarbeid genoemd, die zowel op het platteland als in de stad kunnen voorkomen.
Tot slot wordt beknopt ingegaan op regionale verschillen. 2.2.2 Kinderarbeid op het plattelandDe meeste kinderen werken op het platteland. Kinderarbeid vindt hier meestal
plaats in de informele sector en is, mede daardoor, onzichtbaar. Van oudsher
beginnen kinderen al op heel jonge leeftijd te werken binnen familiebedrijfjes
of thuis. Zij voeren huishoudelijke taken uit, hoeden het vee of werken mee
op het land. Voor meisjes geldt in het bijzonder dat er een traditioneel verwachtingspatroon
bestaat dat zij zullen meehelpen in en rondom het huis. Dit betekent niet
dat kinderarbeid op het platteland geen probleem vormt, zoals vaak wordt beweerd.
Ouders dwingen soms hun kinderen werk uit te voeren om hun eigen
werklast te verminderen1. Het gaat hier om een
moeilijk af te bakenen grijs gebied tussen het verwerven van vaardigheden,
de noodzaak tot verhoging van het gezinsinkomen en exploitatie van kinderen.
Juist omdat deze vorm van kinderarbeid zo onzichtbaar is en omdat het over
het gezag van ouders over hun kinderen gaat, ligt het gevoelig om kinderuitbuiting
op het platteland te ontdekken en aan de kaak te stellen.De commercialisering van de landbouw heeft de laatste jaren geleid tot
een toename in het aantal landlozen en tot nieuwe vormen van kinderarbeid
op plantages en commerciële boerenbedrijven. Dit betreft vaak seizoenarbeid.
Uit een aantal «case studies», gepresenteerd op een bijeenkomst
over kinderarbeid in de commerciële landbouwsector2, blijkt dat kinderarbeid in de commerciële sector wijd verspreid
is. Ter illustratie enige cijfers uit Kenya: naar schatting vormen kinderen
zo'n twintig tot dertig procent van alle arbeiders op plantages. In de koffiepluk
is dertig procent jonger dan 15 jaar. In sommige vormen van rijstbouw loopt
dit percentage op tot negentig.Ook doen steeds meer kinderen op het platteland thuiswerk voor de industriële
sector. Het betreft bijvoorbeeld zijde weven of sectoren die niet direct betrekking
hebben op de landbouw. 2.2.3 Kinderarbeid in de stadIn de stad werken veel minder kinderen, maar zij zijn wel meer zichtbaar
dan de werkende kinderen op het platteland. Dit geldt met name straathandel
en prostitutie. Echter ook in de stad is er sprake van onzichtbare kinderarbeid:
in de informele sector van de industrie, in werkplaatsen, eethuisjes, familiebedrijfjes
en naaiateliers. Een veel voorkomende vorm van kinderarbeid in de stad vormt
de tewerkstelling als leerling. Theoretisch biedt dit de kinderen de mogelijkheid
kennis te vergaren en een beroep te leren. In praktijk misbruiken de werkgevers
de kinderen vaak als goedkope arbeidskracht zonder aandacht te besteden aan
de opleiding. Van recente datum is de toename van kinderarbeid in de informele
toeristen- en uitgaansindustrie3.Niet alleen in de informele sector, maar ook in de formele industriële
sector komen onaanvaardbare situaties voor. Kinderen die binnen deze sector
werken vormen, enkele Aziatische landen uitgezonderd, maar een kleine groep
van alle werkende kinderen in de stad. Toch staan zij vaak op de voorgrond
in de discussie over kinderarbeid, vooral wanneer het de export industrie
betreft. Dit komt omdat zij een goed zichtbare groep vormen en omdat werknemersorganisaties
en niet-gouvernementele organisaties actie voeren ter bescherming van deze
kinderen. Indirect zijn er meer kinderen betrokken bij de exportindustrie
omdat werk van grote bedrijven via subcontracten wordt uitbesteed aan onderaannemers
en tussenpersonen. 2.2.4 Kinderarbeid: meest uitbuitende vormenDe meest voorkomende uitbuitende vorm van kinderarbeid is werk verricht
door jonge kinderen. Verontrustend is dat in sommige landen twintig procent
van de werkende kinderen in rurale gebieden en vijf procent van de werkende
kinderen in de stad nog geen tien jaar oud is4.Sommige soorten kinderarbeid gaan gepaard met ernstige schendingen van
de rechten van het kind. Dit geldt in het bijzonder kinderprostitutie en andere
vormen van seksuele exploitatie van kinderen. Ook schuldarbeid en slavernij
behoren tot de categorie zeer uitbuitende kinderarbeid. Men spreekt van schuldarbeid
wanneer kinderen voor anderen werken om een door hun (voor)-ouders
opgebouwde schuld af te lossen. In een dergelijke situatie, die van generatie
tot generatie kan overgaan, hebben kinderen een heel zwakke positie. Volgens
de Zuid-Aziatische coalitie tegen kinderslavernij (SACCS) werken alleen al
in India 55 tot 60 miljoen kinderen in «knechtschap»1. Men spreekt van slavernij als kinderen regelrecht voor geld worden
verkocht aan bijvoorbeeld landeigenaren of aan handelaren die hen verkopen
aan het buitenland. Hoewel deze praktijk officieel verboden is en het bestaan
ervan wordt ontkend, komt kinderslavernij nog steeds veelvuldig voor, zowel
in Zuid- en Zuidoost Azië als in West Afrika2.Een andere ernstige vorm van kinderarbeid speelt zich bijna geheel onzichtbaar
af, namelijk werk als dienstbode in de huishouding van anderen. Het gaat hier
voor het overgrote deel om meisjes, vaak van nog zeer jonge leeftijd. Ongeveer
tien procent van de beroepsbevolking van Haïti bestaat uit kinderen tussen
de vijf en negen jaar. Zo'n 120 000 kinderen, voor 85% meisjes, werken
onbetaald in andermans huishouding, de zogenaamde «restaveks».
Sommige zijn niet ouder dan vijf of zes jaar en worden naar de stad gestuurd
om bij families te wonen en te werken, die zelf niet eens in hun eigen basisbehoeften
kunnen voorzien3. In Bangladesh bleek bijna een
kwart van de kinderen die in de huishouding werken, tussen de vijf en tien
jaar oud te zijn. Kinderen in andermans huishouden moeten lange werkdagen
maken, vaak tot vijftien uur per etmaal. Zij kunnen geen aanspraak maken op
vrije tijd en adequate voeding. Zij gaan over het algemeen niet naar school,
verkeren meestal in een totaal sociaal isolement en worden vaak slachtoffer
van seksueel misbruik en mishandeling. De werkomstandigheden van deze kinderen
staan in veel opzichten gelijk aan slavernij.Volgens de officiële cijfers vormen meisjes een derde van alle werkende
kinderen. In praktijk ligt dit getal waarschijnlijk hoger, omdat het werk
van meisjes nog meer onzichtbaar is dan dat van jongens, en zich derhalve
onttrekt aan de officiële statistieken. 2.2.5 Regionale verschillenDe ILO (1996) meldt dat het absolute aantal werkende kinderen het grootst
is in Azië. In relatieve termen neemt Afrika de eerste plaats in: 40%
van de kinderen werkt hier. Overal ter wereld komen vrijwel alle vormen van
kinderarbeid voor, niet alleen in ontwikkelingslanden. Kinderarbeid komt ook
voor in geïndustrialiseerde landen, zoals Italië, Portugal, het
Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten van Amerika. Het fenomeen kinderarbeid
neemt eveneens in omvang toe in de overgangseconomieën van Midden- en
Oost-Europa en Azië. Er zijn echter wel regionale verschillen in omvang
van de diverse vormen. In sub-Sahara Afrika werken de meeste kinderen in de
informele sector op het platteland. Knechtarbeid en slavernij komen vooral
voor in Azië en West-Afrika.Industriearbeid in de formele sector, met name in de exportindustrie,
komt het meest voor in Aziatische landen. In Latijns Amerika zijn kinderen
vaak betrokken bij de straathandel en werken zij in de huishouding van anderen.
Kinderprostitutie staat vooral op de voorgrond in Zuidoost-Azië. 2.3 Oorzaken van kinderarbeidEen complex van factoren draagt ertoe bij dat kinderen op jonge leeftijd
gaan werken.De belangrijkste achterliggende oorzaak van de toename van kinderarbeid
is armoede. Het zijn veelal kinderen uit de armste lagen van de bevolking
die moeten werken om te kunnen overleven. De bijdrage van kinderen aan het
gezinsinkomen kan cruciaal zijn in de overlevingsstrategie van
de familie, ofwel door zelf geld te verdienen ofwel door het overnemen van
de huishoudelijke taken waardoor de ouders/moeder in staat gesteld worden
om buitenshuis te werken. Kinderen moeten meehelpen in het familiebedrijf
omdat er geen geld (meer) is voor betaalde arbeidskrachten. Soms moeten zij
zelf als dagloner in de landbouw gaan werken; dit kan met zich meebrengen
dat zij meegaan als trekarbeider en tijdelijk het huis verlaten1. Kinderen van arme, soms alleenstaande, moeders gaan uit bedelen.
Ouders «geven» hun kinderen aan rijke families om vrijwel zonder
beloning in de huishouding te werken. De lijst van voorbeelden kan gemakkelijk
worden aangevuld, ook met die van meisjes en jongens die door armoede gedreven
in de prostitutie terecht komen. Zo komt het in verpauperde plattelandsgebieden
in Thailand veel voor dat ouders hun nog jonge dochters naar de grote stad
sturen, waar zij in de prostitutie belanden.Tegelijkertijd hebben veranderingen in het productieproces ertoe bijgedragen
dat de vraag naar kinderarbeid is toegenomen. De informalisering van de economie
in veel ontwikkelingslanden heeft ertoe geleid dat bedrijven steeds meer delen
van het productieproces uitbesteden aan lokale onderaannemers. Deze maken
gebruik van de goedkoopste arbeidskrachten, namelijk kinderen. Een dergelijke
ontwikkeling doet zich ook voor in de landbouw2.De economische situatie van gezinnen is echter niet de enige factor die
bepaalt of kinderen al dan niet werken. Ook sociale en culturele factoren,
waaronder opvattingen over kindzijn, de rol van kinderen in de maatschappij
en discriminatie van meisjes spelen hierin een rol.Onvoldoende toegang tot goed onderwijs is eveneens een belangrijke oorzaak
van kinderarbeid.Het ontbreken van leerplicht voor kinderen beneden een bepaalde leeftijd
wordt hierbij nogal eens apart naar voren gebracht3.
Soms hebben kinderen geen alternatief voor werk, omdat er geen goede scholen
zijn, of omdat deze niet toegankelijk zijn vanwege de aan de opleiding verbonden
kosten voor transport, leermiddelen en uniformen. Vaak moeten kinderen, juist
vanwege deze kosten, werken om naar school te kunnen. Veel werkende kinderen
combineren werk met enige vorm van onderwijs.In andere situaties zijn er wel toegankelijke onderwijsvoorzieningen,
maar zijn de kinderen en/of hun ouders van mening dat onderwijs geen perspectief
op een beter bestaan geeft.Dit geldt vooral voor meisjes. De kwaliteit van het onderwijs is hierbij
cruciaal. Als onderwijs saai is, niet is toegesneden op de werkelijkheid van
kinderen en geen uitzicht op een reguliere baan biedt, blijft werken, ook
al wordt dit slecht betaald, aantrekkelijker. Naast het ontbreken van toegang
tot deugdelijke onderwijsvoorzieningen ontbreekt het werkende kinderen en
hun families en gemeenschappen vaak aan andere basisvoorzieningen, zoals gezondheidszorg
en sociale zekerheid. Veel kinderen zien zich genoodzaakt te werken om de
kosten van medische zorg van familieleden bij elkaar te verdienen of te voorzien
in het levensonderhoud van arbeidsongeschikte of bejaarde familieleden.De andere kant van het verhaal is dat er mensen zijn die deze situatie
uitbuiten; zij laten kinderen voor zich werken in omstandigheden die hun gezondheid
en psycho-sociale ontwikkeling in gevaar brengen. Kinderen zijn goedkoper,
stellen minder eisen of worden geacht speciale vaardigheden te hebben. In
de seksindustrie bestaat om dezelfde redenen een steeds grotere vraag naar
kinderen. Niet alleen worden zij verondersteld vrij te zijn van seksueel overdraagbare
ziekten, met name HIV/AIDS, ook zijn zij minder in staat om in
onderhandelingen over seksuele transacties zelf de voorwaarden te bepalen.Niet alle kinderen werken omdat ze dit moeten. Kinderen kunnen gaan werken
omdat ze willen; het geeft hen een gevoel van eigenwaarde. Vaak nemen kinderen
die een tijd lang niet of slecht betaald werk hebben gedaan, graag een baan
in de meestal beter betaalde industrie. Zij hebben aangegeven dat zij op die
manier bijvoorbeeld kunnen ontsnappen aan een saai en hard bestaan thuis.
Dat een dergelijke baan, als er bijvoorbeeld met gevaarlijke stoffen wordt
gewerkt, gevaar voor hun gezondheid kan opleveren, nemen zij op de koop toe.
Het feit dat kinderen via de moderne communicatiemiddelen goed op de hoogte
zijn van wat er allemaal (voor geld) te koop is heeft hier sterk toe bijgedragen.
In dit verband wordt wel gesproken van globalisering van de levensstijl1.Hierbij moet de kanttekening worden geplaatst dat kinderen vaak geen echte
keus hebben. Er is geen aantrekkelijk alternatief in de vorm van de mogelijkheid
een opleiding te volgen die uitzicht biedt op een goede baan.Ook tijdens de Amsterdam Child Labour Conference gaven de daar aanwezige
kinderen aan dat zij graag werken. Zij helpen met het verdiende geld hun ouders.
De kinderen pleitten voor een goede betaling, goede arbeidsomstandigheden
en de mogelijkheid om naast hun werk naar school te gaan, hetgeen aanpassingen
in het onderwijs vereist. 2.4 Kinderarbeid en economische ontwikkelingDe relatie tussen economische ontwikkeling en de mate waarin kinderarbeid
voorkomt is niet eenduidig. Enerzijds wordt gesuggereerd dat economische groei
slechts tot stand kan komen bij een goede concurrentiepositie, onder meer
door goedkope arbeid, ook van kinderen. Voorbeelden uit de praktijk laten
zien dat dit niet overal het geval is geweest. Anderzijds bestaat de opvatting
dat economische groei in potentie tot meer werkgelegenheid en betere arbeidsomstandigheden
leidt, ook voor kinderen. Dit zou betekenen dat ernstige vormen van kinderarbeid
zouden moeten afnemen bij economische groei. Ook hiervan bestaan in de praktijk
voorbeelden van het tegendeel.Economische ontwikkeling is een belangrijke voorwaarde voor de bestrijding
van armoede, maar de ervaring leert dat het geen voldoende voorwaarde is.
Niet alle vormen van economische groei leiden tot armoedebestrijding, of dragen
bij aan de verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden van armen.
De armoedesituatie van een deel van de actoren in ontwikkelingsprocessen,
waaronder kinderen, verhindert dat zij meedelen in de positieve resultaten
van economische groei of dat hun positie zal verbeteren. De factoren die bepalen
of economische groei al dan niet ten goede komt aan armen, en daarmee aan
de verbetering van de arbeids- en levensomstandigheden van kinderen, verschillen
van situatie tot situatie.Dit stelt voorwaarden aan het ontwikkelingsmodel waarvoor wordt gekozen
en aan de wijze waarop de economische groei wordt gerealiseerd. Een van de
voorwaarden is dat economische groei gepaard gaat met investeringen in sociaal
beleid, gericht op verbetering van de leef- en arbeidsomstandigheden van mensen,
en investeringen in sociale infrastructuur (basic social services).Een situatie die in dit opzicht bijzondere aandacht vereist betreft landen
waar het economische groeimodel gepaard gaat met economische hervormingsprogramma's.
Naast de positieve effecten van structurele aanpassingsprogramma's die zijn
waar te nemen2 kunnen deze programma's
ook gepaard gaan met negatieve effecten, zoals achteruitgang in de bestaanszekerheid
van grote groepen mensen als gevolg van grote bezuinigingen in de overheidsuitgaven,
minder geld voor onderwijs en een toename van de werkloosheid. De sociale
vangnetten, die zijn gericht op het verminderen van de negatieve effecten
van structurele aanpassingsprogramma's, zijn niet altijd doeltreffend gebleken.
Daar waar de verwachte economische groei is uit- of achtergebleven, geldt
dit vaak evenzeer voor de noodzakelijke overheidsinvesteringen ten behoeve
van de sociale sector. 2.5 Gevolgen van kinderarbeidKinderen en jongeren die een groot gedeelte van de dag werken, hebben
meestal geen tijd en energie meer om onderwijs te volgen. Dit belemmert hun
kansen om een goed bestaan op te bouwen. Werk dat, gezien de leeftijd van
het kind, te omvangrijk, te zwaar of gevaarlijk is, houdt het risico in van
schadelijke gevolgen voor de gezondheid en de lichamelijke en psycho-sociale
ontwikkeling. Zo blijkt bijvoorbeeld de lengtegroei van kinderen die werken
achter te blijven bij die van kinderen die naar school gaan.In het ILO rapport uit 1996 wordt een groot aantal voorbeelden van directe
schadelijke gevolgen van werk voor kinderen gepresenteerd. Om er enkele te
noemen: kinderen zijn meestal nog in de groei en krijgen niet genoeg (tijd
om) te eten of slecht voedsel, waardoor zij te weinig energie voor groei en
werk binnen krijgen. Ook het tillen van een zware last kan bij kinderen in
de groei tot permanente schade leiden. Wanneer kinderen werkzaam zijn in wat
wordt samengevat als «gevaarlijke beroepen», is het negatieve
effect op de gezondheid om uiteenlopende redenen over het algemeen groter
dan bij volwassenen. Chemische stoffen en straling werken sterker in op kinderen
dan op volwassenen. Ook hebben kinderen een extra grote kans op verstoring
van de psycho-sociale ontwikkeling, wanneer zij vernederd of onderdrukt worden.
Dit geldt in het bijzonder meisjes, werkzaam in andermans huishouding, die
vaak onvoldoende eten krijgen, geslagen worden en slachtoffer zijn van seksueel
misbruik1.Voorts is het van belang stil te staan bij de gevolgen van kinderarbeid
voor de sociaal-economische ontwikkeling van een land als geheel. Armoede
is niet alleen oorzaak maar ook gevolg van kinderarbeid. Door de kinderen
te laten werken in plaats van te voorzien in adequate educatie en ontwikkeling
wordt armoede in stand gehouden en een nieuwe generatie «armen»
gecreëerd; immers als de werkende kinderen volwassen zijn, zijn ze weer
even ongeschoold en arm als hun ouders waren. De kans bestaat dat deze volwassen
voormalige kindarbeiders weer op dezelfde manier uitgebuit worden, waardoor
ze vervolgens wellicht genoodzaakt zullen zijn hun eigen kinderen aan het
werk te zetten. 3. Beleid 3.1 Doelstellingen en uitgangspunten voor het Nederlandse
beleidBestrijding en preventie van de meest uitbuitende vormen van kinderarbeid
heeft de grootste prioriteit. Andere, minder schadelijke vormen van kinderarbeid,
dienen op termijn eveneens voorkomen te worden. Het streven naar onmiddellijke
uitbanning van alle vormen van kinderarbeid is gezien de omvang van het probleem
niet reëel. Het beleid dient dan ook in eerste instantie gericht te zijn
op een streven naar de preventie en de onmiddellijke uitbanning van: – alle werkzaamheden van kinderen onder de 18 jaar die gevaarlijk
zijn of de opvoeding van het kind hinderen of schadelijk zijn voor de gezondheid
of de lichamelijke, geestelijke, intellectuele, zedelijke of maatschappelijke
ontwikkeling van het kind. Dit geldt met name slavernij, gedwongen arbeid,
inclusief schuldslavernij, het gebruik van kinderen in prostitutie, pornografie,
drugshandel, gevaarlijk werk, werk in isolatie en de gedwongen recrutering
van kindsoldaten;– alle werk verricht door kinderen onder de 12 jaarIn tweede instantie zal het beleid zich richten op de preventie en bestrijding
van andere, minder schadelijke, vormen van kinderarbeid voor werkende kinderen
vanaf 12 jaar.Om dit te bereiken is een geïntegreerde beleidsstrategie vereist,
met activiteiten op verschillende niveaus:– maatregelen direct gericht op de preventie en bestrijding van
de meest uitbuitende vormen van kinderarbeid, waaronder voorlichting en (implementatie
van) wetgeving, o.a. met betrekking tot minimum leeftijdsbepalingen en leerplicht.
Voorts opvang en rehabilitatie, alsmede onttrekking van kinderen uit de meest
uitbuitende werksituaties en het gelijktijdig bieden van adequate alternatieven
aan de kinderen en hun families. Een en ander dient toegesneden te zijn op
de verschillende achtergronden, bijvoorbeeld ruraal-urbaan en formeel-informeel;– stimulering van een goed nationaal sociaal beleid en investeringen
in sociale infrastructuur, met name onderwijs, gezondheidszorg, sociale bescherming
en verbetering van het werkgelegenheidsperspectief voor volwassenen;– ondersteuning van op armoedebestrijding gerichte economische groei.Voor het ontwikkelen en implementeren van een dergelijke strategie zijn
nodig:– een nadrukkelijke politieke wil en prioriteitsstelling;– het opstellen van een integraal multi-disciplinair actieprogramma,
waarin tijdgebonden, haalbare doelstellingen en activiteiten zijn vastgelegd;– gezamenlijke actie en betrokkenheid van alle actoren in het proces
van de planning, implementatie en monitoring van de interventies op alle niveaus:
overheden, internationale organisaties, werkgevers- en werknemersorganisaties,
organisaties van werkende kinderen en NGOs. Samenwerking tussen de verschillende
actoren is niet alleen belangrijk op internationaal niveau, maar ook op nationaal
en lokaal niveau dienen samenwerkingsinitiatieven bevorderd en ondersteund
te worden.– het ontwikkelen van een tijdpad voor de preventie of vermindering
van minder schadelijke vormen van kinderarbeid voor werkende kinderen vanaf
12 jaar; onder meer door stimulering van het tot stand komen van betere leef-
en arbeidsomstandigheden. Hiervan kan een twee-ledig effect uitgaan. Allereerst
leidt de verbetering van arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden tot inperking
van schadelijke effecten. Daarnaast wordt door deze verbetering én
de daaraan verbonden kosten o.a. voor de werkgever het vermeende relatieve
voordeel van de inschakeling van kinderen als goedkopere arbeidskrachten ongedaan
gemaakt. Hieronder wordt ingegaan op de verschillende activiteiten, waarbij opgemerkt
moet worden dat er een overlap bestaat tussen preventie en het bieden van
alternatieven. In paragraaf 4 komt aan de orde, tot welke concrete vormen
van samenwerking dit zal of kan leiden. 3.2 Gerichte activiteiten t.a.v. de bestrijding van kinderarbeid: 3.2.1 Voorlichting en bewustwordingGoede informatie over de omvang van kinderarbeid en over de schadelijke
gevolgen die deze kan hebben, is noodzakelijk om overheden en de gemeenschap
aan te spreken op hun verantwoordelijkheid inzake de bestrijding van kinderarbeid.
Dit houdt onder meer in dat grotere bekendheid wordt gegeven aan het Verdrag
inzake de Rechten van het Kind en aan ILO conventies die betrekking hebben
op kinderarbeid. Ook zullen wantoestanden rond kinderarbeid bekend gemaakt
moeten worden en dat mensen opgeroepen worden hiertegen te ageren. Ontwikkelingssamenwerking
zal activiteiten op het gebied van voorlichting en bewustwording ondersteunen. 3.2.2 Zorg voor werkende kinderen: onttrekking en rehabilitatieKinderen die nu geëxploiteerd worden dienen uit deze situatie te
worden gehaald. Dit impliceert druk op overheden om dit te bewerkstelligen
en ondersteuning van organisaties die zich hiervoor inzetten. Ondersteuning
van het IPEC-programma vormt een voorbeeld. Als de kinderen niet meer werken,
kan een periode van rehabilitatie nodig zijn. De kinderen zijn vaak niet naar
school geweest en zij kunnen lijden onder traumatische ervaringen. Soms hebben
zij zelf al kinderen. Een en ander kan hen een achterstandspositie geven ten
opzichte van hun leeftijdgenoten en betekent bijvoorbeeld dat zij, zeker in
het begin, behoefte hebben aan aangepast onderwijs. Ook kunnen zij extra voeding
en medische zorg nodig hebben.Het is van belang dat zorgverleners kennis hebben van en oog hebben voor
de specifieke problemen die bepaalde vormen van kinderarbeid met zich meebrengen.
Naast directe zorg en rehabilitatie is het bieden van alternatieven, zowel
voor de kinderen als voor hun ouders, essentieel. Kinderen dienen toegang
tot goed onderwijs te krijgen, alsmede in sommige gevallen een kortdurende
compensatie voor de inkomsten die ze zijn kwijtgeraakt. 3.2.3 Wetgeving en internationale verdragenIn verschillende verdragen en overeenkomsten waarbij Nederland partij
is, wordt kinderarbeid aan de orde gesteld. Het is het van groot belang dat
internationale afspraken op het terrein van kinderarbeid worden nageleefd
en worden opgenomen in nationale wet- en regelgeving. Een grote rol speelt
hierbij met name het onafhankelijke toezicht op de naleving van deze (inter)-nationale
wet- en regelgeving, door middel van formele en schaduwrapportage. Een dergelijke
monitor biedt niet alleen mogelijkheden tot het signaleren van voortgang en
eventuele misstanden, maar verschaft tevens inzicht in specifieke terreinen
waarop gerichte ontwikkelingsinspanningen kunnen worden ingezet. In de multi-
en bilaterale samenwerking met verdragspartners vormen de internationale verdragen
en overeenkomsten het kader voor dialoog over kinderarbeid. Daarbij wordt
beoogd nationale wet- en regelgeving in overeenstemming te brengen met de
internationale afspraken, inclusief de daarbij behorende toezichtsmechanismen. Met name diverse conventies van de ILO bevatten richtlijnen voor regelgeving
op het terrein van kinderarbeid. Al in 1919 werd in ILO-verband het eerste
verdrag tegen kinderarbeid aangenomen. Het in 1973 aangenomen ILO-verdrag
No. 138 (minimum leeftijdsverdrag) is gericht op het vaststellen en verhogen
van de minimumleeftijd van toegang tot de arbeidsmarkt. In de bestrijding
van de meest uitbuitende vormen van kinderarbeid kan worden voorzien door
ILO-verdragen No. 29 en 105 (gedwongen arbeidsverdragen). In 1998 en 1999
vindt in de ILO een discussie plaats over nieuwe ILO-instrumenten, die specifiek
gericht zijn op het voorschrijven van maatregelen ter bestrijding van de meest
uitbuitende vormen van kinderarbeid, inclusief preventie en het tegelijkertijd
bieden van goede alternatieven, alsmede op het toezicht op dergelijke maatregelen.
Deze nieuwe ILO-instrumenten worden gezien als een noodzakelijke aanvulling
op het bestaande ILO-instrumentarium en niet als een duplicaat of vervanging
daarvan.Belangrijk is ook de totstandkoming van het VN-Verdrag inzake de Rechten
van het Kind in 1989. In dit verdrag worden kinderen voor het eerst als subjecten
van rechten erkend en het verdrag biedt goede mogelijkheden voor een veelomvattende
integrale aanpak tot de verbetering van de positie van kinderen in het algemeen
en die van werkende kinderen in het bijzonder.Het Verdrag inzake Burger- en Politieke Rechten (Bupo) van 1996 en het
Verdrag inzake Economische, Sociale en Culturele Rechten (ECOSUL) uit 1966
zijn voor de bestrijding van kinderarbeid eveneens van belang. Voor meer informatie
over de relevante verdragen wordt verwezen naar bijlage 2. 3.2.4 Investeringen in basisvoorzieningen: preventie en
zorgEen evenwichtige opvoeding, voldoende voeding en onderwijs van goede kwaliteit
bieden kinderen de beste mogelijkheden zich optimaal te ontplooien. Hiermee
vormen deze basisbehoeften een voorwaarde voor de ontwikkeling van een productief
arbeidspotentieel in de toekomst en daarmee voor de sociaal-economische ontwikkeling
van een land.Investering in basisvoorzieningen, zoals voeding, drinkwater en sanitaire
voorzieningen, onderwijs en gezondheidszorg, heeft, mede in het kader van
het 20/20 initiatief1 hoge prioriteit binnen
ontwikkelingssamenwerking. Toegang tot goede onderwijsvoorzieningen is een
belangrijke factor voor de preventie van alle vormen van kinderarbeid. Ook
zullen aanpassingen binnen het onderwijs ertoe bijdragen dat (nog) werkende
kinderen een opleiding kunnen volgen in het formele of non-formele onderwijs.
Dit kan een verbetering van hun arbeidsomstandigheden in de toekomst betekenen.
Een en ander houdt in dat binnen ontwikkelingssamenwerking ondersteuning aan
beleidsontwikkeling op het gebied van «basic education», alsmede
aan programma's en projecten op dit terrein, wordt voortgezet en geïntensiveerd.
Ook de afstemming van leerplichtwetgeving en minimumleeftijdsbepalingen voor
toetreding tot de arbeidsmarkt is van belang.Een verbetering van het formele onderwijssysteem, met een nadruk op goed
basisonderwijs voor alle kinderen en het bieden van alternatieve vormen van
onderwijs, aangepast aan de realiteit en behoeften van (werkende) kinderen
zouden dan ook in belangrijke mate bij kunnen dragen aan een oplossing voor
de uitbuiting van kinderen in de werksituatie. Speciale aandacht verdient de positie van meisjes en kinderen in rurale
gebieden, voor wie onderwijs vaak nog minder toegankelijk is of relevant geacht
wordt dan voor jongens en kinderen in de steden.De gezondheidszorg heeft een belangrijke functie bij het signaleren van
negatieve gevolgen van kinderarbeid, of zou deze moeten hebben. Ook voor de
opvang en rehabilitatie van kinderen die hebben gewerkt, danwel nog steeds
werken, kan het noodzakelijk zijn gebruik te maken van gezondheidsvoorzieningen.
In paragraaf 4.3 wordt een en ander uitgewerkt.Ook dient de toegang tot voorzieningen als gezondheidszorg en sociale
bescherming verbeterd te worden ten einde te voorkomen dat kinderen moeten
werken om de kosten te dragen voor medische zorg en arbeidsongeschiktheid/overlijden/ouderdom
van familieleden. 3.3 Ondersteuning van op armoedebestrijding gerichte economische
groeiGezien de onlosmakelijke koppeling tussen kinderarbeid en armoede is het
van belang te streven naar het tot stand komen van economische ontwikkelingsmodellen,
gericht op het stimuleren van op armoedebestrijding gerichte economische groei.
Ervaringen tot nu toe geven aan dat programma's, die hiernaar streven, gericht
moeten zijn op het realiseren van een arbeidsintensieve productie. Knelpunten
voor deelname van armen in de positieve effecten van de groei dienen te worden
geïdentificeerd en er zullen oplossingen voor deze knelpunten moeten
worden aangedragen. Een en ander vereist een geïntegreerde beleidsbenadering,
met aandacht voor betere levensomstandigheden, meer werkgelegenheid en welvaart,
alsmede verbetering van de arbeidsomstandigheden en -voorwaarden voor arme
groepen. «Good governance» en naleving van internationaal overeengekomen
fundamentele arbeidsnormen en mensenrechten, waaronder het verbod op bepaalde
vormen van kinderarbeid, vormen randvoorwaarden voor deze op armoedebestrijding
gerichte economische groei.Als ouders voldoende werk en inkomen hebben, zijn zij niet langer genoodzaakt
hun kinderen te laten werken. Om volwassenen meer kansen te bieden op kwalitatief
goed werk en zelfstandig inkomen dienen werkgelegenheidsinitiatieven, inclusief
credietprogramma's en inkomen-genererende activiteiten te worden ontplooid.
Als deze initiatieven bovendien gepaard gaan met een streven naar goede arbeidsomstandigheden
en -voorwaarden, wordt het relatieve kostenvoordeel van kinderarbeid minder.
Dan kunnen werkloze ouders de plaats innemen van hun werkende kinderen.In het kader van internationale samenwerking zullen initiatieven worden
ondersteund, die expliciet zijn gericht op inkomensverbetering van ouders
van werkende kinderen, met speciale aandacht voor vrouwen die gezinshoofd
zijn. In de formulering en uitvoering van credietprogramma's en stimulering
van economische bedrijvigheid zullen de gender-specifieke effecten, met name
ook ten aanzien van kinderen, in kaart gebracht moeten worden. Negatieve effecten
op kinderen dienen te worden vermeden. Een credietprogramma mag er bijvoorbeeld
niet toe leiden dat jonge kinderen niet meer naar school mogen van hun ouders,
omdat ze mee moeten werken of op hun nog jongere broertjes en zusjes moeten
passen. De noodzaak voor kinderen om te werken hangt niet alleen zeer nauw
samen met de inkomenspositie van de ouders, maar ook met de vraag of de ouder(s),
met name de moeder, betaalde arbeid nog met zorgtaken kan combineren. 4. Richtlijnen voor de uitvoering van het Nederlandse
beleid 4.1 InleidingVoor vrijwel alle vormen van kinderarbeid geldt dat programma's gericht
op armoedebestrijding, onderwijs en sociale bescherming een indirecte bijdrage
kunnen leveren aan het voorkomen van misstanden en het creëren van randvoorwaarden
voor een effectief beleid gericht op bestrijding ervan.Voor meer direct op kinderarbeid gericht beleid bestaat echter geen blauwdruk.
Een door UNICEF gesponsorde studie uit 19851,
toont aan dat de effectiviteit van een bepaalde aanpak sterk afhankelijk is
van de specifieke situatie in een land. In de Filippijnen bleek dat initiatieven
van niet-gouvernementele organisaties, die later steun kregen van de overheid,
effectief waren in de bestrijding van kinderarbeid. In India kwamen belangrijke
inspanningen van de kant van de regering en in Bangladesh speelde de private
sector een belangrijke rol.Voor het Nederlandse beleid betekent dit dat het te kiezen accent bij
programma's ter bestrijding van kinderarbeid afhankelijk zal zijn van de situatie
in een land of regio. Ook de keuze van actoren waarmee zal worden samengewerkt,
is sterk afhankelijk van de situatie. In deze paragraaf worden richtlijnen
gegeven voor het betrekken van (organisaties van) werkende kinderen bij de
bestrijding van kinderarbeid. Ook samenwerking in bilateraal en multilateraal
verband en onderzoek komen aan de orde. Een overzicht van de door de Nederlandse
Regering ondersteunde programma's en projecten ter bestrijding van kinderarbeid
is opgenomen als bijlage 3. 4.2 Betrokkenheid van werkende kinderenBinnen de verschillende vormen van samenwerking zal worden gestreefd naar
betrokkenheid van de werkende kinderen. Daarom kunnen (vertegenwoordigers
van) werkende kinderen worden uitgenodigd bij de opzet en uitvoering van activiteiten.
Er moet rekening gehouden worden met kinderen die hebben aangegeven dat zij
graag werken, mits onder goede omstandigheden en tegen een redelijke vergoeding.
Uiteindelijk blijft het streven erop gericht de toegang tot leren tot tenminste
het vijftiende jaar voor iedereen open te stellen. Zolang dit geen haalbare
optie is, dienen de omstandigheden waarin kinderen werken zorgvuldig op hun
voor- en nadelen te worden onderzocht, met nadrukkelijke aandacht voor genderspecifieke
belangen en behoeften van werkende jongens en meisjes. Dit houdt onder meer
in aandacht voor de mogelijkheid werk en opleiding te combineren, hetgeen
aanpassingen in het onderwijs inhoudt. Kinderen die werkzaam zijn in de meest uitbuitende vormen van kinderarbeid,
zijn niet zo eenvoudig te betrekken bij initiatieven die erop zijn gericht
hen uit deze omstandigheden te halen. Veel van dit werk vindt immers plaats
in de clandestiene sfeer. Het is zaak om zoveel mogelijk te werken met organisaties
die deze groep kinderen werkelijk vertegenwoordigen, dan wel kinderen te steunen
bij het oprichten van belangenorganisaties.Daarnaast zal deelname van werkende kinderen aan bijeenkomsten over kinderarbeid
worden gefinancierd. Bepleit wordt dat kinderen de gelegenheid krijgen actief
mee te doen aan de discussies. 4.3 Bilaterale samenwerkingIn zijn contacten met overheden van landen zal Nederland zo nodig en waar
mogelijk kinderarbeid aan de orde blijven stellen. Een mogelijkheid hiertoe
vormen de besprekingen over fundamentele arbeidsnormen, mensenrechten en goed
bestuur. Beoogd wordt vanuit de bestaande situatie een positieve trend tot
verandering te bewerkstelligen, waarbij ook conditionaliteit kan worden gehanteerd.In dergelijk overleg zal aan de orde komen dat ratificatie van de genoemde
verdragen en conventies de plicht inhoudt deze te implementeren en op korte
termijn tegen de meest uitbuitende kinderarbeid op te treden. Dit impliceert
onder meer het opstellen van nationale wet- en regelgeving op dit gebied.
In veel landen bestaat deze al met betrekking tot de leeftijdsgrens en de
omschrijving van het begrip «gevaarlijk werk».1 Desgewenst zal Nederland assistentie verlenen bij de aanpassing danwel
opstelling van wet- en regelgeving inzake kinderarbeid. Ook instanties die
zich inzetten voor de implementatie van de wetgeving en het toezicht daarop,
komen voor ondersteuning in aanmerking. Assistentie kan eventueel ook verleend
worden bij het opzetten van inspectiesystemen en richtlijnen voor arbeidsomstandigheden.Nederland zal financiële, en desgewenst technische, assistentie verlenen
aan niet-gouvernementele organisaties die zich direct inzetten voor het bestrijden
van de meest uitbuitende vormen van kinderarbeid. Dit kunnen organisaties
van werkende kinderen zijn, die zich tot doel stellen meer bekendheid aan
de problematiek van werkende kinderen te geven. Het kunnen ook organisaties
zijn, die zich inzetten voor verbeteringen in de arbeidsomstandigheden of
voor het ontwikkelen van mogelijkheden tot opleiding of werk. Voorts kunnen
het organisaties zijn, die zich inzetten voor de opvang van slachtoffers van
gevaarlijke vormen van kinderarbeid.Vakbonden hebben een belangrijke rol in de bestrijding van kinderarbeid.
Op die plaatsen waar de vakbeweging sterk vertegenwoordigd is, komen minder
problemen ten aanzien van kinderarbeid voor. De (internationale) vakbeweging
is op veel gebieden die nauw samenhangen met kinderarbeid actief: verbetering
van arbeidsverhoudingen door overleg en medezeggenschap; uitoefenen van invloed
op het terrein van scholing en opleiding; voorlichting aan ouders en kinderen
en stimulering en toetsing van de aanpassing dan wel implementatie van wetgeving.
Voorts informeert de vakbeweging de Nederlandse ambassades over schendingen
van wettelijke bepalingen inzake kinderarbeid. Waar mogelijk zal assistentie
worden verleend aan de rol van de vakbonden in de bestrijding van kinderarbeid.Zonodig zal assistentie worden verleend bij het opzetten van een nationaal
systeem voor documentatie van de situatie op het gebied van kinderarbeid,
met speciale aandacht voor de meest uitbuitende vormen van kinderarbeid. Alleen
bij een deugdelijk informatiesysteem bestaat de mogelijkheid om de effecten
van hiervoor genoemde inspanningen te beoordelen. Het is van belang dat een
informatiesysteem enerzijds aansluit bij bestaande monitoringsystemen, en
dat anderzijds gegevens doorgegeven worden aan de ILO, de organisatie die
belast is met de documentatie over kinderarbeid wereldwijd.Ter preventie van kinderarbeid zal in de bilaterale samenwerking ondersteuning
worden gegeven aan activiteiten op het gebied van bewustwording en voorlichting,
gericht op de overheid, op werkgevers en op het algemene publiek. Het kan
initiatieven van de overheid en van niet-gouvernementele organisaties
betreffen, zowel op nationaal als op lokaal niveau.In het kader van het 20/20 initiatief wordt ondersteuning aan programma's
en projecten ten behoeve van basisvoorzieningen – voeding, water en
sanitaire voorzieningen, gezondheid met inbegrip van reproductieve gezondheid
en onderwijs – voortgezet en geïntensiveerd.In het Nederlandse beleid staan bij investeringen in het formele en non-formele
onderwijs verbetering van de toegang tot scholen en verhoging van de kwaliteit
van het onderwijs centraal. In speciale omstandigheden kan verstrekking van
leermiddelen, een uniform of maaltijden, als extra aanmoediging om naar school
te gaan, worden gefinancierd. Voor kinderen die aan een extreem slechte arbeidssituatie
zijn ontsnapt, kan aangepast onderwijs (tijdelijk) nodig zijn. Voor kinderen
die nog werken, is een aanpassing van het curriculum en de lestijden gewenst,
opdat deze kinderen werk en opleiding kunnen combineren. Gestreefd wordt om
in het laatste geval afspraken hierover vast te leggen met de werkgevers van
deze kinderen.Bij investeringen in programma's en projecten op het gebied van de gezondheidszorg
geldt dat de voorzieningen, nu vaak gericht op jonge kinderen en hun moeders,
beter gericht dienen te worden op de problemen van werkende kinderen. Mensen
die in de gezondheidszorg werkzaam zijn, zouden al tijdens de opleiding meer
oog moeten krijgen voor de gevolgen van gevaarlijk werk. Zij hebben een signaalfunctie
en kunnen wantoestanden openbaar maken. Ook kan bij rehabilitatie van kinderen
die voorheen in uitbuitende vormen van kinderarbeid werkten, medische en psycho-sociale
hulpverlening gewenst zijn. Dit geldt bijvoorbeeld voor kinderen die werkzaam
zijn geweest in de prostitutie. In door Nederland ondersteunde projecten en
programma's op het gebied van de basisgezondheidszorg, zal deze kwestie meer
dan voorheen aandacht krijgen.Bilaterale fondsen kunnen eveneens worden aangewend via internationale
organisaties. Hierbij gaat de gedachte in eerste instantie uit naar ondersteuning
van het IPEC-programma op landenniveau. Dit programma streeft ernaar op nationaal
niveau een actieplan om de meest ernstige vormen van kinderarbeid uit te roeien,
te helpen opstarten. Dit geschiedt in samenwerking met verschillende partners:
overheid, werkgevers- en werknemersorganisaties en niet-gouvernementele organisaties.
In de periode 1997 tot 1999 wordt het IPEC-programma in Senegal ondersteund.
Mede afhankelijk van de ervaringen hiermee, bestaat de mogelijkheid tot ondersteuning
van toekomstige aanvragen.Een andere mogelijkheid vormt ondersteuning van initiatieven van Unicef.
Deze organisatie heeft zich de laatste jaren steeds meer gericht op de bestrijding
van kinderarbeid. Bij de samenwerking zal vooral het aspect van de duurzaamheid
van de ontwikkelde initiatieven speciale aandacht moeten krijgen. Ook voorlichtings-
en bewustwordingactiviteiten van Unicef in de verschillende landen komen voor
ondersteuning in aanmerking. 4.4 Multilaterale samenwerkingIn multilateraal verband, in internationaal overleg en in de Europese
Unie zal Nederland kinderarbeid actief aan de orde blijven stellen. De Nederlandse
regering heeft al een belangrijke impuls gegeven aan de gevoelige internationale
discussie over kinderarbeid op hoog politiek niveau door middel van de organisatie
van de Amsterdam Child Labour Conference in februari 1997. Dit
initiatief heeft ertoe bijgedragen dat kinderarbeid hoog op de internationale
politieke agenda is gekomen en dat een trend is gezet voor het internationale
debat dat zich gedurende de rest van 1997 en 1998 zal intensiveren onder andere
ter voorbereiding van de ILO Conferentie van 1999 waar men hoopt nieuwe internationale
instrumenten aan te nemen tegen de meest uitbuitende vormen van kinderarbeid.
Nederland zal het proces van totstandkoming van deze instrumenten actief ondersteunen
en begeleiden. Nederland is eveneens betrokken bij de voorbereiding van een
conferentie over kinderarbeid in Oslo in oktober 1997.In Europees verband zal Nederland kinderarbeid aan de orde blijven stellen
omdat alertheid geboden blijft voor de situatie binnen Europa. Zelfs in landen
waar adequate wetgeving bestaat kunnen toezicht op, en uitvoering van, de
wetgeving voor de nodige problemen zorgen. In internationaal overleg zal Nederland
bepleiten dat economische vooruitgang nauw gekoppeld moet zijn aan sociale
vooruitgang en aldus tot betere naleving van fundamentele arbeidsnormen inclusief
de bestrijding van kinderarbeid. In het kader van de bevordering van de vrijhandel
kan worden omschreven als «liberalization with a human face».Omdat op de korte termijn uitbanning van de meest ernstige vormen van
kinderarbeid prioriteit heeft, zal op internationaal niveau in relevante overlegstructuren
verbale en morele ondersteuning gegeven worden aan actieprogramma's, zoals
het IPEC en het actieprogramma inzake bestrijding van commerciële seksuele
exploitatie, zoals in 1996 werd overeengekomen op de Stockholm conferentie.
Voorts zal er bij UNICEF op worden aangedrongen dat strategieën gericht
op het bestrijden van kinderarbeid geïntegreerd worden in de programma's.De Regering heeft tijdens de Amsterdam Child Labour Conference het initiatief
genomen en financiering toegezegd voor de uitbreiding en versterking van het
internationale ILO monitoring systeem op het terrein van kinderarbeid (SIMPOC).
Op basis van eerdere ervaringen met inventarisatie van de problematiek in
vier landen, ligt het in de bedoeling de gegevensverzameling uit te breiden
door het opzetten van een databank in veertig nieuwe landen. Er zullen gegevens
worden vastgelegd over instituties en organisaties op het gebied van kinderarbeid,
projecten en programma's inzake kinderarbeid, activiteiten van de industrie,
bijvoorbeeld gedragscodes, alsmede nationale wetgeving en nationale indicatoren.
Nederland zet zich actief in om ook andere donorlanden te betrekken bij SIMPOC.In internationaal verband, waaronder in de ILO, speelt de discussie over
vrijwillige keurmerken. De positiebepaling over wenselijkheid en aard van
de rol van de overheid wordt thans besproken. Uitgangspunt daarbij is dat,
bij het instellen van vrijwillige keurmerken op internationaal niveau, waarborgen
geboden worden voor adequate onafhankelijke controle. Een probleem ontstaat
wanneer, als gevolg van het instellen van keurmerken, kinderen op straat komen
te staan. Zij lopen het risico in nog slechtere banen dan voorheen terecht
te komen. Dit betekent dat flankerend beleid moet bestaan, in de vorm van
het bieden van adequate alternatieven met aandacht voor scholing van kinderen
met inbegrip van maaltijden op school. Zonodig houdt dit eveneens in gedurende
korte tijd schadeloos stellen van gezinnen voor gederfde inkomsten. Nederland
zal zich inzetten voor de uitvoering hiervan.De in juni 1997 gestarte dialoog tussen de EU en de Aziatische landen
over de bevordering van de naleving van fundamentele arbeidsnormen, inclusief
kinderarbeid, zal worden gecontinueerd, waarbij Nederland zal blijven
fungeren als eerste aanspreekpunt namens de Europese Unie. Dergelijke vormen
van «actieve diplomatie», zullen door Nederland worden voortgezet
en, waar mogelijk, verder worden uitgebouwd. 4.5 OnderzoekNader onderzoek is nodig om de problematiek rond kinderarbeid beter in
kaart te brengen. Ook is nog onvoldoende bekend hoe de hiervoor genoemde mogelijkheden
ter bestrijding van kinderarbeid het best kunnen worden aangewend. Nederland
heeft een onderzoek van de International Working Group on Child labour (IWGCL)
gefinancierd. Het betreft een inventarisatie van de problematiek en van potentiële
interventies ter verbetering van de situatie van werkende kinderen. Het eindrapport
wordt binnenkort tegemoet gezien. Operationeel, actiegericht onderzoek naar
de meest ernstige vormen van kinderarbeid komt in aanmerking voor Nederlandse
financiering met bilaterale of multilaterale fondsen. Kinderarbeid in de informele
sector krijgt hierbij voorrang, omdat er maar weinig over bekend is. Een voorbeeld
vormt de huishoudelijke arbeid, die met name jonge meisjes verrichten. Eventueel
kunnen onderzoekers uit de betreffende landen bijgeschoold worden met betrekking
tot specifieke vormen van kinderarbeid. Samenvatting en ConclusieKinderen hebben recht op geestelijke en lichamelijke ontplooiing en daarop
gerichte toegang tot onderwijs tot aan een algemeen aanvaardbare leeftijd.
Kinderen hebben, ingevolge artikel 32 van het Verdrag van de Rechten van het
Kind, eveneens recht op bescherming tegen het verrichten van werk dat schadelijk
is voor hun gezondheid en nadelig voor hun scholing of ontwikkeling. Armoede
en onvoldoende toegang tot onderwijs van goede kwaliteit zijn de belangrijkste
factoren die kinderen noodzaken op te jonge leeftijd te gaan werken. Kinderarbeid
krijgt inmiddels veel aandacht op nationaal en internationaal niveau, zoals
bleek tijdens de door de Nederlandse regering in samenwerking met de ILO georganiseerde
«Amsterdam Child Labour Conference» van februari 1997. Uit de
conclusies van deze conferentie (annex 1) blijkt de politieke bereidheid tot
actie.In deze notitie wordt kinderarbeid gedefinieerd als:alle arbeid van kinderen beneden de vijftien jaar, met uitzondering van
(incidentele) niet-industriële arbeid van lichte aard, mits deze niet
interfereert met de fysieke en psycho-sociale ontwikkeling van het kind en
het volgen van gewoon onderwijs.De meest uitbuitende vormen van kinderarbeid worden in deze notitie gedefinieerd
als:alle werk verricht kinderen beneden de twaalf jaar, alsmede alle werkzaamheden
van kinderen onder de achttien jaar die gevaarlijk zijn of de opvoeding van
het kind hinderen of schadelijk zijn voor de gezondheid of de lichamelijke,
geestelijke, intellectuele, zedelijke of maatschappelijke ontwikkeling van
het kind. Dit geldt met name (schuld)-slavernij, gedwongen arbeid, het gebruik
van kinderen in prostitutie, pornografie, drugshandel, gevaarlijk werk en
werk in isolatie. Dit geldt ook voor gedwongen recrutering van kindsoldaten.Het is niet eenvoudig om een duidelijk beeld van de omvang van de problematiek
te schetsen. Ook het feit dat veel kinderen werkzaam zijn in de informele
sector maakt het moeilijk een schatting te maken van het aantal werkende kinderen.
Schattingen van de ILO laten zien dat het aantal kinderen dat voltijds of
gedeeltelijk werkt veel groter is dan vroeger werd aangenomen.
Schattingen die zijn gebaseerd op surveys, spreken wereldwijd over ongeveer
250 miljoen werkende kinderen tussen de 5 en de 14 jaar. Ongeveer de helft
van hen heeft een volledige dagtaak.Als lijn voor het Nederlandse beleid geldt dat bestrijding en preventie
van de meest uitbuitende vormen van kinderarbeid de grootste prioriteit heeft.
Andere, minder schadelijke vormen van kinderarbeid, dienen op termijn eveneens
voorkomen te worden. Het streven naar onmiddellijke uitbanning van alle vormen
van kinderarbeid is gezien de omvang van het probleem niet reëel. Het
beleid dient dan ook in eerste instantie gericht te zijn op een streven naar
de preventie en de onmiddellijke uitbanning van:– alle werkzaamheden van kinderen onder de 18 jaar die gevaarlijk
zijn of de opvoeding van het kind hinderen of schadelijk zijn voor de gezondheid
of de lichamelijke, geestelijke, intellectuele, zedelijke of maatschappelijke
ontwikkeling van het in. Dit geldt met name slavernij, gedwongen arbeid, inclusief
schuldslavernij, het gebruik van kinderen in prostitutie, pornografie, drugshandel,
gevaarlijk werk, werk in isolatie en gedwongen recrutering van kindsoldaten;– alle werk verricht door kinderen onder de 12 jaar.Om dit te bereiken is een geïntegreerde beleidsstrategie vereist,
met activiteiten op verschillende niveaus. De volgende activiteiten staan
hierbij op de voorgrond:– preventieve maatregelen, met name het verstrekken van verplicht
universeel (basis)-onderwijs, gezondheidszorg, sociale bescherming en verbetering
van het werkgelegenheidsperspectief voor volwassenen;– voorlichting alsmede het creëren van bewustwording en begrip
voor de rechten van kinderen en de noodzaak tot het bestrijden van kinderarbeid;– invoering en implementatie van adequate wetgeving, hetgeen ondermeer
moet leiden tot het onttrekken van kinderen uit de meest uitbuitende werksituaties;– het zorgdragen voor opvang, rehabilitatie en resocialisatie van
deze kinderen;– het gelijktijdig bieden van adequate alternatieven aan de kinderen
en hun families.Voor het ontwikkelen en implementeren van een dergelijke strategie zijn
nodig:– een nadrukkelijke politieke wil en prioriteitsstelling;– het opstellen van een tijdgebonden integraal multi-disciplinair
actieprogramma;– gezamenlijke actie en betrokkenheid van alle actoren in het proces
van de planning, implementatie en monitoring van de interventies op alle niveaus:
overheden, internationale organisaties, werkgevers- en werknemersorganisaties,
organisaties van werkende kinderen en NGOs. Samenwerking tussen de verschillende
actoren is niet alleen belangrijk op internationaal niveau, maar ook op nationaal
en lokaal niveau dienen samenwerkingsinitiatieven bevorderd en ondersteund
te worden;– het ontwikkelen van een tijdpad voor beleid voor de preventie
en bestrijding van andere, minder schadelijke, vormen van kinderarbeid voor
werkende kinderen vanaf 12 jaar.De invulling van het Nederlandse beleid krijgt als volgt gestalte: 1. contacten met overheden en internationaal overlegIn zijn contacten met overheden van landen zal Nederland zo nodig en waar
mogelijk kinderarbeid aan de orde blijven stellen. Een mogelijkheid hiertoe
vormen de besprekingen over fundamentele arbeidsnormen, mensenrechten en goed
bestuur. Beoogd wordt vanuit de bestaande situatie een positieve trend tot
verandering te bewerkstelligen, waarbij ook conditionaliteit kan worden gehanteerd.
Ratificatie van de genoemde verdragen en conventies houdt de plicht in deze
te implementeren en op korte termijn tegen de meest uitbuitende kinderarbeid
op te treden. Dit impliceert onder meer het opstellen van nationale wet- en
regelgeving op dit gebied. In veel landen bestaat deze al met betrekking tot
de leeftijdsgrens en de omschrijving van het begrip «gevaarlijk werk».1 In internationaal overleg zal Nederland bepleiten dat
economische vooruitgang nauw gekoppeld moet zijn aan sociale vooruitgang en
aldus tot betere naleving van fundamentele arbeidsnormen inclusief de bestrijding
van kinderarbeid. De Nederlandse regering zal zich actief inzetten in het
proces van totstandkoming van de nieuwe ILO-instrumenten tegen de meest uitbuitende
vormen van kinderarbeid. 2. Nederlandse assistentie:Nederland zal waar mogelijk assistentie verlenen:– bij de aanpassing danwel opstelling van wet- en regelgeving inzake
kinderarbeid alsmede bij het opzetten van inspectiesystemen en richtlijnen
voor arbeidsomstandigheden;– aan niet-gouvernementele organisaties die zich direct inzetten
voor het bestrijden van de meest uitbuitende vormen van kinderarbeid;– bij de rol die vakbonden hebben in de bestrijding van kinderarbeid;– bij het opzetten van een nationaal systeem voor documentatie van
de situatie op het gebied van kinderarbeid, met speciale aandacht voor de
meest uitbuitende vormen van kinderarbeid;– ten behoeve van activiteiten op het gebied van bewustwording en
voorlichting, gericht op de overheid, op werkgevers en op het algemene publiek;– in het kader van het 20/20 initiatief bij het opzetten en uitvoeren
van programma's en projecten ten behoeve van basisvoorzieningen – voeding,
water en sanitaire voorzieningen, gezondheid met inbegrip van reproductieve
gezondheid en onderwijs;– bij de verbetering van de toegang tot scholen en verhoging van
de kwaliteit van het onderwijs alsmede verbetering van (toegang tot) gezondheidszorg;– aan internationale organisaties, waarbij de eerste gedachte uitgaat
naar ondersteuning van het ILO IPEC-programma. Een andere mogelijkheid vormt
ondersteuning van initiatieven van Unicef;– bij het zorgdragen voor onafhankelijkheid en controle van vrijwillige
keurmerken.Nederland heeft tijdens de Amsterdam Child Labour Conference het initiatief
genomen en financiering toegezegd voor de uitbreiding en versterking van het
internationale ILO monitoring systeem op het terrein van kinderarbeid
(SIMPOC). Nederland zet zich actief in om ook andere donorlanden te betrekken
bij SIMPOC.Diverse vormen van «actieve diplomatie» zullen door Nederland
worden voortgezet teneinde voortgang te boeken in de strijd tegen kinderarbeid
en ter bevordering van de naleving van fundamentele arbeidsnormen.Binnen de verschillende vormen van samenwerking zal worden gestreefd naar
een zo groot mogelijke betrokkenheid van de werkende kinderen. Geraadpleegde literatuur Boyden, J. & Myers, W. 1985Exploring alternative
approaches to combating child labour: case studies from developing countries.
Florence: Innocenti occasional papers, child right series, number 8.   Fyfe,
A. 1989Child labour. Cambridge: Polity Press.   International
Labour organisation (ILO) 1996aChild labour, targeting
the intolerable. Geneva: ILO. 1996bChild labour: what is
to be done. Document for discussion at the informal tripartite meeting at
the ministerial level. Geneva: ILO. (niet-gepubliceerd document). 1996cChild
labour in commercial agriculture in Africa. Technical workshop. Dares
Salaam, United Republic of Tanzania 27–30 August 1996. Geneva: ILO.  Marcus, R & Harper C. z.d.Small hands:
children in the working world. London: Save the children working paper
16.   Melkert, A.P.W. 1997Speech at the Amsterdam
Child Labour Conference.   Ministerie van Buitenlandse Zaken1997Notitie: Het bevorderen van de import van ecologisch en/of
sociaal verantwoord geproduceerde producten. Brief aan de Tweede Kamer van
de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking en de Staatssecretaris van Economische
Zaken. Den Haag 1997.   Ministerie van Sociale zaken en Werkgelegenheid1997Report of the Amsterdam Child Labour Conference. Den
Haag.   OECD 1996Trade, employment and labour
standards. A study of core workers' rights and international trade.
Paris: OECD.   Osch, T. van & Wagenmans, W. 1995Afrekenen
met kinderarbeid. Amsterdam: Stichting FNV pers.   Pronk,
J.P. 1997Putting an end to child abuse Speech at the Amsterdam
Child Labour Conference.   Roefs, J. 1996Iedereen
kan meehelpen kinderslavernij te bestrijden. Unicef Nieuws
256: 16–17.   Satterwaite, D. et al. 1996The
environment for children. London: Earthscan Publications Ltd.   UNDP 1997Human Development Report.
New York/Oxford: Oxford University Press.   UNICEF 1996Perfiles
en desarrollo de ninos y ninas en America Latina. Bogota: Unicef regional
office. 1997The state of the world's children.
Oxford: Oxford University press.   Voorlichtingsdienst Ontwikkelingssamenwerking/Ministerie
van Buitenlandse Zaken 1994Beleid in de kinderschoenen.
Beleidsnotitie over kinderen in ontwikkelingslanden. Den Haag.   1996Kinderen
& ontwikkeling. Verslag van de werkconferentie.   Weiner,
M. 1996Child labour in India. Putting compulsory primary education
on the political agenda. Economic and Political Weekly 9–16
november: 3007–3014.   White, B. 1996Globalization
and the child labour problem. Journal of International Development
8(6): 829–839.XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie.XNoot1ILO 1996a: 4.XNoot1Fyfe 1988: 21.XNoot2White 1996: 835.XNoot3ILO 1996(b): 2.XNoot1ILO 1996 (a): 47–79.XNoot2Unicef 1997: 24.XNoot1Weiner 1996: 3007.XNoot1Fyfe 1989: 72–73.XNoot2ILO 1996c: 9–12.XNoot3Van Osch en Wagenmans: 21–22.XNoot4ILO 1996a: 8.XNoot1Roefs 1996: 16.XNoot2ILO 1996a: 15.XNoot3Unicef 1996.XNoot1Satterwaite et al. 1996: 126.XNoot2Van Osch & Wagenmans 1995: 38–39.XNoot3Weiner 1996: 3011.XNoot1White 1996: 830.XNoot2UNDP 1997.XNoot1ILO 1996: 4–15.XNoot1Dit initiatief werd gelanceerd op de Sociale top in Kopenhagen in mei
1995. Het houdt in dat donorlanden 20% van hun budget voor internationale
samenwerking besteden aan basisvoorzieningen en dat de ontvangende landen
20% van hun overheidsbudget hieraan besteden.XNoot1Boyden & Myers 1985.XNoot1ILO 1996a: pp 47–79.XNoot1ILO 1996: pp 47–79. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25640-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl