Frequentiebeleid; Verslag algemeen overleg op 18 november 1999
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24095, nr. 37

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

23-12-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

24095 nr. 37

10-12-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesAntwoord van de regeringOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24095Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 42 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 095Frequentiebeleidnr. 37VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 10 december 1999De vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat1
en de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen2 hebben op 18 november 1999 overleg gevoerd met staatssecretaris J.M.
de Vries van Verkeer en Waterstaat en staatssecretaris Van der Ploeg van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen over:– de brief van de staatssecretaris van Verkeer
en Waterstaat d.d. 18 juli 1999 over het Nationaal frequentieplan (VW-99-730);– de brief van de staatssecretaris van Verkeer
en Waterstaat d.d. 9 juli 1999 over voorgenomen heruitgifte van omroepfrequenties
per 1 september 2000 (24 095, nr. 23);– de brief van de staatssecretaris van Verkeer
en Waterstaat d.d. 24 september 1999 inzake digitale televisie en digitale
radio (24 095, nr. 24);– de brief van de staatssecretaris van Verkeer
en Waterstaat d.d. 12 november 1999 (24 095, nr. 25).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissiesMevrouw Van Zuijlen (PvdA) herinnerde eraan
dat de oorspronkelijke herverdeling van de FM-radiofrequenties zou plaatsvinden
in 1997. Door de Kamer en het veld werd een zero-baseonderzoek nodig geacht,
zodat een goed overzicht kon worden gegeven van de beschikbare ruimte. De
verdeling zou dan per 1 september 2000 een feit zijn. Het TNO-onderzoek waarop
de staatssecretaris zich baseerde, bleek echter niet te kloppen, waardoor
uitstel met een jaar nodig werd. Mevrouw Van Zuijlen zei dit te hebben betreurd,
maar het niet nodig gevonden te hebben de staatssecretaris hiervoor naar de
Kamer te roepen.In de brief van 12 november formuleert de staatssecretaris echter een
heel ander beleid. Hiervoor draagt zij twee argumenten aan: de antenneopstelplaatsen
en de internationale coördinatie. Problemen met de antenneopstelplaatsen
zijn er altijd al geweest. Bovendien zijn deze problemen niet zo groot als
in de brief van 12 november wordt gesuggereerd. Het kabinet kan daar immers
ook zelf oplossingen voor aandragen. Zij wees erop dat voor de antenneopstelplaatsen
voor de mobiele telecom creatief kon worden omgegaan met een bijlage van de
Wet op de ruimtelijke ordening en dat een artikel in de Wet op
de telecommunicatie gewijzigd kan worden. Verder kan het staatspalenprogramma
van toepassing worden verklaard. Bovendien is aan het amendement dat site
sharing beoogde, nog op geen enkele manier invulling gegeven. Mevrouw Van
Zuijlen vond dit daarom geen nieuw of steekhoudend argument. Zij kreeg het
gevoel dat hiermee het belang van Nozema wordt gediend en dat vond zijn niet
wenselijk. Het tweede argument, de ingewikkelde internationale coördinatie,
is ook niet nieuw. Ook dit heeft te maken met de inventiviteit en snelheid
van het ministerie en de RDR (Rijksdienst voor radiocommunicatie) zelf. Het
leek haar verstandig indien de staatssecretaris de oorzaken van het uitstel
en de traagheid niet buiten, maar binnen haar ministerie zoekt. Zij had de
indruk dat de uitvoeringsorganisatie zelf dit probleem niet aan kan. De PvdA
kon daarom de conclusie die op basis van deze argumenten wordt getrokken,
namelijk dat het zero-baseonder- zoek tot 2004 moet worden uitgesteld, vooralsnog
niet onderschrijven.Het voorstel van de staatssecretaris om het geheel te verdelen, vond zij
consequent. Dit geeft partijen meer ruimte, maar zij hebben wel zeer ongelijk
kunnen experimenteren en optimaliseren. Waarom heeft Verkeer en Waterstaat
op 12 januari besloten dat experimenteren en optimaliseren niet meer kan?
De stations die zich laten faciliëren door Nozema hebben dit wel kunnen
doen. Bij klachten hierover zijn partijen stelselmatig doorverwezen naar de
rechter. Is dit de manier van werken die de staatssecretaris van Verkeer en
Waterstaat voorstaat? De ongelijkheid in optimaliseren en experimenteren wordt
mede veroorzaakt doordat Nozema tegen de geest van de wet in, weigert haar
opstelpunten te delen. Is de staatssecretaris bereid op dit punt de wet aan
te scherpen en is zij bereid deze vorm van machtsmisbruik voor te leggen aan
de NMA? Waarom wordt dan niet voor een derde optimaliseringspoging gekozen?Over de belangrijkste zaken staat niets in de brief van 12 november, behalve
dan dat het om een veiling gaat. Mevrouw Van Zuijlen ging ervan uit dat de
Mediawet op dit punt wordt gevolgd, maar zij vond het niet logisch om de voorgestelde
inhoudelijke clausulering te volgen. Het leek haar logischer om voor de door
de Kamer gewenste nieuwszender te kiezen. Tegenover de staatssecretaris van
OCW merkte zij op dat zij hem steunde in de clausulering, maar de staatssecretaris
moet deze dan wel serieus nemen en zich niet ongeloofwaardig maken door tegen
een jazz-zender te zeggen dat deze ook nieuwszender mag zijn. Een concurrent
voor Radio 1 leek haar gewenst, maar het is niet juist om op deze manier formatwijzigingen
achteraf goed te keuren. Moeten partijen overigens bieden op frequenties die
nog internationaal moeten worden gecoördineerd? En hoe staat het met
frequenties die na de veiling beschikbaar komen? De staatssecretaris zegt
in haar brief van 12 november dat een significante verruiming van het bereik
van de commerciële radio-omroep wordt verkregen. Hoe groot is deze verruiming
en om hoeveel pakketten gaat het, wat is het potentiële bereik van deze
pakketten en krijgen de partijen de kans om hun frequenties tegen marktwaarde
terug te kopen? Hoe zit het met de beloofde minderhedenzenders in de grote
steden? Signalen uit de markt wijzen erop dat Nederland door sloom gedrag
frequenties kwijtraakt aan de grensstreken. Wat gaat de staatssecretaris daaraan
doen?Mevrouw Van Zuijlen vond het belangrijk dat de frequenties voor digitale
radio snel en zorgvuldig worden verdeeld. Deze zouden moeten worden gebruikt
voor omroep en niet voor telecom. Bij een eventuele veiling moet hiermee rekening
worden gehouden. De PvdA betwijfelt dat met de frequenties snel geld kan worden
verdiend en pleit er daarom voor deze frequenties niet te veilen, maar met
een investeringsverplichting uit te geven aan degenen die een FM-radiofrequentie
krijgen. Zo kan de markt zich snel ontwikkelen en kan de overheid de richting
daarvan bepalen. Ook voor de TV moet strategische industriepolitiek belangrijker
zijn dan gewin op korte termijn. Waarom heeft de regering niet meer naar het buitenland gekeken? Er kunnen geen partijen worden uitgesloten, maar
afgewogen voorwaarden voor uitgiften zijn nodig. Partijen met aanzienlijke
belangen in concurrerende infrastructuren, zoals de kabel, zouden niet mee
mogen bieden. Mevrouw Van Zuijlen vond het niet logisch om dergelijke voorwaarden
aan een veiling te verbinden; een heffing, bijvoorbeeld een percentage van
de omzet, vond zij logischer. Dan kunnen de partijen die zich in het platform
Digitenne hebben verenigd, ook bij elkaar blijven.Zij zei het jammer te vinden als het in de brief aangegeven tijdpad voor
de publieke lokale omroep wordt aangehouden. Zij had begrepen dat de klacht
van de publieke lokale omroep door de rechter ontvankelijk is verklaard.De heer Bakker (D66) gaf er de voorkeur aan
de brief van 12 november als niet ontvangen te beschouwen, maar als hij de
brief serieus moest nemen, kon hij er niet onderuit om hierover zijn teleurstelling
uit te spreken. De eerdere aankondiging van onderzoek en herverdeling van
frequenties per 1 september 2001 betekende al een jaar uitstel, maar dat vond
de heer Bakker nog net acceptabel omdat het streven erop was gericht aanzienlijk
meer frequenties te realiseren en optimaal in beeld te hebben welke frequenties
of pakketten frequenties konden worden uitgegeven. Wat de staatssecretaris
nu in haar brief voorstelt, vond hij echter wenselijk noch acceptabel. Voor
een verder uitstel en het realiseren van een tussenoplossing zag hij geen
argumenten. In feite werd al in de nota Frequentiebeleid van 1995 aangegeven
wat nodig is: voldoende transparantie bij de verdeling van frequenties, voldoende
invloed van potentiële gebruikers, een duidelijke wettelijk gefundeerde
verdeling van bevoegdheden en verantwoordelijkheden, een adequaat toewijzings-
en planningsinstrumentarium, een zakelijke benadering van het verdelingsvraagstuk
en een efficiënter gebruik van etherfrequenties. De heer Bakker vond
dan ook dat echte argumenten in de brief van 12 november niet worden gegeven.
De indruk die in het veld leeft, namelijk dat in een conglomeraat van twee
ministeries, de Nozema en de RDR sprake is van incompetentie, machtsstrijd
en misbruik van (bijna)monopolies, wordt door de brief eerder bevestigd dan
weggenomen. Hij vond het overigens hoog tijd worden dat de Nozema wordt geprivatiseerd,
opdat de exclusieve marktmacht ophoudt. Hij vroeg de staatssecretaris haar
argumentatie nog eens over te doen.Verder was hij van mening dat de oorspronkelijke doelstelling, met behulp
van nieuwe technieken bezien welke frequentieruimte kan worden aangeboden,
nog overeind staat. Waarom zijn de ministeries, de Nozema en de RDR niet in
staat dit helder in kaart te brengen? Wie kan dat wel en op welke termijn?Een veiling dient plaats te vinden op basis van een optimale verkenning
van de aan te bieden frequenties. Daarbij dient eerst de publieke omroep –
lokaal en regionaal – te worden bediend. De resterende frequenties,
het liefst verdeeld in een aantal grotere pakketten, kunnen daarna worden
geveild. D66 was geen voorstander van een inhoudelijke clausulering van de
veiling omdat cultureel-maatschappelijke overwegingen zich met name dienen
te richten op de publieke omroep. Er is wel reden om op een gelijk concurrentieniveau –
beide nieuwszenders op FM, beide op AM of beide op FM en AM – de totstandkoming
van een commerciële nieuwszender te bevorderen. De heer Bakker vroeg
hierbij vooral aandacht voor de positie van Radio 5, omdat deze publieke omroep
redelijk marginaal is toebedeeld. Hij wilde nog niet pleiten voor een FM-frequentie
omdat hij door de huidige stilstand geen zicht had op de consequenties daarvan
voor de resterende ruimte. Voorts wees hij nog op het probleem van de goodwillbetalingen:
partijen die in de afgelopen jaren veel hebben geïnvesteerd in bestaande
frequenties, moeten als het ware dubbel gaan betalen voor het behoud van die
frequenties omdat deze nu eenmaal meer waard zijn dan nog onbekende
frequenties. Het veld draagt hiervoor een reële oplossing aan en stelt
voor nieuwe frequenties te veilen en de op die manier totstandgekomen prijs
door te berekenen aan bestaande frequenties. Hierdoor ontstaat een reële
marktprijs en worden betaling van de eigen goodwill en een prijsopdrijving,
die de variëteit op de commerciële markt kan belemmeren, voorkomen.Bij de digitale frequenties merkte de heer Bakker op dat een veiling een
goed instrument is voor een markt met meer aanbieders en schaarse frequenties,
maar hij betwijfelde dat die markt er is en dat partijen bereid en in staat
zijn fors te investeren in DVBT (digital video broadcasting terrestrial) en
TDAB (terrestrial digital audio broadcasting). Wat dit betreft sloot hij zich
aan bij mevrouw Van Zuijlen. Het leek hem wel verstandig om door een convenant
met partijen of via voorwaarden aan de FM-veiling te bewerkstelligen dat daadwerkelijk
wordt geïnvesteerd in digitale technieken. Zolang er geen werkelijke
markt is, vond hij veiling niet het beste instrument.Over de uitkomsten van de commissie-Jessurun is nog geen regeringsstandpunt
ontvangen. Dat betreurde de heer Bakker, omdat de uitspraak van de commissie,
namelijk dat er niet zo veel reden is om voor de radio naast de bestaande
mededingingsregelingen een aparte crossownershipregeling te hebben, nog niet
met goede argumenten is weerlegd. Hoe staan de staatssecretarissen hiertegenover?
Ten slotte vroeg hij naar de stand van zaken bij de voorziene UMTS-veiling
en de voornemens inzake de point-to-multipointtechnologie om te voorzien in
fixed wireless access (WLL).De heer Atsma (CDA) kon zich in grote lijnen
aansluiten bij de algemene kritiek van de heer Bakker over de brief van 12
november. Het leek hem noodzakelijk dat er na de bediscussieerde en omstreden
TNO-rapportage zo snel mogelijk duidelijkheid wordt geboden. Duidelijk is
wel dat in de regio's Limburg, Noord-Brabant en Gelderland nog steeds geen
optimale frequentiedekking kan worden gegarandeerd. Het CDA ging ervan uit
dat hiervoor een oplossing wordt gevonden. RTV Drenthe en Radio M ondergaan
een frequentiewijziging om een optimaal bereik te garanderen. Dit leidt zeker
tot kosten. Wordt hier mede in het licht van de fiscalise- ringsdiscussie
in voorzien? Bovendien moeten de mensen in Drenthe straks nieuwe antennes
aanschaffen om hun regionale omroep te kunnen ontvangen. De heer Atsma ging
ervan uit dat dit voor de staatssecretaris niet acceptabel is.De CDA-fractie had grote moeite met de veiling van frequenties voor commercieel
gebruik. Gemakshalve wordt ervan uitgegaan dat er voldoende belangstelling
is voor een dergelijke veiling, maar de heer Atsma vroeg zich af of deze verwachting
wel terecht is. Signalen uit de markt duiden immers op het tegendeel. De ether
en etherfrequenties behoorden volgens de CDA-fractie tot het publieke domein.
Het is daarbij de vraag in hoeverre de overheid zichzelf op afstand kan en
mag zetten. Op grond van ervaringen met de kabel voelde de CDA-fractie er
op dit moment niets voor om deze infrastructuur uit handen te geven.Onderkend moet worden dat de beschikbare ruimte door de digitalisering
wordt vergroot, maar de nadere studies zijn nog niet voltooid en het definitieve
beleidskader ontbreekt nog. Bovendien is het de vraag hoe groot de bereidheid
is om na veiling daadwerkelijk te investeren in digitalisering. Zet dit geen
rem op een belangrijke en noodzakelijke ontwikkeling? De heer Atsma was van
mening dat digitalisering zowel voor radio als TV moet worden gestimuleerd.
Hierdoor worden de mogelijkheden vergroot en het is een belangrijke stap voor
het realiseren van meer concurrentie tussen de verschillende infrastructuren.
Hierbij kan de overheid een belangrijke rol spelen, maar wil zij dit ook en
welke rol ziet zij daarbij voor zichzelf weggelegd? Voorkomen moet worden dat door veiling in de toekomst slechts enkele grote
spelers een greep naar de markt, of de macht, kunnen doen. Bij een ongeclausuleerde
veiling ligt dit voor de hand. Op een vrije markt zal geen rekening worden
gehouden met aspecten zoals pluriformiteit, culturele diversiteit, doelgroepen,
thema's enz. Hierdoor wordt elke grip verloren en dat leek de heer Atsma onverstandig.
De overheid moet bij het invullen en benutten van schaarse ruimte juist sturend
optreden. Zij heeft een aantal externe bureaus ingeschakeld met het oog op
de verdeling van frequenties. Deze hebben alle geconcludeerd dat veilen geen
serieuze optie is. Wat doet de staatssecretaris met deze conclusie? Als zij
veilen wel een serieuze optie vindt, kan dit dan worden onderbouwd? Uit de
brief van de staatssecretaris blijken geen inhoudelijke argumenten. Is de
financiële opbrengst wellicht doorslaggevend? En zo ja, op hoeveel rekent
de staatssecretaris dan?De oprichting van Digitenne vond de heer Atsma een prima zaak. Is de staatssecretaris
bereid Digitenne als een serieuze gesprekspartner te beschouwen en zo ja,
hoe wil zij daaraan dan invulling geven?De heer Van Bommel (SP) wees erop dat het
frequentiebeleid een onderwerp lijkt dat uitermate geschikt is voor technische
beschouwingen. Het betreft echter de publieke omroep, de regionale omroep
en schaarse ruimte, zodat er ook cultureel-politieke aspecten aan verbonden
zijn. Het gaat uiteindelijk om het verplaatsen of niet laten plaatsen van
zendmasten en dat betekent dat de openbare ruimte, en daarmee het maatschappelijk
belang, in het geding is.De frequenties die vrijkomen leveren bij veiling mogelijk veel geld op.
Dat is een publiek belang dat kan botsen met andere publieke belangen, zeker
bij het vrijgeven van het publieke domein. Er zitten echter meer nadelen aan
het veilen van frequenties. Meer zenders resulteren in lagere kijk- en luistercijfers.
Inhoudelijk is er vaak sprake van meer van hetzelfde, zoals blijkt uit de
ontwikkeling van de commerciële televisie. De bemoeienis van de staatssecretaris
van Cultuur juichte de heer Van Bommel dan ook van harte toe.Het doel moet niet zijn het veilen van zoveel mogelijk frequenties. Daarmee
is het publieke belang niet het meest gediend. Hij vroeg zich overigens af
of de veiling wel het beste instrument is om dit publieke belang te dienen
en nodigde de staatssecretaris uit hier eens wat langer bij stil te staan.
De wens moet niet zijn om aan alle vraag op dit gebied te voldoen. Dat is
ook niet goed voor de ontvangstkwaliteit. Wanneer te veel frequenties worden
gebruikt, wordt bovendien een deel van de radio's onbruikbaar omdat ze over
een onvoldoende fijnafstellingsvermogen beschikken.De SP was ervoor de FM-frequenties die vrijkomen eerst te gebruiken voor
het oplossen van het probleem op de middengolf. Er is immers nogal wat overlast
rond de bestaande middengolfzenders als gevolg van de elektromagnetische straling.
De heer Van Bommel verwees hierbij naar de onhoudbare situatie bij Lopik en
IJsselstein. Op Vinex-locaties wordt direct onder middengolfzenders gebouwd,
terwijl bij de PKB voor IJsselstein juist werd uitgegaan van het verdwijnen
van die zenders. Hoe ziet de staatssecretaris dit probleem en is zij het met
de SP eens dat het uitfaseren van de middengolfzenders de ultieme oplossing
is voor dit probleem? Blijkbaar kent het frequentiebeleid ook een aspect van
ruimtelijke ordening en milieu. Het leek de heer Van Bommel dan ook verstandig
om de minister van VROM hier in een vroeg stadium bij te betrekken.De heer Blaauw (VVD) vond de nieuwe vertraging
zeer ernstig en onbegrijpelijk. De VVD-fractie had al moeite met het uitstel
tot 1 september 2001. De huidige zenders moeten immers weten waar ze aan toe
zijn. Vooral de zenders die bij de vorige verdeling niet of weinig etherfrequenties
hebben gekregen zijn hiervan de dupe, doordat zij hun investeringen begrijpelijkerwijs
hebben afgestemd op september 2000. Hoe is het mogelijk dat een langdurig
zero-baseonderzoek door TNO bij herhaling onvolledig en onjuist kan zijn?
Waarom komt het kabinet nu pas tot de ontdekking dat de implementatie tot
veel meer vertraging zal leiden?De VVD-fractie vond echter dat desondanks nu een keuze moet worden gemaakt
en dat zo snel mogelijk moet worden verdeeld. Daarbij moet zoveel mogelijk
extra ruimte worden gebruikt, ook de ruimte voor testfrequenties. Hieraan
dienen wel voorwaarden te worden verbonden. De heer Blaauw pleitte ervoor
de verdeling te laten plaatsvinden via een veiling. De etherruimte van de
landelijke publieke radiozenders mag niet worden vergroot, opdat extra ruimte
voor commerciële zenders beschikbaar komt. Verder is het handhaven van
vijf publieke radiostations alleen aanvaardbaar als de veiling ongeclausuleerd
plaatsvindt en er dus geen voorwaarden worden gesteld om te komen tot specifieke
commerciële zenders zoals een nieuwszender en een Nederlandstalige muziekzender.
De in de wet opgenomen mogelijkheid hiervoor moet dus niet worden gebruikt.
Verder dienen ongeveer zeven gelijke pakketten met voldoende dekkingsgraad
te worden geveild. De heer Blaauw dacht hierbij aan een landelijke dekking
van 75% tot 80%. De frequentienummers van deze pakketten dienen anoniem te
worden geveild om daarmee de goodwillproblematiek van bepaalde zenders te
ondervangen. Hierdoor kunnen zoveel mogelijk zenders op hun oude frequentie
blijven.Digitalisering van de ether voor radio en TV is een veel betere manier
om de schaarste aan te pakken. Kunnen de staatssecretarissen aangeven hoe
dit kan worden bevorderd? Het kabinet kondigt aan de DVBT- en de TDAB-frequenties
te willen veilen, maar hiervoor ontbreekt in feite de motivering. Veilen op
onontgonnen markten is niet altijd reëel. Voor welke periode zal een
concessie verleend worden en wanneer is daarbij sprake van een monopolie op
een bepaalde frequentie? Voorkomen moet worden dat partijen die naar frequenties
dingen andere belangen hebben. Hij verzocht de staatssecretaris om een toelichting
hierop.Antwoord van de regeringDe staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat
verklaarde dat de beperking door de zendmasten en een strategische aanpak
van de internationale coördinatie om de Nederlandse belangen te waarborgen
hebben geleid tot de aanpak die is geschetst in de brief van 12 november.
In samenwerking met Nozema en Broadcast Partners is de conclusie getrokken
dat deze aanpak extra ruimte in de ether kan opleveren en kan worden uitgevoerd
binnen een haalbaar tijdschema. Nozema, Broadcast Partners, RDR en TNO werken
thans samen aan het realiseren van zoveel mogelijk frequentieruimte.Zij legde uit dat bij het oorspronkelijke zero-baseonderzoek werd verwacht
dat meer gehaald kon worden uit het opnieuw indelen van het hele frequentiespectrum.
In april jl. werd echter bekend dat het TNO-onderzoek een aantal fouten bevatte.
Dit heeft tot vertraging geleid omdat de berekeningen deels opnieuw moesten
worden uitgevoerd. De staatssecretaris zei er toen voor gekozen te hebben –
1 september 2000 zou toch al niet gehaald worden – 100% ontvangstkwaliteit
te garanderen voor de publieke omroep die blijft uitzenden volgens de conventionele
techniek en voor het commerciële domein naast de conventionele techniek
ook de near-single-frequencytechniek toe te laten passen. Daarbij is ervan
uitgegaan dat alles opnieuw kan worden ingedeeld. Zowel bij de conventionele
zero-basetechniek als bij de near-single-frequencytechniek dienen echter veel
nieuwe opstelpunten voor zendmasten gevonden te worden. Deze plaatsen zijn,
anders dan bij GSM-masten, moeilijk te vinden. Bovendien neemt in het laatste
half jaar de weerstand tegen zendmasten, die tot over de honderd
meter hoog kunnen zijn toe. In antwoord op mevrouw Van Zuijlen merkte de staatssecretaris
op dat het GSM-traject een heel ander traject is. Ook daarbij kan de staatssecretaris
de gemeenten niet sturen, maar een GSM-mast van 1,5 m of 2 m is iets
anders dan een mast van een paar honderd meter waaromheen een grote ruimte
vrij moet blijven. De problemen daarmee zijn best oplosbaar, maar bij het
verplaatsen of oprichten van zo'n grote mast kunnen de gemeenten met allerlei
beroepsprocedures te maken krijgen. Ook zullen streekplannen gewijzigd moeten
worden. De staatssecretaris zei wel in alle voorbesprekingen over de Vijfde
nota ruimtelijke ordening bij VROM te hebben gemeld dat zij ruimte nodig had
om te voldoen aan de toenemende behoefte aan frequenties. Verder heeft de
staatssecretaris van VW geen wettelijk instrumentarium ter beschikking waardoor
het plaatsen van zendmasten kan worden verzekerd. Hier is immers de gemeentelijke
en provinciale wetgeving op het gebied van milieu en ruimtelijke ordening
op van toepassing. Vervolgens is de conclusie getrokken dat het uitstel van
een jaar ver overschreden zou worden. Samen met de operators is bekeken wat
gerealiseerd kon worden met de bestaande masten en de masten die makkelijk
implementeerbaar zijn. Daarbij werd dus uitgegaan van zero-base, maar met
erkenning van de problemen met de masten. Beide operators waren van mening
dat deze manier nog steeds een significante verruiming van het frequentiespectrum
zou opleveren. Hierbij kan ook een volwaardige verdeling plaatsvinden en de
oorspronkelijke doelstelling – meer plaats voor nieuwkomers en het realiseren
van evenwichtige, gelijkwaardige pakketten – kon toch nog worden bereikt.
De staatssecretaris merkte op dat daarbij niet wordt getornd aan het wettelijk
recht van 100% bereik voor de publieke omroep. Uit rapporten blijkt echter
dat een commerciële omroep, die op dezelfde reclamemarkt opereert, voor
het realiseren van concurrentie moet kunnen rekenen op minimaal 60% publieksbereik.
De staatssecretaris zei daarom te zijn uitgegaan van gelijkwaardige pakketten –
gelijkwaardig op het gebied van publieksbereik – met een publieksbereik
van 60% of meer, zodat niet op publieksbereik maar op format en programma
wordt geconcurreerd. Op deze wijze kan meer ruimte worden gerealiseerd, is
de implementatie haalbaar en kan de uitvoering een halfjaar eerder dan op
9 juli jl. werd gemeld plaatsvinden.Haast is geboden omdat in september 2000 de vergunningen aflopen. Bij
de eerste en tweede optimaliseringspoging zijn een aantal nieuwkomers in de
wacht gezet met de belofte dat zij in september 2000 een kans zouden krijgen.
Juridisch gezien is een jaar uitstel bij een nieuwe techniek nog verdedigbaar.
De staatssecretaris wilde daarbij evenwicht brengen in de pakketten en de
nieuwkomers een redelijke kans geven.Eind maart 2000 zullen RDR en TNO de nieuwe berekeningen hebben afgerond.
Hun inschatting is dat er signifcant meer ruimte zal komen. Ook kan ruimte
worden verkregen door het weghalen van inefficiency. Er zijn publieke omroepen
die tot ver buiten hun geografische gebied komen. Dat kan met een frequentieruil
worden verbeterd. De publieke omroepen houden daarbij natuurlijk waar zij
recht op hebben. De resultaten van de experimenten en optimalisaties zullen
hier ook bij worden betrokken. Hoeveel ruimte er precies is, is bij de operators
nog niet bekend, maar er zal zoveel meer ruimte zijn dat tot een volwaardige
verdeling kan worden overgegaan en dat evenwicht kan worden gebracht in pakketten
die voor een bepaalde periode kunnen worden uitgegeven. De staatssecretaris
verwachte ongeveer zeven pakketten te kunnen realiseren met circa 70% publieksbereik
en ruimte beschikbaar te hebben voor de niet-landelijke commerciële omroep.
Bovendien zal samen met de staatssecretaris van OCW gekeken worden naar de
mogelijkheid voor frequenties voor minderheden in de vier grote steden. Het
kabinetsstandpunt hierover zal ongeveer in mei 2000 ingenomen worden. Zodra
de Kamer hierover een uitspraak heeft gedaan, kan worden geveild. Kort daarna –
de implementatie is immers relatief eenvoudig – kunnen de
vergunningen worden uitgegeven.Op dit moment wordt door OPTA bekeken in hoeverre aan site sharing gedaan
kan worden. Hieraan wordt binnen de mogelijkheden zo snel mogelijk gewerkt.
De staatssecretaris zegde toe zo nodig tot wetswijziging over te gaan. Een
nota van wijziging leek haar in dezen geen snelle oplossing, want daarover
zou de Raad van State zich nog moeten uitspreken.Zij was het niet met mevrouw Van Zuijlen eens dat bij de internationale
coördinatie sprake is van sloom gedrag. In alle aangrenzende landen worden
nieuwe technieken gebruikt en is de strijd in de ether hevig. Elke nieuwe
techniek wordt onmiddellijk gemeld aan de ITU, omdat elke frequentie die wordt
gevonden via de ITU moet worden gecoördineerd. Doordat Nederland veel
grenzen heeft, is telkens een geweldige rekenpartij nodig om te voorkomen
dat buurlanden worden gehinderd. Daardoor moeten besluiten met buurlanden
vaak in minnelijk overleg worden genomen. Vooral het overleg met België,
waarbij met meer administraties gesproken moet worden, vergt veel tijd. De
staatssecretaris zei dit onderwerp in een binnenkort te houden gesprek met
haar Belgische collega te bespreken.Het doel van experimenteren is het vergaren van informatie uit de praktijk
die bijdraagt aan het kwantificeren van de meerwaarde van nieuwe technieken.
Hiermee kan een efficiënter gebruik van het frequentiespectrum worden
bewerkstelligd. Optimalisaties worden op dezelfde manier gebruikt. De ongelijkheid
bij het experimenteren is min of meer ingebakken in de frequentieverdeling
van januari 1998. Partijen hebben toen met deze verdeling ingestemd. Sindsdien
zijn vele experimenten en optimalisaties goedgekeurd. Daarbij wordt overigens
niet gekeken naar de operator, maar naar de kwaliteit van de aanvraag. Omdat
de stroom aanvragen tot ongekende omvang toenam, is begin dit jaar een pas
op de plaats gemaakt en zijn alle aanvragen op grond van nieuw beleid afgewezen.
De frequenties die hiermee te maken hebben moeten vaak ook gecoördineerd
worden. Dat vraagt veel mankracht, ook van de RDR. Is coördinatie noodzakelijk,
dan wordt de aanvraag afgewezen; experimenteren binnen het eigen gebied is
nog wel mogelijk. De positie van Verkeer en Waterstaat zou anders erg ondermijnd
worden. Een aantal partijen heeft bezwaar aangetekend tegen de afwijzing van
een experimenteervergunning. Deze aanvragen zullen allemaal nog een keer bekeken
worden. Op het verzoek van de heer Bakker aan te geven welke aanvragen wanneer
en via welke provider zijn ingediend en welke aanvragen zijn toegekend, antwoordde
de staatssecretaris de Kamer binnen een week deze gegevens te verstrekken.
Zij benadrukte dat VW geen enkele partij wil bevoordelen.Over de klacht van de lokale publieke omroep merkte de staatssecretaris
op dat de rechtbank het besluit op louter formele gronden heeft vernietigd.
Het gaat dus niet om een inhoudelijke afwijzing. Het bezwaar van de OLON (Organisatie
van lokale omroepen in Nederland) zal wederom aan de rechter worden voorgelegd.
Overigens hebben alle OLON-partners technische oplossingen aangereikt gekregen
voor de problemen in hun verzorgingsgebied. Die hebben in alle gevallen succes
gehad. Het is wel waar dat sommige partijen het liever anders hadden gezien
omdat zij een andere frequentie prettiger vinden dan de technische oplossing
die hun is aangereikt.In de Telecommunicatiewet is bepaald dat bij schaarste het instrument
veiling zal worden gebruikt. Dat zal ook bij DVBT het geval zijn. De veiling
is immers het meest non-discriminatoire en transparante instrument, waarbij
alle partijen op de eenvoudigste wijze een gelijke kans wordt geboden. Zijn
er tien frequenties en tien partijen, dan is er geen schaarste en dus ook
geen veiling. De frequenties worden dan om niet toebedeeld. Het business initiatief
van Digitenne vond de staatssecretaris uitstekend. Zij wees er
wel op dat aan de publieke omroep een multiplex om niet zal worden toegewezen.
De overige vier multiplexen blijven in een kavel en zullen worden uitgegeven
voor een periode van vijftien jaar. In de vergunningsvoorwaarden, waaraan
OCW en VW werken, wordt een uitrolverplichting opgenomen opdat digitale televisie
inderdaad wordt ontwikkeld. Het mag geen bestedingsobject zijn dat later kan
worden verkocht. Door de Brusselse regelgeving is het niet mogelijk op voorhand
een kavel aan een partij te geven. Aan Digitenne kan dus geen multiplex worden
gegeven omdat de NOS hun digitalisering via Digitenne wil laten verlopen.
Verwerft Digitenne een kavel, dan is er niks op tegen dat de NOS met haar
samenwerkt. Verwerft echter een andere partij dat kavel, dan moet het wel
zeker zijn dat de publieke omroepen aan digitale televisie verder kunnen werken.
Er is overigens niks op tegen om in de veilingvoorwaarden op te nemen dat
de winnende partij geen kabelbelangen mag hebben.De markt voor DVBT ontwikkelt zich langzaam. Door de prijs zullen mensen
niet geneigd zijn hun gewone TV om te ruilen voor een digitale TV. Daarom
is ervoor gekozen een vergunning voor vijftien jaar te verlenen. Een partij
moet immers de zekerheid hebben dat zij een kans heeft om haar investeringen
terug te verdienen. Of de periode van vijftien jaar te lang of juist te kort
is, kan pas achteraf worden bepaald.De Raad van State heeft reeds advies uitgebracht over het wetsvoorstel
en de memorie van toelichting inzake de privatisering van Nozema. Thans wordt
een rapport opgesteld. Omdat de overheid thans nog aandeelhouder is, zal bekeken
moeten worden hoe dit juridisch kan worden vormgegeven. De staatssecretaris
kon niet beloven dat het wetsvoorstel nog voor het einde van het jaar bij
de Kamer zal worden ingediend, maar zei toe haar best te zullen doen.De veiling voor UMTS is gepland voor de zomer van 2000. Er zijn nog onduidelijkheden
op het gebied van standaardisatie en frequenties. Voordat het aanvraagdocument
op de markt wordt gebracht, zal precies bekend moeten zijn waarop geboden
kan worden. De veiling voor WLL is voorzien voor het voorjaar van 2000. Het
advies van de NMA is inmiddels ontvangen. Dat wordt nu verwerkt in het aanvraagdocument.Voor de publieke omroep – landelijk, regionaal en lokaal –
geldt een wettelijke doorgifteplicht. Deze wordt onverkort gehandhaafd. Zijn
er inefficiënties, dan zal worden bekeken of deze verminderd kunnen worden
door frequentieruil, zonder aan de wettelijke verplichting af te doen. De
problemen in een paar gebieden, zoals bij de regionale omroep Limburg, zullen
worden betrokken bij het lopende zero-baseonderzoek. Hoe snel de problemen
kunnen worden opgelost, kon de staatssecretaris niet aangeven. Kan er gemakkelijk
worden geruild, dan gaat het snel. Zijn technische ingrepen nodig, dan zal
het wat langer duren.Het kabinet geeft er de voorkeur aan een dubbele bedekking voor Radio
1 te behouden omdat de AM een groot bereik heeft. Op de opmerking van mevrouw
Van Zuijlen dat dit onaanvaardbaar is, antwoordde de staatssecretaris dat
in het lopende zero-baseonderzoek is bekeken of een aantal AM-frequenties
efficiënter kan worden gebruikt. AM-frequenties zijn op een veiling aanmerkelijk
goedkoper. Er zijn partijen in de markt, die nooit voor een FM-frequentie
in aanmerking zullen komen, maar wel graag een AM-frequentie hebben. Omdat
wordt getracht in het commerciële domein meer ruimte te krijgen, is ervoor
gekozen de AM nog niet uit te faseren. Daar is immers nog steeds belangstelling
voor.Op het voorstel van de heer Bakker om bij de veiling uit te gaan van een
reële marktprijs om prijsopdrijving door goodwill te voorkomen, antwoordde
de staatssecretaris dat partijen altijd hebben geweten dat zij een tijdelijke
vergunning kregen die onherroepelijk zou aflopen op 1 september 2000. Bij
geen van de partijen is de verwachting gewekt dat zij hieraan bepaalde rechten
konden ontlenen. De toekomstige pakketten zijn gelijkwaardig op het gebied
van het publieksbereik, maar zijn nietallemaal hetzelfde. Juridisch
gezien is het niet mogelijk om, zoals de heer Blaauw voorstelde, blind te
veilen, omdat partijen niet kunnen bieden op iets waarvan ze niet weten wat
het precies is. Verder merkte de staatssecretaris op dat het succes van een
bepaalde frequentie niet zozeer te maken heeft met het streepje op de radio
bij de desbetreffende frequentie, als wel met de succesvolle formule van de
partij. Die partij zal een paar streepjes verder even succesvol zijn. Er is
geen enkele garantie dat een partij die op het eerste streepje gaat zitten,
datzelfde succes heeft. Zij vond deze vorm van goodwill dan ook erg betrekkelijk.
Voorts zullen partijen die het in de afgelopen jaren goed hebben gedaan, veel
reclame-inkomsten hebben verworven en een breed luisterpubliek hebben. Zij
hebben allicht een groter kapitaal achter de hand voor het verwerven van een
goed pakket. In het kabinetsstandpunt dat de Kamer in mei zal ontvangen, zal
ook op blind veilen en goodwill worden ingegaan. De opmerking van de heer
Bakker dat goodwill de gemiddelde prijs van een frequentie zozeer kan opdrijven
dat nieuwe partijen moeilijk over de drempel kunnen komen, waardoor de kans
op een divers stelsel van commerciële omroepen kleiner wordt, beantwoordde
de staatssecretaris door te stellen dat partijen voor een verschillend format
zullen kiezen omdat men anders geen markt heeft.De landsadvocaat bekijkt momenteel of een koppeling mogelijk is tussen
FM en TDAB en of FM-veilingpartijen die in TDAB hebben geïnvesteerd,
een streepje voor kunnen krijgen, maar dit leek haar niet makkelijk te realiseren.
Dit aspect zal worden verwerkt in het kabinetsstandpunt dat de Kamer in mei
zal ontvangen.De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen wees erop dat in de radionota van het kabinet staat dat de beleidsbepaling
over dubbele bedekking zal worden betrokken bij het zero-basefrequen- tieonderzoek.
Er zijn verschillende argumenten die pleiten voor een dubbele bedekking, hoewel
hierbij ook inefficiënties voorkomen. In het algemeen moet worden geprobeerd
zo efficiënt mogelijk met de ruimte om te gaan. De NOS gebruikt in speciale
gevallen de AM-frequentie voor verslaggeving. De afweging omtrent de dubbele
bedekking zal worden betrokken bij het zero-baseonderzoek. Dat de PvdA-fractie
niet akkoord zal gaan met een handhaving van de dubbele bedekking, zal worden
mee- gewogen bij de standpuntbepaling van het kabinet. Overigens wordt in
de brief van 12 november geen uitspraak gedaan over het wel of niet handhaven
van een dubbele bedekking.Ongeclausuleerd veilen is de facto het standpunt van het kabinet. Bij
een vrij grote verruiming van het aantal frequenties kan de markt zorgdragen
voor pluriformiteit. Clausuleren is dan niet nodig. Naarmate het aantal beschikbare
frequenties kleiner is, kan vanuit cultuur-politiek oogpunt bezien, de neiging
om te clausuleren toenemen. De staatssecretaris gaf tegenover mevrouw Van
Zuijlen toe dat de Concessiewet twee bepalingen bevat die bijvoorbeeld kunnen
worden ingevuld met een Nederlandstalige zender of iets anders. De wet staat
het echter ook toe om geen invulling te geven aan die twee artikelen. Over
het standpunt van het kabinet in dezen zal worden gediscussieerd bij de behandeling
van de Consessiewet. Het kabinet heeft al eerder kenbaar gemaakt de vijf landelijke
publieke zenders te willen handhaven. De staatssecretaris wees er nog op dat
de Kamer medewetgever is en door middel van amendering zaken kan wijzigen.
Het kabinet is in ieder geval een voorstander van veilen, omdat dit een non-discriminatoire
en transparante manier van werken is. Hij zei er alles aan te zullen doen
om duidelijk te maken wat de beschikbare hoeveelheid frequenties is.Over de jazz-zender JFK merkte de staatssecretaris op dat het aan de betrokken
omroep is om binnen de eigen omschrijving gestalte te geven aan de programmering
en daarin wijzigingen aan te brengen. De toestemming is niet alleen verleend
ten behoeve van jazz. JFK heeft thans 50–50 muziek en nieuws.
Daarmee blijft de omroep binnen de eigen, overigens zeer ruime omschrijving.
Over de grens van het format is aan het Commissariaat voor de media is advies
gevraagd, maar het is nooit de bedoeling geweest voor te schrijven op welke
uren wat moet worden uitgezonden. De wet is overigens vaag over de competentie,
maar het standpunt van het kabinet daarover is bekend en adequaat geformuleerd.
De staatssecretaris wilde de omroep binnen de 50–50-format een kans
geven haar programma verder te ontwikkelen.De staatssecretaris was het met de heer Bakker eens dat Nozema spoedig
geprivatiseerd moet worden. Het kabinet is voorstander van het zoveel mogelijk
doorbreken van monopolies door het bevorderen van concurrentie op en tussen
de infrastructuren. Wellicht kan Broadcast Partners daarbij een rol spelen.
Als de Kamer ertoe aanspoort daarvoor de voorwaarden te creëren, is dat
goed gehoord. Of Nozema moet worden opgesplitst, zal worden bekeken door het
kabinet.De Kamer heeft inderdaad nog geen regeringsstandpunt ontvangen over het
advies van de commissie-Jessurun. De staatssecretaris zei toe zijn uiterste
best te doen om dit voor het eind van het jaar ter bespreking naar de Kamer
te sturen.De voorzitter van de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat,BlaauwDe voorzitter van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,Van der HoevenDe griffier van de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat,RooversXNoot1Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), voorzitter, Van den Berg (SGP), Reitsma
(CDA), Biesheuvel (CDA), Rosenmöller (GroenLinks), Van Gijzel (PvdA),
Valk (PvdA), Leers (CDA), ondervoorzitter, Van Heemst (PvdA), Feenstra (PvdA),
Verbugt (VVD), Giskes (D66), Stellingwerf (RPF), Van Zuijlen (PvdA), Klein
Molekamp (VVD), Hofstra (VVD), Van Bommel (SP), Van der Knaap (CDA), Ravestein
(D66), Van der Steenhoven (GroenLinks), Niederer (VVD), Nicolaï (VVD),
Eurlings (CDA), Herrebrugh (PvdA), Hindriks (PvdA).Plv. leden: Te Veldhuis (VVD), Bakker (D66), Th. A. M. Meijer
(CDA), Stroeken (CDA), Van Gent (GroenLinks), Crone (PvdA), Waalkens (PvdA),
Atsma (CDA), Witteveen-Hevinga (PvdA), Duivesteijn (PvdA), Voûte-Droste
(VVD), Augusteijn-Esser (D66), Schutte (GPV), Spoelman (PvdA), Geluk (VVD),
Luchtenveld (VVD), Poppe (SP), Buijs (CDA), Van Walsem (D66), Vendrik (GroenLinks),
Weekers (VVD), Balemans (VVD), Dankers (CDA), Dijksma (PvdA), Bos (PvdA).XNoot2Samenstelling: Leden: Schutte (GPV), Van der Vlies (SGP), Van de Camp
(CDA), Van der Hoeven (CDA), voorzitter, Rabbae (GroenLinks), Lambrechts (D66),
Dittrich (D66), Cornielje (VVD), De Vries (VVD), Dijksma (PvdA), Van Zuijlen
(PvdA), Cherribi (VVD), Rehwinkel (PvdA), ondervoorzitter, Passtoors (VVD),
Van Bommel (SP), Belinfante (PvdA), Kortram (PvdA), Ross-van Dorp (CDA), Hamer
(PvdA), Nicolaï (VVD), Barth (PvdA), Halsema (GroenLinks), Örgü
(VVD), Wijn (CDA), Eurlings (CDA).Plv. leden: Stellingwerf (RPF), Schimmel (D66), Mosterd (CDA), Atsma (CDA),
Harrewijn (GroenLinks), Bakker (D66), Ravestein (D66), E. Meijer (VVD), Van
Baalen (VVD), Valk (PvdA), De Cloe (PvdA), Udo (VVD), Van der Hoek (PvdA),
Blok (VVD), Poppe (SP), Gortzak (PvdA), Middel (PvdA), Schreijer-Pierik (CDA),
Spoelman (PvdA), Brood (VVD), Arib (PvdA), Vendrik (GroenLinks), Rijpstra
(VVD), Verhagen (CDA), Visser-van Doorn (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24095-37.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl