Wijziging Mediawet i.v.m. nieuwe regels omtrent financiering publieke omroep (afschaffing omroepbijdrage); Voorlopig verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 19992000-26707, nr. 88a

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

16-12-1999

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26707 nr. 88a

14-12-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Redengeving en noodzaak van het wetsvoorstel3. Financiële gevolgen van het wetsvoorstel4. Doelheffing of collectieve last5. Het waarom van omroepbijdragen/EU-recht6. Wie hebben financieel voordeel, wie nadeel?7. Betekenis voor het omroepbestel8. De positie van de regionale en de lokale omroep9. Personele gevolgenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26707Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 48 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 707Wijziging van de Mediawet in verband met nieuwe regels omtrent de financiering
van de publieke omroep (afschaffing omroepbijdrage)nr. 88aVOORLOPIG VERSLAG VAN DE VASTE COMMISSIE VOOR CULTUUR1Vastgesteld 14 december 1999Het voorbereidend onderzoek heeft de vaste commissie voor Cultuur aanleiding
gegeven tot het stellen van de navolgende vragen en het maken van de navolgende
opmerkingen.1. InleidingDe leden van de CDA-fractie deelden mee met
gemengde gevoelens te hebben kennis genomen van het wetsvoorstel. Ondanks
de uitgebreide behandeling door de Tweede Kamer, bestaat over enkele onderwerpen
bij deze leden nog onduidelijkheid.De leden van de VVD-fractie merkten op met
belangstelling kennis te hebben genomen van het wetsvoorstel.De leden behorende tot de PvdA-fractie hadden
over het wetsvoorstel gemengde gevoelens. Die gevoelens ontleenden zij mede
daaraan dat zij werden gedwongen het wetsvoorstel (dat pas eind augustus werd
ingediend en pas eind november door de Tweede Kamer is aanvaard) op zeer korte
termijn te beoordelen. De regering heeft het bovendien reeds gekoppeld aan
het Belastingplan 2000, waarmee zij lijkt te rekenen met een voldongen feit.
Gezien het feit dat het wetsvoorstel (artikel IX) rekent met een in werking
treden op grond van een nader vast te stellen Koninklijk Besluit was een koppeling
aan het Belastingplan 2001 zeer wel mogelijk geweest.Deze leden waren van mening dat daardoor de beoordeling van het voorstel
als element van het omroepbeleid ondergeschikt werd gemaakt aan overwegingen
ontleend aan fiscaal pragmatisme. Waarom, zo vroegen deze leden, is niet eerst
de discussie afgewacht rond het wetsvoorstel Concessiewet en is niet in dat
verband aan de orde gesteld of aan wijziging van de wijze van financiering
van de publieke omroep behoefte bestaat?In ieder geval inspireerde deze gang van zaken genoemde leden om over
het wetsvoorstel enige soms knorrige, maar steeds opbouwend-kritische vragen
te stellen. De leden van de fractie van GroenLinks deelden
mee niet onwelwillend tegenover het wetsvoorstel te staan. Wel wilden zij
nog op een aantal punten opheldering krijgen.De leden van de D66-fractie hadden –
op onderdelen met verbazing – kennis genomen van het onderhavige wetsvoorstel
en van het debat dat daarover in de Tweede Kamer had plaatsgevonden. Ter voorbereiding
van de plenaire behandeling in de senaat stelden zij een reactie op de hiernavolgende
vragen op prijs, waarbij zij vooralsnog geen standpunt innamen ten aanzien
van hun uiteindelijke stemgedrag ten deze.De leden van de fractie van RPF-GPV,sprekendemede namens de fractie
van de SGP, wilden zich in dit stadium beperken
tot enkele vragen.2. Redengeving en noodzaak van het wetsvoorstelDe staatssecretaris heeft, zo merkten de leden van de CDA-fractie op, tijdens de behandeling in de Tweede Kamer de DOB
gekarakteriseerd als een incassobureau. Kan de staatssecretaris bevestigen
dat het gaat om een relatief goedkoop, goed georganiseerd, doeltreffend en
doelmatig incassobureau? Tijdens de behandeling in de Tweede Kamer heeft de
staatssecretaris ook gezegd, dat het kabinet streeft naar minder doelheffingen
en meer algemene heffingen. Op grond van welke argumenten is dat streven in
overeenstemming te brengen met de door het kabinet verdedigde ideeën
van een terugtredende overheid, een overheid op afstand, decentralisatie en
verzelfstandiging van overheidsdiensten ter bevordering van efficiencywinst(!)?
Ook heeft de staatssecretaris tijdens het debat in de Tweede Kamer betoogd:
«Mijn principe is dat de publieke omroep van dermate groot belang is
dat het uit de collectieve middelen gefinancierd kan en moet worden».
Kunnen de bewindslieden bevestigen dat, bij het wel of niet realiseren van
efficiencywinst, het door de staatssecretaris genoemde principe uiteindelijk
het dragende principe van het wetsvoorstel is?De leden behorende tot de PvdA-fractie gingen
er van uit dat de regering, wanneer zij een wetsvoorstel aan de Kamers aanbiedt
op een terrein dat reeds is geregeld, een overwegende reden ziet om in die
regeling wijziging te brengen, zeker wanneer de bestaande regeling geen aanleiding
heeft gegeven tot kritiek over de wijze waarop zij functioneert. In het voorliggende
geval hebben deze leden bovendien kunnen vaststellen dat slechts drie jaar
geleden, in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel waarbij de Dienst
Omroepbijdragen werd omgevormd tot een zelfstandig bestuursorgaan, de regering
heeft gesteld dat «niet is gebleken dat het fiscaliseren van de omroepbijdragen
uit een oogpunt van doelmatigheid of kostenbeheersing voordelen zou opleveren».Geconfronteerd met deze uitspraak tijdens het debat in de Tweede Kamer
wist de regering, bij monde van de staatssecretaris voor Cultuur, slechts
op te merken dat «er zo af en toe een nieuw kabinet is met voortschrijdend
inzicht, en er dan anders tegen de zaken wordt aangekeken».Hoewel de leden behorende tot de PvdA-fractie in het algemeen genoegen
zeiden te smaken in zwierige antwoorden van de kant van de regering op vragen
van het parlement waren zij in dit geval toch van mening dat het redengevende,
en daarmee intellectuele, gehalte van dit antwoord als ruimschoots onvoldoende
moet worden gekenschetst.Bovendien meenden deze leden zich te kunnen herinneren dat het vorige
kabinet, dat de eerder genoemde uitspraak deed, niet alleen bestond uit dezelfde
coalitie als het thans zittende kabinet, maar dat zelfs de persoon van de
toenmalige minister van Financiën dezelfde is.Deze leden zouden thans van de regering een goed onderbouwd betoog willen
vernemen hoe het inzicht in drie jaar zodanig is voortgeschredendat
het er toe kan leiden om een bestaand systeem van doelheffing, waarvan nog
zo kort geleden werd gezegd dat het voldeed, plotseling geheel te veranderen.Dat bij die wijziging principiële punten van nationaal en regionaal
omroepbeleid ook nog aan de orde komen maakt het geven van een sluitend antwoord
op deze vraag alleen maar dringender.De leden behorende tot de PvdA-fractie merkten overigens op dat als redengeving
in ieder geval niet zou kunnen dienen de tekst van het regeerakkoord 1998,
daar deze slechts verwijst naar een te houden «onderzoek naar de mogelijkheid
van fiscalisering van de omroepbijdragen», welk onderzoek – naar
de regering heeft medegedeeld – niet is uitgevoerd, althans niet op
een openbaar toetsbare – dus verantwoorde – wijze. Deze leden
zouden overigens willen vernemen waarom dit onderzoek niet is uitgevoerd.3. Financiële gevolgen van het wetsvoorstelDe leden, behorende tot de fractie van het CDA
merkten op dat in de memorie van toelichting als argument tot afschaffen van
de omroepbijdrage een structurele efficiencywinst van 60 mln. wordt genoemd,
als zijnde de uitvoeringskosten van de Dienst Omroep Bijdragen (DOB), minus
de reorganisatiekosten van 30 mln. in 2000 en 15 mln. in 2001. In de Nota
(26 707 nr. 6, p. 18) wordt gesteld dat van die reorganisatiekosten van
45 mln. (personele kosten en overgangskosten van het ene systeem naar het
andere) nog geen nauwkeurig beeld te geven is. Het bedrag van 45 mln. lijkt
met de «natte vinger» te zijn vastgesteld. Kunnen de bewindslieden
een geargumenteerde berekening geven waaruit de evidentie blijkt van die geraamde
45 mln.?Volgens de DOB zijn haar uitvoeringskosten 47 mln. in plaats van 60 mln.
Verder wordt in de memorie van toelichting gesproken over een structurele
rentelast van 30 mln.; dit moet zijn ruim 32 mln. (bij een kastekort van 643
mln. en een rente van 5%). Ook het KPMG Bureau voor Economische Argumentatie
heeft berekend dat het structurele rentenadeel ruim 30 mln. zal zijn en groter
zal worden als het rentepercentage toeneemt. Kunnen de bewindslieden bevestigen
dat de beoogde efficiencywinst van 60 mln. moet worden gecorrigeerd in 47
mln., welk bedrag na de aftrek van het structurele renteverlies van 32 mln.
resulteert in een bedrag van slechts maximaal 15 mln.?Bovendien geeft intern onderzoek van de DOB aan dat – na investering
op het terrein van automatisering – in 2002 een efficiency-potentieel
aanwezig is van 10 mln. Ook zullen in 2000 teveel geïnde omroepgelden
moeten worden terugbetaald (volgens de staatssecretaris moet dat in drie maanden
gebeuren); dat wil zeggen personeelskosten over ongeveer drie maanden: 15
mln. De Raad van Bestuur van de NOS noemt in zijn brief van 6 december jl.
aan de vaste commissie voor Cultuur van de Eerste Kamer voor die termijn van
terugbetaling zes maanden, hetgeen volgens dezelfde brief tenminste 30 mln.
aan kosten met zich brengt. Dit bedrag van 30 mln. is aannemelijk, omdat ook
met het volgende rekening moet worden gehouden: het geconstateerde verslechterd
betalingsgedrag resulteert volgens de Raad van Bestuur van de NOS in de genoemde
brief in een verlies van minimaal 25 mln. – een bedrag dat alsnog moet
worden geïnd, hetgeen ook extra kosten met zich brengt. Verder heeft
de minister van Financiën in de Tweede Kamer gesproken over een extra
compensatie aan gemeenten en provincies «in de orde van grootte van
20 mln.» Naar het oordeel van de CDA-fractie een lage schatting, gezien
het onderhandelingsproces waarin de minister zich bevindt en waarin hij uiteraard
bij voorbaat niet teveel wil weggeven. Op grond van deze gegevens (de effecten
van structurele renteverlies, reorganisatiekosten, terugbetaling, betalingsgedrag
en compensatie) zullen met de afschaffing van de omroepbijdragen de kosten
over het jaar 2000 tenminste 112 mln. bedragen. Uitgaande van
de DOB-uitvoeringskosten van 60 mln., resp. 47 mln. zal in plaats van efficiencywinst
over 2000 een tekort ontstaan van ruim 52 mln., resp. 65 mln. Over 2001 zullen
de kosten tenminste 67 mln. bedragen (structurele renteverlies, reorganisatiekosten
en compensatie), zodat dan een tekort zal ontstaan van tenminste 7 mln., resp.
20 mln. Ook na 2001 zal de efficiencywinst waarschijnlijk niet worden gerealiseerd
of uitermate gering zijn, gezien het structurele renteverlies en de genoemde
compensatie (en de te verwachten toename van rijksbijdragen aan het Gemeentefonds
en het Provinciefonds). Hebben de bewindslieden argumenten ter bestrijding
van deze geraamde tekorten over 2000 en 2001 en de te betwijfelen efficiencywinst
in de volgende jaren? En zo nee, hoe denkt de minister van Financiën
die tekorten te financieren? Ter toelichting merkten deze leden op dat deze
vraag als achtergrond heeft de opvatting van oud-staatssecretaris Nuis die
in 1996 van mening was dat afschaffing van de DOB geen efficiencywinst zou
opleveren. Wanneer de huidige staatssecretaris van OCW tijdens de behandeling
in de Tweede Kamer opmerkt, dat door «een nieuw kabinet met voortschrijdend
inzicht ... anders tegen de zaken [wordt] aangekeken», dan vroegen deze
leden welke argumenten aan dat voortschrijdend inzicht ten grondslag liggen.
Ook heeft de staatssecretaris tijdens de behandeling van het wetsvoorstel
in de Tweede Kamer opgemerkt, dat hij en minister Zalm een«onderzoeksachtergrond»
hebben. De leden van de CDA-fractie refereerden graag aan die achtergrond
met hun verzoek de efficiencywinst niet opnieuw slechts te poneren, maar die
winst met controleerbare argumenten te onderbouwen.De leden van de VVD-fractie vroegen of de
regering kan aangeven of er nog steeds sprake is van een efficiencywinst van
60 miljoen.De leden behorende tot de PvdA-fractie verheugden
zich vanzelfsprekend over de mededeling van de regering dat het wetsvoorstel
zou leiden tot een netto opbrengst voor de schatkist van f 60 miljoen.
Blijkbaar is decennia lang en zelfs nog in 1996 – over het hoofd gezien
dat hier een besparing in de overheidsuitgaven is te vinden. Toch hadden deze
leden aanleiding gekregen ernstige twijfels te hebben over de berekening die
aan dit getal ten grondslag ligt. Is het niet zo dat dit bedrag eerder op
50 miljoen moet worden gesteld, omdat diverse inkomsten van de DOB (o.m. kosten
verhaald op wanbetalers) niet gesaldeerd zijn?En waarom werpt de minister van Financiën zo resoluut van zich de
suggestie dat de schatkist een bedrag van ca 35 miljoen gaat derven, omdat
de omroepbijdragen een voorheffing zijn (totaal 1400 miljoen) en daarop over
gemiddeld zes maanden rente wordt verdiend?De minister heeft gesteld dat dit wel vaker voorkomt bij een wijziging
van wetgeving zonder dat dit als winst of verliespost werd geboekt. Moeten
deze leden daaruit opmaken dat het hier een zuiver boekhoudkundig probleem
betreft (verschil tussen «kasbasis» en «transactiebasis»)
welke geen gevolgen heeft voor de schatkist, of derft de schatkist straks
metterdaad deze rente? En als de regering dit inderdaad niet kan ontkennen,
waarom vermeldt zij dit niet als zij een winst van 60 miljoen aan de operatie
toeschrijft? Was het niet eerlijker geweest om te spreken van een bedrag van
ca 15 miljoen netto voordeel voor de schatkist?Daar komt bij dat de regering meende dit bedrag te kunnen uitgeven aan
een lovenswaardig doel, de jeugdzorg. De leden behorende tot de PvdA-fractie
achtten dit een onoirbare wijze van het afwegen van appelen tegen peren. Inmiddels
heeft de jeugdzorg dit bedrag terecht reeds in de voorstellen voor de begroting
2000 toegewezen gekregen. Hoe is dit te rijmen met het feit dat slechts 15
miljoen beschikbaar komt en dan nog pas over enige jaren, als immers eerst
de kosten van de opheffing van de DOB, welke kunnen oplopen tot 50 à
100 miljoen gulden, zijn gedekt? De leden van de fractie van GroenLinks merkten
op dat links en rechts twijfels zijn gerezen over de vraag of de beoogde schatting
van de efficiency-winst wel reëel is. De leden van de GroenLinks-fractie
zouden deze efficiency-winst daarom nog eens gedegen onderbouwd willen zien,
zowel op de korte als de lange termijn. In dit opzicht sloten zij zich aan
bij de vragen die de fracties van het CDA en de PvdA daarover hebben gesteld.Gaarne ontvingen de leden van de D66-fractie
een nadere uitleg over een onderdeel van datgene dat door de minister van
Financiën in zijn wat geëmotioneerde inbreng in eerste termijn naar
voren werd gebracht. In een interruptiedebat met de geachte afgevaardigde,
de heer Bakker, meldt de minister over de achtergrond van de desbetreffende
passage uit het Regeerakkoord: «Het ging om de vraag hoe wij aan de
1,4 mld. konden komen. Dat is opgelost. Daar hebben wij het voorstel voor,
omdat wij daar de aardige samenloop hadden van aan ene kant de verlaging van
het tarief 1A, vanwege de vergroening, en aan de andere kant de verhoging
van het tarief 1A, vanwege de omroepbijdrage.» Gaarne ontvingen
deze leden een zelfs voor een woordvoerder cultuur begrijpelijke uitleg bij
deze mededeling van de zijde van de minister.Bovendien wilden deze leden – ondanks de ogenschijnlijk uitputtende
bespreking ter zake – proberen absolute helderheid te verkrijgen over
de zwaar betwiste opbrengst van de operatie. Van de Dienst Omroepbijdragen
ontvingen deze leden een brief van 2 december met daarin o.m. een bijlage
uit het jaarverslag van de desbetreffende dienst over 1998, waaruit blijkt
dat de met de inning samenhangende exploitatielasten, exclusief een post incidenteel
«voor invoering van de jaarnota», 45,5 miljoen gulden bedraagt.
Waarop baseert het kabinet de gestelde opbrengst ad f 60 miljoen? Beschikt
het kabinet over de jaarverslagen van de Dienst Omroepbijdragen en zo ja,
kan het een verklaring geven waarom over deze betrekkelijk eenvoudige «facts
and figures» nog geen overeenstemming bestaat? Zien de leden van de
D66-fractie het goed als zij overigens vaststellen dat ten aanzien van de
discussie over het zogenaamde financieringsgat weliswaar niet ontkend kan
worden dat hierbij een kasprobleem ontstaat van een kleine 0,7 mld. gulden,
maar dat de eventueel daaruit volgende rentelasten haast boekhoudkundig «buiten
de begrotingsnormeringssystematiek» vallen? Uit bovenstaande vragen
moge duidelijk zijn dat de leden van deze fractie er nog zeker niet van overtuigd
waren dat de voorgestelde fiscalisering ook daadwerkelijk op termijn 60 miljoen
besparing op zullen leveren.Waarom is tot indiening van het wetsvoorstel overgegaan zonder dat (publicatie
van de uitkomsten van) het bij regeerakkoord afgesproken onderzoek daaraan
vooraf is gegaan? En is de stelling van de minister van Financiën dat
dat onderzoek uitsluitend zou zien op de technische kant van de operatie en
niet op de daarmee samenhangende principiële punten, ook de lezing van
de andere onderhandelingspartners?4. Doelheffing of collectieve lastDe leden behorende tot de PvdA-fractie misten
een principiële discussie over de vraag in hoeverre de kosten van bepaalde
publieke diensten al dan niet behoren te worden bestreden uit doelheffingen
of uit algemene middelen. Voor elke doelheffing kan een discussie worden gevoerd
over de vraag of deze lasten al dan niet moeten worden gedragen door hen die
er gebruik van maken, aangenomen dat dit kan worden vastgesteld. Gedurende
lange tijd gold, in bepaalde politieke kringen, als hoogste wijsheid het profijtbeginsel.
Nog steeds wordt het algemeen goed geacht om, omgekeerd, kosten te laten betalen
door de veroorzaker (b.v «de vervuiler betaalt»). Wil de regering
uiteenzetten, zo vroegen deze leden, waarom zij op dit terrein plotseling
kiest voor de algemene middelen. Waarom is de regering niet consistent?
Zij stelt dit immers niet tevens voor op andere terreinen waar het gaat om
het leveren van een wezenlijke publieke dienst, al dan niet door private instellingen.
Daarbij zou gedacht kunnen worden aan abonnementen op telefoon en kabel, dan
wel aan aansluitingen op gas, electriciteit en water, of aan de wegenbelasting,
om maar enkele voorbeelden te noemen. Moet niet een veel principiëlere
discussie worden gevoerd over de vraag waarom zulke publieke diensten dan
niet ook door collectieve lasten moeten worden gefinancierd?De leden van de fractie van RPF/GPV, sprekende
mede namens de SGP-fractie, stelden vast dat staatssecretaris
Van der Ploeg in de Tweede Kamer als een van de motieven voor dit voorstel
heeft genoemd: „het proberen minder doelheffingen te hebben" (Handelingen
TK , p. 2021). Hoe laat zich dat rijmen met de verdediging van de belasting
op leidingwater met: „de gewenste verschuiving van directe naar indirecte
belastingen" (Nota n.a.v. het verslag wetsvoorstel 26 820 nr. 12, p.
25)?Staatssecretaris Van der Ploeg heeft in dit verband een vergelijking gemaakt
met het onderwijs (Handelingen TK, p. 2022). Betekent dit dat we ook een voorstel
tot afschaffing van het schoolgeld tegemoet kunnen zien? Zo nee, waarom niet?5. Het waarom van omroepbijdragen/EU-rechtDe leden van de CDA-fractie merkten op dat
in de memorie van toelichting wordt gesteld dat de voorgestelde afschaffing
van de omroepbijdrage valt binnen de vrijheid die lidstaten van de Europese
Unie hebben. Indien het wetsvoorstel zal worden aanvaard, zal de regering
de gewijzigde financieringsregeling ter kennisneming aan de Europese Commissie
zenden. In de Ambtelijke Notitie (1998) van voormalig Eurocommissaris Van
Miert («Toepassing art. 90 lid 2, 92 en 93 van het EG-Verdrag inzake
de omroepsector») wordt duidelijk gesteld dat de bestaande steunprocedure
voor de publieke omroep niet alleen reeds moet hebben bestaan «voordat
het Verdrag in werking trad of de betrokken lidstaat toetrad, maar mag de
regeling ook geen ingrijpende wijzigingen van haar juridisch of economisch
karakter hebben ondergaan waardoor zij als nieuwe steunmaatregel zou worden
aangenomen». Waarom hebben de bewindslieden in hun onderzoek naar de
mogelijkheden tot afschaffing van de omroepbijdrage zich niet van tevoren
vergewist van de consequenties van het wetsvoorstel in verband met Europese
regelgeving?In alle landen, zo meenden de leden behorende tot de PvdA-fractie, waar – naar voorbeeld van de «public service
broadcasting» van de BBC – omroep als publieke dienst functioneert
hanteert men als inkomstenbron het heffen van omroepbijdragen (licence fees).
Daarover is onlangs wel discussie geweest, o.m. in Engeland, Duitsland en
Denemarken, maar het systeem is gehandhaafd.Achterliggende reden is, zo meenden deze leden, dat destijds gehecht werd
enerzijds aan een rechtstreekse band tussen geleverde dienst en betaling,
en anderzijds aan een mate van onafhankelijkheid tegenover de overheid als
geldgever. Deze vorm van heffing was dan ook geen toeval, maar een bewuste
keuze waaraan men bv in het VK als drie kwart eeuw trouw is.In ons land komt daarbij dat de omroepbijdrage na 1945 is gezien als een
aanvulling van de toen wezenlijke bijdrage, die van de leden aan de eigen
omroeporganisatie. Dit laatste element is, naar de mening van deze leden,
een extra reden om met het voorliggende voorstel niet vooruit te lopen op
de behandeling van de Concessiewet. In het algemeen wilden deze leden een
principiële uiteenzetting vernemen van de regering over de reden om af
te stappen van de destijds welbewust gemaakte keuze, en om aan te geven
waarom Nederland in Europa voorop zou moeten lopen bij het afschaffen daarvan.
Deze leden maakten zich bovendien zorgen dat deze uitzonderingspositie een
strijd zou kunnen gaan opleveren met regels van EU-mededingingsrecht. Is,
zo vroegen zij, terzake al positief bericht ontvangen van de Europese Commissie?
Zo niet, is het – wijs geworden als de regering is door het Securitel
debakel – wel verstandig beleid om dit wetsvoorstel intussen toch al
door te voeren?De leden van de fractie van GroenLinks vroegen
of het klopt dat in de meeste andere EU-landen een aparte omroepbijdrage wordt
geïnd en dat er op een enkele uitzondering na geen sprake is van het
afschaffen van deze omroepbijdrage. Waarom wil Nederland in dit opzicht uit
de pas lopen?De leden van de fractie van D66 vroegen of
het in de memorie van antwoord gesignaleerde feit, dat vervanging van de heffing
van een omroepbijdrage door een belastingheffing leidt tot een stelsel dat
afwijkt van dat wat in de meeste EU-landen gewoon is, de regering niet te
denken gaf. Want, los van de vraag of in concreto daadwerkelijk van een grotere
onafhankelijkheid van de publieke omroepen t.o.v. de staat sprake is, kennelijk
wordt een omroepbijdrage terzake alom minder bedreigend ervaren dan een gefiscaliseerde
afdracht. In de gekozen systematiek kan het – meer concreet –
ook daadwerkelijk voorkomen dat in het geval van (aanzienlijk) hogere STER-inkomsten
een (opvolgend?) kabinet in de verleiding komt daaraan consequenties te verbinden
ten aanzien van de afdrachten aan de publieke omroep. Of meent het kabinet
dat daartegen voor de toekomst afdoende wettelijke waarborgen zijn ingebouwd,
zo vroegen de leden van de D66-fractie.6. Wie hebben financieel voordeel, wie nadeel?Mocht het de regering te doen zijn om het voeren van inkomenspolitiek
ten behoeve van de zwaksten in de samenleving, dan zou de regering daarmee
een gevoelige snaar roeren bij de leden behorende tot de PvdA-fractie.Maar de regering weigert in alle toonaarden om dit argument te gebruiken.
«Inkomensoverwegingen», zo zei staatssecretaris Van der Ploeg
in de Tweede Kamer letterlijk «zijn voor het kabinet geen overwegingen
geweest». Het gehele project zou, aldus de regering, «inkomensneutraal»
plaatsvinden. De minister van Financiën heeft dat in de Tweede Kamer
toegelicht door te verwijzen naar de verlaging van het tarief Ia vanwege «de
vergroening» (met 1,2% procent), die nu toevallig kan samenvallen met
een soortgelijke verhoging van dat tarief tengevolge van dit wetsvoorstel
(1,1%).Toch meenden deze leden dat deze toevallige samenloop niet kan leiden
tot de conclusie dat de operatie inkomensneutraal zou uitwerken. Integendeel,
op p.15/16 van de nota n.a.v. het verslag aan de Tweede Kamer gaat de regering
immers in op vragen inzake de lastendruk.De leden behorende tot de PvdA-fractie bleven echter na lezing hiervan
met de vraag zitten welke categorieën burgers en rechtspersonen voordeel
trekken uit de fiscalisering, welke nadeel daarvan ondervinden, en met name
ook welke de omvang van die categorieën is.Zij misten in de opsomming bijv. een opgave van hen die thans geen omroepbijdrage
betalen omdat zij geen ontvangsttoestel (wensen te) bezitten, dan wel zeggen
dit niet in huis te hebben. Tevens vroegen deze leden naar de omvang van de
groep die in de eerste belastingschijf een (partieel) voordelig effect zullen
hebben, en van de groep die – omdat zij een te gering inkomen hebben –
niet vallen in de eerste schijf en dus straks niet hoeven meebetalen aan de
publieke omroep. Ook misten zij in dit kader de vermelding van het feit dat
thans f 45 miljoen aan omroepbijdragen wordt betaald door
het bedrijfsleven, welke inkomsten straks gemist zullen worden.Zij vroegen de regering dit alles exacter voor te rekenen dan zij dit
tot nog toe heeft gedaan, en om daaruit een conclusie te trekken over de vraag
of het voorstel, al dan niet bedoelde, inkomenspolitieke effecten heeft.Deze leden merkten daarbij op dat de stelling van de regering dat de effecten
op de lastendruk slechts «partieel» zijn vanwege het totale pakket
aan belastings(c) en inkomensmaatregelen naar hun mening voor deze discussie
niet opgaat. Het wetsvoorstel moet op zichzelf kunnen worden beoordeeld op
zijn eigen effecten. Deze leden vroegen tevens hoe de regering deze effecten
beoordeelt, en of zij ook andere doelheffingen wil afschaffen om aldus de
sterkste schouders de lasten te laten dragen via een progressieve inkomensheffing.7. Betekenis voor het omroepbestelDe leden van de CDA-fractie merkten op dat
ter handhaving van een onafhankelijke en pluriforme publieke omroep, het mediabeleid
altijd gericht is geweest op een van de politiek zo onafhankelijk mogelijke
wijze van financieren. De DOB is juist bedoeld om tussen de politiek en de
omroepen een optimale afstand te bewaren. Met het voorliggende wetsvoorstel
wordt die afstand (ondanks de financiële garanties die het wetsvoorstel
voor de publieke omroep bevat) ingekort en wordt per consequentie de mogelijkheid
geschapen dat in de toekomst budgettaire en politieke discussies kunnen plaatsvinden
over de omvang en inzet van de financiën voor de publieke omroep. Immers,
de bewindslieden merken in hun Nota op «dat in de huidige kabinetsperiode
geen voorstel zal worden gedaan tot aanpassing van het ingediende wetsvoorstel»,
hetgeen impliceert dat zulke voorstellen in de toekomst wel kunnen worden
gedaan, met alle budgettaire en politieke discussies van dien. Willen de bewindslieden
hierop reageren?De leden behorende tot de PvdA-fractie achtten
het voor discussie vatbaar of, zoals de regering stelt, door de afschaffing
van de omroepbijdragen de onafhankelijkheid van de publieke omroep geenszins
wordt bedreigd. Zoals deze leden reeds gesteld hadden is niet voor niets deze
vorm van financiering destijds gekozen en wordt zij ook in andere Europese
landen gehandhaafd. Op zichzelf is, naar hun mening, de formulering in de
voorgestelde nieuwe artikelen 110 en 111 Mediawet een extra garantie dat deze
uitgaven ten behoeve van een vrije en veelvormige informatievoorziening niet
op oneigenlijke wijze worden afgewogen tegen andere overheidsuitgaven.Het wetsvoorstel wordt echter gepresenteerd als gericht op «efficiencywinst»
(zou de staatsecretaris voor Onderwijs en Cultuur niet ambtshalve het goed-Nederlandse
woord doelmatigheid moeten benutten?). Het wetsvoorstel wordt niet besproken
in de context van het nieuwe omroepbestel (de Concessiewet) maar in deze pragmatische
context. Dit maakt de leden behorende tot de PvdA-fractie bevreesd dat er
gedachten achter zitten over beperking van de taak van de publieke omroep,
gedachten die tijdens het debat in de Tweede Kamer zijn uitgesproken namens
de VVD-fractie. Het wetsvoorstel maakt de publieke omroep kwetsbaarder voor
zulke politieke druk dan zij op dit moment is, hetgeen uitwerking kan hebben
op de bereidheid van de omroep om zich tegenover die druk onafhankelijk op
te stellen.De leden behorende tot de PvdA-fractie zouden van de regering willen vernemen
in hoeverre het voorliggende wetsvoorstel eigenlijk mag worden gezien als
een stap in de richting van het beperken van de functie van het publieke bestel
ten gunste van het commerciële aanbod. De leden, behorende tot de fractie van GroenLinks,
merkten op dat er vrees is geuit over het feit dat de publieke omroep afhankelijk
zal worden van het jaarlijkse politieke getouwtrek rondom de besteding van
de financiële middelen van de staat. Om die reden is de Raad van Bestuur
van de NOS tegen dit wetsvoorstel. Hij zegt: «Fiscalisering vergroot
de afhankelijkheid van de publieke omroep van het jaarlijkse proces van politieke
prioriteitstelling en biedt daardoor geen garantie voor de voor het programmabeleid
van de publieke omroep noodzakelijke continuïteit». (Beleidsnota:
Publiek in de toekomst). Is deze vrees gerechtvaardigd? Welke waarborgen kan
de regering geven voor de onafhankelijkheid van de publieke omroep op lange
termijn?De leden, behorende tot de fractie van de RPF/GPV,
sprekende mede namens de fractie van de SGP vroegen
of , uit het nieuwe artikel 110 van de Mediawet kan worden afgeleid, dat de
rijksuitkering aan een omroep kan worden ingehouden, als deze geen kwalitatief
hoogwaardige programmering verzorgt.Ook vroegen zij of de commerciële omroep niet meer reden zal hebben
tot klagen over oneerlijke concurrentie als de publieke omroep uit algemene
middelen wordt bekostigd dan wanneer deze uit een verplichte retributie wordt
gefinancierd. Kan dit op termijn het voortbestaan van de publieke omroep niet
bedreigen?8. De positie van de regionale en de lokale omroepDe leden van de CDA-fractie merkten op dat
de door hen in paragraaf 7 gereleveerde overwegingen in nog veel sterkere
mate van toepassing zijn op de lokale en regionale omroepen. Omdat in het
wetsvoorstel de thans bestaande inning van de provinciale en gemeentelijke
opslagen door de DOB komt te vervallen, zullen het Gemeentefonds en het Provinciefonds
worden gecompenseerd. Op grond van het voorliggende wetsvoorstel moeten lokale
en provinciale overheden voor toekomstige mogelijkheden van die omroepen zelf
de extra gelden genereren, met alle consequenties van dien: mogelijke budgettaire
en politieke discussies op lokaal en provinciaal niveau. In de Tweede Kamer
heeft de staatssecretaris dit ook bevestigd: «Het lokale subsidiebeleid
kan de lokale media op de huid zitten».Teneinde die discussies en arbitraire besluitvorming op alle niveaus te
voorkomen, bestaan in de meeste Europese landen onafhankelijke instellingen
ter inning van omroepbijdragen. Het Duitse Constitutionele Hof heeft uitgesproken
(22 februari 1994), dat indirecte invloed van de staat op de Duitse omroepen
door middel van zijn financiering dient te worden voorkomen. Kunnen de bewindslieden
met argumenten ontkennen, dat met het wegvallen van de DOB in de voorgestelde
verandering in de wijze van financieren van de publieke omroep een verandering
optreedt in de institutionele verhoudingen tussen de overheid en de publieke
omroep? Kunnen de bewindslieden op grond van argumenten ontkennen dat met
aanvaarding van het wetsvoorstel gemakkelijker dan tot nu toe in provinciale
staten en gemeenteraden budgettaire en politieke discussies kunnen ontstaan
over de omvang en de inzet van bedragen bestemd voor de regionale en lokale
omroepen, die op termijn kunnen leiden tot een aantasting van de onafhankelijkheid
en pluriformiteit van die omroepen?De leden, behorende tot de fractie van de VVD
wezen er op, dat in de Tweede Kamer met grote meerderheid de motie-Van Zuijlen/Atsma
over de positie van de publieke lokale en regionale omroepen is aangenomen.
Voor een goede beoordeling van het voorliggende wetsvoorstel hadden de leden
van de VVD-fractie graag een oordeel van de regering over deze motie
nu zij is aangenomen en vroegen zij of de regering voornemens is deze motie
uit te voeren.De leden van de VVD-fractie zouden, gezien ook de onduidelijkheid die
bij hen is ontstaan na het debat in de Tweede Kamer, van de regering vernemen
hoe de financiering van de lokale en regionale omroepen nu wordt geregeld
als het voorliggende wetsvoorstel wordt aangenomen. Over welke omvang van
bedragen spreken wij nu? En wat betekent het bijvoorbeeld concreet voor gemeenten
die nu hun lokale omroep via een opslag op de kabeltarieven financieren, met
andere woorden die niet de DOB maar het energie- of kabelbedrijf als incassobureau
gebruiken?Kan de regering meedelen of er toename is van gemeenten en provincies
die, om straks voor een hogere uitkering in aanmerking te komen, nog snel
voor 1 januari 2000 een verhoging van de opcenten hebben doorgevoerd? Zo was
het de leden van de VVD-fractie bekend dat een dergelijk voorstel voorligt
in de provincie Zuid-Holland.De positie van de provinciale en lokale omroepen wordt, zo meenden de
leden van de PvdA-fractie, in het voorliggende
wetsvoorstel ernstig verzwakt. Thans kunnen provincies en gemeenten opcenten
heffen op de omroepbijdragen ter financiering van regionale en lokale radio
en televisie. De totale opbrengst hiervan was in 1998 f 82,5 miljoen.
De regering heeft in de discussie opgemerkt dat als lagere overheden opcenten
willen blijven heffen zij dit kunnen blijven doen, bijv. via de Onroerende
Zaken Belastingen of de Wegenbelasting. De genoemde leden vroegen zich in
gemoede af of de regering dit serieus meent. Zou dat geen misbruik van gedelegeerde
wettelijke bevoegdheid betekenen?Er bestond al een politieke afspraak dat het tv-tientje – dat in
tien jaar niet is geïndexeerd – per 1.1.2000 zou worden verhoogd
tot f 12,40. Bovendien worstelden enige provincies nog met de instelling
van provinciale televisie. In de beide Hollanden, Utrecht en Limburg is het
daarmee pas in 1999 rond gekomen. Het voorgestelde stelsel van financiering
houdt geen rekening met de verhoging van het tientje met 24%, en het sluit
de vier genoemde provincies zonder meer van financiering uit omdat zij pas
per 1.1.2000 gaan uitzenden. Acht de regering de bijdrage van provinciale
omroep aan de verscheidenheid van informatie en meningsvorming juist niet
van groter belang dan voorheen, nu de regionale pers steeds meer concentreert
of reeds verdwenen is?De regering heeft bij monde van de minister van Financiën in de Tweede
Kamer betoogd dat zij niet wil meewerken aan de compensatie van «virtuele
schade». De genoemde leden menen dat de regering zich daarmee wel erg
geringschattend uitdrukt en dat zij onrecht doet aan de gemaakte politieke
afspraken terzake en aan de waardevolle pogingen van de provincies om een
onafhankelijke publieke omroep van de grond te krijgen. Zij zouden menen dat
de regering de genoemde 24% en de insluiting van de vier provincies behoort
te honoreren. Dit is ook tot uiting gekomen in de aanneming van de motie-Van
Zuijlen-Atsma in de Tweede Kamer. Hoewel de leden behorende tot de PvdA-fractie
deze motie waardeerden waren zij van mening dat hiervoor een Nota van Wijziging
van het wetsvoorstel dan wel een amendement het juiste middel waren geweest.
Zij vroegen de regering waarom zij niet aan een zodanige wetswijziging heeft
willen meewerken en hoe zij zich nu, althans als het wetsvoorstel wet wordt,
zich voorstelt de motie uit te voeren. Zij wezen daarbij op het feit dat de
regering geen verdere verhoging van de inkomstenbelasting met 5 pro mille
wenst, en dat van het zoeken van dit bedrag binnen de bestaande cultuurbegroting
ook naar hun mening geen sprake kan zijn. Is de regering zich bewust, zo vroegen
deze leden, dat hier reeds meteen zichtbaar wordt het gevaar van de nieuwe
systematiek tegenover de bestaande wijze van financiering?Deze leden hadden overigens vragen bij het zonder meer storten van het
voor de provinciale en lokale omroepen bestemde bedrag in het Provincie-
c.q. het Gemeentefonds, zonder er een specifieke doeluitkering van te maken.
Zij vroegen zich af of hier niet, zoals ook de verworpen motie-Halsema in
de Tweede Kamer heeft gevraagd, een rol zou kunnen worden weggelegd voor het
Commissariaat voor de Media. Dit beheert immers nu reeds de fondsen waarmee
de bijdrage van provincies aan regionale omroep door de regering wordt gematst
(hetgeen het goed Nederlandse woord voor «gematched» is).Evenals diens historische voorganger tot 1988, de Regeringscommissaris
voor de Omroep, zou aan het Commissariaat het beheer van deze fondsen kunnen
worden opgedragen. Dit zou kunnen verzekeren dat deze fondsen inderdaad bij
de provinciale en lokale omroepen terecht komt. Deze leden zouden over deze
gedachte alsnog de mening van de regering willen vernemen. Het niet toegelichte
argument dat dit wettelijk niet mogelijk is, zoals door de staatssecretaris
van OCW in de Tweede Kamer gebruikt, had deze leden voorshands niet overtuigd.De leden van de fractie van GroenLinks achtten
ook problemen denkbaar met betrekking tot de toekomstige financiering van
de regionale en lokale omroepen. Kan de regering garanderen dat deze omroepen
de komende jaren op geen enkele wijze een financieel nadeel zullen ondervinden
dat verband houdt met deze wetswijziging? Welke waarborgen kan de regering
de regionale en lokale omroepen in dit verband geven?De leden van de fractie van de RPF/GPV, sprekende
mede namens de fractie van de SGP vroegen hoe
de regering zich voorstelt de door de Tweede Kamer aangenomen moties-Van Zuijlen/Atsma
(15) en Stellingwerf (17) uit te voeren.9. Personele gevolgenDe leden, behorende tot de fractie van het CDA
merkten op dat de ondernemingsraad van de DOB bij brief van 1 december jl.
aan de leden van de Eerste Kamer heeft gesteld, dat er een globale vacaturelijst
van de belastingdienst bestaat die in een groot aantal gevallen geen passende
functies biedt voor het personeel van de DOB. Niet alleen over arbeidsvoorwaarden,
maar vooral over de garantie van een gelijkwaardige baan bestaat bij het personeel
van de DOB onduidelijkheid en onzekerheid. Welke garanties kunnen de bewindslieden
geven om aan die onduidelijkheid en onzekerheid voor 1 januari a.s. een eind
te maken?De voorzitter van de commissie,De BoerDe griffier van de commissie,NieuwenhuizenXNoot1Samenstelling: Holdijk (SGP), De Boer (GL) (voorzitter),
Veling (RPF/GPV), Van den Broek-Laman Trip (VVD), Bierman (OSF), Luijten (VVD),
Ruers (SP), Woldring (CDA), Tan (PvdA), Van den Hul-Omta (CDA), Kohnstamm
(D66), Kneppers-Heijnert (VVD), Witteveen (PvdA) en Timmerman-Buck (CDA) (plv.
voorzitter). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-19992000-26707-88a.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl