Goedkeuring Verdrag betreffende toetreding van onder meer Tsjechië, Estland, Cyprus en Litouwen tot EU (Trb. 2003, 74); Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28972, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

10-07-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

28972-(R1738) nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamA ALGEMEEN DEELI Algemene inleidingII Inhoud en strekking van het VerdragSTRUCTUUR VAN HET TOETREDINGSVERDRAGSTRUCTUUR VAN DE MEMORIE VAN TOELICHTINGIII Historische achtergrondIV Betekenis voor de Europese UnieV Gevolgen voor het functioneren van de Europese UnieVI Aanloop naar de onderhandelingenVII Gereedheid van de Unie voor de uitbreidingVIII Het onderhandelingsprocesIX Voornaamste onderhandelingskwesties en Nederlandse
inzet1. BEOORDELING VAN DE GEREEDHEID VAN DE TOETREDENDE STATEN
AAN DE HAND VAN DE KOPENHAGEN-CRITERIA1.1 Politieke criteria1.2 Economische criteria1.3 Overname en implementatie van het acquis2. FINANCIËLE ASPECTEN UITBREIDING EN HERVORMINGEN2.1 Uitgangspunten2.2 Uitgangspositie2.3 Voorstellen van de Europese Commissie2.4 Nederlandse reactie2.5 Nieuw voorstel van de Europese Commissie2.6 Nederlandse inzet voor de Europese Raad van Brussel2.7 Resultaat Europese Raad van BrusselBeschikbare maxima GLB, in lopende prijzen, miljoenen
euro's2.8 Aanpak van het Deense Voorzitterschap2.9 Resultaat van de Europese Raad van Kopenhagen –
het slotpakketVastleggingen in miljoenen Euro's, prijzen 19992.10 Budgetrecht Europees Parlement3. VRIJ VERKEER VAN PERSONEN4. VRIJ VERKEER VAN KAPITAAL5. MEDEDINGING6. LANDBOUWBELEID (VETERINAIRE EN FYTOSANITAIRE ZAKEN)7. TRANSPORT8. MILIEU9. JUSTITIE EN BINNENLANDSE ZAKEN (JBZ)10. DOUANE-UNIEB ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING VAN HET TOETREDINGSVERDRAGARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING VAN DE AKTEEERSTE DEEL: BEGINSELEN (ARTIKELEN 1 TOT EN MET 10)Artikel 1Artikel 2Artikel 3Artikel 4Artikelen 5 en 6 (toetreding tot besluiten en overeenkomsten)Artikel 7Artikel 8Artikel 9Artikel 10TWEEDE DEEL: AANPASSING DER VERDRAGEN (ARTIKELEN 11 TOT
EN MET 19)Titel I: Institutionele bepalingen (artikelen 11 tot en
met 17)Artikelen 11 en 25 – Het Europees ParlementArtikel 12 en 26 – De RaadArtikelen 13 en 46 – Het Hof van Justitie en het
Gerecht van Eerste AanlegArtikelen 14, 15, 16, 48, 49 en 50 – Het Economisch
en Sociaal Comité, het Comité van de Regio's en het Wetenschappelijk
en Technisch ComitéArtikel 45 – De CommissieArtikel 17 – De Europese Centrale BankTitel II: Andere Aanpassingen (artikelen 18 en 19)Artikel 18Artikel 19DERDE DEEL: PERMANENTE BEPALINGEN (ARTIKELEN 20 TOT EN
MET 23)Titel I: Aanpassing van de besluiten van de instellingen
(artikelen 20 en 21)Artikel 20 – Technische aanpassingen van het acquisHoofdstuk 5 Ondernemingsrecht:Hoofdstuk 21 – Regionaal Beleid en coördinatie
van structurele instrumentenArtikel 21 en 57 – Additionele aanpassingenErkenning beroepskwalificaties (vrij verkeer van personen)VisserijVeterinaire en Fytosanitaire bepalingenTitel II: Overige bepalingen (artikelen 22 en 23)Artikel 22Hoofdstuk 4, Vrij Verkeer van KapitaalHoofdstuk 5, OndernemingsrechtHoofdstuk 6, MededingingrechtHoofdstuk 25, Douane-UnieArtikel 23VIERDE DEEL: TIJDELIJKE BEPALINGEN (ARTIKELEN 24 TOT EN
MET 42)Titel I: Overgangsmaatregelen (artikelen 24 tot en met
36)Artikel 24 – OvergangsmaatregelenHoofdstuk 1 – Vrij verkeer van GoederenHoofdstuk 2 – Vrij verkeer van personenAfspraken met toetredende statenHoofdstuk 3 – Vrij verkeer van dienstenCoöperatieve kredietinstellingenSpaargeld en lening ondernemingenDeposito garantie schemaInvesteerder compensatieschemaHoofdstuk 4 – Vrij verkeer van kapitaalOnroerend goedTweede woningLandbouwgrond en bossenHoofdstuk 6 – MededingingsbeleidFiscale maatregelen Midden- en Kleinbedrijf (MKB):Milieu-investeringen:Offshore, Cyprus en Hongarije:Staalsector, Slowakije:Automobielsector, Slowakije:Scheepsbouw, Malta:Hoofdstuk 7 – LandbouwQuota, arealen en opbrengstenDirecte inkomenssteunVereenvoudigd uitbetalingssysteemVoorradenVetgehalte van melkPlattelandsontwikkelingVeterinairFytosanitairKwekersrechtenHoofdstuk 8 – VisserijHoofdstuk 9 – TransportbeleidCabotage wegvervoerTachograafToegang tot beroepMaximumgewicht van vrachtwagensKeuringen snelheidsbegrenzers, voertuigenbelastingSpoorvervoerLuchtvaartHoofdstuk 10 – BelastingenAccijns FruitdistilleerderijenBTW vrijstelling kleine ondernemingenBTW vrijstelling internationaal personenvervoerSpecifieke derogatiesCyprusEstlandHongarijeLetlandLitouwenMaltaPolenSloveniëSlowakijeDe Tsjechische RepubliekHoofdstuk 13 – Sociaal beleid en werkgelegenheidVeiligheid en gezondheid op het werkArbeidstijdenHoofdstuk 14 – EnergieAardolie/-gas en electriciteitKernenergieHoofdstuk 19 – Telecommunicatie en informatieHoofdstuk 22 – MilieuA. LuchtkwaliteitB. AfvalbeleidC. WaterkwaliteitD. NatuurbeschermingE. Beheersing van industriële vervuiling en risicomanagementHoofdstuk 25 – Douane-unieArtikelen 27 tot en met 35 – Financiële en
budgettaire voorzieningenTitel II: Overige bepalingen (37 tot en met 42)Artikel 37 – Algemene vrijwaringsclausuleArtikel 38Artikel 39Artikel 40Artikelen 41 en 42VIJFDE DEEL: BEPALINGEN BETREFFENDE DE TENUITVOERLEGGING
VAN DE AKTE (ARTIKELEN 43 TOT EN MET 62)Titel I: Het in werking stellen van de instellingen (artikelen
43 tot en met 52)Artikelen 43 tot en met 52Titel II: Toepasbaarheid van de besluiten van de instellingen
(artikelen 53 tot en met 59)Artikel 53Artikel 54Artikel 55Artikel 56Artikel 58Titel III: Slotbepalingen (artikelen 60 tot en met 62)Artikel 60ProtocollenProtocol 1: statuut van de Europese InvesteringsbankProtocol 2: herstructurering Tsjechische ijzer- en staalindustrieProtocol 3: zones van Cyprus die onder de soevereiniteit
van het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland vallenProtocol 4: de kerncentrale van Ignalina in LitouwenProtocol 5: doorreis van personen over land tussen de
regio van Kaliningrad en andere delen van de Russische FederatieProtocol 6: verwerven van tweede woningen in MaltaProtocol 7: abortus in MaltaProtocol 8: herstructurering van de Poolse ijzer- en staalindustrieProtocol 9: reactor 1 en 2 van de V1-kerncentrale van
Bohunice in SlowakijeProtocol 10: CyprusSlotakteVerklaringenNr 2. Gemeenschappelijke verklaring betreffende het Hof
van Justitie van de Europese GemeenschappenNr 3. Gemeenschappelijke verklaring betreffende de jacht
op bruine beren in EstlandVerklaring (nummers 6, 7, 10,11, 13, 14, 15, 16, en 18)
betreffende het vrije verkeer van werknemers: Estland, Hongarije, Letland,
Litouwen, Malta, Polen, Slovenië, Slowakije en de Tsjechische RepubliekNr 12. Verklaring over de doorreis van personen over land
tussen de regio Kaliningrad en andere delen van de Russische FederatieNr 17. Verklaring over de ontwikkeling van het trans-Europese
netwerk in SloveniëNr 19. Verklaring van Duitsland en Oostenrijk betreffende
het vrije verkeer van werknemers: Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, Polen,
Slovenië, Slowakije en de Tsjechische RepubliekNr 20. Verklaring van Duitsland en Oostenrijk over het
toezicht op nucleaire veiligheidNr 22. Gemeenschappelijke verklaringen: Estland, Litouwen,
Polen, Slovenië, Slowakije en de Tsjechische Republiek; artikel 38 van
de ToetredingsakteNr 24. Verklaring van de Tsjechische Republiek betreffende
het vervoersbeleidNr 25. Verklaring van de Tsjechische Republiek betreffende
werknemersNr 27. Verklaring van Estland betreffende de staalindustrieNr 37. Verklaring van Malta betreffende de handhaving
van een BTW-nultariefNr 39. Verklaring van Polen over openbare zedelijkheidNr 41. Verklaring over de toekomstige regionale indeling
van SloveniëNr 43. Verklaring van de Europese Commissie over de algemene
vrijwaringsclausule, de vrijwaringsclausule voor de interne markt en de vrijwaringsclausule
op het gebied van justitie en binnenlandse zakenKoninkrijkspositieOndertekeningBIJLAGE Overzicht Europa en Associatie-akkoorden
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28972Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 202 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 972 (R 1738)Goedkeuring van het op 16 april 2003 te Athene tot stand gekomen Verdrag
betreffende de toetreding van de Tsjechische Republiek, de Republiek Estland,
de Republiek Cyprus, de Republiek Letland, de Republiek Litouwen, de Republiek
Hongarije, de Republiek Malta, de Republiek Polen, de Republiek Slovenië
en de Slowaakse Republiek tot de Europese Unie, met Toetredingsakte, Bijlagen
en Protocollen (Trb. 2003, 74)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGAALGEMEEN DEEL3   I ALGEMENE INLEIDING3 II INHOUD EN STREKKING VAN HET VERDRAG3 Structuur van het Toetredingsverdrag3  Structuur van de memorie van toelichting4 IIIHISTORISCHE ACHTERGROND4IV BETEKENIS VOOR DE EUROPESE UNIE5 V GEVOLGEN VOOR HET FUNCTIONEREN VAN
DE EUROPESE UNIE6 VIAANLOOP NAAR DE ONDERHANDELINGEN6 VIIGEREEDHEID VAN DE UNIE VOOR DE
UITBREIDING8 VIIIHET ONDERHANDELINGSPROCES9 IXVOORNAAMSTE ONDERHANDELINGSKWESTIES
EN NEDERLANDSE INZET121. Beoordeling van de gereedheid van
de toetredende staten aan de hand van de Kopenhagen-criteria12 1.1 Politieke criteria12 1.2 Economische criteria12 1.3Overname en implementatie van het
acquis12 2.Financiële aspecten uitbreiding
en hervormingen15 2.1Uitgangspunten15 2.2 Uitgangspositie16 2.3Voorstellen van de Europese Commissie17 2.4 Nederlandse reactie17 2.5 Nieuw voorstel van de Europese
Commissie18 2.6 Nederlandse inzet voor de Europese
Raad van Brussel18 2.7 Resultaat Europese Raad van Brussel192.8 Aanpak van het Deense Voorzitterschap21 2.9Resultaat van de Europese Raad
van Kopenhagen – het slotpakket22 2.10 Budgetrecht Europees Parlement233. Vrij verkeer van personen24 4.Vrij verkeer van kapitaal25 5.Mededinging26 6.Landbouwbeleid (veterinaire en fytosanitaire
zaken)27 7.Transport288.Milieu28 9.Justitie en Binnenlandse Zaken (JBZ)29 10.Douane-Unie29    BARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING30    ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING VAN HET
TOETREDINGSVERDRAG30  ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING VAN DE
AKTE31  EERSTE DEEL: BEGINSELEN (ARTIKELEN
1 TOT EN MET 10)31  Artikel 131 Artikel 231  Artikel 331  Artikel 432 Artikelen 5 en 6 (toetreding tot besluiten
en overeenkomsten)32  Artikel 733  Artikel 833 Artikel 933  Artikel 1034  TWEEDE DEEL: AANPASSING DER VERDRAGEN
(ARTIKELEN 11 TOT EN MET 19)34 Artikelen 11 en 25 – Het Europees
Parlement34 Artikel 12 en 26 – De Raad34  Artikelen 13 en 46 – Het Hof
van Justitie en het Gerecht van Eerste Aanleg35 Artikelen 14, 15, 16, 48, 49 en 50 –
Het Economisch en Sociaal Comité, het Comité van de Regio's
en het Wetenschappelijk en Technisch Comité35  Artikel 45 – De Commissie35 Artikel 17 – De Europese Centrale
Bank35  Artikel 1836  Artikel 1936  DERDE DEEL: PERMANENTE bepalingen
(ARTIKELEN 20 TOT EN MET 23)36  Artikel 20 – Technische aanpassingen
van het acquis36  Artikel 21 en 57 – Additionele
aanpassingen38  Artikel 2240 Artikel 2342  VIERDE DEEL: TIJDELIJKE bepalingen
(ARTIKELEN 24 TOT EN MET 42)42 Artikel 24 – Overgangsmaatregelen42  Artikelen 27 tot en met 35 –
Financiële en budgettaire voorzieningen61 Artikel 37 – Algemene vrijwaringsclausule62 Artikel 3862  Artikel 3962  Artikel 4063  Artikelen 41 en 4263  VIJFDE DEEL: BEPALINGEN BETREFFENDE
DE TENUITVOERLEGGING VAN DE AKTE (ARTIKELEN 43 TOT EN MET 62)63  Artikelen 43 tot en met 5263 Artikel 5364  Artikel 5464  Artikel 5564  Artikel 5664  Artikel 5864 Artikel 6064  PROTOCOLLEN64  Protocol 1: statuut van de Europese
Investeringsbank65  Protocol 2: herstructurering Tsjechische
ijzer- en staalindustrie65 Protocol 3: zones van Cyprus die onder
de soevereiniteit van het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en
Noord-Ierland vallen66  Protocol 4: de kerncentrale van Ignalina
in Litouwen66  Protocol 5: doorreis van personen
over land tussen de regio van Kaliningrad en andere delen van de Russische
Federatie66  Protocol 6: verwerven van tweede woningen
in Malta66  Protocol 7: abortus in Malta66  Protocol 8: herstructurering van de
Poolse ijzer- en staalindustrie66 Protocol 9: reactor 1 en 2 van de
V1-kerncentrale van Bohunice in Slowakije67  Protocol 10: Cyprus67 SLOTAKTE67  VERKLARINGEN67    KONINKRIJKSPOSITIE70     BIJLAGE (OVERZICHT EUROPA EN ASSOCIATIE-AKKOORDEN)71A ALGEMEEN DEELI Algemene inleidingOp 16 april 2003 werd namens de lidstaten van de Europese Unie, de Tsjechische
Republiek, de Republiek Estland, de Republiek Cyprus, de Republiek Letland,
de Republiek Litouwen, de Republiek Hongarije, de Republiek Malta, de Republiek
Polen, de Republiek Slovenië en de Slowaakse Republiek het Verdrag betreffende
de toetreding van deze tien landen tot de Europese Unie (hierna: «het
Toetredingsverdrag») ondertekend, zulks overeenkomstig artikel 49 van
het op 7 februari 1992 te Maastricht totstandgekomen Verdrag betreffende de
Europese Unie (Trb. 1992, 74; hierna: het «Verdrag betreffende de Europese
Unie»). Voorafgaand aan de ondertekening van het Toetredingsverdrag
en conform artikel 49, eerste lid, van het Verdrag betreffende de Europese
Unie, nam de Raad van de Europese Unie op 14 april 2003 een positief besluit
over toetreding van de genoemde tien landen (hierna: «de toetredende
staten») tot de Europese Unie, dit nadat de Europese Commissie over
deze toetreding op 19 februari 2003 positief had geadviseerd (Internet: www.europa.eu.int/enlargment), en nadat het Europees
Parlement op 9 april 2003 met de toetreding van de toetredende staten tot
de Europese Unie had ingestemd.II Inhoud en strekking van het VerdragSTRUCTUUR VAN HET TOETREDINGSVERDRAGBij het vastleggen van de voor de toetreding benodigde verdragsteksten
is in lijn met eerdere uitbreidingsronden (laatstelijk bij de uitbreiding
van de Europese Unie met de Republiek Oostenrijk, het Koninkrijk Zweden en
de Republiek Finland, Kamerstukken II, 1993/94, 23 867 R 1511, nr. 3),
gekozen voor het opstellen van één verdrag.Aan het Toetredingsverdrag, dat slechts uit drie algemene artikelen bestaat,
is de Akte betreffende de voorwaarden voor toetreding van de Tsjechische Republiek,
de Republiek Estland, de Republiek Cyprus, de Republiek Letland, de Republiek
Litouwen, de Republiek Hongarije, de Republiek Malta, de Republiek Polen,
de Republiek Slovenië en de Slowaakse Republiek (hierna: «de Akte»)
gehecht, die volledig deel uitmaakt van het Toetredingsverdrag (artikel 1
van het Toetredingsverdrag).In de Akte, bestaande uit 62 artikelen, zijn de specifieke voorwaarden
voor toetreding en de daarvoor benodigde aanpassingen van de Verdragen waarop
de Europese Unie is gebaseerd vastgelegd. De aan de Akte gehechte Bijlagen
I tot en met XVIII, de daarbij behorende appendices en de Protocollen 1 tot
en met 9, maken op hun beurt deel uit van de Akte (artikel 60 van de Akte).Tot slot volgt de Slotakte met een opsomming van de verdragsteksten (Toetredingsverdrag,
Akte inclusief Bijlagen en Protocollen) waarover tussen de verdragsluitende
partijen overeenstemming is bereikt, de al dan niet gezamenlijke verklaringen
van lidstaten en toetredende staten en de uitwisseling van brieven tussen
de lidstaten en de toetredende staten over onder andere de informatieverstrekking
en het inwinnen van advies ten aanzien van bepaalde besluitvorming gedurende
de periode voorafgaand aan de daadwerkelijke toetreding.STRUCTUUR VAN DE MEMORIE VAN TOELICHTINGIn deze memorie wordt een artikelsgewijze toelichting gegeven voor zover
de verdragsartikelen niet voor zichzelf spreken en een nadere uitleg relevant
is voor een goed begrip van de implicaties ervan. Van bijzonder belang hierbij
is artikel 24 dat verwijst naar de bijlagen V tot en met XIV, waarin per land
een overzicht wordt gegeven van de overeengekomen overgangstermijnen voor
de overname en implementatie van het acquis communautaire. Onder dit acquis wordt verstaan: al
het primaire1 en secundaire2 gemeenschapsrecht dat van kracht is.De artikelsgewijze toelichting van het Toetredingsverdrag wordt voorafgegaan
door een algemene inleiding waarin de achtergrond van de toetredingsonderhandelingen
wordt geschetst, een overzicht wordt gegeven van de voornaamste onderhandelingskwesties,
alsmede een appreciatie van de toetreding en de betekenis ervan voor de Europese
Unie en Nederland meer in het bijzonder.III Historische achtergrondDe regering acht de aanstaande toetreding van tien nieuwe landen tot de
Europese Unie van historisch belang. De scheiding die de landen van het voormalige
Oostblok decennia buiten het Europese integratieproces heeft gehouden, wordt
hiermee ongedaan gemaakt.Het merendeel van deze toetredende staten kende gedurende meer dan vijftig
jaar geen democratisch bestel, rechtsstaat of markteconomie. Een aantal van
deze landen verwierf bovendien pas na het einde van de Koude Oorlog hun onafhankelijkheid:
Slovenië werd in 1991 een onafhankelijke republiek, toen het zich losmaakte
van Joegoslavië; in 1992 viel Tsjechoslowakije uiteen in twee staten:
de Tsjechische Republiek en Slowakije. Estland, Letland en Litouwen herwonnen
in die zelfde periode hun onafhankelijkheid, die de toenmalige Sovjet-Unie
in de jaren veertig van hen had afgenomen.De toetreding van deze landen tot de Unie vormt een voorlopige historische
en politieke bekroning van de dynamische ontwikkelingen na de val van de Berlijnse
Muur in 1989. Communistische regimes werden vervangen door democratisch gekozen
regeringen die de economische, politieke en sociale transitie in hun landen
ter hand namen. Mede dankzij het disciplinerende effect van het toetredingsperspectief
konden grootschalige en soms pijnlijke hervormingen worden doorgevoerd. Overheden
brachten hun financiën op orde, hervormden staatsstructuren, maakten
ruimte voor minderheden, voerden grootschalige privatiseringen door en moderniseerden
hun rechtssysteem. Veertien jaar na de val van de Muur zijn democratie, rechtsstaat
en een functionerende markteconomie stevig verankerd in Midden- en Oost-Europa.
Dit is een enorme prestatie. De toetreding tot de Unie zal dit proces in de
komende jaren verder bestendigen.De twee toetredende staten in de Middellandse Zee – Malta en Cyprus –
kennen een andere achtergrond. Beide landen werden in de jaren zestig van
de vorige eeuw onafhankelijk van het Verenigd Koninkrijk en zijn sindsdien
zelfstandige democratische staten. Een staatsgreep met steun van het Griekse
kolonelsbewind in 1974 en de daaropvolgende Turkse inval in het noorden van
Cyprus resulteerden in een de facto verdeling van het eiland. Mede dankzij
het toetredingsperspectief zijn in 2002 met assistentie van de VN nieuwe besprekingen
gestart tussen de Republiek Cyprus en de Turks-Cypriotische gemeenschap om
tot een oplossing te komen van de kwestie Cyprus. Helaas kon voor de ondertekening
van het Toetredingsverdrag nog geen akkoord worden bereikt. Dit
betekent voor wat betreft de toepassing van het acquis dat dit voor het hele eiland zal gelden (de lidmaatschapsaanvraag
van Cyprus betreft immers de Republiek Cyprus en daarmee het hele eiland),
maar de facto alleen zal kunnen worden toegepast op het Grieks-Cypriotische
deel van het eiland, omdat de regering van de Republiek Cyprus in de praktijk
geen zeggenschap heeft over het noordelijk gedeelte van het eiland. Deze situatie
is vastgelegd in Protocol 10 bij het verdrag, waarin tevens is opgenomen hoe
gehandeld zal worden in het geval alsnog een oplossing van de kwestie Cyprus
wordt bereikt.IV Betekenis voor de Europese UnieDe regering is ervan overtuigd dat het delen met de toetredende staten
van gemeenschappelijke waarden van de Europese Unie als vrijheid, veiligheid,
rechtvaardigheid, respect voor de mensenrechten, democratie en rechtsstaat
bijdraagt tot grotere stabiliteit, veiligheid en welvaart op het Europese
continent. De overname en implementatie van het acquis
communautaire door de toetredende staten leidt bovendien tot een
grotere verspreiding van de Europese normen op het gebied van milieu, kwaliteit
van leven en (voedsel-) veiligheid. De sluiting van potentieel onveilige kerncentrales
in Litouwen en Slowakije is hiervan een goed voorbeeld.De uitgebreide Europese Unie wordt met 420 miljoen burgers en consumenten
de grootste interne markt ter wereld. In de afgelopen jaren kreeg de wederzijdse
handel tussen de Europese Unie en de toetredende staten door deze schaalvergroting
een grote impuls. Het toetredingsperspectief bleek tevens een positief effect
te hebben op de investeringsstroom naar Midden- en Oost-Europa. Ook op termijn
zullen de economische baten van de toetreding aanzienlijk zijn. De Europese
Commissie verwacht dat het bruto nationaal product (BNP) van de toetredende
staten dankzij de toetreding jaarlijks met 1,3 tot 2,1 procent extra zal stijgen
(Commission Enlargement Papers No 4, 2001; Internet: www.europa.eu.int/enlargment). Het Nederlands bedrijfsleven heeft
hierin een belangrijk aandeel en behoort tot de drie grootste investeerders
in de regio. Het Centraal Planbureau verwacht voor Nederland een eenmalige
toename van het BNP van 0,15 procent (CPB Document No. 011, 2001).De regering meent dat de Europese Unie in staat zal zijn gemeenschappelijke
uitdagingen het hoofd te bieden. Te denken valt aan de ontwikkeling van een
gemeenschappelijk asiel- en migratiebeleid en de strijd tegen mensensmokkel,
drugs, fraude, corruptie. Door het lidmaatschap worden de toetredende staten
volledig betrokken bij het vinden van oplossingen voor deze vraagstukken.
Een gezamenlijke en eenduidige aanpak is zowel in het belang van Nederland
als in dat van de Europese Unie.Een grotere Europese Unie kan tenslotte sterker in de wereld staan, mits
met eensgezindheid wordt opgetreden. De ontwikkeling van een effectiever Europees
buitenlands beleid is hiervoor een belangrijk vereiste. De aanslagen van 11
september 2001 en de daaropvolgende strijd tegen het terrorisme hebben de
noodzaak daarvan onderstreept. De uitbreiding van de Noord Atlantische Veiligheidsorganisatie
(NAVO) met een groot deel van de tot de Europese Unie toetredende landen vormt
hierbij een waardevol aanvullend element.V Gevolgen voor het functioneren van de Europese UnieDe regering is zich ervan bewust dat de uitbreiding ook nieuwe uitdagingen
voor de Europese Unie met zich meebrengt. De toetreding van tien nieuwe landen
zal de effectiviteit en slagkracht van de Unie nog meer op de proef stellen.
Bestaande knelpunten op het gebied van de instituties, transparantie en democratische
controle zullen bij een ongewijzigd beleid in de grotere Unie nog scherper
naar voren komen. Verdere hervormingen zijn daarom noodzakelijk, bijvoorbeeld
waar het gaat om de taken en bevoegdheden van de instellingen, de samenstelling
van de instellingen (waaronder de omvang van de Commissie), de voorzitterschappen
van de instellingen (Commissie, Raad en Europese Raad), de bevoegdheidsverdeling
tussen Unie en lidstaten, de instrumenten en besluitvormingsprocedures en
de financiën van de Unie. De Europese Conventie is bezig voorstellen
voor te bereiden om op deze, en andere, punten tot verdragswijzigingen te
komen. Tijdens een speciale Intergouvernementele Conferentie (IGC) zullen
de regeringsleiders mede op basis van de voorstellen van de Conventie tot een
wijziging van het Verdrag betreffende de Europese Unie moeten komen. De toetredende
staten worden volledig bij het wijzigingproces van de Europese Conventie betrokken.
De visie van de Nederlandse regering op de Europese Conventie is onder meer
uiteen gezet in de notitie «Europa in de Steigers» (Kamerstukken
II 2002/2003, 28 604 en 28 473, nr. 3).VI Aanloop naar de onderhandelingenOp grond van artikel 49 van het Verdrag betreffende de Europese Unie kan
elke Europese staat een verzoek tot lidmaatschap indienen. De oorspronkelijke
Gemeenschap van zes landen – België, Duitsland, Frankrijk, Italië,
Luxemburg en Nederland – is viermaal uitgebreid, voor het eerst in 1973
toen Denemarken, Ierland en het Verenigd Koninkrijk toetraden. In 1981 volgde
Griekenland en in 1986 Portugal en Spanje. In 1995 nam het aantal lidstaten
toe tot vijftien, toen Finland, Oostenrijk en Zweden toetraden.Turkije, waarmee de toetredingsonderhandelingen nog niet zijn geopend,
vroeg in 1987 het lidmaatschap aan; tijdens de Europese Raad van Helsinki
(december 1999) werd de kandidatuur voor het lidmaatschap aanvaard.Gedurende de jaren negentig vroegen twaalf landen het lidmaatschap aan: 3 juli 1990Cyprus 16 juli 1990Malta 31 maart 1994Hongarije 5 april 1994Polen22 juni 1995Roemenië 27 juni 1995Slowakije 13 oktober 1995Letland 24 november 1995Estland 8 december 1995Litouwen 14 december 1995Bulgarije 17 januari 1996Tsjechische Republiek 10 juni 1996SloveniëIntussen heeft op 21 februari 2003 ook Kroatië een verzoek tot lidmaatschap
ingediend.De Europese Unie (tot 1993 de Europese Gemeenschappen) reageerde in eerste
instantie voorzichtig op de ontwikkelingen in Midden- en Oost-Europa. De economieën
en democratieën van deze landen werden te fragiel geacht voor snelle
toetreding tot de Gemeenschap. Daarnaast achtte de Gemeenschap
zichzelf niet gereed voor een dergelijke uitbreiding. De toenmalige lidstaten
bevonden zich in een proces van verdieping dat resulteerde in het op 7 februari
1992 te Maastricht totstandgekomen Verdrag betreffende de Europese Unie (het
Verdrag van Maastricht, Trb. 1992, 74). Bovendien kwam in 1992 de interne
markt tot stand. Ook de lidmaatschapsaanvragen van Oostenrijk (1989), Zweden
(1991), Finland en Noorwegen (beiden 1992) werden om deze redenen niet onmiddellijk
in behandeling genomen.Bij het Verdrag van Amsterdam1 werd evenwel
een Protocol aangenomen betreffende de instellingen in het vooruitzicht van
uitbreiding van de Europese Unie. In artikel 2 van dit Protocol werd bepaald
dat, uiterlijk een jaar voordat de Europese Unie meer dan 20 leden telt, een
conferentie bijeen wordt geroepen om de bepalingen van de Verdragen inzake
de samenstelling en de werking van de instellingen volledig te herzien. Daarnaast
was de Gemeenschap reeds in 1989 begonnen met het Phare-programma (PbEG L
375, d.d. 23.11 1989, blz. 11–12), een programma voor technische
en financiële ondersteuning van de politieke, economische en sociale
hervormingen in Polen en Hongarije. Vanaf 1990 werd dit programma opengesteld
voor alle andere partnerlanden in de regio. In 1991 sloot de Europese Gemeenschap
met Hongarije en Polen de eerste zogenaamde Europa-Akkoorden. Deze verdragen
bieden een juridisch kader voor de bilaterale betrekkingen tussen de Europese
Gemeenschap en deze landen. De Europa-Akkoorden zijn vergelijkbaar met de
Associatie-Akkoorden die de Europese Unie heeft gesloten met Turkije (1963),
Malta (1971) en Cyprus (1973). In de daaropvolgende jaren werden ook akkoorden
getekend met de overige kandidaat-lidstaten in Midden- en Oost-Europa. In
de bijlage bij deze toelichting is een overzicht van deze akkoorden opgenomen.Tijdens de Europese Raad van Kopenhagen op 21 en 22 juni 1993 (Kamerstukken
II 1992/93, 21 501, nr. 29) besloot de Unie dat de geassocieerde Midden-
en Oost-Europese landen die dat wensten lid konden worden van de Europese
Unie zodra zij in staat zouden zijn om de verplichtingen van het lidmaatschap
na te komen. De Raad beschreef de voorwaarden, sindsdien Kopenhagen-criteria
genoemd, als volgt:Een Europese staat komt in aanmerking voor toetreding zodra deze:1. beschikt over stabiele instellingen die de democratie, rechtsstaat,
mensenrechten en het respect voor de bescherming van minderheden garanderen
(politieke criteria);2. beschikt over een functionerende markteconomie en het vermogen om de
concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie het hoofd te bieden (economische
criteria);3. in staat is de verplichtingen van het lidmaatschap op zich te nemen.
Dit heeft betrekking op overname van het acquis communautaire, maar houdt
mede in dat hij de doelstellingen van een politieke, economische en monetaire
unie onderschrijft.De Europese Raad bepaalde tevens dat kandidaat-lidstaten moeten voldoen
aan de politieke criteria alvorens met toetredingsonderhandelingen kan worden
gestart. De politieke en economische criteria zijn niet onderhandelbaar; de onderhandelingen richtten zich in de praktijk
dan ook op het derde criterium.De Europese Raad van Madrid (15–16 december 1995, Handelingen II
nr. 41, blz. 3227–3246) werkte dit criterium verder uit door de nadruk
te leggen op de noodzakelijke aanpassing van de bestuurlijke structuren in
Midden- en Oost-Europa. Kandidaat-lidstaten moeten op het moment vantoetreding
niet alleen het acquis communautaire hebben overgenomen
maar ook kunnen implementeren en handhaven.In juli 1997 presenteerde de Europese Commissie, onder de titel «Agenda
2000» (Kamerstukken II 1997/98, 25 731, nr. 1) de aanbeveling om
toetredingsonderhandelingen te starten met zes staten. Hierbij werd tevens
voorgesteld om de pre-toetredingsstrategie verder te versterken via de zogenoemde
partnerschappen voor toetreding. Dit waren werkdocumenten ter nadere invulling
en planning van de diverse inspanningen. Daarnaast bevatte Agenda 2000 voorstellen
voor het financiële raamwerk voor de Europese Unie in het licht van de
uitbreiding.De Europese Raad van Luxemburg (12/13 december 1997, Kamerstukken II 1997/98,
21 501–20, nr. 62) nam deze aanbevelingen over. In maart 1998 startten
de onderhandelingen met Cyprus, Estland, Hongarije, Polen, Slovenië en
de Tsjechische Republiek (de «Luxemburg-groep»).Twee jaar later besloot de Europese Raad van Helsinki (10/11 december
1999, Kamerstukken II 1999/2000, 21 501–20, nr. 106), wederom op
advies van de Europese Commissie, om ook toetredingsonderhandelingen te beginnen
met Bulgarije, Letland, Litouwen, Malta, Roemenië en Slowakije (de «Helsinki-groep»).
Tevens werd besloten om de kandidatuur van Turkije te accepteren, zij het
dat met dit land nog geen onderhandelingen werden gestart, omdat het nog niet
voldeed aan de politieke criteria. In februari 2000 startten de onderhandelingen
met deze «Helsinki-groep».Over de toetreding van Cyprus besloot de Europese Raad van Helsinki dat
(1) een politieke oplossing voor de deling van het eiland toetreding zal vergemakkelijken,
(2) het al dan niet bereikt hebben van een oplossing op het moment van afronding
van de toetredingsonderhandelingen niet als voorwaarde geldt, (3) de Raad
bij het uitblijven van een oplossing een besluit zal nemen waarbij rekening
wordt gehouden met alle relevante factoren Kamerstukken II 1999/2000, 21 501–20,
nr. 106, blz. 3).VII Gereedheid van de Unie voor de uitbreidingTerwijl een begin werd gemaakt met de onderhandelingen met twaalf kandidaat-lidstaten
nam de Unie belangrijke besluiten om de Unie zelf op orde te brengen voor
de uitbreiding. Vooraf waren twee voorwaarden geformuleerd: allereerst moest
sprake zijn van een financieel kader waarin de uitbreiding was ingepast, en
ten tweede moesten institutionele aanpassingen worden gerealiseerd, zoals
ook bepaald in eerder genoemd Protocol betreffende de instellingen in het
vooruitzicht van uitbreiding van de Europese Unie bij het Verdrag van Amsterdam.De eerste voorwaarde werd vervuld toen de Europese Raad van Berlijn op
24/25 maart 1999 op basis van de Agenda 2000-voorstellen overeenstemming bereikte
over de beleidshervormingen en de financiële perspectieven voor de periode
2000–2007 (Kamerstukken II 1998/99, 21 501–20, nr. 80).Tijdens de Europese Raad van Nice (7–11 december 2000, Kamerstukken
II 2000/2001, 21 501-20, nr. 146) werd een belangrijke stap gezet om
aan de tweede voorwaarde te voldoen. De Europese Raad bereikte overeenstemming
over de noodzakelijke institutionele hervormingen ter voorbereiding op de
komende uitbreiding. Het ging hierbij onder meer over omvang en samenstelling
van de Europese Commissie, de stemmenweging in de Raad en de mogelijke uitbreiding
van het besluiten bij gekwalificeerde meerderheid in de Raad. Deze aanpassingen
werden vervolgens vastgelegd in het Verdrag van Nice1. Sinds dit verdrag ook door Ierland (als laatste lidstaat)
op 19 oktober 2002 werd geratificeerd, acht de Unie zich dan ook definitief
gereed voor de toetredingen; aan de eisen zoals gesteld in bovengenoemd Protocol
bij het Verdrag van Amsterdam is althans voldaan. Het Verdrag van Nice trad
op 1 februari 2003 in werking.VIII Het onderhandelingsprocesVoor de toetredingsonderhandelingen werd het acquis onderverdeeld in dertig hoofdstukken. Met ieder van de toetredende
staten moest over elk van deze hoofdstukken afzonderlijk overeenstemming worden
bereikt. De toetredende staten werden hierbij op basis van de eigen merites
(differentiatiebeginsel) beoordeeld. Dit neemt niet weg dat gedurende het
proces soms werd gekozen voor een horizontale benadering (een gelijke behandeling
van de toetredende landen) waar dit opportuun werd geacht. Dit gold met name
voor de meer politieke gevoelige onderwerpen. Voorbeelden hiervan zijn de
generieke overgangstermijnen voor het vrij verkeer van personen, infasering
van directe inkomenssteun en de aankoop van landbouwgrond, waarbij met nagenoeg
alle toetredende landen een soortgelijke overgangstermijn werd overeengekomen.Besluitvorming door de Europese Unie vond plaats op basis van consensus.In de ambtelijke raadswerkgroep-uitbreiding onderhandelden de 15 huidige
lidstaten over gemeenschappelijke posities voor elk van de hoofdstukken met
de afzonderlijke toetredende landen. De Europese Commissie vervulde hierbij
een faciliterende en coördinerende rol. Tijdens Intergouvernementele
Conferenties van de 15 lidstaten met de afzonderlijke toetredende staten werd
vervolgens op basis van de gemeenschappelijke posities onderhandeld over de
diverse hoofdstukken. Als uitgangspunt voor de onderhandelingen gold dat de
toetredende staten op het moment van toetreding het acquis
communautaire volledig dienen te hebben overgenomen en geïmplementeerd.Voorafgaand aan het openen van de onderhandelingen over een hoofdstuk
vond een screening plaats waarbij de Commissie beoordeelde of voldoende voortgang
was geboekt met de overname en implementatie van het acquis om tot onderhandelingen over te gaan. Vervolgens presenteerde de
toetredende staat een positiepapier om aan te geven hoe hij het acquis tijdig dacht te kunnen implementeren. In dit papier kon tevens
worden aangegeven of de toetredende staat behoefte had aan overgangsperioden
dan wel permanente afwijkingen van het acquis.
In de daarop volgende onderhandelingen werd vervolgens gekeken of de kandidaat
gereed was om aan de verplichtingen van het betreffende hoofdstuk te voldoen.
De Europese Unie was in sommige gevallen bereid om aan de toetredende landen
een overgangsperiode dan wel permanente afwijking toe te kennen. Hiervoor
werden door de Europese Unie criteria ontwikkeld. Zo diende een overgangstermijn
zo beperkt mogelijk in tijd en reikwijdte te zijn en mocht deze niet leiden
tot verstoring van de interne markt, bedreiging van de veiligheid of gezondheid
van de burger. Tevens werd bepaald dat deze niet mochten leiden tot grenscontroles
tussen de lidstaten. De Europese Unie verzocht overigens ook zelf een aantal
keren om een overgangstermijn, bijvoorbeeld voor het vrij verkeer van personen
en voor transport. Alleen in uitzonderlijke gevallen werd een permanente afwijking
van het acquis toegestaan, zoals ten aanzien van
de behandeling van de Britse militaire basis op Cyprus als buitengrens van
de Europese Unie.Indien overeenstemming was bereikt over een hoofdstuk dan kon dit voorlopig
worden afgesloten. De Europese Unie behield zich altijd het recht voor om
in een later stadium terug te komen op het hoofdstuk met het
oog op mogelijke wijziging van het acquis en de
gewenste samenhang van de hoofdstukken onderling («nothing
is agreed until everything is agreed»). In de praktijk is heropening
van onderhandelingshoofdstukken niet nodig gebleken.Tot eind 2000 verliep het onderhandelingsproces langzaam. Slechts weinig
hoofdstukken konden voorlopig worden afgesloten. Een concrete streefdatum
voor toetreding was toen nog niet aan de orde. Hierin kwam verandering toen
de Europese Raad van Nice (7–11 december 2000, Kamerstukken II 2000/2001,
21 501–20, nr. 146, blz. 6) instemde met een voorstel van de Commissie
om de onderhandelingen met de meest gevorderde toetredende staten medio 2002
af te ronden. Conform dit door de Commissie voorgestelde onderhandelingstraject (road map) dienden de resterende hoofdstukken tijdens
het Zweedse (eerste helft 2001), Belgische (tweede helft 2001) en Spaanse
Voorzitterschap (eerste helft 2002) te worden afgehandeld. De instemming van
de Europese Raad van Nice met de road map zorgde
ervoor dat het uitbreidingsproces vanaf 2001 in een stroomversnelling
kwam.Nederland had in het najaar van 2000 aangedrongen op een concreet werkprogramma
gericht op toetreding. In de notitie «Stappen naar Toetreding»
(Kamerstukken II 2000/2001, 23 987, nr. 3) bepleitte de regering een
duidelijkere politieke aansturing van het toetredingsproces om te voorkomen
dat een situatie zou ontstaan, waarin door het uitblijven van zichtbare voortgang
beide partijen hun motivatie voor het uitbreidingsproces zouden verliezen.
Daadwerkelijke onderhandelingen over de toetredingsvoorwaarden waren vereist.
Snelheid en kwaliteit moesten daarbij samengaan. In de notitie werden vier
criteria genoemd voor de eventuele toekenning van overgangsperioden: bij elke
(gevraagde) overgangstermijn moest worden gekeken naar het effect op:• het functioneren van de interne markt;• de veiligheid van de Europese burger in brede zin;• het bestuur en recht in de nieuwe lidstaat;• de financiën van zowel de Europese Unie als de nieuwe lidstaat.In de notitie «EU-uitbreiding1, op
weg naar de eindfase» van november 2001 (Kamerstukken II 2001/2002,
23 987, nr. 9) stelde de regering dat zij daarnaast ook waar mogelijk
rekening wenste te houden met de economische en sociale implicaties van een
gevraagde overgangstermijn. Dit gold bijvoorbeeld voor een door nagenoeg alle
toetredende landen verzochte overgangstermijn voor de verhoging van accijns
op sigaretten. Bij de beoordeling van overgangstermijnen heeft de regering
de belangen van het Nederlandse bedrijfsleven steeds laten meewegen. Uitgangspunt
was hierbij dat de toekenning van overgangstermijnen niet mag leiden tot scheve
concurrentieverhoudingen; er moet sprake zijn van een level playing field.Gedurende het Zweedse Voorzitterschap (eerste helft 2001) kon grote voortgang
worden geboekt in de onderhandelingen. Met de landen van de «Luxemburg-groep»
konden nagenoeg alle hoofdstukken volgens plan worden afgesloten. De landen
van de «Helsinki-groep» slaagden erin om een deel van hun achterstand
in te lopen. Tijdens het Belgische Voorzitterschap (tweede helft 2001) zette
deze trend zich door en kwam het onderscheid tussen beide groepen feitelijk
te vervallen. Alleen Bulgarije en Roemenië bleven in deze fase achter
op de overige toetredende staten. Deze landen hadden tijdens de communistische
periode een grotere achterstand opgelopen dan de meeste andere kandidaat-lidstaten.
In de eerste helft van de jaren '90 lukte het hen niet om de gewenste inhaalslag
te maken. De bestaande politieke en economische structuren en denkkaders lieten
zich niet van de ene op de andere dag vervangen. De noodzakelijke
aanpassing van wetgeving kwam daardoor in beide landen pas later op gang dan
in de andere kandidaat-lidstaten.Tijdens de Europese Raad van Gotenburg (15–16 juni 2001, Kamerstukken
II 2000/2001, 21 501–20, nr. 161) werd voor het eerst een streefdatum
genoemd voor toetreding. In de conclusies van het Voorzitterschap werd als
doelstelling opgenomen dat de verstgevorderde landen als lidstaten kunnen
deelnemen aan de verkiezingen voor het Europese Parlement in 2004.In de conclusies van het Voorzitterschap van de Europese Raad van Laken
(14 en 15 december 2001, Kamerstukken II 2001/2002, 21 501–20,
nr. 179) werd in het verlengde daarvan voor het eerst expliciet aangegeven
om welke landen het zou gaan: Cyprus, Estland, Hongarije, Letland, Litouwen,
Malta, Polen, Slovenië, Slowakije en de Tsjechische Republiek.Tijdens het Spaanse Voorzitterschap (eerste helft 2002) werd het merendeel
van de overgebleven onderhandelingshoofdstukken afgerond met deze tien koplopers.
Tevens werd een begin gemaakt met de onderhandelingen over de financiële
hoofdstukken nadat de Commissie hiertoe op 30 januari 2002 voorstellen
had gepresenteerd in het Common Financial Framework 2004–2006
for the Accession Negotiations (Europese Commissie, nr. SEC(2002)102
final). De Europese Raad van Sevilla (21 en 22 juni 2002, Kamerstukken II
2001/2002, 21 501–20, nr. 194) bevestigde vervolgens het streven
van de Europese Unie om de onderhandelingen voor eind 2002 af te ronden.Tijdens het Deense Voorzitterschap (tweede helft 2002) werd toegewerkt
naar afronding van de onderhandelingen tijdens de Europese Raad van Kopenhagen
(12 en 13 december 2002). Een belangrijke stap was de presentatie van de voortgangsrapporten
door de Commissie op 9 oktober 2002. Op Nederlands verzoek vond deze presentatie
een week eerder plaats dan voorzien opdat de lidstaten voor de Europese Raad
van Brussel (24–25 oktober 2002, Kamerstukken II 2002/2003, 21 501,
nr. 196) tot een weloverwogen oordeel konden komen over de gereedheid van
de toetredende staten.In deze voortgangsrapporten sprak de Commissie de verwachting uit dat
de tien eerder genoemde toetredende landen in staat zouden zijn om vanaf begin
2004 aan de economische criteria te voldoen en de verplichtingen van het lidmaatschap
na te komen. Op 18 oktober 2002 stuurde de regering een uitvoerige appreciatie
van deze voortgangsrapportage, uitgesplitst per land, en de mede daarop gebaseerde
inzet van de regering voor de kort daarop volgende Europese Raad van Brussel
(24–25 oktober 2002) aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal (Kamerstukken
II 2002/2003, 23 987, nr. 16). De regering concludeerde bereid te zijn,
onder voorwaarden, in te stemmen met een beslissing door de Europese Raad
van Brussel om met de tien betreffende landen de onderhandelingen in 2002
af te ronden. In het daaropvolgende debat met de Tweede Kamer op 23 oktober
2002 werd het mandaat verkregen om in Brussel onder voorwaarden in te stemmen
met de toetreding van tien staten in 2004. Op de inzet van de regering wordt
hieronder verder ingegaan.De Europese Raad van Brussel (24–25 oktober 2002, Kamerstukken II
2002/2003, 21 501–20, nr. 196, blz. 3–4) onderschreef het
oordeel van de Commissie dat uitbreiding van de Unie met tien landen in 2004
verantwoord was. Tevens bereikte de Europese Raad overeenstemming over belangrijke
elementen van het financieel pakket voor de uitbreiding, meer in het bijzonder
het financieel kader voor het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid in de periode
tot 2013.Na de Europese Raad van Brussel presenteerde het Voorzitterschap een finaal
onderhandelingspakket aan zowel de lidstaten als de toetredende staten. In
de periode voorafgaande aan de Europese Raad van Kopenhagen vonden nog diverse
onderhandelingsronden plaats, waarna de onderhandelingen tijdens de Europese
Raad van Kopenhagen (12–13 december 2002, Kamerstukken II 2002/2003,
21 501–20, nr. 209) succesvol konden worden afgerond.IX Voornaamste onderhandelingskwesties en Nederlandse
inzet1. BEOORDELING VAN DE GEREEDHEID VAN DE TOETREDENDE STATEN
AAN DE HAND VAN DE KOPENHAGEN-CRITERIA1.1 Politieke criteriaAlleen met toetredende staten die volgens de Europese Raad voldeden aan
de politieke criteria werden toetredingsonderhandelingen geopend. Dit neemt
niet weg dat voortgang op dit gebied een belangrijk aandachtspunt bleef, bijvoorbeeld
waar het ging om het juridisch apparaat, het functioneren van de politie,
de strijd tegen corruptie en discriminatie, en de behandeling van minderheden.
Via het reeds genoemde Phare-programma bood de Europese Unie hierbij ondersteuning.
In het kader van het Matra-programma stelde Nederland ook bilaterale steun
beschikbaar aan de toetredende staten (Kamerstukken II 1999/2000, 26 800
V, nrs. 78 en 115).1.2 Economische criteriaOp het moment van toetreding dienen de toetredende staten te beschikken
over (1) een functionerende markteconomie die (2) de concurrentiedruk en marktkrachten
binnen de Europese Unie kan weerstaan. Gedurende de onderhandelingen vond
monitoring van de voortgang plaats door de Commissie en via de dialoog die
de Raad voor Economische en Financiële Zaken met de toetredende staten
was aangegaan. In deze dialoog werd met name gesproken over de Economische
Pretoetredingsprogramma's van de toetredende staten. Centraal hierin staan
het streven naar gezonde overheidsfinanciën en structurele hervormingen.In 2001 oordeelde de Commissie in haar voortgangsrapporten dat Cyprus
en Malta als eerste voldeden aan beide economische criteria. De overige acht
koplopers voldeden volgens dit rapport aan het eerste criterium en waren in
verschillende mate op weg om ook aan het tweede criterium te voldoen. In het
Verslag van de Europese Commissie over de vorderingen van de toetredende staten
van 9 oktober 2002 (COM(2002)700 final/ SEC(2002)1400–1412) oordeelde
de Commissie dat al deze landen in staat mogen worden geacht om op het moment
van toetreding ook aan het tweede criterium te voldoen. Voorwaarde hiervoor
is wel dat het huidige macro-economische beleid en hervormingsproces worden
gecontinueerd. In de hierboven genoemde brief aan het parlement (appreciatie
d.d. 18 oktober 2002) onderschreef de regering dit oordeel over de economische
gereedheid van de toetredende staten.1.3 Overname en implementatie van het acquisDe toetredende staten stonden voor de enorme taak om het volledige acquis over te nemen en te implementeren. Hiervoor moesten
ruim 85 000 pagina's aan wetgeving worden overgenomen terwijl instellingen
moesten worden hervormd of opgezet voor de implementatie en handhaving. In
sommige gevallen was hierbij sprake van bewegende doelen, aangezien
het acquis zich bleef ontwikkelen. Dit stelde
de toetredende staten voor extra inspanningen. De taak waar de toetredende
landen voor gesteld werden, was bovendien zonder precedent. Enerzijds was
bij alle eerdere toetredingen het acquis minder
ontwikkeld. Anderzijds was bij alle eerdere toetredingen (volledige) overname
van het acquis nog geen formele voorwaarde of
hadden toetreders het acquis reeds goeddeels overgenomen
in verband met hun eerdere lidmaatschap van de Europese Economische Ruimte
(EER).De onderhandelingen spitsten zich aanvankelijk (tot 2001) toe op de overname
van het acquis. Naarmate de toetredende staten
hiermee vorderden, verschoof het accent naar de opbouw van voldoende bestuurlijke
en gerechtelijke capaciteit ter handhaving en implementatie van het acquis. De Europese Unie ondersteunde de toetredende staten
hierbij via het eerder genoemde Phare-programma. Belangrijk onderdeel hiervan
is het Twinning-programma, waarin overheidsinstanties uit de lidstaten met
zusterinstellingen in de toetredende staten samenwerken om hen in staat te
stellen het acquis niet alleen over te nemen,
maar vooral ook daadwerkelijk te implementeren en te handhaven.Ondanks de grote inspanningen van de toetredende staten constateerde de
Commissie in haar voortgangsrapportage van 13 november 2001 nog aanzienlijke
gebreken op bestuurlijk en gerechtelijk gebied in nagenoeg alle toetredende
staten. Om die reden stelde de Commissie een Actieplan voor, bedoeld als een
verdere stimulans voor versterking van de bestuurlijke en gerechtelijke capaciteit.
Daaraan gekoppeld werd versterkte monitoring voorgesteld door Commissie en
lidstaten (peer reviews). Voor de uitvoering van
het Actieplan werd binnen het Phare-programma 250 miljoen euro herschikt ten
gunste van de opbouw van instituties. Aan de Europese Raad van Sevilla (24
juni 2002) werd een rapport aangeboden over het Actieplan. De Commisie ging
er bij haar beoordeling vanuit dat het Actieplan met extra inspanningen voor
de capaciteitsopbouw doorloopt tot en met het laatste jaar voorafgaande aan
toetreding. De uitvoering van de in gang gezette projecten wordt vervolgens
geleidelijk (in de periode 2004–2006) uitgefaseerd. Daarnaast stelde
de Commissie voor een zogenaamde Transitional Facility
for Institution Building in te stellen ter consolidatie van de institutionele
versterking. Deze faciliteit voorziet in een bedrag van in totaal 380 miljoen
euro voor de periode 2004–2006. De programmering van activiteiten, waarbij Twinning een van de instrumenten zal zijn, zal mede worden
gebaseerd op de laatste voortgangsrapportage voorafgaande aan toetreding.Nederland kende in de onderhandelingen grote prioriteit toe aan een adequate
bestuurlijke en gerechtelijke capaciteit met het oog op handhaving en implementatie
van het acquis in de toetredende staten. De regering
zette dan ook in op nauwkeurige monitoring van de door de toetredende staten
aangegane verplichtingen, alsmede actieve ondersteuning daarvan door de Matra-
en PSO- (Programma Samenwerking Oost-Europa) pretoetredingsprogramma's, alsook
door deelname aan de programma's van de Europese Unie. Aandacht ging hierbij
met name uit naar die onderdelen van het acquis
die Nederland essentieel acht voor het functioneren van de interne markt en
de veiligheid (in brede zin) van de burger, verdere versterking van de rule of law en de bescherming van minderheden.In haar voortgangsrapportages van 9 oktober 2002 constateerde de Commissie
dat de tien meest gevorderde toetredende staten gedurende de afgelopen jaren
voldoende vooruitgang hadden geboekt bij de overname van het acquis en het ontwikkelen van het bestuurlijk vermogen om dit op
het moment van toetreding in 2004 te kunnen implementeren en handhaven.
De Commissie kwam op grond hiervan in haar zogenoemde strategiedocument (Internet: www.europa.eu.int/comm/enlargement/report2002/paper2002)
tot de conclusie dat deze tien landen tijdig aan het derde Kopenhagen-criterium
zouden kunnen voldoen, zij het dat de toetredende landen hiertoe nog wel een
aanzienlijke inspanning zouden moeten doen. Mede naar aanleiding van zorgen
die Nederland nadrukkelijk naar voren had gebracht, verbond de Commissie daaraan
een aantal scherpe voorstellen om de toetredende staten aan de gemaakte afspraken
te kunnen houden:– tijdige signalering op politiek niveau door de Commissie van vertragingen
of problemen in het economische hervormingsproces en bij het nakomen van inspanningsverplichtingen
(early warning-brieven);– regelmatige presentatie van monitoringtabellen aan de Raad en
publicatie zes maanden voor toetreding van een monitoringrapport over de voortgang
van de toetredende staten;– opname van speciale vrijwaringsclausules in het verdrag om tot
drie jaar na inwerkingtreding van het Verdrag maatregelen te kunnen nemen
indien toetredende staten in gebreke blijven bij het nakomen van inspanningsverplichtingen
op het gebied van de interne markt en justitie en binnenlandse zaken. Al vóór
toetreding kan mede op basis van de bevindingen in het eerdergenoemde monitoringrapport
besloten worden dat vanaf het moment van toetreding bepaalde maatregelen tegen
een nieuwe lidstaat zullen worden genomen. De maatregelen worden pas opgeheven
wanneer de nieuwe lidstaat voldoet aan zijn verplichtingen. Zij vervallen
dus niet automatisch na het derde jaar van inwerkingtreding van het Toetredingsverdrag.
In afwijking tot de algemene vrijwaringsclausules kunnen deze maatregelen
tot grenscontroles leiden.De Nederlandse regering onderschreef het landenoordeel van de Commissie
slechts ten dele. In haar brief aan het parlement over de voortgangsrapportages
en de inzet voor de Europese Raad van Brussel (24–25 oktober 2002, Kamerstukken
II 2002/2003, 23 987, nr. 16, blz. 7) constateerde de regering «dat
de afzonderlijke voortgangsrapporten een realistisch beeld bieden van de voortgang
in de toetredende staten. De positief getoonzette conclusies in het Strategiedocument
ten aanzien van de verwachting aangaande het wegnemen en verwerken van de
vastgestelde tekortkomingen en achterstanden vloeien hier op het eerste gezicht
niet altijd even logisch uit voort.»Om tot een verantwoorde uitbreiding te kunnen komen, achtte de regering
het belangrijk om – aanvullend op reeds getroffen overgangsmaatregelen
en bestaande veiligheidsvoorzieningen in het acquis –
meer waarborgen in te bouwen voor het geval dat de toetreders op het moment
van toetreding nog niet aan alle eisen zouden voldoen. In de bovengenoemde
brief gaf de regering daarom aan het wenselijk te achten de door de Commissie
voorgestelde vrijwaringsclausules verder aan te scherpen. Nederland zette
hierbij in op verbreding van het deel van het acquis
waarop vrijwaringsmaatregelen van toepassing kunnen zijn, verlenging van de
periode waarbinnen besloten kan worden tot instelling van dergelijke maatregelen
en duidelijkere afspraken over de betrokkenheid van de Raad bij de beslissing
tot het nemen en opheffen van dergelijke maatregelen.Tijdens de Europese Raad van Brussel werd op dit punt grotendeels tegemoet
gekomen aan de volgende Nederlandse wensen:– De duur van de periode waarin maatregelen kunnen worden genomen,
werd verlengd van 2 tot 3 jaar.– De reikwijdte werd verduidelijkt door aan te geven dat onder interne markt wordt verstaan alle vormen van sectoraal beleid die economische
activiteiten met een grensoverschrijdend effect betreffen.– In conclusies van de ER werd opgenomen dat de Commissie terdege
rekening dient te houden met de opmerkingen van de Raad.Mede op grond van deze verbeteringen kon Nederland instemmen met het besluit
over de samenstelling van de eerste groep toetredende landen.Begin 2003 werden de eerste monitoringrapporten van de Commissie ontvangen
over de voortgang die de kandidaten sinds het verschijnen van de landenrapporten
in oktober 2002 hadden geboekt. De Commissie gaat in deze rapporten uitgebreid
en serieus in op de resterende tekortkomingen in de toetredende landen. Op
basis van de monitoringrapporten werden naar nagenoeg alle toetredende landen early warning-brieven gestuurd waarin tekortkomingen worden
gesignaleerd en de toetredende landen worden opgeroepen tot een extra inspanning
om tijdig aan de eisen te voldoen. In het voorjaar van 2003 verschenen er
nieuwe monitoringtabellen die wederom aanleiding gaven tot early warning-brieven, met name waar het gaat om de voedselveiligheid
en de voorbereiding op de Structuurfondsen. Nederland zal deze onderwerpen
nauwgezet volgen. Het monitoringproces heeft hiermee serieus gestalte gekregen.
In november 2003 resulteert dit proces in een laatste voortgangsrapport waarin
de Commissie de balans opmaakt; op basis van dit rapport zal worden besloten
welke vrijwaringsmaatregelen nodig zijn.2. FINANCIËLE ASPECTEN UITBREIDING EN HERVORMINGEN2.1 UitgangspuntenBelangrijk uitgangspunt voor de Nederlandse onderhandelingsinzet was een
financieel verantwoorde uitbreiding, waarbij de financiële houdbaarheid
van de Unie op de langere termijn na de uitbreiding zou worden zekergesteld.Om een beter inzicht te verkrijgen in de kosten van uitbreiding werden
op verzoek van de toenmalige regering in 2001 twee Interdepartementale Beleidsonderzoeken
(IBO's) verricht naar de gevolgen van de uitbreiding voor de EU-begroting.
Het eerste IBO betrof het Gemeenschappelijk Landbouw Beleid (GLB), het tweede
IBO had betrekking op overige uitgaven en algemene aspecten, voornamelijk
het Structuurbeleid. Het ging hierbij vooral om de Nederlandse bijdrage. In
het onderzoek werden tevens varianten ontworpen voor dit beleid in samenhang
met de verkenning van de aan deze varianten verbonden financiële gevolgen.
Het kabinetsstandpunt naar aanleiding van deze IBO's werd op 7 september 2001
aan het parlement aangeboden (Kamerstukken II 2000/2001, 27 912, nr.
1 en Kamerstukken II 2000/2001, 27 913, nr. 1).In de Financiële Perspectieven, zoals in 1999 overeengekomen te Berlijn,
werd gerekend met toetreding van zes staten in 2002. De IBO's toonden aan
dat uitbreiding met tien landen vanaf 2004 – inmiddels een realistischer
scenario dan toetreding van zes landen in 2002 – mogelijk was binnen
deze financiële perspectieven. Voor de houdbaarheid van dit scenario
zou echter geen (volledige) directe inkomenssteun mogen worden toegekend.
De ruimte onder de uitgavenplafonds voor 2000–2006 was hiervoor niet
toereikend. In Berlijn was namelijk afgesproken dat de totale uitgaven ten
behoeve van de toetredende landen door middel van infasering zouden oplopen
en dat de toetredende landen geen directe inkomenssteun zouden ontvangen.
Door toepassing van deze methode was het mogelijk om binnen de reservering
voor zes lidstaten in 2004 – oorspronkelijk gezien als derde jaar na
toetreding, maar nu dus het eerste jaar – uitgaven voor tien lidstaten
in het eerste jaar van toetreding te accomoderen. Toepassing
van deze rekenmethode zou een deel van het volgens«Berlijn» beschikbare
uitgavenplafond onbenut laten. De grote financiële gevolgen van de uitbreiding
zouden pas ontstaan na 2006. Bij een ongewijzigd Gemeenschappelijk Landbouwbeleid
en Structuur- en Cohesiebeleid zouden de kosten van de uitbreiding na 2007
sterk stijgen. Volgens de IBO's was hervorming van beide programma's om deze
reden noodzakelijk.2.2 UitgangspositieMede op basis van deze IBO's kwam de Nederlandse regering tot de volgende
uitgangspositie voor wat betreft de onderhandelingen over de financiële
aspecten van de uitbreiding:– De in Berlijn overeengekomen uitgavenplafonds voor de uitbreiding
moeten worden gerespecteerd.– Het is om beleidsinhoudelijke en budgettaire redenen onwenselijk
om producenten in de toetredende staten inkomenstoeslagen toe te kennen; «Berlijn»
voorzag hier volgens de Nederlandse regering ook niet in. Indien de toetredingsonderhandelingen
toch in de richting zouden gaan van inkomenssteun voor de toetredende staten,
dan zou hieraan gekoppeld moeten worden een afspraak over degressiviteit van
de inkomenssteun voor de Europese Unie als geheel.– De regering erkent dat verschil in behandeling tussen huidige
lidstaten en toetredende staten op de langere termijn niet houdbaar is. Om
discriminatie, dan wel een forse stijging van de kosten van het GLB, te voorkomen
is hervorming noodzakelijk. Nederland acht hervorming bovendien ook nodig
om niet-budgettaire redenen, bijvoorbeeld vanwege de veranderde eisen van
consument en maatschappij (duurzame landbouw), en de wens meer marktwerking
te introduceren (waaronder verplichtingen in het kader van de Wereldhandelsorganisatie).
Daarnaast is Nederland bereid een tijdelijke intensivering van het plattelandsbeleid
te accepteren daar dit vanuit onderhandelingsperspectief als een waarschijnlijk
onvermijdelijke voorwaarde wordt gezien voor een substantiële hervorming
van het GLB.– Op termijn dient het structuur- en cohesiebeleid te worden hervormd.
Deze discussie kan later worden gevoerd aangezien dit beleid tot en met 2006
vastligt, en er geen sprake is van een open einde-regeling zoals bij het GLB.
Op termijn zet Nederland in op een heroriëntatie van de structuurmiddelen,
waarbij de nationale (in plaats van regionale) welvaart doorslaggevend dient
te zijn: alleen lidstaten met een BNP onder (een bepaald percentage van) het
EU-gemiddelde zouden nog in aanmerking moeten komen voor structuursteun (de
zogenaamde cohesiebenadering). De structuursteun aan de vijftien huidige lidstaten
zal zodanig verminderen, dat ruimte ontstaat voor financiële steun aan
de toetredende staten. Zij zullen, gezien hun huidige niveau van economische
ontwikkeling, over (nagenoeg) de volle breedte in aanmerking komen voor het
Europees structuurbeleid.Nederland heeft deze gewenste beleidshervormingen aanvankelijk niet als
voorwaarden in de toetredingsonderhandelingen willen inbrengen. De inzet was
er slechts op gericht dat het resultaat van de toetredingsonderhandelingen
bovengenoemde beleidshervormingen niet onmogelijk zou maken. Hierbij werd
in het midden gelaten of Nederland de uitbreiding zou blokkeren indien onvoldoende
tegemoet werd gekomen aan de Nederlandse wensen. De Nederlandse tactiek was
er op gericht om parallel aan de toetredingsonderhandelingen
te proberen binnen de Europese Unie tot afspraken te komen over hervorming
van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB). Tijdens de Europese Raad van
Kopenhagen zouden de contouren van een hervormd GLB zichtbaar moeten zijn.
Mede dankzij deze opstelling kon tijdens de Eurpese Raad van
Brussel een beter resultaat worden bewerkstelligd (zie paragraaf 2.7).2.3 Voorstellen van de Europese CommissieDe onderhandelingen over de financiële aspecten van de uitbreiding
kwamen op gang nadat de Commissie op 30 januari 2002 een financieel raamwerk (Common Financial Framework; Kamerstukken II 2001/2002, 23 987
nr. 10, Commissiedocument nr. SEC (2002) 102 final) presenteerde
met voorstellen voor de financiële onderbouwing van de uitbreiding. Als
aanvulling hierop kwam de Commissie later met voorstellen voor budgettaire
compensatie aan de toetredende staten. De Commissie-voorstellen hielden onder
meer in:– infasering van de inkomenssteun onder het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid
vanaf 2004 (25 procent) tot 2013 (100 procent);– vaststellen van de referentieperiode voor de bepaling van productiequota
voor onder meer melk, aardappelzetmeel en suiker;– infasering van de uitgaven aan regionaal beleid vanaf een niveau
van ruim 7 miljard Euroin 2004 tot meer dan 10 miljard euro in 2006;– bestemming van een derde deel van de middelen voor regionaal beleid
voor cohesiebeleid;– budgettaire compensatie van de toetredende staten wier netto betalingspositie
na toetreding verslechtert ten opzichte van 2003 via een lump sum en vrijmaking
van extra middelen voor institutionele ontwikkeling, in het bijzonder versterking
van de bestuurlijke en juridische capaciteit, en voor de sluiting van de kerncentrales
Ignalina (Litouwen) en Bohunice (Slowakije).De voorstellen hadden betrekking op de resterende periode van de lopende
Financiële Perspectieven vanaf toetreding, dat wil zeggen de periode
2004–2006. Alleen het voorstel met betrekking tot inkomenssteun reikt
verder, tot 2013.2.4 Nederlandse reactieHet regeringsstandpunt ten aanzien van de financiële hoofdstukken
werd onder meer vastgelegd in een brief van de Staatssecretaris van Buitenlandse
Zaken aan de Tweede Kamer over dit onderwerp d.d. 4 februari 2003 (Kamerstukken
II 2002/2003, 23 987, nr. 10), het strategisch akkoord van het kabinet-Balkenende,
de notitie «Verantwoord Uitbreiden» van 20 september 2002
(Kamerstukken II 2002/2003, 28 602, nr. 2) en de brief van de minister
van Financiën aan het parlement van dezelfde datum (Kamerstukken II,
2002/2003, 23 987, nr. 13).Belangrijkste aspecten van de Nederlandse reactie betroffen:– De Financiële Perspectieven van Berlijn moeten worden gerespecteerd.– Het Commissie-voorstel om directe inkomenssteun in te faseren
gedurende de periode 2004–2013 wijkt af van de aannames en financiële
kaders van «Berlijn». Het voorstel neemt een voorschot op de discussie
over de volgende Financiële Perspectieven. De Commissie erkent dat «Berlijn»
niet voorzag in toekenning van directe inkomenssteun, maar stelt dit toch
voor omdat er anders sprake zou zijn van twee GLB's binnen de uitgebreide
Unie.– De regering wijst infasering van directe inkomenssteun af. Uiteindelijk
zal echter wel sprake moeten zijn van één GLB in de EU. Indien
bij de onderhandelingen mocht blijken dat de toetredende staten wel directe
inkomenssteun zal worden toegekend, dan is een beleidslijn waarbij de toetredende
staten over een periode «ingroeien» in het systeem van directe
toeslagen, terwijl tegelijkertijd de bestaande toeslagen geleidelijk
worden verminderd, een te overwegen terugvaloptie (no phasing in, without
phasing out);– De voortgestelde referentieperioden voor productiequota worden
grotendeels gesteund– De regering steunt de voorstellen gericht op de sluiting van kerncentrales
in Litouwen en Slowakije en voortzetting van activiteiten op het gebied van
institution building na toetreding.– De regering acht het verstandig noch noodzakelijk om reeds begin
2002 de beschikbare ruimte onder de Financiële Perspectieven volledig
te benutten door toezeggingen te doen over budgettaire compensatie. Dit onderwerp
zou pas aan het slot van de onderhandelingen aan de orde moeten komen.Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Zweden spraken zich evenals Nederland
uit tegen de infasering van directe inkomenssteun in de toetredende staten.
De overige landen konden zich grotendeels vinden in de voorstellen van de
Commissie. Tijdens het Spaanse Voorzitterschap (eerste helft 2002) kon deze
impasse niet doorbroken worden, waarop de Europese Raad van Sevilla bepaalde
dat «de Raad de passende besluiten moet nemen om de toetredende staten
in de eerste dagen van november op de hoogte te stellen van alles wat nog
ontbreekt voor het financiële pakket.»2.5 Nieuw voorstel van de Europese CommissieOp 8 oktober 2002 presenteerde de Commissie hiertoe haar nieuwe voorstel
voor een Gemeenschappelijk Standpunt voor het landbouwdossier. Hierin werd
het voorstel voor de infasering van directe inkomenssteun in de toetredende
staten onverkort gehandhaafd. De Commissie gaf bovendien aan tevens te zullen
vasthouden aan de voorstellen uit het Common Financial
Framework voor het geheel van financiële dossiers. Inmiddels
was de druk om snel tot een EU-akkoord over het financieel pakket te komen
verder toegenomen. Alhoewel de Voorzitterschapsconclusies van Sevilla ruimte
lieten voor bespreking in november streefde een meerderheid van de lidstaten
ernaar om reeds in Brussel (25/26 oktober 2002) tot overeenstemming te komen.Een meerderheid van elf lidstaten had zich inmiddels in meer of mindere
mate voorstander betoond van de infasering van directe inkomenssteun en de
overige elementen van het Common Financial Framework.
Zowel het Voorzitterschap als de Commissie oefenden grote druk uit op Nederland,
het Verenigd Koninkrijk, Zweden en Duitsland om de Commissie-voorstellen te
accepteren. Nederland onderhield in deze periode nauw contact met deze landen
om zoveel mogelijk een gemeenschappelijke positie te kunnen innemen. Hierbij
waren met name ook de contacten met Duitsland van belang, dat zich evenals
Nederland krachtig had ingezet voor een gelijktijdig akkoord over de financiële
aspecten van de uitbreiding en hervorming van het GLB. In de aanloop naar
de Europese Raad van Brussel vond hierover herhaaldelijk bilateraal overleg
plaats tussen Duitsland en Frankrijk, de meest uitgesproken tegenstander van
een vroegtijdige GLB-hervorming. 2.6 Nederlandse inzet voor de Europese Raad van BrusselZoals uiteengezet in de brief van de Minister van Buitenlandse Zaken en
de Staatssecretaris voor Europese Zaken inzake de Voortgangsrapportages van
de Commissie en de Nederlandse inzet tijdens de Europese Raad van Brussel
(Kamerstukken II 2002/2003, 23 987, nr. 16) was genoemde inzet gericht
op het bereiken van politieke besluiten over de door Nederland gewenste beleidshervormingen
in het gemeenschappelijk landbouwbeleid op termijn, naast natuurlijk een solide
en verantwoord financieel kader voor de jaren na de toetreding.
De door de regering gewenste beleidshervormingen van het GLB vormden geen
nieuwe conditionaliteiten in de toetredingsonderhandelingen. Het ging om parallelle
processen. Tegelijkertijd mocht het resultaat van de toetredingsonderhandelingen,
gericht op besluitvorming in 2002, de gewenste beleidshervormingen niet onmogelijk
maken, of een onaanvaardbare hypotheek leggen op de toekomstige financiële
perspectieven van de Unie.Daarbij hanteerde Nederland als terugvalpositie dat indien de infasering
van inkomenssteun in de nieuwe lidstaten onontkoombaar zou zijn, dit de noodzaak
versterkte van versnelde uitfasering van die steun in de oude lidstaten. Hierover
zou besloten moeten zijn voordat de toetreding van nieuwe lidstaten een feit
is (no phasing in without phasing out). In lijn
hiermee streefde de regering met kracht naar totstandkoming van heldere en
concrete afspraken over richting en tijdpad van de gewenste, brede GLB-hervormingen,
tegelijk met het besluit tot infasering.Naast de voor Nederland zo cruciale discussie over het GLB was de inzet
gericht op het vaststellen van een sober financieel onderhandelingspakket,
binnen de kaders van «Berlijn», en de nadrukkelijke wens om pas
tijdens de Europese Raad van Kopenhagen tot een definitief en alomvattend
akkoord te komen over het gehele financiële pakket (nothing is agreed, until everything is agreed).2.7 Resultaat Europese Raad van BrusselDaags voor de Europese Raad van Brussel kwamen Duitsland en Frankrijk
een beginselakkoord overeen over de beheersing van de landbouwuitgaven tot
2013. Op zichzelf genomen achtte Nederland het positief dat deze twee belangrijke,
en tot dan toe op dit punt tegenover elkaar staande, lidstaten tot elkaar
waren gekomen op dit dossier. Daarvan ging onmiskenbaar een aansporing uit
naar de andere lidstaten om nu de besluiten te nemen die het mogelijk zouden
maken over te gaan tot de slotfase van het uitbreidingsproces. Dat nam echter
niet weg dat Nederland eerst duidelijkheid wilde over de precieze inhoud van
dit Frans-Duitse akkoord Het Deense Voorzitterschap en de Europese Commissie
accepteerden het akkoord evenwel onmiddellijk.Naar in de loop van de besprekingen duidelijk werd, hield het akkoord
onder meer in dat Duitsland en Frankrijk het Commissie-voorstel voor het Gemeenschappelijk
Standpunt (inclusief infasering van directe inkomenssteun) aanvaardden. Om
de kosten van het GLB (en de infasering van directe inkomenssteun in de nieuwe
lidstaten) beheersbaar te houden, werd door President Chirac en Bondskanselier
Schröder afgesproken dat de gehele EU-begrotingscategorie I.A (waaruit
Directe Inkomenssteun en het markt- en prijsbeleid worden betaald) gedurende
de jaren 2007–2013, te weten de periode van de eerstvolgende Financiële
Perspectieven, reëel constant zou worden gehouden ten opzichte van 2006 –
zij het met een maximale inflatiecorrectie van 1,5 procent.Naar Nederlandse inschatting, bevestigd door anderen, zou een dergelijke
groei van categorie I.A de infasering van directe inkomenssteun in de nieuwe
lidstaten mogelijk maken zonder dat de directe
inkomenssteun voor de huidige lidstaten daarvoor zou moeten worden teruggebracht
(degressiviteit) ten opzichte van het nominaal constante niveau dat is voorzien
in de jaren 2000–2013 voor de huidige lidstaten.Al snel bleek dat alle andere lidstaten konden instemmen met dit voorstel.
Er werd nu een klemmend beroep op Nederland gedaan, om in het belang van de voortgang van het uitbreidingsproces, eveneens in te stemmen.
Nederland insisteerde niettemin op een verlaging van het inflatiecorrectiepercentage,
zodanig dat wel (enige) degressiviteit werd toegepast op de directe inkomenssteun.
Onder de gegeven omstandigheden was dit de enige resterende weg om te komen
tot uitfasering van de directe inkomenssteun. Dankzij onderhandelingen met
het Voorzitterschap, en andere lidstaten, werd alsnog een compromis bereikt
over een lagere inflatiecorrectie van 1 (één) procent, hetgeen
de facto resulteert in (enige) degressiviteit in de directe inkomenssteun.Zowel in vergelijking met het Duits-Franse akkoord, als in vergelijking
met de huidige Financiële Perspectieven (waarin binnen categorie I.A
het deel voor directe inkomenssteun nominaal constant wordt gehouden, maar
de rest van de categorie reëel constant) is dit vanuit Nederlands oogpunt
bezien een verbetering. Dit resultaat zal op termijn non-discriminatoir werken
voor de huidige en de toetredende lidstaten. Bovendien laat dit besluit onverlet
«toekomstige beslissingen over het GLB, de financiering van de Europese
Unie na 2006, eventuele gevolgen van de uitvoering van punt 22 van de Voorzitterschapsconclusies
van de Europese Raad van Berlijn, alsmede de internationale verbintenissen
die de Europese Unie is aangegaan, onder meer bij de start van de ontwikkelingsronde
van Doha»1. Verdere inhoudelijke beleidsaanpassingen
worden dus niet uitgesloten2. Daarbij moet worden
bedacht dat juist een zekere mate van degressiviteit financiële ruimte
kan scheppen voor inhoudelijke beleidsaanpassingen. Ter illustratie zijn de
overeengekomen maxima voor de jaren 2004–2013 hier weergegeven:Beschikbare maxima GLB, in lopende prijzen, miljoenen
euro's 2004200520062007200820092010201120122013EU-2542 97944 47445 30645 75946 21746 67947 14647 61748 09348 574Naast het akkoord over de GLB-uitgaven werd overeenstemming bereikt over
andere onderdelen van het onderhandelingspakket, alsmede een aantal voor Nederland
belangrijke uitgangspunten. De belangrijkste hiervan worden kort herhaald:– Het door de Europese Raad in Berlijn vastgestelde maximum voor
de uitbreidingsuitgaven in de periode 2004–2006 moest gerespecteerd
worden.– De uitgaven van de Europese Unie moesten blijven voldoen aan de
eisen inzake begrotingsdiscipline en efficiëntie en de nodige waarborgen
bieden dat de uitgebreide Unie voldoende middelen tot haar beschikking zou
hebben om haar beleid ten gunste van al haar burgers naar behoren te ontwikkelen.– De totale vastleggingskredieten voor de structuurfondsen en de
cohesiefondsen die met het oog op de uitbreiding aan rubriek 2 (met betrekking
tot het Structuurbeleid) moesten worden toegevoegd, zouden voor de periode
2004–2006 in totaal 23 miljard euro bedragen.– Het «eigen middelen»-besluit (Raadsbesluit 2000/597/EC,
PbEG L 253) zal vanaf de toetreding op de nieuwe lidstaten van toepassing
zijn.– Indien het geraamde netto saldo van de «cashflow»
met de Gemeenschapsbegroting in vergelijking met het jaar 2003 voor afzonderlijke
toetredende staten in de periode 2004–2006 negatief zou uitvallen, dan
zou tijdelijke begrotingscompensatie worden geboden. Daarbij zou het gaan
om forfaitaire, degressieve en tijdelijke uitkeringen aan de uitgavenkant
van de EU-begroting.– De bedragen zullen aan het eind van de onderhandelingen worden
bepaald.– De door de Europese Raad in Berlijn vastgelegde algemene inspanning
inzake begrotingsdiscipline moet in de periode vanaf 2007 worden voortgezet.Met bovengenoemd akkoord was voor wat betreft de Nederlandse inzet op
de financiële hoofdstukken veel bereikt. Het Voorzitterschap kon zich
nu gaan richten op de eindonderhandelingen, af te ronden tijdens de Europese
Raad van Kopenhagen.2.8 Aanpak van het Deense VoorzitterschapHet Voorzitterschap heeft op basis van het mandaat van de Europese Raad
van Brussel verschillende bilaterale onderhandelingsronden gevoerd met de
tien toetredende staten. Al snel bleek dat deze landen hoog inzetten en niet
bereid waren om het bod, zoals de huidige 15 lidstaten van de Europese Unie
in Brussel waren overeengekomen, te accepteren.Op 25 november 2002 presenteerde het Voorzitterschap mondeling aan de
lidstaten een voorstel voor het finale onderhandelingsbod aan de toetredende
staten. Het Voorzitterschap gaf aan dit voorstel – dat in nauw overleg
tussen de Europese Commissie en de Deense Minister-President Rasmussen was
opgesteld – nadrukkelijk als een eindpakket te beschouwen en niet als
basis voor verdere onderhandelingen met de toetredende staten. Het Voorzitterschap
nodigde de lidstaten uit tot het geven van reacties, maar verzocht niet om
een formeel mandaat.Het eindpakket van het Deense Voorzitterschap bevatte de volgende elementen:– Financiële Perspectieven van «Berlijn» worden
gerespecteerd;– duurder dan het pakket van Brussel; daarnaast is voor de toetredende
staten de facto sprake van lagere afdrachten in 2004 door toetreding per 1
mei 2004 in plaats van 1 januari 2004;– instelling van een financiële voorziening ter facilitering
van het Schengen-acquis1, de zogenoemde Schengen-faciliteit;– een aantal quotaverhogingen, met name voor melk, isoglucose en
aardappelzetmeel;– verhoging van de fondsen voor nucleaire veiligheid (ten behoeve
van de ontmanteling van de kerncentrales «Ignalina» in Litouwen
en «Bohunice» in Slowakije);– geen wijzigingen met betrekking tot het infaseren van inkomenssteun,
zoals in Brussel vastgesteld;– extra budgettaire compensatie voor de jaren 2004–2006 voor
de vier landen die er relatief het minst goed van af dreigen te komen (Cyprus,
Malta, Slovenië en de Tsjechische Republiek).Een groot aantal lidstaten, waaronder ook Nederland, was van mening dat
het Voorzitterschap met deze voorstellen te snel en te veel concessies deed.
Hoewel het Voorzitterschap nadrukkelijk geen mandaat had gekregen van de 15
lidstaten werd desalniettemin het pakket de volgende dag (dinsdag 26 november
2002) nagenoeg ongewijzigd aan de toetredende staten voorgelegd. De formele
reactie van deze staten liet niet lang op zich wachten. De meeste achtten
het pakket onvoldoende. Het Voorzitterschap hield in deze fase voet bij stuk
en gaf duidelijk te kennen dat er niet meer inzat. Het feit dat een aantal
lidstaten, waaronder Nederland, strikt vasthield aan de afspraken van Brussel
was in dit stadium van de onderhandelingen cruciaal om te laten inzien dat
de marges voor verdere concessies tijdens de eindonderhandelingen in Kopenhagen
minimaal waren.In dit licht was de Nederlandse positie voor Kopenhagen op hoofdlijnen
de volgende:– Het plafond van «Berlijn» en de afspraken van de Europese
Raad te Brussel moesten worden gerespecteerd; er kon niet worden getornd aan
de overeengekomen plafonnering voor categorie I.A van de Financiële Perspectieven
voor de periode 2007–2013 (de afspraken van de Europese Raad van Brussel
hierover waren inmiddels door de Raad op 18 november 2002 bekrachtigd waardoor
deze deel waren gaan uitmaken van het acquis communautaire);– Nederland was van mening dat het voorstel van het Voorzitterschap
financieel te ruim is en teveel concessies aan de toetredende staten bevatte;– Nederland kon niet instemmen met eventuele voorstellen om het
infaseringsritme voor de inkomenssteun aan te passen;– indien het toch noodzakelijk zou blijken een gebaar te maken in
de richting van de toetredende staten, dan bij voorkeur in de vorm van een
lump sum bedrag en niet in de vorm van kortingen op de afdrachten;– niet sleutelen aan bestaande EU-regels voor afdrachten of ontvangsten;– het vertraagde begin van afdrachten door de nieuwe lidstaten vanaf 
1 mei 2004, gekoppeld aan het uitgangspunt dat alle inkomsten (in vastleggingen)
werden berekend alsof de landen al lid zouden zijn van de Unie per 1 januari
2004, was voor Nederland een uiterste concessie die pas op het allerlaatste
moment in Kopenhagen gedaan kon worden;– De instemming in Kopenhagen met een Schengen-faciliteit moest
eveneens als een concessie gezien worden.2.9 Resultaat van de Europese Raad van Kopenhagen –
het slotpakketDe eindonderhandelingen draaiden in hoofdzaak om de vraag of, en zo ja
hoeveel, additionele financiële middelen beschikbaar zouden worden gesteld
aan de toetredende staten. Tijdens het werkdiner van de staatshoofden en regeringsleiders
werd een eerste discussie gevoerd over het pakket zoals dat door het Voorzitterschap,
zonder mandaat, aan de toetredende staten was voorgelegd. Overeengekomen werd
dat dit pakket door het Deense Voorzitterschap in zijn onderhandelingen met
de toetredende staten als eindbod diende te worden beschouwd. Hierbij is het
vooral Nederland geweest dat, gesteund door Duitsland, erop insisteerde dat
geen verdere financiële toezeggingen werden gedaan.Aangezien met de aanname van dit eindpakket besloten werd dat de toetredende
staten pas per 1 mei 2004 financieel zouden gaan bijdragen aan de begroting
van de Europese Unie, terwijl de inkomsten vanaf  1 januari 2004
gerekend zouden worden, zouden als gevolg daarvan de EU-inkomsten circa 1,3
miljard euro lager uitvallen. Gecombineerd met de overige geaggregeerde financiële
implicaties van dit eindpakket, leidde deze aanpassing tot een nog resterende
beschikbare bestedingsruimte onder de uitgavensplafonds van «Berlijn»
van rond de 600 miljoen euro.De vergadering van de Europese Raad werd diverse keren geschorst om het
Voorzitterschap in de gelegenheid te stellen met de toetredende staten te
onderhandelen. Deze staten gaven aan dat het eindpakket nog niet voldoende
was. Met name Polen wilde grotere financiële toezeggingen. Andere toetredende
staten gaven op hun beurt aan dat zij het evenwicht tussen de verschillende
toetredende staten niet bevredigend vonden; wanneer Polen werd geaccomodeerd
met extra financiële middelen, dan dienden de overige toetredende staten
een vergelijkbaar bod te ontvangen.Uiteindelijk is een compromis gevonden in een andere bestedingsmodaliteit
van de middelen voor structuurbeleid, waarvan de Europese Raad van Brussel
besloten had dat die voor de periode 2004–2006 voor de nieuwe lidstaten
beschikbaar zouden zijn. Binnen de structuurmiddelen voor Polen zou 1 miljard
euro worden afgetrokken. Dit bedrag zou geplaatst worden in een bijzondere,
tijdelijke cash flow-faciliteit ten behoeve van
dat land. Bovendien werd besloten een bedrag van 108 miljoen euro als bijzondere Schengen-faciliteit te reserveren voor verdere verbetering
van de grensbeveiliging. Voor de Tsjechische Republiek werd een identieke cash flow-faciliteit getroffen ad 100 miljoen euro. Ten
slotte werd voor alle toetredende staten, uitgezonderd Polen, besloten additionele
middelen beschikbaar te stellen ter hoogte van 300 miljoen euro, die ten laste
van de genoemde resterende bestedingsruimte onder de Berlijn-plafonds zou
worden gebracht.Nederland heeft hiermee uiteindelijk ingestemd op grond van de overweging
dat dit compromis in overeenstemming was met de eerder gekozen uitgangspunten,
waaronder met name respectering van de plafonds van Berlijn en de afspraken
van Brussel. Naar de overtuiging van de regering was hiermee een resultaat
tot stand gekomen dat weliswaar de plafonds van «Berlijn» dicht
naderde, maar dat aanvaardbaar was nu dit de ook door Nederland gewenste uitbreiding
mogelijk maakte.Nederland heeft daarbij nog wel geïnsisteerd op precieze vastlegging
van de financiële arrangementen teneinde te voorkomen dat in de komende
jaren alsnog onduidelijkheid zou ontstaan over de gemaakte afspraken; hieraan
is voldaan. Volledigheidshalve volgt onderstaand de weergave van het financiële
eindpakket zoals in Kopenhagen overeengekomen. Deze tabel is ook opgenomen
als bijlage bij het toetredingsverdrag.Vastleggingen in miljoenen Euro's, prijzen 1999 200420052006Categorie 1 landbouw1 8973 7474 1471a GLB3272 0352 322 1b Plattelandsbeleid1 5701 7151 825 Categorie 2 Structuurbeleid6 0706 9078 770Structuurfondsen3 4534 7555 948Cohesie-fondsen2 6172 1522 822 Categorie 3 Intern Beleid en aanvullende transitiehulp1 4571 4121 387Bestaand Intern Beleid846881916 Nucleaire veiligheid125125125 Institutionele versterking20012060 Schengen-facilite it286286286 Categorie 5 Administr. Uitgaven503558612Totaal9 92712 62414 916 200420052006Cash-flow faciliteit1 011744644Budgettaire compensaties262429296Totaal1 2731 1739402.10 Budgetrecht Europees ParlementHet begrotingsrecht van het Europees Parlement en de Raad, de twee takken
van de begrotingsautoriteit, is vastgelegd in het EG-Verdrag (met name in
artikel 272). Dit recht heeft betrekking op de jaarlijkse vaststelling van
de EU-begroting. Voorts hebben de Raad, de Europese Commissie en het Europees
Parlement in het Inter-institutioneel akkoord (IIA) over de begrotingsdiscipline
en de verbetering van de begrotingsprocedure van 6 mei 1999 een aantal
nadere afspraken gemaakt over de uitvoering van de begrotingsprocedure. Ook
zijn met dit akkoord de financiële kaders vastgelegd voor de periode
2000–2006. Deze periode komt overeen met de duur van de Financiële
Perspectieven (de financiële kaders) zoals in maart 1999 overeengekomen
tijdens de Europese Raad van Berlijn. Door middel van dit inter-institutioneel
akkoord hebben naast de Raad, ook het Europees Parlement en de Commissie zich
verbonden om deze Financiële Perspectieven te respecteren (paragraaf 11
van het akkoord).Op basis van artikel 49 het Verdrag betreffende de Europese Unie bepalen
de lidstaten in onderhandeling met het land (of landen) dat te kennen heeft
gegeven te willen toetreden de voorwaarden, inclusief de financiële,
waaronder kan worden toegetreden. Het Europees Parlement heeft volgens het
eerste lid van ditzelfde artikel het instemmingsrecht met het toetredingsverzoek
van een land. In formele zin is het Europees Parlement echter geen partij
bij het Toetredingsverdrag.In paragraaf 25 van het Inter-institutioneel akkoord is bepaald dat
de Raad en het Europees Parlement gezamenlijk de Financiële Perspectieven
zullen aanpassen als gevolg van de uitbreiding. Nadat zulks is gebeurd zullen
deze aangepaste Financiële Perspectieven het kader vormen waarbinnen
het Europees Parlement en de Raad hun gedeelde begrotingsrecht kunnen uitoefenen.
Hiermee wordt bedoeld dat het Europees Parlement en de Raad de Financiële
Perspectieven op voorstel van de Commissie zullen aanpassen, nadat de toetredingsonderhandelingen
zijn afgerond. Dit was naar de mening van de Raad een technische aangelegenheid.
Het Europees Parlement meende echter dat het ging om meer dan alleen een technische
aanpassing. Dit betrof derhalve een verschil van interpretatie ten aanzien
van paragraaf 25.Nederland heeft in deze discussie steeds gewezen op de restrictieve interpretatie
van paragraaf 25 en heeft zich verzet tegen al te ruime concessies aan
het Europees Parlement. Het uiteindelijke resultaat van de onderhandelingen,
waarbij de bedragen zoals overeengekomen in Kopenhagen zijn overgenomen, is
voor Nederland acceptabel. De additionele middelen voor het intern beleid
zijn in een apart besluit opgenomen en hebben geen direct verband met de uitbreiding.3. VRIJ VERKEER VAN PERSONENMet name Duitsland en Oostenrijk vreesden na toetreding verstoring van
de arbeidsmarkt in voornamelijk de grensregio's door de toestroom van relatief
goedkope arbeidskrachten uit de nieuwe lidstaten. Op aandringen van beide
landen verzocht de Europese Unie de toetredende staten (minus Cyprus en Malta)
uiteindelijk om een overgangsregeling van twee jaar, onder voorwaarden in
twee stappen door individuele lidstaten te verlengen tot maximaal zeven jaar
voor het vrije verkeer van werknemers. Gedurende deze overgangsperiode is
het relevante acquis niet van toepassing en hoeven
lidstaten hun arbeidsmarkten dan ook niet volledig te openen voor werknemers
uit nieuwe lidstaten. Lidstaten kunnen er overigens wel voor kiezen hun arbeidsmarkten
meteen na toetreding al geheel of gedeeltelijk open te stellen op basis van
nationale wetgeving. Alhoewel de gevraagde overgangsregeling op de nodige
weerstand stuitte bij de toetredende staten, accepteerden deze uiteindelijk
allen het EU-voorstel. Daarbij bedongen de toetredende staten wel het recht
om ten aanzien van individuele lidstaten (inclusief andere nieuwe toetreders)
op basis van wederkerigheid dezelfde beperkingen in te voeren ten aanzien
van de toegang tot hun eigen arbeidsmarkten.De regering is er mede naar aanleiding van het advies van de Sociaal Economische
Raad (SER; Advies van de Sociaal-Economische Raad nr. 01/04 van 16 februari
2001, Arbeidsmobiliteit in de EU (internet: www.ser.nl./publicaties)) steeds van uitgegaan dat het niet noodzakelijk zal zijn de Nederlandse
arbeidsmarkten langer dan nodig gesloten te houden. Indien zich na opening
van de arbeidsmarkt onverhoopt toch een verstoring van de markt voordoet dan
bestaat de mogelijkheid om vrijwaringsmaatregelen te nemen. Om meteen na toetreding
vrij verkeer van werknemers met de nieuwe lidstaten tot stand te brengen zou
de algemene maatregel van bestuur ter uitvoering van de Wet Arbeid Vreemdelingen
(WAV) moeten worden aangepast. Artikel 2 van de WAV (de verplichte tewerkstellingsvergunning)
zou dan niet langer van toepassing zijn op vreemdelingen met de nationaliteit
van de betreffende landen.4. VRIJ VERKEER VAN KAPITAALEen belangrijk aspect van de onderhandelingen over dit hoofdstuk betrof
een verzoek van het merendeel van de toetredende staten om een lange overgangstermijn
voor de aankoop van landbouwgrond door niet-ingezetenen uit vrees voor speculatie
en prijsopdrijving. Daarnaast speelden politiek-historische gevoeligheden
in sommige landen (met name Polen) een belangrijke rol in de onderhandelingen.
Daarnaast verzochten nagenoeg al deze landen, eveneens uit zorg over speculatie
en prijsopdrijving, om een lange overgangstermijn voor de aankoop van tweede
huizen door niet-ingezetenen.De Europese Unie toonde begrip voor de bij de toetredende staten levende
zorgen en accepteerde een beperkte overgangsperiode voor zowel de aankoop
van tweede huizen (vijf jaar) als voor de aankoop van landbouwgrond (zeven
jaar). Nadat Hongarije op deze basis akkoord ging, volgden spoedig soortgelijke
akkoorden met de overige toetredende staten.Op insisteren van Nederland werd bij de toekenning van bovengenoemde overgangstermijnen
voor de aankoop van landbouwgrond een uitzonderingspositie bedongen voor zelfstandige
boeren. Voor hen geldt in de meeste landen een overgangstermijn van drie jaar.
In de Tsjechische Republiek mogen zelfstandige boeren vanaf het moment van
toetreding grond aankopen.Polen weigerde evenwel het aanbod te accepteren en drong aan op een overgangstermijn
van 18 jaar voor de aankoop van landbouwgrond. Met name de aankoop van grond
in Noord-West Polen, het vroegere Duitse Silezië en Pommern, lag om politiek-historisch
redenen uiterst gevoelig. Pas met het aantreden van de regering Miller in
oktober 2001 kwam er schot in dit dossier. De meer realistische opstelling
van de regering Miller – beperking van de overgangsperiode tot twaalf
jaar – met een uitzondering voor zelfstandige boeren (drie jaar) leidde
eind 2001 jaar echter bijna tot een regeringscrisis, waarna het Poolse standpunt
opnieuw werd herzien.Uiteindelijk kon met Polen pas begin 2002 overeenstemming worden bereikt
nadat de Europese Unie zich bereid had getoond om de door Polen gevraagde
overgangstermijn van respectievelijk twaalf en zeven jaar toe te kennen voor
de aankoop van landbouwgrond in Noord-West en Zuid-Oost Polen. Op aandringen
van Nederland was hierbij niettemin een gunstiger regeling bedongen voor zelfstandige
boeren die zich in Polen willen vestigen. Voor hen gold een overgangstermijn
van respectievelijk zeven en drie jaar (afhankelijk van de regio) voor de
aankoop van landbouwgrond in Noord-West en Zuid-Oost-Polen. Deze overgangstermijn gaat in vanaf de datum waarop een belanghebbende een pachtovereenkomst
heeft ondertekend.Mede vanwege dit ruimere akkoord met Polen verzochten vervolgens Hongarije
en een aantal andere toetredende staten, om een vrijwaringsclausule voor een
eventuele aanvullende overgangsperiode van drie jaar voor de aankoop van grond.
Tijdens de Europese Raad van Kopenhagen accepteerde de Europese Unie dit verzoek
voor alle toetredende staten met uitzondering van Polen.5. MEDEDINGINGHet mededingings- en staatssteunrecht is een van de hoekstenen van de
interne markt. Een correcte toepassing en naleving van deze regels moet een level playing field en eerlijke concurrentie waarborgen.Op mededingingsgebied gaat het daarbij om het toezicht op collusie, samenwerkingsovereenkomsten,
kartels, machtsmisbruik en concentraties. Nederland heeft in de onderhandelingen
de inzet van de Commissie gesteund om deze hoofdstukken pas af te sluiten
als er naast overname van de EU-regels ook een aantoonbare track record was.
De toetredende landen zijn daarin geslaagd.Dit neemt niet weg dat nog het nodige werk moet worden verzet. Aandacht
moet blijven uitgaan naar het vergroten van kennis en bewustzijn van zowel
de EU-mededingingsregels als het bijbehorende (nieuwe) handhavingsysteem bij
alle betrokken partijen. Voor wat betreft het toezicht op de artikelen 81
en 82 van het EG-Verdrag, treedt halverwege volgend jaar het gemoderniseerde
handhavingsysteem in werking (op basis van de nieuwe Verordening (EG) nr.
1/2003 van de Raad van de Europese Unie van 16 december 2002 (PbEG L 001)
betreffende de uitvoering van de mededingingsregels van de artikelen 81 en
82 van het Verdrag). Aan nieuwe regels voor concentratiecontrole wordt op
dit moment gewerkt.Mededingingsautoriteiten en de rechterlijke macht in de toetredende staten
dienen volgens Verordening (EG) nr. 2/2003 van de Raad van de Europese Unie
van 19 december 2002 (PbEG L 001) tot wijziging van Verordening (EG) nr. 2248/2001
zelfstandig de artikelen 81 en 82 van het EG-Verdrag toe te passen. Ook het
bedrijfsleven ondervindt de gevolgen van het nieuwe handhavingsysteem. Doordat
het notificatiesysteem voor wat betreft de handhaving van de genoemde artikelen
81 en 82 in deze verordening is afgeschaft, dienen de bedrijven in de nieuwe
lidstaten zelfstandig te beoordelen of hun gedrag en samenwerkingsovereenkomsten
legitiem zijn. De autoriteiten grijpen in principe pas achteraf in. Het notificatiesysteem
is overigens niet afgeschaft voor de toepassing van de nationale mededingingswet.Vanwege het concurrentievervalsende effect van ontoelaatbare staatssteun
heeft Nederland zich in de onderhandelingen streng opgesteld. Uitgangspunt
is steeds geweest dat de nieuwe lidstaten de eigen wetgeving volledig in lijn
dienden te brengen met het acquis. Het beleid
in de pre-accessie fase is daar ook altijd op gericht geweest. De toetreders
hebben al onder het regime van de Europa-Akkoorden (als het ware voorlopers
van toetreding) de verplichting op zich genomen om te voldoen aan de EU-regels.
Het grootste gedeelte van de steunmaatregelen is dan ook in de loop der tijd
aan het acquis aangepast. Toch bleef een aantal
met het acquis incompatibele staatssteunregelingen
in Hongarije, Malta, Polen en de Tsjechische Republiek bestaan. Deze zijn
grofweg in te delen in fiscale stimuleringsmaatregelen voor investeerders
en staatssteun aan de noodlijdende staalsector.Dat zoveel waarde gehecht werd aan de fiscale stimuleringsmaatregelen
laat zich verklaren door het grote belang van (vooral buitenlandse) investeerders
voor de economie van de nieuwe lidstaten. De bedrijven die aangetrokken werden
door de belastingvoordelen hebben een aanzienlijk aandeel in de export, werkgelegenheid
en Bruto Binnenlands Product. De ontwikkeling van het Midden- en Kleinbedrijf
(MKB) werd ook door de maatregelen gestimuleerd. Daarnaast doet zich het probleem
van «verworven rechten» voor. De nieuwe lidstaten zijn beducht
voor juridische procedures van bedrijven die hun (contractuele) voordelen
zouden zien verdwijnen. Toch ligt de werkelijke aantrekkingskracht van de
nieuwe lidstaten niet in de belastingvoordelen, maar in het investeringsklimaat
in het algemeen. Ook hadden zowel de overheden als het bedrijfsleven in de
nieuwe lidstaten tijdig kunnen weten dat de incompatibele fiscale regelingen
na toetreding zouden moeten vervallen. De vertraging van de aanpassing van
het steunregime voor de staalsector laat zich verklaren door de grote sociale
gevolgen van herstructurering en de moeilijke privatisering van de sector.Pas in het laatste halfjaar van 2002 werd na moeizame onderhandelingen
een akkoord bereikt. Nederland heeft daarbij het uiterste gedaan om een zo
goed mogelijk resultaat te behalen. Telkens is zo veel mogelijk rekening gehouden
met gevoeligheden bij de nieuwe lidstaten enerzijds en het belang van een
goed functionerende interne markt en de Nederlandse industrie anderzijds.
De belangrijkste resultaten van de onderhandelingen zijn grofweg in tweeën
te delen:– de bestaande fiscale stimuleringsmaatregelen dienen over een periode
tot maximaal 2011 uitgefaseerd te worden. Nieuwe gevallen worden niet toegestaan;– voor de staalsector in Polen en de Tsjechische Republiek is een
plan opgesteld om de sector eind 2006 te herstructureren. Een staalbedrijf
in Slowakije krijgt een overgangstermijn voor steun tot eind 2009 om de werkgelegenheid
op peil te houden.Met deze maatregelen wordt de staatssteun aan banden gelegd. Aan de staalsector
worden aanzienlijke capaciteitsreducties opgelegd. Er zijn strenge voorwaarden
en controlemechanismen aan verbonden. Als niet voldaan wordt aan de voorwaarden,
vervalt het recht op de overgangsmaatregelen. Met dit akkoord wordt verstoring
van het level playing field en de interne markt
zoveel mogelijk voorkomen.6. LANDBOUWBELEID (VETERINAIRE EN FYTOSANITAIRE ZAKEN)De onderhandelingen over veterinaire en fytosanitaire zaken en voedselveiligheid
concentreerden zich op de vraag of een overgangstermijn kon worden toegekend
voor de communautaire regels over gezondheidsbescherming in slachthuizen,
vlees- en zuivelbedrijven.Hongarije, Letland, Litouwen, Polen, Slowakije en de Tsjechische Republiek
verzochten om een overgangstermijn van drie tot vier jaar voor de regels voor
gezondheidsbescherming in een vastgesteld aantal slachthuizen en vlees- en
zuivelbedrijven. Deze overgangstermijn zou slechts gelden voor inrichtingseisen
die niet cruciaal voor de volksgezondheid zijn. De Unie heeft uiteindelijk
met dit verzoek ingestemd met de nadrukkelijke kanttekening dat de producten
uit deze bedrijven alleen op de lokale markt gebracht mogen worden, voorzien
van een niet fraudegevoelig stempel. De producten mogen bovendien om redenen
van voedselveiligheid niet in andere bedrijven worden verwerkt, zelfs niet
als deze bedrijven wel EU-conform zijn.De Europese Unie zal de situatie in de toetredende staten nauwgezet monitoren.
De toetredende staten zijn verplicht hierover regelmatig informatie
te verstrekken. De Commissie zal deze informatie beoordelen en regelmatig
terugkoppelen naar de lidstaten. De regering hecht groot belang aan zorgvuldige
behandeling van deze aspecten en heeft in de onderhandelingen geïnsisteerd
op harde en controleerbare garanties voor voedselveiligheid. Zij zal nauwgezet
toezien op de monitoring van de Commissie en de
ontwikkelingen in de toetredende staten. Als zich na toetreding onverhoopt
problemen mochten voordoen op het gebied van dierziekten of volksgezondheid,
dan voorziet de huidige communautaire wetgeving in voldoende mogelijkheden
om effectieve vrijwaringsmaatregelen te treffen.7. TRANSPORTCabotage wegvervoer was een van de belangrijke thema's bij de onderhandelingen
over transport. Onder cabotage wordt verstaan:
het toelaten van vervoersondernemers uit de toetredende staten op de binnenlandse
vervoersmarkt. Sommige lidstaten (met name Duitsland) vreesden een toevloed
van vrachtwagens op hun wegennet, met name vanwege de lage loonkosten in het
merendeel van de toetredende staten. Op aandringen van Duitsland werd uiteindelijk
een overgangstermijn van maximaal vijf jaar bedongen, waarbij de lidstaten
vrachtwagens uit het merendeel van de toetredende staten (de regeling geldt
niet voor Cyprus, Malta en Slovenië) de toegang tot hun binnenlandse
markt kunnen ontzeggen. Nederland deelde de Duitse vrees niet in gelijke mate,
maar kon zich vinden in het compromis, dat uiteindelijk door alle toetredende
staten werd geaccepteerd.Een ander belangrijk thema betrof maritieme veiligheid. De aandacht voor
dit onderwerp nam sterk toe na de ramp met de Maltezer tanker «Erika»
voor de Franse kust in december 1999 en leidde tot nieuwe maatregelen binnen
de Europese Unie ter aanscherping en aanvulling van de bestaande regelgeving.
Vooral op instigatie van Frankrijk kreeg dit onderwerp bijzondere aandacht
in de onderhandelingen met de toetredende staten (met name Cyprus en Malta)
die het veiligheidsniveau van hun vloot alsmede het toezicht op en de handhaving
van het veiligheidsniveau dienden te verhogen als voorwaarde voor afsluiting
van de transportonderhandelingen.8. MILIEUAlle toetredende staten hebben overgangstermijnen gevraagd en gekregen
voor diverse milieurichtlijnen die grote investeringen of infrastructurele
aanpassingen vereisen zoals afvalwaterzuivering, afvalbeheer (storten, verbranden,
recycling), emissies van grote stookinstallaties en (mee)verbrandingsinstallaties
en terugdringing van emissies van vluchtige organische stoffen. Gegeven de
grootschalige investeringen voorzien voor overname van het milieu-acquis zijn de gevraagde overgangstermijnen beperkt in
omvang. In eerder genoemde notitie «Stappen naar Toetreding» stelt
de regering in pagina 20 dat «prioriteit moet worden gegeven aan die
delen van de milieuproblematiek die mondiale en grensoverschrijdende effecten
hebben, een duidelijk verstorende invloed uitoefenen op de interne markt,
een gevaar opleveren voor de volksgezondheid, dan wel leiden tot onomkeerbare
situaties. Op deze gebieden zal de Europese Unie terughoudend zijn met het
toestaan van overgangsperiodes.»De uiteindelijk door de Europese Unie toegekende overgangstermijnen zijn
grotendeels in lijn met de Nederlandse uitgangspunten. De overgangstermijnen
zijn onderbouwd met gedetailleerde implementatieplannen, waar mogelijk geconcretiseerd
naar individuele inrichtingen en voorzien van financiële onderbouwing.
De implementatie van het milieu-acquis door
de toetredende landen vraagt de nodige inspanning op het gebied van institutionele
opbouw; ook is een effectieve coördinatie tussen de verschillende overheden
(met name ten aanzien van uitvoering, vergunningverlening, handhaving en inspectie)
van belang bij de tenuitvoerlegging van het milieu-acquis. Nederland steunt de toetredende staten op dit gebied door het delen
van kennis en ervaring. Zo organiseerde het Ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM) jaarlijks workshops voor alle
toetredende staten over verschillende onderwerpen die samenhangen met EU-milieuwetgeving.9. JUSTITIE EN BINNENLANDSE ZAKEN (JBZ)In dit hoofdstuk richtte de aandacht zich niet op verzoeken om overgangstermijnen –
deze zijn ook niet gevraagd – maar op de wijze waarop het noodzakelijke
vertrouwen tot stand kan worden gebracht voor wat betreft de capaciteit van
de toetredende staten om het acquis op dit gebied
te implementeren. Het JBZ-acquis bevat de volgende
onderwerpen: grensbewaking, asiel en migratie, politie en douane, justitie,
mensenrechten en corruptiebestrijding.De regering heeft steeds geïnsisteerd op harde clausules over monitoring van de gedane toezeggingen. Dit heeft er mede
toe geleid dat in het toetredingsverdrag een vrijwaringsclausule is opgenomen
op het gebied van civielrechtelijke samenwerking en justitiële samenwerking
in strafzaken. Door deze vrijwaringsclausule is het mogelijk dat bij serieuze
tekortkomingen ter zake tot drie jaar na toetreding de rechten en plichten
worden opgeschort.Voorts heeft de regering gepleit voor verdere versterking van de bestuurlijke
en justitiële capaciteit. Deze versterking vergt extra inspanning van
de toetredende staten, die daarbij worden ondersteund door de Unie en de lidstaten.Het deel van het acquis dat is gebaseerd op
de op 19 juni 1990 te Schengen totstandgekomen Overeenkomst ter uitvoering
van het op 14 juni 1985 te Schengen gesloten Akkoord betreffende de geleidelijke
afschaffing van de controles aan de gemeenschappelijke grenzen (Trb. 1990,
145) zal door de toetredende staten in twee fasen worden geïmplementeerd.
Bij toetreding zal het belangrijkste deel van het Schengen-acquis moeten zijn overgenomen en uitgevoerd. Pas bij inwerkingtreding
van het Verdrag van Schengen zullen ook voor deze landen de binnengrenzen
met de nieuwe lidstaten worden opgeheven. Dit gebeurt eerst nadat de Raad
unaniem heeft besloten tot opheffing van de binnengrenscontroles en nadat
het «Schengen-informatiesysteem II» (SIS II) in werking is getreden.
Voorwaarde hiervoor is uiteraard voldoende vertrouwen in de kwaliteit van
de bewaking aan de nieuwe buitengrenzen. Hier bestaat dus een apart, tweede
toetsmoment. De Unie heeft duidelijk gedefinieerd welke delen van het Schengen-acquis moeten zijn geïmplementeerd bij toetreding,
en welke delen kunnen wachten tot de opheffing van de binnengrenscontroles
en de volledige deelname in het SIS II. De door de toetredende staten opgestelde Schengen-actieplannen en de bijbehorende monitoring richten zich dan ook niet zozeer op het moment van toetreding
tot de Unie, maar lopen door tot het moment van opheffing van de binnengrenscontroles.10. DOUANE-UNIEDe afgelopen jaren is de douaneregelgeving in de toetredende staten al
in aanzienlijke mate aangepast aan die van de Gemeenschap. In het kader van
bestaande verdragen waren reeds vrijhandelszones ingesteld, waarbijvoor
de meeste producten al vrijdom van invoerrecht gold voor producten van oorsprong.
Hongarije, Polen, Slowakije en de Tsjechische Republiek nemen al deel aan
het systeem van communautair douanevervoer. Door de toetreding verschuiven
de controles van de huidige naar de nieuwe EU-buitengrenzen. Vooral voor de
douane in Hongarije, Polen, Slovenië en de Tsjechische Republiek heeft
dit grote gevolgen, maar ook voor de Duitse en Oostenrijkse douane zijn de
gevolgen vrij ingrijpend. Voor de Nederlandse douane geldt eveneens dat zendingen
naar de toetredende staten niet langer controle zullen behoeven. Vanaf het
moment van toetreding zal het algemene douanetarief van de Gemeenschap ook
op de toetredende landen van toepassing zijn, evenals de communautaire douanewetgeving.
Douanevergunningen die nog dateren van vóór de toetreding zijn
na toetreding nog maximaal één jaar geldig. Ook lopende procedures
met betrekking tot navordering, terugbetaling of kwijtschelding van douanerechten
kunnen nog op grond van oude regelgeving worden afgerond.B ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING VAN HET TOETREDINGSVERDRAGHet Toetredingsverdrag bestaat uit drie artikelen van meer algemene strekking
die grotendeels voor zichzelf spreken. De kern wordt gevormd door de vastlegging
van het lidmaatschap van de Europese Unie van de tien toetredende staten per
1 mei 2004 en de vastlegging van het feit dat de toetredende staten daarmee
tevens partij worden van alle verdragen waarop de Europese Unie is gebaseerd.
Het Toetredingsverdrag dient daartoe uiterlijk op 30 april 2004 door alle
verdragspartijen te zijn geratificeerd. Om dit mogelijk te maken zal de binding
aan dit Verdrag door ons land – waarover op grond van de Tijdelijke
referendumwet (Trw) een referendum kan worden gehouden – zo spoedig
mogelijk na verkregen parlementaire goedkeuring moeten worden geëffectueerd.
Artikel 16 van de Trw biedt de mogelijkheid om wetten in werking te laten
treden voordat onherroepelijk vaststaat of daarover een referendum wordt gehouden.
In verband met artikel 17 Trw dient voor de spoedeisende inwerkingtreding
van referendabele rijkswetten een bijzondere regeling te worden gecreëerd.
Artikel 3 van het voorstel van rijkswet tot goedkeuring van het Toetredingsverdrag
voorziet hierin. In dit artikel wordt artikel 17 Trw buiten toepassing verklaard
en wordt artikel 16, derde en vierde lid, Trw van toepassing verklaard. Dit
betekent dat de onderhavige rijkswet met ingang van de dag na publicatie in
het Staatsblad in werking treedt. Met het oog op de hiervoor genoemde datum
van 30 april 2004, kan de binding aan het Toetredingsverdrag vervolgens worden
aangegaan, voordat onherroepelijk vaststaat of over de rijkswet een referendum
wordt gehouden. Ook in dat geval blijft de mogelijkheid van een referendum
bestaan.Speciale vermelding in deze memorie verdient voorts het tweede lid van
artikel 2 van onderhavig verdrag. Dit artikel ziet onder meer op de situatie
dat een of meerdere toetredende staten niet (tijdig) hun akte van bekrachtiging
hebben nedergelegd. Deze situatie deed zich voor bij de vorige uitbreiding
van de Europese Unie in 1995 ten aanzien van het Koninkrijk Noorwegen. In
dat geval treedt het Toetredingsverdrag slechts in werking tussen de lidstaten,
enerzijds, en de toetredende staten die wél tijdig ratificeren, anderzijds.
Artikel 2, tweede lid, machtigt de Raad om in dat geval de noodzakelijke aanpassingen
door te voeren in met name genoemde artikelen van de Akte, en de daarbij behorende
bijlagen en protocollen. Aldus wordt bijvoorbeeld vermeden dat een onverhoopt negatief uitgevallen referendum in een van de toetredende staten de
toetreding van de overige toetredende staten zou belemmeren.ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING VAN DE AKTEEERSTE DEEL: BEGINSELEN (ARTIKELEN 1 TOT EN MET 10)Artikel 1Dit artikel definieert bepaalde begrippen, bijvoorbeeld «de oorspronkelijke
Verdragen», zoals gehanteerd in de Akte.Artikel 2Dit artikel bepaalt dat, evenals bij de vorige uitbreiding van de Europese
Unie, de toetredende staten zijn gebonden aan het acquis
communautaire vanaf de datum van toetreding, onder de voorwaarden
die in de Akte zijn vastgelegd.Artikel 3Dit artikel heeft betrekking op de overname en de toepassing van het eerder
genoemde Schengen-acquis. De toetreding tot de
Europese Unie betekent dat de toetredende staten het Schengen-acquis volledig dienen te aanvaarden en te implementeren. Zoals reeds is
beschreven onder «Justitie en Binnenlandse Zaken» in hoofdstuk
IX van het algemene gedeelte (A) van deze memorie van toelichting, geschiedt
de implementatie van het Schengen-acquis in twee
fasen.– Het grootste gedeelte van het Schengen-acquis en de daarop gebaseerde
of daaraan gerelateerde regelgeving dient op het moment van toetreding te
zijn geïmplementeerd door alle toetredende staten. Dit is de zogenoemde
positieve lijst die is opgenomen in Bijlage I bij de Akte. Het betreft onder
meer het asiel- en visumbeleid.– Het overige Schengen-acquis dient derhalve niet op het moment
van toetreding te zijn geïmplementeerd. Samengevat betreft dit het Schengen-acquis
dat betrekking heeft op de opheffing van de binnengrenzen.Besloten is dat de volledige inwerkingstelling van het Schengen-acquis afhankelijk wordt gesteld van een later, separaat
te nemen besluit dat met eenparigheid door de Raad moet worden genomen, nadat
het Europees Parlement is geraadpleegd. Om te beoordelen of de toetredende
staten hiervoor gereed zijn, worden de toetredende staten aan een grondige
evaluatie onderworpen waarin wordt bezien of aan alle voorwaarden voor opheffing
van de binnengrenscontroles is voldaan. Deze voorwaarden houden onder meer
in dat er sprake is van een effectieve buitengrenscontrole en dat het Schengen-Informatiesysteem II operationeel is. Hierbij
wordt ieder land op zijn eigen merites beoordeeld. Dit komt overeen met de
procedure die bij de oorspronkelijke Schengen-verdragen
en de toetredingsverdragen tot Schengen is gevolgd,
zoals bijvoorbeeld bij de toetreding van Griekenland, Oostenrijk, en Italië.Bij het volledig van toepassing worden van het Schengen-acquis is dus gekozen voor een zorgvuldige stap-voor-stap-benadering. Voordeel
van deze systematiek is dat de toetredende staten vanaf het moment van toetreding
volop meedoen aan samenwerking onder meer op politie- en justitiegebied en
op het beleid met betrekking tot asiel en migratie, inclusief het visumbeleid.
Tegelijkertijd wordt geen enkel risico genomen. De opheffing van de binnengrenzen
wordt pas geëffectueerd nadat is vastgesteld dat de nieuwe
lidstaten ook op dit gebied in staat zijn volledig hun verplichtingen na te
komen.Voorts is in het derde lid bepaald dat de verdragen inzake de uitvoering
van het Schengen-acquis die reeds gesloten zijn
tussen de Raad van de Europese Unie, enerzijds, en de Republiek IJsland en
het Koninkrijk Noorwegen, anderzijds, op het moment van toetreding bindend
zullen zijn voor de nieuwe lidstaten.Ten slotte wordt in het vierde lid bepaald dat de toetredende staten zich
verbinden om toe te treden tot verdragen dan wel andere instrumenten op het
gebied van justitie en binnenlandse zaken die van wezenlijk belang worden
geacht voor het realiseren van de doeleinden van het EG-Verdrag. Het betreft
hier naast enkele EU-verdragen1 ook verdragen
van andere internationale organisaties zoals de Raad van Europa2 en de Verenigde Naties3. Ook worden de
toetredende staten opgeroepen om administratieve en andere maatregelen te
nemen om samenwerking te bevorderen met instituties en organisaties in de
lidstaten die actief zijn op het gebied van justitie en binnenlandse zaken.Artikel 4Dit artikel bepaalt dat de toetredende staten vanaf het moment van toetreding
zullen deelnemen aan de Economische en Monetaire Unie.Artikelen 5 en 6 (toetreding tot besluiten en overeenkomsten)Deze artikelen regelen dat ook verdragsverplichtingen van de Europese
Gemeenschappen en de Europese Unie en de lidstaten door de nieuwe lidstaten
worden overgenomen.Bij artikel 5 gaat het om verplichtingen die de lidstaten onderling zijn
aangegaan. Zo wordt expliciet verwezen naar artikel 293 van het EG-Verdrag
(bescherming onderdanen en rechtspersonen). Hierbij moet bijvoorbeeld gedacht
worden aan verdragen ter afschaffing van dubbele belasting binnen de Gemeenschap.Artikel 6 bevestigt het uitgangspunt dat de nieuwe lidstaten vanaf de
datum van hun toetreding niet alleen het interne gemeenschapsrecht moeten
overnemen, maar ook moeten toetreden tot verdragen met derde landen of internationale
organisaties, waarbij de Gemeenschap, al dan niet gezamenlijk met de huidige
lidstaten, of de Unie partij is. De verdragen die alleen door de Europese
Gemeenschappen of de Europese Unie (op grond van artikel 24 of 38 van
het Verdrag betreffende de Europese Unie) zijn aangegaan, zijn meteen verbindend
voor de nieuwe lidstaten (eerste lid). Gedacht moet worden aan handelsakkoorden
die de Gemeenschap heeft gesloten of aan verdragen die onder artikel 24 van
het Verdrag betreffende de Europese Unie tot stand zijn gekomen, bijvoorbeeld
over een militaire operatie in Macedonië4.
De Gemeenschap en haar wederpartij(en) hebben in dit kader rechten en verplichtingen
jegens elkaar, ongeacht het aantal lidstaten. Dergelijke verdragen behoeven
dan ook geen wijziging. Waar het gaat om gemengde5
verdragen zullen de nieuwe lidstaten toe moeten treden. Hiertoe is in het
tweede lid van artikel 6 een aparte procedure opgenomen voor de gemengde verdragen
in het algemeen; een aantal samenwerkingsverdragen wordt expliciet in dit
verband genoemd in de tweede alinea van het tweede lid. Door deze bepaling
wordt de Raad gemachtigd om door middel van protocollen de gemengde verdragen
met het oog op de toetreding aan te passen. De afzonderlijke lidstaten hoeven
de gewijzigde verdragen op die manier niet opnieuw te ratificeren. Aangezien
deze aanpassingen een direct en logisch gevolg zijn van de onderhavige
toetreding, heeft de regering gemeend – zoals ook bij eerdere toetredingen
is geschied – in artikel 2 van de goedkeuringswet een machtigingsbepaling
te moeten opnemen, op grond waarvan dergelijke verdragsaanpassingen niet de
separate goedkeuring van de Staten-Generaal behoeven.Voor de gemengde akkoorden genoemd in artikel 6, zesde lid, is voorts
bepaald dat deze direct vanaf het moment van toetreding moeten worden toegepast
door de nieuwe lidstaten.Verder zullen de toetredende staten «oude» vrijhandelsverdragen
die niet in overeenstemming zijn met de verplichtingen die de toetreding met
zich mee brengt op moeten zeggen (tiende lid). Voor zover andere in het verleden
gesloten verdragen elementen bevatten die niet verenigbaar zijn met het Gemeenschapsrecht
dienen die door de nieuwe lidstaten te worden aangepast (eveneens tiende lid).
Hierbij kan gedacht worden aan investeringsbeschermingsovereenkomsten die
de nieuwe lidstaten hebben gesloten met derde landen. Vooral de investeringsbeschermingsovereenkomsten
tussen de toetredende landen en de Verenigde Staten kunnen elementen bevatten
die niet verenigbaar zijn met het Gemeenschapsrecht, waarbij het met name
gaat om het principe van non-discriminatie bij martkttoegang. Omdat uit het
lidmaatschap van de Europese Unie voordelen voortvloeien voor de lidstaten,
dienen in dit soort verdragen bepalingen te worden opgenomen die voorkomen
dat deze voordelen op basis van de betreffende investeringsbeschermingsovereenkomst
worden doorgegeven aan niet-EU-landen. Daarnaast dient rekening te worden
gehouden met het vereiste dat volgens EU-regelgeving sommige producten voor
een bepaald percentage een EU-inhoud moeten hebben. Dit geldt tevens voor
beperkingen in de toegang tot bepaalde sectoren (bijvoorbeeld de audio-visuele
sector, landbouw sector), waar de Europese Unie uitzonderingen op nationale
behandeling nodig heeft. Uiteraard is voor aanpassing van deze verdragen wel
de medewerking van de wederpartij nodig. Er vindt dan ook overleg plaats tussen
de Verenigde Staten, de Commissie en de nieuwe lidstaten om tot een gezamenlijke
aanpak te komen. Mocht het niet mogelijk blijken om deze verdragen aan te
passen aan het geldend Gemeenschapsrecht, dan zijn de toetredende landen verplicht
deze alsnog op te zeggen.Artikel 7Dit artikel bepaalt dat de Akte uitsluitend kan worden gewijzigd via de
procedures zoals voorzien in de oorspronkelijke verdragen (artikel 48 van
het Verdrag betreffende de Europese Unie). Uitzonderingen hierop zijn mogelijk
indien partijen anders zijn overeengekomen (zie bijvoorbeeld artikel 2, tweede
lid, van het Toetredingsverdrag).Artikel 8Dit artikel bepaalt dat de procedure tot wijziging van besluiten van de
instellingen en de wettelijke status van die besluiten niet veranderen door
de overgangsmaatregelen, vastgelegd in de Akte, die op die besluiten betrekking
hebben.Artikel 9In dit artikel is vastgelegd dat bepalingen van de Akte die tot doel hebben
besluiten van instellingen permanent te wijzigingen of in te trekken dezelfde
wettelijke status hebben als de besluiten die zij beogen te wijzigen dan wel
in te trekken.Artikel 10Dit artikel bepaalt dat de Unieverdragen en de besluiten van de instellingen,
bij wijze van overgangsmaatregel, slechts van toepassing zijn met inachtneming
van hetgeen is bepaald in de Akte.TWEEDE DEEL: AANPASSING DER VERDRAGEN (ARTIKELEN 11 TOT
EN MET 19)De artikelen 11 tot en met 17 regelen voor de verschillende instellingen
(zoals het Europees Parlement, de Raad en de Europese Commissie) en organen,
de permanente aanpassingen die in verband met de toetreding nodig zijn. In
feite is dit een uitwerking van de verklaringen dienaangaande bij het verdrag
van Nice. Daarnaast is in de Akte voorzien in de noodzakelijke overgangsregelingen
op dit terrein. Hieronder wordt kort elke instelling afzonderlijk alsmede
enige organen behandeld. Voorzover zulks de samenhang ten goede komt worden
hieronder ook reeds enkele artikelen uit andere delen van de Akte toegelicht.
Telkens is duidelijk aangegeven waar dit het geval is.Titel I: Institutionele bepalingen (artikelen 11 tot en
met 17)Artikelen 11 en 25 – Het Europees ParlementVanaf de aanvang van de nieuwe zittingsperiode (2004–2009) van het
Europees Parlement wordt vastgehouden aan de zetelverdeling zoals overeengekomen
bij het Verdrag van Nice. Echter, de daarbij aan Bulgarije en Roemenië
toegekende zetels worden over de lidstaten (huidige en nieuwe) verdeeld, conform
de afspraak vastgelegd in de conclusies van het Voorzitterschap van de Europese
Raad van Brussel (24 en 25 oktober 2002). Nederland krijgt 27 zetels. Het
totale aantal zetels in het Europees Parlement wordt verhoogd van 626 naar
732. Vanaf de inwerkingtreding van het verdrag tot het begin van de zittingsperiode
2004–20091, aldus artikel 25, worden leden
van de nationale parlementen van de nieuwe lidstaten afgevaardigd naar het
Europees Parlement. Het aantal afgevaardigden voor de nieuwe lidstaten gedurende
deze overgangsperiode wordt in artikel 25 vermeld2.
In die periode behoudt Nederland dus het aantal zetels (31) van voor de toetreding.Artikel 12 en 26 – De RaadVanaf 1 november 2004 geldt de nieuwe stemmenweging in de Raad na
toetreding. Conform de conclusies van het Voorzitterschap van de Europese
Raad van Kopenhagen (12 en 13 december 2002), is de inwerkingtreding van de
institutionele bepalingen van het Verdrag van Nice op dit terrein daarmee
vervroegd van 1 januari 2005 naar 1 november 2004. Deze nieuwe stemmenweging
voor besluitvorming bij gekwalificeerde meerderheid is neergelegd in artikel
12. Het totale aantal stemmen in de Raad komt op 321. Besluiten komen tot
stand wanneer zij tenminste 232 stemmen hebben verkregen (artikel 12, eerste
lid, onder a, sub (i)). Dat betekent dat voor een blokkerende minderheid minimaal
90 stemmen nodig zijn.Door artikel 12, eerste lid, onder a, sub (ii), wordt een nieuw vierde
lid aan artikel 205 van het EG-Verdrag toegevoegd. Hierbij wordt de zogenaamde
dubbele meerderheid ingevoerd. Dit betekent dat in het geval dat een raadslid
daarom verzoekt een besluit niet alleen met gekwalificeerde meerderheid moet
zijn aangenomen, maar deze meerderheid moet ook nog minimaal 62 procent van
de bevolking van de Europese Unie vertegenwoordigen.Artikel 26 bepaalt bij wijze van overgangsregeling de stemverhoudingen
in de Raad tussen de inwerkingtreding van het verdrag en 1 november 2004.Artikel 12, derde lid, en artikel 26, tweede lid, voorzien (in samenhang
met artikel 2, tweede lid, van het toetredingsverdrag) in een oplossing voor
het geval niet tien, maar minder nieuwe lidstaten tot de Unie toetreden.De huidige volgorde van voorzitterschappen zal worden aangehouden tot
eind 2006. De Raad zal uiterlijk in 2005 een besluit nemen over de volgorde
van voorzitterschappen vanaf 2007.Artikelen 13 en 46 – Het Hof van Justitie en het
Gerecht van Eerste AanlegNa de toetreding zal het Gerecht uit 25 rechters bestaan (artikel 13,
tweede lid). Voor het Hof is dit niet speciaal vastgelegd. Het Hof bestond
al uit één rechter per lidstaat (15 in totaal voor toetreding)1. Om te voorkomen dat de rechters van het Hof die door
de toetreding zitting hebben genomen, allen, overeenkomstig het reguliere
roulatiesysteem, in één keer worden vervangen, bepaalt artikel
46, tweede lid, dat de helft van de nieuwe rechters zitting heeft tot 6 oktober
2006 en de andere helft tot 6 oktober 2009 (artikel 46, tweede lid, sub (a)).
Zo wordt de continuïteit van de rechtspraak van het Hof gewaarborgd.
Een soortgelijke regeling is opgenomen voor de rechters van het Gerecht van
Eerste aanleg. De eerste helft van de nieuwe rechters wordt vervangen op 31
augustus 2004. De tweede helft op 31 augustus 2007 (artikel 46, tweede lid,
sub (b)).Artikelen 14, 15, 16, 48, 49 en 50 – Het Economisch
en Sociaal Comité, het Comité van de Regio's en het Wetenschappelijk
en Technisch ComitéDe artikelen 14, 15 en 16 regelen de in verband met de toetreding noodzakelijke
aanpassingen. De artikelen 48, 49 en 50 regelen de ambtstermijnen van de huidige
en de nieuwe leden van bovengenoemde comités.Artikel 45 – De CommissieHet verdrag voorziet niet in wijziging van de bepalingen van het EG-Verdrag
met betrekking tot de Commissie. Artikel 45 voorziet echter in de benoemingsprocedure
voor nieuwe commissarissen op het moment van toetreding. Uit iedere nieuwe
lidstaat wordt bij toetreding een commissaris benoemd. De nieuwe leden van
de Commissie worden vanaf de datum van toetreding aan de Commissie toegevoegd.
Bij de toetreding van tien nieuwe lidstaten zal de Commissie dan dus uit 30
commissarissen bestaan. De ambtstermijn van de nieuwe leden loopt evenals
die van de huidige leden af op 31 oktober 2004. Conform de conclusies van
het Voorzitterschap van de Europese Raad van Kopenhagen (12 en 13 december
2002), is de inwerkingtreding van de institutionele bepalingen van het Verdrag
van Nice ook op dit terrein vervroegd van 1 januari 2005 naar 1 november 2004.
Per 1 november 2004 wordt een nieuwe Commissie benoemd, bestaande uit 25 commissarissen.
Iedere lidstaat heeft vanaf dat moment recht op één commissaris.Artikel 17 – De Europese Centrale BankDit artikel ziet op de deelname van de toetredende staten aan het Europese
Stelsel van Centrale Banken. Het betreft bijvoorbeeld de verhoging van het
kapitaal en de reserves van de Europese Centrale Bank.Titel II: Andere Aanpassingen (artikelen 18 en 19)Artikel 18Dit artikel heeft betrekking op artikel 57 van het EG-Verdrag1 dat ziet op toegestane beperkingen op kapitaalverkeer
met derde landen. In het algemeen zijn beperkingen van het kapitaalverkeer
tussen lidstaten onderling en tussen lidstaten en derde landen verboden. Artikel
57 voorziet in een uitzondering, voorzover het beperkingen betreft in het
kapitaalverkeer met derde landen die al op 31 december 1993 bestonden. Estland
en Hongarije hebben bedongen dat voor hen in dat opzicht de datum 31 december
1999 geldt.Artikel 19Dit artikel betreft een algemene aanpassing van het EG-Verdrag. Artikel
299, eerste lid, dat de territoriale werkingssfeer van het EG-Verdrag bepaalt,
wordt aangepast met het grondgebied van de tien toetredende staten.DERDE DEEL: PERMANENTE BEPALINGEN (ARTIKELEN 20 TOT EN
MET 23)Titel I: Aanpassing van de besluiten van de instellingen
(artikelen 20 en 21)Artikel 20 – Technische aanpassingen van het acquisDit artikel verwijst naar Bijlage II waarin het merendeel van de overeengekomen
«technische» aanpassingen van het acquis
(bijvoorbeeld richtlijnen en verordeningen) zijn opgenomen. Anders dan bij
de overgangsmaatregelen die in deel 4 van de Akte zijn opgenomen, en die vooral
betrekking hebben op de al of niet geleidelijke afstemming van nationale regelgeving
in de toetredende staten op het acquis communautaire,
gaat het in Bijlage II overwegend om technische aanpassing van het acquis aan de nieuwe situatie na toetreding. In tal van
richtlijnen, verordeningen, besluiten en andere vormen van secundair recht
worden exacte aantallen genoemd of worden opsommingen gegeven die rechtstreeks
verband houden met het feit dat de betreffende maatregelen zijn afgestemd
op een Europese Unie met 15 lidstaten. In veel gevallen hebben de in Bijlage
II vermelde aanpassingen geen andere functie dan een lineaire verhoging van
de aantallen of een vanzelfsprekende uitbreiding van de opsommingen die voor
de toepassing van de betrokken maatregelen in een Unie met 25 lidstaten van
belang zijn.Een voorbeeld van een dergelijke technische aanpassing is de toevoeging
van de exacte benamingen van instanties in de nieuwe lidstaten aan de lijsten
van instanties die bevoegd zijn een bepaald onderdeel van een communautaire
maatregel ten uitvoer te leggen, of die aangewezen zijn om bij bepaalde procedures
als referent of ter zake bevoegde informatiebron op te treden. Soms, zoals
bij de lijsten van erkende benamingen in de sfeer van wijnen en gedistilleerde
dranken, gaat het om de toevoeging van lokale benamingen voor producten die
onder de werking van een bepaalde richtlijn of verordening komen te vallen.
In een aantal gevallen betreft het de inpassing van de nieuwe lidstaten in
opsommingen van communautair erkende bilaterale afspraken tussen lidstaten,
en de bijbehorende vernummering van die opsommingen. In weer andere gevallen
gaat het om een verhoging met tien of een veelvoud van tien van absolute getallen
die in bepaalde maatregelen genoemd worden. Een dergelijke lineaire aanpassing
van een aantal kan betrekking hebben op de uitbreiding van een
comité waarin alle lidstaten met een gelijk aantal personen vertegenwoordigd
zijn, maar bijvoorbeeld ook op de verhoging van het benodigde aantal kopieën
of adressanten in een notificatieprocedure, als in de basismaatregel waarmee
de procedure is vastgelegd een exact aantal genoemd wordt.Een evenzeer vanzelfsprekende amendering van het acquis is de zinsnede: «het bepaalde in de voorgaande alinea is ook
van toepassing voor», gevolgd door een opsomming van de toetredende
staten, indien in de betreffende alinea de lidstaten waarop de betreffende
maatregel van toepassing is met name worden genoemd.Zo is bij veel van de in Bijlage II opgenomen amenderingen sprake van
strikt technische aanpassingen in die zin dat de betreffende wijzigingen tijdens
het gezamenlijk doorlopen van het acquis communautaire
als vanzelfsprekend en onvermijdelijk werden beschouwd. Er behoefde tussen
de verdragspartijen in het algemeen dan ook nauwelijks over te worden onderhandeld.
Hieronder worden enkele terreinen genoemd waarop dat wel het geval is geweest.Hoofdstuk 5 Ondernemingsrecht:Industriële eigendomsrechten: Gemeenschapsmerk en Gemeenschapsmodel:Teneinde het unitaire karakter van het Gemeenschapsmerk en het Gemeenschapsmodel
veilig te stellen, worden de betreffende verordeningen1 in die zin aangepast dat de werkingssfeer van beide industriële
eigendomsrechten op de datum van toetreding automatisch wordt uitgebreid tot
het grondgebied van de nieuwe lidstaten. Door middel van procedureregels wordt
rekening gehouden met (te goeder trouw verkregen) bestaande rechten in de
nieuwe lidstaten. Het kan bijvoorbeeld gaan om een eerder in een dergelijk
land gedeponeerd nationaal merken- of modelrecht. Rechthebbenden kunnen in
een dergelijk geval opponeren tegen het gebruik van het Gemeenschapsmerk of
-model op het grondgebied waarvoor zij die oudere rechten hebben.De verordening betreffende de invoering van een aanvullend beschermingscertificaat
voor geneesmiddelen en de verordening betreffende de invoering van een aanvullend
beschermingscertificaat voor gewasbeschermingsmiddelen2, volgens welke de octrooibescherming voor geneesmiddelen en gewasbeschermingsmiddelen
kan worden verlengd met vijf jaar, worden voor alle nieuwe lidstaten (op Hongarije
na) in die zin aangepast dat de aanvraag voor een aanvullend beschermingscertificaat
(aanvullend op het «oude» nationale basisoctrooi) moet zijn ingediend
binnen zes maanden na de datum van toetreding. Volgens het reguliere octrooirecht
kan normaliter nog binnen zes maanden na de registratie en toelating van geneesmiddelen
en gewasbeschermingsmiddelen een aanvullend beschermingscertificaat worden
aangevraagd. Omdat de registratieen toelatingsprocedure vele jaren kan duren,
zou dan nog lang sprake zijn van dit soort oude beschermingscertificaten.
Met de nu gekozen regeling is ondubbelzinnig vastgelegd dat deze oude nationale
certificaten na maximaal 25 en een half jaar (zes maanden na toetreding +
20 jaar octrooibescherming + maximaal vijf jaar aanvullende bescherming) definitief
tot het verleden behoren. Hoofdstuk 21 – Regionaal Beleid en coördinatie
van structurele instrumentenIn het hoofdstuk regionaal beleid wordt de toepassing van het sociaal
en economisch beleid door middel van het cohesiefonds en de structuurfondsen
geregeld. Door toetreding is aanpassing van de basisverordeningen voor deze
fondsen noodzakelijk. Door middel van de verordeningen en hun bijlagen wordt
de toekenning en verdeling van middelen geregeld en worden subsidiabiliteitscriteria
vastgesteld. Bovendien worden lidstaten in de verordening met naam genoemd.
In dit laatste geval betreft het meestal het regelen van de kortere programmeringsperiode
(2004–2006) voor de nieuwe lidstaten, aangezien de uitvoeringsverordeningen
in hun huidige vorm gericht zijn op de volledige programmeringsperiode (2000–2006).Door de kortere programmeringsperiode zal het niet mogelijk zijn alle
problemen aan te pakken die om een oplossing vanuit structuurfondsbijdragen
vragen. Daarnaast zijn er beperkingen op het gebied van administratie, programmering,
management en toezicht. Om deze redenen wordt het aantal toe te passen communautaire
initiatieven1 beperkt tot Interreg2  en Equal3. Deze initiatieven zijn immers
grensoverschrijdend/transnationaal van aard. Maatregelen die passen binnen
het type communautaire initiatieven Leader+4 en Urban5, mogen worden opgenomen in de enkelvoudige programmeringsdocumenten
of de operationele programma's van de doelstellingen. Deze doelstellingen
zijn: (1) ontwikkeling en structurele aanpassing van de regio's met een ontwikkelingsachterstand,
(2) economische en sociale omschakeling van de in structurele moeilijkheden
verkerende zones en (3) aanpassing en modernisering van het beleid en de systemen
op het gebied van onderwijs, opleiding en werkgelegenheid.Een eveneens opvallende afwijking ten opzichte van de huidige verordening
is het aanpassen van het percentage van het structuurfondsenbudget om in te
zetten voor innovatieve acties (van 0,7 naar 0,4). In de nieuwe lidstaten
worden namelijk gedurende de periode 2004–2006 geen innovatieve acties
geïmplementeerd. Dit om vergelijkbare redenen als bovengenoemd met betrekking
tot het beperken van het aantal uit te voeren communautaire initiatieven.
Aanpassing van het percentage is noodzakelijk om het totale budget voor deze
acties in absolute termen gelijk te houden.Ten slotte betreft een belangrijke afwijking het voorschotpercentage.
Met de toetredende staten zijn afspraken gemaakt in het kader van budgettaire
compensatie. Een van de in dat kader gemaakte afspraken heeft betrekking op
de structuurfondsen; in de eerste twee jaren wordt respectievelijk tien procent
en zes procent van de toegekende middelen in de vorm van een voorschot uitgekeerd.
Dit maakt aanpassing van de raadsverordening door verhoging van het voorschotpercentage
van zeven naar 16 noodzakelijk.Artikel 21 en 57 – Additionele aanpassingenArtikel 21 moet worden gelezen in samenhang met artikel 57 van de Akte,
dat ziet op aanpassing van het acquis in verband
met de toetreding, voorafgaand aan de toetreding. Echter, het gaat daarbij
slechts om acquis dat niet al is aangepast bij
de Akte. Het gaat derhalve om additionele (technische) aanpassingen van het acquis. Artikel 21 verwijst dan ook naar het acquis dat nog vóór toetreding aanpassing behoeft en
wel met betrekking tot de volgende onderwerpen: hoofdstuk 2, Vrij verkeer
van personen (beroepskwalificaties), hoofdstuk 7, landbouw (onder meer veterinaire
en fytosanitaire regelgeving en visserij), hoofdstuk 12, statistiek,
hoofdstuk 21, regionaal beleid. Bijlage III bij de Akte bevat een opsomming
van de desbetreffende delen van het acquis. De
bedoelde, aldus nog overeen te komen wijzigingen van het acquis, treden in werking op het moment van toetreding.Erkenning beroepskwalificaties (vrij verkeer van personen)Eén der noodzakelijke aanpassingen van het acquis betreft de onderlinge erkenning van beroepskwalificaties.
Het betreft aanvullingen op de bijlagen bij een aantal richtlijnen die zich
richten op de wederzijdse erkenning van beroepskwalificaties. In de eerste
plaats worden aan bijlage C van Richtlijn nr. 1992/51/EEG van de Raad van
de Europese Gemeenschappen van 18 juni 1992 betreffende een tweede algemeen
stelsel van erkenning van beroepsopleidingen (PbEG L 209)1, voor diverse nieuwe lidstaten opleidingen toegevoegd. Het betreft
aanvullingen op deze bijlage met opleidingen met een speciale structuur volgens
artikel 1 (a), eerste alinea, tweede paragraaf van die richtlijn. Deze opleidingen
bestrijken het paramedische onderwijs, onderwijs op het gebied van kinderzorg,
onderwijs, scheepvaart en techniek in een aantal nieuwe lidstaten.Ten aanzien van de wederzijdse erkenning van beroepskwalificaties op basis
van richtlijn nr. 92/51/EEG, zal de Europese Commissie waar nodig de richtlijn
voor de toetredingsdatum aanpassen volgens de procedure van artikel 15 van
die richtlijn, teneinde rekening te houden met de toetreding van de nieuwe
lidstaten met betrekking tot (1) het invoegen per datum van toetreding van
een aantal paramedische opleidingen en opleidingen op het gebied van kinderzorg
in Slowakije en de Tsjechische Republiek in bijlage C en (2) het invoegen
per datum van toetreding van een aantal opleidingen met een speciale structuur
op competentie niveau drie en vier in Litouwen in bijlage D.VisserijAan de verzoeken van Malta en Letland voor specifieke beheersmaatregelen
binnen het 25 mijl gebied van Malta en in de Golf van Riga is door de Europese
Unie voldaan. Wel moeten bepaalde richtlijnen in acht worden genomen.Voor Malta wordt de toegang tot het 25 mijl gebied beperkt voor kleine
visserijschepen die niet langer zijn dan 12 meter. Echter, ook schepen die
niet groter zijn dan 24 meter mogen binnen dit gebied vissen maar hun motorcapaciteit
mag niet hoger zijn dan de capaciteit in de referentieperiode 2000–2001.
Het aantal schepen dat mag vissen op de zogenoemde lampuki-vis moet beperkt worden tot maximaal 130 in het 25 mijl gebied.
De schepen langer dan 12 meter die toestemming hebben gekregen om binnen de
25 mijlen zone te vissen zullen worden geregistreerd en op een lijst worden
gezet.In de Golf van Riga wordt de motorcapaciteit van visserijschepen beperkt
tot 221 Kilowatt. Ook de schepen die toestemming krijgen om te vissen in dit
gebied moeten op een lijst worden geplaatst. De totale motorcapaciteit van
deze schepen mag de capaciteit uit de referentieperiode van 2000–2001
niet overschrijden.Veterinaire en Fytosanitaire bepalingenBij dit artikel wordt aangegeven dat vóór de toetreding
via de comitologieprocedure van diverse veterinaire en fytosanitaire richtlijnen
de status van de nieuwe lidstaten ten aanzien van verschillende ziektes bepaald
zal moeten worden. Dezelfde procedure, dossiervorming en beoordeling
zal worden gehanteerd die thans al geldt voor de huidige lidstaten die een
speciale status willen aanvragen. Het vaststellen van de status heeft pas
waarde vlak voor toetreding aangezien de situatie kan veranderen. Een te vroege
bepaling zal derhalve slechts tot aanpassingen in een later stadium leiden.
Evenals in de huidige lidstaten het geval is zullen ook de nieuwe lidstaten
periodiek moeten rapporteren over de status van de ziektes op hun grondgebied.Titel II: Overige bepalingen (artikelen 22 en 23)Artikel 22Dit artikel verwijst naar Bijlage IV, waarin een aantal permanente afspraken
wordt weergegeven (hier is dus geen sprake van overgangsmaatregelen) over
een aantal onderwerpen van gevarieerde aard: Hoofdstuk 4, Vrij Verkeer van KapitaalHet recht van lidstaten van de Europese Unie, lidstaten zowel als toetredende
staten, om de in artikel 58 van het EG-Verdrag (gerechtvaardigde beperkingen
van het kapitaal-en betalingsverkeer) bedoelde bepalingen van hun belastingwetgeving
toe te passen, ziet alleen op die bepalingen van de belastingwetgeving die
eind 1993 bestonden. Voor Estland geldt dat het in dit kader mag gaan om belastingwetgeving
die eind 1999 bestond. Het gaat daarbij echter alleen om kapitaal- en betalingsverkeer
tussen lidstaten van de Europese Unie.Hoofdstuk 5, OndernemingsrechtTen aanzien van Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, Polen, Slovenië,
Slowakije en de Tsjechische Republiek geldt een specifiek mechanisme voor
de industriële eigendom van geneesmiddelen. Aanleiding is dat geneesmiddelen,
waarop octrooibescherming is verkregen voor de Europese Unie en die op de
markt waren gebracht van die acht toetredende landen in een tijd dat daar
nog geen vergelijkbare octrooiwetgeving bestond, aldaar onbeschermd zouden
zijn. Het specifieke mechanisme voorziet erin dat de houder van een (in een
lidstaat van de Europese Unie verkregen) octrooi of aanvullend beschermingscertificaat
voor een geneesmiddel de (parallel-)import van dat geneesmiddel kan tegengaan,
zelfs indien het product door de octrooihouder zelf of met diens toestemming
in die nieuwe lidstaten op de markt is gebracht. Destijds kon immers voor
dat product in die nieuwe lidstaat geen vergelijkbare octooibescherming worden
verkregen. Met deze regeling wordt voorkomen dat in de huidige 15 lidstaten
producten uit de nieuwe lidstaten op de markt komen die inbreuk maken op de
bestaande octrooirechten. De basis voor deze beperking van (weder)invoer uit
hoofde van de bescherming van de industriële eigendom wordt gevormd door
artikel 30 van het EG-Verdrag. Het specifieke mechanisme is van toepassing
zolang het in de EU-lidstaat verkregen octrooi in stand blijft. Het tegengaan
door de octrooihouder van (parallel)import overeenkomstig het specifieke mechanisme
is overigens een privaatrechtelijke zaak.Daarnaast is nog een procedure overeengekomen ter beperking van (weder)invoer
van geneesmiddelen. Deze houdt in dat degene die een geneesmiddel wil (re-)importeren
of op de markt wil brengen, in een lidstaat waar het product bescherming geniet
door een octrooi of door een aanvullend beschermingscertificaat, aan de autoriteiten
moet aantonen dat zijn voornemen (tot het in de handel brengen van het product)
een maand van tevoren is gemeld aan degene die de bedoelde bescherming geniet.Hoofdstuk 6, MededingingrechtIn dit deel wordt bepaald welke staatssteunmaatregelen van de toetredende
staten worden bestempeld als «bestaande steun» onder artikel 88
van het EG-Verdrag. Alle regelingen die niet aan deze voorwaarden voldoen
behelzen nieuwe steunmaatregelen en zullen als zodanig bij de Europese Commissie
moeten worden aangemeld. De toetredende staten stellen een lijst op (appendix
bij Bijlage IV) van steunzaken waarvan zij wensen dat de Commissie deze onderzoekt.
De Commissie heeft na aanmelding drie maanden de tijd om te besluiten of zij
een formele onderzoeksprocedure begint (één maand meer dan onder
het vigerende staatssteunregime). Indien de Commissie binnen deze termijn
geen beschikking neemt, wordt de steun geacht te zijn goedgekeurd.Hoofdstuk 25, Douane-UnieVoor het douanerecht1 is een aantal praktische
aanpassingen voorzien die de overgang van het bestaande douane-regime in de
toetredende staten naar het douane-regime van de Europese Unie regelen:– Goederen onder een regime van tijdelijke opslag kunnen vrij worden
ingevoerd, indien ze waren vergezeld van een bewijs van preferentiële
oorsprong of een bewijs van de communautaire status als voorzien in artikel
314c en 315 van Verordening (EEG) nr. 2913/1992.– Oorsprongsbewijzen, afgegeven door derde landen in het kader van
afgesloten preferentiële overeenkomsten, zijn na de datum van toetreding
nog aanvaardbaar, mits deze overeenstemmen met preferentiële overeenkomsten
die de Gemeenschap heeft afgesloten. De documenten moeten betrekking hebben
op zendingen voor de datum van toetreding, en dienen binnen vier maanden aan
de douane-autoriteiten te worden overgelegd.– Oorsprongsbewijzen, voortvloeiend uit andere overeenkomsten die
bestonden voor de datum van toetreding, kunnen onder voorwaarde van afgifte
voor de datum van toetreding eveneens tot vier maanden na de datum van toetreding
worden aanvaard.– Voor de handel in goederen waarvoor de transportdocumenten en
de oorsprongsbewijzen zijn afgegeven voor de datum van toetreding blijven
de bepalingen van de oorsprongsprotocollen van de Europa-akkoorden van kracht.– Voor goederen in opslag in de toetredende staten zal na de datum
van toetreding vrijmaking plaatsvinden onder het communautaire regime. Eventuele
vaststellingen die ten tijde van opslag zijn gedaan blijven van kracht.– Actieve veredeling en tijdelijke invoer kan worden toegepast onder
dezelfde voorwaarden als bij opslag.– Voor behandeling onder douanetoezicht zullen de communautaire
procedures gelden.– Voor passieve veredeling zal de communautaire procedure worden
toegepast. Als dit leidt tot een douaneschuld, zullen de hieruit voortvloeiende
betalingen worden beschouwd als eigen middelen.– Bestaande vergunningen onder de regelingen behandeling onder douanetoezicht,
actieve en passieve veredeling, zullen geldig blijven tot het einde van hun
looptijd, maar uiterlijk tot één jaar na toetreding.– Indien er sprake is van een bestaande douaneschuld uit de periode
voorafgaande aan de toetreding, zal deze ten goede komen aan het budget van
de toetredende staat.– De bepalingen met betrekking tot terugbetaling en kwijtschelden
van rechten zijn van toepassing indien de douaneschuld na de datum van toetreding
is ontstaan.Artikel 23In dit artikel wordt de procedure vastgelegd voor mogelijke aanpassing
van de Toetredingsakte betreffende het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid, als
gevolg van een eventuele wijziging van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid
voor de datum van toetreding.VIERDE DEEL: TIJDELIJKE BEPALINGEN (ARTIKELEN 24 TOT EN
MET 42)Titel I: Overgangsmaatregelen (artikelen 24 tot en met
36)Artikel 24 – OvergangsmaatregelenDit artikel verwijst naar de Bijlagen V tot en met XIV bij de Akte, waarin
per land de overgangsmaatregelen systematisch zijn opgesomd, voor elk toetredend
land een aparte bijlage1. Teneinde een adequate
indruk te geven van deze overgangsmaatregelen zijn hieronder de meest in het
oog springende maatregelen weergegeven. Voorzover relevant staat hierbij tussen
haakjes nader aangegeven in welke onderdelen van de desbetreffende bijlagen
de diverse maatregelen zijn terug te vinden.Hoofdstuk 1 – Vrij verkeer van GoederenMalta heeft een overgangstermijn verkregen tot eind 2005 voor de aanpassing
van de markt in verband met de invoer en opslag van en groothandel in aardolieproducten
conform artikel 31 van het EG-Verdrag. Malta dient er voor te zorgen dat de
handels-vergunningen tijdig worden afgegeven, zodat de vergunninghouders hun
activiteiten uiterlijk op 1 januari 2006 kunnen aanvatten (bijlage XI,
hoofdstuk 1).Hoofdstuk 2 – Vrij verkeer van personenHet vrije verkeer van werknemers vindt zijn basis in de artikelen 39–42
van het EG-Verdrag. Het is uitgewerkt in Verordening (EEG) nr. 1612/68 van
de Raad van de Europese Gemeenschappen van 15 oktober 1968 (PbEG L 257) betreffende
het vrije verkeer van werknemers binnen de Gemeenschap. Daarnaast bestaan
er nog diverse verordeningen en richtlijnen over deelonderwerpen waarvan de
belangrijkste richtlijn is Richtlijn nr. 1968/360/EEG van de Raad van de Europese
Gemeenschappen van 15 oktober 1968 inzake de opheffing van de beperkingen
van de verplaatsing en het verblijf van de werknemers der lidstaten en hun
familie binnen de Gemeenschap (PbEG L 257).Kort samengevat omvat het complex van regelingen de volgende elementen:– het verbod van discriminatie op grond van nationaliteit tussen
onderdanen van de lidstaten van de Europese Unie voor wat betreft de werkgelegenheid,
de beloning, de overige arbeidsvoorwaarden, de sociale en fiscale voordelen,
alsmede de toegang tot beroepsopleiding voor volwassenen;– het recht om in te gaan op een feitelijk aanbod tot tewerkstelling;– het recht op toegang tot en verblijf in een andere lidstaat met
het oog op het verrichten van arbeid;– het voortgezet verblijfsrecht in een andere lidstaat na er een
betrekking te hebben vervuld.Afspraken met toetredende statenMet name Duitsland en Oostenrijk vreesden na toetreding verstoring van
de arbeidsmarkt in met name de grensregio's door de toestroom van relatief
goedkope arbeidskrachten uit de nieuwe lidstaten. Op aandringen van beide
landen verzocht de Europese Unie de toetredende staten (minus Cyprus en Malta)
om een flexibele overgangsregeling. Tijdens de Europese Raad van Gotenburg
hebben de regeringsleiders hierover de volgende afspraken gemaakt:– De Europese Unie verzoekt om een communautaire overgangsperiode
van twee jaar, waarna het acquis automatisch in werking treedt. De huidige
lidstaten mogen ook overgaan tot een versoepeling of tot volledig vrije toegang
tot de arbeidsmarkt gedurende deze overgangsperiode op basis van nationale
wetgeving. Zij mogen de bestaande nationale regelgeving ten aanzien van de
toegang tot de arbeidsmarkt van arbeidskrachten uit de nieuwe lidstaten na
toetreding echter niet verder beperken. Voor het eind van het tweede jaar
na toetreding zal door de Commissie een onderzoek gedaan worden naar de nationale
maatregelen. Bovendien zal de Commissie regelmatig onderzoek doen naar de
arbeidsmarktontwikkeling in de huidige EU-lidstaten en met name in die lidstaten
die beperkende maatregelen handhaven.– Na die twee jaar treedt het acquis automatisch in werking. Echter,
lidstaten die daaraan behoefte hebben kunnen de overgangsperiode met nog eens
maximaal drie jaar verlengen, mits zij dit melden bij de Europese Commissie.
Hiervoor is geen besluitvorming op EU-niveau nodig.– Na vijf jaar is er andermaal automatisch vrij verkeer, tenzij
die landen die eerder voor een langere periode hebben gekozen aan de Europese
Commissie melden dat zij vanwege ernstige storingen op de nationale arbeidsmarkt,
de uiterste overgangsperiode met nog eens maximaal twee jaar willen verlengen.
Het uiterste maximum is dan een overgangsperiode van zeven jaar.– Vanaf het moment van toetreding hebben de onderdanen van landen
in Midden- en Oost-Europa bij de toegang tot de arbeidsmarkt van EU-lidstaten
een voorkeurspositie ten opzichte van onderdanen van andere derde landen («préférence
communautaire»).De onderhandelingen over het hoofdstuk Vrij Verkeer van Personen (hoofdstuk
II) zijn gevoerd op basis van het hierboven geschetste Gemeenschappelijk Standpunt
van de Europese Unie, dat door alle toetredende staten is geaccepteerd. De
lidstaten hebben zich ertoe verplicht het acquis
volledig over te nemen en direct bij toetreding tot de Unie in te voeren.Hoofdstuk 3 – Vrij verkeer van dienstenAlle toetredende landen zullen het acquis
van dit hoofdstuk overnemen en implementeren vanaf de toetredingsdatum, behoudens
de onderstaande regelingen. Overgangsregelingen zijn beperkt in tijd en omvang.Coöperatieve kredietinstellingen– Cyprus heeft tot eind 2007 de tijd gekregen om het acquis voor
kredietinstellingen volledig over te nemen, betreffende eigen middelen, solvabiliteitsratio
en grote exposures (bijlage VII, hoofdstuk 3).– Hongarije heeft een overgangsregeling tot het eind van 2007 om
te voldoen aan de minimale kapitaaleisen (bijlage X, hoofdstuk 3, punt 2).– Polen heeft een overgangsregeling tot het eind van 2007 met betrekking
tot kapitaalgeschiktheid van co-operatieve banken. Polen moet ervoor zorgen
dat de eigen middelen van deze ondernemingen niet beneden het hoogst behaalde
niveau van na de toetreding dalen (bijlage XII, hoofdstuk 3, punt 2).Spaargeld en lening ondernemingenSlovenië heeft een overgangsregeling tot het eind van 2004 met betrekking tot bedrijven in deze branche die voor 20 februari 1999 zijn
opgericht, betreffende aanvangskapitaal en andere eisen verbonden met veilig
en verantwoord management (bijlage XIII, hoofdstuk 3, punt 1).Deposito garantie schema– Estland heeft een overgangsregeling tot het eind van 2007 met
betrekking tot het Deposito garantie schema om een minimum compensatiebedrag
van 20 000 euro te bereiken (bijlage VI, hoofdstuk 3, punt 1).– Letland (bijlage VIII, punt 1) en Litouwen (bijlage IX, hoofdstuk
3, punt 1) hebben overgangsregelingen tot het eind van 2007 met betrekking
tot het minimale niveau van het dekkingsbedrag.– Slovenië heeft een overgangsregeling tot het eind van 2005
met betrekking tot het minimale niveau van het dekkingsbedrag (bijlage XIII,
hoofdstuk 3, punt 2).Investeerder compensatieschema– Estland heeft een overgangsregeling tot het eind van 2007 om het
minimale compensatiebedrag van 20 000 euro te bereiken (bijlage VI, hoofdstuk
3, punt 2).– Letland (bijlage VIII, hoofdstuk 3, punt 2), Litouwen (bijlage
IX, hoofdstuk 3, punt 2) en Polen (bijlage XII, hoofdstuk 3, punt 1) hebben
overgangsregelingen tot het eind van 2007 met betrekking tot het minimum niveau
van het dekkingsbedrag.– Slowakije heeft een overgangsregeling tot het eind van 2006 met
betrekking tot het minimale niveau van het dekkingsbedrag (hoofdstuk XIV,
hoofdstuk 3).– Slovenië heeft een overgangsregeling tot het eind van 2005
met betrekking tot het minimale niveau van het dekkingsbedrag (bijlage XIII,
hoofdstuk 3, punt 3).Hoofdstuk 4 – Vrij verkeer van kapitaalAlle toetredende landen zullen het acquis
van dit hoofdstuk overnemen en implementeren vanaf de toetredingsdatum, behoudens
de onderstaande regelingen. Overgangsregelingen zijn beperkt in tijd en omvang.Onroerend goedMet betrekking tot onroerend goed kan Slovenië, tot maximaal zeven
jaar na toetreding, gebruik maken van de algemene economische veiligheidsclausule
die in het toetredingsverdrag is opgenomen (bijlage XIII, hoofdstuk 4).Tweede woningCyprus, Hongarije, Polen en de Tsjechische Republiek (respectievelijk
bijlage VII, hoofdstuk 4, bijlage X, hoofdstuk 4, punt 1, bijlage XII, hoofdstuk
4, punt 1, en bijlage V, hoofdstuk 4, punt 1) mogen gedurende vijf jaar hun
nationale wetgeving met betrekking tot de aankoop van tweede woningen handhaven.
Malta behoudt dit recht permanent. Staatsburgers van de lidstaten die al in
bovenstaande landen wonen vallen niet onder de overgangsregelingen, in overeenstemming
met de bepalingen van ieder toetredend land.Landbouwgrond en bossenEstland (bijlage VI, hoofdstuk 4), Hongarije (bijlage X, hoofdstuk 4,
punt 2), Letland (bijlage VIII, hoofdstuk 4), Litouwen (bijlage IX, hoofdstuk
4), Slowakije (bijlage XIV, hoofdstuk 4) en de Tsjechische Republiek (bijlage
V, hoofdstuk 4, punt 2) hebben een zevenjarige overgangsregeling getroffen
waarin zij hun nationale wetgeving op het gebied van aankoop van landbouwgrond
en bossen mogen handhaven. In het geval van ernstige verstoringen van de landbouwgrondmarkt
in bovenstaande landen kan de Commissie beslissen om deze regeling
met nog eens drie jaar te verlengen. Polen heeft een geografisch gedifferentieerde
overgangsregeling van zeven respectievelijk twaalf jaar bedongen, waarin het
de nationale wetgeving met betrekking tot de aankoop van landbouwgrond en
bossen kan handhaven (bijlage XII, hoofdstuk 4, punt 2). Staatsburgers van
de lidstaten, die zelfstandige boer zijn in de bovengenoemde landen, zijn
uitgezonderd van de omvang van de overgangsregelingen, in overeenstemming
met de bepalingen van ieder toetredend land voor zich. De Commissie zal voor
het eind van het derde jaar na toetreding een algeheel overzicht van deze
overgangsregelingen opstellen.Hoofdstuk 6 – MededingingsbeleidOp Mededingingsgebied is slechts een overgangsmaatregel uitonderhandeld:
de bij Hoofdstuk 1 Vrij verkeer van Goederen genoemde maatregel met Malta
voor de invoer en opslag van en groothandel in aardolie-producten (Bijlage
XI, hoofdstuk 1).Op Staatssteungebied zijn de volgende overgangsmaatregelen overeengekomen:In afwijking van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag is met Malta,
Hongarije en Polen overeengekomen bestaande ontoelaatbare belastingvoordelen
voor grote bedrijven te converteren in regionale investeringssteun, met een
beperking van de totale steun tot 75 procent van de in aanmerking komende
investeringskosten voor bedrijven die vóór 1 januari 2000 hun
investering begonnen, en tot 50 procent voor bedrijven die in 2000 hun investering
begonnen (in Hongarije 2000–2002). Voor de gevoelige automobielsector
gelden extra beperkingen van die steun tot maximaal 20 procent of 30
procent in Hongarije en 40 procent in Polen. Voor de berekening van de totale
steun wordt 1 januari 2001 als begindatum gekozen. Hongarije heeft, vanwege
een constitutioneel probleem met terugwerkende kracht, 1 januari 2003 als
begindatum voor de berekening van de totale steun bedongen. In ruil daarvoor
wordt de periode voor de berekening van de in aanmerking komende investeringskosten
bekort tot 31 december 2005, waar die voor Malta en Polen tot 31 december
2006 loopt.Fiscale maatregelen Midden- en Kleinbedrijf (MKB):In afwijking van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag kan het MKB
in Hongarije, Malta en Polen belastingvoordelen (vrijstellingen van vennootschapsbelasting)
via een overgangstermijn behouden tot en met 2011 (het middelgrote bedrijfsleven
in Polen tot en met 2010). Het idee hierbij is dat het MKB vooral op de binnenlandse
markt is gericht en daardoor geen of slechts een gering verstorend effect
heeft op de interne markt. Bij een fusie of overname wordt de vrijstelling
of vermindering van vennootschapsbelasting overigens stopgezet.Alle steun die niet aan bovenstaande voorwaarden voldoet, wordt, overeenkomstig
het bestaande steunmechanisme, als nieuwe steun beschouwd (zie deel drie,
titel II, artikel 22 van de Akte).Binnen twee maanden na toetreding moeten Hongarije, Malta en Polen informatie
over de naleving van de voorwaarden van de overgangstermijn geven. Polen moet
daarnaast halfjaarlijks rapporteren over het toezicht op de steun aan de sector
motorvoertuigen.Na het aflopen van de overgangstermijn moeten zij informatie geven over
de investeringen die de begunstigden daadwerkelijk hebben verricht en de totale
steunbedragen die zij hebben ontvangen.Milieu-investeringen:In afwijking van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag mag Polen staatssteun
verlenen voor milieubeschermingsmaatregelen. Het gaat dan om
milieu-investeringen met het oog op de aanpassing aan de normen van de richtlijnen
waarvoor Polen onder het Hoofdstuk Milieu overgangsmaatregelen heeft gekregen.
De steun voor milieu-investeringen met het oog op de aanpassing aan de normen
voor emissies door grote stookinstallaties voor bestaande installaties wordt
beperkt tot 50 procent van de in aanmerking komende investeringskosten1. De staatssteun mag verleend worden voor zolang als
de genoemde overgangsmaatregelen duren. Voor de milieu-investeringen met het
oog op de aanpassing aan de normen van Richtlijn nr. 1996/61/EEG van de Raad
van de Europese Unie van 24 september 1996 inzake geïntegreerde preventie
en bestrijding van verontreiniging (IPPC; PbEG L 302), mag Polen tot en met
31 oktober 2007 voor bestaande installaties die niet vallen onder de overgangsmaatregelen
van het Hoofdstuk Milieu, steun verlenen, op voorwaarde dat de steun wordt
beperkt tot 30 procent van de in aanmerking komende investeringskosten.Offshore, Cyprus en Hongarije:De off shore schemes moeten per 1 januari
2003 afgeschaft worden, maar in afwijking van de artikelen 87 en 88 van het
EG-Verdrag mogen Cyprus en Hongarije tot en met 31 december 2005 verlagingen
van de vennootschapsbelasting toepassen welke vóór 1 januari
2003 uit hoofde van de off shore-wetgeving werd
verleend.Staalsector, Slowakije:Met Slowakije is overeengekomen dat het, in afwijking van de artikelen
87 en 88 van het EG-Verdrag, tot einde van het belastingjaar 2009 aan één
ontvanger in de staalsector een vrijstelling mag geven van de vennootschapsbelasting
tot een maximaal bedrag. Deze vrijstelling stelt voorwaarden met betrekking
tot de totale productie en de uitbreiding daarvan. Over deze belastingverlaging
dient Slowakije halfjaarlijks te rapporteren aan de Commissie.Automobielsector, Slowakije:In afwijking van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag mag Slowakije
nog tot het einde van het belastingjaar 2008 aan één ontvanger
in de auto-industrie vrijstelling van vennootschapsbelasting verlenen, op
voorwaarde dat de totale steun in het kader van deze belastingvrijstelling
niet meer bedraagt dan 30 procent van de in aanmerking komende investeringskosten
die sedert 1998 zijn gedaan in het kader van het betrokken project. Over deze
belastingverlaging dient Slowakije halfjaarlijks te rapporteren aan de Commissie.Scheepsbouw, Malta:In afwijking van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag mag Malta tijdens
een herstructureringsperiode van 2002 tot eind 2008 herstructureringssteun
verlenen aan twee scheepswerven tot een bepaald maximum, verdeeld over onder
meer afschrijving van leningen, investeringssteun, subsidie voor scholing
en compensatie voor de sociale kosten van de herstructurering. Malta moet
daartoe een herstructureringsplan uitvoeren. De steun voor elk onderdeel mag
de te dekken kosten niet te boven gaan en blijft in elk geval beperkt tot
het minimale bedrag dat nodig is om de doelstellingen van het herstructureringsprogramma
(vooral volledige levensvatbaarheid van de werven na 2008) te verwezenlijken.
In strijd met de voorwaarden verleende steun dient te worden terugbetaald.
Malta dient bij de Commissie jaarverslagen over de uitvoering van het programma
in, binnen de twee maanden na het einde van elk jaar, te beginnen in maart
2003, eindigend eind maart 2009.Hoofdstuk 7 – LandbouwQuota, arealen en opbrengstenVoor alle producten, waarvoor dat onder EU-wetgeving noodzakelijk is,
worden quota, arealen en dergelijke vastgesteld. De Commissie stelde in haar Common Financial Framework van 30 januari 2002 voor om
de jaren 1995 tot en met 1999 als referentieperiode te gebruiken. Veel toetredende
staten vroegen quota en arealen op basis van hun potentiële productie
en waren zeer ongelukkig met de voorgestelde referentieperiode. Nederland
heeft altijd vastgehouden aan het toewijzen van quota en arealen op basis
van een referentieperiode en niet op basis van potentiële productie.
Uiteindelijk is de referentieperiode voor verschillende producten verlengd
tot 2001 of 2002 en zijn uitzonderingen gemaakt voor extreme situaties
in opbrengsten gedurende de referentieperiode. Het gaat hierbij om het rekening
houden met weersomstandigheden zoals extreme droogte gedurende een bepaald
jaar of andere externe factoren zoals de roebelcrisis in Rusland midden jaren
negentig. Nederland is tevreden met de methodiek en de overeengekomen uitkomsten.
De juiste balans is gevonden tussen de eisen van de toetredende staten en
de reële situatie in een bepaalde periode waarbinnen met specifieke problemen
rekening gehouden is.Directe inkomenssteunZoals ook in de inleiding al aangegeven zullen de nieuwe lidstaten in
2004 25 procent van het niveau van de huidige 15 lidstaten van de Europese
Unie aan directe inkomenssteun ontvangen. In 2005 zal dat 30 procent zijn,
in 2006 35 procent waarna de percentages oplopen tot 100 in 2013. Deze directe
inkomenstoeslagen mogen nationaal aangevuld worden tot 55 procent van het
EU-niveau in 2004, 60 procent van het EU-niveau in 2005, 65 procent van het
EU-niveau in 2006 en daarna tot maximaal 30 procent boven het in de Europese
Unie geldende niveau. Als alternatief mag men ook aanvullen tot tien procent
meer dan het in 2003 geldende niveau in de nieuwe lidstaat mits dit niet boven
het in de Europese Unie geldende niveau uitgaat. Verschillende landen waaronder
Polen hebben bedongen dat zij geld uit hun structuur- of plattelandsontwikkelingsfondsen
enveloppe hiervoor in mogen zetten. Nederland heeft zoals in de inleiding
besproken in het kader van een algeheel akkoord met de infasering van directe
inkomenssteun ingestemd. Aangezien de aanvulling uit nationale middelen danwel
uit reeds toegewezen EU-middelen betaald moeten worden, leidt dit niet tot
verhoging van de kosten van de uitbreiding.Vereenvoudigd uitbetalingssysteemDe nieuwe lidstaten kunnen opteren voor een vereenvoudigd uitbetalingssysteem
voor directe inkomenssteun. Het staat hen ook vrij het standaard GBCS-systeem
te gebruiken. Het vereenvoudigd systeem gaat uit van ontkoppelde steun in
Euro's per hectare landbouwgrond (dus onafhankelijk van het gewas dat geteeld
wordt) en zal gelden voor drie jaar met een mogelijke verlenging van twee
keer één jaar. De uitbetaalde steun onder het vereenvoudigd
systeem zal nooit de steun mogen overtreffen die gegeven zou worden onder
het GBCS-systeem op basis van de arealen etcetera zoals vastgesteld in dit
verdrag.VoorradenConform de procedure bij eerdere toetredingen zal de Europese Unie publieke
voorraden die aan de EU-eisen voldoen en niet buitenproportioneel groot zijn
overnemen.Vetgehalte van melkCyprus (bijlage VII, hoofdstuk 7A, punt 3), Hongarije (bijlage X, hoofdstuk
7A, punt 1), Litouwen (bijlage IX, hoofdstuk 7A, punt 2), Letland (bijlage VIII, hoofdstuk 7A, punt 2), Malta (bijlage XI, hoofdstuk 7A, punt
3) en Polen (bijlage XII, hoofdstuk 7A, punt 2) hebben een overgangsperiode
van vijf jaar verkregen voor melk met een afwijkend vetgehalte. Deze melk
mogen zij slechts in eigen land of derde landen afzetten en zij zal dus niet
op de interne markt verhandeld worden.PlattelandsontwikkelingOm te voorkomen dat de prioriteiten, waarvoor onder de op 21 juni 1999
totstandgekomen Verordening (EG) nr. 1268/1999 van de Raad van de Europese
Unie (PbEG L 161) inzake steunverlening door de Europese Gemeenschap voor
pretoetredingsmaatregelen op het gebied van landbouw en plattelandsontwikkeling
in de kandidaat-lidstaten in Midden- en Oost-Europa gedurende de pretoetredingsperiode
gelden beschikbaar gesteld konden worden, bij toetreding zouden komen te vervallen,
is een aantal van die prioriteiten tijdelijk ook voor plattelandsontwikkelingsgelden
geldig. Het betreft hier met name zaken die samenhangen met institutionele
en capaciteitsopbouw. Ook is besloten dat het co-financieringspercentage op
80 gesteld zal worden. Op deze wijze wil de Europese Unie verzekeren dat daadwerkelijk
voortgang op bovengenoemde prioriteiten plaatsvindt. Op de afgesproken wijze
zullen de projecten financiëel makkelijk te verwezenlijken zijn, omdat
er minder snel een tekort aan nationale middelen zal ontstaan.VeterinairDe Europese Unie is akkoord gegaan met overgangstermijnen voor vlees-
en zuivel(verwerkende) bedrijven (slachthuizen en zuivelfabrieken) in een
aantal van de nieuwe lidstaten. In de overgangsperiode zullen deze bedrijven
zich aanpassen aan de eisen van de Europese Unie. In die periode kunnen zij
niet EU-conforme producten afzetten op de nationale markt of gebruiken voor
verdere verwerking in dezelfde vestiging. De overgangstermijn geldt slechts
voor bouwtechnische eisen die niet cruciaal zijn voor de volksgezondheid;
aan de hygiëne- en inspectienormen kan volgens de Europese Unie niet
worden getornd. De voorwaarden van de Europese Unie omvatten onder meer een
duidelijk herkenbare stempel, jaarlijkse voortgangsrapportages door de landen
over de voortgang van de bedrijven en monitoring door de Europese Commissie
van recente ontwikkelingen. Het gaat hierbij om de volgende getallen: Polen:
332 vleesbedrijven (tot december 2007) en 113 zuivelbedrijven (tot december
2006) (bijlage XII, hoofdstuk 7B, deel I, punt 1), de Tsjechische Republiek:
44 vleesbedrijven (tot december 2006) (bijlage V, hoofdstuk 7B, deel I, punt
1), Hongarije: 44 roodvleesbedrijven (tot december 2006) (bijlage X, hoofdstuk
7B, deel I, punt 1), Letland: 77 vleesbedrijven (tot januari 2006) en 11 zuivelverwerkende
bedrijven (tot januari 2005) (bijlage VIII, hoofdstuk 7B, deel I, punt 1),
Litouwen: 14 vleesbedrijven en één zuivelbedrijf (tot januari
2007) (bijlage IX, hoofdstuk 7B, deel I) en Slowakije: één vleesbedrijf
(tot december 2006) (bijlage XIV, hoofdstuk 7B, onderdeel I).Een aantal door de Europese Unie erkende zuivelverwerkingsbedrijven (56
in Polen en één in Malta) heeft een overgangstermijn gekregen
voor het verwerken van niet-EU-conforme melk (respectievelijk bijlage XII,
hoofdstuk 7B, deel I, punt 1(c), en bijlage XI, hoofdstuk 7B, deel I, punt
1(a)). De Europese Unie is akkoord gegaan met deze overgangstermijn (voor
Polen tot 2006 en voor Malta tot 2009) onder de voorwaarde dat de producten
van een duidelijk herkenbaar stempel zijn voorzien en alleen op de nationale
markt worden verhandeld. Daarnaast zal de verwerking van de EU-conforme melk
strikt gescheiden plaatsvinden van de verwerking van de niet EU-conforme melk
en zal de «Food Veterinary Office»
de controle hierop intensiveren.Wat betreft welzijnseisen hebben Hongarije (bijlage X, hoofdstuk 7B, deel
I, punt 2), Malta (bijlage XI, hoofdstuk 7B, deel I, punt 2), Polen (bijlage
XII, hoofdstuk 7B, deel I, punt 2), Slovenië (bijlage XIII, hoofdstuk
7B, onderdeel I) en de Tsjechische Republiek (bijlage V, hoofdstuk 7B, deel
I, punt 2) een overgangstermijn gekregen tot december 2009 voor een vastgesteld
aantal bedrijven (vastgelegd in Bijlage V, X, XI, XII en XIII) voor het aanpassen
van constructie-elementen als de hoogte en/of vloer van kooien voor leghennen.
De bestaande, niet verrijkte kooien van deze bedrijven voldoen momenteel niet
aan de minimum-eisen op het gebied van dierenwelzijn voor leghennen. Daarnaast
heeft Slovenië een aanvullende overgangstermijn gekregen voor het aanpassen
van het vloeroppervlak van de kooien (bijlage XIII, hoofdstuk 7B, onderdeel
I, laatste alinea). Slovenië heeft verzekerd dat het minimum vloeroppervlak
van deze kooien niet later dan 1 december 2004 zal zijn aangepast aan de normen
van de Europese Unie.FytosanitairCyprus (bijlage VII, hoofdstuk 7B, deel II, punt 1), Malta (bijlage XI,
hoofdstuk 7B, deel II), Letland (bijlage VIII, hoofdstuk 7B, deel II) en Slovenië
(bijlage XIII, hoofdstuk 7B, onderdeel II) hebben een overgangstermijn van
vijf jaar gekregen voor het in lijn brengen van de kwaliteitseisen voor zaaizaden
met de EU-eisen. In die periode mogen de betreffende kandidaat-lidstaten zaden
uit hun nationale catalogi en lokale variëteiten nog gebruiken. Deze
zaden kunnen evenwel niet worden verhandeld in andere lidstaten van de Europese
Unie.Wat betreft aardappelen, een voor Nederland belangrijk handelsproduct,
heeft Litouwen een overgangstermijn gekregen tot 2006 voor het aanpassen van
de regelgeving voor de plantenziekte aardappelringrot (bijlage IX, hoofdstuk
7B, deel II, punt 1). Gedurende die periode zullen aardappelen geproduceerd
in Litouwen niet worden ingevoerd in de Europese Unie. Voor de periode van
tien jaar vanaf de datum van toetreding mogen in Polen alleen aardappelvariëteiten
worden aangeplant die resistent zijn voor aardappelwratziekte (bijlage XII,
hoofdstuk 7B, deel II, punt 1). De Europese Unie is akkoord gegaan met deze
overgangstermijn onder een aantal voorwaarden. Deze betreffen onder meer de
beperking van handel vanuit gebieden waar de plantenziekte voorkomt (zowel
voor consumptieaardappelen, pootgoed als plantmateriaal). Andere voorwaarden
zijn jaarlijkse rapportages over de voortgang en recente ontwikkelingen in
beide nieuwe lidstaten en de verplichting van Polen om alle aardappelproducten
en – leveranciers te registeren ten behoeve van de traceerbaarheid van
de aardappels.KwekersrechtenWat betreft kwekersrechten heeft Litouwen een overgangstermijn gekregen
tot en met 2010 voor het afdragen van licentierechten over bepaalde landbouwgewassen
(bijlage IX, hoofdstuk 7B, deel II, punt 2). Het gaat hierbij om geteelde
variëteiten voor het gebruik op het eigen bedrijf die al voor datum toetreding
werden gebruikt en waarover destijds ook geen financiële afdrachten plaatsvonden.Hoofdstuk 8 – VisserijToegang tot wateren en visbestanden (bijlage V-XII).De verdeling van de vangstmogelijkheden voor de toetreden staten is geschied
op basis van het beginsel van de relatieve stabiliteit. De kengetallen voor
de verdeling van de bestanden, waarvan de bevissing door een vangstbeperking
aan banden is gelegd, zijn op basis van een referentieperiode vastgelegd voor
de drie Baltische landen en voor Polen (respectievelijk bijlage VI, hoofdstuk
8, bijlage IX, hoofdstuk 8, bijlage VIII, hoofdstuk 8, en bijlage
XII, hoofdstuk 8). De totaal toegestane vangst zal op basis van deze kengetallen
voor de toetreding voor deze landen worden vastgesteld. De kengetallen voor
de verdeling van de bestanden in het NAFO-gebied (North
Atlantic Fisheries Organisation) zullen voor de toetreding van deze
landen door de Raad op basis van een Commissievoorstel worden vastgesteld.
Verder overleg met Rusland is vereist om tot een verdeling van de bestanden
in dit gebied te komen.Hoofdstuk 9 – TransportbeleidCabotage wegvervoerZoals in de algemene inleiding is vermeld, vormde cabotage in het wegvervoer een van de belangrijke thema's in de onderhandelingen
over transport. De grote verschillen in de operationele transportkosten tussen
lidstaten en de toetredende staten zouden een schadelijke ontwrichting van
de nationale markten van de huidige lidstaten tot gevolg kunnen hebben wanneer
de cabotagemarkt op eens toegankelijk wordt voor transportondernemingen uit
de toetredende staten. Binnen de Europese Unie is een vrije cabotagemarkt
geleidelijk over een periode van acht jaar tot stand gekomen. De lidstaten
hebben om bovenstaande redenen overeenstemming gevonden over een gefaseerde
opening van de cabotagemarkt gedurende maximaal
vijf jaar voordat Verordening (EEG) nr. 3118/931
in werking zal treden.De overgangstermijn van maximaal vijf jaar (de regeling geldt niet voor
Cyprus, Malta en Slovenië) is niet zonder slag of stoot overeengekomen.
Met name de Tsjechische Republiek vond een overgangstermijn niet gerechtvaardigd
omdat het aanzienlijke inspanningen heeft verricht om de eigen transportsector
op hoog Europees niveau te brengen. Mede door deze inspanningen had de Tsjechische
Republiek geen overgangstermijnen gevraagd voor de invoering van het transportacquis.
Naar de mening van de Tsjechische Republiek verschillen de operationele transportkosten
in dat land niet wezenlijk van de transportkosten in Duitsland en Oostenrijk
en was het daarom gerechtvaardigd om een kortere overgangstermijn aan de Tsjechië
toe te kennen. De Tsjechische Republiek is uiteindelijk pas in Kopenhagen
akkoord gegaan met de overgangstermijn van maximaal vijf jaar. Wel heeft de
Tsjechische Republiek willen benadrukken, door een verklaring aan het toetredingsverdrag
toe te voegen, dat het rekent op medewerking van de lidstaten om op bilaterale
wijze de cabotagemarkt te liberaliseren. De besprekingen
met Nederland hierover zullen gaan plaatsvinden in de bilaterale wegvervoercommissies.TachograafVoor de installatie van een tachograaf geldt dat de veelal kleinschalige
en financieel zwakke transportondernemingen in een aantal toetredende staten
moeite hebben om op het moment van toetreding alle vrachtwagens te hebben
voorzien van een tachograaf2. Het is kostbaar
en technisch moeilijk om de verouderde vrachtwagens te voorzien van een tachograaf
en kostbaar om het wagenpark te vernieuwen met moderne vrachtwagens waarin
een tachograaf standaard zit. Voor Cyprus (bijlage VII, hoofdstuk 9, bijlage
), Letland (bijlage VIII, hoofdstuk 9, punt 1) en Litouwen (bijlage IX, hoofdstuk
9, punt 1) geldt daarom een overgangstermijn vanéén danwel twee
jaar vanaf het moment van toetreding om zo de transportondernemingen meer
tijd te gunnen hun wagenpark te moderniseren. Gedurende deze periode zullen
de chauffeurs de rij- en rusttijden noteren in een persoonlijk logboek. Voor
internationaal vervoer geldt dat de vrachtwagens wel voorzien moeten zijn
van een tachograaf.Toegang tot beroepDe Letse en Litouwse transportondernemingen bevinden zich in de huidige
fase van transitie in een moeilijke fase. Veel transportondernemers hebben
het financieel moeilijk en zullen daarnaast ook nog aanzienlijke financiële
offers moeten brengen om hun verouderde wagenpark te vernieuwen. Dit maakt
het voor hen zwaar om voor zowel nationaal als internationaal vervoer te kunnen
voldoen aan de door de Europese Unie gestelde financiële eisen voor het
uitoefenen van hun beroep1. Dit neemt niet weg
dat transportondernemingen dienen te voldoen aan het pakket van kwalitatieve
eisen, waaronder kredietwaardigheid, met het oog op de beoogde verbetering
van de kwaliteit van diensten en de verkeersveiligheid, een rationalisatie
van de markt en voorkoming van scheve concurrentieverhoudingen tussen transportondernemingen
uit verschillende lidstaten. Internationale transporteurs zullen om deze redenen
op het moment van toetreding moeten voldoen aan het acquis op het gebied van kredietwaardigheid. Voor de transportondernemingen
die op de binnenlandse Letse en Litouwse markt opereren wil de Europese Unie
een overgangstermijn tot 31 december 2006 toestaan om de overheid in staat
te stellen de laatste stap van hun actieplan op het gebied van wegvervoer
te kunnen nemen (respectievelijk bijlage VIII, hoofdstuk 9, punt 3, en bijlage
IX, hoofdstuk 9, punt 4). Gedurende deze overgangsperiode zal de kredietwaardigheid
van transportondernemingen in een lijn moeten worden gebracht met het acquis.Maximumgewicht van vrachtwagensVeel wegen in de toetredende staten waren niet toegerust voor het maximale
gewicht van EU-vrachtwagens2. Met name wanneer
op de transitroutes een lager maximaal gewicht geldt dan op de EU-wegen, zullen
transportondernemingen hun vrachtwagens niet optimaal kunnen benutten. Het
aanpassen van de wegeninfrastructuur aan de vereisten van het acquis kost veel tijd en geld. Inmiddels hebben bijna alle toetredende
staten de transitroutes gereed gemaakt voor vervoer door vrachtwagens met
het zwaardere maximale EU-gewicht. Polen en Hongarije zijn nog niet zover
en hebben een overgangstermijn gekregen tot eind 2010 en eind 2008 (respectievelijk
bijlage XII, hoofdstuk 9, punt 3, en bijlage X, hoofdstuk 9, punt 4). Gedurende
deze periode zullen de vrachtwagens moeten voldoen aan de Hongaarse en Poolse
normen voor maximaal gewicht. Keuringen snelheidsbegrenzers, voertuigenbelastingOp het gebied van wegvervoer heeft Malta nog een drietal beperkte overgangstermijnen
bedongen. De overgangstermijnen ten aanzien van keuringen3, snelheidsbegrenzers4 en voertuigenbelasting5 gelden voor een periode van één à
twee jaar en gelden alleen voor het binnenlands vervoer (bijlage XI, hoofdstuk
9, punten 1, 2 en 3).SpoorvervoerTot het acquis behoort de richtlijn6 waarin wordt bepaald dat met betrekking tot de spoorwegen
het infrastructuurbeheer en het vervoer onafhankelijk van elkaar moeten opereren.
In dit verband zijn lidstaten per 20 april 2001 verplicht om het goederenvervoer
over hun spoorwegen open te stellen voor buitenlandse spoorwegbedrijven. Polen
en Hongarije hebben meer tijd gevraagd voor het organisatorisch scheiden van
de vervoerder en de infrastructuurbeheerder. Eind 2006 zullen Polen en Hongarije
de liberalisering hebben doorgevoerd en zullen de beperkingen van toegang
van buitenlandse vervoerders worden opgeheven. In de tussentijd stellen Polen
(bijlage XII, hoofdstuk 9, punt 1) en Hongarije (bijlage X, hoofdstuk 9, punt
1) 20 procent van de spoorwegcapaciteit beschikbaar voor vervoer door buitenlandse
bedrijven.LuchtvaartOp de Hongaarse en Litouwse luchthavens landen veel vliegtuigen uit Azerbaijan,
Kazachstan, Moldavië, Oekraïne, de Russische Federatie en Turkmenistan.
Een aantal van deze vliegtuigen maakt volgens Europese normen1 ontoelaatbaar veel lawaai. Om Hongarije en Litouwen niet te veel in
de problemen te brengen zijn de lidstaten overeengekomen dat een overgangstermijn
tot eind 2004 is toegestaan mits het aantal landingen van lawaaierige vliegtuigen
uit derde landen niet toeneemt na 2002 en dat deze vliegtuigen alleen afkomstig
mogen zijn van luchtvaartmaatschappijen uit Azerbaijan, Kazachstan, Moldavië,
Oekraïne, de Russische Federatie en Turkmenistan (respectievelijk bijlage
X, hoofdstuk 9, punt 2, en bijlage IX, hoofdstuk 9, punt 2).Hoofdstuk 10 – BelastingenBij de onderhandelingen over de gevraagde derogaties, heeft de regering
zich laten leiden door de volgende criteria:– vergroten zij het risico van fraude?– geven zij aanleiding tot verstoringen op de interne markt?Daarnaast speelden de sociale, economische en politieke gevolgen in de
toetredende landen een rol. Evenals voor de overige hoofstukken was de inzet
van de Europese Unie erop gericht om overgangstermijnen op maat toe te kennen,
waarbij de specifieke verzoeken van de toetredende landen op eigen merites
werden beoordeeld. Dit differentiatieprincipe leidde tot een variëteit
aan overgangstermijnen binnen het hoofdstuk Belastingen, in het bijzonder
waar het ging om omzetbelasting.Richtlijn nr. 2002/10/EG van de Raad van de Europese Unie van 12 februari
2002 tot wijziging van Richtlijn 92/79/EEG, Richtlijn 92/80/EEG en Richtlijn
95/59/EG wat de structuur en de tarieven van de accijns op tabaksfabrikaten
betreft (PbEG L 46), die de accijns op tabaksfabrikaten regelt, bevat regels
over het minimum accijnsniveau. Een belangrijk aandachtspunt naar aanleiding
van de Richtlijn nr. 1992/12/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen
van 25 februari 1992 betreffende de algemene regeling voor accijnsproducten,
het voorhanden hebben en het verkeer daarvan en de controle daarop (PbEG L
76) vormde de harmonisatie van accijnzen, onder andere op sigaretten. Nagenoeg
alle toetredende staten verzochten om een overgangstermijn voor de EU-sigarettenaccijns,
mede omdat de sociale en economische gevolgen van een snelle prijsstijging
voor sigaretten het draagvlak voor de uitbreiding zouden kunnen ondergraven.
De Europese Unie toonde begrip voor dit argument. Derhalve hebben Slovenië
en de Tsjechische Republiek in afwijking van de richtlijn een overgangstermijn
gekregen tot 1 januari 2008 op welke datum zij moeten voldoen aan het door
de richtlijn voorgeschreven minimum niveau van accijns op sigaretten (respectievelijk
bijlage XIII, hoofdstuk 10, punt 2, en bijlage V, hoofdstuk 10, punt 2). Een
dergelijke derogatie is aan Slowakije (bijlage XIV, hoofdstuk 10, punt 2),
Hongarije (bijlage X, hoofdstuk 10, punt 2) en Polen (bijlage XII, hoofdstuk
10, punt 2) toegekend tot 1 januari 2009 en aan Estland (bijlage VI, hoofdstuk
10, punt 3), Letland (bijlage VIII, hoofdstuk 10, punt 2) en Litouwen (bijlage
IX, hoofdstuk 10, punt 2) tot 1 januari 2010. De aan de Tsjechische Republiek
toegekende derogatie geldt naast sigaretten ook voor andere tabaksfabrikaten
(bijlage V, hoofdstuk 10, punt 3). De aan Estland toegekende derogatie geldt
ook voor rooktabak (shag).Om het risico van smokkel en fraude door grote prijsverschillen zoveel
mogelijk te beperken, mogen de huidige lidstaten gedurende de overgangstermijnen
beperkingen blijven opleggen aan de hoeveelheid sigaretten die door particulieren
worden geïmporteerd binnen het grondgebied van de huidige lidstaten vanuit
de nieuwe lidstaten en mogen zij dit controleren. Wat betreft de sigarettenaccijns
zal de Commissie goed moeten monitoren of de toetredende staten aan hun verplichtingen voldoen om de accijnzen op het Europese niveau te brengen volgens
de tijdpaden die in de onderhandelingen zijn afgesproken.Accijns FruitdistilleerderijenHongarije, Slowakije en de Tsjechische Republiek hebben een permanente
derogatie gekregen voor het hanteren van een gereduceerd accijnstarief (minimaal
50 procent) op de productie van vruchtendistillaat bestemd voor persoonlijk
gebruik. Voor deze derogatie geldt een kwantitatieve beperking. Voor de Tsjechische
Republiek geldt een maximum van 30 liter en voor Hongarije en Slowakije geldt
een maximum van 50 liter fruitdistillaat per fruitkwekershuishouden per jaar.
In 2015 wordt de derogatie die is verleend aan Hongarije en Slowakije door
de Commissie geëvalueerd en brengt zij verslag uit aan de Raad over eventuele
aanpassingen.BTW vrijstelling kleine ondernemingenRichtlijn nr. 1977/388/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen
van 17 mei 1977 betreffende de harmonisatie van de wetgevingen der Lidstaten
inzake omzetbelasting (PbEG L 145), bekend onder de naam zesde richtlijn,
staat toe dat belastingplichtigen met een jaaromzet onder de 5 000 euro
zijn vrijgesteld van BTW. Dit houdt tevens in dat de ondernemingen geen recht
hebben op aftrek van de door hen betaalde BTW. De toetredende staten hebben
een derogatie voor het hanteren van een hogere jaaromzet.Kandidaat LidstaatVrijgestelde
jaaromzet inCyprus15 600 Estland16 000 Hongarije35 000Letland17 200 Litouwen29 000Malta37 000/24 300/14 600* Polen10 000Slowakije35 000 Slovenië25 000 Tsjechische Republiek35 000* Afhankelijk van het soort bedrijf respectievelijk in hoofdzaak leveringen
van goederen, leveringen van diensten met een lage toegevoegde waarde en leveringen
van diensten met een hoge toegevoegde waardeBTW vrijstelling internationaal personenvervoerAan alle toetredende staten is op grond van de richtlijn nr. 77/388/EEG
een BTW vrijstelling zonder aftrekrecht toegekend voor het internationaal
personenvervoer. De overgangstermijn geldt sinds 1978 voor de huidige lidstaten
en zal eindigen op het moment dat de Raad aldus beslist of indien dit eerder
is, op het moment dat de vrijstelling niet meer wordt toegepast door een van
de huidige lidstaten.Specifieke derogatiesCyprusIn afwijking van richtlijn nr. 77/388/EEG kan Cyprus voor de BTW het nultarief,
met behoud van aftrekrecht, blijven hanteren op de levering van farmaceutische
producten en etenswaren voor menselijk gebruik en een verlaagd tarief van
minimaal vijf procent op de levering van diensten in restauratiegelegenheden.
Tevens kan Cyprus een vrijstelling blijven hanteren op de levering van bouwgrond
zonder recht op aftrek1. Deze derogaties gelden
tot en met 31 december 2007 (bijlage VII, hoofdstuk 10, punt 1).Daarnaast kan Cyprus gedurende een jaar na toetreding ter vereenvoudiging
van de heffing van BTW bijzondere maatregelen hanteren voor betalingsregelingen
en de waardering van leveringen tussen gelieerde personen1.Op het gebied van de accijns krijgt Cyprus in afwijking van Richtlijn
nr. 1992/81/EG van de Raad van de Europese Gemeenschappen van 19 oktober
1992 betreffende de harmonisatie van accijns op minerale oliën (PbEG
L 316), een overgangstermijn van één jaar vanaf de toetredingsdatum
voor het bereiken van het minimum accijnsniveau op minerale oliën die
worden gebruikt voor de productie van cement en op minerale oliën die
worden gebruikt voor lokaal personenvervoer (bijlage VII, hoofdstuk 10, punt
2).EstlandIn afwijking van richtlijn nr. 77/388/EEG kan Estland een verlaagd BTW
tarief van minimaal vijf procent blijven hanteren op de levering van verwarming
die wordt verkocht aan natuurlijke personen en bepaalde categorieën instituten
tot en met 30 juni 2007 (bijlage VI, hoofdstuk 10, punt 1(a)).In afwijking van nr. 1990/435/EEG van de Raad van 20 augustus 1990 (PbEG
L 225) die het belasten van winststromen tussen moederen dochtermaatschappijen
regelt, kan Estland de huidige belasting op uitgekeerde winsten blijven hanteren
waarbij niet-uitgekeerde winsten onbelast blijven. Deze derogatie is van toepassing
tot en met 31 december 2008 (bijlage VI, hoofdstuk 10, punt 2).HongarijeIn afwijking van richtlijn nr. 77/388/EEG kan Hongarije een verlaagd BTW
tarief van minimaal 12 procent blijven hanteren op de levering van verwarmingsproducten
en stadsverwarming en op de levering van diensten in restauratiegelegenheden
en etenswaren voor menselijk gebruik die in gelijkwaardige gelegenheden worden
verkocht. Deze derogatie geldt tot en met 31 december 2007 (bijlage X, hoofdstuk
10, punt 1(a)).In afwijking van richtlijn nr. 77/338/EEG kan Hongarije een verlaagd BTW
tarief van niet minder dan vijf procent blijven hanteren op de levering van
aardgas en elektriciteit tot één jaar na de toetredingsdatum
(bijlage X, hoofdstuk 10, punt 1(b)).LetlandIn afwijking van richtlijn nr. 77/388/EEG kan Letland een vrijstelling
van BTW zonder recht op aftrek blijven hanteren op de levering van verwarming
aan individuele huishoudens tot en met 31 december 2004 (bijlage VIII, hoofdstuk
10, punt 1(a)). Tevens kan Letland op grond van de richtlijn nr. 77/388/EEG
een vrijstelling zonder aftrekrecht blijven hanteren op de levering van diensten
van auteurs, kunstenaars en artiesten (bijlage VIII, hoofdstuk 10, punt 1(b)).
De overgangstermijn geldt sinds 1978 voor de huidige lidstaten en zal eindigen
op het moment dat de Raad aldus beslist of indien dit korter is, zolang de
vrijstelling niet meer wordt toegepast door een van de huidige lidstaten.Daarnaast kan Letland gedurende een jaar na de toetredingsdatum ter vereenvoudiging
van de heffing van BTW een bijzondere maatregel hanteren voor het belasten
van de levering van timmerhout.LitouwenGeen specifieke derogaties.MaltaIn afwijking van richtlijn nr. 77/388/EEG kan Malta voor de BTW het nultarief, met behoud van aftrekrecht, blijven hanteren op de levering
van farmaceutische producten en etenswaren voor menselijk gebruik (bijlage
XI, hoofdstuk 10, punt 1). Deze derogatie geldt tot en met 31 december 2009.Op grond van de richtlijn nr. 77/388/EEG is aan Malta een BTW vrijstelling
zonder aftrekrecht toegekend voor binnenlands personenvervoer, personenvervoer
tussen de eilanden over zee, de levering van water door overheidsdiensten
en de levering van gebouwen en bouwgronden (bijlage XI, hoofdstuk 10, punt
2). De overgangstermijnen gelden sinds 1978 voor de huidige lidstaten en eindigen
op het moment dat de Raad aldus beslist of indien dit eerder is, op het moment
dat de vrijstelling niet meer wordt toegepast door een van de huidige lidstaten.PolenIn afwijking van richtlijn nr. 77/388/EEG kan Polen voor de BTW het nultarief,
met behoud van aftrekrecht, blijven hanteren op de levering van bepaalde categorieën
boeken en vakbladen tot en met 31 december 2007. Tevens kan Polen een verlaagd
BTW tarief van minimaal zeven procent blijven hanteren op de levering van
diensten in restauratiegelegenheden en de bouwsector tot en met 30 april 2008.
Een BTW tarief van minimaal drie procent kan door Polen gehandhaafd blijven
op levensmiddelen bestemd voor menselijke en dierlijke consumptie tot en met
31 december 2007 (bijlage XII, hoofdstuk 10, punt 2).In afwijking van richtlijn nr. 92/81/EEG kan Polen een verlaagd accijnstarief
blijven toepassen op milieuvriendelijke brandstoffen en componenten tot een
jaar na de toetredingsdatum (bijlage XII, hoofdstuk 10, punt 3).SloveniëIn afwijking van richtlijn nr. 77/388/EEG kan Slovenië een verlaagd
BTW tarief van minimaal 8,5 procent blijven hanteren op de levering van diensten
in restauratiegelegenheden en een verlaagd BTW tarief van minimaal vijf procent
op de levering van diensten in de bouwsector tot en met 31 december 2007
(bijlage XIII, hoofdstuk 10, punt 1(a)).SlowakijeIn afwijking van richtlijn nr. 77/388/EEG kan Slowakije een verlaagd BTW
tarief van minimaal vijf procent blijven hanteren op de levering van energie
die wordt gebruikt voor verwarmen en productie van warm water voor huishoudens
en kleine ondernemingen tot en met 31 december 2008 en op de levering van
diensten in de bouwsector tot 31 december 2007 (bijlage XIV, hoofdstuk 10,
punt 1, tweede alinea). Een verlaagd BTW tarief van minimaal vijf procent
kan door Slowakije gehanteerd blijven op de levering van gas en elektriciteit
tot een jaar na de toetredingsdatum (bijlage XIV, hoofdstuk 10, punt 1, derde
alinea).De Tsjechische RepubliekIn afwijking van richtlijn nr. 77/388/EEG kan de Tsjechische Republiek
een verlaagd BTW tarief van minimaal vijf procent blijven hanteren op de levering
van energie die wordt gebruikt voor verwarmen en productie van warm water
voor huishoudens en kleine ondernemingen en op de levering van diensten in
de bouwsector tot 31 december 2007 (bijlage V, hoofdstuk 10, punt 1(a)).Hoofdstuk 13 – Sociaal beleid en werkgelegenheidVeiligheid en gezondheid op het werkOp sociaal terrein hebben Letland, Malta, Polen en Slovenië overgangstermijnen
bedongen op het terrein van veiligheid en gezondheid op het werk,
met name omdat hun economieën, met zeer veel kleine en middelgrote bedrijven,
niet in staat zijn om op korte termijn hun verouderde machines en gereedschap
te vervangen door nieuwe die voldoen aan de hoge EU-veiligheidseisen. Voor
met name Letland geldt dat daar nog aanzienlijke inspanningen gepleegd moeten
worden. Daarnaast kampen veel kandidaat lidstaten met het probleem dat arbo(kennis)infrastructuur,
mede vanwege de geringe belangstelling van werkgeverszijde, zwak ontwikkeld
is en dat ook de diensten belast met de handhaving niet optimaal zijn ingericht.
De uitdaging voor de toekomst zal dan ook vooral zijn om daar samen in de
diverse gremia zoals het Senior Labour Inspectors Committee en het Agentschap voor Veiligheid en Gezondheid op het Werk aan
te werken.Nederland draagt de toegevoegde waarde van een en ander, daar waar zich
daarvoor een goede gelegenheid voordoet, ook uit in de desbetreffende landen,
bijvoorbeeld in het kader van de internationale expertise-uitwisseling. Dit
is al gebeurd in het kader van enkele zogenaamde Phare Twinning programma's
in de Tsjechische Republiek en Slovenië en gebeurt momenteel in Hongarije.
Verder participeert Nederland actief in het audit programma van de Senior Labour Inspectorate Committee van de Europese Unie
waarbij alle Arbeidsinspectiesystemen van kandidaat-lidstaten inmiddels door
Arbeidsinspectie experts uit de lidstaten zijn doorgelicht op basis van de Commons Principles of Inspection zoals opgesteld door Senior Labour Inspectorate Committee.Nederland hecht bijzonder veel waarde aan goede arbeidsomstandigheden
en de bevordering van een gezonde en veilige werkomgeving mede vanwege de
invloed die daarvan uit gaat op de arbeidsproductiviteit. In onze kenniseconomieën
hebben werknemers, in vergelijking met hun collega's in de kandidaat lidstaten
weliswaar steeds minder te maken met de klassieke risico's, zoals het manueel
tillen van zware lasten, werken met gevaarlijke machines, blootstelling aan
gevaarlijke stoffen, etcetera maar des te meer met nieuwe risico's zoals RSI
en stress, waarvoor lastiger eenduidige, algemeen toepasbare normen zijn vast
te stellen. Benchmarking en uitwisseling van best practices – ook grensoverschrijdend –
kunnen het beleid met betrekking tot dergelijke nieuwe risico's van de nodige
impulsen voorzien.Het Nederlandse beleid op preventie van ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid
is mede daarom de laatste tijd sterk gericht op het bevorderen en faciliteren
van zelfwerkzaamheid en maatwerk op diverse niveaus (bijvoorbeeld arboconvenanten
en co-financiering van diverse arbo-expertcentra annex websites) en het daarmee
ook bevorderen van een cultuur waarin aandacht voor veiligheid en gezondheid
een vanzelfsprekend deel uitmaakt van het gehele bedrijfsbeleid.ArbeidstijdenMalta heeft een tweetal overgangstermijnen bedongen ten aanzien van de
arbeidstijden in een aantal sectoren. Voor 31 juli 2004 moet de Arbeidstijdenrichtlijn
in de betreffende sectoren zijn overgenomen. De voor deze sectoren afgesloten
CAO's hebben echter ook nog geldigheid na juli 2004 en bevatten clausules
die strijdig zijn met artikel 6 van de Arbeidstijdenrichtlijn1. Malta heeft daarom de tijd gekregen tot 31 december 2004 om zich
aan te passen aan de vereisten van de EU-wet- en regelgeving.Nederland hecht veel waarde aan de overname van het acquis communautaire op dit terrein, aangezien goede afspraken over
arbeids- en rusttijden de veiligheid, de gezondheid en het welzijn van de
werknemer bevorderen.Hoofdstuk 14 – EnergieAardolie/-gas en electriciteitIn afwijking van de standaardtermijn van 90 dagen, die geldt als overgangsregeling
met betrekking tot de verplichting tot het aanhouden van de vastgestelde minimum
voorraden ruwe aardolie/aardolieproducten zijn de volgende termijnen overeengekomen:– Slovenië (bijlage XIII, hoofdstuk 14) en de Tsjechische Republiek
(bijlage V, hoofdstuk 14, punt 1): tot 31 december 2005– Malta tot 31 december 2006 (bijlage XI, hoofdstuk 14)– Cyprus tot 31 december 2007 (bijlage VII, hoofdstuk 14)– Polen (bijlage XII, hoofdstuk 14) en Slowakije (bijlage XIV, hoofdstuk
14) tot 31 december 2008– Estland (bijlage VI, hoofdstuk 14, punt 1), Letland (bijlage VIII,
hoofdstuk 14) en Litouwen (bijlage IX, hoofdstuk 14) tot 31 december 2009.Genoemde landen willen de kosten die met het aanleggen van de voorraden
gemoeid zullen zijn, spreiden en aanvaarden de consequentie dat zij in tijden
van crisis – voor het verstrijken van de voor hen geldende overgangstermijn –
geen beroep kunnen doen op de voorraden van anderen.Estland heeft een overgangstermijn voor het openstellen van de elektriciteitsmarkt1 voor de grote verbruikers tot 31 december 2008 (bijlage
VI, hoofdstuk 14, punt 2). Bovendien wordt het belang erkend van de herstructurering
van de teerzanden-sector, die in de toekomst (tot 2012) verdere openstelling
van de elektriciteitsmarkt zal vertragen. Deze overgangsregeling maakt het
moeilijk voor buitenlandse bedrijven om door te dringen op de elektriciteitsmarkt
van Estland. Met Estland is overigens afgesproken dat teerzanden onder de
scope van het Onderzoeksfonds voor kolen en staal (besluit 2002/234/ECSC)
vallen. Aandacht voor teerzanden als energiebron kan de voorzieningszekerheid
ten goede komen.De Tsjechische Republiek heeft een overgangsregeling voor de opening van
zijn energiemarkt2 voor de grote verbruikers
tot tot 31 december 2004 bijlage V, hoofdstuk 14, punt 2). De overgangsregeling
vertraagt de mogelijkheid voor buitenlandse bedrijven om door te dringen op
de gasmarkt van Tsjechië met een half jaar.KernenergieIn de toetredingsonderhandelingen is een onderscheid gemaakt tussen enerzijds
het acquis in strikte zin, dat bestaat uit de
stralingsnormen op grond van Artikel 30 van het Euratom-Verdrag3, en de eis van een hoog niveau van nucleaire veiligheid in het algemeen.
Dit laatste wordt in de conclusies van de Raad van 7 december 1998 in Wenen
het «complementaire acquis» genoemd,
en heeft geleid tot een grondig onderzoek van de situatie met betrekking tot
de veiligheid van kerncentrales en andere nucleaire installaties in de kandidaat-lidstaten,
en een reeks concrete afspraken over technische en organisatorische verbeteringen
in de desbetreffende landen. Verder zijn met Litouwen en Slowakije, die beschikken
over verouderde kernreactoren die niet met redelijke kosten naar een aanvaardbaar
niveau van veiligheid te brengen zijn (beide reactoren van de kerncentrale
te Ignalina en reactoren 1 en 2 van de kerncentrale te Bohunice) afspraken
gemaakt over de vervroegde sluiting van deze reactoren. De Europese Unie verleent
in verband daarmee hulp bij het ontmantelingsproces in beide landen (zie hieronder
ook bij de Protocollen 4 en 9). Ten aanzien van een aantal vereisten van de
richtlijn inzake bescherming van de gezondheid tegen ioniserende straling4 is uitstel verleend aan Letland (bijlage V, hoofdstuk
22, onderdeel E), tot eind 2005, en aan Polen (bijlage XII, hoofdstuk
22, onderdeel E), tot eind 2006, om belemmering van de voortgang van medische
diagnoses te voorkomen.Hoofdstuk 19 – Telecommunicatie en informatiePolen is het enige nieuwe toetredingsland dat een overgangstermijn heeft
bedongen voor een onderdeel van dit hoofdstuk. In afwijking van artikel 7,
eerste lid, tweede subparagraaf, van Richtlijn nr. 1997/67/EG van het Europees
Parlement en de Raad van de Europese Unie van 15 december 1997 betreffende
de gemeenschappelijke regels voor de ontwikkeling van de interne markt voor
postdiensten in de Gemeenschap en de verbetering van de kwaliteit van de dienst
(PbEG L 15) heeft de Poolse postconcessiehouder tot 31 december 2005 een monopolie1 voor postzendingen tot 350 gram. Voor alle andere lidstaten
geldt voor de periode van 1 januari 2003 tot en met 31 december 2005 een monopolie
tot 100 gram voor postzendingen. Per 1 januari 2006 zal voor alle landen,
inclusief Polen, een monopolie gelden tot 50 gram (bijlage XII, hoofdstuk
10).Hoofdstuk 22 – MilieuDe overname en implementatie van het milieu-acquis door de toetredende staten vergde omzetting in nationale wetgeving
van een groot aantal richtlijnen, aanpassing van de administratieve en bestuurlijke
organisatie met het oog op planning, vergunningverlening, handhaving en monitoring
en, tot slot omvangrijke investeringen in infrastructuur, publieke werken,
en bedrijven. Vanwege deze omvangrijke investeringen zijn met alle toetredende
staten, ten aanzien van verschillende richtlijnen, overgangstermijnen overeengekomen.
Deze overgangstermijnen zijn gebaseerd op implementatieplannen inclusief financiële
onderbouwingen die zijn gespecificeerd naar individuele inrichtingen.De verleende overgangstermijnen hebben in algemene zin een beperkt en
lokaal milieu-effect. Handhaving van (Kader-)regelgeving ten aanzien van afval,
water en lucht vormt een goede basis voor de milieukwaliteit in de toetredende
staten. De onverkorte tenuitvoerlegging van EU-milieuwetgeving ten aanzien
van bijvoorbeeld Milieu-effectrapportage en Toegang tot milieu-informatie
biedt bovendien waarborgen voor de integratie van milieu in de verdere economische
ontwikkeling van de toetredende staten. Door toepassing van de Habitat- en
Vogelrichtlijn zal de Europese Unie aan belangrijke natuurwaarden winnen.A. LuchtkwaliteitDe vereisten ten aanzien van de opslag van zware olie worden in Estland
(2006) (bijlage VI, hoofdstuk 22, onderdeel A, punt 1), Letland (2008) (bijlage
VIII, hoofdstuk 22, onderdeel A, punt 1), Litouwen (2007) (bijlage IX, hoofdstuk
22, onderdeel A, punt 1), Malta (2004) (bijlage XI, hoofdstuk 22, onderdeel
A, punt 2), Polen (2005) (bijlage XII, hoofdstuk 22, onderdeel A, punt 1)
en Slowakije (2007) (bijlage XIV, hoofdstuk 22, onderdeel A, punt 1) gefaseerd
ingevoerd. Polen mag tot 2006 olie toepassen met een verhoogd zwavelgehalte
in kleine en middelgrote inrichtingen (bijlage XII, hoofdstuk 22, onderdeel
A, punt 2).B. AfvalbeleidMet uitzondering van Estland hebben alle toetredende staten meer tijd
nodig om aan de vereisten van hergebruik van de Verpakkingenrichtlijn2 te voldoen. Estland (bijlage VI, hoofdstuk 22, onderdeel
B), Letland (bijlage V, hoofdstuk 22, onderdeel B, punt 3) en Polen (bijlage
XII, hoofdstuk 22, onderdeel B, punt 2) hebben overgangstermijnen verkregen
ten aanzien van Richtlijn nr. 1999/31/EG van de Raad van de Europese Unie
van 26 april 1999 betreffende het storten van afvalstoffen (PbEG L 182). Voor
deze landen gelden overeenkomstige beperkingen in het kader van
de Europese Verordening Overbrenging van Afvalstoffen1.C. WaterkwaliteitTen aanzien van de richtlijnen op het gebied van water kan in algemene
zin opgemerkt worden dat in veel gevallen een vaak lange overgangstermijn
is toegekend omdat het hier gaat om richtlijnen waarbij de invoering om veel
investeringen vraagt. Met alle toetredende staten zijn overgangstermijnen
overeengekomen ten aanzien van stedelijke afvalwaterzuivering. De tussendoelstellingen
in de implementatieplannen voorzien in prioriteit enerzijds aan gevoelige
gebieden, anderzijds aan grotere stedelijke agglomoraties.Voor een zeer beperkt aantal parameters zijn overgangstermijnen verleend
aan Estland (bijlage VI, hoofdstuk 22, onderdeel C, punt 2), Letland (bijlage
VIII, hoofdstuk 22, onderdeel C, punt 2) en Malta (bijlage XI, hoofdstuk 22,
onderdeel C, punt 4) bij de drinkwaterrichtlijn2.
In geval van mogelijk gevaar voor de volksgezondheid gelden onverkort de bepalingen
uit de richtlijn met betrekking tot informatie aan het publiek en onderbreking
van het aanbod van drinkwater. Malta (bijlage X, hoofdstuk 22, onderdeel C,
punt 2), Polen (bijlage XII, hoofdstuk 22, onderdeel C, punt 1) en Slowakije
(bijlage XIV, hoofdstuk 22, onderdeel C, punt 2) kennen overgangstermijnen
ten aanzien van de lozing van een beperkt aantal gevaarlijke stoffen.In het geval van Slowakije gaat het om lozingen van kwik en benzopyreen
door de «Novácke chemické závody», te Nováky,
tot 21 december 2003, alsmede om lozingen van tetrachloorthyleen, thrichloorethyleen
en tetrachloormethaan door «Duslo» tot 31 december 2006.In het geval van Malta gaat het om lozingen van chloroform (tetrachloormethaan),
trichloorethyleen (tri), perchloorethyleen (per betreft tetrachloorethyleen)
en cadmium. De overgangstermijn geldt tot 30 september 2004 voor de «Marsa»
en «Delimara» energiecentrales. Tevens zijn er overgangstermijnen
vastgesteld tot 31 december 2004 voor het (riool-) lozingspunt «Ras
il-Hobz», tot 31 december 2006 voor «Ic-Cumija» lozingspunt
en, tot slot, tot 31 maart 2007 voor «Wied Ghammieg» lozingspunt.Voor wat betreft Polen gaat het om een breder spectrum aan stoffen, namelijk
alle lijst-1 stoffen (van richtlijn nr. 76/464/EEG en dochterrichtlijnen)
met uitzondering van bestrijdingsmiddelen als lindaan (hexachlorocyclohexane),
DDT, aldrin, dieldrin, endrin en isodrin, waarbij voor 180 geselecteerde grote
industriële inrichtingen een overgangstermijn is overeengekomen tot uiterlijk
31 december 2007, met de herziening van de vergunningen voor deze inrichtingen
is per onmiddellijk een aanvang genomen. Voor wat betreft lijst-2 stoffen
zullen in 2004, bij toetreding, reductieprogramma's gereed zijn met een looptijd
tot maximaal 6 jaar.Al deze overgangstermijnen zijn de uitkomst van een uitvoerig en zorgvuldig
onderhandelingsproces waarin de sociaal-economische mogelijkheden van de toetredende
landen naast milieu- en gezondheidsoverwegingen een rol hebben gespeeld.Gegeven de lange termijn die ook in de huidige lidstaten noodzakelijk
was voor de sanering van gechloreerde koolwaterstoffen zijn de overeengekomen
termijnen redelijk. Deze stoffen zijn weliswaar slecht afbreekbaar maar vervluchtigen
gemakkelijk en worden in de lucht wel afgebroken (fotochemie). De gezondheidsrisico's
zijn bij deze stoffen niet erg groot. Chloroform is wel kankerverwekkend.
Ernstige milieuproblemen zijn echter bij geringe concentraties
in het oppervlaktewater niet te verwachten. In zwemwater bijvoorbeeld zijn
ook vrij hoge concentraties te verwachten als gevolg van de desinfectie met
chloor.Voor cadmium, kwik en benz(a)pyreen geldt dat deze stoffen zeer giftig,
niet of nauwelijks afbreekbaar en bio-accumelerend zijn. In die zin is het
dan ook van groot belang dat de aanstaande toetreding tot sanering van deze
stoffen leidt.D. NatuurbeschermingOp het gebied van natuur speelde het specifieke probleem dat Malta het
verbod op de jacht op en vangst van migrerende vogels, zoals vastgelegd in
artikel 5 van de richtlijn inzake het behoud van de vogelstand (richtlijn
nr. 79/409/EEG van 2 april 1979), niet wilde overnemen. Dit zou in het geval
van Malta een algeheel verbod op vogeljacht betekenen, omdat het eiland geen
eigen vogelpopulatie heeft. Malta had grote problemen met een algeheel verbod
omdat het bejagen en houden van vogels (met name vinkensoorten) in kooitjes
voor de zang een oude traditie is; gevreesd werd dat een verbod een negatief
effect zou hebben op de publieke steun voor toetreding en bovendien in de
praktijk moeilijk te handhaven zou zijn. Om deze reden stemde de Europese
Unie in met een compromis, waarbij Malta tot 31 december 2008 onder een aantal
stringente voorwaarden een aantal vogelsoorten (vinken) mag blijven vangen
met traditionele klapnetten met het exclusieve doel deze vogels in kooitjes
te houden voor een op te zetten kweekprogramma (bijlage XI, hoofdstuk 22,
onderdeel D). Malta heeft hierbij overigens geen uitzondering bedongen voor
de volledige richtlijn inzake het behoud van de vogelstand en is bijvoorbeeld
wel gebonden aan artikel 7 van deze richtlijn waarin beperkingen worden opgelegd
ten aanzien van de jacht op trekvogels; deze mogen niet worden bejaagd tijdens
de broedperiode noch tijdens de trek naar hun nestplaatsen. Estland heeft
een tijdelijke uitzondering verkregen ten aanzien van de bescherming van de
lynx onder de Habitatrichtlijn1, in 2009 zal
deze uitzondering worden herzien (bijlage VI, hoofdstuk 22, onderdeel E).
De bijlagen van zowel de Vogelrichtlijn (Richtlijn nr. 1979/409/EEG van de
Raad van de Europese Gemeenschappen van 2 april 1979 inzake het behoud van
de vogelstand (PbEG L 103)) als de Habitatrichtijn zijn technisch aangepast
aan de stand van de biodiversiteit in de toetredende landen.E. Beheersing van industriële vervuiling en risicomanagementMet Hongarije (bijlage X, hoofdstuk 22, onderdeel C, punt 1), Malta (bijlage
XI, hoofdstuk 22, onderdeel E), de Tsjechische Republiek (bijlage V, hoofdstuk
22, onderdeel C), Slowakije (bijlage XIV, hoofdstuk 22, onderdeel D, punt
3), Estland (bijlage VI, hoofdstuk 22, onderdeel D), Litouwen (bijlage IX,
hoofdstuk 22, onderdeel D) en Cyprus (bijlage VII, hoofdstuk 22, onderdeel
D) zijn verschillende overgangstermijnen overeengekomen ten aanzien de richtlijn
inzake Grote Stookinstallaties2. Ten aanzien
van de richtlijn inzake geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging3 is een aantal gespecificeerde inrichtingen in Letland
(bijlage VIII, hoofdstuk 22, onderdeel D, punt 2), Polen (bijlage XII, hoofdstuk
22, onderdeel D, punt 1), Slovenië (bijlage XIII, hoofdstuk 22, onderdeel
C) en Slowakije (bijlage XIV, hoofdstuk 22, onderdeel D, punt 2) tijdelijk
uitgesloten van de verplichting tot toepassing van Best Beschikbare Techniek.
Een beperkt aantal verbrandingsinstallaties in Slowakije (bijlage XIV, hoofdstuk
22, onderdeel D, punt 1) en Hongarije (bijlage X, hoofdstuk 22, onderdeel
C, punt 2) is tijdelijk uitgesloten van de vereisten van de richtlijn inzake
uitstoot van Verbrandingsinstallaties.Hoofdstuk 25 – Douane-unieMet Malta (textiel) en Hongarije (aluminium) zijn afspraken gemaakt om
een vloeiende overgang naar het EU-regiem mogelijk te maken. Deze overgangsmaatregelen
zijn lokaal beperkt zijn en verstoren de werking van de interne markt niet.
Aan Malta is toegestaan om, voor zekere textielproducten voor eigen verwerking,
binnen een quotum een lager tarief van invoerrechten toe te passen tot 31
augustus 2008 (bijlage XI, hoofdstuk 25). Tot 30 april 2007 kan Hongarije
niet-gelegeerd aluminium invoeren tegen een lager invoerrecht, de toegepaste
invoerrechten zullen geleidelijk omhoog gaan en zijn gebonden aan jaarlijkse
quota. Het eindverbruik van het aluminium moet in Hongarije plaatsvinden (bijlage
X, hoofdstuk 25).Artikelen 27 tot en met 35 – Financiële en
budgettaire voorzieningenDe nieuwe lidstaten zullen per 1 mei 2004 toetreden tot de Europese Unie.
Dat betekent dat zij pas vanaf die datum volgens de gangbare systematiek,
zoals vastgelegd in het in het eerste lid van artikel 27 genoemde Eigen Middelen
Besluit, hun afdrachten aan de Europese Unie zullen betalen. Om deze bepaling
in het budget van de Europese Gemeenschappen te verwerken bepaalt artikel
28 dat het budget voor het financiële jaar 2004 in verband met de toetreding
van nieuwe lidstaten wordt aangepast door middel van een wijzigingsbudget
dat op 1 mei 2004 in werking zal treden. Op deze manier kan het budget voor
de EU-15 voor de periode 1 januari 2004 tot en met 30 april 2004 worden verhoogd
met de nodige additionele middelen voor 10 nieuwe lidstaten per 1 mei 2004.
Artikel 32 bepaalt dat de programmering van EU-uitgaven (met uitzondering
van Hoofdstuk 1A – Gemeenschappelijk Landbouw Beleid) worden gepland
alsof zij per 1 januari 2004 zijn toegetreden. De financiële committeringen
die dit met zich meebrengt mogen echter pas na daadwerkelijke toetreding worden
aangegaan. Daarnaast bepaalt artikel 32 dat vanaf  1 januari 2004
geen nieuwe programmeringen meer mogen worden gedaan in de nieuwe lidstaten
uit de pretoetredingsfondsen.Cyprus, Malta, Slovenië en de Tsjechische Republiek krijgen op grond
van artikel 29 in de periode 2004–2006 tijdelijke budgettaire compensatie
voor een totaalbedrag van 986 miljoen euro. Deze compensatie dient om te voorkomen
dat zij er in de eerste jaren na toetreding netto financieel op achteruit
zouden gaan ten opzichte van 2003, het laatste jaar voor toetreding. Hiertoe
besloot de Europese Raad van Brussel (24–25 oktober 2002, Kamerstukken
II 2002/2003, 21 501, nr. 196). Daarnaast ontvangen alle tien de toetredende
staten op grond van artikel 30 in de periode 2004–2006 voor een totaalbedrag
van 2,5 miljard euro financiële middelen uit een speciale, tijdelijke
cash-flow faciliteit. Polen (dat hieruit 1,4 miljard euro ontvangt) en de
Tsjechische Republiek (dat hieruit 358 miljoen euro ontvangt) zien in ruil
hiervoor hun aanspraken op de Structuurfondsen verlaagd met respectievelijk
1 miljard euro en 100 miljoen euro.Artikel 31 bepaalt de bijdrage van de nieuwe lidstaten, met uitzondering
van Litouwen, Malta en Cyprus die geen economisch bedrijvigheid kennen in
deze sectoren, aan het onderzoeksfonds voor Kolen en Staal. Dit onderzoeksfonds
is opgericht door middel van het Besluit 2002/234/ECSC van de Vertegenwoordigers
van de regeringen der lidstaten.Ter versterking van administraties van de nieuwe lidstaten wordt tussen
de datum van toetreding en het einde van 2006 een tijdelijke Transitie-faciliteit
(totaal 360 miljoen Euro) ingesteld. Deze faciliteit zal vanuit de EU-begroting
financiële bijstand verlenen aan de nieuwe lidstaten om hun administratie
te versterken in het implementeren van wetgeving van de Gemeenschap,
met name voor die activiteiten die niet door het Structuurfonds worden gefinancierd
(artikel 34). De regering ziet de Transitie-faciliteit als een belangrijk
instrument om de toetredende landen ook na toetreding te ondersteunen bij
hun inspanningen om eventuele tekortkomingen bij de implementatie en handhaving
van het acquis weg te werken. Een besluit over
besteding van de middelen zal in belangrijke mate gebaseerd moeten zijn op
het finale monitoringrapport van de Commissie dat eind 2003 verschijnt.In artikel 35 wordt een tijdelijke Schengen-faciliteit
aangekondigd om nieuwe lidstaten met buitengrenzen te helpen tussen de datum
van toetreding en het einde van 2006 de benodigde activiteiten te ontplooien
om de bewaking van deze nieuwe externe grenzen van de Unie op het gewenste
niveau te krijgen.Titel II: Overige bepalingen (37 tot en met 42)Artikel 37 – Algemene vrijwaringsclausuleDit artikel behelst een algemene, economische, vrijwaringsclausule die
zowel door de nieuwe lidstaten als door de huidige lidstaten ingeroepen kan
worden binnen een periode van drie jaar na toetreding. Een dergelijke algemene
clausule werd ook in eerdere uitbreidingen opgenomen, maar werd in de praktijk
nimmer toegepast. Het is overigens niet aan de betrokken lidstaat maar aan
de Commissie om de gepaste maatregelen vast te stellen. De Commissie is hierbij
niet slechts (derde lid, laatste volzin, van dit artikel) in algemene zin
gehouden voorrang te geven aan maatregelen die de gemeenschappelijke markt
zo min mogelijk verstoren, maar zij is ook specifiek gehouden (tweede lid,
laatste volzin, van dit artikel) bij de keuze van gepaste maatregelen de belangen
van alle lidstaten mee te wegen en er voorts op toe te zien dat de maatregelen
niet leiden tot controles aan de binnengrenzen.Artikel 38Een additionele vrijwaringsmaatregel die vooral op aandringen van Nederland
in het verdrag is opgenomen is vervat in artikel 38. Op grond hiervan mag
de Commissie tot drie jaar na de datum van inwerkingtreding van de akte gepaste
maatregelen nemen wanneer een nieuwe lidstaat heeft verzuimd zijn verplichtingen
na te komen die voortvloeien uit de toetredingsonderhandelingen. Het gaat
hier om een inbreuk of dreigende inbreuk op het functioneren van de interne
markt, inclusief grensoverschrijdend economisch beleid. Al vóór
toetreding kan op basis van de monitoring besloten worden dat vanaf het moment
van toetreding bepaalde maatregelen tegen een nieuwe lidstaat zullen worden
genomen. In tegenstelling tot de algemene vrijwaringsbepaling van artikel
37 worden grenscontroles in dit verband niet uitgesloten. De maatregelen worden
pas opgeheven wanneer de nieuwe lidstaat voldoet aan zijn verplichtingen.
Zij vervallen dus niet automatisch na het derde jaar van inwerkingtreding
van het Toetredingsverdrag.Artikel 39Met deze ook op Nederlands aandringen tot stand gekomen bepaling, is tevens
op het terrein van civielrechtelijke samenwerking en justitiële samenwerking
in strafzaken evenals in artikel 38 de mogelijkheid gecreëerd tot het
instellen van vrijwaringsmaatregelen. Op basis hiervan kunnen maatregelen
worden genomen, als uit de monitoring van de Commissie blijkt dat toetredende
landen gedane toezeggingen niet nakomen. Als een toetredend land ernstig in
gebreke blijft of in gebreke dreigt te blijven ten aanzien van
het omzetten, uitvoeren of toepassen van besluiten op genoemd gebied heeft
de Commissie onder deze bepaling de bevoegdheid om met redenen omkleed, passende
maatregelen te nemen, nadat zij de lidstaten heeft geraadpleegd. De Commissie
kan tevens maatregelen nemen op verzoek van een lidstaat. Zij is daarbij te
allen tijde verplicht de Raad van tevoren te informeren en eventuele bevindingen
van de Raad in haar overwegingen te betrekken.Al vóór toetreding kan op basis van de monitoring besloten
worden dat vanaf het moment van toetreding bepaalde maatregelen tegen een
nieuwe lidstaat zullen worden genomen. De Commissie kan op grond van deze
bepaling maatregelen nemen tot drie jaar na inwerkingtreding van het Toetredingsverdrag.
De maatregelen worden pas opgeheven wanneer de nieuwe lidstaat voldoet aan
zijn verplichtingen. Zij vervallen dus niet automatisch na het derde jaar
van inwerkingtreding van het Toetredingsverdrag. De maatregelen kunnen bestaan
uit de tijdelijke opschorting van de toepassing van rechten en plichten tussen
de nieuwe lidstaat en de andere (nieuwe) lidstaten, dan wel lidstaat. Dit
mag echter niet ten koste gaan van de juridische samenwerking tussen de lidstaten.Artikel 40Dit artikel bepaalt dat de handhaving van de nationale bepalingen in het
kader van de overgangsmaatregelen, die op grond van deze Akte aan de nieuwe
lidstaten worden toegestaan, niet tot grenscontroles mogen leiden tussen de
lidstaten.Artikelen 41 en 42De artikelen 41 en 42 voorzien in een vergelijkbare vrijwaringsclausule
voor respectievelijk de landbouwsector en het regime van veterinaire en fytosanitaire
regels van de Gemeenschap.VIJFDE DEEL: BEPALINGEN BETREFFENDE DE TENUITVOERLEGGING
VAN DE AKTE (ARTIKELEN 43 TOT EN MET 62)Titel I: Het in werking stellen van de instellingen (artikelen
43 tot en met 52)Artikelen 43 tot en met 52Dit deel van de akte bevat voorzieningen die noodzakelijk zijn voor het
in werking stellen van de aangepaste instellingen van de Unie. Zo wordt bepaald
dat het Europees Parlement, de Raad, de Commissie, het Hof van Justitie en
het Gerecht van Eerste Aanleg hun Reglementen van Orde in overeenstemming
brengen met de nieuwe situatie na toetreding (respectievelijk artikel 43,
44, 45(3), 46(3a) en 46(3b)).De door de toetreding vereiste aanpassingen van de regels van de Comités
zullen zo spoedig mogelijk na de toetreding gedaan worden (artikel 51).Artikel 52 regelt de ambtstermijnen van de leden van de comités
die opgenomen zijn in bijlagen XVI, XVII en XVIII van de akte.Titel II: Toepasbaarheid van de besluiten van de instellingen
(artikelen 53 tot en met 59)Artikel 53Dit artikel voorziet er expliciet in dat vanaf het tijdstip van de toetreding
de richtlijnen en beschikkingen in de zin van artikel 249 van het EG-Verdrag
eveneens tot de nieuwe lidstaten zijn gericht.Artikel 54Dit artikel geeft aan dat de nieuwe lidstaten de noodzakelijke maatregelen
dienen te treffen om vanaf het tijdstip van toetreding uitvoering te geven
aan de richtlijnen en beschikkingen waarvoor in deze akte geen overgangsmaatregelen
zijn getroffen. Dit betekent dat reeds op het tijdstip van toetreding deze
landen een omvangrijke aanpassing van onderdelen van de nationale wetgeving
aan de communautaire wetgeving verricht dienen te hebben.Artikel 55De Raad kan tot 1 mei 2004 op verzoek van een van de nieuwe lidstaten
maatregelen nemen om tijdelijk af te wijken van besluiten van de instellingen
die tussen 1 november 2002 en de datum van ondertekening van het Toetredingsverdrag
zijn genomen.Artikel 56Dit artikel bepaalt dat bij gekwalificeerde meerderheid kan worden besloten
over de implementatie van de bepalingen in Bijlage II, III en IV zoals bedoeld
in artikel 20, 21 en 22.Artikel 58Dit artikel voorziet erin dat de vóór de toetreding van
de tien kandidaat-lidstaten aanvaarde teksten van de besluiten van de instellingen
van de Gemeenschappen die door de Raad of de Commissie in één
van de negen nieuwe talen van de Gemeenschap zijn vastgesteld vanaf het tijdstip
van toetreding op gelijke wijze authentiek zijn als de in de elf huidige talen
vastgestelde teksten.Titel III: Slotbepalingen (artikelen 60 tot en met 62)Artikel 60Zoals in de Algemene Inleiding van deze memorie reeds aangegeven bij de
toelichting op de structuur van het verdrag, voorziet artikel 60 erin dat
de bijlagen, de daarbijbehorende appendices en de protocollen die aan de Akte
zijn gehecht daarvan integraal onderdeel uitmaken.ProtocollenOnderstaand volgt de toelichting op de aan de akte verbonden protocollen,
voor zover deze niet reeds eerder in de artikelgewijze toelichting aan de
orde kwamen. De protocollen vormen een integraal onderdeel van de akte en
hebben, net als de akte, een juridisch bindende werking.Protocol 1: statuut van de Europese InvesteringsbankAls gevolg van de toetreding zijn enkele artikelen in de statuten gewijzigd.
De toetredende staten zullen op grond van artikel 266 van het EG-Verdrag aandeelhouders
worden van de Europese Investeringsbank (EIB) (wijziging artikel 3). Als aandeelhouders
zullen de nieuwe lidstaten dezelfde rechten en plichten als de huidige lidstaten
aanvaarden. Zij komen daarmee ook in aanmerking voor leningen die de Bank
op grond van artikel 267 van het EG-Verdrag verstrekt. De toetredende staten
dragen gezamenlijk 7,5 miljard euro bij aan het geplaatste bankkapitaal, dat
daarmee uitkomt op 163,7 miljard euro (wijziging artikel 4, eerste lid). De
bijdragen van de toetredende staten zijn conform eerdere toetredingen berekend
naar rato van het Bruto Binnenlands Product (BBP). De aandelen in het nieuwe
bankkapitaal van de nieuwe lidstaten worden:Polen2,22 procent Tsjechië0,74 procentHongarije0,69 procent Slowakije0,25 procentSlovenië0,23 procent Litouwen0,15 procentCyprus0,11 procent Letland0,10 procentEstland0,07 procent Malta0,05 procentHet Nederlandse aandeel zal na de uitbreiding 4,51 procent bedragen. Het
totale inbetaald aandeel van het geplaatste kapitaal bedraagt evenals voor
de huidige lidstaten vijf procent. De toetredende staten zullen conform hun
aandeel in het geplaatst kapitaal eveneens bijdragen in de aanwezige bankreserves.
Beide bijdragen worden gestort in acht gelijke termijnen die vervallen op
30/09/2004, 30/09/2005, 30/09/2006, 31/03/2007, 30/09/2007, 31/03/2008, 30/09/2008
en 31/03/2009.De besluitvorming in de Raad van Gouverneurs geschiedt ook na de toetreding
met een eenvoudige meerderheid van stemmen van de vijfentwintig leden die
tenminste 50 procent van het geplaatste kapitaal vertegenwoordigt.In de Raad van Bewind krijgen de toetredende staten ieder een zetel alsmede
gezamenlijk drie plaatsvervangers. (wijziging artikel 11). De Europese Commissie
blijft in de Raad van Bewind vertegenwoordigd met één stoel.
Na de toetreding geschiedt besluitvorming in de Raad van Bewind met tenminste
één derde van stemmen van de zesentwintig Bewindvoerders die
tenminste 50 procent van het geplaatste kapitaal vertegenwoordigt. (wijziging
artikel 12, tweede lid). Voor de gekwalificeerde meerderheid zijn achttien
(18) eensluidende stemmen vereist en achtenzestig procent (68 procent) van
het geplaatste kapitaal (wijziging artikel 12, tweede lid).Protocol 2: herstructurering Tsjechische ijzer- en staalindustrieDit protocol regelt de staatssteun die de Tsjechische overheid mag uitkeren
ten behoeve van de herstructurering in de Tsjechische ijzer- en staalindustrie.
Deze staatssteun is in hoogte gelimiteerd; ook de periode waarin staatssteun
gegeven mag worden ligt nadrukkelijk vast. Tevens zijn stringente criteria
opgenomen waaraan bedrijven moeten voldoen willen zij voor steun in aanmerking
komen en zijn er voorwaarden gesteld aan de afbouw van de totale capaciteit.
De Tsjechische Republiek moet halfjaarlijks rapporteren over de stand van
zaken. Na datum van toetreding mag geen staatssteun meer aan de Tsjechische
staalindustrie worden betaald.Protocol 3: zones van Cyprus die onder de soevereiniteit
van het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland vallenTen tijde van de toetreding van het Verenigd Koninkrijk tot de Europese
Gemeenschap werd overeengekomen dat zijn militaire bases op Cyprus buiten
de werking van het Verdrag zouden blijven (artikel 299, zesde lid, onder b,
van het EG-Verdrag). Met de toetreding van Cyprus tot de Europese Unie blijft
dit van kracht, teneinde te voorkomen dat de toetreding van Cyprus tot de
Europese Unie de rechten en plichten van de partijen bij het Verdrag betreffende
de oprichting van de Republiek Cyprus zou raken.Het bleek echter noodzakelijk
daarnaast onderhavig protocol met een aantal noodzakelijke technische aanpassingen
van het acquis op te stellen om te voorkomen dat
alsnog in strijd met de arrangementen, die werden overeengekomen in het Verdrag
betreffende de oprichting van de Republiek Cyprus (1960), zou worden gehandeld.
Zo worden bijvoorbeeld de militaire bases binnen de douane-unie van de Europese
Unie gebracht en zal Cyprus indirecte belastingen heffen op de meeste economische
activiteiten op de bases, terwijl de Britse troepen vrijgesteld blijven. Cyprus
wordt vrijgesteld om zijn buitengrens met de bases te controleren.Protocol 4: de kerncentrale van Ignalina in LitouwenDe Europese Unie onderkent de zware financiële last die de sluiting
van reactor 1 en 2 van de kerncentrale van Ignalina voor Litouwen betekent
(respectievelijk vóór 2005 en 2009) en zal daarom ook na toetreding
van Litouwen steun geven aan de ontmanteling van deze centrale en de verdere
afwikkeling. Voor de periode 2004–2006 is 285 miljoen euro gereserveerd.
De omvang van dit «Ignalina-programma» na 2006 is nog niet bepaald.
In het protocol zit verder een bepaling op basis waarvan publieke ondersteuning
van deze inspanningen verenigbaar kunnen worden geacht met de werking van
de interne markt.Protocol 5: doorreis van personen over land tussen de
regio van Kaliningrad en andere delen van de Russische FederatieDe Europese Unie heeft met de Russische Federatie een speciale regeling
getroffen die het mogelijk maakt om over EU-grondgebied te reizen tussen de
regio Kaliningrad en andere delen van de Russische Federatie. Onderhavig protocol
legt vast dat deze regeling als zodanig geen reden tot uitstel of belemmering
voor de volledige deelname van Litouwen aan het Schengen-acquis, inclusief de opheffing van de binnengrenscontroles, zal betekenen.
De Europese Unie zegt eveneens toe Litouwen bij te staan bij het beheer van
deze regeling, alsmede alle extra kosten voor de implementatie voor haar rekening
te nemen.Protocol 6: verwerven van tweede woningen in MaltaVanwege de specifieke omstandigheden op Malta (beperkt aantal woningen
en de beperkte bouwgronden), wordt dat land toegestaan om de beperkende regels
voor particulieren om tweede woningen te verwerven en te bezitten, te handhaven.
De beperkingen betreffen EU-burgers die nog niet ten minste vijf jaar legaal
ingezetene van Malta zijn.Protocol 7: abortus in MaltaMalta heeft in dit protocol vastgelegd dat zijn nationale abortuswetgeving
uitgezonderd zou blijven van het acquis communautaire.Protocol 8: herstructurering van de Poolse ijzer- en staalindustrieDit protocol regelt de totale steun die de Poolse overheid mag geven aan
bepaalde staalbedrijven in het kader van herstructurering. Het protocol regelt
zowel de hoogte van de steun, als de specifieke voorwaarden die aan steun
verbonden zijn. Tegelijkertijd wordt ook aangegeven welke capaciteitsreductie
zal plaatsvinden in relatie tot de gegeven steun. De herstructurering
zal uiterlijk op 31 december 2006 moeten zijn afgerond. Polen moet halfjaarlijks
rapporteren over de stand van zaken in de Poolse staalindustrie.Na 2003 mag geen steun meer gegeven worden voor de herstructurering van
de Poolse staalindustrie.Protocol 9: reactor 1 en 2 van de V1-kerncentrale van
Bohunice in SlowakijeNet als in Litouwen zal de Europese Unie steun verlenen aan de ontmanteling
van reactor 1 en 2 van de kerncentrale Bohunice in Slowakije. Als sluitingsdatum
van de reactoren is overeengekomen uiterlijk 31 december 2006, en respectievelijk
31 december 2008. Voor de periode 2004–2006 is 90 miljoen euro gereserveerd.
De hoogte van de steun na 2006 is nog niet bepaald. Afspraken over de toelaatbaarheid
van staatssteun in dit kader zijn in het geval van Slowakije niet gemaakt.Protocol 10: CyprusDit protocol regelt de opschorting van de toepassing van het acquis op het noordelijkdeel van het eiland. Vastgesteld wordt dat
de Raad, unaniem en op basis van een Commissievoorstel, kan besluiten de opschorting
op te heffen. Tevens is in het protocol een verwijzing opgenomen (artikel
4) hoe, in geval van een oplossing van het conflict op het eiland, de bepalingen
betreffende de toetreding van Cyprus tot de Unie aan te passen met betrekking
tot de Turks-Cypriotische gemeenschap.SlotakteDeze Akte bevat een opsomming van de verdragsteksten (Toetredingsverdrag,
Akte inclusief Bijlagen en Protocollen) waarover tussen de verdragsluitende
partijen overeenstemming is bereikt, de al dan niet gezamenlijke verklaringen
van lidstaten en toetredende staten en de uitwisseling van brieven tussen
de lidstaten en de toetredende staten over onder andere de informatieverstrekking
en het inwinnen van advies ten aanzien van bepaalde besluitvorming gedurende
de periode voorafgaand aan de daadwerkelijke toetreding.VerklaringenDe Verklaringen vormen geen integraal onderdeel van het verdrag en de
akte als zodanig en hebben derhalve geen rechtsgevolgen. De verklaringen gehecht
aan de slotakte drukken een politieke intentie uit, geven een toelichting
op hetgeen is overeengekomen, of beschrijven onder welke omstandigheden of
veronderstellingen een staat akkoord is gegaan met een bepaald onderdeel.Met name het laatste zou in sommige gevallen verkeerd geïnterpreteerd
kunnen worden als een soort van voorbehoud op hetgeen is overeengekomen. Om
geen enkel misverstand te laten bestaan hebben de huidige lidstaten een algemene
gemeenschappelijke «paraplu»-verklaring (nummer 21) aangenomen
ter beklemtoning dat de verklaringen niet mogen worden uitgelegd of toegepast
op een wijze die strijdig is met de verplichtingen die voortvloeien uit het
Toetredingsverdrag en de Akte.Het relatief groot aantal verklaringen vormt mogelijk een weerslag van
de complexiteit van onderhandelingen van 15 lidstaten met 10 toetredende staten.
Van de 44 verklaringen zijn er drie gemeenschappelijk; de huidige lidstaten
leggen gezamenlijk 14 verklaringen af (waarvan negen het vrije verkeer van
werknemers betreffen); het totaal van de individuele verklaringen van de toetredende
staten is 21; de Commissie heeft twee unilaterale verklaringen; en de overige
betreffen verklaringen van meer staten gezamenlijk.Onderstaand wordt ingegaan op enkele van de verklaringen.Nr 2. Gemeenschappelijke verklaring betreffende het Hof
van Justitie van de Europese GemeenschappenDe gemeenschappelijke verklaring bevestigt de regel van artikel 222 van
het EG Verdrag dat de Raad verhoging van het aantal advocaten-generaal afhankelijk
stelt van een verzoek daartoe van het Hof van Justitie. Zulks is ook in overeenstemming
met de gedachte dat het Hof zelf het beste zijn werklast kan bepalen. Hiermee
wordt het aangeven van de behoefte tot verhoging van het aantal advocaten-generaal
overgelaten aan het Hof zelf. De nieuwe lidstaten zullen deelnemen aan de
bestaande toerbeurtregeling die inhoudt dat de bestaande grootste lidstaten
(Duitsland, Frankrijk, Italië, Spanje en het Verenigd Koninkrijk) over
een vaste advocaat-generaal beschikken en de overige lidstaten deelnemen aan
het systeem van afwisseling van (op dit moment drie) advocaten-generaal op
alfabetische volgorde (zie Gemeenschappelijke verklaring betreffende artikel
31 van het besluit houdende aanpassing van de documenten betreffende de toetreding
van nieuwe Lid-Staten tot de Europese Unie (Pb. 1995, L 1/221).Nr 3. Gemeenschappelijke verklaring betreffende de jacht
op bruine beren in EstlandEstland zal de Habitat-richtlijn naleven. Daar deze stringenter lijkt
dan Estland zou wensen, is als handreiking in de onderhandelingen overeengekomen
gezamenlijk te verklaren dat deze in enkele specifieke omstandigheden de jacht
op bruine beren wel toestaat.Verklaring (nummers 6, 7, 10,11, 13, 14, 15, 16, en 18)
betreffende het vrije verkeer van werknemers: Estland, Hongarije, Letland,
Litouwen, Malta, Polen, Slovenië, Slowakije en de Tsjechische RepubliekTen aanzien van het vrije verkeer van werknemers is voor de huidige lidstaten
een overgangsperiode afgesproken van in beginsel twee jaar, met de mogelijkheid
tot verlenging tot maximaal zeven jaar. Niettegenstaande deze overgangsperiode
verklaren zij ernaar te streven via de nationale wetgeving reeds eerder de
arbeidsmarkt te openen.Nr 12. Verklaring over de doorreis van personen over land
tussen de regio Kaliningrad en andere delen van de Russische FederatieBovenop hetgeen is overeengekomen in protocol 5 over de doorreis van personen
over land tussen de regio van Kaliningrad en andere delen van de Russische
Federatie, legt de Gemeenschap ook deze verklaring af, waarbij het benadrukt
Litouwen bij te staan in zijn streven om zo spoedig mogelijk aan de voorwaarden
voor volledige deelname aan het Schengen-acquis
te voldoen.Nr 17. Verklaring over de ontwikkeling van het trans-Europese
netwerk in SloveniëDaar Slovenië met moeite kon accepteren niet te profiteren van de
regiofondsen, verklaart de Europese Unie rekening te houden met het belang
van de Sloveense verkeersinfrastructuur voor de trans-Europese vervoersnetwerken.Nr 19. Verklaring van Duitsland en Oostenrijk betreffende
het vrije verkeer van werknemers: Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, Polen,
Slovenië, Slowakije en de Tsjechische RepubliekOostenrijk en Duitsland hebben verdere beperkingen bedongen op het vrije
verkeer van werknemers voor enkele specifieke dienstensectoren in bepaalde
regio's. Beide landen verklaren dat zij menen dat onder «bepaalde regio's»
ook het gehele grondgebied kan vallen.Nr 20. Verklaring van Duitsland en Oostenrijk over het
toezicht op nucleaire veiligheidOp het gebied van nucleaire veiligheid bestaat er in beginsel geen communautair acquis. Slechts met betrekking tot de ontmanteling
van de kerncentrales in Litouwen en Slowakije heeft de Commissie een (tijdelijke)
toezichthoudende taak verkregen. Duitsland en Oostenrijk benadrukken het belang
dat zij hieraan hechten.Nr 22. Gemeenschappelijke verklaringen: Estland, Litouwen,
Polen, Slovenië, Slowakije en de Tsjechische Republiek; artikel 38 van
de ToetredingsakteBovengenoemde toetredende staten verklaren ervan uit te gaan dat de inwerkingtreding
van de algemene vrijwaringsclausule, de vrijwaringsclausule voor de interne
markt en de vrijwaringsclausule op het gebied van justitie en binnenlandse
zaken, alleen slaat op de verplichtingen en voorwaarden uit de oorspronkelijke
verdragen en de Toetredingsakte. Voorts gaan zij ervan uit dat de inwerkingtreding
van de vrijwaringsclausules geen afbreuk doet aan de rol van het Hof van Justitie.
Ten slotte herhalen zij de verklaring van de Commissie dat zij niet besluiten
tot het nemen van maatregelen voordat het desbetreffende land de mogelijkheid
heeft gekregen zijn standpunt uiteen te zetten.Nr 24. Verklaring van de Tsjechische Republiek betreffende
het vervoersbeleidTen aanzien van het toelaten van vervoerders uit de toetredende staten
op de binnenlandse vervoersmarkt (oftewel: cabotage), hebben de huidige lidstaten
een overgangsperiode van twee jaar bedongen met de mogelijkheid tot verlenging
met twee of zelfs drie jaar. De huidige lidstaten hebben echter de mogelijkheid
om op basis van bilaterale overeenkomsten de markt eerder te liberaliseren.
De Tsjechische Republiek toont met deze verklaring hiertoe graag bereid te
zijn.Nr 25. Verklaring van de Tsjechische Republiek betreffende
werknemersMocht een huidige lidstaat zijn arbeidsmarkt eerder dan de overeengekomen
overgangsperiode willen liberaliseren, dan verwacht de Tsjechische Republiek
dat deze voornemens bilateraal worden besproken.Nr 27. Verklaring van Estland betreffende de staalindustrieDaar waar elders in Europa de staalproductie krimpt, verklaart Estland
juist expansie te verwachten. Estland vermeldt niet op basis waarvan het deze
groei verwacht.Nr 37. Verklaring van Malta betreffende de handhaving
van een BTW-nultariefDe zesde BTW-richtlijn bevat een overgangsperiode waar enkele huidige
lidstaten gebruik van maken. Malta heeft een overgangsperiode tot 1 januari
2010 verkregen voor het behoud van het BTW-nultarief in plaats van het standaardtarief
van vijf procent op de leveringen van voedingsmiddelen en farmaceutische producten.
Het stelt dit te hebben geaccepteerd in de veronderstelling dat op die dag
de overgangsperiode van de zesde BTW-richtlijn zal verstrijken. Dit is echter
op dit moment nog niet met zekerheid vast te stellen. De Maltese verklaring
kan niet gelezen worden als een voorbehoud.Nr 39. Verklaring van Polen over openbare zedelijkheidOm binnenlands politieke redenen benadrukt Polen zijn soevereiniteit over
regelgeving met betrekking tot morele vraagstukken en de bescherming van het
menselijk leven.Nr 41. Verklaring over de toekomstige regionale indeling
van SloveniëDoordat Slovenië geen bestuurlijke regio-indeling kent wordt de relatief
welvarende hoofstad statistisch doorberekend in het BBP-niveau. Dit heeft
tot gevolg dat Slovenië geheel niet in aanmerking komt voor ontvangsten
uit de regiofondsen. Slovenië heeft deze regeling voorlopig geaccepteerd
tot 2006. In deze verklaring kondigt het aan nieuwe onderhandelingen te willen
voeren over de periode daarna, waarbij de hoofdstad mogelijk als aparte regio
wordt aangemerkt.Nr 43. Verklaring van de Europese Commissie over de algemene
vrijwaringsclausule, de vrijwaringsclausule voor de interne markt en de vrijwaringsclausule
op het gebied van justitie en binnenlandse zakenMede op verzoek van Nederland zijn vrijwaringsclausules toegevoegd voor
de interne markt en op het gebied van justitie en binnenlandse zaken naast
de reeds bij vorige toetredingen geïntroduceerde algemene economische
vrijwaringsclausules. De Europese Commissie licht in onderhavige verklaring
toe dat alvorens maatregelen worden getroffen de betreffende lidstaten gehoord
zullen worden. Verder licht de Commissie toe dat de landbouwsector ook onder
de algemene economische maatregel valt.KoninkrijkspositieHet Toetredingsverdrag brengt wijzigingen aan in het Verdrag betreffende
de Europese Unie en de Gemeenschapsverdragen. In deze Verdragen zijn bepalingen
opgenomen die de Nederlandse Antillen en Aruba raken. Het voorstel van Rijkswet
tot goedkeuring van het Toetredingsverdrag voorziet dan ook, conform artikel
24 van het Statuut voor het Koninkrijk, in de goedkeuring voor het gehele
Koninkrijk. Het Toetredingsverdrag zal vervolgens, evenals het Verdrag betreffende
de Europese Unie, het Verdrag van Amsterdam en het Verdrag van Nice, alleen
voor Nederland worden bekrachtigd. Het is van belang in dit verband vast te
stellen dat het Verdrag niet in de weg staat aan de mogelijkheid om de relatie
van de Europese Unie met de Nederlandse Antillen en Aruba in de toekomst te
wijzigen. Teneinde buiten elke twijfel te stellen dat het Koninkrijk eraan
hecht dat deze mogelijkheid wordt opengelaten, is de regering voornemens een
hiertoe strekkende verklaring af te leggen bij het nederleggen van de akte
van bekrachtiging bij de depositaris van het Verdrag. Voorts zal de regering
in overleg met de landen van het Koninkrijk bezien op welke wijze de genoemde
mogelijkheid aan de orde kan komen in het kader van de Europese Conventie.De Minister-President, Minister van Algemene Zaken,J. P. BalkenendeDe Minister van Buitenlandse Zaken,J. G. de Hoop SchefferDe Minister van Financiën,G. ZalmDe Staatssecretaris voor Europese Zaken,A. Nicolaï BIJLAGE Overzicht Europa en Associatie-akkoordenBijlage bij de Memorie van Toelichting bij het Verdrag betreffende de
toetreding van tien landen tot de Europese Unie. Titel:Europa-Overeenkomst
waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschappen
en hun Lid-Staten, enerzijds, en de Republiek Hongarije, anderzijds, met Bijlagen
en Protocollen Datum inwerkingtreding01-02-1994Datum totstandkoming:16-12-1991 Plaats totstandkoming:Brussel Tractatenbladen:1992–185, 1994–62, 1994–281 Titel:Europa-Overeenkomst
waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschappen
en hun Lid-Staten, enerzijds, en de Republiek Polen, anderzijdsDatum inwerkingtreding01-02-1994 Datum totstandkoming:16-12-1991 Plaats totstandkoming:Brussel Tractatenbladen:1992–184, 1994–61 Titel:Overeenkomst waarbij
een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Economische Gemeenschap
en TurkijeDatum inwerkingtreding01-12-1964 Datum totstandkoming:12-09-1963 Plaats totstandkoming:Ankara Tractatenbladen:1963–184, 1964–171 Titel:Overeenkomst waarbij
een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Economische Gemeenschap
en MaltaDatum inwerkingtreding01-04-1971 Datum totstandkoming:05-12-1970 Plaats totstandkoming:Valetta Vindplaats:Pb EG nr.
L61/71Titel:Overeenkomst waarbij
een Associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Economische Gemeenschap
en de Republiek Cyprus Datum inwerkingtreding01-06-1973 Datum totstandkoming:19-12-1972 Plaats totstandkoming:Brussel Vindplaats:PbEG 1973,
L 133/143Titel:Europa-Overeenkomst
waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschappen
en hun Lid-Staten, enerzijds, en de Republiek Estland, anderzijds Datum inwerkingtreding01-02-1998 Datum totstandkoming:12-06-1995Plaats totstandkoming:LuxemburgTractatenbladen:1996–8, 1998–49Titel:Europa-overeenkomst
waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschappen
en hun Lid-Staten, enerzijds, en de Republiek Letland, anderzijds Datum inwerkingtreding01-02-1998 Datum totstandkoming:12-06-1995Plaats totstandkoming:LuxemburgTractatenbladen:1995–300, 1998–47Titel:Europa-Overeenkomst
waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschappen
en hun Lid-Staten, enerzijds, en de Republiek Litouwen, anderzijds Datum inwerkingtreding01-02-1998 Datum totstandkoming:12-06-1995Plaats totstandkoming:LuxemburgTractatenbladen:1995–303, 1998–48Titel:Europa-Overeenkomst
waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschappen
en hun Lid-Staten optredend in het kader van de Europese Unie, enerzijds,
en de Republiek Slovenië, anderzijds Datum inwerkingtreding01-02-1999Datum totstandkoming:10-06-1996 Plaats totstandkoming:LuxemburgTractatenbladen:1996–333, 2002–156Titel:Europa-Overeenkomst
waarbij een associatie wordt tot stand gebracht tussen de Europese Gemeenschappen
en hun Lid-Staten, enerzijds, en de Slowaakse Republiek, anderzijds Datum inwerkingtreding01-02-1995 Datum totstandkoming:04-10-1993Plaats totstandkoming:LuxemburgTractatenbladen:1994–72, 1995–134Titel:Europa-Overeenkomst
waarbij een associatie wordt tot stand gebracht tussen de Europese Gemeenschappen
en hun Lid-Staten, enerzijds, en de Tsjechische Republiek, anderzijds Datum inwerkingtreding01-02-1995 Datum totstandkoming:04-10-1993Plaats totstandkoming:LuxemburgTractatenbladen:1994–73, 1995–135Titel:Europa-overeenkomst
waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschappen
en hun Lid-Staten, enerzijds, en de Republiek Bulgarije, anderzijds Datum inwerkingtreding01-02-1995 Datum totstandkoming:08-03-1993Plaats totstandkoming:BrusselTractatenbladen:1994–17, 1995–129Titel:Europa-Overeenkomst
waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschappen
en hun Lid-Staten, enerzijds, en de Roemenië, anderzijds Datum inwerkingtreding01-02-1995 Datum totstandkoming:01-02-1993Plaats totstandkoming:BrusselTractatenbladen:1994–16, 1995–128XNoot1 Primair gemeenschapsrecht omvat de in communautaire verdragen, neergelegde
regels en wijzigingen daarvan bij latere verdragen, zoals met name de Europese
Akte, het EG-Verdrag, het Verdrag betreffende de Europese Unie, het Verdrag
van Amsterdam, het Verdrag van Nice en de voorgaande toetredingsverdragen.XNoot2 Secundair gemeenschapsrecht omvat de besluiten die op basis van de in
de verdragen neergelegde bevoegdheden zijn aangenomen door de instellingen
van de Gemeenschappen, de vier voornaamste categorieen zijnde verordeningen,
richtlijnen, beschikkingen en aanbevelingen.XNoot1Voluit: het op 2 oktober 1997 totstandgekomen Verdrag van Amsterdam houdende
wijziging van het Verdrag betreffende de Europese Unie, de verdragen tot oprichting
van de Europese Gemeenschappen en sommige bijbehorende Akten (Trb. 1998, 11).XNoot1 Voluit: het op 26 februari 2001 totstandgekomen Verdrag van Nice houdende
wijziging van het Verdrag betreffende de Europese Unie, de Verdragen tot oprichting
van de Europese Gemeenschappen en sommige bijbehorende akten, met Protocollen
(Trb. 2001, 47)XNoot1Voluit: Uitbreiding van de Europese Unie. Ook elders wordt deze afkorting
(EU) gebruikt.XNoot1 Conclusies van het voorzitterschap, Europese Raad van Brussel , 24 en
25 oktober 2002. (Kamertsukken II 2002/2003, 21 501–20, nr. 196)XNoot2De regering meent dat uit het resultaat van de ER van Brussel blijkt dat
haar tactiek succesvol is geweest en mede heeft bijgedragen aan de richting
van de op handen zijnde GLB-hervorming die binnenkort zijn beslag krijgt.
In het najaar van 2002, dus parallel aan de eindfase van de toetredingsonderhandelingen,
werden voorstellen voor hervorming van het GLB gepresenteerd, aanvankelijk
in de vorm van een Mid Term Review. Gesterkt door
de uitkomst van de ER van Brussel kon de Commissie verder werken op basis
van deze voorstellen. In januari 2003 presenteerde de Commissie definitieve
wetgevingsvoorstellen. De Nederlandse inzet – een combinatie van strenge
maximering van de uitgaven, zoals overeengekomen tijdens de ER van Brussel,
en voortgezette hervorming waardoor verdere degressiviteit van de inkomenssteun
onvermijdelijk wordt – is duidelijk terug te vinden in de Commissievoorstellen.
Het Griekse voorzitterschap streeft naar een politiek akkoord over het nu
voorliggende pakket maatregelen in de Landbouw- en Visserijraad van 11–12
juni 2002.XNoot1 Deel van het acquis communautaire dat is
gebaseerd op de op 19 juni 1990 te Schengen totstandgekomen Overeenkomst ter
uitvoering van het tussen het Koninkrijk der Nederlanden, het Koninkrijk België,
de Bondsrepubliek Duitsland, de Franse Republiek en het Groothertogdom Luxemburg
op 14 juni 1985 te Schengen gesloten Akkoord betreffende de geleidelijke afschaffing
van de controles aan de gemeenschappelijke grenzen (Trb. 1990, 145)XNoot1Zoals de op 29 mei 2000 te Brussel totstandgekomen Overeenkomst, door
de Raad vastgesteld overeenkomstig artikel 34 van het Verdrag betreffende
de Europese Unie, betreffende de wederzijdse rechtshulp in strafzaken tussen
de lidstaten van de Europese Unie (Trb. 2000, 96)XNoot2 m.n. het op 27 januari 1999 te Straatsburg totstandgekomen Raad van Europa-Verdrag
inzake de strafrechtelijke bestrijding van corruptie (Trb 2000, 130)XNoot3m.n. het op 15 nov. 2000 te New York totstandgekomen Verdrag tegen Transnationale
Georganiseerde Misdaad (Trb. 2001, 68)XNoot4Overeenkomst betreffende de deelname van derde landen aan de militaire
operatie van de EU in de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië
(Raadsdocument nr. 6564/03, COSDP 92, FYROM 3)XNoot5Verdragen waarbij zowel de Europese Gemeenschap als de lidstaten partij
zijn.XNoot1Na de verkiezingen voor het Europees Parlement van 10–13 juni 2004.XNoot2 Cyprus 6, Estland 6, Hongarije 24, Letland 9, Litouwen 13, Malta 5, Polen
54, Slovenië 7, Slowakije 14 en de Tsjechische Republiek 24.XNoot1 Zie in dit verband ook artikel 221 van het EG-Verdrag, zoals gewijzigd
bij het Verdrag van Nice, dat bepaalt dat per lidstaat één rechter
zitting heeft.XNoot1Voluit: het op 25 maart 1957 te Rome totstandgekomen Verdrag tot oprichting
van de Europese Gemeenschap (Trb. 1957, 91), laatstelijk gewijzigd door het
Verdrag van Amsterdam.XNoot1 Verordening (EG) nr. 40/1994 van de Raad van de Europese Unie van 20
december 1993 inzake het Gemeenschapsmerk (PbEG L 011), als gewijzigd bij
Verordening (EG) nr. 3288/1994 van de Raad van 22 december 1994 (PbEG L 349)
en Verordening (EG) nr. 6/2002 van de Raad van 12 december 2001 inzake het
Gemeenschapsmodel (PbEG L 3).XNoot2 Verordening (EG) nr. 1610/1996 van het Europees Parlement en de Raad
van de Europese Unie van 23 juli 1996 betreffende de invoering van een aanvullend
beschermingscertificaat voor gewasbeschermingsmiddelen (PbEG L 198).XNoot1 Verordening (EG) nr. 1260/1999 van de Raad van de Europese Unie van 21
juni 1999 (PbEG L 161) houdende de algemene bepalingen inzake de structuurfondsen,
zoals gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1447/2001 van de Raad van de Europese
Unie van 28 juni 2001 (PbEG L 198).XNoot2Communautaire initiatief voor grensoverschrijdende, transnationale en
interregionale samenwerking ter stimulering van een harmonieuze en evenwichtige
ontwikkeling en ruimtelijke ordening in Europa.XNoot3 Communautaire initiatief voor transnationale samenwerking ter bevordering
van nieuwe benaderingen voor de bestrijding van discriminaties en ongelijkheden
van welke aard ook op de arbeidsmarkt.XNoot4 Communautaire initiatief voor plattelandsontwikkeling via geïntegreerde
ontwikkelings- en samenwerkingsprogramma's van plaatselijke groepen.XNoot5 Communautaire initiatief voor economische en sociale revitalisering van
steden en probleembuurten ter bevordering van een duurzame stadsontwikkeling.XNoot1 Ter aanvulling van Richtlijn nr. 1989/48/EEG van de Raad de Europese
Gemeenschappen van 21 december 1988 betreffende een algemeen stelsel van hoger-onderwijsdiploma's
waarmee beroepsopleidingen van ten minste drie jaar worden afgesloten (PbEG
L 19).XNoot1 Verordening (EEG) nr. 2913/1992 van de Raad van de Europese Gemeenschappen
van 12 oktober 1992 (PbEG L 302) tot vaststelling van het communautair douanewetboek
en Verordening (EEG) nr. 2454/1993 van de Commissie van de Europese Gemeenschappen
van 2 juli 1993 (PbEG L 253) houdende vaststelling van enkele bepalingen ter
uitvoering van voornoemde Verordening.XNoot1Bijlagen: V: De Tsjechische Republiek, VI: Estland, VII: Cyprus, VIII:
Letland, IX: Litouwen, X: Hongarije, XI: Malta, XII: Polen, XIII: Slovenië,
XIV: Slowakije.XNoot1Richtlijn 2001/80/EG van de Raad inzake de beperking van de emissies van
bepaalde verontreinigende stoffen in de lucht door grote stookinstallaties
(PB L 309).XNoot1 Verordening (EEG) nr. 3118/1993 van de Raad van de Europese Gemeenschappen
van 25 oktober 1993 tot vaststelling van de voorwaarden waaronder vervoersondernemers
worden toegelaten tot het binnenlands goederenvervoer over de weg in een Lid-Staat
waar zij niet gevestigd zijn (PbEG L 279).XNoot2 Verordening (EEG) nr. 3821/85 van de Raad van de Europese Gemeenschappen
van 20 december 1985 betreffende het controleapparaat in het wegvervoer
(PbEG L 370).XNoot1 Richtlijn nr. 1996/26/EG van de Raad van de Europese Unie van 29 april
1996 inzake de toegang tot het beroep van ondernemer van goederen- respectievelijk
personenvervoer over de weg, nationaal en internationaal, en inzake de wederzijdse
erkenning van diploma's, certificaten en andere titels ter vergemakkelijking
van de uitoefening van het recht van vrije vestiging van bedoelde vervoerondernemers
(PbEG L 124).XNoot2 Richtlijn nr. 1996/53/EG van de Raad van de Europese Unie van 25 juli
1996 houdende de vaststelling, voor bepaalde aan het verkeer binnen de Gemeenschap
deelnemende wegvoertuigen, van de in het nationale en internationale verkeer
maximaal toegestane afmetingen, en van de in het nationale en internationale
verkeer maximaal toegestane gewichten (PbEG L 235).XNoot3 Richtlijn nr. 1996/96/EG van de Raad van de Europese Unie van 20 december
1996 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de Lid-staten
inzake de technische controle van motorvoertuigen en aanhangwagens (PbEG L
46).XNoot4 Richtlijn nr. 1992/6/EG van de Raad van de Europese Gemeenschappen van
10 februari 1992 betreffende de installatie en het gebruik, in de Gemeenschap,
van snelheidsbegrenzers in bepaalde categorieën motorvoertuigen (PbEG
L 57).XNoot5 Richtlijn nr. 1999/62/EG van het Europees Parlement en de Raad van de
Europese Unie van 17 juni 1999 betreffende het in rekening brengen van het
gebruik van bepaalde infrastructuurvoorzieningen aan zware vrachtvoertuigen
(PbEG L 187).XNoot6 Richtlijn nr. 1991/440/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen
van 29 juli 1991 betreffende de ontwikkeling van de spoorwegen in de Gemeenschap
(PbEG L 237).XNoot1 Richtlijn nr. 1992/14/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen
van 2 maart 1992 betreffende de beperking van de exploitatie van de vliegtuigen
van bijlage 16 van het Verdrag inzake de internationale burgerluchtvaart,
boekdeel 1, deel 2, hoofdstuk 2, tweede uitgave (1988) (PbEG L 76).XNoot1Dit zal geen gevolgen hebben voor de grondslag op basis waarvan afdracht
van eigen middelen plaatsvindt aan de EU.XNoot1Op grond van artikel 27 richtlijn nr. 77/388/EEG.XNoot1 Richtlijn nr. 1993/104/EG van de Raad van de Europese Unie van 23 november
1993 betreffende een aantal aspecten van de organisatie van arbeidstijden
(PbEG L 307), zoals gewijzigd door Richtlijn 2000/34/EG van het Europees Parlement
en de Raad van de Europese Unie van 22 juni 2000 (PbEG L 195).XNoot1 Richtlijn nr. 1996/92/EG van het Europees Parlement en de Raad van de
Europese Unie van 19 december 1996 betreffende gemeenschappelijke regels voor
de interne markt voor electriciteit (PbEG L 27).XNoot2 Richtlijn nr. 1998/30/EG van het Europees Parlement en de Raad van de
Europese Unie van 22 juni 1998 betreffende gemeenschappelijke regels voor
de interne markt voor aardgas (PbEG L 204).XNoot3Voluit: het op 1957 te Rome totstandgekomen Verdrag tot oprichting van
de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (Trb. 1957, 75).XNoot4 Richtlijn nr. 1959/221 van de Raad van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie
van 2 februari 1959 tot vaststelling van de basisnormen voor de bescherming
van de gezondheid der bevolking en der werknemers tegen de aan ioniserende
straling verbonden gevaren (PbEG L 11).XNoot1Voor andere marktpartijen in Polen geldt een verbod om postzendingen tot
350 gram te vervoeren, tenzij het tarief gelijk of hoger is dan driemaal het
publieke tarief.XNoot2 Richtlijn nr. 1994/62/EG van het Europees Parlement en de Raad van de
Europese Unie van 20 december 1994 betreffende verpakking en verpakkingsafval
(PbEG L 365).XNoot1 EVOA, Verordening (EEG) nr. 259/1993 van de Raad van de Europese Gemeenschappen
van 1 februari 1993 betreffende toezicht en controle op de overbrenging van
afvalstoffen binnen, naar en uit de Europese Gemeenschap (PbEG L 30).XNoot2 Richtlijn nr. 1980/778/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen
van 15 juli 1980 betr. de kwaliteit van voor menselijke consumptie bestemd
water (PbEG L 229).XNoot1 Richtlijn nr. 1992/43/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen
van 21 mei 1992 inzake de instandhouding van de natuurlijke habitats en de
wilde flora en fauna (PbEG L 206).XNoot2 Richtlijn nr. 1988/609/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen
van 24 november 1988 inzake beperking van de emissies van bepaalde verontreinigende
stoffen in de lucht door grote stookinstallaties (PbEG L 336).XNoot3IPPC, richtlijn nr. 96/61/EG van de Raad van 24 september 1996 (PbEG L
257). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28972-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl