Prenatale screening; Brief staatssecretaris over nieuwe ontwikkelingen op het gebied van prenataal screenen
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29323, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

01-12-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29323 nr. 1

21-11-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamNieuwe ontwikkelingen op het gebied van prenataal screenenAanbieden van screening vergunningplichtig; advies van
de Gezondheidsraad van 2001Update op korte termijn van het GezondheidsraadadviesConclusieNoodzaak van een kwaliteitssysteemLeeftijdsgrens voor WBO-vergunningVermijden van medicaliseringNeuralebuisdefectenWBO en de Wet geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO)Kansbepalende testen: weloverwogen beslissenIn vrijheid beslissenRichtlijn voor de praktijkMet het oog op de toekomstNieuwe kansbepalende testen: verwacht vervolgadvies van
de GezondheidsraadTerughoudendheid noodzakelijkOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29323Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 33 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 323Prenatale screeningnr. 1BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORTAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 21 november 2003Nieuwe ontwikkelingen op het gebied van prenataal screenenDe wereld van de prenatale screening is, internationaal, flink in beweging.
Nieuwe testmethodes leveren geleidelijk aan betere resultaten op. In Nederland
is tot dusverre een terughoudend beleid gevoerd. Al decennia lang zijn diagnostische
testen gebruikelijk waarmee met vrijwel honderd procent zekerheid vastgesteld
kan worden of het ongeboren kind lijdt aan het syndroom van Down dan wel aan
een neuralebuisdefect (NBD: een «open ruggetje» of het ontbreken
van de hersenen). Bij zwangeren van 36 jaar en ouder neemt de kans dat hun
kind lijdt aan het syndroom van Down toe naarmate de leeftijd van de zwangere
hoger is. Daarbij is een zeker overgangsgebied wat betreft deze kans tussen
de 36 en 38 jaar. De sterkste stijging is vooral te vinden in de groep boven
de 38 jaar. De groep van 36 jaar en ouder krijgt daarom standaard bij de eerste
zwangerschapscontrole deze diagnostische testen aangeboden. Overigens is NBD
niet afhankelijk van de leeftijd van de moeder. Het gaat om een groep van
in totaal 30 000 zwangeren per jaar. Minder dan de helft hiervan maakt
gebruik van dit aanbod.Sinds eind jaren tachtig zijn ook testen beschikbaar waarmee de kans kan worden bepaald dat het ongeboren kind lijdt aan
het syndroom van Down of NBD. Een hogere of lagere concentratie van bepaalde
stoffen in het bloedserum kan uitwijzen dat er een verhoogde kans is op een
van beide aandoeningen. Of een verdikking van de nekplooi die zichtbaar is
op de echo kan wijzen op een verhoogde kans op Down. Om vast te stellen of
de aandoening ook werkelijk aanwezig is, moet vervolgens een diagnostische
test worden uitgevoerd. Aan deze diagnostische testen is het nadeel verbonden
dat er een (klein) risico bestaat dat de test een miskraam veroorzaakt. Het
gaat namelijk om invasieve testen: de vlokkentest waarbij wat weefsel van
de placenta wordt afgenomen en de vruchtwaterpunctie waarbij met een naald
door de buikwand wat vruchtwater uit de baarmoeder wordt gehaald. Als in het
voortraject eerst een (niet-invasieve) kansbepalende test wordt uitgevoerd,
kunnen vrouwen bij wie de uitslag is dat er slechts een heel lage
kans is op een kind met betreffende aandoening, afzien van de invasieve diagnostische
test. Dat heeft mede het voordeel dat het aantal miskramen door de invasieve
diagnostiek kan afnemen.Aanbieden van screening vergunningplichtig; advies van
de Gezondheidsraad van 2001Het aanbieden van deze testen aan (groepen van) zwangeren is vergunningplichtig
in het kader van de Wet op het bevolkingsonderzoek (WBO). Vergunningen voor
vlokkentest en vruchtwaterpunctie bij zwangeren van 36 jaar en ouder zijn
inmiddels verleend. Aanvragen voor vergunningen voor het aanbieden van prenatale
screening met bloedserumtests aan alle zwangeren zijn nog aangehouden in afwachting
van het kabinetsstandpunt op het Gezondheidsraadadvies «Prenatale screening»
(mei 2001).Dit advies over de mogelijkheden van prenatale screening, en het standpunt
daarop hebben een lange weg afgelegd. In 1998 werd de Gezondheidsraad om advies
gevraagd over de stand van de wetenschap op het terrein van screenen op het
Downsyndroom en neuralebuisdefecten en van diagnostiek via echoscopie, en
over de mogelijke consequenties daarvan. Mei 2001 werd dit advies afgerond.Uit de inhoud van het gedegen advies «Prenatale screening»
van de Gezondheidsraad alleen al blijkt dat het om een complexe aangelegenheid
gaat, waarin allerlei mogelijkheden en kansen tegen elkaar moeten worden afgewogen.
Het gaat dan ook om belangrijke beslissingen: als prenataal testen gemeengoed
zou worden voor alle zwangeren – zoals het Gezondheidsraadadvies voorstaat –
dan wordt ook een zwangere die relatief gezien een heel lage kans heeft dat
haar kind aan met name het syndroom van Down lijdt, al meteen aan het begin
van haar zwangerschap geconfronteerd met mogelijke medicalisering en problematisering
van de zwangerschap. Ik doel nu op de grote groep zwangeren beneden de 36
jaar (ca. 170 000). In het advies «Prenatale screening» is
een voorkeur uitgesproken voor het aanbieden van een specifieke vorm van een
kansbepalende test (bloedserumscreening met de tripeltest) aan alle zwangeren.
Juist vanwege de complexiteit van het onderwerp heeft VWS eind 2001 veldpartijen
uitgenodigd voor een nadere discussie over het advies. Vervolgens hebben de
politieke gebeurtenissen vertragend gewerkt: het demissionair zijn van twee
achtereenvolgende kabinetten leverde niet de omgeving waarin verantwoord een
kabinetsstandpunt kon worden opgesteld.Update op korte termijn van het GezondheidsraadadviesInmiddels hebben ontwikkelingen in de medische wetenschap ertoe geleid
dat de Gezondheidsraad een update noodzakelijk acht van zijn advies van 2001.
Er zijn thans betere (combinaties van) kansbepalende testen beschikbaar, waarmee
de kans op een aandoening bij het ongeboren kind nauwkeuriger bepaald kan
worden. De bedoelde methodes worden in het advies ook al genoemd, maar die
verkeerden toen nog in een stadium dat er geen duidelijke keuzes voor of tegen
konden worden gemaakt. In de update zullen de nieuwe testmogelijkheden worden
vergeleken met de al bekendere methodes uit het advies van 2001. Naar inschatting
van de Gezondheidsraad zal deze update rond het eind van dit jaar beschikbaar
zijn.Gezien het feit dat de medische ontwikkelingen zo snel gaan dat verwacht
mag worden dat zich op korte termijn weer andere, betere (combinaties van), testen aandienen, en vooral gezien het feit dat het veld dringend
wacht op een helder kader waarbinnen prenatale screening kan worden uitgevoerd,
heb ik besloten de update niet af te wachten.Overigens wil ik nadrukkelijk stellen dat ik in dit standpunt aanbevelingen
uit onderdelen van het Gezondheidsraadadvies van 2001 heb opgevolgd, in het
bijzonder waar de Raad de nadruk legt op de noodzaak van een kwaliteitssysteem
waarin toekomstige ontwikkelingen goed gevolgd en geplaatst kunnen worden.ConclusieMede op grond daarvan ben ik tot het volgende gekomen:– De uitvoeringspraktijk van prenatale screening blijkt divers.
Partijen achten het wenselijk dat kwaliteitseisen gesteld worden aan uitvoering
en uitvoerders. Het CvZ heeft al aangegeven het voortouw te kunnen nemen bij
het opzetten van een landelijk kwaliteitssysteem, samen met partijen.– De tot nu toe gebruikelijke leeftijdsgrens voor het aanbieden
van prenatale screening aan zwangeren van 36 jaar of ouder blijft gehandhaafd.Onderstaand licht ik dit nader toe.Noodzaak van een kwaliteitssysteemDe noodzaak van een kwaliteitssysteem kan ik het beste toelichten aan
de hand van een concreet voorbeeld, namelijk de huidige situatie binnen de
echoscopie. Naar schatting krijgt thans zo'n 95 procent van alle vrouwen een
echo in het eerste trimester van de zwangerschap. Met zo'n echo kan de duur
van de zwangerschap worden bepaald, kan gezien worden of het om een buitenbaarmoederlijke
zwangerschap gaat dan wel of er meerdere kinderen op komst zijn. Als een echo
uitsluitend om deze diagnostische redenen wordt ingezet, gaat het niet om
het opsporen van ziekten of risico-indicatoren, en is er dus geen sprake van
bevolkingsonderzoek. Het laten maken van een echo wordt door de zwangere meestal
zeer op prijs gesteld: het bevestigt de realiteit van het beginnende leven.
Op dit moment beschikken al vele verloskundige praktijken over echoapparatuur
en er worden/zijn verpleegkundigen en verloskundigen opgeleid om echo's te
maken en te beoordelen. Daarnaast is er een praktijk van commerciële
bureau's, die alle mogelijke echo's aanbieden, tot en met driedimensionale.Dit alles zou nog buiten het onderwerp bevolkingsonderzoek vallen, ware
het niet dat met behulp van zo'n zelfde echo ook nekplooimetingen kunnen worden
gedaan. Een verdikking van de nekplooi betekent dat er een (verhoogde) kans
is dat het kind aan Down lijdt. Dan wordt het wèl bevolkingsonderzoek
en dus vergunningplichtig. Dat geldt des te meer als in het tweede trimester
zonder medische indicatie een echo wordt aangeboden waarmee gespecialiseerde
echoscopisten nagaan of er neuralebuisdefecten of afwijkingen aan hart of
nieren van de ongeborene zijn. In dat geval gaat het om geavanceerde echografie
waarvoor ook een vergunning op grond van de Wet op bijzondere medische verrichtingen
nodig is.Om een en ander in goede banen te leiden is, zoals ook de Gezondheidsraad
benadrukt, een kwaliteitssysteem – waarbinnen zowel gegevens worden
verzameld als de kwaliteit van de zorg wordt getoetst – onmisbaar. Zo'n
systeem kan aangeven wat de resultaten zijn van goed opgeleide echoscopisten,
het kan eventueel uitschieters daarin opsporen en het kan ook gegevens leveren
over het daadwerkelijk gebruik. Samen met kwaliteitseisen aan de beroepsbeoefenaar
zelf (bijvoorbeeld in de vorm van certificering), aan de gebruikte apparatuur,
en aan de praktijkvoering (bijvoorbeeld het geven van goede voorlichting)
heeft zo'n kwaliteitssysteem niet alleen een positief effect op de daadwerkelijke
zorg, maar levert eveneens betrouwbare cijfers op voor koepels en voor het
beleid. Binnen zo'n kwaliteitssysteem zouden alleen aanvragen voor een vergunning
in aanmerking kunnen komen, als de aanvrager kan aantonen te voldoen aan de
eisen die binnen het kwaliteitssysteem gelden. Immers: betrouwbaarheid moet
voorop staan bij de zorg rond zwangeren. Als een zorgaanbieder aantoonbaar
voldoet aan landelijke kwaliteitseisen zal daar ook de voorkeur van patiënten
naar uitgaan.Een vergelijkbaar betoog als bovenstaand kan gehouden worden voor laboratoria
die bloedserumtesten uitvoeren. Zichtbaar betrouwbare kwaliteit, alweer doordat
men bijvoorbeeld gecertificeerd is, verbonden zijn aan een centrum voor klinische
genetica, gecontroleerd worden door het RIVM, moet het uitgangspunt zijn voor
dit soort testonderzoek.Leeftijdsgrens voor WBO-vergunningHet vasthouden aan de al bestaande leeftijdsgrens van 36 jaar en ouder
voor prenataal screenen, baseer ik op de volgende argumenten.De kans op het syndroom van Down is leeftijdsgebonden. Zie bijvoorbeeld
de grafiek uit het Gezondheidsraadadvies over de relatie tussen leeftijd van
de moeder en de kans op een kind met Down. Ik acht de leeftijd van 36 jaar
als ondergrens voor prenataal screenen weloverwogen. Na die leeftijd neemt
de kans op een kind met Down sterk toe.Voor de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG) is
leeftijd dan ook een indicatie voor (invasieve) prenatale diagnostiek. Het
gaat dan, in de woorden van de NVOG om «Zwangeren die in de 18e week
van de zwangerschap de leeftijd van 36 jaar bereikt hebben, in verband met
een verhoogde kans op foetale chromosoomafwijkingen.» (uit richtlijn
28 van de NVOG).Overigens is de voorspellende waarde van kansbepalende testen groter naarmate
de kans op een kind met de betreffende aandoening groter is. Daaruit volgt
dat kansbepalende testen voor jongere zwangeren als groep verhoudingsgewijs
altijd minder bruikbaar zijn.In zijn algemeenheid geldt dat een heel lage kans op een kind met het
syndroom van Down niet betekent dat die kans nul is. Naarmate de te screenen
groep groter is, zullen er in absolute aantallen meer vrouwen met als testuitslag
«lage kans» – die dus geen vervolgonderzoek laten verrichten –,
toch in verwachting blijken te zijn van een kind met Downsyndroom. Het enige
wat vrijwel volledige zekerheid geeft dat het kind al dan niet aan bedoelde
aandoening lijdt, is de vlokkentest of vruchtwaterpunctie. Deze hebben, als
invasieve testen (er wordt materiaal uit de placenta respectievelijk vruchtwater
afgenomen) het risico dat de test een miskraam veroorzaakt. De kans daarop
is weliswaar klein: cijfers die in de literatuur worden genoemd variëren
van 0,3 tot 1 procent. Daarbij bestaat een samenhang met de kundigheid van
degene die het materiaal afneemt.Vermijden van medicaliseringHet is hier niet de plaats om dieper in te gaan op technische details.
Bovenstaande voer ik alleen aan om te laten zien dat, met het aanbieden van
screening aan de grote groep zwangeren die gezien hun leeftijd een laag risico
hebben op een kind met bedoelde aandoening, een heel medisch circuit in gang
wordt gezet, waarbij de zwangere voor moeilijke afwegingen kan komen te staan.Wel wil ik hier wijzen op ethische overwegingen die ook ten grondslag
liggen aan de Wet op het bevolkingsonderzoek. Deze wet is immers in het leven
geroepen om de bevolking te beschermen tegen de nadelen van medisch
onderzoek dat aan (groepen van) de bevolking ongevraagd wordt aangeboden.
In het geval van de ca. 170 000 zwangeren onder de 36 jaar acht ik het
nadeel groter dan de eventuele voordelen. In de groep zwangeren onder de 36
jaar kunnen in totaal ca. 230 kinderen met Down worden gevonden. Bij de groep
van 36 jaar en ouder (een groep die bijna zes keer zo klein is: 30 000)
zijn dat er 170, relatief dus een veel hoger aantal. De individuele kans op
een kind met Downsyndroom is in de groep jongere zwangeren vele malen lager.NeuralebuisdefectenDe Gezondheidsraad is in het advies ook uitgebreid ingegaan op het onderwerp
neuralebuisdefecten. Voor terughoudendheid bij screening op neuralebuisdefecten
gelden grotendeels dezelfde argumenten als voor screening op Downsyndroom.
Een verschil is wel dat het vóórkomen van NBD niet is gerelateerd
aan de leeftijd van de zwangere. Op zich vormt een leeftijd van 36 jaar of
ouder dan ook geen argument voor onderzoek naar de kans op een neuraalbuisdefect.
Echter de bloedtest die in het kader van prenatale screening wordt uitgevoerd
kan enerzijds aangeven dat er een verhoogde kans is op Downsyndroom, maar
anderzijds, als dat niet het geval is, ook dat er een verhoogde kans is op
een neuralebuisdefect. Met één test wordt dus op twee aandoeningen
tegelijk gescreend. Uiteraard is het van belang bij de informatie over de
tripeltest aan te geven dat eventueel ook kan blijken dat er een verhoogde
kans is op een kind met een neuralebuisdefect.In totaal gaat het jaarlijks om ca. 2001 kinderen
met NBD. Daarbij moet aangetekend worden dat bij NBD een bepaalde mate van
preventie mogelijk is. Naar schatting de helft van het aantal gevallen kan
vermeden worden als alle zwangeren al voor het tijdstip van de conceptie extra
foliumzuur slikken.WBO en de Wet geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO)Bij het onderwerp prenatale screening kan de term «screening»
op zich voor misverstanden zorgen. Enerzijds wordt deze gebruikt voor bevolkingsonderzoek,
maar anderzijds ook voor bepaalde testmethodes («serumscreening»).
Beter is in dit kader te spreken over prenataal onderzoek met behulp van kansbepalende
en diagnostische testen.Een argument van beroepsbeoefenaren kan zijn dat zij, met een beroep op
de WGBO, alle zwangeren deze vorm van prenataal onderzoek zouden moeten aanbieden.
Zij gaan dan voorbij aan het feit dat een zwangere in principe een gezonde
vrouw is, bij wie een natuurlijk proces plaatsvindt. Alleen als er sprake
is van een medische indicatie, is de hulpverlener op basis van de eis in de
WGBO van goed hulpverlenerschap verplicht prenataal onderzoek in de vorm van
kansbepalende screening en diagnostiek aan te bieden.Door het toekennen vorig jaar van de wrongful life claim door het hof
Den Haag, is veel onrust ontstaan binnen betrokken beroepsgroepen. Zoals aangegeven
in antwoord op vragen van de Kamer (Kamerstukken II, 2002/2003, Aanhangsel
Handelingen I, nrs. 1203 tot en met 1205) is een breder oordeel over de materie
van wrongful life claims aangewezen. 24 Oktober jl. is een brief (Kamerstukken
II, 2003–2004, 29 200 VI, nr. 61) naar de Kamer verstuurd, waarin
een aantal thema's is geschetst die voor deze nadere meningsvorming van belang
zijn.De WBO is in het leven geroepen juist met het oog op de sterk toenemende
mogelijkheden voor allerlei vormen van bevolkingsonderzoek. Doel van de wet
is de bevolking te beschermen tegen bevolkingsonderzoeken die een gevaar kunnen
vormen voor de gezondheid van de te onderzoeken personen. Bevolkingsonderzoeken
naar ernstige ziekten of aandoeningen waarvoor geen behandeling
of preventie mogelijk is, zijn vergunningplichtig. Vergunning wordt geweigerd
als het nut niet opweegt tegen de risico's die het bevolkingsonderzoek met
zich kan brengen. Ongevraagd aanbieden van onderzoek waarvoor geen vergunning
is verleend in het kader van de WBO mag dus niet. Zodra er echter sprake is
van een medische indicatie, geldt uiteraard de WGBO. Een overzicht van mogelijke
medische indicaties is te vinden in de al eerder genoemde richtlijn 28 van
de NVOG (zie ook de NVOG-website).Kansbepalende testen: weloverwogen beslissenVoor zwangeren van 36 jaar en ouder geldt dat zij behoren tot een groep
die op grond van leeftijd een verhoogde kans heeft op een kind met Down. Om
die reden krijgen zij een aanbod voor prenatale diagnostiek (indicatie voor
invasieve prenatale diagnostiek, richtlijn 28 van de NVOG).De zwangere moet een weloverwogen keus kunnen maken òf zij hiervan
gebruik maakt, en zo ja, waar zij dan voor kiest. Op dit moment, en ook in
de nabije toekomst is voor haar de vraag of zij eerst een kansbepalende test
laat doen of rechtstreeks kiest voor de diagnostische test. Kansbepalende
testen, ik heb het al in de aanhef van deze brief gezegd, hebben het voordeel
dat een zwangere eventueel kan afzien van een invasieve diagnostische test,
die altijd een zeker risico met zich meedraagt van een miskraam die door de
test wordt veroorzaakt. Uiteraard hebben zij het nadeel dat zij geen zekerheid
geven of het ongeboren kind wel of niet lijdt aan Down of NBD. Een zwangere,
die die zekerheid wel wil, zal dus altijd (ook) een vlokkentest of punctie
moeten ondergaan. De keuze daarvoor moet, onafhankelijk van de uitslag van
de kansbepalende test, voor de zwangere mogelijk blijven.Keuzevrijheid moet er ook zijn voor zwangeren onder 36 jaar die om een
kansbepalende test vragen. In de huidige praktijk hanteert de beroepsgroep
als richtlijn dat zij zwangeren als zij daarom vragen informeren over de kansbepalende
testen en dat zij een dergelijk test uitvoeren als de zwangere daarom verzoekt.
Voor de informatieverstrekking zijn kwaliteitsnormen geformuleerd. Als de
test uitwijst dat de zwangere een verhoogd risico heeft, dan vormt dat een
indicatie voor de invasieve diagnostiek. Dit houdt in dat voor zwangeren onder
36 jaar de kansbepalende test niet voor vergoeding in aanmerking komt, maar
de invasieve diagnostiek, als de uitslag daartoe aanleiding geeft, wel.In deze opzet is er geen sprake van een aanbod aan de zwangere op initiatief
van de hulpverlener, hetgeen immers niet geoorloofd is op basis van de Wet
op het bevolkingsonderzoek. Met deze werkwijze vult de beroepsgroep op zorgvuldige
wijze zijn eigen verantwoordelijkheid in. Ik zie dan ook geen reden om daarvoor
een andere keuze te maken.In vrijheid beslissenDe beslissing over al dan niet prenataal kansbepalend laten testen en/of
prenatale diagnostiek moet de zwangere dus in vrijheid kunnen nemen. In het
verlengde hiervan ligt de problematiek van de gewetensbezwaarde hulpverlener.
Indien een hulpverlener voor zichzelf tot de conclusie is gekomen dat dergelijke
kansbepalende testen in het algemeen niet aangeboden moeten worden omdat dit
voor hem of haar ethische problemen oplevert (dit kan uiteindelijk leiden
tot een besluit om de zwangerschap af te breken), moet hij of zij dit meteen
duidelijk maken aan de zwangere en desgewenst verwijzen naar een collega.Bij deze verschillende vormen van keuzevrijheid heb ik nog de volgende
overwegingen. De wijze waarop vrouwen prenatale kansbepalende testen en de gevolgen daarvan beleven, het besluitvormingsproces van de zwangere,
welke keuzen zij maakt: wel of niet gebruik maken van de mogelijkheid van
prenatale kansbepalende testen, al dan niet besluiten tot abortus mocht de
diagnostiek uitwijzen dat zij in verwachting is van een kind met Downsyndroom
of een neuralebuisdefect, moet in het geheel van prenatale kansbepalende testen
een centrale plaats innemen. Waarom besluit een paar al dan niet tot een prenatale
test? Is dit omdat zij inschatten dat de zorg voor een kind met het syndroom
van Down of met een open rug te zwaar voor hen is? Willen zij het kind een
leven met mogelijk ernstige handicaps besparen? Willen zij zich juist kunnen
voorbereiden op de geboorte van een gehandicapt kind, of willen zij, al in
een vroeg stadium, beginnen met zich voor te bereiden op de reële kans
dat het kind niet levensvatbaar zal zijn? Zien zij bewust af van een prenatale
test omdat zij deze – moeilijke – keuzes uit de weg willen gaan
of omdat voor hen ieder kind welkom is? Gaf de hulpverlener hen in de informatie
de nodige ruimte om te weigeren, of werden zij indirect beïnvloed? Ik
stel mij voor dat een goed werkend kwaliteitssysteem ook de informatie zal
opleveren om het antwoord op deze vragen beter in kaart te brengen.Omdat in het bijzonder de kans op het syndroom van Down toeneemt met de
leeftijd van de moeder is het ook van belang om te proberen de tendens om
ouderschap uit te stellen te doorbreken. Mijn ministerie heeft zich dan ook
aangesloten bij het initiatief van mijn collega van Sociale Zaken om na te
gaan wat we aan het probleem van uitstel van ouderschap kunnen doen. Onlangs
is in opdracht van het ministerie van SZW een onderzoek uitgevoerd naar de
afwegingen die vrouwen en mannen maken rond het tijdstip van de eerste zwangerschap.
Mede op basis van de resultaten van dit onderzoek (naar verwachting eind dit
jaar bekend), zal bekeken worden of gerichte voorlichtingscampagnes mogelijk
kunnen bewerkstelligen dat minder mensen hun ouderschap uitstellen.Richtlijn voor de praktijkAls richtlijn voor de praktijk ga ik op grond van voorgaande uit van een
indeling in drie groepen:– De groep zwangeren van 36 jaar en ouder. Voor hen geldt een aanbod
van prenatale kansbepalende testen en diagnostiek. Wat dit onderzoek precies
inhoudt, welke methodes gebruikt worden, hangt af van de stand van de wetenschap.
Methodes waarvan de deugdelijkheid toereikend is aangetoond, kunnen in aanmerking
komen voor een vergunning in het kader van de WBO. Onder andere om de kwaliteit
van de uitvoering te garanderen wordt een kwaliteitssysteem voor deze groep
opgezet.– Zwangeren met een medische indicatie anders dan leeftijd. Hulpverleners
zijn verplicht, in het kader van de WGBO, deze zwangeren prenatale kansbepalende
testen en diagnostiek aan te bieden.– Zwangeren jonger dan 36 jaar die zelf om kansbepalend prenataal
onderzoek vragen kunnen dit, op eigen kosten, krijgen. Als de test een verhoogd
risico aangeeft, vormt dit een indicatie voor de invasieve diagnostiek.Met het oog op de toekomstMet bovenstaande is een kader geschetst waarbinnen ook nieuwe ontwikkelingen
binnen een redelijke termijn hun passende plaats kunnen vinden. Kern daarvan
is een goed functionerend kwaliteitssysteem, opgezet in samenwerking tussen
CvZ, beroepsgroepen en andere betrokken partijen. Op grond van adviezen van
de Gezondheidsraad kunnen nieuwe ontwikkelingen dan snel nader worden beoordeeld
op hun praktische waarde. Samen met kwaliteitseisen aan de praktijkvoering
biedt dat een infrastructuur om toekomstige ontwikkelingen zo
nodig in goede banen te leiden. Bij het ontwikkelen van een kwaliteitsbeleid
krijgen de centra voor klinische genetica (zoals ook al aangegeven in het
Planningbesluit van begin dit jaar), een belangrijke rol. Ik ga ervan uit
dat hetzelfde geldt voor RIVM en voor TNO. In het vervolgoverleg worden zij
zo snel mogelijk betrokken, evenals die groepen uit het veld die ik afgelopen
tijd nog niet heb kunnen consulteren.Nieuwe kansbepalende testen: verwacht vervolgadvies van
de GezondheidsraadZoals gezegd werkt de Gezondheidsraad thans aan een update van zijn advies
uit 2001. Dit betekent dat ik op dit moment nog niet kan beoordelen welke
specifieke methode(n) van prenatale screening op dit moment in aanmerking
kunnen komen voor een vergunning in het kader van de WBO, behalve dan de diagnostische
methodes vruchtwaterpunctie en vlokkentest, waarvoor ook reeds een WBO-vergunning
is verleend aan de Stichtingen Klinische Genetica. Wel is met dit standpunt
een kader gegeven voor verdere beleidsmatige beoordelingen van de vervolgadviezen
van de Gezondheidsraad. Daarmee kunnen deze vervolgadviezen ook sneller worden
afgehandeld. Positieve medisch-wetenschappelijke ontwikkelingen op dit gebied
kunnen dan zo spoedig als verantwoord is hun weg vinden naar de praktijk.
Voorts kan een kwaliteitsstructuur volgens bovenomschreven lijnen het kader
gaan vormen voor het vergunningenbeleid in de praktijk: alleen methodes die
vallen binnen een kwaliteitssysteem (dat eventueel extern is gecertificeerd)
komen in aanmerking voor een beoordeling in het kader van de WBO.Terughoudendheid noodzakelijkAlles overziend ben ik van mening dat er voldoende redenen zijn het terughoudende
beleid inzake prenatale screening voort te zetten. Prenatale screening confronteert
ons met vragen als: moeten we een bij uitstek natuurlijk proces, dat bij jongere
vrouwen nauwelijks problemen oplevert, en dat ook door de meesten van hen
als iets heel positiefs wordt ervaren, dusdanig in een medisch kader gaan
plaatsen? Zetten we hiermee ook niet een stap te ver op weg naar een misleidend
ideaalbeeld, namelijk de maakbaarheid van de mens, het voorkomen, bij voorbaat
al, liefst vanaf het moment van de conceptie, van alle mogelijke defecten
bij het nog ongeboren leven? Ik begrijp dat deze vragen leiden naar een veel
breder terrein van onder meer (genetische) screening in het algemeen. Daaraan
zijn ook de nodige praktische consequenties verbonden, bijvoorbeeld die van
verzekerbaarheid. Deze onderwerpen komen eveneens ter sprake in de consultatie
van ZonMW naar de gevolgen van de ontwikkelingen in de genetica voor de rechtspositie
van de patiënt. De kernvraag is dan steeds weer: mag en moet alles wat
kan? Zijn al deze nieuwe mogelijkheden ook daadwerkelijk een verbetering voor
de patiënt? Met andere woorden, de gedachtengang van de WBO volgend,
in hoeverre moet de patiënt ook beschermd worden tegen nieuwe medische
mogelijkheden die kritisch beschouwd nog niet een duidelijk aantoonbare winst
voor de individuele patiënt betekenen, of wellicht meer schade berokkenen
dan goed doen.De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,C. I. J. M. Ross-van Dorp XNoot1Geboorteprevalentie inclusief doodgeboren kinderen, foetale sterfte en
zwangerschapsafbrekingen. Ongeveer eenderde betreft anencephalieën. Het
aantal levend geboren kinderen is ruim 100. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29323-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl