Lijkbezorging; Brief minister met een reactie op de inbreng van de organisaties die hun wensen kenbaar maakten m.b.t. de Wet op de lijkbezorging
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25864, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

18-12-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

25864 nr. 3

11-12-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamEVALUATIE VAN DE WET OP DE LIJKBEZORGINGInhoud blz. 1. INLEIDING2. INGEKOMEN REACTIES EN COMMENTAAR2.1 Artikelsgewijze reactiesA. WET OP DE LIJKBEZORGINGHOOFDSTUK I ALGEMENE BEPALINGENDefinities van lijk en doodgeborene (artikel 2 Wlb)CommentaarHOOFDSTUK II ALGEMENE VOORSCHRIFTEN VOOR DE LIJKBEZORGING§ 1. Lijkschouwing en identificatieGemeentelijke lijkschouwer (artikel 4 Wlb)CommentaarIdentiteit en registratie (artikel 8 Wlb)Commentaar§ 3. TermijnenTermijn voor lijkbezorging (artikel 16 Wlb)CommentaarHOOFDSTUK III BEGRAVING§ 1. Algemene bepalingenGraf in een gebouw (artikel 26 Wlb)CommentaarVerlenging van het uitsluitend grafrecht (artikel 28,
eerste lid, en artikel 66, eerste lid Wlb)CommentaarAlgemene graven en «eigen» gravenCommentaarUrnengravenCommentaarVervallen van grafrechtenCommentaarEeuwigdurende grafrechtenCommentaarSchriftelijk vestigen van grafrechtenCommentaarHet recht op een eigen grafCommentaarOpgraving (artikel 29 Wlb)CommentaarSchudden van gravenCommentaarCremeren van opgegraven lijkenCommentaarVerlengen grafrusttermijn (artikel 31, tweede lid, Wlb)Commentaar§ 2. Gemeentelijke begraafplaatsenGemeentelijke begraafplaats (artikel 33 Wlb)Commentaar§ 3. Bijzondere begraafplaatsenBijzondere begraafplaatsenCommentaarHOOFDSTUK IV VERBRANDINGAFDELING 1. ALGEMENE BEPALINGENSluiting van een crematorium (artikel 50, derde lid, Wlb)CommentaarAFDELING 2. CREMATORIAVerordening gelegenheid tot cremeren (artikel 56 Wlb)CommentaarAFDELING 3. BERGING, BESTEMMING EN BEWARING VAN DE AS§ 1. AlgemeenBerging in asbus met opschrift (artikel 58, tweede lid,
Wlb)CommentaarBerging in ander voorwerp (artikel 58, derde lid, Wlb)CommentaarBewaartermijn asbus (artikel 59, eerste en tweede lid,
Wlb)CommentaarBewaartermijn asbus uit het buitenland (artikel 60 Wlb)Commentaar§ 2. Het bijzetten van de asbusBijzetten asbus (artikel 62 Wlb)CommentaarRuiming van de asbus (artikel 66, eerste lid, onderdeel
a Wlb)CommentaarVerstrooien van de as (artikel 66, tweede lid, Wlb)CommentaarMogelijkheden voor asbestemmingCommentaarHOOFDSTUK VI BIJZONDERE BEPALINGENNiet-natuurlijke dood (artikel 76, derde lid, Wlb)CommentaarB. BESLUIT OP DE LIJKBEZORGING (BLB)§ 4. De inrichting van een graf en de afstand tussen
de graven onderlingDe inrichting van een graf (artikel 5, derde lid, Blb)Commentaar§ 5. De wijze van verbranding en de wijze van de
registratie van verbranding en van bestemming van de asAsverstrooiing (artikel 10 Blb)Commentaar§ 6. Vervoer van lijken naar en uit NederlandVerlof tot begraving of verbranding (artikel 11 Blb)Commentaar§ 7. Lijken die Nederland worden binnengebrachtBegraving in zinken kisten (artikel 16, tweede lid, Blb)CommentaarSluiten en zegelen van de kistCommentaarLIJKOMHULSELBESLUITToepassing van kunststoffen (artikel 1, Lijkomhulselbesluit)CommentaarControle op het LijkomhulselbesluitCommentaar2.2 Algemene onderwerpenThanatopraxieCommentaarOngestoorde lijkontbindingCommentaarEigendom van grafmonumentenCommentaarAdviesverplichtingen en de rol van de Inspectie van de
Volksgezondheid voor de MilieuhygiëneCommentaarToezicht en handhavingCommentaarVoorlichtingCommentaar3. VOORSTELLEN TOT VERBETERING
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25864Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 72 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 864Lijkbezorgingnr. 3BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIESAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 11 december 2000Hierbij bied ik u ter kennisname mijn reactie aan op de inbreng van de
organisaties die hebben gereageerd op de uitnodiging kritiek en wensen kenbaar
te maken met betrekking tot de Wet op de lijkbezorging (Wlb). Met de betrokken
organisaties is afgesproken dat zij, alvorens er een voorstel tot wijziging
van de Wlb in procedure wordt gebracht, nog kunnen reageren op mijn reactie.De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,K.G. de Vries EVALUATIE VAN DE WET OP DE LIJKBEZORGINGInhoud blz. 1.Inleiding2 2.Ingekomen reacties en commentaar3 2.1Artikelsgewijze reacties3A.Wet op de lijkbezorging3 B.Besluit op de lijkbezorging17 2.2Algemene onderwerpen203.Voorstellen tot verbetering241. INLEIDINGIn september 1997 vond de behandeling in de Tweede Kamer plaats van een
voorstel tot wijziging van de Wet op de lijkbezorging (Wlb) in verband met
de verruiming van de mogelijkheden voor asbestemming. Tijdens de behandeling
van dit wetsvoorstel heeft de toenmalige minister van Binnenlandse Zaken aan
de Tweede Kamer de toezegging gedaan een evaluatie van de Wlb te laten plaatsvinden.
Als uitgangspunt van deze evaluatie werd genoemd het in een breder verband
plaatsen van allerhande ontwikkelingen op het gebied van de lijkbezorging.
Op 28 januari 1998 is aan de Tweede Kamer der Staten Generaal een notitie
gezonden waarin reeds nader werd ingegaan op een aantal ontwikkelingen en
onderwerpen op het terrein van de lijkbezorging waaronder de evaluatie (notitie
betreffende de lijkbezorging, kamerstukken II, 1997/98, 25 864, nr.
1).Bij brief van 14 mei 1998 heeft de minister van Binnenlandse Zaken de
verschillende organisaties die werkzaam zijn op het terrein van de lijkbezorging
geïnformeerd over zijn voornemen de Wlb te evalueren. Deze organisaties
is gevraagd om kritiek en wensen aan te geven met betrekking tot de Wlb. In
de zomer van 1999 zijn de laatste reacties binnengekomen.De volgende organisaties hebben gehoor gegeven aan de uitnodiging:de Facultatieve, de Landelijke organisatie van Begraafplaatsen (LOB),
het Landelijk Samenwerkingsverband van Uitvaartinstellingen zonder Winstoogmerk
(LSUW), het Mortuarium Schiphol bv., de Vereniging van Kerkvoogdijen in de
Nederlands Hervormde kerk, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG).
Het Platform Uitvaartwezen namens: de Landelijke Vereniging voor Crematoria
(LVC), de Vereniging van Natura Uitvaartverzekeraars (VNaV), de Vereniging
Ondernemingen in de Uitvaartzorg (VOU), de Vereniging Stadswerk Nederland,
de Vereniging van Toeleveranciers (VTU), de Nederlandse Vereniging van erkende
Uitvaartondernemingen (NUVU).Ik wil hierbij de betrokken organisaties bedanken die gebruik hebben gemaakt
van de uitnodiging om kritiek en wensen op de Wlb kenbaar te maken.Voorafgaand aan de bespreking van de reacties van de betrokken organisaties
wil ik graag opmerken dat uit deze reacties de bestaande indruk dat de Wlb
over het geheel genomen goed functioneert, wordt bevestigd. De kritiek en
wensen beperken zich voor het merendeel tot een aantal technische onderwerpen.
Een fundamentele wijziging van de Wlb is dan ook niet aan de orde.Aangezien de ingekomen reacties reeds grotendeels gerangschikt naar de
desbetreffende artikelen in de Wet zijn ingebracht, zal daarop zoveel mogelijk
artikelsgewijs worden ingegaan. Op de overige onderwerpen zal onder
«algemene onderwerpen» worden ingegaan. Het commentaar op de gemaakte
opmerkingen en gedane voorstellen is cursief weergegeven.2. INGEKOMEN REACTIES EN COMMENTAAR2.1 Artikelsgewijze reactiesA. WET OP DE LIJKBEZORGINGHOOFDSTUK I ALGEMENE BEPALINGENDefinities van lijk en doodgeborene (artikel 2 Wlb)Voor wat betreft de definities in de Wlb van een lijk en doodgeborene
wordt door de NUVU gevraagd of er ook na een zwangerschap van minder dan 24
weken, waarbij het kind na de geboorte enig teken van levensverrichting heeft
vertoond, sprake zou moeten zijn van een overledene waarop de Wlb van toepassing
is. In dit kader wordt gesteld dat momenteel een verlof tot begraven of cremeren
niet is vereist maar soms wel als wenselijk wordt ervaren. De NUVU acht een
verklaring van overlijden als bedoeld in artikel 7, eerste lid, wenselijk
bij een onvoldragen vrucht indien de ouders van een vrucht dat geboren is
na een zwangerschap van minder dan 24 weken, lijkbezorging van hun kind verlangen.
Hierbij stelt men dat de behandelend arts een verklaring af moet geven aan
de behandelend ambtenaar van de burgerlijke stand die een verlof tot begraven
zal verstrekken conform artikel 11 van de wet.Door de VNG wordt gevraagd of er met de Geneeskundige Hoofdinspectie afspraken
kunnen worden gemaakt over de mogelijkheid van het verkrijgen van een «soort
van verlof tot begraven of cremeren» in dergelijke situaties. Het zou
wenselijk zijn indien een medische verklaring wordt opgesteld zodat derden
kunnen vaststellen dat de Wlb niet van toepassing is.De LOB vraagt om praktische afspraken met de medische wereld over meer
voorlichting op dit vlak en een werkwijze ten aanzien van de afgifte van medische
verklaringen aan de hand waarvan de houder van een begraafplaats of crematorium
kan vaststellen dat bij het begraven of cremeren van een dergelijke vrucht
de Wlb niet wordt overtreden. Zij stellen overleg met Justitie voor om de
mogelijkheid voor het opnemen van het (hebben) bestaan van een dergelijke
vrucht in het bevolkingsregister te bezien.CommentaarAlhoewel een foetus van jonger dan 24 weken in de zin
van de wet niet wordt beschouwd als een stoffelijk overschot dat conform de
vereisten van de Wlb bezorgd moet worden, bestaat momenteel de mogelijkheid
tot begraven of verbranden. De wet kent geen verplichting tot het bezorgen
van een onvoldragen vrucht. Als er echter van de geboorte aangifte bij de
ambtenaar van de burgerlijke stand wordt gedaan en verlof wordt gevraagd tot
begraving of verbranding, dan brengt het beginsel van de lijdelijkheid van
deze ambtenaar met zich mee, dat hij dit verlof niet kan weigeren. Er moet
dan wel aan de voor afgifte gestelde vereisten zijn voldaan waarbij er tevens
lijkschouwing moet zijn verricht. Voor het bezorgen van een foetus jonger
dan 24 weken is een verlof tot begraving of verbranding echter geen wettelijke
vereiste. Ook zonder dit verlof van de ambtenaar van de burgerlijke stand
kan tot begraving of verbranding worden overgegaan. Een doktersverklaring
dat de ter begraving of verbranding aangeboden vrucht na een zwangerschap
van minder dan 24 weken ter wereld is gekomen is in een dergelijk
geval wenselijk om dit vast te stellen ten behoeve van de houders van begraafplaatsen
en crematoria. Ik zal hierover in contact treden met mijn ambtgenoot van Volksgezondheid
Welzijn en Sport. Voor de mogelijkheid van het opnemen in het bevolkingsregister
van het (hebben) bestaan van een dergelijke vrucht zie ik niet direct een
noodzaak.HOOFDSTUK II ALGEMENE VOORSCHRIFTEN VOOR DE LIJKBEZORGING§ 1. Lijkschouwing en identificatieGemeentelijke lijkschouwer (artikel 4 Wlb)Door de VNG wordt gesteld dat de gemeentelijke lijkschouwer op grond van
artikel 4 Wlb wordt benoemd door burgemeester en wethouders en dat de kosten
dientengevolge ten laste van de gemeente komen. Dit terwijl de lijkschouwer
voor het merendeel werkzaam is ten behoeve van de officier van justitie.CommentaarMet betrekking tot de lijkschouw is in 1999 een advies
opgesteld door de Werkgroep forensische geneeskunde. Deze werkgroep bestond
uit vertegenwoordigers van het ministerie van Justitie, het ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport, de Inspectie voor de Volksgezondheid, de
VNG en de Landelijke Vereniging voor GGD-en. De werkgroep is in haar rapport
tot de conclusie gekomen dat de lijkschouw maar één van de aspecten
van de forensische geneeskunde betreft. De forensische geneeskunde richt zich
voornamelijk op pre-opsporingsactiviteiten. Voor wat betreft de kosten van
de lijkschouw stelt de werkgroep voor door middel van dienstverleningsovereenkomsten
tussen de politiekorpsen en de GGD-en afspraken te maken over de bekostiging
en de beschikbaarheid van lijkschouwers. De aanbevelingen van de werkgroep
zijn door de verantwoordelijke ministers overgenomen en zullen uitmonden in
een wetsvoorstel aan de hand waarvan nadere eisen aan de lijkschouwer kunnen
worden gesteld.Identiteit en registratie (artikel 8 Wlb)De VNG stelt voor om de feitelijke identificatie van de overledene op
de begraafplaats of het crematorium te laten plaatsvinden aan de hand van
het verlof tot begraving of verbranding in plaats van aan de hand van het
op de kist aangebrachte registratienummer. De wijze waarop de kist en het
verlof aan elkaar worden gekoppeld kan volgens de VNG worden overgelaten aan
de praktijk.De LVC wil het registratienummer als bedoeld in artikel 8, eerste lid,
vervangen of uitbreiden met de naam van de overledene.De Vereniging Stadswerk Nederland vraagt of de in artikel 8, tweede lid,
bedoelde gegevens door de uitvaartleider op het verlof tot begraven kunnen
worden vermeld. Momenteel gebeurt dit op het document dat is opgenomen in
bijlage II van het Besluit op de lijkbezorging (Blb).De LOB wil aan artikel 8, tweede lid, toevoegen dat het verlof tot begraving
of verbranding aan de houder van de begraafplaats of het crematorium moet
worden overgelegd omdat het verlof de beste waarborg zou bieden dat de houder
over de juiste persoonsgegevens beschikt. CommentaarEen uniek registratienummer zoals nu verplicht is in
artikel 8, eerste lid, is noodzakelijk om verwisseling van de identiteit van
de stoffelijke resten na het sluiten van de kist uit te sluiten. Het toevoegen
van de naam van de overledene aan dit nummer kan voor de individuele uitvaartondernemer
een praktisch hulpmiddel zijn bij de identificatie. In voorkomende gevallen
kan het echter noodzakelijk zijn dat aan de hand van een identificatienummer
de identiteit van een overledene wordt vastgesteld. Het toevoegen van een
naam aan dit nummer behoeft geen regeling in de Wlb.Het in artikel 8, tweede lid, Wlb bedoelde document
betreft de verklaring van overlijden opgesteld door de gemeentelijk lijkschouwer.
Het doel van dit document is niet alleen het vastleggen van de identiteit
van de overledene en de datum en het tijdstip van overlijden. Dit document
betreft ook de vaststelling van het gegeven dat de dood door een natuurlijke
oorzaak is ingetreden en dat het lijk door de betrokken lijkschouwer persoonlijk
is geschouwd. Het betreft hier zaken die de competentie en verantwoordelijkheid
van een arts aangaan (in het geval van bijlage II Blb een gemeentelijk lijkschouwer).
In dit kader is het niet wenselijk om gegevens door de uitvaartleider op het
verlof tot begraven of cremeren te laten vermelden. De suggestie van de LOB
om aan artikel 8, tweede lid, toe te voegen dat het verlof tot begraving of
verbranding aan de houder van de begraafplaats of het crematorium moet worden
overgelegd is een overbodige toevoeging. Immers zonder dit verlof mag op grond
van artikel 11 geen begraving of verbranding plaatsvinden.§ 3. TermijnenTermijn voor lijkbezorging (artikel 16 Wlb)Begraving en verbranding mogen op grond van artikel 16 Wlb niet eerder
dan 36 uur na het overlijden maar uiterlijk op de vijfde dag na die van het
overlijden plaatsvinden. Dit leidt volgens de VOU incidenteel in het weekend
en bij feestdagen tot problemen. Tweede Paasdag, Tweede Pinksterdag en beide
kerstdagen nopen vrijwel altijd tot een aanvraag tot verlenging van de termijn.
Door de VOU wordt voorgesteld algemeen erkende feestdagen niet als dag aan
te merken.Door het NUVU is het voorstel gedaan in artikel 16 «uiterlijk op
de vijfde dag» te wijzigen in «uiterlijk op de vijfde werkdag».De VNaV heeft bezwaren tegen een uitbreiding van de vijfdagentermijn.
Zij stelt dat slechts in een zeer gering aantal gevallen verlenging van de
termijn wordt gevraagd en dat een algemene uitbreiding zal leiden tot hogere
kosten bij nabestaanden en verzekeraars.Met betrekking tot gewenste begravingen binnen 36 uur na het overlijden
in Islamitische kring wordt door de LOB overleg met de minister van Justitie
wenselijk geacht opdat er een soepele wijze van instemming komt van de officieren
van justitie.CommentaarArtikel 17 van de Wlb biedt reeds de mogelijkheid om
in incidentele gevallen verruiming van de vijfdagentermijn toe te staan. Overigens
wordt op gemeentelijke begraafplaatsen en in gemeentelijke crematoria ook
op zaterdag de gelegenheid tot lijkbezorging gegeven. Het geringe aantal verzoeken
tot verlenging van de termijn is voor mij geen aanleiding om de huidige bepaling
in de wet te wijzigen. Ik deel de opvatting van de VNaV dat voorkomen dient
te worden dat door het stellen van een algemene regel mogelijk extra kosten
voor betrokkenen optreden.Voor wat betreft begravingen binnen 36 uur na het overlijden
geldt dat uit de wet voortvloeit dat de officier van justitie
op grond van artikel 17, tweede lid, zijn instemming zo spoedig mogelijk dient
te verlenen, tenzij er redenen zijn om de instemming te onthouden. Ik heb
geen signalen ontvangen dat dit in de praktijk op moeilijkheden stuit.HOOFDSTUK III BEGRAVING§ 1. Algemene bepalingenGraf in een gebouw (artikel 26 Wlb)Artikel 26 over graven in gebouwen is volgens de LOB multi-interpretabel
en voor verbetering vatbaar. De LOB doet het volgende tekstvoorstel: «Begraving
in een graf of grafkelder is behalve op een begraafplaats ook toegestaan in
een gebouw, mits dit uitsluitend tot begraven bestemd is». De LOB stelt
voor in de toelichting aan te geven dat ook het bijzetten van asbussen in
dit gebouw mogelijk is.CommentaarHet uitgangspunt van de Wlb voor wat betreft begraven
is dat begraving op een begraafplaats geschiedt. Indien begraving in een gebouw
plaatsvindt, dient daaraan dan ook de bestemming begraafplaats te zijn gegeven.
Ook het bijzetten van asbussen op begraafplaatsen is mogelijk. Het voorstel
van de LOB brengt geen wijziging aan in de feitelijke situatie. Er is dus
geen aanleiding om een wijziging in artikel 26 aan te brengen.Verlenging van het uitsluitend grafrecht (artikel 28,
eerste lid, en artikel 66, eerste lid Wlb)Door de VNG wordt gevraagd om in sommige gevallen verlenging voor een
periode van meer dan 10 jaar toe te staan. De VNG wil meer tegemoet komen
aan de wens van nabestaanden en de termijn van verlenging bij graven met een
uitsluitend recht overlaten aan het bestuur van de begraafplaats. Een maximale
termijn van verlenging stuit bij de VNG op bezwaren. In dit kader stelt de
Vereniging Stadswerk Nederland dat met name bij bijzettingen verlenging voor
een langere periode wenselijk is.De LOB stelt zich daarentegen op het standpunt dat indien voor een langere
termijn dan 10 jaar mag worden verlengd, het recht op verlenging moet worden
geschrapt.CommentaarBij de totstandkoming van de huidige wettelijke regeling
met betrekking tot de duur van grafrechten hebben twee factoren een belangrijke
rol gespeeld. In de eerste plaats dient de wettelijke regeling zo min mogelijk
in te grijpen in de vrijheid van de betrokken partijen tot het vestigen van
grafrechten op de wijze en voor de tijd die zij zelf wensen. Aan de andere
kant kan deze vrijheid bezwaren van planologische aard met zich mee brengen.
Artikel 28 vormt de neerslag van de afweging van deze belangen. Het huidige
systeem voorziet in het vestigen van grafrechten voor een periode van twintig
jaar waarna er een verlengingsmogelijkheid bestaat. De houder van de begraafplaats
is verplicht vóór het verlopen van de termijn de rechthebbende
te waarschuwen. Vervolgens kan het grafrecht worden verlengd met telkens een
maximum van tien jaar. Een verlenging van deze periode is niet wenselijk omdat
daardoor de kans toeneemt dat graven ernstig worden verwaarloosd of dat graven
waarvoor geen enkele belangstelling van de nabestaanden meer bestaat leiden tot een capaciteitsprobleem bij de beheerder of een belemmering vormen
voor bepaalde planologische ontwikkelingen.Algemene graven en «eigen» gravenMet betrekking tot algemene graven vinden de VNG en de LOB het wenselijk
in verband met onduidelijkheid over grafrechten het begrip algemene graven
op te nemen in de Wet. De LOB komt met een tekstsuggestie: «Er zijn
algemene graven in beheer bij de houder van de begraafplaats, en eigen graven
met een uitsluitend recht tot begraven in een bepaalde grafruimte».CommentaarOp algemene graven rust per definitie geen recht van
graf. Een algemeen graf is elk graf waarop geen uitsluitend recht rust. Bij
een algemeen graf behoudt de houder van de begraafplaats in juridische zin
de beschikking over het graf. Als zodanig kunnen geen rechten op het graf
worden verleend. Er is hier dus geen sprake van grafrechten. Het verschil
van vestiging van een grafrecht betreffende een algemeen graf en betreffende
een graf met een uitsluitend recht is dat het eerste betrekking heeft op één
lijk (waarbij de concrete plaats van ligging van het algemeen graf slechts
van secundair belang is) en dat het uitsluitend recht een bepaald graf geldt
(in beginsel ongeacht wie er in begraven wordt of worden). In de praktijk
wordt echter vaak gesproken over een grafrecht op een algemeen graf en niet
over een begraafrecht voor een lijk. Ik stel voor een bepaling in de Wlb op
te nemen waaruit duidelijk wordt wat het verschil is tussen een algemeen graf
en een graf met een uitsluitend recht. Dit geldt ook voor het onderscheid
in hoofdstuk vier tussen algemene ruimte en ruimten met een uitsluitend recht
voor het bijzetten van asbussen.UrnengravenDoor een aantal betrokkenen wordt gevraagd in artikel 28 aan te geven
dat het onderscheid tussen algemene graven en eigen graven ook van toepassing
is op de ruimten waar asbussen worden bijgezet. Dit kan ook doorwerken in
andere artikelen, bijvoorbeeld artikel 63, waar het eerste lid betrekking
heeft op algemene ruimten, het tweede lid op ruimten met een uitsluitend recht
en het derde lid op beide.Door de VNG wordt gevraagd om een interpretatie van artikel 28 met betrekking
tot het bijzetten van asbussen (bijvoorbeeld in een urnennis). Moeten in die
gevallen de termijnen van artikel 28 worden gehanteerd?De termijn voor de uitgifte van urnengraven met een uitsluitend recht
is in beginsel twintig jaar (artikel 28, eerste lid). De LVC wenst geen termijn
te stellen aan de duur van bijzettingen (artikel 66, eerste lid).CommentaarVoor wat betreft de bijzetting van een asbus op of
in een graf, is het recht op de ruimte gebonden aan dat op het graf. Voor
het overige kan het recht op de ruimte waar een asbus is bijgezet in beginsel
onbeperkt zijn. De wet noemt niet met zoveel woorden de mogelijkheid dat het
recht op de ruimte waar een asbus is bijgezet wordt gevestigd als een uitsluitend
recht als bedoeld in artikel 28, maar duidt dat indirect wel aan. De term
«rechthebbende op de ruimte, waar de asbus is bijgezet» strekt
verder dan alleen voor de situatie dat een asbus op of in een graf waar een
uitsluitend recht op rust is geplaatst en het recht op de ruimte van de bus
gebonden is aan dat op het graf. Daaruit kan worden afgeleid dat ook voor
andere ruimten, zoals een urnennis of een urnengraf, bij een crematorium,
op een afzonderlijke plaats op een begraafplaats of op een buiten een
crematorium of begraafplaats gelegen bewaarplaats, een recht kan worden gevestigd
dat overeenkomt met een uitsluitend recht op een graf. Dit betekent dat de
termijnen genoemd in artikel 28 in voorkomende gevallen van toepassing zijn.
Er bestaat dus geen noodzaak om dit nader in de Wlb te bepalen.Aangezien de mogelijkheden tot asbestemming recentelijk
zijn verruimd ligt het in de rede ook de termijn voor de uitgifte van urnengraven
over te laten aan de afspraken die nabestaanden en beheerders van de plaats
van bijzetting hierover zelf met elkaar willen maken.Vervallen van grafrechtenDe VNG is van mening dat onduidelijkheid over de vervalgronden van het
uitsluitend recht leidt tot beheersproblemen in verband met onderhoudskosten
en verlenging van de grafrechten. Ook de LOB vraagt de aandacht voor dit onderwerp.
Verwezen wordt hierbij naar de uitspaak van de Afdeling bestuursrechtspraak
van de Raad van State terzake. De Raad van State heeft geoordeeld dat de gronden,
genoemd in artikel 28, limitatief zijn. Ten gevolge daarvan heeft een begraafplaatsbeheerder
geen sanctiemogelijkheden indien men zich niet aan de in een beheersverordening
gestelde regels houdt, of bijvoorbeeld weigert te betalen. Als een vordering
niet inbaar is, kan het graf niet worden geruimd. Dat is een ernstige bedreiging
voor goed begraafplaatsbeheer. De VNG en de LOB vinden het wenselijk dat wordt
aangegeven dat het verval van het grafrecht als sanctie mogelijk is bij het
niet naleven van deze voorschriften. De LOB stelt voor in de toelichting op
te nemen dat de opsomming in artikel 8 niet limitatief is, maar aanvullend
werkt op lokale regelgeving.Tenslotte stelt de LOB voor om in artikel 28, zesde lid, de termijn van
30 jaar waarna het uitsluitend recht kan vervallen te vervangen door 10 jaar
vanwege de aansluiting bij de wettelijke grafrusttermijn.CommentaarHet grafrecht vervalt op grond van artikel 28, eerste
lid, in eerste instantie na het verlopen van de termijn. De houder van de
begraafplaats doet ingevolge artikel 28, tweede lid, mededeling van het verstrijken
van deze termijn en biedt de mogelijkheid voor verlenging van het grafrecht.
Indien er geen gehoor wordt gegeven aan deze mededeling en er geen gebruik
wordt gemaakt van de mogelijkheid tot verlenging loopt het grafrecht af na
afloop van de termijn. Daarnaast kan het recht vervallen in het geval van
kennelijke verwaarlozing van het onderhoud van een graf. In het geval van
kennelijke verwaarlozing van een graf met een uitsluitend recht, voor zover
het onderhoud niet op de houder van de begraafplaats berust, stelt de houder
van de begraafplaats ingevolge artikel 28, vierde lid en vijfde lid, de rechthebbende
hiervan in kennis. Indien hier geen gehoor aan wordt gegeven en er niet alsnog
in het onderhoud wordt voorzien vervalt het grafrecht ingevolge artikel 28,
zesde lid, in ieder geval dertig jaren nadat in dat graf de laatste begraving
heeft plaatsgevonden. De begraafplaatsbeheerder dient daartoe te registreren
en bij te houden wie per graf de rechthebbende is.De vraag is of daarnaast nog andere gronden denkbaar
zijn op grond waarvan een uitsluitend grafrecht zou kunnen vervallen. In recente
jurisprudentie zijn de gronden, genoemd in artikel 28, geïnterpreteerd
als limitatief. Als argument om meer vervalgronden te kunnen hanteren wordt
aangevoerd dat het vervallen van het grafrecht een sanctiemiddel is om de
uitvoering van begraafplaatsreglementen zeker te stellen en ook de betaling
van aan het grafrecht verbonden kosten. De naleving van deze verordeningen
en reglementen kan worden afgedwongen via het aanspannen van een civielrechtelijke
procedure. Het vervallen verklaren van het grafrecht als sanctie kan niet
gerechtvaardigd worden geacht en is niet altijd mogelijk, bijvoorbeeld
wanneer de wettelijke grafrusttermijn niet is verstreken. Naar mijn opvatting
is het laten vervallen van het grafrecht een te zwaar sanctiemiddel bij het
niet naleven van het reglement of de verordening van de begraafplaats. Er
is dan ook geen reden in artikel 28 niet naleving van begraafplaatsreglementen
of niet-betaling van verschuldigde rechten als vervalgrond toe te voegen.Ik ondersteun het voorstel van de LOB om de termijn
in artikel 28, zesde lid, van dertig jaar nadat in dat graf de laatste begraving
heeft plaatsgevonden waarna een grafrecht kan vervallen in overeenstemming
te brengen met de wettelijke termijn van grafrust.Eeuwigdurende grafrechtenDe VNG en de LOB verzoeken na te gaan of er mogelijkheden zijn de grafrechten
te laten vervallen op graven waarop eeuwigdurende grafrechten zijn gevestigd
en waarvoor het onderhoud is afgekocht en die geen belangstelling meer genieten.
De LOB stelt voor de duur van deze rechten van rechtswege te beperken tot
100 jaar in verband met ruimtelijke problemen. Door de Vereniging Stadswerk
Nederland wordt om een onderzoek gevraagd in verband met onduidelijkheden
rond eeuwigdurende grafrechten.CommentaarIn antwoord op de vraag of het mogelijk is grafrechten
te laten vervallen, waarvoor het onderhoud is afgekocht en die geen belangstelling
meer genieten verwijs ik naar de parlementaire behandeling van de Wlb 1991.
Het oorspronkelijke wetsvoorstel bepaalde dat een uitsluitend grafrecht voor
maximaal dertig jaar gevestigd kon worden, waarna verlenging voor maximaal
tien jaar mogelijk was. Dit voorstel had de strekking het vestigen van altijddurende
grafrechten tegen te gaan, omdat deze veel beslag leggen op de schaarse ruimte
in ons land en een belemmering voor de planologische ontwikkeling kunnen vormen.
Door een amendement maakt de Wlb, zoals deze is komen te luiden, het vestigen
van eeuwigdurende grafrechten echter wel mogelijk. Indien het onderhoud van
deze graven is afgekocht, zijn er op dit moment derhalve geen gronden om deze
grafrechten vervallen te verklaren. Niettemin doet zich opnieuw de vraag voor
of niet voorkomen moet worden dat dergelijke rechten gevestigd worden. Een
bepaling, zoals destijds in het oorspronkelijke wetsvoorstel, dat uitsluitende
grafrechten slechts voor bepaalde tijd verleend kunnen worden en vervolgens
voor tien jaar verlengd kunnen worden, zou daaraan tegemoet kunnen komen.
Daaraan gekoppeld zou voor bestaande eeuwigdurende grafrechten een overgangstermijn
gesteld kunnen worden, waarbinnen deze rechten verlengd kunnen worden. Indien
zich geen belanghebbenden melden zou dan daarna tot ruiming overgegaan kunnen
worden. Ik zou met de Kamer in discussie willen treden over de vraag of de
regeling met betrekking tot het vestigen van uitsluitende grafrechten voor
onbepaalde tijd in de huidige vorm gehandhaafd moet blijven. Een onderzoek
naar onduidelijkheden met betrekking tot eeuwigdurende grafrechten is naar
mijn mening niet noodzakelijk.Schriftelijk vestigen van grafrechtenDe LOB vraagt om een wettelijke regeling die erin voorziet dat ook bij
de uitgifte van een plaats in een algemeen graf en de toewijzing van een asbestemmingsruimte
door de houder van een begraafplaats (en columbarium) een schriftelijke onderhandse
akte wordt opgemaakt. CommentaarHoewel het schriftelijk vestigen van een grafrecht
aan te raden is en dit in de praktijk in de meeste gevallen ook schriftelijk
wordt gevestigd, is er bij de uitgifte van een plaats in een algemeen graf
geen noodzaak dit wettelijk verplicht te stellen. In tegenstelling tot een
uitsluitend grafrecht geeft de uitgifte van een plaats in een algemeen graf
geen recht op begraving op een specifieke locatie op de begraafplaats en bestaat
er geen grafrecht dat kan worden verlengd. Registratie van de plaats van begraving
vindt plaats door middel van het register dat de begraafplaatsbeheerder op
grond van artikel 27 verplicht is bij te houden.Het recht op een eigen grafDe LOB is van mening dat gelet op de maatschappelijke behoefte aan eigen
graven er een wettelijke bepaling dient te worden opgenomen op grond waarvan
gemeenten er voor dienen te zorgen dat op minstens één gemeentelijke
begraafplaats gelegenheid tot het begraven in eigen graven wordt geboden.CommentaarIn de praktijk blijkt deze behoefte in sommige gemeenten
te bestaan. Of het opnemen in de wet van een dergelijk vereiste daarvoor de
meest wenselijke oplossing is, is echter de vraag. Voorstelbaar is immers
dat in een aantal gemeenten de behoefte aan eigen graven bij de burgers niet
bestaat. Daarom dient dit te worden overgelaten aan de gemeentebesturen. Wel
wil ik opmerken dat slechts zwaarwegende motieven aanleiding kunnen zijn om
de mogelijkheid om in de eigen gemeente te worden begraven in een eigen graf
te onthouden.Opgraving (artikel 29 Wlb)De VNG stelt voor om het vergunningvereiste voor het opgraven alleen te
laten gelden gedurende de grafrusttermijn. Na deze termijn is volgens de VNG
een vergunning niet meer nodig, mits geregistreerd wordt waar de resten worden
herbegraven. De LOB is van mening dat de vergunningvoorschriften betreffende
het geneeskundig toezicht als bedoeld in artikel 29, tweede lid, kunnen vervallen.
Ook het verlof van de officier van justitie in het derde lid is volgens de
LOB achterhaald.CommentaarOpgraving vindt meestal plaats omdat de nabestaanden
van de overledene om bijzondere redenen het lijk een andere rustplaats wensen
te geven. Opgraving mag niet worden verward met ruiming. Het is denkbaar dat
men een reeds begraven lijk wil opgraven om het een andere bestemming te geven,
bijvoorbeeld omdat pas later is gebleken dat een andere bestemming de uitdrukkelijke
wens van de overledene was. Dit kan alleen worden geconstateerd door degene
die in de lijkbezorging heeft voorzien of die redelijkerwijs geacht kan worden
in diens plaats te zijn getreden. Het gaat hier om de (vermoedelijke) wens
van de overledene. Dit is een zwaarwegend uitgangspunt van de Wlb. Om deze
reden is het niet wenselijk om opgraving, ook na het verloop van de wettelijke
grafrusttermijn, om iedere denkbare reden zonder meer mogelijk te maken.Schudden van gravenDe VNG vraagt of het schudden van een graf (na afloop van de minimum grafrusttermijn)
kan worden beschouwd als ruimen. CommentaarHet schudden van graven betreft het lichten van een
of meer stoffelijke overschotten in een graf om vervolgens de geskeletteerde
resten in de onderste laag van hetzelfde graf terug te plaatsen. De Wlb kent
het begrip «schudden» niet. Schudden is echter te beschouwen als
een vorm van ruiming omdat bij ruiming eveneens de mogelijkheid wordt geboden
overblijfselen dieper te begraven in het betreffende graf. Artikel 31 Wlb
is in dit geval van toepassing. Bij het schudden van een graf mag er evenals
bij ruiming vanuit worden gegaan dat de stoffelijke resten teniet zijn gegaan.
Het schudden van een graf kan evenals ruiming alleen plaatsvinden na afloop
van de wettelijke grafrusttermijn waarbij er vanuit wordt gegaan dat er sprake
is van volledige skelettering.Cremeren van opgegraven lijkenDe Vereniging Stadswerk Nederland wil in artikel 29, derde lid, de toestemming
van de officier van justitie bij het cremeren van een opgegraven lijk laten
vervallen. In het verlengde hiervan stelt de LOB artikel 31, derde lid, ter
discussie op grond waarvan bij de crematie van de overblijfselen van lijken
na ruiming toestemming van de officier van justitie is vereist.CommentaarDe toestemming van de officier van justitie is hier
vereist met het oog op eventuele justitiële bezwaren. Aangezien dergelijke
bezwaren in de praktijk niet aan de orde blijken te zijn, lijkt deze bepaling
in artikel 29, derde lid, inderdaad overbodig. Daarnaast is het zo dat in
het geval er in eerste instantie gekozen wordt voor crematie er geen toestemming
van de officier van justitie vereist is. Ik zal mijn ambtgenoot van Justitie
vragen naar zijn opvatting omtrent het schrappen van artikel 29, derde lid.Wel geldt in het geval van crematie van een opgegraven
lijk dat een groot belang moet worden gehecht aan de (vermoedelijke) wens
van de overledene. Meestal is het feit dat een overledene is begraven het
gevolg van een bewuste keuze. Het verzoek tot verbranding van een opgegraven
lijk dient dan ook uit te gaan van degene die het verlof tot begraving of
verbranding heeft aangevraagd en voor de wijze van lijkbezorging verantwoordelijk
is of door degene die redelijkerwijs geacht kan worden in diens plaats te
zijn getreden.Verlengen grafrusttermijn (artikel 31, tweede lid, Wlb)Aangezien er in veel gevallen pas wordt geruimd na een langere periode
dan 10 jaar wordt door de Vereniging van Kerkvoogdijen voorgesteld om de grafrusttermijn
te verlengen tot 15 jaar.De LOB stelt voor wat betreft artikel 31, vierde lid, dat de hier genoemde
mogelijkheid van verlenging van de grafrusttermijn door gedeputeerde staten
kan vervallen omdat dit nooit wordt toegepast. De LOB is van mening dat juist
de begraafplaatsbeheerder er het meeste baat bij heeft dat de lijken tot ontbinding
komen.CommentaarDe ruimingstermijn van algemene graven die voor tien
jaar zijn uitgegeven ligt vaak een paar jaar na deze termijn. Soms wordt er
zelfs pas na tientallen jaren geruimd. Meestal wordt er niet incidenteel geruimd,
maar pas wanneer men delen van de begraafplaats wil ruimen omdat er behoefte
aan nieuwe begraafruimte is. De houder van de begraafplaats maakt dus in de
praktijk in veel gevallen pas jaren later gebruik van zijn recht
om te ruimen. Een verlenging van de termijn van tien jaar vanwege het feit
dat er in de praktijk pas op een later tijdstip wordt geruimd ligt niet voor
de hand. De Wlb staat ruiming op een later tijdstip immers niet in de weg.Met betrekking tot de verlengingsmogelijkheid van artikel
31, vierde lid, kunnen bijzondere omstandigheden er in individuele gevallen
aanleiding toe geven de grafrusttermijn te verlengen, ook al zullen die omstandigheden
zich in de praktijk niet vaak voordoen. Het is daarom niet gewenst deze uitzonderingsmogelijkheid
te laten vervallen.§ 2. Gemeentelijke begraafplaatsenGemeentelijke begraafplaats (artikel 33 Wlb)De Vereniging Stadswerk Nederland stelt dat het gezien de gelijkwaardigheid
van begraven en cremeren mogelijk moet zijn om in de wet op te nemen dat iedere
gemeente op haar begraafplaats mogelijkheden voor asbestemming moet bieden.
Ook de LOB pleit voor de verplichting dat gemeenten voor zich of met andere
gemeenten samen asbestemmingsvoorzieningen dienen te treffen.CommentaarArtikel 62 biedt naast bijzetting in een crematorium
of op een bijzondere bewaarplaats de mogelijkheid de asbus in of op een graf
of op een afzonderlijke plaats bij te zetten op een begraafplaats. Afgezien
van het bestaan van een strooiveld op een begraafplaats hebben begraafplaatsbeheerders
door genoemde wetswijziging daarnaast de mogelijkheid om in te stemmen met
de wens om incidenteel as te verstrooien op een begraafplaats. Er geldt echter
geen verplichting om op de gemeentelijke begraafplaats mogelijkheden tot asbestemming
te creëren, zoals in artikel 33 bij begraving. De mogelijkheden voor
bestemming van as bij crematie zijn – mede door de wijziging van de
Wlb in 1998 – dermate ruim, dat de vergelijking met begraving, waar
de bestemming van het stoffelijk overschot wettelijk is bepaald, op dit punt
niet gemaakt kan worden. Ik zie daarom geen reden voor een wettelijke verplichting
om asbestemmingsplaatsen te creëren op gemeentelijke begraafplaatsen.§ 3. Bijzondere begraafplaatsenBijzondere begraafplaatsenDe NUVU stelt voor een artikel toe te voegen, dat luidt: «De eigenaar
van een bijzondere begraafplaats heeft de plicht rechthebbende van een graf
de uitvoering van een begrafenis te doen verzorgen door een door de rechthebbende
aan te wijzen uitvaartverzorger of door de rechthebbende zelf».CommentaarEr zijn mij geen gevallen bekend van situaties waarbij
het voor rechthebbenden niet mogelijk zou zijn om zelf voor een uitvaartverzorger
te kiezen of de uitvaart zelf te verzorgen. De Wlb staat dit in ieder geval
niet in de weg. Indien de situatie zich voor zou doen dat de mogelijkheid
niet bestaat zelf een uitvaartverzorger te kiezen, is er sprake van gedwongen
winkelnering in strijd met de Mededingingswet. In dergelijke gevallen kan
men een beroep doen op de Nederlandse mededingingsautoriteit (Nma).HOOFDSTUK IV VERBRANDINGAFDELING 1. ALGEMENE BEPALINGENSluiting van een crematorium (artikel 50, derde lid, Wlb)De LOB pleit bij sluiting van een crematorium voor een wettelijke termijn
waarbinnen een strooiveld onaangeroerd moet blijven liggen, zoals ook geldt
bij sluiting van begraafplaatsen op grond van artikel 46, tweede lid.In aansluiting hierop wil de Vereniging Stadswerk Nederland naar analogie
van hoofdstuk III, paragraaf 4 eveneens in hoofdstuk IV bepalingen opnemen
voor sluiting van asbestemmingsplaatsen in het algemeen en in het bijzonder
daar waar sprake is van strooivelden.CommentaarMede gelet op ruimtelijke overwegingen acht ik dit
niet wenselijk. De termijn genoemd in artikel 46, tweede lid, is specifiek
eigen aan begraving, waarbij nog stoffelijke resten in de graven aanwezig
kunnen zijn. Bij verstrooide as is dit niet aan de orde. Voor asbestemmingsplaatsen
die bestemd zijn om permanent as op te verstrooien zoals strooivelden bij
een crematoriumcomplex is de Wet bodemverontreiniging en de Wet verontreiniging
oppervlaktewater van toepassing. Artikel 66b, eerste lid, spreekt over bestemming
van een terrein om permanent as te verstrooien.AFDELING 2. CREMATORIAVerordening gelegenheid tot cremeren (artikel 56 Wlb)De LVC merkt op dat de bepaling in artikel 56 over de openingstijden van
gemeentelijke crematoria, gezien de verhouding tussen het aantal gemeentelijke
crematoria tot de overige, niet logisch overkomt. Verder is in de wet geen
sprake van gemeentelijke crematoria.De Vereniging Stadswerk Nederland stelt dat artikel 56 spreekt van de
gelegenheid tot het houden van crematieplechtigheden, terwijl artikel 35 spreekt
van het geven van gelegenheid tot begraven. De formulering van artikel 56
zou moeten worden aangepast aan de formulering in artikel 35.CommentaarUit de parlementaire behandeling van de Wlb met betrekking
tot artikel 35 vloeit voort dat het niet de bedoeling is geweest dat regels
gesteld worden met betrekking tot de openingstijden van bijzondere crematoria.
Het geven van gelegenheid tot begraven op bepaalde dagen is eveneens niet
van toepassing op bijzondere begraafplaatsen.Artikel 56 lijkt sterk op artikel 35 (in hoofdstuk
III, 2. Gemeentelijke begraafplaatsen), waarin de gelegenheid tot begraven
op gemeentelijke begraafplaatsen wordt geregeld. Er zijn evenwel redactionele
verschillen, die voortvloeien uit het ontbreken van een aparte paragraaf «Gemeentelijke
crematoria». Voorts is niet bepaald dat de lijkverbranding dient plaats
te vinden op de dag dat de crematieplechtigheid wordt gehouden. Het lijk zou
dus een of meer dagen later verbrand kunnen worden, met dien verstande dat
de crematoriumhouder niettemin gebonden is aan de in artikel 16 genoemde termijn
van uiterlijk de vijfde dag na die van het overlijden. Het verschil in redactie
is hieruit te verklaren.AFDELING 3. BERGING, BESTEMMING EN BEWARING VAN DE AS§ 1. AlgemeenBerging in asbus met opschrift (artikel 58, tweede lid,
Wlb)De Vereniging Stadswerk Nederland wil met betrekking tot het onleesbaar
maken van het opschrift op asbussen bij artikel 58, tweede lid, het begin
van de derde volzin schrappen: «Binnen twintig jaren na het plaatsen
van». Ook de LOB stelt dat de termijn van 20 jaar geschrapt zou kunnen
worden omdat het geen zin heeft het onleesbaar maken van een opschrift aan
een termijn te binden.CommentaarDe derde volzin van artikel 58, tweede lid, is inderdaad
overbodig te noemen. Artikel 66, eerste lid, onderdeel a, verwijst immers
al naar de wettelijke minimale bewaartermijn van de asbus. In de tweede volzin
staat dat er sprake moet zijn van onuitwisbare cijfers en letters. Hieruit
volgt vanzelfsprekend dat deze niet mogen worden verwijderd.Berging in ander voorwerp (artikel 58, derde lid, Wlb)De LVC stelt dat er onduidelijkheid bestaat met betrekking tot de zeggenschap
over de as. In artikel 58, derde lid, is sprake van een nabestaande terwijl
in artikel 59, tweede lid, sprake is van de nabestaande die de zorg voor de
as op zich neemt.Het zou volgens de LOB wenselijk zijn duidelijk te maken dat crematoria
en begraafplaatshouders maar één wederpartij hebben namelijk
de nabestaande die de zorg van de asbus op zich neemt. Er ontstaan problemen
indien andere nabestaanden andere wensen hebben ten aanzien van de bestemming
van de asbus.CommentaarIn artikel 58, derde lid, gaat het om het bergen van
een (klein) deel van de as die ter beschikking van een nabestaande wordt gesteld.
Hierbij kan gedacht worden aan berging van een klein beetje as in bijvoorbeeld
een medaillon of een ander bijzonder voorwerp na de verbranding. Artikel 58
geeft dit recht aan iedere nabestaande. Daarbij zal echter rekening gehouden
moeten worden met de wensen van de overledene. In artikel 59, tweede lid,
onderdeel c, gaat het om het ter beschikking stellen van de asbus aan een
nabestaande. De toevoeging «die de zorg van de asbus op zich neemt»
duidt op de verantwoordelijkheid welke deze nabestaande ingevolge de wet op
zich neemt bij het in ontvangst nemen van de asbus na de minimale bewaartermijn
van een maand door de crematoriumhouder. De wet biedt geen regeling indien
de nabestaanden niet tot overeenstemming komen over de bestemming van de as.
De crematoriumhouder kan de as overdragen aan een van de nabestaanden, die
de zorg voor de asbus op zich neemt. De vraag is of een wettelijke regeling
een oplossing kan bieden aangezien de wetgever er voor heeft gekozen niet
in onderlinge verhoudingen en rechten van nabestaanden te treden. Naast het
door de LOB aangevoerde punt zou een argument voor een wettelijke regeling
op dit punt kunnen zijn dat degene die belast is met de zorg voor de crematie
dit in de meeste gevallen doet in opdracht of op aanwijziging van de overledene.
Diegene kan dan ook op de hoogte worden geacht te zijn van de wensen van de
overledene. Ik stel voor in de wet vast te leggen dat degene die is belast
met de zorg voor de crematie ook de zorg krijgt over de asbus in het geval
van artikel 59, tweede lid, onder c.Bewaartermijn asbus (artikel 59, eerste en tweede lid,
Wlb)De Facultatieve stelt dat zelfs wanneer besloten wordt tot het bijzetten
van de as in een columbarium of urnengraf op het terrein van een crematorium
een maand gewacht dient te worden voor deze bijzetting mag plaatsvinden (artikel
59, tweede lid, onder a). De as blijft hierbij op het terrein van het crematorium
en dus onder het beheer en de verantwoordelijkheid van het crematorium.Ook de LVC vraagt om een uitzondering op artikel 59, eerste lid. Artikel
59, eerste lid, zou geschrapt moeten worden, dan wel zo geredigeerd dat de
bewaartermijn niet van toepassing is bij verzending van de as naar het buitenland.CommentaarIndien een asbus wordt bijgezet in een columbarium
of urnengraf op het terrein van een crematorium is er inderdaad sprake van
een situatie waarbij de houder van het crematorium zorg draagt voor de bewaring
van de asbus. In een dergelijk geval kan bijzetting direct plaats vinden omdat
in deze situatie de asbus onder het beheer en de verantwoordelijkheid van
de beheerder van het crematorium valt. Wijziging van de wet is daartoe niet
noodzakelijk.De in het eerste lid genoemde termijn is bedoeld voor
de mogelijkheid van een justitieel onderzoek. Indien in specifieke gevallen
een kortere termijn wenselijk is, geeft het vierde lid een ontheffingsmogelijkheid
van deze termijn. Het schrappen van deze formaliteit zou ertoe kunnen leiden
dat justitieel onderzoek onmogelijk wordt.Bewaartermijn asbus uit het buitenland (artikel 60 Wlb)De LVC concludeert dat op grond van artikel 60, tweede lid, uit het buitenland
afkomstige as tenminste een maand door de nabestaanden dient te worden bewaard.
Bij bijzettingen lijkt dit onlogisch.De LOB vraagt zich af of een houder van een begraafplaats die een asbus
uit het buitenland ontvangt, deze bus eerst een maand moet bewaren alvorens
deze in een graf of columbarium bij te zetten.CommentaarDe regels omtrent uit het buitenland afkomstige as
komen overeen met de regels die gelden voor de behandeling van as die afkomstig
is uit een Nederlands crematorium. Ook in dit geval houdt de bewaartermijn
van de as verband met een periode van bezinning en de mogelijkheid voor eventueel
justitieel onderzoek. Aangezien hier de nabestaande verantwoordelijk wordt
gesteld voor de bewaartermijn is bijzetting gedurende de termijn van een maand
niet mogelijk.§ 2. Het bijzetten van de asbusBijzetten asbus (artikel 62 Wlb)De LOB stelt dat de formaten van urnen en andere houders van as(bussen)
soms het plaatsen van een asbus niet toelaten. De as wordt dan overgeschud
in een voorwerp dat wel in de houder past. In verband met de liberalisering
van de asbestemmingen zou dit volgens de LOB moeten worden toegestaan.CommentaarHet overschudden van de as in een andere asbus of voorwerp
ten behoeve van bijzetting is niet geoorloofd teneinde het risico
op vermenging of verwisseling van de as met die van andere overledenen uit
te sluiten. Indien een recht is gekocht om de bus bij te zetten moet diegene
voor gelegenheid zorgen de betreffende bus te plaatsen. Over de formaten van
urnen en andere houders van asbussen kunnen zo nodig door de sector zelf afspraken
worden gemaaktRuiming van de asbus (artikel 66, eerste lid, onderdeel
a Wlb)De LVC, de VNG, de VOU de LOB, en de Vereniging Stadswerk Nederland wensen
de termijn waarna een asbus mag worden geruimd genoemd in artikel 66, eerste
lid, onder a, te schrappen omdat de rechthebbende na de bewaartermijn van
een maand altijd vrij is de as een andere bestemming te geven.CommentaarDe minimale grafrusttermijn bij begraven is tien jaar.
De reden hiervan is dat na deze termijn mag worden verwacht dat er onder goede
omstandigheden sprake is van volledige skelettering. Na deze periode van tien
jaar mag een graf worden geruimd. Het ruimen van een asbus mag ingevolge artikel
66, eerste lid, onderdeel a, pas na verloop van twintig jaren nadat de as
in de bus is geborgen en met toestemming van de rechthebbende. Gezien de verruiming
van de mogelijkheden van asbestemming in 1998 is het niet logisch de termijn
in artikel 66 te handhaven. Immers wanneer de asbus aan een nabestaande ter
beschikking wordt gesteld heeft deze onder andere de mogelijkheid de as te
doen verstrooien op een permanent strooiveld of kan hij de as zelf (doen)
verstrooien op een voor de overledene of nabestaande dierbare plek. In deze
gevallen is de bewaartermijn van twintig jaar niet van toepassing. Het ligt
daarom in de rede om de termijn van bijzetting van asbussen over te laten
aan de afspraken tussen de beheerder van de plaats van bijzetting en de nabestaanden.
Artikel 66, eerste lid, onderdeel a, kan dus vervallen.Verstrooien van de as (artikel 66, tweede lid, Wlb)Op grond van artikel 66, tweede lid, geschiedt ruiming van asbussen door
verstrooiing van de as. Nabestaanden moeten volgens de LVC echter ook voor
de andere in de wet genoemde bestemmingen kunnen kiezen.CommentaarRuiming geschiedt op grond van artikel 66 na verloop
van twintig jaren nadat de as in de bus is geborgen, en met toestemming van
de rechthebbende. Op grond van artikel 63 kan de asbus door de houder van
de plaats van bijzetting aan de nabestaande ter beschikking worden gesteld.
Dit betekent dat als de houder op grond van artikel 66, tweede lid, de rechthebbende
in kennis stelt van het voornemen om te ruimen deze rechthebbende kan verzoeken
de asbus onder zijn zorg te brengen en daaraan die bestemming te geven die
de wet toestaat. Het is dus op grond van de huidige wet reeds mogelijk om
alsnog voor de andere bestemmingen te kiezen.Mogelijkheden voor asbestemmingDe Vereniging Stadswerk Nederland wil in hoofdstuk IV bepalingen opnemen
met betrekking tot het recht op asbestemmingsmogelijkheden naar analogie van
grafrechten met termijnen en verlengingsmogelijkheden. CommentaarGrafrechten zoals omschreven in artikel 28 hebben ook
betrekking op urnengraven. Men kan in de plaats van «graf» ook
lezen «urnengraf» of «nis of andere ruimte» in een
urnenmuur of urnentuin of de zogenaamde «algemene nis» van een
crematorium. Artikel 28 is hierbij van overeenkomstige toepassing. Dit behoeft
geen verdere omschrijving in de wet. De asbestemmingsmogelijkheden zijn voldoende
in de wet geregeld: de as kan worden verstrooid, de asbus kan naar het buitenland
worden gezonden, een asbus kan worden bijgezet en ook kan een asbus ter beschikking
worden gesteld aan een nabestaande die de zorg van de asbus op zich neemt.
In dit laatste geval kan er worden gekozen voor incidentele verstrooiing van
de as op een voor de overledene dierbare plek.HOOFDSTUK VI BIJZONDERE BEPALINGENNiet-natuurlijke dood (artikel 76, derde lid, Wlb)De officier van justitie kan op grond van artikel 76, derde lid, de termijn
waarbinnen een lijk bezorgd moet worden verlengen in verband met justitieel
onderzoek. De VOU vraagt om verlenging van deze termijn in voorkomende gevallen
zonder meer toe te staan.CommentaarDe officier van justitie zal op grond van artikel 76
de termijn alleen verlengen wanneer er tekenen of aanduidingen van een niet-natuurlijke
dood aanwezig zijn en nader justitieel onderzoek gewenst is. Artikel 76 biedt
dan ook geen basis voor een algemene mogelijkheid voor de verlenging van de
vijfdagentermijn. Voor wat betreft een algemene verlenging van deze termijn
zij verwezen naar het commentaar bij artikel 16.B. BESLUIT OP DE LIJKBEZORGING (BLB)§ 4. De inrichting van een graf en de afstand tussen
de graven onderlingDe inrichting van een graf (artikel 5, derde lid, Blb)De LOB stelt voor om ten aanzien van het verbod om dieper dan drie lijken
te begraven een gemeentelijke ontheffingsregeling in het leven te roepen.CommentaarUitgangspunt van deze regeling is dat voldoende zuurstof
tot de graven kan plaatsvinden en gasuitwisseling plaatsvindt, zodat de lijkvertering
niet wordt belemmerd. Ook mag geen grondwater tot de graven doordringen in
verband met de conserverende werking van water. Doel daarvan is dat lijkvertering
binnen tien jaar mogelijk is. Een ontheffingsregeling van dit verbod is daarom
niet wenselijk.§ 5. De wijze van verbranding en de wijze van de
registratie van verbranding en van bestemming van de asAsverstrooiing (artikel 10 Blb)De LVC stelt dat indien de as van een overledene wordt verstrooid in open
zee dit geschiedt door of namens de houder van het crematorium. De vraag is
of dit nog steeds van toepassing is in verband met het verstrooien door nabestaanden
op een voor de overledene dierbare plaats.CommentaarBedoelde bepaling in het Blb is bij de verruiming van
de mogelijkheden voor asbestemming in 1998 komen te vervallen (Besluit van
26 maart 1998, Stb. 1998, 199, tot wijziging van het Besluit op de lijkbezorging).§ 6. Vervoer van lijken naar en uit NederlandVerlof tot begraving of verbranding (artikel 11 Blb)Diverse organisaties vragen meer duidelijkheid omtrent de verklaringen
die in de verschillende situaties zijn vereist bij het internationaal vervoer
van lijken. Gevraagd wordt om een modelverklaring voor gemeenten op te stellen
als bedoeld in artikel 11, vierde lid, Blb. Ook wordt een circulaire gevraagd
waarin meer duidelijkheid wordt gegeven omtrent nationaal en internationaal
vervoer van stoffelijke overschotten.Het mortuarium Schiphol wenst specifieke wettelijke voorzieningen voor
mortuarium Schiphol voor wat betreft het beperken van de papierstroom.CommentaarHet Blb geeft de vereisten aan waaraan moet worden
voldaan bij het vervoer van lijken uit en naar Nederland. Het Blb beschrijft
in artikel 11 drie verschillende situaties:De eerste situatie heeft betrekking op landen die de
Internationale overeenkomst inzake het vervoer van lijken (Overeenkomst van
Straatsburg) van 26 oktober 1973 (Trb. 1975, 95) hebben ondertekend. De tweede
situatie betreft het vervoer van lijken tussen Benelux landen.De derde situatie betreft alle overige gevallen. De
situatie is dus als volgt:Bij vervoer van en naar landen die partij zijn in de
Overeenkomst van Straatsburg dient een laissez-passer voor lijken aanwezig
te zijn als bedoeld in artikel 3 van die overeenkomst (artikel 11, tweede
lid, Blb).Bij het vervoer uit Nederland naar België of Luxemburg,
dient de bevoegde autoriteit van de gemeente alleen een verlof tot begraving
of verbranding af te geven (artikel 11, derde lid, Blb).In de overige gevallen dient bij het lijk een verklaring
aanwezig te zijn, afgegeven door de bevoegde autoriteit van het land vermeldende
de naam van de overledene en de plaats waarheen het lijk wordt vervoerd (artikel
11, vierde lid, Blb). Dit betekent dat de gemeente een verklaring afgeeft
waarin genoemde gegevens staan vermeld. Het model van de laissez-passer kan
hier worden gebruikt. Het gebruik van deze laissez-passer is echter niet verplicht.
Het kan worden aangemerkt als een praktisch hulpmiddel.§ 7. Lijken die Nederland worden binnengebrachtBegraving in zinken kisten (artikel 16, tweede lid, Blb)De LOB stelt dat begraving in zinken kisten van lijken die Nederland worden
binnengebracht verboden zou moeten worden, aangezien deze de lijkontbinding
in ernstige mate belemmeren.CommentaarNaast de belemmerende werking met betrekking tot de
lijkontbinding kan ook de milieubelasting van zinken kisten worden aangevoerd
als argument tegen begraving in zinken kisten. Zinken kisten zijn gebruikelijk
bij internationaal vervoer van stoffelijke overschotten. Na het internationaal
vervoer zou het stoffelijk overschot in een andere kist of omhulsel begraven
moeten worden. Een wijziging van artikel 16, tweede lid, Blb ligt derhalve
in de rede.Sluiten en zegelen van de kistEr bestaat bij een aantal organisaties onduidelijkheid over het sluiten
en zegelen van de kist met het stoffelijk overschot bij internationaal vervoer.
Veel gemeenten eisen dat dit door een arts van de GGD gebeurt terwijl dit
niet expliciet in de Wlb staat omschreven. De vraag is of de Wlb dit vereist.CommentaarHet vereiste van het sluiten en zegelen van de kist
door een GGD-arts vloeit voort uit artikel 5 van de Internationale overeenkomst
inzake het vervoer van lijken (Overeenkomst van Straatsburg). In artikel 5
van deze overeenkomst staat omschreven dat de bevoegde autoriteit die het
laissez passer afgeeft toeziet dat aan de vereiste medische, sanitaire, administratieve
en wettelijke formaliteiten is voldaan. De gemeentelijke lijkschouwer ziet
er in een dergelijk geval op toe dat aan de vereiste voorschriften krachtens
deze internationale overeenkomst wordt voldaan. Dit hoeft echter alleen door
een gemeentelijk lijkschouwer plaats te vinden indien het lijk vervoerd wordt
naar een land dat deel uitmaakt van de Overeenkomst van Straatsburg.LIJKOMHULSELBESLUITToepassing van kunststoffen (artikel 1, Lijkomhulselbesluit)De VTU stelt voor artikel 1 van het Lijkomhulselbesluit uit te breiden
met: «biologisch afbreekbare kunststoffen zijn altijd toegelaten».
Voor artikel 1, derde lid, stelt zij voor de zinsnede « eventueel-polyesterharsen»
te laten vervallen.CommentaarVooropgesteld dient te worden gesteld dat lijkkisten
en andere lijkomhulsels in principe dienen te zijn gemaakt van natuurlijke
stoffen. Biologisch afbreekbare kunstoffen kunnen hier ook toe worden gerekend
indien deze de lijkvertering niet onnodig belemmeren. Het begrip biologisch
afbreekbare kunststoffen is echter een te algemene aanduiding. Het beoordelen
van de biologische afbreekbaarheid is een zeer technische aangelegenheid.
Het Lijkomhulselbesluit is in 1998 aangepast aan de hand van de resultaten
van een onderzoek dat in 1992/93 heeft plaatsgevonden in opdracht
van het ministerie van Binnenlandse Zaken. Als uitgangspunt daarbij is gehanteerd
dat voor het toelaten van materialen en toepassingen in de regeling het lijk
onder de omstandigheden als bedoeld in het Besluit binnen tien jaar geskeletteerd
dient te zijn. Momenteel wordt het Lijkomhulselbesluit door de ministeries
van SZW, BZK en VROM opnieuw bezien in verband met arbovoorschriften.Controle op het LijkomhulselbesluitLeveranciers van uitvaartkisten en de LOB vinden controle op de wijze
waarop uitvoering wordt gegeven aan de in het Lijkomhulselbesluit gestelde
eisen wenselijk. Ook sanctiemogelijkheden zoals opgenomen in de Wlb hoofdstuk
VII zijn gewenst.CommentaarHet Lijkomhulselbesluit is een nader regeling van de
in artikel 4, tweede lid, onderdeel b Blb aangewezen toepassingen van kunstoffen
bij de vervaardiging van kisten of andere omhulsels. Op artikel 4 Blb is ingevolge
artikel 33 Blb de strafbepaling genoemd in artikel 81, onderdeel 8° Wlb
van toepassing.De naleving van het Lijkomhulselbesluit is in eerste
instantie een gezamenlijke verantwoordelijkheid van zowel de fabrikanten van
lijkomhulsels, de begrafenisondernemers, de begraafplaatsbeheerders en de
houders van crematoria.2.2 Algemene onderwerpenThanatopraxieDe LOB heeft aangegeven het te betreuren dat zij niet is betrokken bij
de discussie over thanatopraxie.CommentaarIn de notitie lijkbezorging van januari 1998 is ingegaan
op het onderwerp thanatopraxie. Daaronder wordt verstaan het tijdelijk conserveren
van een lichaam kort na het overlijden met als oogmerk de lijkontbinding te
remmen gedurende de periode van opbaring. Thanatopraxie is op dit moment niet
toegestaan. Om meer inzicht te krijgen in een aantal aspecten is op ambtelijk
niveau een werkgroep ingesteld, die onderzoekt hoe thanatopraxie zich verhoudt
tot de integriteit van het lichaam, aangezien het gaat om een behandeling
waarbij een vloeistof in het lichaam wordt gebracht. Ook de milieuhygiënische
aspecten, de invloed die thanatopraxie heeft op het lijkontbindingsproces
en de gezondheidsaspecten voor de uitvoerders zijn onderzocht.De werkgroep heeft vervolgens geadviseerd dat de middelen
die bij thanatopraxie worden gehanteerd erop getoetst worden dat het stoffelijk
overschot binnen 10 jaar geskeletteerd dient te zijn. De milieubelasting bij
zowel het begraven als cremeren van tijdelijk geconserveerde stoffelijke overschotten
wordt in het algemeen zeer gering geschat en hoeft het wettelijk mogelijk
maken van thanatopraxie niet in de weg te staan. Ook ethische aspecten hoeven
geen belemmering te zijn voor het wettelijk mogelijk maken van thanatopraxie.
De werkgroep heeft geadviseerd het verbod op het tijdelijk conserveren van
stoffelijke overschotten op te heffen, mits wordt voldaan aan een aantal randvoorwaarden
en zorgvuldigheidseisen, die in de wet zouden moeten worden opgenomen.Momenteel is de branche bezig met het ontwikkelen van
nadere voorstellen terzake. Binnenkort zullen deze voorstellen aan de minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties worden aangeboden. Opgemerkt zij dat de aanbevelingen van de branche te zijner tijd nog zullen
worden voorgelegd aan betrokken organisaties indien hieruit een wijziging
van de Wlb voort zou vloeien.Ongestoorde lijkontbindingDe LOB pleit voor wat betreft problemen rond ongestoorde lijkontbinding
voor een breed praktijkonderzoek naar de invloed van verschillende omstandigheden
op de lijkontbinding. Voor wat betreft lijkhoezen wordt door de LOB opgemerkt
dat er geen lijkhoezen in de handel zijn, die voldoen aan artikel 2 van het
Lijkomhulselbesluit.CommentaarBij de behandeling van de genoemde notitie inzake ontwikkelingen
en onderwerpen op het terrein van de lijkbezorging heb ik de toezegging gedaan
bij de LOB navraag te doen naar ervaringen met betrekking tot onvolledige
lijkontbinding ten gevolge van het gebruik van cytostatica. In reactie op
mijn brief van 10 juli 1998 heeft de LOB te kennen gegeven dat geen der leden
heeft aangegeven met dergelijke problemen te worden geconfronteerd. Er zijn
in de dagelijkse praktijk geen gevallen bekend met betrekking tot onvolledige
lijkontbinding waarvan vaststaat of waarvan het dringende vermoeden bestaat
dat deze het gevolg zijn van medicijngebruik of medische therapieën.
Daarbij zij opgemerkt dat het de houders van begraafplaatsen niet bekend is
en niet bekend kan zijn, wat de medische geschiedenis is van overledenen die
begraven worden. Bovendien is er een groot tijdsverloop tussen het tijdstip
van begraven en het moment van ruimen van een graf. Op sommige begraafplaatsen
wordt ook het beleid gevoerd om de ruiming of het schudden van individuele
graven niet uit te laten voeren door oudere medewerkers die de overledene
destijds nog bij leven hebben gekend. Dit soort omstandigheden maakt het niet
eenvoudiger om mogelijk bekende gegevens te combineren en daar conclusies
uit te trekken. De algemene indruk is dat er geen duidelijk verband is tussen
medicijngebruik of medische therapieën en de lijkontbinding. Hieruit
kan de conclusie worden getrokken dat er vooralsnog geen reden is om in dit
kader wettelijke of andere maatregelen terzake te treffen.De belangrijkste oorzaak voor onvolledige lijkontbinding
is nog steeds de belemmering van de zuurstoftoetreding als gevolg van een
hoog grondwaterpeil en/of slecht verteerbare en ondoordringbare lijkomhulsels.
In de praktijk is gebleken dat de lijkvertering regelmatig langzaam, slecht
of soms zeer onvolledig plaatsvindt. In een dergelijk geval is het van belang
dat maatregelen worden getroffen indien bij ruiming na afloop van de wettelijke
grafrusttermijn onverteerde resten worden aangetroffen om lijkontbinding alsnog
mogelijk te maken. Ik zie echter geen aanleiding voor een breed praktijkonderzoek
naar de invloed van verschillende omstandigheden op de lijkontbinding.Eigendom van grafmonumentenZowel de VNG als de LOB hebben dit punt aangevoerd. Het eigendom van grafmonumenten
valt na plaatsing door natrekking, automatisch toe aan de eigenaar van de
ondergrond van de begraafplaats. Het eigendom vormt voor de begraafplaatsen
een risicofactor. Het LOB wenst een bepaling over de eigendom van grafmonumenten
in het BW of wellicht de Wlb, waarmee een uitzondering wordt gevormd op de
algemene regel van natrekking, zodat de eigenaar van begraafplaatsen niet
automatisch verplicht is tot het onderhoud en risico's draagt. CommentaarDe Wlb geeft geen duidelijkheid omtrent het eigendomsrecht
van grafmonumenten. Uit de jurisprudentie is naar voren gekomen dat een grafmonument
wordt aangemerkt als onroerende zaak en daarmee eigendom is van de begraafplaatsbeheerder,
die ook de grond in eigendom heeft (natrekking). De eigendom van grafmonumenten
kan inderdaad een risicofactor vormen indien het onderhoud door de rechthebbende,
die onderhoudsplichtig is met betrekking tot het grafmonument, onvoldoende
is. De Wlb biedt in deze gevallen de mogelijkheid het grafrecht vervallen
te verklaren (artikel 28, vierde t/m zevende lid). Indien de begraafplaatsbeheerder
door natrekking eigenaar is geworden, kan hij uiteindelijk aansprakelijk zijn
voor eventuele schade. Dit geldt te meer indien geen rechthebbende meer is
aan te wijzen van een grafmonument. Risico-aansprakelijkheid met betrekking
tot grafmonumenten ontstaat slechts indien de begraafplaatsbeheerder niet
overgaat tot de procedure, die leidt tot vervallenverklaring van het grafrecht.
Uit een oogpunt van goed begraafplaatsbeheer is de huidige stand van zaken
in de jurisprudentie dan ook niet ongewenst en is er geen reden in een uitzondering
op de regel van natrekking te voorzien1.Adviesverplichtingen en de rol van de Inspectie van de
Volksgezondheid voor de MilieuhygiëneZowel de VNG als de LOB zijn van mening dat de adviesverplichting van
de Inspectie voor de Volksgezondheid van de Milieuhygiëne kan worden
afgeschaft. De inspectie zou in de praktijk altijd verwijzen naar de Inspectierichtlijn
lijkbezorging en meldt zelf dat geen contact hoeft te worden opgenomen indien
de richtlijn wordt gevolgd. De adviesplicht zou daarom een zinloze aangelegenheid
zijn. De VNG stelt voor het verplichte advies van de regionale inspecteur
van de volksgezondheid uit de wet halen en de Inspectierichtlijn lijkbezorging
nadrukkelijk als handreiking bij betrokkenen onder de aandacht brengen. De
LOB stelt tevens voor om in een aantal situaties de hoorplicht van de regionale
inspecteur van de volksgezondheid te laten vervallen.Ook de inspectie heeft aangegeven het wenselijk te vinden de hoorplicht
in de Wlb te laten vervallen. Wel zou de inspectie in Wlb de bevoegdheid willen
krijgen om gemeenten en provincies gevraagd en ongevraagd te adviseren over
de uitvoering van de Wlb. Van deze bevoegdheid wil de inspectie in beginsel
alleen gebruik maken, indien de richtlijn onvoldoende duidelijkheid verschaft,
dan wel er anderszins een bijzondere aanleiding is om aandacht te vragen voor
uitvoeringsaspecten met betrekking tot de Wlb. De rol van de inspectie zal
zich hierbij concentreren op het periodiek actualiseren van de inspectierichtlijn
waarbij zij deze richtlijn, dan wel de essentialia daarvan, een formelere
status willen geven dan momenteel nu het geval is.CommentaarVoor wat betreft de volgende specifieke situaties kent
de Wlb staatstoezicht op de volksgezondheid:• Artikel 29, eerste lid, WlbAdvisering van de Inspectie Milieuhygiëne aan
burgemeester en wethouders over vergunningverlening opgraven lijk.• Artikel 31, tweede lid, WlbMelding van voorgenomen ruiming aan de Inspectie Milieuhygiëne,
eventueel onder geneeskundig toezicht.• Artikel 31, vierde lid, WlbAdvisering aan gedeputeerde staten over besluit tot
verlenging van de termijn van grafrust• Artikel 34, WlbAdvisering van de Inspectie Milieuhygiëne gemeente
over het aanleggen of uitbreiden van een gemeentelijke begraafplaats.• Artikel 40, derde lid, WlbAdvisering van de Inspectie Milieuhygiëne gemeente
over aanwijzing van grond en voorschriften voor het aanleggen of uitbreiden
van een bijzondere begraafplaats.• Artikel 46, derde lid, WlbAdvisering van de Inspectie Milieuhygiëne gedeputeerde
staten over vergunningverlening tot uitgraving op meer dan 0,5 meter diepte
op gesloten begraafplaats.• Artikel 74, eerste lid, WlbVerlening van toestemming door de Inspectie voor de
Gezondheidszorg tot sectie ingeval het belang van de volksgezondheid dit vereist.• Artikel 91, WlbHet door de Inspectie voor de Gezondheidszorg gelasten
tot vervoer van lijken van personen die aan bepaalde infectieziekten zijn
overleden, naar een lijkenhuis of andere bewaarplaats (Wet bestrijding infectieziekten).• Artikel 10, tweede lid, BlbAdvisering van de Inspectie Milieuhygiëne aan
de gemeente over het aanwijzen van een terrein ten behoeve van het uitstrooien
van as.De Inspectie van de Volksgezondheid voor de Milieuhygiëne heeft bij
de lijkbezorging slechts een adviserende en geen toezichthoudende taak. De
«verplichte gang naar de inspecteur» is dan ook wat zwaar uitgedrukt.
Wanneer de inspectie signalen bereiken van onzorgvuldig handelen, leidend
tot milieu- of gezondheidsschade en dit onvoldoende wordt opgepakt, zal zij
de verantwoordelijken hierop aanspreken. De Inspectierichtlijn is in eerste
instantie bedoeld voor nieuwe situaties en wijzigingen van bestaande situaties.
Voor bestaande situaties bepaalt het bevoegd gezag – en in sommige gevallen
de eigenaren of beheerders – óf en in hoeverre initiatieven nodig
zijn tot aanpassing van (vergunning)voorschriften. Problemen of klachten zijn
daarbij de drijfveer. Men kan de richtlijn zien als het advies van de inspectie
over belangrijke milieuhygiënische aspecten van de lijkbezorging. Zij
beoogt hiermee een antwoord te geven op de meest gestelde vragen over de lijkbezorging
en bij te dragen aan het voorkomen van milieuhygiënische problemen op
die gebieden. In de praktijk is aangetoond dat zowel de richtlijn alsook de
adviserende taak van de inspectie op grond van de Wlb in een duidelijke behoefte
voorziet. Het gaat immers om een aantal zeer technische aangelegenheden waarvan
gezien het aantal vragen dat de inspectie bereikt mag blijken dat niet alle
betrokkenen deze kennis in huis hebben. Indien de inspectie voor het advies
volstaat met verwijzing naar de inspectierichtlijn, bestaat daartegen geen
bezwaar voor zover deze richtlijn voldoende helder ingaat op hetgeen waarover
advies wordt gevraagd. Tevens blijft echter de mogelijkheid bestaan een gericht
advies uit te brengen.Ik sta welwillend tegenover de voorstellen die de inspectie ten aanzien
van haar positie voor wat betreft de lijkbezorging heeft gedaan. Graag treed
ik hierover met mijn ambtgenoot van VROM nader in discussie. Toezicht en handhavingDe Vereniging Stadswerk Nederland wenst toezicht op naleving van de wet
voor (gemeentelijke) begraafplaatsen en crematoria. Ook de Inspectie van de
Volksgezondheid voor de Milieuhygiëne vraagt te bevorderen dat in de
Wlb een regeling wordt getroffen voor het toezicht op de naleving en bestuursrechtelijke
handhaving van de Wlb. Al eerder is aangegeven dat er behoefte bestaat aan
toezicht op de naleving van het Lijkomhulselbesluit. CommentaarHet toezicht op de naleving van de Wlb vindt plaats
door middel van strafrechtelijke handhaving, geregeld in hoofdstuk VII van
de Wlb. Daarnaast vervullen gemeenten een belangrijke rol bij de uitvoering
van de Wlb. Algemene begraafplaatsen zijn in beheer bij gemeenten, zodat gemeenten
bij deze begraafplaatsen voldoende mogelijkheden hebben tot toezicht. Voor
bijzondere begraafplaatsen geldt dat het kerkgenootschap of de natuurlijke
persoon dan wel privaatrechtelijke rechtspersoon die deze begraafplaats aanlegt,
toestemming nodig heeft van het gemeentebestuur, welke toestemming wordt geweigerd
indien niet aan de wettelijke voorschriften is voldaan (artikel 41). Daarnaast
bestaat voor een ieder de mogelijkheid een beroep te doen op de bepalingen
in de Wlb in het kader van civielrechtelijke procedures.De vraag wordt gesteld of meer toezicht op de naleving
van de Wlb gewenst is. Over de noodzaak en de eventuele mogelijkheden daartoe
wil ik met mijn ambtgenoot van VROM in discussie treden.VoorlichtingDiverse organisaties vragen een goede en brede voorlichting te bevorderen
over de mogelijkheden die de Wlb biedt. Met name voor wat betreft de incidentele
asverstrooiing.CommentaarWat betreft de mogelijkheden voor incidentele asverstrooiing
heeft de VNG in 1998 een circulaire uitgebracht ten behoeve van de gemeenten.
In deze circulaire wordt uitvoerig ingegaan op de mogelijkheden voor incidentele
asverstrooiing. Voorlichting ten aanzien van nabestaanden over de mogelijkheden
die er op het gebied van de lijkbezorging in Nederland bestaan acht ik bij
uitstek een taak van de organisaties binnen de uitvaartbranche.3. VOORSTELLEN TOT VERBETERINGZoals reeds in de inleiding is gesteld, wordt door de ingebrachte reacties
en het commentaar de indruk dat de Wlb in het algemeen goed functioneert bevestigd.
Niettemin worden een aantal wijzigingen wenselijk of noodzakelijk geacht.
In het voorgaande heb ik mijn reactie op het ingebrachte commentaar gegeven.
Bij de beoordeling van de reacties uit het veld moeten verschillende belangen
tegen elkaar worden afgewogen. Voor de volledigheid vat ik hier de voorgestelde
wijzigingen of suggesties die mijn instemming genieten nogmaals samen:• Voor wat betreft artikel 2 Wlb zal ik in contact treden met mijn
ambtgenoot van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, om te bevorderen dat een
doktersverklaring wordt afgegeven ten behoeve van de houders van een begraafplaats
of crematorium indien een vrucht na een zwangerschap van minder dan 24 weken
ter wereld is gekomen en ter begraving of verbranding wordt aangeboden.• Ik stem in met opname in de Wlb van een bepaling waaruit duidelijk
wordt wat het verschil is tussen een algemeen graf en een graf met een uitsluitend
recht. Ook ten aanzien van het onderscheid in hoofdstuk vier tussen algemene
ruimte en ruimten met een uitsluitend recht voor het bijzetten van asbussen,
is duidelijkheid gewenst.• Met betrekking tot urnengraven deel ik de opvatting dat het gezien
de recentelijk verruimde mogelijkheden tot asbestemming in de rede ligt ook
de termijn voor de uitgifte van urnengraven over te laten aan de afspraken
die nabestaanden en beheerders van de plaats van bijzetting hierover met elkaar
willen maken.• Ik ondersteun voor wat betreft het vervallen van grafrechten bij
kennelijke verwaarlozing van het onderhoud het voorstel om de termijn in artikel
28, zesde lid, in overeenstemming te brengen met de wettelijke termijn van
grafrust.• Met betrekking tot de vereiste toestemming van de officier van
justitie bij het cremeren van een opgegraven lijk zal ik contact opnemen met
mijn ambtgenoot van Justitie. Ik deel de opvatting dat de toestemming die
is vereist met het oog op eventuele justitiële bezwaren, in de praktijk
niet aan de orde blijkt te zijn. De bepaling in artikel 29, derde lid, lijkt
inderdaad overbodig.• Voor wat betreft artikel 58, tweede lid, over de berging van de
as in een asbus met opschrift deel ik de opvatting dat de derde volzin van
het tweede lid geschrapt kan worden.• Ik stel voor in de Wlb vast te leggen dat degene die is belast
met de zorg voor de crematie ook de zorg krijgt over de asbus in het geval
er sprake van artikel 59, tweede lid, onder c.• In het verlengde van de verruiming van de mogelijkheden van asbestemming
in 1998 stel ik voor om de termijn van bijzetting van asbussen over te laten
aan de afspraken tussen de beheerder van de plaats van bijzetting en de nabestaanden.
Artikel 66, eerste lid, onderdeel a, kan in dat geval komen te vervallen.• Ik onderschrijf het voorstel om het begraven in zinken kisten tegen
te gaan gezien de belemmerende werking met betrekking tot de lijkontbinding
en de milieubelasting van het begraven in zinken kisten. Mede artikel 16,
tweede lid, Blb zal daartoe worden gewijzigd.• Voor wat betreft de rol van de Inspectie voor de Volksgezondheid
van de Milieuhygiëne met betrekking tot de Wlb wil ik graag een nadere
discussie voeren. Ik sta in principe welwillend tegenover de voorstellen van
de inspectie. Hierover zal ik met mijn ambtgenoot van VROM nader in gesprek
treden. Dit geldt eveneens voor de vraag of toezicht op de handhaving van
de Wlb gewenst en noodzakelijk is.Alvorens er een voorstel tot wijziging van de Wlb in procedure wordt gebracht
zou ik graag binnen drie maanden de reactie van betrokkenen op mijn voorstellen
vernemen. Vervolgens zullen de Staten-Generaal zich kunnen beraden op een
wetsvoorstel dat naar ik hoop voor een belangrijk deel de instemming van de
sector geniet.De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,K. G. de VriesXNoot1Verwezen zij naar de artikelen terzake in het blad «De begraafplaats»
nr. 2/2 van zomer 2000 en nr. 3/2 van herfst 2000. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25864-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl