Warmtewet; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29048, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

17-09-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

29048 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI. ALGEMEEN1. Inleiding2. Uitgangspunten van het wetsvoorstel3. Hoofdlijnen van het wetsvoorstel4. Lasten voor overheid en bedrijfsleven5. Consultatie van belangenorganisaties6. Samenhang met andere wettenII. ARTIKELENArtikel 1Eerste lidTweede lidArtikel 2Artikel 3Eerste lidTweede lidDerde t/m tiende lidArtikel 4Artikel 5Artikel 6Artikel 7Artikel 8Artikel 9Artikelen 10 en 11Artikel 12Artikelen 15 en 16Artikel 17Artikelen 20 en 21Artikel 24Artikel 26BIJLAGE 1 (17 juli 2003: consultatieversie)VOORSTEL VAN WET VAN [...] TOT HET STELLEN VAN REGELS
OMTRENT DE LEVERING VAN WARMTE AAN KLEINVERBRUIKERS (WARMTEWET)VOORSTEL VAN WETHOOFDSTUK 1. BEGRIPSBEPALINGENArtikel 1HOOFDSTUK 2. LEVERING VAN WARMTEArtikel 2Artikel 3Artikel 4Artikel 5Artikel 6Artikel 7Artikel 8HOOFDSTUK 3. INFORMATIEVERSTREKKINGArtikel 9Artikel 10HOOFDSTUK 4. TOEZICHTArtikel 11Artikel 12HOOFDSTUK 5. BIJDRAGENArtikel 13Artikel 14HOOFDSTUK 6. BEROEPArtikel 15HOOFDSTUK 7. WIJZIGING VAN ANDERE WETTENArtikel 16ABCArtikel 17HOOFDSTUK 8. OVERGANGS- EN SLOTBEPALINGENArtikel 18Artikel 19Artikel 20Artikel 21BIJLAGE 2Geconsulteerde organisaties
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29048Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 99 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 048Voorstel van wet van de leden Ten Hoopen en Hessels tot het stellen
van regels omtrent de levering van warmte aan kleinverbruikers (Warmtewet)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGI. ALGEMEEN1. InleidingHet gebruik van restwarmte afkomstig van elektriciteitscentrales en industrie
voor ruimteverwarming en andere huishoudelijke doeleinden kent een lange geschiedenis.
Het eerste warmteproject werd reeds in 1923 in de stad Utrecht gerealiseerd.
De ontwikkeling van warmteprojecten nam vooral in de jaren tachtig van de
vorige eeuw een grote vlucht. Het gebruik van restwarmte werd door de overheid
gezien als een belangrijk instrument in het kader van het energiebesparingsbeleid.
Met steun van de overheid werden door de energiebedrijven tal van warmteprojecten
opgezet. Deze warmteprojecten kwamen in financiële moeilijkheden. Problemen
met de uitvoering van warmteprojecten en een dalende gasprijs, die in belangrijke
mate bepalend is voor de prijs voor levering van warmte aan kleinverbruikers,
zorgden er voor dat deze warmteprojecten in de rode cijfers kwamen. De overheid
schoot de energiebedrijven te hulp. In ruime mate werden door de overheid
subsidies, leningen en saneringsbijdragen aan de energiebedrijven verstrekt.De liberalisering van energiemarkt die met de invoering van de Elektriciteitswet
1998 een aanvang nam bracht nieuwe problemen met de financiering van warmteprojecten
aan het licht. De verwachting van de energiebedrijven was dat met de liberalisering
van de elektriciteitsmarkt de kosten van warmteprojecten niet meer zouden
kunnen worden gedekt door de inkomsten uit de productie en levering van elektriciteit.
De energiebedrijven drongen aan op een compensatie voor verliezen op warmteprojecten.
Vanwege de betrokkenheid van de overheid bij de ontwikkeling van warmteprojecten
was de rijksoverheid bereid de energiebedrijven tegemoet te komen. Uiteindelijk
werd een regeling getroffen, neergelegd in de Overgangswet elektriciteitsproductiesector,
waarin is bepaald dat de rijksoverheid de energiebedrijven een compensatie
uit de algemene middelen zal uitkeren.De voortschrijdende liberalisering van de energiemarkten, zowel elektriciteit
als gas, brengt nieuwe bedreigingen voor de warmteprojecten met zich mee.
Met ingang van 1 juli 2004, zo beoogt de regering, zullen alle afnemers op
de elektriciteits- en gasmarkt de vrijheid krijgen hun eigen leverancier
van elektriciteit en gas te kiezen. Met het verdwijnen van beschermde afnemers
die zijn gebonden aan een door de overheid aangewezen leverancier van elektriciteit
en gas vervalt ook de zekerheid van energiebedrijven op inkomsten uit levering
van elektriciteit en gas aan deze kleinverbruikers. De vrije markt vergroot
het risico dat bepaalde energiebedrijven, die overigens ook leverancier van
warmte aan kleinverbruikers kunnen zijn, in een vrije energiemarkt onvoldoende
klanten aan zich kunnen binden en dientengevolge worden gedwongen hun activiteiten
te staken. Deze situatie, die gelet op het faillissement van het energiebedrijf
EnergyXS zeker niet valt uit te sluiten, kan tot gevolg hebben dat een energiebedrijf
dat warmte levert aan kleinverbruikers als gevolg van geleden verliezen op
de vrije energiemarkt zijn activiteiten moet staken. In dat geval ontstaan
problemen bij de levering van warmte aan kleinverbruikers. Ook is het mogelijk
dat een energiebedrijf dat wordt geconfronteerd met grote verliezen op de
vrije energiemarkt zijn verliezen poogt te compenseren door de prijs voor
de levering van warmte aan kleinverbruikers te verhogen.De liberalisering van de energiemarkt en de door de regering aangekondigde
privatisering van energiebedrijven heeft ook geleid tot een toenemende commerciële
oriëntatie van de energiebedrijven. Teneinde een goede positie in te
nemen op de vrije energiemarkt en het perspectief van particuliere aandeelhouders
heeft het maken van winst in belang doen toenemen. De toenemende commerciële
oriëntatie van energiebedrijven mag er niet toe leiden dat de gebonden
kleinverbruikers van warmte worden geconfronteerd met (te) hoge prijzen voor
de aan hun geleverde diensten.Een bijkomend probleem van de liberalisering van de gasmarkt is het verdwijnen
van een eenduidige referentieprijs voor warmte. Tot op heden speelt de lokale
gasprijs een belangrijke rol bij de berekening van de warmteprijs. De liberalisering
van de gasmarkt heeft tot gevolg dat er wijzigingen optreden in de prijzen
voor gas. Daarmee komt de vraag op welke gasprijs als referentie moet dienen
voor het vaststellen van de warmteprijs.De praktijk laat inmiddels zien dat de hierboven geschetste problematiek
zich reeds voordoet. Verschillende rapporten opgesteld door onafhankelijke
deskundigen, zoals ECN en TNO, documenten van lokale overheden en klachten
van particulieren maken duidelijk dat er momenteel veel discussie bestaat
over de hoogte van de thans door de energiebedrijven bij kleinverbruikers
in rekening gebrachte prijzen voor levering van warmte. Een aantal bij warmteprojecten
betrokken partijen geeft in dit verband aan dat zij op basis van door hun
uitgevoerde berekeningen concluderen dat een huishouden momenteel een bedrag
van gemiddeld 250 Euro gemiddeld per jaar te veel zou betalen. Uitgaande van
230 000 huishoudens aangesloten op een warmtenet is derhalve sprake van
een omvangrijke problematiek. Naast discussies over te hoge prijzen speelt
ook de kwestie van een (voortgezette) betrouwbare levering van warmte aan
kleinverbruikers. Hoe wordt de levering van warmte aan kleinverbruikers gewaarborgd,
indien een energiebedrijf besluit de levering van warmte te staken? Een aantal
marktpartijen heeft uitdrukkelijk op deze problematiek gewezen.De bescherming van kleinverbruikers tegen te hoge prijzen en onvoldoende
prestaties van warmteleveranciers is momenteel onvoldoende. Het contract dat
de kleinverbruiker heeft gesloten met het energiebedrijf biedt geen effectieve
bescherming. Alle energiebedrijven die warmte leveren aan kleinverbruikers
hanteren onderling afgestemde algemene voorwaarden. In deze algemene voorwaarden
is onder meer bepaalt dat het energiebedrijf gerechtigd is eenzijdig alle
onderdelen van de overeenkomst, waaronder de prijs voor te leveren warmte,
te wijzigen. De kleinverbruiker heeft, wanneer het energiebedrijf tot wijziging
van de algemene voorwaarden of prijzen overgaat, slechts de mogelijkheid de overeenkomst op te zeggen. Aangezien bij de aanleg van warmteprojecten
veelal is afgezien van een alternatieve energie-infrastructuur, zoals een
gasnet, is de kleinverbruiker voor zijn warmtebehoefte afhankelijk van het
warmtenet en dus van zijn warmteleverancier. Opzegging van de overeenkomst
met de warmteleverancier is daarmee gereduceerd tot een betekenisloze optie.
Ook de Mededingingswet kan niet worden beschouwd als een instrument waarmee
de positie van de kleinverbruiker kan worden beschermd. De procedures op grond
van de Mededingingswet zijn over het algemeen complex en langdurig. Bovendien
is voor een goed begrip van deze wet de nodige deskundigheid noodzakelijk.
Daarmee is de Mededingingswet geen geschikt instrument om de kleinverbruiker
te beschermen.In een aantal gevallen houdt de overheid op basis van contractuele afspraken
toezicht op energiebedrijven die warmte leveren aan kleinverbruikers. Hierbij
kan in eerste instantie worden gedacht aan NOVEM. In het kader van de door
de overheid verstrekte subsidies en rentedragende leningen ten behoeve van
warmteprojecten zijn afspraken gemaakt over de door energiebedrijven te leveren
prestaties en te hanteren prijzen. NOVEM is belast met het toezicht op de
naleving van deze afspraken. Bedoelde afspraken en daarmee de betrokkenheid
van NOVEM zijn evenwel niet van toepassing op alle bestaande en toekomstige
warmteprojecten. Daarmee is het toezicht van NOVEM beperkt. Daar komt bij
dat de privaatrechtelijke contracten op grond waarvan NOVEM op bovenbedoelde
warmteprojecten toezicht houdt de komende jaren zal aflopen.Ook de lokale overheid blijkt veelal niet in staat de positie van de kleinverbruiker
effectief te beschermen. Veel klachten over te hoge prijzen en onvoldoende
mogelijkheden om deze ten voordele van de kleinverbruiker te beïnvloeden
zijn immers afkomstig van dezelfde lokale overheden. Hieruit moet worden afgeleid
dat ook de lokale overheden niet in staat zijn de gebonden kleinverbruikers
aangesloten op warmtenetten voldoende te beschermen.De huidige, aanzienlijke problemen met warmteprojecten, de toenemende
risico's ten gevolge van de liberalisering en de aangekondigde privatisering
van de energiesector in combinatie met het ontbreken van een effectieve bescherming
van de kleinverbruiker rechtvaardigen naar het oordeel van de initiatiefnemers
het tot stand brengen van een wettelijk kader ter waarborging van de positie
van de groep kwetsbare kleinverbruikers aangesloten op een warmtenet. Deze
kamerleden voelen zich in hun voornemen overigens gesteund door de Algemene
Energie Raad, die immers in zijn advies, getiteld «De rol van de overheid
in een vrije energiemarkt» (december 2001), ook heeft aangedrongen op
wetgeving ter bescherming van de kleinverbruiker. Inmiddels heeft ook de minister
van economische zaken het belang van een wettelijke regeling met betrekking
tot levering van warmte aan kleinverbruikers erkend. Verwezen wordt naar zijn
brief aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal van 3 september 2003 (TK 2002/2003,
29 023, nr. 1). In deze brief geeft de minister aan ook een wetsvoorstel op
dit gebied te gaan voorbereiden.2. Uitgangspunten van het wetsvoorstelVoor huishoudens is de beschikbaarheid van warmte, waarbij moet worden
gedacht aan ruimteverwarming en warm tapwater, te beschouwen als een primaire
levensbehoefte. In deze zin heeft warmte voor deze huishoudens een zelfde
betekenis als bijvoorbeeld drinkwater en elektriciteit. De overheid heeft
tot taak er voor te zorgen dat essentiële voorzieningen voor huishoudens,
zoals drinkwater, elektriciteit en in dit geval warmte, voor een ieder tegen
redelijke prijzen en voorwaarden beschikbaar zijn. Met het voorliggende wetsvoorstel
wordt de zorgplicht van de overheid voor levering van warmte nader uitgewerkt.De zorgplicht van de overheid en daarmee de reikwijdte van dit wetsvoorstel beperkt zich overigens tot levering van warmte aan kleinverbruikers.
Met een kleinverbruiker wordt in dit verband bedoeld een natuurlijk persoon
die warmte afneemt ten behoeve van huishoudelijke doeleinden, zoals ruimteverwarming
en lichaamsverzorging (douchen, wassen). De onderbreking van de warmtelevering
leidt bij kleinverbruikers tot ernstig ongemak en mogelijk zelfs tot persoonlijke
schade aan de gezondheid. Een onderbreking van de warmtelevering bij bedrijven
en instellingen, zoals de commerciële dienstverlening en de industrie,
leidt daarentegen slechts tot verlies van inkomsten. Een dergelijk gevolg
betreft een normaal bedrijfsrisico dat door de betreffende bedrijven en instellingen
zelf moet worden gedragen. In dit verband zij overigens opgemerkt dat het
bedrijfsleven bij monde van MKB Nederland ook heeft laten weten geen behoefte
te hebben aan uitbreiding van dit wetsvoorstel tot zakelijke afnemers.Door de lokale overheden is en wordt een actief milieubeleid gevoerd.
Onderdeel van dit milieubeleid is het bevorderen van het gebruik van restwarmte
afkomstig van elektriciteitscentrales en in sommige gevallen industriële
bedrijven voor warmteprojecten. Het gebruik van restwarmte van elektriciteitscentrales
en industrie levert een aanzienlijke besparing op het gebruik van fossiele
brandstoffen en een daarmee gepaard gaande aanzienlijke reductie van broeikasgassen,
zoals CO2-emmissies, op. Op grond van deze milieuoverwegingen hebben
lokale overheden, overigens in goed en nauw overleg met de lokale energiebedrijven,
dan ook de aanleg en uitbreiding van stadsverwarmingsprojecten gestimuleerd.
Een belangrijke voorwaarde voor het welslagen van een warmteproject is dat
binnen een geconcentreerd gebied voldoende huishoudens (en andere klanten)
zullen worden aangesloten op het aan te leggen warmtenet. Alleen als aan deze
voorwaarden is voldaan kan een voor een warmteleverancier voldoende financieel
aantrekkelijk warmteproject worden gerealiseerd. Teneinde de aanleg en uitbreiding
van nieuwe warmteprojecten te faciliteren hebben de lokale overheden, die
binnen hun grondgebied zelf kunnen beslissen over de aanleg van een optimale
energie-infrastructuur, er bewust voor gekozen op een bepaalde lokatie, veelal
VINEX-wijken, alleen een warmtenet te laten aanleggen. Bij gebreke van een
alternatieve energie-infrastructuur, zoals een gasnet, zijn huishoudens in
dit gebied feitelijk gedwongen in hun warmtebehoefte te voorzien door aansluiting
op het warmtenet. De op milieuoverwegingen gebaseerde politieke keuze van
de overheid om de ontwikkeling van warmteprojecten te stimuleren en daarmee
af te zien van de aanleg van alternatieve energie-infrastructuren heeft zich
dan ook vertaald in het ontstaan van «gebonden kleinverbruikers»
die voor hun warmtebehoefte geheel afhankelijk zijn van hun lokale warmteleverancier.De keerzijde van deze gebondenheid aan de lokale warmteleverancier is
dat de kleinverbruiker kan worden geconfronteerd met (te) hoge prijzen en
onredelijke voorwaarden waaronder warmte door de leverancier ter beschikking
wordt gesteld. Bij gebreke van een volwaardig alternatief, zoals omschakeling
van warmte naar gas, bevinden kleinverbruikers zich derhalve in een buitengewoon
kwetsbare positie. Zoals reeds geconstateerd biedt de huidige wetgeving of
andere regelingen, zoals de bestaande leveringsovereenkomsten, de kleinverbruiker
onvoldoende bescherming tegen eventueel misbruik door de warmteleverancier
van zijn economische machtspositie. De positie van de kleinverbruiker zou
kunnen worden beschermd door het vergroten van zijn keuzevrijheid. Dit zou
kunnen worden bereikt door een lokale overheid te verplichten in een bepaald
gebied verschillende gelijkwaardige energie-infrastructuren te laten aanleggen.
De marktwerking tussen de netten die hiervan het gevolg zou zijn biedt de
kleinverbruiker bescherming tegen misbruik door een van beide netbeheerders.
Zo'n aan de lokale overheid op te leggen verplichting verdraagt zich evenwel
niet goed met het belang van een duurzame en milieuhygiënische energievoorziening.
De geboden keuzevrijheid zal immer tot gevolg hebben dat het aantal
personen aangesloten op een warmtenet afneemt. Daarmee wordt het financiële
draagvlak voor warmteprojecten reeds op voorhand in ernstige mate aangetast.
Vanwege het belang van een duurzame en milieuhygiënische energievoorziening
is afgezien van het in de wet opnemen van een systeem waarbij kleinverbruikers
de keuze moeten krijgen tussen een aansluiting op een warmtenet of een andere
energie-infrastructuur, zoals een gasnet.Het wetsvoorstel neemt als uitgangspunt de huidige situatie waarbij sprake
is van kleinverbruikers die ter voorziening van hun warmtebehoefte de facto
zijn gebonden aan hun lokale warmteleverancier. De warmteleverancier beschikt
ten opzichte van de op zijn warmtenet aangesloten kleinverbruikers dan ook
over een monopolie op levering van warmte.Ter bescherming van de gebonden kleinverbruikers tegen eventueel misbruik
van dit monopolie kent het wetsvoorstel aan kleinverbruikers een aantal rechten
toe. Zo wordt een warmteleverancier op grond van deze wet verplicht te zorgen
voor een betrouwbare en betaalbare warmtevoorziening voor kleinverbruikers
tegen redelijke voorwaarden en een daarbij behorende goede kwaliteit van dienstverlening.
Deze verplichtingen rusten op alle personen die warmte leveren aan kleinverbruikers.De eigen verantwoordelijkheid van de warmteleverancier is een belangrijk
uitgangspunt van deze wet. De warmteleverancier is bij uitstek deskundig op
het gebied van levering van warmte. Daarmee is deze persoon het meest geschikt
een afweging te maken omtrent de voor- en nadelen van te treffen maatregelen
nodig ter uitvoering van zijn wettelijke verplichtingen. Indien zich bijvoorbeeld
een situatie voordoet, waarbij de capaciteit van een deel van het warmtenet
onvoldoende is om alle daarop aangesloten kleinverbruikers van de door hun
benodigde warmte te voorzien, is het in beginsel aan de warmteleverancier
zelf te bepalen op welke manier hij dit probleem wenst op te lossen. De warmteleverancier
kan er voor kiezen de bestaande leiding te vervangen door een grotere pijp.
Het is echter ook mogelijk dat de warmteleverancier kiest voor het leggen
van een nieuwe extra leiding. In beide gevallen wordt het capaciteitsprobleem
opgelost. De warmteleverancier zal kiezen voor de meest kosteneffectieve oplossing.
Daarmee wordt niet alleen een betrouwbare levering van warmte aan kleinverbruikers
gewaarborgd, maar ook tevens een bijdrage geleverd aan een doelmatige warmtevoorziening
tegen de laagst mogelijke maatschappelijke kosten. Vanuit een oogpunt van
een doelmatige warmtevoorziening en het daarmee verband houdende streven naar
zo laag mogelijke maatschappelijke kosten is het dan ook wenselijk dat de
warmteleverancier zoveel mogelijk de vrijheid wordt gelaten zelf te bepalen
op welke wijze hij uitvoering geeft aan zijn wettelijke verplichtingen. Het
is om deze reden dat in de wet niet is voorzien in gedetailleerde uitvoeringsvoorschriften
die aan de warmteleverancier opleggen hoe een bepaalde doelstelling, zoals
een betrouwbare warmtevoorziening, moet worden gerealiseerd.Daar komt bij dat warmteprojecten onderling nogal kunnen verschillen in
technische en financiële prestaties. Elk warmteproject kent zijn eigen
bijzonderheden. Het stellen van bovenbedoelde gedetailleerde algemene uitvoeringsregels
zou vermoedelijk onvoldoende ruimte laten om rekening te houden met deze bijzondere
karakteristieken van warmteprojecten. De algemeen geformuleerde op een warmteleverancier
rustende wettelijke verplichtingen bieden de mogelijkheid met de bijzondere
karakteristieken van elk warmteproject, groot of klein, voldoende rekening
te kunnen houden.In het wetsvoorstel is er voor gekozen de levering van warmte te reguleren
door middel van vergunningen. De mogelijkheid bij het opstellen van vergunningsvoorwaarden
rekening te kunnen houden met specifieke kenmerken van bepaalde warmteprojecten
is een belangrijke overweging geweest te kiezen voor een vergunningenstelsel
in plaats van regulering door middel van algemeen verbindende
voorschriften. In de vergunningsvoorwaarden kunnen de rechten van kleinverbruikers
op een betrouwbare levering van warmte tegen redelijke prijzen en voorwaarden
en de aanspraak op een goede kwaliteit van dienstverlening nader worden genormeerd.
Bij de uitwerking van deze rechten in vergunningsvoorwaarden moet wel, voor
het belang van de bescherming van de kleinverbruiker hiertoe de ruimte laat,
zoveel mogelijk worden gekozen voor het opleggen van zogeheten doelvoorschriften
in plaats van middelvoorschrijvende voorschriften. Zoals hierboven al aangegeven
is het ruimte laten aan de eigen verantwoordelijkheid van een warmteleverancier
een belangrijk instrument om een doelmatige warmtevoorziening te realiseren.
Tegen deze achtergrond bezien moet met het opleggen van middelvoorschrijvende
vergunningsvoorschriften de nodige terughoudendheid worden betracht.Ook bij het handhavingsbeleid speelt de eigen verantwoordelijkheid van
de warmteleverancier en daarmee het belang van een doelmatige warmtevoorziening
een rol. Voorkomen moet worden dat de inzet van handhavingsinstrumenten er
toe leidt dat de eigen verantwoordelijkheid van de warmteleverancier op voorhand
volledig wordt uitgehold. De warmteleverancier moet, uiteraard voor zover
het belang van de bescherming van de kleinverbruikers hiertoe de ruimte laat,
in eerste instantie zelf in de gelegenheid worden gesteld te bepalen op welke
wijze hij uitvoering wenst te geven aan zijn wettelijke verplichtingen. Pas,
wanneer duidelijk wordt dat een warmteleverancier geen of onvoldoende uitvoering
kan of wil geven aan zijn wettelijke plichten kan de toezichthouder, de directeur
van de Dienst uitvoering en toezicht Energie, zijn toevlucht nemen tot het
voorschrijven van specifieke uitvoeringsmaatregelen. Bij de toekenning van
handhavingsinstrumenten aan de directeur van de Dienst uitvoering en toezicht
Energie is met deze gedachte uitdrukkelijk rekening gehouden. Het gemeenschappelijk
kenmerk van handhavingsinstrumenten als een bindende aanwijzing, een last
onder dwangsom of een opdracht bepaalde voorzieningen te treffen is dat zij
de warmteleverancier de mogelijkheid bieden gedurende een bepaalde periode
zelf uitvoering te geven aan een door de toezichthouder opgelegde verplichting.De eigen verantwoordelijkheid die de wet de warmteleverancier laat bij
de uitvoering van zijn wettelijke verplichtingen is evenwel niet onbeperkt.
De eigen verantwoordelijkheid van de warmteleverancier vindt zijn begrenzing
daar, waar het belang van de bescherming van de kleinverbruiker hiertoe aanleiding
geeft. Een duidelijk voorbeeld van zo'n beperking is de in de wet geregelde
maximumprijs die een (vergunninghoudende) warmteleverancier mag rekenen voor
levering van warmte aan kleinverbruikers. De praktijk laat zien dat er grote
problemen bestaan ten aanzien van door een warmteleverancier in rekening te
brengen prijzen voor levering van warmte. De omvang van deze problematiek
en gelet op het belang van een effectieve bescherming van de kleinverbruiker,
het hoofddoel van deze wet, zijn reden in de wet een regeling op te nemen
voor het vaststellen van een maximumprijs.Ook de aan de directeur van de Dienst uitvoering en toezicht Energie toegekende
bestuursdwangbevoegdheden die strekken tot het waarborgen van een betrouwbare
warmtevoorziening moeten tegen deze achtergrond worden bezien. Vanuit een
oogpunt van een doelmatige warmtevoorziening heeft het de voorkeur dat de
warmteleverancier zelf beslist welke maatregelen geschikt zijn om storingen
in de levering van warmte te verhelpen. Echter, indien de warmteleverancier
nalatig is moet de overheid de mogelijkheid hebben rechtstreeks te kunnen
ingrijpen om bij storing de warmtelevering te herstellen. In zo'n geval moet
het belang van een doelmatige warmtevoorziening en de daarmee samenhangende
eigen verantwoordelijkheid van de warmteleverancier wijken voor het belang
van de bescherming van de kleinverbruiker.Een belangrijk uitgangspunt van het voorliggende wetsvoorstel is een effectieve bescherming van de kleinverbruiker. Ter uitwerking van deze
gedachte worden aan kleinverbruikers rechten op een betrouwbare levering van
warmte tegen redelijke prijzen en voorwaarden en een goede kwaliteit van dienstverlening
toegekend. Deze rechten kunnen zij inroepen jegens hun warmteleverancier.
Ter bescherming van de kwetsbare groep kleinverbruikers kan evenwel niet worden
volstaan met de enkele toekenning van deze rechten. Kleinverbruikers moeten
ook in staat worden gesteld deze rechten op basis van een eenvoudige, procedure,
en tegen beperkte kosten geldend te maken.Een kleinverbruiker kan een beroep doen op de burgerlijke rechter om zijn
rechten te handhaven jegens zijn warmteleverancier. Het niet naleven door
een warmteleverancier van de in de artikelen 2 lid 3 en 3 opgenomen rechten
resulteert immers in onrechtmatig handelen van deze leverancier jegens de
betrokken kleinverbruiker. Aan een civiele procedure kleven echter enkele
voor de kleinverbruiker niet onbelangrijke nadelen. Een civiele procedure
is complex en veelal kostbaar. Bovendien rust over het algemeen op de eisende
partij de taak het bewijs voor schending van een wettelijke norm door de wederpartij
te leveren. Gelet op het technische en ook complexe karakter van warmtelevering
zullen bewijslastproblemen voor een kleinverbruiker moeilijk zijn te overkomen.
Deze factoren zullen voor kleinverbruikers belangrijke obstakels zijn om hun
rechten jegens hun warmteleverancier ook daadwerkelijk te handhaven.Ter versterking van de rechtspositie van de kleinverbruikers is in het
wetsvoorstel voorzien in een voor de kleinverbruikers toegankelijke bestuursrechtelijke
procedure, namelijk de mogelijkheid bij de directeur van de Dienst uitvoering
en toezicht Energie een bindende aanwijzing tot naleving van de wet te vragen.
Door het aanvragen van zo'n bindende aanwijzing kan een kleinverbruiker op
eenvoudige wijze tegen aanvaardbare kosten zijn rechten op een betrouwbare
warmtelevering tegen redelijke prijzen en voorwaarden en een goede kwaliteit
van dienstverlening geldend maken. In het kader van de voorbereiding van een
handhavingsbesluit, zoals een bindende aanwijzing als bedoeld in artikel 12,
zal de directeur van de Dienst uitvoering en toezicht Energie een zorgvuldige
procedure moeten doorlopen. Dit houdt onder andere in dat de directeur voorafgaand
aan het nemen van een beslissing op een door een kleinverbruiker ingediende
aanvraag om een bindende aanwijzing een zorgvuldig feitenonderzoek zal moeten
verrichten. Deze eis vloeit voort uit artikel 3:2 van de Algemene wet bestuursrecht.
Bij de uitleg van dit artikel in het kader van een op deze wet gebaseerde
bestuursrechtelijke procedure, zoals een bindende aanwijzing, moet uitdrukkelijk
rekening worden gehouden met het belang van een effectieve rechtsbescherming
van de kleinverbruiker. Vanwege de met name technische complexiteit van warmtelevering
en bij gebreke van deskundigheid bij de kleinverbruiker ten aanzien van deze
materie kan niet van hem worden verlangd dat hij een aanvraag om een bindende
aanwijzing grondig kan onderbouwen. Het is om deze redenen dat een kleinverbruiker
bij het indienen van een aanvraag om een bindende aanwijzing kan volstaan
met het aangeven van de feiten en omstandigheden op grond waarvan hij van
mening is dat zijn rechten niet of op onjuiste wijze door de warmteleverancier
worden nageleefd. Het is vervolgens aan de directeur van de Dienst uitvoering
en toezicht Energie op basis van een grondig feitenonderzoek na te gaan of
de aanvraag al dan niet gegrond is. De directeur beschikt over de nodige bevoegdheden
en deskundigheid om een dergelijk onderzoek te verrichten en op basis van
de uitkomsten van dit feitenonderzoek een goed onderbouwd oordeel te geven
over de vraag of een door een kleinverbruiker ingediende klacht terecht is.De bescherming van de kleinverbruiker is in belangrijke mate gebaseerd
op een zogeheten «piep-systeem». Weliswaar is de directeur van
de Dienst uitvoering en toezicht Energie bevoegd eigenstandig onderzoek te
doen naar de mate waarin de wet wordt nageleefd. Bij geconstateerde overtreding
van de wet staat het hem vrij de nodige handhavingsmaatregelen te nemen om
de overtreding ongedaan te maken. De toezichthoudende taak van de directeur
van de Dienst uitvoering en toezicht Energie gaat evenwel niet zover dat hij
actief onderzoek moet verrichten naar de mate waarop alle aspecten van deze
wet worden nageleefd. Echter, indien een kleinverbruiker een klacht indient
(«piept») is de directeur van de Dienst uitvoering en toezicht
Energie evenwel gehouden deze klacht in behandeling te nemen en na te gaan
of de klacht terecht is. Bij geconstateerde overtreding van de wet rust op
de directeur de taak om aan de overtreding een einde te maken. De directeur
beschikt over de nodige instrumenten, zoals het opleggen van een bindende
aanwijzing, een last onder dwangsom of een opdracht tot het treffen van bepaalde
voorzieningen ter verzekering van een betrouwbare warmtelevering, om een overtreding
ongedaan te maken. Het belang van de bescherming van de kleinverbruiker brengt
met zich mee dat bij een geconstateerde overtreding de directeur van de Dienst
uitvoering en toezicht Energie met behulp van de hem ten dienste staande handhavingsmiddelen
er voor zorgt dat de overtreding snel wordt beëindigd.Ter bescherming van de kleinverbruiker zijn aan de directeur van de Dienst
uitvoering en toezicht Energie een aantal ruim geformuleerde handhavingsbevoegdheden
toegekend. Vanuit een oogpunt van rechtszekerheid is het van groot belang
dat de directeur een voldoende duidelijk, voor marktpartijen kenbaar en daarmee
voorspelbaar handhavingsbeleid voert. Het handhavingsplan heeft tot doel marktpartijen
inzicht te geven in het handhavingsbeleid. In het handhavingsplan zal de directeur
dan ook moeten aangeven op welke wijze en met inachtneming van welke procedures
hij de hem toegekende handhavingsbevoegdheden zal inzetten.Aangezien met het handhavingsbeleid onvermijdelijk een nadere uitwerking
wordt gegeven aan de op een warmteleverancier en warmteproducent krachtens
deze wet rustende verplichtingen, zoals de zorg voor een betrouwbare warmtevoorziening
tegen redelijke prijzen en voorwaarden, en de directeur daarmee feitelijk
beleid ontwikkelt, is voorzien in goedkeuring van het handhavingsplan door
de minister van economische zaken. Het vereiste van goedkeuring bevestigt
het primaat van de minister voor zover het betreft het op het gebied van warmtelevering
te voeren beleid. Naast de goedkeuring van het handhavingsplan kan de minister
ook door middel van het zogeheten energierapport invloed uitoefenen op het
door de directeur gevoerde beleid. Immers, bij de uitoefening van zijn bevoegdheden
is de directeur (mede) gebonden aan het beleid neergelegd in het energierapport.
Voor zover nodig kan de minister de directeur aanwijzingen geven omtrent de
toepassing van de aan hem toegekende bevoegdheden. Het energierapport, het
handhavingsplan en de instructiebevoegdheid van de minister maken duidelijk
dat het primaat voor de ontwikkeling van beleid berust bij de minister die
daarover verantwoordelijkheid aflegt aan het parlement. De kwetsbare positie
waarin kleinverbruikers zich bevinden rechtvaardigen een duidelijke ministeriële
verantwoordelijkheid op dit terrein.3. Hoofdlijnen van het wetsvoorstelHet voorliggende wetsvoorstel heeft de bescherming van de kleinverbruikers
tot doel. Voor kleinverbruikers is warmte een primaire levensbehoefte. Het
is de taak van de overheid er voor te zorgen dat kleinverbruikers kunnen beschikken
over warmte tegen betaalbare prijzen. Ter bescherming van de kleinverbruikers
is gekozen voor een vergunningenstelsel. Levering van warmte aan kleinverbruikers
is verboden, behoudens een daartoe strekkende vergunning. Op een vergunninghouder
rust op grond van artikel 3 de wettelijke plicht te zorgen voor een betrouwbare
levering van warmte tegen redelijke prijzen en voorwaarden en een goede dienstverlening.
Deze verplichting geldt overigens uitsluitend met betrekking tot
personen die zijn aangesloten op het warmtenet van de betreffende vergunninghouder.In beginsel komt elk bedrijf dat warmte wil leveren aan kleinverbruikers
voor het verkrijgen van een vergunning in aanmerking. Voorwaarde is wel dat
het bedrijf voldoet aan de in de wet vastgelegde criteria voor verlening van
een vergunning. Zo bepaalt artikel 4 dat een vergunning slechts wordt verleend,
indien de minister van economische zaken van oordeel is dat de vergunningaanvrager
voldoet aan een aantal bij algemene maatregel van bestuur nader uit te werken
technische, financiële en organisatorische voorwaarden. Deze voorwaarden
hebben tot doel de kleinverbruikers de nodige zekerheid te bieden dat een
vergunninghouder ook zodanig is georganiseerd en beschikt over de nodige middelen
en vaardigheden om een betrouwbare levering van warmte te kunnen verzorgen.
Daarnaast moet uit de aanvraag voor de vergunning blijken dat de warmteleverancier
warmte kan en zal leveren tegen redelijke prijzen en voorwaarden en zal voorzien
in een goede kwaliteit van dienstverlening. Indien de minister van oordeel
is dat de aanvrager aan deze voorwaarden voldoet zal de gevraagde vergunning
worden verleend.In beginsel wordt een vergunning verleend, ongeacht het aantal of de geografische
locatie van de warmteprojecten. Het kan echter voorkomen dat de organisatie
van een bepaald bedrijf, waarbij bijvoorbeeld kan worden gedacht aan de omvang
van beschikbaar technisch personeel, of de financiële positie van de
vergunningaanvrager, waarbij kan worden gedacht aan beperkte financiële
reserves, voor de minister aanleiding is de reikwijdte van de vergunning tot
één of enkele warmteprojecten te beperken. De wet laat de minister
hiertoe uitdrukkelijk de ruimte.De vergunninghouder is verplicht te zorgen voor een betrouwbare levering
van warmte aan de kleinverbruikers aangesloten op zijn warmtenet tegen redelijke
prijzen en voorwaarden en een goede kwaliteit van dienstverlening. Deze wettelijke
verplichtingen kunnen door middel van vergunningvoorschriften nader worden
uitgewerkt. Bij het verbinden van voorschriften aan een vergunning moet de
minister wel rekening houden met het belang van een doelmatige warmtevoorziening
en de daarvan afgeleide eigen verantwoordelijkheid van de vergunninghouder
voor de meest kosteneffectieve uitvoering van zijn wettelijke verplichtingen.Ter bescherming van de kleinverbruiker, die immers voor zijn warmtevoorziening
geheel afhankelijk is van de warmteleverancier op wiens net hij is aangesloten,
voorziet de wet in een maximumprijs. Deze maximumprijs is gebaseerd op het
zogeheten «niet meer dan anders»-beginsel. Dit uitgangspunt, dat
overigens ook thans al door warmteleveranciers in de praktijk wordt toegepast,
houdt in dat de prijs die een kleinverbruiker betaalt wordt afgeleid van de
kosten die eenzelfde kleinverbruiker zou maken, wanneer hij door middel van
een gasvoorziening in zijn warmtebehoefte zou voorzien.Een vergunninghoudende warmteleverancier heeft de wettelijke plicht te
zorgen voor een betrouwbare levering van warmte tegen redelijke prijzen en
voorwaarden en een goede kwaliteit van dienstverlening aan kleinverbruikers
aangesloten op zijn warmtenet. Aangezien een kleinverbruiker aangesloten op
een warmtenet voor zijn warmtevoorziening geheel afhankelijk is van levering
van warmte door de vergunninghouder is in de wet voorzien in een systeem,
waarbij de vergunninghouder niet eenzijdig afstand kan doen van zijn vergunning
en daarmee van zijn wettelijke verplichtingen, waaronder de verplichting een
betrouwbare levering van warmte te verzekeren. Intrekking van de vergunning
kan slechts met toestemming van de minister van economische zaken. De minister
is op grond van artikel 6 slechts dan bevoegd de vergunning in te trekken,
wanneer het belang van een betrouwbare levering tegen redelijke prijzen en
voorwaarden en een goede kwaliteit op dienstverlening zich hiertegen niet
verzet. In de praktijk komt dit er op neer dat een vergunning slechts dan
kan worden ingetrokken, wanneer een andere warmteleverancier de levering
van warmte aan de kleinverbruikers aangesloten op het warmtenet heeft overgenomen
of er inmiddels een gelijkwaardige alternatieve energie-infrastructuur, zoals
een gastransportnet, is aangelegd. Is aan deze voorwaarde(n) niet voldaan,
dan zal van intrekking van de vergunning geen sprake kunnen zijn.Voor de levering van warmte is een vergunninghouder afhankelijk van de
producent van warmte aangesloten op zijn warmtenet. Zou deze warmteproducent
(eenzijdig) besluiten op te houden met de productie en daarmee levering van
warmte aan het warmtenet, dan zou de warmteleverancier praktisch gesproken
niet langer in staat zijn uitvoering te geven aan zijn wettelijke verplichting
warmte te leveren aan de op zijn net aangesloten kleinverbruikers. Ter bescherming
van de kleinverbruiker en ter ondersteuning van de positie van de vergunninghoudende
warmteleverancier is in de wet dan ook een op de warmteproducent rustende
verplichting opgenomen die hoeveelheden warmte te leveren die de vergunninghouder
nodig heeft voor een betrouwbare levering van warmte aan de op zijn warmtenet
aangesloten kleinverbruikers.Het kan natuurlijk altijd voorkomen dat er een situatie ontstaat waarbij
een vergunninghoudende leverancier niet langer in staat is om warmte te leveren.
Hierbij kan onder meer worden gedacht aan een vergunninghouder die in staat
van faillissement komt. In dat geval zou de levering van warmte aan kleinverbruikers
direct in gevaar komen. Om dit probleem het hoofd te bieden is in artikel
7 van de wet voorzien in een regeling omtrent de aanwijzing van een noodleverancier.
Indien hiertoe aanleiding bestaat is de minister van economische zaken bevoegd
een of meer vergunninghoudende leveranciers aan te wijzen om de levering van
warmte aan kleinverbruikers te verzorgen. Bij de uitvoering van deze door
de minister bij beschikking opgelegde taak is de aangewezen noodleverancier
evenzeer verplicht te zorgen voor een betrouwbare levering van warmte tegen
redelijke prijzen en voorwaarden en een goede kwaliteit van dienstverlening
aan de kleinverbruikers aangesloten op het warmtenet van de vergunninghouder
wiens taak door de noodleverancier is overgenomen. Gelet op de ook op deze
noodleverancier van toepassing zijnde maximumprijs kan zich de situatie voordoen
dat deze aangewezen noodleverancier wordt geconfronteerd met een verliesgevende
situatie. Indien de inkomsten uit de warmtelevering onvoldoende zijn voor
een kostendekkende uitvoering van de opgedragen (publieke) taak, krijgt de
noodleverancier recht op een aanvullende financiële vergoeding te verstrekken
door de Staat.Voor kleinschalige warmteprojecten is de eis van een vergunning een te
zwaar instrument. Dergelijke kleinschalige warmteprojecten zijn dan ook vrijgesteld
van de vergunningplicht. Dit volgt uit artikel 2 lid 2 van de wet. Wel geldt
ook voor kleinschalige warmteleveringen aan kleinverbruikers dat de warmteleverancier
is gehouden te zorgen voor een betrouwbare warmtelevering tegen redelijke
prijzen en voorwaarden en een goede kwaliteit van dienstverlening. Er is vanuit
een oogpunt van bescherming van de kleinverbruikers geen reden onderscheid
te maken tussen vergunninghouders die op grote schaal warmte leveren en warmteleveranciers
die kleinschalig warmte leveren aan een beperkt aantal huishoudens. In beide
gevallen is het toepasselijke wettelijke regime gericht op een hoog niveau
van bescherming van kleinverbruikers.Het toezicht op de naleving van de wet wordt opgedragen aan de directeur
van de Dienst uitvoering en toezicht Energie. Deze dienst is werkzaam onder
de verantwoordelijkheid van de minister van economische zaken. Het is de taak
van de directeur van de Dienst er op toe te zien dat de rechten van de kleinverbruikers
door de warmteleverancier(s) worden gerespecteerd. Om naleving van de wettelijke
rechten van de kleinverbruikers af te dwingen zijn aan de directeur van de
Dienst verschillende bevoegdheden toegekend. De belangrijkste bevoegdheden
zijn de mogelijkheid tot het opleggen van bindende aanwijzing tot naleving
van de wet, het opleggen van een last onder dwangsom en het geven
van een opdracht aan een vergunninghouder of een warmteproducent om bepaalde
voorzieningen te treffen, teneinde een betrouwbare levering van warmte aan
kleinverbruikers te verzekeren. Voor zover nodig kan zo'n opdracht tot het
treffen van voorzieningen worden afgedwongen door middel van bestuursdwang.
In enkele gevallen is overtreding van bepaalde artikelen, zoals bijvoorbeeld
schending van de in artikel 10 opgenomen informatieplicht, aangemerkt als
economisch delict. Teneinde het handhavingsbeleid van de directeur van de
Dienst voldoende transparant en daarmee kenbaar voor marktpartijen te maken
verplicht de wet de directeur van de Dienst tot het opstellen van een handhavingsplan.
Uiteraard moet een marktpartij de mogelijkheid hebben een besluit van de minister
of de directeur van de Dienst ter toetsing voor te leggen aan een rechter.
Met de aanwijzing van het College van beroep voor het bedrijfsleven is hierin
voorzien.4. Lasten voor overheid en bedrijfslevenDe wet heeft uitsluitend betrekking op levering van warmte aan kleinverbruikers,
d.w.z. personen die warmte afnemen in het kader van huishoudelijk verbruik.
Leveringen van warmte in het kader van beroep en bedrijf, waarbij kan worden
gedacht aan levering van warmte door en aan de procesindustrie of aan dienstverlenende
instellingen, zoals winkels en banken, vallen derhalve buiten het toepassingsbereik
van dit wetsvoorstel.Levering van warmte aan kleinverbruikers wordt gebonden aan een vergunningenstelsel.
De invoering van een vergunningenstelsel brengt weliswaar enige administratieve
lasten met zich mee, maar deze toename van administratieve lasten voor het
bedrijfsleven (warmteleveranciers) wordt gerechtvaardigd door enerzijds het
belang van de bescherming van de kwetsbare groep kleinverbruikers en anderzijds
de wens om rekening te kunnen houden met het belang van een doelmatige warmtevoorziening.Teneinde de administratieve lasten voor het bedrijfsleven te beperken
voorziet de wet in een vrijstelling van de vergunningplicht voor kleinschalige
warmteleveringen. Omwille van beperking van de administratieve lasten is,
mede naar aanleiding van opmerkingen gemaakt door een aantal marktpartijen
(De Koepel, VEMW) in het kader van de consultatie over een voorontwerp van
dit wetsvoorstel, de grens voor vrijstelling van de vergunningplicht voor
levering van warmte aan kleinverbruikers verhoogt van 3 000 GJ naar 10 000
GJ. De grens van 10 000 GJ komt overeen met de grens voor kleinschalige
warmteleveringen als omschreven in artikel 1 Wet energiedistributie.In het ter consultatie aan marktpartijen toegezonden voorontwerp is uitgegaan
van de veronderstelling dat alle bedrijven die op dit moment reeds warmte
leveren aan kleinverbruikers op grond van artikel 4 van de wet een vergunning
zouden moeten aanvragen. De vergunningprocedure heeft onder meer tot doel
de kunnen waarborgen dat een bedrijf dat warmte levert aan kleinverbruikers
berekend is voor zijn taak een goede uitvoering te geven aan zijn wettelijke
verplichtingen. Bij nader inzien is het doorlopen van een vergunningprocedure
voor bestaande warmteleveranciers een overbodige verplichting. De huidige
praktijk laat immers zien dat de bedrijven die thans warmte leveren aan kleinverbruikers
in staat zijn aan de in deze wet opgenomen wettelijke verplichtingen op correcte
wijze uitvoering te geven. Ter beperking van de administratieve lasten is
dan ook in artikel 24 van het wetsvoorstel bepaald dat bedrijven die bij inwerkingtreding
van deze wet reeds warmte leverden aan kleinverbruikers van rechtswege een
vergunning krijgen.Voor een vergunninghoudende warmteleverancier zal een door de directeur
van de Dienst uitvoering en toezicht Energie vastgestelde maximumprijs
komen te gelden. Deze maximumprijs wordt gebaseerd op het zogeheten «niet
meer dan anders»-beginsel. In de praktijk hanteren leveranciers van
warmte dit uitgangspunt al voor berekening van de bij kleinverbruikers in
rekening te brengen (maximum)prijs. De door de directeur van de Dienst vast
te stellen maximumprijs codificeert daarmee slechts een reeds gangbare praktijk.
Van een toename van administratieve lasten aan de zijde van de warmteleveranciers
is derhalve geen sprake.Op de vergunninghoudende warmteleveranciers komt op grond van deze wet
de verplichting te rusten een afzonderlijke boekhouding m.b.t. de levering
van warmte aan kleinverbruikers bij te houden. Een ordentelijk bedrijf zal
reeds in een afzonderlijke boekhouding hebben voorzien. De administratieve
lasten verbonden aan de uitvoering van deze verplichting zullen dan ook in
de praktijk beperkt zijn.De lasten voor het ministerie van economische zaken zullen beperkt blijven.
Weliswaar wordt de minister van economische zaken belast met de verlening
van vergunningen. Echter, doordat aan bestaande warmteleveranciers die vallen
onder de vergunningplicht van rechtswege een vergunning zal worden verleend
zullen de lasten voortvloeiende uit de procedure voor verlening van de vergunning
beperkt zijn. Per jaar zullen hooguit een of enkele aanvragen voor verlening
van een vergunning zijn te verwachten.De directeur van de Dienst uitvoering en toezicht Energie wordt belast
met de uitvoering en het toezicht op de naleving van deze wet. Door de uitvoering
en toezicht onder te brengen bij een gespecialiseerde, bestaande overheidsdienst
worden de nodige uitvoeringsmaatregelen en de daaruit voor de overheid voortvloeiende
lasten, zoals oprichtingskosten, voorkomen. Wel zal de organisatie enige personen
moeten aanwijzen die de nodige kennis opdoen m.b.t. de levering van warmte.
Daarnaast zullen een of enkele personen moeten worden belast met het vaststellen
van een maximumprijs als bedoeld in artikel 3 lid 3 van deze wet. Mogelijk
zal het nodig zijn de onder de directeur werkzame ambtenaren uit te breiden
met een of enkele Fte's. De omvang van de problematiek die zich thans voordoet
in de warmtesector en de noodzaak te komen tot een effectieve bescherming
van de kleinverbruiker rechtvaardigen deze uitbreiding van de onder de directeur
resorterende dienst.Mogelijk zullen klachten van kleinverbruikers tot gevolg hebben dat het
aantal bij de Dienst uitvoering en toezicht Energie werkzame ambtenaren zal
moeten worden uitgebreid. De omvang van deze eventuele uitbreiding is afhankelijk
van het aantal en de aard van de klachten en daarmee niet voorspelbaar. Een
eventuele uitbreiding van het aantal ambtenaren werkzaam bij de Dienst is
evenwel zonder meer gerechtvaardigd. De zwakke positie van de (gebonden) kleinverbruikers
is immers een uitvloeisel van een bewuste politieke keuze om de ontwikkeling
van warmteprojecten te bevorderen. Deze politieke keuze brengt voor de overheid
de verplichting met zich mee de gebonden kleinverbruikers te beschermen tegen
maatschappelijk ongewenste situaties, zoals onredelijke prijzen en een onbetrouwbare
levering van warmte.5. Consultatie van belangenorganisatiesTer voorbereiding van dit initiatiefvoorstel is een groot aantal verschillende
marktpartijen in de gelegenheid gesteld een reactie te geven op een door de
initiatiefnemers opgesteld voorontwerp van dit wetsvoorstel, de zogeheten
consultatieversie. De tekst van deze consultatieversie is ter informatie bijgevoegd
als bijlage 1 bij deze memorie van toelichting. Een lijst van organisaties
en personen aan wie het consultatiedocument ter beoordeling is voorgelegd
is opgenomen als bijlage 2 bij deze memorie van toelichting. De consultatie
van marktpartijen had tot doel na te gaan of het concept-wetsvoorstel op onderdelen
verbetering behoefde en of het wetsvoorstel in de praktijk werkbaar zou zijn.
De meeste geconsulteerde organisaties hebben inhoudelijk gereageerd1. De reacties van deze organisaties zijn voor de initiatiefnemers
van het voorliggende wetsvoorstel aanleiding geweest tot verschillende aanpassingen.
In het hierna volgende zullen de belangrijkste opmerkingen van de geconsulteerde
organisaties nader worden toegelicht.Een aantal organisaties (Cogen, EnergieNed, VNG) heeft twijfels geuit
over de noodzaak voor invoering van een warmtewet. Op de aanleiding voor het
indienen van dit wetsvoorstel is reeds uitvoerig ingegaan in paragraaf 1
van het algemeen deel. De reactie van de belangenorganisaties is voor de initiatiefnemers
geen reden geweest hun opvatting omtrent de wenselijkheid van dit wetsvoorstel
te herzien. Een belangrijke overweging hierbij is geweest dat een groot aantal
andere belangenorganisaties (Gemeentelijk Platform warmtetarieven, VNO-NCW,
Consumentenbond, Aedes, deskundige Heiner) uitdrukkelijk heeft aangedrongen
op een wettelijke regeling met betrekking tot de levering van warmte. De initiatiefnemers
wijzen er overigens op dat inmiddels ook de minister van economische zaken
de wenselijkheid van een wettelijke regeling omtrent warmtelevering aan kleinverbruikers
heeft ingezien.De besluitvorming over aanleg van een warmtenet of een andere energie-infrastructuur
wordt in dit wetsvoorstel niet geregeld. Een aantal belangenorganisaties (Gemeentelijk
Platform warmtetarieven, Aedes) heeft voorgesteld in het wetsvoorstel ook
regels te stellen met betrekking tot de aanleg van warmtenetten. Zoals aangegeven
in paragraaf 2 van het algemeen deel van de toelichting is er bewust
vanaf gezien regels te stellen omtrent de besluitvorming inzake aanleg van
warmtenetten. De keuze voor een bepaalde energie-infrastructuur is een verantwoordelijkheid
van de lokale overheid. Bij het opstellen van het wetsvoorstel is uitgegaan
van de veronderstelling dat sprake is van de aanwezigheid van een lokaal warmtenet
en daarmee van gebonden en dus kwetsbare kleinverbruikers. De wet beoogt de
positie van deze kwetsbare groep kleinverbruikers door toekenning van afdwingbare
rechten te beschermen. Deze in het wetsvoorstel uitgewerkte keuze beoogt het
belang van een milieuhygiënische en duurzame energievoorziening te verenigen
met een hoog niveau van bescherming van de kleinverbruiker.In het wetsvoorstel is geregeld dat levering van warmte op grote schaal
aan kleinverbruikers is voorbehouden aan warmteleveranciers die beschikken
over een daartoe strekkende vergunning. De belangenorganisatie De Koepel heeft
in dit verband gevraagd of het mogelijk blijft in een gebied waar warmte wordt
geleverd door een vergunninghoudende warmteleverancier ook kleinschalige warmtevoorzieningen,
zoals zonneboilers, te realiseren. Vanuit een oogpunt van een duurzame en
milieuhygiënische energievoorziening is er bewust voor gekozen geen exclusief
recht op levering van warmte toe te kennen aan vergunninghoudende warmteleveranciers.
De toekenning aan een vergunninghoudende warmteleverancier van een exclusief
recht op afzet van warmte zou de ontwikkeling van nieuwe technologieën,
zoals micro-WKK, warmtepompen en zonneboilers, ernstig kunnen belemmeren,
hetgeen niet gewenst is. Het staat een kleinverbruiker aangesloten op een
warmtenet dan ook te allen tijden vrij zijn overeenkomst met de warmteleverancier
op te zeggen en in zijn warmtebehoefte te voorzien met andere middelen, zoals
een zonneboiler. Deze benadering sluit overigens ook aan bij de huidige praktijk.Door Greenpeace is in het kader van de consultatie verzocht in het wetsvoorstel
een regeling op te nemen op grond waarvan warmteleveranciers informatie moeten
verstrekken aan kleinverbruikers over de wijze waarop de geleverde warmte
is opgewekt. Dit pleidooi voor warmte-etikettering, alhoewel zeker sympathiek,
gaat evenwel naar het oordeel van de initiatiefnemers de doelstelling van
dit wetsvoorstel, zijnde de bescherming van de gebonden kleinverbruikers,
te buiten. De initiatiefnemers hebben er dan ook van afgezien
de gevraagde regeling voor«warmte-etikettering» op te nemen in
dit wetsvoorstel.Een groot aantal belangenorganisaties (VNO-NCW, Cogen, Gemeentelijke Platform
warmtetarieven, ConsumentenBond, Aedes, deskundige Heiner, De Koepel) heeft
aangedrongen op een nadere uitwerking van de op een warmteleverancier rustende
plicht te zorgen voor een betrouwbare warmtelevering tegen redelijke prijzen
en voorwaarden en een goede kwaliteit van dienstverlening. Opvallend daarbij
was dat een groot aantal belangenorganisaties heeft aangedrongen op een wettelijke
verankering van het zogeheten «niet meer dan anders»-beginsel.
Ook is door een aantal geconsulteerde organisaties aangedrongen op een wettelijke
verplichting op grond waarvan een warmteleverancier bij onderbreking van de
warmtelevering de kleinverbruikers zou moeten compenseren. Mede naar aanleiding
van de opmerkingen van de belangenorganisaties is in de wet een regeling opgenomen
omtrent een door de directeur van de Dienst uitvoering en toezicht Energie
vast te stellen maximumprijs voor levering van warmte. De maximumprijs moet
worden gebaseerd op het zogeheten «niet meer dan anders»-beginsel.
Bij de vaststelling van deze maximumprijs zijn zowel voor de producenten en
leveranciers als kleinverbruikers grote (financiële) belangen betrokken.
Teneinde een zorgvuldige totstandkoming van de maximumprijs te waarborgen
is voorzien in een procedure waarbij alle relevante feiten en belangen bij
de besluitvorming door de directeur van de Dienst tot hun recht kunnen komen.De begrippen «betrouwbare levering van warmte», «redelijke
prijzen en voorwaarden» en «goede kwaliteit van dienstverlening»
zijn in het wetsvoorstel niet nader uitgewerkt. Voor zover nodig kunnen deze
begrippen nader worden ingevuld door de minister van economische zaken in
het kader van de verlening van een vergunning respectievelijk bij het verbinden
van voorschriften aan een vergunning. Het thans nader reguleren van genoemde
wettelijke begrippen gaat naar het oordeel van de indieners van het wetsvoorstel,
uitgaande van de huidige omstandigheden, vooralsnog te ver. Ter tegemoetkoming
aan de wensen van belangenorganisaties omtrent meer duidelijkheid over deze
wettelijke begrippen wordt in het artikelsgewijze deel van de toelichting
uitgebreid ingegaan op de concrete betekenis van de begrippen «betrouwbare
levering van warmte», «redelijke prijzen en voorwaarden»
en een «goede kwaliteit van dienstverlening».Een aantal geconsulteerde organisaties (Cogen, EnergieNed, deskundige
Heiner) hebben er op gewezen dat de reikwijdte van het wetsvoorstel zich ten
onrechte beperkt tot het segment levering van warmte aan kleinverbruikers.
Naar het oordeel van deze organisaties zou bij het opstellen van het wetsvoorstel
de gehele keten, in ieder geval de productie van warmte, in ogenschouw moeten
worden genomen. Daarbij is van belang dat de gehele keten van warmteproductie,
warmtelevering en warmtebehoefte van warmteafnemers aangesloten op een warmtenet
in vergaande mate op elkaar is afgestemd. Deze kritiek op het ter consultatie
voorgelegde wetsvoorstel is terecht. Voor een goede bescherming van de kleinverbruikers
kan niet alleen worden volstaan met regulering van de warmteleverancier die
warmte levert aan kleinverbruikers. De warmteleverancier is immers voor de
levering van warmte aan kleinverbruikers afhankelijk van de productie van
warmte door de op zijn warmtenet aangesloten warmteproducent. Indien de warmteproducent
de productie van warmte zou staken zou de warmteleverancier, bij gebreke van
een alternatieve warmteproducent, niet langer in staat zijn warmte te leveren
aan kleinverbruikers. Daarmee zou de op een warmteleverancier rustende verplichting
te zorgen voor een betrouwbare warmtelevering aan kleinverbruikers verworden
tot een lege huls. Ter tegemoetkoming aan de terechte kritiek van genoemde
belangenorganisaties is in het wetsvoorstel bepaald dat een warmteproducent
verplicht is alle warmte ter beschikking te stellen aan de warmteleverancier
die laatstgenoemde nodig heeft voor een correcte uitvoering van
zijn wettelijke verplichting, zijnde een betrouwbare levering van warmte aan
kleinverbruikers.Zoals uiteengezet in paragraaf 2 van het algemene deel hebben lokale
overheden in goed overleg met de energiebedrijven afgezien van de aanleg van
een gasnet in die gebieden waarin een warmtenet zou worden aangelegd. De kleinverbruikers
aangesloten op een warmtenet zijn daarmee de facto gebonden aan hun lokale
warmteleverancier. Door verschillende geconsulteerde organisaties (Gemeentelijke
Platform warmtetarieven, Aedes) is in dit verband aandacht gevraagd voor een
situatie waarbij de warmteleverancier op grond van hem moverende overwegingen
de levering van warmte aan kleinverbruikers staakt. In zo'n geval is een betrouwbare
levering van warmte aan kleinverbruikers in de praktijk niet langer meer verzekerd.
Bij gebreke van de aanwezigheid van een gelijkwaardige alternatieve energie-infrastructuur,
zoals een gasnet, komt daarmee een betrouwbare energievoorziening aan kleinverbruikers
in gevaar. In de praktijk, zo is de initiatiefnemers inmiddels gebleken, vinden
deze discussies reeds plaats. Om te voorkomen dat een betrouwbare energievoorziening
aan kleinverbruikers ten gevolge van een staking van de warmtelevering in
gevaar komt is in het wetsvoorstel bepaald dat een warmteleverancier zijn
vergunning slechts kan inleveren met toestemming van de minister van economische
zaken. Op grond van de vergunning is een warmteleverancier immers verplicht
een betrouwbare warmtelevering aan kleinverbruikers te verzekeren. Voor zover
nodig beschikt de directeur van de Dienst uitvoering en toezicht Energie over
de nodige handhavingsmiddelen (bindende aanwijzing tot naleving van de wet,
last onder dwangsom, het geven van een opdracht voorzieningen te treffen en
in voorkomend geval zelfs bestuursdwang) om de feitelijke levering van warmte
aan kleinverbruikers af te dwingen. Een vergunning kan, zo blijkt uit artikel
6, slechts dan worden ingetrokken, wanneer het belang van (onder meer) een
betrouwbare levering van warmte aan kleinverbruikers zich daartegen niet verzet.
Aan deze voorwaarde zal over het algemeen slechts kunnen worden voldaan, indien
inmiddels in het betreffende gebied een gasnet is aangelegd of wanneer een
andere warmteleverancier de levering van warmte aan de kleinverbruikers in
het gebied over heeft genomen. Door de intrekking van een vergunning te verbinden
aan toestemming van de minister van economische zaken wordt gewaarborgd dat
kleinverbruikers te allen tijden warmte krijgen geleverd.Door deskundige Heiner is het belang onderstreept van toegankelijke bestuursrechtelijke
procedures op grond waarvan kleinverbruikers de hun in deze wet toegekende
rechten ook daadwerkelijk kunnen handhaven. Een belangrijk uitgangspunt van
dit wetsvoorstel is een effectieve rechtsbescherming van kleinverbruikers.
Hierbij horen, zoals door de heer Heiner terecht geconstateerd, ook toegankelijke,
betaalbare procedures voor kleinverbruikers om de in deze wet toegekende rechten
jegens hun warmteleverancier geldend te kunnen maken. Mede gelet op het uitgangspunt
van een hoog niveau van bescherming van de (gebonden) kleinverbruikers en
het daarvan afgeleide belang van een effectieve rechtsbescherming is in dit
wetsvoorstel voorzien in de mogelijkheid voor kleinverbruikers om de directeur
van de Dienst uitvoering en toezicht Energie te vragen om een bindende aanwijzing
tot naleving van de wet. De bindende aanwijzing is, zoals reeds toegelicht
in paragraaf 2 van het algemene deel van deze toelichting, een bij uitstek
geschikt instrument om de effectieve bescherming van de kleinverbruikers invulling
te geven.De tuinbouwsector, bij monde van LTO Nederland, is van oordeel dat een
effectieve bescherming van kleinverbruikers uitsluitend kan worden bereikt
indien bij het opstellen van de warmtewet ook rekening wordt gehouden met
de aansluiting van de warmtewet op de Gaswet. In dit verband wijst LTO Nederland
er op dat een betrouwbare levering van warmte met zich brengt dat incidenteel
sprake zal zijn van een piekvraag naar warmte. Deze warmte zal moeten worden
geproduceerd door middel van de inzet van warmteproductiemiddelen,
zoals hulpketels. Als brandstof voor deze warmteproductiemiddelen wordt aardgas
gebruikt. LTO Nederland geeft in zijn reactie aan dat juist deze incidentele
hoge gasbehoefte (zogeheten flexibel gasaanbod), nodig voor de productie van
warmte ten behoeve van de piekvraag, op basis van de huidige vigerende gastarieven,
in het bijzonder de door Gasunie gehanteerde CDS-tariefsystematiek, onbetaalbaar
is geworden. De hoge gastarieven vormen daarmee een rechtstreekse bedreiging
voor de rentabiliteit en daarmee het voortbestaan van warmteprojecten. De
initiatiefnemers hebben begrip voor de kritiek van LTO. Echter, de regulering
van de gasmarkt gaat de reikwijdte van het voorliggende wetsvoorstel te buiten.
Wel wijzen deze leden op de breed gesteunde motie Ten Hoopen (kamerstuk TK
2002/2003, 28 600-XIII, nr. 26), waarin een oplossing voor de door LTO
Nederland gesignaleerde problematiek m.b.t. de gasmarkt wordt gegeven. Bedoelde
motie moet door de minister van economische zaken voor het einde van dit jaar
op correcte wijze door wijziging van de Gaswet zijn uitgevoerd. De initiatiefnemers
wachten met belangstelling de voorstellen van de minister af. Mocht echter
blijken dat de minister onvoldoende uitvoering geeft aan hetgeen in de motie
is neergelegd, dan zal de CDA-fractie niet aarzelen de nodige initiatieven
te nemen.6. Samenhang met andere wettenIn artikel 20 van de Elektriciteitswet 1998 en de daarop gebaseerde algemene
maatregel van bestuur, het zogeheten Besluit aanleg energie-infrastructuur,
is geregeld dat de lokale overheid beslist over de aanleg van een energie-infastructuur.
Het staat de lokale overheid vrij te besluiten in een bepaald gebied een gastransportnet
of een warmtenet aan te leggen. Zoals reeds aangegeven in paragraaf 2
van het algemeen deel van de toelichting wordt deze in de Elektriciteitswet
1998 verankerde beleidsvrijheid van lokale overheden gerespecteerd. De Warmtewet
beschouwt de aanwezigheid van een bepaalde energie-infrastructuur in een bepaald
gebied als een feitelijk gegeven. Is evenwel besloten tot de aanleg van een
warmtenet, dan geldt dat de exploitant van dit net, de warmteleverancier,
aan de regels in de Warmtewet is gebonden. De Warmtewet kan in zoverre worden
beschouwd als aanvullend op de regeling omtrent aanleg van energie-infrastructuren,
zoals warmtenetten, als opgenomen in de Elektriciteitswet 1998.Net zoals bij de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet bevat ook de Warmtewet
regels die een nadere uitwerking geven aan het in de Mededingingswet vervatte
verbod op misbruik van een economische machtspositie. Bij een warmteproject
is normaliter sprake van een warmtenet, beheert door één warmteleverancier
en waarop slechts één warmteproducent is aangesloten. De kleinverbruikers
aangesloten op het warmtenet zijn voor de voorziening in hun warmtebehoefte
afhankelijk van de levering van warmte door deze warmteleverancier. Het gevaar
bestaat dat deze warmteleverancier misbruik maakt van deze afhankelijkheid
van de op zijn warmtenet aangesloten (gebonden) kleinverbruikers. Enerzijds
kan de warmteleverancier voor de levering van warmte onredelijke tarieven
en voorwaarden opleggen aan de kleinverbruikers aangesloten op zijn warmtenet.
Anderzijds kan de warmteleverancier (te) vergaande beperkingen stellen aan
de door hem jegens de op zijn warmtenet te leveren prestaties, zoals een betrouwbare
warmtelevering en een goede kwaliteit van dienstverlening. De in het wetsvoorstel
opgenomen regels hebben tot doel de kleinverbruiker tegen een dergelijk misbruik
van een economische machtspositie door de warmteleverancier te voorkomen.
De directeur van de Dienst uitvoering en toezicht Energie wordt met het toezicht
op de naleving van de Warmtewet belast.De in deze wet aan de directeur van de Dienst toegekende bevoegdheden
zijn overigens, gelijk de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet, niet afgeleid van de Mededingingswet. De directeur van de Dienst beschikt derhalve
op grond van deze wet over eigen bevoegdheden. Dit betekent dat de directeur
van de Dienst niet is gebonden aan de procedures op grond van de Mededingingswet
bij de uitoefening van de hem toegekende bevoegdheden. Ook volgt uit deze
systematiek dat de directeur-generaal van de Nma niet bevoegd is op grond
van deze wet op te treden tegen ongewenst gedrag van een warmteleverancier.Aangezien een warmteleverancier beschikt over een economische machtspositie
(in de zin van artikel 24 Mededingingswet) in zijn relatie tot de (gebonden)
kleinverbruikers kan de directeur-generaal van de Nma op grond van de Mededingingswet
wel optreden tegen eventueel misbruik door de warmteleverancier van zijn economische
machtspositie. Dit betekent onder meer dat de directeur-generaal van de Nma
bij geconstateerde overtreding van het verbod van misbruik van een economische
machtspositie aan de betrokken warmteleverancier op grond van de Mededingingswet
een bestuurlijke boete kan opleggen.Bovenstaande redenering geldt overigens ook met betrekking tot de producent
van warmte. Immers, ook de warmteproducent beschikt in zijn relatie tot de
warmteleverancier over een economische machtspositie. Bij eventueel onredelijke
prijzen en voorwaarden voor productie en levering van warmte door de warmteproducent
kan een warmteleverancier zich dan ook wenden tot de directeur-generaal van
de Nma met het verzoek op grond van de Mededingingswet tegen de warmteproducent
op te treden.Volledigheidshalve zij opgemerkt dat de Warmtewet er niet aan in de weg
staat dat zowel de directeur van de Dienst uitvoering en toezicht Energie
op grond van de Warmtewet als de directeur-generaal van de Nma op grond van
de Mededingingswet gelijktijdig kunnen optreden tegen een zelfde (wettelijk
verboden) gedraging van een warmteleverancier. De Warmtewet sluit een samenloop
van procedures op grond van de Warmtewet en de Mededingingswet niet uit.Ook de Wet energiedistributie bevat regels met betrekking tot de levering
van warmte. Deze wet heeft evenwel een andere doelstelling dan de Warmtewet.
Oorspronkelijk had deze wet tot doel door middel van reorganisaties binnen
de energiesector te komen tot een doelmatigere energievoorziening, waaronder
de levering van warmte. Dit verklaart waarom deze wet uitsluitend betrekking
heeft op grootschalige levering van warmte aan afnemers. Kleinschalige leveringen
van warmte speelden bij de doelmatige inrichting van de energiesector geen
rol en waren daarom uitgesloten van het toepassingsbereik van deze wet. Hierin
onderscheidt de Wet energiedistributie zich van de Warmtewet. Voor de toepassing
van de Warmtewet is niet relevant of sprake is van grootschalige of kleinschalige
levering van warmte. In beide gevallen is het uitgangspunt dat de kleinverbruiker
aanspraak moet kunnen maken op een hoog niveau van bescherming. In concreto
houdt dit in dat zowel bij grootschalige als bij kleinschalige warmteleveringen
de betrokken kleinverbruikers recht hebben op een betrouwbare levering van
warmte tegen redelijke prijzen en voorwaarden en een goede kwaliteit van dienstverlening.
Een ander relevant onderscheid tussen de Wet energiedistributie en de Warmtewet
is dat eerstgenoemde wet betrekking heeft op alle warmteleveringen. De warmtewet
daarentegen ziet uitsluitend op levering van warmte aan kleinverbruikers.Tot slot is artikel 2 van de Wet energiedistributie van belang. In dit
artikel is bepaald dat een energiedistributiebedrijf (warmteleverancier) verplicht
is te zorgen voor een betrouwbare levering van warmte tegen de laagst mogelijke
kosten. Deze op een energiedistributiebedrijf / warmteleverancier rustende
verplichting wordt door de invoering van de Warmtewet niet gewijzigd. Het
belang van een betrouwbare levering van warmte wordt ook in de Warmtewet uitdrukkelijk
vastgelegd. De Warmtewet onderscheidt zich van de Wet energiedistributie in
zoverre, dat in de Warmtewet niet alleen wordt volstaan met een recht op een betrouwbare levering van warmte, maar tevens wordt voorzien in een
systeem van toezicht (door de directeur van de Dienst uitvoering en toezicht
Energie) en procedures die kleinverbruikers in staat stellen dit recht jegens
hun leverancier ook daadwerkelijk af te dwingen. Met de op een energiedistributiebedrijf/warmteleverancier
rustende verplichting te zorgen voor warmtelevering tegen de laagst mogelijke
kosten is in de Warmtewet ook rekening gehouden. Zoals reeds uiteengezet in
paragraaf 2 van het algemene deel van de toelichting is in de Warmtewet
een belangrijke rol toegekend aan de eigen verantwoordelijkheid van de warmteleverancier.
De eigen verantwoordelijkheid die de wet op dit punt de warmteleverancier
laat stelt hem in staat te kiezen voor de meest kosteneffectieve invulling
van de op hem rustende wettelijke verplichting te zorgen voor een betrouwbare
warmtelevering. In zoverre vullen beide wetten elkaar aan.II. ARTIKELENArtikel 1Eerste lidIn onderdeel c wordt een omschrijving gegeven van het begrip warmtenet.
De verplichtingen van een warmteleverancier strekken zich uit tot kleinverbruikers
aangesloten op zijn warmtenet (zie artikel 3 lid 1). Het is dan ook van belang
duidelijkheid te scheppen omtrent welke onderdelen tot het warmtenet moeten
worden gerekend. In Nederland bestaat geen landelijk dekkend warmtenet. Er
is sprake van lokale warmtenetten die niet aan elkaar zijn gekoppeld. Er is
derhalve sprake van afzonderlijke warmtenetten. Voor de beoordeling welke
onderdelen behoren tot een warmtenet zijn de functionele bindingen tussen
verschillende componenten waaruit een warmtenet kan bestaan beslissend. Om
te kunnen spreken van functionele bindingen is noodzakelijk dat blijkt dat
er tussen de verschillende onderdelen van een warmtenet een zekere technische,
organisatorische of operationele samenhang bestaat. Een warmtenet, als gedefinieerd
in deze wet, betreft niet alleen het stelsel van leidingen voor warmtetransport,
maar ook de bijbehorende installaties, zoals hulpwarmtecentrales en warmtebuffers,
en aan het transport dienstbare hulpmiddelen zoals pompinstallaties. Ook een
beperkt aantal leidingen en daarbij behorende installaties en hulpmiddelen
worden voor de toepassing van deze wet als een warmtenet beschouwd. De installaties
voor de productie van warmte behoren niet tot het warmtenet. Dit volgt uit
de in de definitie van warmtenet opgenomen zinsnede «dienstbaar aan
het transport van warmte». De productie-installatie is niet bedoeld
voor het transport van warmte en is daarmee geen onderdeel van het warmtenet.
Het warmtenet strekt zich uit tot aan het gebouw («de deurdrempel»)
van een kleinverbruiker. De installaties die zijn aangesloten op het warmtenet,
maar zich bevinden in het gebouw van de kleinverbruiker maken derhalve geen
deel uit van het warmtenet. Een uitzondering geldt evenwel voor die leidingen,
installaties en hulpmiddelen die niet dienen tot aan- en afvoer van warmte
ten behoeve van de kleinverbruiker die het gebouw bewoont. Deze onderdelen,
ook al bevinden deze zich in het gebouw van een kleinverbruiker, vormen geen
onderdeel van de installatie van de kleinverbruiker, maar maken onderdeel
uit van het warmtenet. Voor de goede orde wordt opgemerkt dat een appartement
in een flat voor de toepassing van deze wet wordt beschouwd als een «gebouw»
in de zin van dit artikel.Waar in onderdeel d wordt gesproken over «warmte» wordt zowel
bedoeld warmte ten behoeve van ruimteverwarming als warm tapwater. Onder «levering
van warmte» wordt in deze wet verstaan de fysieke beschikbaarstelling
van warmte geschikt voor huishoudelijke doeleinden aan kleinverbruikers
op het overdrachtspunt, d.w.z. het punt waar het warmtenet overgaat in de
installatie.Het in onderdeel e bedoelde begrip kleinverbruiker betreft natuurlijke
personen die warmte afnemen ten behoeve van huishoudelijke doeleinden, zoals
ruimteverwarming en sanitaire doeleinden (wassen, douchen, etc.). De wet regelt
alleen de levering van warmte aan kleinverbruikers. Levering van warmte aan
de zakelijke afnemers, zoals de procesindustrie en commerciële instellingen
(banken, winkels, etc.), valt derhalve niet onder de reikwijdte van deze wet.Het in onderdeel f bedoelde begrip «afnemer» betreft alle
natuurlijke en rechtspersonen die zijn aangesloten op een warmtenet. Dit begrip
omvat zowel de categorie kleinverbruikers als andere op het warmtenet aangesloten
personen, zoals bedrijven en instellingen. Het begrip «afnemer»
speelt een rol bij de toepassing van de artikelen 10 en 11 van deze wet.Een ieder die warmte levert aan kleinverbruikers wordt voor de toepassing
van deze wet beschouwd als een leverancier (als bedoeld in onderdeel g). Zowel
de in artikel 2 lid 2 van deze wet bedoelde personen die warmte leveren aan
kleinverbruikers als vergunninghouders in de zin van artikel 4 zijn dus leveranciers.
Personen die uitsluitend warmte leveren aan personen, niet zijnde kleinverbruikers,
zoals bijvoorbeeld levering van stoom aan de procesindustrie, zijn niet te
beschouwen als een leverancier in de zin van deze wet. Voor zover zich een
situatie voordoet dat een persoon warmte doorlevert aan een leverancier die
warmte aflevert aan kleinverbruikers kan de eerstgenoemde persoon die warmte
doorlevert niet worden beschouwd als een «leverancier» in de zin
van deze wet. Er is in dit geval immers geen sprake van (rechtstreekse) levering
van warmte door deze persoon aan kleinverbruikers.Onder een «representatieve organisatie» in de zin van onderdeel
j wordt verstaan een organisatie die de belangen vertegenwoordigt van producenten,
leveranciers en kleinverbruikers. Of sprake is van een representatieve organisatie
moet worden afgeleid uit de statutaire doelomschrijving van de betreffende
organisatie, de feitelijke werkzaamheden van deze organisatie met betrekking
tot de behartiging van de belangen van producenten, leveranciers of kleinverbruikers
en de groep bedrijven en personen die deze organisatie vertegenwoordigt. Om
van een representatieve organisatie te kunnen spreken is het noodzakelijk
dat sprake is van een voldoende homogene achterban die door de betreffende
organisatie wordt vertegenwoordigd. Zo zal de consumentenbond wel als een
representatieve organisatie kunnen worden aangemerkt. De organisatie VNO-NCW
zal daarentegen op basis van dit vereiste niet als representatieve organisatie
kunnen worden aangemerkt. De aanwijzing van een organisatie bij ministeriële
regeling als representatieve organisatie houdt verband met de rol die deze
organisaties innemen bij de verschillende besluitvormingsprocedures. In dit
verband kan in het bijzonder worden gedacht aan de vaststelling door de directeur
van de Dienst uitvoering en toezicht Energie van de in artikel 3 lid 3 bedoelde
maximumprijs. Het niet horen van een representatieve organisatie als voorgeschreven
in artikel 3 lid 8 of het niet of niet tijdig verschaffen aan een representatieve
organisatie van de gevraagde informatie als bedoeld in artikel 3 lid 9, zal
moeten worden gekwalificeerd als schending van een essentieel vormvoorschrift.
Bij geconstateerde schending van zo'n vormvoorschrift zal de rechter in voorkomend
geval moeten beslissen tot vernietiging van het besluit. Om onduidelijkheid
te voorkomen omtrent de status van een bepaalde collectieve organisatie worden
representatieve organisaties bij ministeriële regeling aangewezen. Dit
draagt bij aan de rechtszekerheid.Tweede lidZakelijke afnemers, waartoe ook zorginstellingen moeten worden gerekend,
vallen niet onder het beschermingsregime van deze wet. In zorginstellingen,
zoals ziekenhuizen, bejaardentehuizen en psychiatrische inrichtingen, bevinden
zich evenwel personen die materieel gelijk kunnen worden gesteld aan kleinverbruikers.
Strikt juridisch gesproken kunnen deze personen geen aanspraak maken op de
bescherming die deze wet kleinverbruikers biedt, omdat de door een leverancier
afgeleverde warmte wordt afgeleverd aan de instelling en niet rechtstreeks
aan de personen die zich in de zorginstelling bevinden. Aangezien de personen
die zich bevinden in een zorginstelling materieel gelijkgesteld kunnen worden
aan andere kleinverbruikers is in de wet bepaald dat bij ministeriële
regeling instellingen kunnen worden aangewezen die voor de toepassing van
deze wet worden gelijkgesteld met kleinverbruikers. Daarmee kunnen deze instellingen
aanspraak maken op de bescherming die deze wet kleinverbruikers biedt. Voor
aanwijzing komen alleen die instellingen in aanmerking waarin personen gedurende
langere tijd hun verblijf hebben. In dit verband kan worden gedacht aan bejaardentehuizen,
ziekenhuizen, psychiatrische instellingen en penitentiare inrichtingen. Sporthallen
en zwembaden missen een dergelijke verblijfsfunctie en komen dan ook niet
voor aanwijzing in aanmerking.Artikel 2De levering van warmte aan kleinverbruikers wordt voorbehouden aan vergunninghouders.
Het staat een vergunninghouder echter vrij werkzaamheden die verband houden
met de levering van warmte aan kleinverbruikers, zoals het onderhoud van het
warmtenet en facturering aan afnemers, uit te besteden aan derden. Voorwaarde
is wel dat de uitvoering van de uitbestede werkzaamheden onder volledige verantwoordelijkheid
van de vergunninghouder plaatsvinden.In de praktijk wordt in een aantal gevallen
het beheer van warmtenetten uitgevoerd door beheerders van elektriciteitsnetten.
Artikel 17 Elektriciteitswet 1998 biedt netbeheerders hiertoe de mogelijkheid.
Er is geen aanleiding wijziging te brengen in deze situatie.Op het in artikel 2 lid 1 opgenomen verbod bestaan een drietal uitzonderingen.
De in het tweede lid genoemde categorieën komen overeen met de in artikel
1 Wet energiedistributie omschreven gevallen. De in het tweede lid genoemde
uitzonderingen op het verbod betreffen in alle gevallen kleinschalige leveringen
van warmte. Een vergunningplicht is voor deze kleinschalige leveringen een
te vergaande eis.Ook bij kleinschalige leveringen van warmte is sprake van kleinverbruikers
die voor hun warmtebehoefte afhankelijk zijn van hun warmteleverancier. Ter
bescherming van deze kleinverbruikers is in het derde lid uitdrukkelijk bepaald
dat ook deze kleinschalige warmteleveranciers moet zorgen voor een betrouwbare
levering van warmte tegen redelijke prijzen en voorwaarden en een goede kwaliteit
van dienstverlening. Deze verplichtingen komen overigens materieel geheel
overeen met de op een vergunninghouder krachtens artikel 3 lid 1 rustende
verplichtingen. Er is geen reden deze kleinverbruikers minder rechten toe
te kennen jegens hun warmteleverancier dan kleinverbruikers die worden beleverd
door een vergunninghouder.Artikel 3Eerste lidDit artikel verplicht een vergunninghouder tot het op een betrouwbare
wijze leveren van warmte aan kleinverbruikers tegen redelijke prijzen en voorwaarden
en het verlenen van een goede kwaliteit van dienstverlening aan kleinverbruikers.
Deze verplichtingen van de vergunninghouder vormen een belangrijk element
van het regime ter bescherming van de kleinverbruiker. Op een vergunninghouder rust de wettelijke plicht te zorgen voor een betrouwbare
levering van warmte aan kleinverbruikers. De formulering van deze verplichting
brengt tot uitdrukking dat sprake is van een op de vergunninghouder rustende
resultaatsverplichting. Deze verplichting houdt in dat een vergunninghouder
er voor moet zorgen dat een kleinverbruiker op elk door hem gewenst moment
de beschikking krijgt over de door hem gevraagde hoeveelheid warmte overeenkomstig
de daarvoor geldende technische specificaties. Op deze verplichting bestaan
slechts een viertal uitzonderingen. De verplichting geldt uiteraard niet bij
overmacht. Het begrip overmacht moet beperkt worden uitgelegd en betreft slechts
die gevallen, waarbij onderbreking van de warmtelevering ten gevolge van een
niet door de warmteleverancier te beïnvloeden omstandigheid wordt onderbroken.
Een tweede uitzondering betreft onderbrekingen van de levering van warmte
die noodzakelijk zijn in verband met de veiligheid of redelijkerwijs te duchten
ernstige schade aan de installaties van de vergunninghouder of derden. Ook
wanneer de openbare warmtelevering rechtstreeks in het geding is kan de vergunninghouder
de warmtelevering staken. Tenslotte is het de vergunninghouder toegestaan
de warmtelevering te onderbreken in verband met regulier onderhoud waarvoor
onderbreking van de warmtelevering noodzakelijk is, de onderbreking van de
warmtelevering tijdig is aangekondigd en de onderbreking plaats vindt op het
aangekondigde tijdstip. In deze vier gevallen is de warmteleverancier gerechtigd
de warmtelevering te onderbreken. In deze gevallen is de vergunninghouder
niet aansprakelijk voor het niet-nakomen van de op hem rustende wettelijke
verplichting te zorgen voor een betrouwbare levering van warmte. Voor zover
de warmteleverancier zich bij een onderbreking van de warmtelevering op één
van deze uitzonderingsgronden beroept rust wel op hem de bewijslast aan te
tonen dat genoemde uitzonderingsgevallen zich ook daadwerkelijk hebben voorgedaan.Voor de geleverde warmte moet de vergunninghouder een redelijke prijs
in rekening brengen bij de kleinverbruiker. Onder een redelijke prijs moet
in dit verband worden verstaan een prijs die is gebaseerd op de redelijkerwijs
aan de warmtelevering toe te rekenen aantoonbare kosten aangevuld met een
redelijk rendement voor de warmteleverancier. Het is een warmteleverancier
nimmer toegestaan een hogere prijs in rekening te brengen. Op grond van artikel
1 Wet energiedistributie is een distributiebedrijf van warmte / vergunninghouder
(op grond van deze wet) verplicht te streven naar de laagst mogelijke kosten.
Bij de beoordeling welke kosten toerekenbaar zijn aan de warmtelevering aan
de kleinverbruikers moet met dit wettelijk verankerde uitgangspunt uitdrukkelijk
rekening worden gehouden. Een restrictieve uitleg van het begrip «redelijkerwijs
aan de warmtelevering toe te rekenen aantoonbare kosten» is dan ook
op zijn plaats. De door de vergunninghouder in rekening te brengen prijs voor
warmtelevering wordt begrensd door de in het derde lid bedoelde maximumprijs.
Voor zover de toepassing van een in dit artikel bedoelde «redelijke
prijs» hoger uitkomt dan de door de directeur van de Dienst uitvoering
en toezicht Energie vastgestelde maximumprijs geldt de maximumprijs. Daarentegen
is het een vergunninghouder niet toegestaan de maximumprijs in rekening te
brengen als de in artikel 3 lid 1 bedoelde «redelijke prijs» lager
zou uitkomen. In dat geval is de «redelijke prijs» voor de vergunninghouder
de voor hem geldende prijs die hij in rekening mag brengen bij de op zijn
warmtenet aangesloten kleinverbruikers.Een vergunninghouder is ook gehouden redelijke voorwaarden te hanteren.
Bij de uitleg van het begrip «redelijke voorwaarden» moet in het
bijzonder rekening worden gehouden met het feit dat de kleinverbruiker een
gebonden klant is die voor zijn warmtebehoefte, een primaire levensbehoefte,
afhankelijk is van zijn warmteleverancier. Om van redelijke voorwaarden te
kunnen spreken is het noodzakelijk dat een leveringsovereenkomst tenminste
voldoet aan de volgende uitgangspunten.Beëindiging van de overeenkomst, hetzij door opzegging dan wel door
ontbinding, is slechts mogelijk als ultimum remedium. Opzegging en ontbinding
van de leveringsovereenkomst leiden er toe dat de gebonden klant niet langer
de beschikking heeft over warmte. Aan de beëindiging van de leveringsovereenkomst
moeten daarom, ter bescherming van de gebonden klant, zware eisen worden gesteld.
Vooraleer door de warmteleverancier tot beëindiging van de overeenkomst
wordt overgegaan moet eerst worden gezocht naar minder vergaande alternatieven.
Zo zal bij betalingsachterstanden eerst de mogelijkheid van betalingsregelingen,
het hanteren van voorschotten en borgstelling door derden als oplossing moeten
worden onderzocht. De gebeurtenissen moeten bovendien voldoende zwaarwegend
zijn om de beëindiging van de leveringsovereenkomst te kunnen dragen.
Zo kan een incidentele of beperkte betalingsachterstand geen reden zijn de
leveringsovereenkomst te beëindigen. Een eventuele beëindiging van
de leveringsovereenkomst moet ook naar behoren schriftelijk worden gemotiveerd.
Een schriftelijke motivering maakt toetsing van de reden voor beëindiging
van de overeenkomst door de toezichthouder respectievelijk geschillenbeslechtende
instanties, zoals de geschillencommissie en de rechter, mogelijk. Ook het
tijdelijk staken van de levering van warmte (opschorting) mag niet te lichtvaardig
geschieden. Immers, ook in het geval van opschorting blijft de gebonden kleinverbruiker
van warmte verstoken. Opschorting is dan ook alleen gerechtvaardigd, wanneer
sprake is van zwaarwichtige omstandigheden die de opschorting van de warmtelevering
kunnen rechtvaardigen. Een enkele betalingsachterstand kan niet worden beschouwd
als een dergelijke zwaarwichtige omstandigheid. Opschorting van de levering
kan, om gerechtvaardigd te kunnen zijn, uitsluitend zijn oorzaak vinden in
het niet nakomen van een op de kleinverbruiker rustende verplichting die rechtstreeks
verband houdt met de warmtelevering.Ter bescherming van de kleinverbruiker moet op de leveringsovereenkomst
Nederlands recht van toepassing zijn. Tevens moet de leveringsovereenkomst
voorzien in de mogelijkheid van geschillenbeslechting. Voor zover de initiatiefnemers
bekend zijn alle energiebedrijven die warmte leveren aangesloten bij de geschillencommissie
nutsbedrijven.Uiteraard moet de leveringsovereenkomst voldoen aan de eisen die daaraan
door de artikelen 236 en 237 van boek 6 Burgerlijk Wetboek worden gesteld.
Belangrijke eisen die in dit verband aan de leveringsovereenkomst worden gesteld
zijn dat de vergunninghouder de door hem te verrichten prestaties (betrouwbare
warmtelevering, goede kwaliteit van dienstverlening) niet beperkt, een redelijke
aansprakelijkheidsregeling hanteert en de geldende regels omtrent bewijslasten
niet ten nadele van de kleinverbruikers heeft gewijzigd.Het uitgangspunt van de bescherming van de kleinverbruiker brengt met
zich mee dat de kleinverbruiker zoveel mogelijk keuzevrijheid heeft met betrekking
tot de aanschaf van apparatuur en meters. Dit betekent dat de vergunninghouder
de kleinverbruiker de mogelijkheid moet bieden de voor gebruik van warmte
benodigde specifieke apparatuur, voor zover deze niet vrij in de handel is
te verkrijgen, te koop of te huur aan te bieden. De kleinverbruiker moet de
vrije keuze hebben de apparatuur de kopen dan wel te huren. Hetzelfde geldt
ten aanzien van meetapparatuur.De vergunninghouder moet zorgen voor een goede kwaliteit van dienstverlening.
Immers, de kleinverbruiker is voor het oplossen van problemen die verband
houden met de warmtelevering afhankelijk van zijn warmteleverancier. Om te
kunnen spreken van een goede kwaliteit van dienstverlening moet in ieder geval
voldaan zijn aan de volgende eisen.De door de vergunninghouder afgeleverde warmte moet geschikt zijn voor
huishoudelijk gebruik. Dit betekent in ieder geval dat de geleverde warmte
van een zodanige temperatuur moet zijn dat deze geschikt is om het huis voldoende
mee te verwarmen. Tevens moet het geleverde warme water geschikt zijn voor
sanitaire doeleinden, zoals douchen en wassen.De vergunninghouder moet in staat zijn storingen in de warmtelevering
snel en op adequate wijze op te lossen. Dit betekent onder meer dat de vergunninghouder
moet beschikken over voldoende, goed uitgeruste en terzake deskundige storingsmonteurs.De vergunninghouder moet goed bereikbaar zijn. Dit houdt in dat de vergunninghouder
een duidelijk adres opgeeft, zodat de kleinverbruiker weet waar hij zijn schriftelijke
opmerkingen heen moet zenden. Er moet een loket zijn waar kleinverbruikers
zich kunnen laten voorlichten en vragen kunnen stellen respectievelijk geconstateerde
problemen mondeling kunnen afhandelen. Tenslotte moet de vergunninghouder
voorzien in een goede telefonische bereikbaarheid. Telefonische wachttijden
moeten beperkt zijn. Correspondentie moet vlot en op adequate wijze worden
afgehandeld. In ieder geval moet de vergunninghouder binnen 10 werkdagen hebben
gereageerd op brieven van kleinverbruikers. De vergunninghouder moet hebben
voorzien in een goede procedure voor de afhandeling van klachten afkomstig
van kleinverbruikers. Dit houdt in ieder geval in dat snel op klachten wordt
gereageerd en de klachten zo spoedig mogelijk door de warmteleverancier worden
verholpen.De vergunninghouder moet zorgen voor een duidelijke, voor de kleinverbruiker
begrijpelijke, voldoende gespecificeerde nota. De nota moet informatie verschaffen
omtrent de hoeveelheid verbruikte warmte. Tevens moet de nota inzicht verschaffen
in de kostenposten waarop de door de kleinverbruiker gebaseerde warmteprijs
is gebaseerd. De nota moet vermelden waar de kleinverbruiker met eventuele
vragen en klachten over de nota terecht kan. De nota moet maandelijks aan
de kleinverbruikers worden verstuurd.De eis van een goede kwaliteit van dienstverlening brengt met zich mee
dat de vergunninghouder een redelijke compensatieregeling hanteert. De compensatieregeling
moet er toe strekken het geleden nadeel van een storing in de levering, ongeacht
of er al dan niet sprake is van overmacht of een andere gegronde reden, te
compenseren. De grondslag voor de uitkering van een compensatie is immers
gelegen in het geleden ongemak bij de kleinverbruikers. Hierbij is de oorzaak
voor de onderbreking van de warmtelevering niet relevant. De compensatie kan
tot uitdrukking komen in een korting op de rekening voor de warmtelevering.
De verplichting een redelijke prijs te hanteren brengt voor de vergunninghouder
overigens ook met zich mee dat bij storing in de levering van warmte een korting
op de rekening voor warmtelevering wordt doorgevoerd. Immers, in deze gevallen
is geen warmte geleverd. Het zou dan ook onterecht zijn als de kleinverbruiker
wel gewoon zou moeten betalen voor de niet-geleverde warmte.Tweede lidOp het warmtenet van een vergunninghoudende warmteleverancier is over
het algemeen slechts één warmteproducent aangesloten. Voor de
uitvoering van zijn wettelijke plicht, de betrouwbare levering van warmte,
is een vergunninghoudende warmteleverancier dan ook volledig afhankelijk van
de productie en levering van warmte door de warmteproducent aangesloten op
zijn warmtenet. Zonder de medewerking van de warmteproducent aangesloten op
zijn warmtenet kan de vergunninghoudende warmteleverancier geen uitvoering
geven aan zijn plicht om te zorgen voor een betrouwbare levering van warmte
aan de op zijn warmtenet aangesloten kleinverbruikers. Om de vergunninghoudende
warmteleverancier in staat te stellen uitvoering te geven aan zijn wettelijke
verplichting is bepaald dat de warmteproducent verplicht is die hoeveelheid
warmte te leveren die de vergunninghoudende warmteleverancier nodig heeft
voor de uitvoering van zijn verplichting. Het artikel staat er niet aan in
de weg dat een warmteproducent redelijke prijzen en voorwaarden
hanteert voor de productie en levering van warmte in zijn contractuele verhouding
met de vergunninghoudende warmteleverancier.Derde t/m tiende lidTer bescherming van de kleinverbruiker voorziet de wet in de vaststelling
van een maximumprijs. De praktijk laat zien dat aan het stellen van eenduidig
vastgestelde maximumprijzen door een onafhankelijke instantie, zoals de directeur
van de Dienst uitvoering en toezicht Energie, grote behoefte bestaat. De door
de directeur vastgestelde maximumprijs moet worden gebaseerd op het zogeheten
«niet meer dan anders»-beginsel. Verwezen wordt naar het derde
lid. De maximumprijs moet jaarlijks worden vastgesteld. Met dit vereiste,
neergelegd in het vierde lid, wordt verzekerd dat wijzigingen in de gasprijs
hun doorwerking krijgen in de aan kleinverbruikers door te berekenen maximumprijzen.
Bij stijging van de gasprijs zal de maximumprijs voor levering van warmte
dus toenemen. Daarentegen zal een lagere gasprijs zich vertalen in een lagere
maximumprijs. De voor kleinverbruikers gehanteerde prijzen op de gasmarkt
vinden dus hun doorwerking in de warmteprijs voor kleinverbruikers.De energiebedrijven baseren de door hun in rekening gebrachte prijzen
voor levering van warmte in de praktijk ook al op het zogeheten «niet
meer dan anders»-beginsel. Door de federatie van energiebedrijven (EnergieNed)
wordt jaarlijks in de vorm van een adviestarief dit «niet meer dan anders»-beginsel
nader uitgewerkt. Dit door EnergieNed vastgestelde adviestarief wordt door
vrijwel alle energiebedrijven als warmteprijs bij de op hun warmtenetten aangesloten
kleinverbruikers in rekening gebracht. Deze gangbare praktijk, waarbij warmteleveranciers
hun warmteprijs baseren op het door EnergieNed vastgestelde adviestarief,
stuit in toenemende mate bij lokale overheden en andere belangenorganisaties
van kleinverbruikers op bezwaren. Een eerste punt van kritiek is dat de door
EnergieNed gehanteerde methode voor berekening van de warmteprijs op basis
van het «niet meer dan anders»-beginsel niet verifieerbaar is
voor derden, omdat de (empirische) gegevens waarop de berekening is gebaseerd
door EnergieNed als vertrouwelijk worden aangemerkt. Dit punt weegt extra
zwaar, omdat EnergieNed als vertegenwoordiger van de energiebedrijven rechtstreeks
belanghebbende is. Het behoeft geen nadere toelichting dat de energiebedrijven
belang hebben bij hoge prijzen en dus een ruime uitleg van het «niet
meer dan anders» beginsel. De positie van kleinverbruikers is bij de
huidige gang van zaken, waarbij de warmteprijs wordt gebaseerd op het door
EnergieNed opgestelde prijsadvies, onvoldoende gewaarborgd. Een tweede punt
van kritiek betreft de door EnergieNed voor het opstellen van zijn prijsadvies
gehanteerde veronderstellingen. Zo gaat EnergieNed bij de uitwerking van het
«niet meer dan anders»-beginsel onder meer uit van het gemiddelde
woningbestand. Het is evenwel twijfelachtig of dit uitgangspunt voldoende
rekening houdt met de zeer zuinige nieuwbouwwoningen. Alhoewel EnergieNed
logischerwijs aangeeft dat dit wel het geval zou zijn ontbreekt vooralsnog
een controleerbare empirische onderbouwing van deze door EnergieNed naar buiten
gebrachte onderbouwing. Een laatste kritiekpunt betreft de methode voor weging
van de relevante factoren die voor een vergelijking tussen warmte- en gasvraag
van belang zijn. De kritiek is dat de door EnergieNed gehanteerde methodiek
niet voldoet aan de (wetenschappelijke) eisen die daaraan moeten worden gesteld.De vele kritiek op de door de warmteleveranciers gehanteerde prijzen voor
levering van warmte en de vele onduidelijkheden omtrent de uitwerking van
het «niet meer dan anders»-beginsel zijn voor de initiatiefnemers
aanleiding geweest te voorzien in een vergaande wettelijke normering van de
uitgangspunten waarop de door de directeur vast te stellen maximumprijs moet
worden gebaseerd. Bij algemene maatregel van bestuur zal het in
de wet verankerde «niet meer dan anders»-beginsel nader worden
uitgewerkt. De vele mogelijke uitwerkingen die aan het «niet meer dan
anders»-beginsel kunnen worden gegeven en de grote financiële gevolgen
voor betrokkenen, waarbij in het bijzonder kan worden gedacht aan de warmteleveranciers
en kleinverbruikers, verbonden aan een eenmaal vastgestelde maximumprijs rechtvaardigen
een vergaande parlementaire betrokkenheid bij de vaststelling van bedoelde
algemene maatregel van bestuur. Om deze reden is voorzien in een zware voorhangprocedure.
Detailpunten van de regeling, die veelal een sterk technisch karakter zullen
hebben, kunnen bij ministeriële regeling nader worden uitgewerkt. Doordat
deze technische elementen evenwel een grote invloed kunnen hebben op de hoogte
van de uiteindelijk door de directeur van de Dienst uitvoering en toezicht
Energie vast te stellen maximumprijs is voorzien in inspraak van representatieve
organisaties op (het ontwerp van) deze ministeriële regeling. Verwezen
wordt naar artikel 22 van het wetsvoorstel.De in de wet opgenomen procedure voor vaststelling van een maximumprijs
op basis van het «niet meer dan anders»-beginsel door een onafhankelijke
instantie, zijnde de directeur van de Dienst uitvoering en toezicht Energie,
moet aan de discussies over de uitwerking van het «niet meer dan anders»-beginsel
een einde maken. Tevens moet de in de wet opgenomen procedure voor vaststelling
van de maximumprijs er voor zorgen dat alle belanghebbende partijen in gelijke
mate inspraak kunnen hebben op de besluitvorming door de directeur omtrent
de vaststelling van een maximumprijs. De procedure houdt kort gezegd in dat
de directeur van de Dienst uitvoering en toezicht Energie eigenstandig, dus
niet op basis van een voorstel van een van de belanghebbende partijen (EnergieNed,
VNG, Consumentenbond, etc.), een ontwerp-besluit tot bepaling van de maximumprijs
vaststelt. Over dit ontwerp-besluit wordt vervolgens advies uitgebracht door
van belanghebbende partijen onafhankelijke deskundigen. Voor zover nodig wordt
het ontwerp-besluit op basis van de uitgebrachte rapporten aangepast. Vervolgens
worden belanghebbenden partijen, de representatieve organisaties, in de gelegenheid
gesteld hun oordeel te geven over het door de directeur opgestelde (al dan
niet gewijzigde) ontwerp-besluit. Bij het ontwerp-besluit worden de uitgebrachte
integrale rapportages van de deskundigen bijgevoegd. Deze rapportages stellen
de representatieve organisaties in staat een onderbouwde reactie te geven
op het door de directeur vastgestelde ontwerp-besluit. In de praktijk zal
EnergieNed over meer gegevens beschikken dan andere representatieve organisaties
die met name de belangen van kleinverbruikers behartigen. Hierdoor heeft EnergieNed
een voorsprong ten opzichte van deze andere representatieve organisaties.
Vanuit een oogpunt van een zorgvuldige procedure is het wenselijk dat alle
representatieve organisaties over alle informatie kunnen beschikken die nodig
is voor een zorgvuldige beoordeling van het ontwerp-besluit. De directeur
is dan ook gehouden alle informatie die redelijkerwijs nodig is voor een goede
beoordeling van het ontwerp-besluit ter beschikking te stellen aan de representatieve
organisaties. Aangezien deze informatie ook bedrijfsvertrouwelijke gegevens
kan betreffen is, ter bescherming van de bedrijven, voorzien in een geheimhoudingsplicht.
De representatieve organisaties kunnen hun zienswijze geven op het ontwerp-besluit.
Mede op basis van deze zienswijzen neemt de directeur van de Dienst uitvoering
en toezicht Energie een besluit tot vaststelling van een maximumprijs. Aangezien
bij de vaststelling van de maximumprijs voor alle betrokken partijen, waarbij
kan worden gedacht aan warmteleveranciers, warmteproducenten, lokale overheden,
woningbouwverenigingen en kleinverbruikers, grote financiële belangen
zijn betrokken is tegen dit besluit bezwaar en beroep bij het College van
beroep voor het bedrijfsleven opengesteld. Artikel 4Levering van warmte aan kleinverbruikers op grote schaal is gebonden aan
een vergunning. Bij problemen met een vergunninghouder zullen dan ook grote
aantallen kleinverbruikers zijn betrokken. Vanwege de grote aantallen betrokken
kleinverbruikers zullen de ontstane problemen moeilijk beheersbaar zijn. Daar
komt bij dat problemen met de levering van warmte aan grote groepen kleinverbruikers
aanleiding kunnen zijn tot grote maatschappelijke onrust. Om deze problematiek
te voorkomen is het dan ook wenselijk dat de levering van warmte aan grote
groepen kleinverbruikers slechts wordt overgelaten aan bedrijven waarvan redelijkerwijs
kan worden veronderstelt dat zij voor hun taak berekend zijn. De procedure
voor aanvraag van een vergunning biedt de minister de mogelijkheid na te gaan
of de aanvrager redelijkerwijs in staat kan worden geacht op goede wijze uitvoering
te geven aan de in artikel 3 lid 1 bedoelde wettelijke verplichtingen. De
vergunningprocedure heeft dus (mede) het karakter van een preventieve toets.Om voor een vergunning in aanmerking te komen moet een bedrijf dat warmte
wil leveren aan kleinverbruikers voldoen aan een aantal in de wet neergelegde
eisen. Deze eisen zullen nader worden uitgewerkt in een algemene maatregel
van bestuur. Een eerste voorwaarde is dat het bedrijf moet beschikken over
de benodigde organisatorische vaardigheden. Met deze eis wordt bedoeld aan
te geven dat het bedrijf moet beschikken over een slagvaardige, bestuurlijke
organisatie, opdat eventuele problemen snel en efficiënt kunnen worden
opgelost. Daarnaast houdt deze eis in dat het bedrijf moet beschikken over
een goede klantenadministratie, die in ieder geval een volledig overzicht
van de contract- en adresgegevens van kleinverbruikers moet bevatten, een
incasso-afdeling en een goede financiële administratie met een goede
interne en externe controle. Een tweede toetsingscriterium is dat het bedrijf
beschikt over de benodigde financiële middelen om op goede wijze uitvoering
te kunnen geven aan de in artikel 3 lid 1 genoemde verplichtingen. Dit betekent
dat een bedrijf financieel gezond moet zijn. Het bedrijf moet in ieder geval
beschikken over voldoende financiële draagkracht om eventuele tegenvallers,
onder andere als gevolg van dalende warmteprijzen, gedurende enige tijd te
kunnen dragen. Tevens moet het bedrijf beschikken over voldoende financiële
middelen om de investeringen nodig voor een betrouwbare warmtelevering en
een goede dienstverlening te kunnen doen. Met het vereiste dat het bedrijf
beschikt over de benodigde technische kwaliteiten wordt aangegeven dat het
bedrijf moet beschikken over voldoende deskundig personeel voor het beheer
en onderhoud van het warmtenet. Tevens moet het bedrijf beschikken over een
voldoende toegerust dienstverlenend apparaat om storingen bij kleinverbruikers
in de apparatuur te kunnen verhelpen. Bij de procedure voor verlening van
de vergunning zal de minister verder moeten nagaan of het bedrijf redelijke
prijzen en voorwaarden jegens de op zijn net aangesloten kleinverbruikers
zal hanteren.Artikel 5In beginsel geldt een vergunning voor levering van warmte in geheel Nederland.
Een warmteleverancier die op verschillende geografische locaties warmte levert
aan kleinverbruikers kan dan ook volstaan met één vergunning.
De vergunning kan evenwel onder beperkingen worden verleend. Zo'n beperking
kan inhouden dat de warmteleverancier slechts bevoegd is warmte te leveren
bij één of enkele nader omschreven warmteprojecten. Ook kan
het voorkomen dat levering van warmte op basis van de vergunning slechts wordt
toegestaan in een bepaalde nader in de vergunning aangeduide regio. De aanleiding
voor het opleggen van beperkingen kan onder meer zijn gelegen in de beperkte
financiële draagkracht van een bedrijf. Een vergunninghouder heeft de wettelijke plicht te zorgen voor een betrouwbare
levering van warmte aan kleinverbruikers tegen redelijke prijzen en voorwaarden
en een goede kwaliteit van dienstverlening. Ter bescherming van deze belangen
kunnen aan de vergunning voorschriften worden verbonden. Een vergunningvoorschrift
kan ter uitwerking van de verplichting redelijke prijzen te hanteren een prijsvoorwaarde
inhouden. Daarnaast kunnen aan de vergunning voorschriften worden verbonden
die verband houden met het toezicht op de naleving van het bepaalde bij of
krachtens de wet. In dit verband kan worden gedacht aan vergunningsvoorschriften
waarbij een vergunninghouder een wijziging van adresgegevens, rechtsvorm en
aandeelhouders moet doorgeven aan de directeur van de Dienst.Het is mogelijk een vergunning over te dragen. Onder bepaalde omstandigheden,
bijvoorbeeld bij fusie, kan het wenselijk zijn dat niet opnieuw de gehele
procedure voor aanvraag van een vergunning behoeft te worden doorlopen. De
voorgestelde regeling voorziet dan ook in de mogelijkheid de vergunning over
te dragen. Voor overdracht van de vergunning is wel toestemming van de minister
van economische zaken nodig. Deze toestemming biedt kleinverbruikers een waarborg
dat het bedrijf dat de vergunning overneemt ook in staat zal zijn op afdoende
wijze uitvoering te geven aan de in artikel 3 lid 1 opgenomen verplichtingen.
In de krachtens artikel 4, tweede lid, vast te stellen algemene maatregel
zullen nadere regels worden gesteld omtrent de overdracht van een vergunning.Artikel 6Het belang van de bescherming van de kleinverbruiker, (mede) tot uitdrukking
komende in de op een vergunninghouder rustende verplichting om te zorgen voor
een betrouwbare levering van warmte tegen redelijke prijzen en voorwaarden
en een goede kwaliteit van dienstverlening, verzet zich tegen een systeem,
waarbij de vergunninghouder eenzijdig zou kunnen beslissen afstand te doen
van de vergunning. Met het teruggeven van de vergunning zou de vergunninghouder
niet langer gebonden zijn aan de in artikel 3 lid 1 opgenomen verplichtingen.
Deze verplichtingen gelden immers alleen voor een vergunninghouder. Het opnemen
van een aan de vergunninghouder toegekende bevoegdheid tot het doen van afstand
van de vergunning verdraagt zich dan ook niet met het belang de positie van
de kleinverbruiker te beschermen. In de wet is daarom bepaald dat een vergunning
uitsluitend met toestemming van de minister kan worden ingetrokken. Deze toestemming
kan slechts in die gevallen worden verleend, waarin een betrouwbare warmtelevering
aan kleinverbruikers tegen redelijke prijzen en voorwaarden en een goede kwaliteit
van dienstverlening is gegarandeerd. Is aan dit in het eerste lid gestelde
vereiste voldaan, dan zal de vergunning worden ingetrokken. In de praktijk
zal instemming met een verzoek om intrekking van een vergunning dan ook alleen
kunnen worden verleend, wanneer de warmtelevering aan kleinverbruikers door
een andere warmteleverancier wordt overgenomen of inmiddels is voorzien in
de aanwezigheid van een gelijkwaardige alternatieve energie-infrastructuur,
zoals een gasnet, waarop kleinverbruikers zich zonder onevenredig hoge kosten
kunnen laten aansluiten. In deze gevallen is er geen publiek belang dat zich
tegen intrekking van de vergunning verzet. In dat geval zal de minister de
vergunning moeten intrekken.Artikel 7Het valt niet op voorhand uit te sluiten dat een of meer vergunninghouders
niet langer in staat zijn voldoende uitvoering te geven aan hun wettelijke
taak te zorgen voor een betrouwbare levering van warmte tegen redelijke prijzen
en voorwaarden en een goede kwaliteit van dienstverlening. In
dit verband kan worden gedacht aan een vergunninghouder die op de vrije energiemarkt
wordt geconfronteerd met aanzienlijke verliezen en die daardoor in staat van
faillissement geraakt. In dit soort gevallen voorziet artikel 6 lid 2 in de
mogelijkheid van (ambtshalve) intrekking van de vergunning. Het intrekken
van de vergunning leidt er toe dat er niet langer een warmteleverancier is
waarop de plicht rust een betrouwbare levering van warmte tegen redelijke
prijzen en voorwaarden en een goede kwaliteit van dienstverlening te verzorgen.
In deze situaties is voorzien door aan de minister van economische zaken een
bevoegdheid toe te kennen een of meer (andere) vergunninghouders bij beschikking
de plicht op te leggen de levering van warmte aan kleinverbruikers met inachtneming
van het bepaalde in artikel 3 over te nemen. Deze door de minister aangewezen
vergunninghouders fungeren in zo'n geval als noodleverancier (supplier of
last resort).Voor een goede uitvoering van de door de minister opgedragen wettelijke
taak, zijnde het verzorgen van een betrouwbare levering van warmte tegen redelijke
prijzen en voorwaarden en een goede kwaliteit van dienstverlening, is het
noodzakelijk dat de als noodleverancier aangewezen vergunninghouder toegang
krijgt tot de benodigde voorzieningen. Daarbij kan in het bijzonder worden
gedacht aan een recht op gebruik van het warmtenet, zodat de warmte fysiek
kan worden getransporteerd en afgeleverd bij de kleinverbruikers. Daarnaast
moet de producent van de warmte verplicht worden warmte te blijven leveren.
Deze verplichtingen tot medewerking zijn evenwel niet onvoorwaardelijk. Voor
het gebruik van het warmtenet en de productie en levering van warmte kan door
de eigenaar van het warmtenet en de producent wel een redelijke vergoeding
worden bedongen.De vergunninghouder die optreedt als noodleverancier kan, ten gevolge
van de toepassing van de krachtens artikel 3 lid 3 door de directeur van de
Dienst uitvoering en toezicht Energie vastgestelde maximumprijs, worden geconfronteerd
met een situatie waarbij de inkomsten uit de warmtelevering onvoldoende zijn
voor een kostendekkende exploitatie en een redelijk rendement. Het is onredelijk
de aangewezen vergunninghouder, die optreedt als noodleverancier, de verliezen
te laten dragen. De aangewezen vergunninghouder heeft immers niet vrijwillig
gekozen voor het beheer van het verliesgevende warmteproject. Het is evenmin
redelijk de gebonden kleinverbruikers in zo'n situatie te confronteren met
een aanzienlijke prijsstijging om de verliezen op het warmteproject voor de
als noodleverancier aangewezen vergunninghouder te compenseren. De gebonden
klant heeft immers geen keuzevrijheid gehad; de ontwikkeling van het warmteproject
is het gevolg van een door de overheid gemaakte politieke keuze. De eventueel
nadelige gevolgen verbonden aan deze politieke keuze moeten dan ook door dezelfde
overheid worden gedragen.In die gevallen waarbij de inkomsten uit warmtelevering onvoldoende zijn
voor een kostendekkende exploitatie en uitkering van een redelijk rendement
krijgt de als noodleverancier aangewezen vergunninghouder een recht op een
redelijke vergoeding voor de uitoefening van de hem opgedragen (publieke)
taak. De vergoeding is een aanvulling op de inkomsten afkomstig uit de levering
van warmte aan kleinverbruikers en heeft tot doel de inkomsten voor de als
noodleverancier aangewezen vergunninghouder zodanig aan te vullen dat sprake
is van een kostendekkende vergoeding inclusief een redelijk rendement. Deze
vergoeding moet door de overheid worden betaald. Om te voorkomen dat deze
door de overheid uit te keren vergoeding moet worden aangemerkt als een door
het EG-verdrag verboden steunmaatregel is in het derde lid bepaald dat omtrent
de wijze van berekening en de hoogte van deze vergoeding bij ministeriële
regeling regels moeten worden gesteld. Artikel 8Warmte wordt beschouwd als een primaire levensbehoefte. Onderbreking van
de warmtelevering leidt bij kleinverbruikers tot groot ongemak en, bij strenge
vorst, mogelijk tot persoonlijke schade. Het is om deze reden dat in de wet
is bepaald dat een vergunninghouder moet zorgen voor een betrouwbare (en betaalbare)
levering van warmte. Vanwege het ernstige ongemak voor kleinverbruikers of
zelfs de mogelijkheid van persoonlijke schade ten gevolge van een onderbreking
van de warmtelevering moet de overheid een betrouwbare levering in voorkomend
geval kunnen afdwingen. Aan de directeur van de Dienst uitvoering en toezicht
Energie is dan ook de bevoegdheid toegekend een vergunninghouder op te dragen
bepaalde voorzieningen of maatregelen te treffen, teneinde een betrouwbare
levering van warmte te verzekeren. Een dergelijke opdracht kan inhouden dat
de vergunninghouder verplicht wordt bepaalde investeringen, zoals de installatie
van hulpketels, te doen.De grote ongemakken en mogelijke risico's voor de volksgezondheid verbonden
aan onderbreking van de warmtelevering rechtvaardigen, indien de vergunninghouder
niet zelf tijdig de nodige maatregelen neemt om een betrouwbare warmtelevering
te waarborgen, dat de overheid zelf optreedt. De aan de directeur van de Dienst
uitvoering toegekende bevoegdheid tot het toepassen van bestuursdwang moet
de overheid in staat stellen op kosten van de vergunninghouder zelf de voorzieningen
te treffen die noodzakelijk zijn voor een ongestoorde warmtelevering. De bestuursdwangbevoegdheid
is nader uitgewerkt in de Algemene wet bestuursrecht. Voor zover nodig biedt
artikel 5:24 Awb de mogelijkheid op zeer korte termijn tot bestuursdwang over
te gaan.De vergunninghouder is voor de uitvoering van de op hem rustende wettelijke
taak om te zorgen voor een betrouwbare levering afhankelijk van de productie
en levering van warmte door de warmteproducent aangesloten op zijn warmtenet.
Voor zover nodig kan de directeur van de Dienst uitvoering en toezicht Energie
deze warmteproducent opdragen voorzieningen en maatregelen te treffen, opdat
is gewaarborgd dat deze producent voldoende warmte kan en zal produceren en
leveren aan de vergunninghouder, opdat een betrouwbare levering van warmte
aan kleinverbruikers is verzekerd. Voor zover de warmteproducent geen gehoor
geeft aan een krachtens het tweede lid gegeven opdracht, is de directeur van
de Dienst bevoegd tot het toepassen van bestuursdwang.Ten aanzien van warmteleveranciers als bedoeld in artikel 2 lid 2 geldt
een soortgelijke regeling als van toepassing op vergunninghouders. Verwezen
wordt naar artikel 2 leden 4 en 5 van het wetsvoorstel.Artikel 9De eis van een afzonderlijke boekhouding met betrekking tot de levering
van warmte aan kleinverbruikers heeft met name tot doel de toezichthouder
in staat te stellen te controleren of de vergunninghouder voldoet aan het
in artikel 3 bepaalde omtrent de prijzen die een vergunninghouder aan kleinverbruikers
in rekening mag brengen. Indien de praktijk daartoe aanleiding geeft kan de
minister van economische zaken bij ministeriële regeling nadere eisen
aan de boekhouding stellen.Artikelen 10 en 11De in dit artikel geregelde informatieplicht is van wezenlijk belang voor
een goede uitvoering van deze wet. Enerzijds heeft de minister van economische
zaken informatie nodig in verband met de ontwikkeling van beleid met betrekking
tot levering van warmte. Dit beleid zal worden neergelegd in het energierapport.
Dit rapport wordt toegezonden en besproken met de Tweede Kamer der Staten-Generaal.
Daarnaast heeft de minister informatie nodig in verband met een
goede aansturing van de toezichthouder, de directeur van de Dienst uitvoering
en toezicht Energie. De directeur van de Dienst beschikt immers over ruim
geformuleerde bevoegdheden, zoals de bevoegdheid tot het geven van een bindende
aanwijzing tot naleving van de wet (zie artikel 12 lid 1), het opleggen van
een last onder dwangsom (artikel 13) en het geven van opdrachten aan warmteleveranciers,
vergunninghouders en producenten tot het treffen van voorzieningen (artikelen
2 lid 4 en 8 leden 1 en 2). Deze bevoegdheden hebben tot doel naleving af
te dwingen van vrij algemeen geformuleerde normen, zoals de in artikel 3 lid
1 bedoelde betrouwbare levering van warmte tegen redelijke prijzen en voorwaarden
en een goede kwaliteit van dienstverlening. Vanuit een oogpunt van ministeriële
verantwoordelijkheid en de daaraan gekoppelde controle door het parlement
is het wenselijk dat de minister over voldoende informatie beschikt om de
toezichthouder te kunnen aansturen. Voor zover nodig kan de minister de directeur
van de Dienst instructies geven. De informatieverplichting stelt de minister
in staat zijn ministeriële verantwoordelijkheid waar te maken. Tot slot
heeft de minister informatie nodig voor de uitoefening van de hem in deze
wet toegekende bevoegdheden omtrent het verlenen en intrekken van vergunningen.De in dit artikel opgenomen informatieplicht moet ruim worden opgevat.
Voldoende is dat de door de minister gevraagde informatie kan bijdragen aan
een goede uitvoering van de aan hem opgedragen taken en bevoegdheden. Onder
de informatieplicht valt ook het verschaffen van bedrijfsvertrouwelijke gegevens.
Het derde lid bevat een waarborg voor bedrijven en burgers dat deze vertrouwelijke
gegevens uitsluitend worden gebruikt voor de uitvoering van deze wet.Ook de directeur van de Dienst uitvoering en toezicht Energie heeft informatie
nodig voor een goede uitvoering voor de hem opgedragen taken en bevoegdheden.
Artikel 11 strekt hiertoe.Artikel 12Aan de directeur van de Dienst uitvoering en toezicht Energie is de bevoegdheid
tot het opleggen van een bindende aanwijzing tot naleving van de wet toegekend.
Deze bevoegdheid komt overeen met de in artikel 5 lid 6 Elektriciteitswet
1998 aan de directeur toegekende bevoegdheid. Een bindende aanwijzing heeft
tot doel aan de betrokkene aan wie een bindende aanwijzing wordt gegeven een
verplichting op te leggen op grond van deze wet dan wel de aard en omvang
van een reeds op de betrokkene op grond van deze wet rustende verplichting
op bindende wijze af te bakenen. Een bindende aanwijzing is derhalve een besluit
in de zin van artikel 1:3 Awb, waartegen bezwaar en beroep openstaat.Bindende aanwijzingen geven een nadere invulling aan de in deze wet opgenomen
wettelijke verplichtingen. Teneinde een ieder in de gelegenheid te stellen
inzicht te krijgen in de toepassing van de wet is voorzien in bekendmaking
van het integrale besluit omtrent een beslissing omtrent het opleggen van
een bindende aanwijzing. Een uitzondering is gemaakt voor vertrouwelijke gegevens.
Deze gegevens behoeven niet te worden bekendgemaakt.Artikelen 15 en 16De regeling opgenomen in de artikelen 15 en 16 komt inhoudelijk overeen
met de regeling als opgenomen in de artikelen 64 en 65 van de Gaswet. Artikel 17Het College van Beroep voor het bedrijfsleven is reeds aangewezen als
bevoegde rechter voor de behandeling van beroep ingesteld op grond van de
Elektriciteitswet 1998, de Overgangswet Elektriciteitsproductiesector, de
Wet energiedistributie en de Gaswet. Aangezien de Warmtewet raakvlakken vertoont
met bovengenoemde wetten en het College inmiddels de nodige deskundigheid
heeft opgebouwd op het gebied van energierecht is het logisch ook het College
van Beroep voor het bedrijfsleven aan te wijzen als bevoegde rechter voor
de behandeling van geschillen op grond van deze wet.Artikelen 20 en 21Soortgelijke regelingen omtrent de toepasselijkheid van de Belemmeringenwetten
en de beperking van de bevoegdheid van gemeenten en provincies om regels te
stellen omtrent de levering zijn reeds opgenomen in de Wet energiedistributie.
Verwezen wordt naar de artikelen 16 en 17 van voornoemde wet. De bepalingen
in de Wet energiedistributie zijn alleen van toepassing op energiebedrijven
die op grootschalige wijze warmte leveren aan (klein)verbruikers. Vanwege
het belang van een doelmatige warmtevoorziening, een van de uitgangspunten
van deze wet, is het wenselijk de werkingssfeer van beide regelingen ook uit
te breiden tot de in artikel 2 lid 2 bedoelde leveranciers die op kleinschalige
wijze warmte leveren aan kleinverbruikers.Er zij op gewezen dat het bepaalde in artikel 20 tot gevolg heeft dat
het leveranciers van warmte niet is toegestaan in hun overeenkomst met kleinverbruikers
op te nemen dat de kleinverbruiker de aanleg van werken verband houdende met
de warmtelevering moeten gedogen. Een dergelijke contractuele regeling zou
de bescherming die de Belemmeringenwetten kleinverbruikers bieden immers ondergraven.
Het opnemen van een contractuele verplichting tot gedogen is derhalve strijdig
met het bepaalde in artikel 20 en kan derhalve nimmer als een «redelijke
voorwaarde» als bedoeld in de artikelen 2 lid 3 en 3 lid 1 worden beschouwd.Artikel 24Voor de beweegredenen voor het van rechtswege verlenen van een vergunning
aan leveranciers die reeds voor het moment van inwerkingtreding van deze wet
warmte leverden aan kleinverbruikers wordt verwezen naar paragraaf 4
van het algemene deel van de toelichting.Artikel 26Met ingang van 1 juli 2004 zal de gas- en elektriciteitsmarkt voor kleinverbruikers
worden geliberaliseerd. Met de liberalisering van de gas- en elektriciteitsmarkt
voor kleinverbruikers zullen de financiële risico's voor energiebedrijven,
die veelal ook warmte leveren aan kleinverbruikers, toenemen. Daarmee neemt
het risico van afwenteling van verliezen op de gebonden warmteklanten toe.
Anderzijds neemt de kans op faillissementen toe. De liberalisering van de
markt leidt dan ook tot een toename van de risico's voor de gebonden klanten.
Reden om deze wet gelijktijdig met het tijdstip van liberalisering van de
gas- en elektriciteitsmarkt van kracht te laten worden. BIJLAGE 1 (17 juli 2003: consultatieversie)VOORSTEL VAN WET VAN [...] TOT HET STELLEN VAN REGELS
OMTRENT DE LEVERING VAN WARMTE AAN KLEINVERBRUIKERS (WARMTEWET)VOORSTEL VAN WETWij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van
Oranje-Nassau, enz. enz. enz.Allen, die deze zullen zien of horen lezen, saluut! doen te weten:Alzo Wij in overweging genomen hebben, dat het wenselijk is, omwille van
de bescherming van de consument, met inachtneming van het belang van een betrouwbaar,
duurzaam, milieuhygiënisch verantwoord en een doelmatig functioneren
van de warmtevoorziening een regeling tot stand te brengen met betrekking
tot de levering van warmte aan kleinverbruikers;Zo is het, dat Wij, de Raad van State gehoord, en met gemeen overleg der
Staten-Generaal, hebben goedgevonden en verstaan, gelijk Wij goedvinden en
verstaan bij deze:HOOFDSTUK 1. BEGRIPSBEPALINGENArtikel 1In deze wet en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan onder:a. Onze Minister: Onze Minister van Economische Zaken;b. directeur: de Directeur van de dienst uitvoering en toezicht energie;c. warmtenet: het geheel van tot elkaar behorende, met elkaar verbonden
leidingen, bijbehorende installaties en overige hulpmiddelen dienstbaar aan
het transport van warmte, behoudens voor zover deze leidingen, installaties
en hulpmiddelen zijn gelegen in een gebouw of werk van een kleinverbruiker;d. levering van warmte: de aflevering van warmte aan kleinverbruikers;e. kleinverbruiker: een natuurlijk persoon die warmte afneemt van een
warmtenet, anders dan in het kader van de uitoefening van beroep en bedrijf;f. afnemer: een persoon die is aangesloten op een warmtenet;g. leverancier: een natuurlijk persoon of rechtspersoon die zich bezighoudt
met de levering van warmte;h. vergunninghouder: de houder van een vergunning als bedoeld in artikel
4.HOOFDSTUK 2. LEVERING VAN WARMTEArtikel 21. Het is verboden zonder vergunning warmte te leveren aan kleinverbruikers.2. Het verbod geldt niet ten aanzien van het leveren van warmte, voor
zover dit leveren geschiedt door een natuurlijk persoon of rechtspersoon die:a. hetzij warmte levert aan ten hoogste 10 personen tegelijk;b. hetzij per jaar niet meer warmte levert dan 3 000 gigajoules;c. hetzij eigenaar is van de gebouwen, ten behoeve waarvan de warmte wordt
geleverd. 3. Een natuurlijk persoon of rechtspersoon als bedoeld in het tweede lid
draagt zorg voor een betrouwbare levering van warmte tegen redelijke prijzen
en voorwaarden en met inachtneming van een goede kwaliteit van de dienstverlening.4. Onze Minister kan, indien hem blijkt dat een persoon bedoeld in het
derde lid in onvoldoende mate kan of zal kunnen voorzien in de levering van
warmte, deze persoon opdragen voorzieningen te treffen teneinde zeker te stellen
dat de levering van warmte aan personen aan wie hij krachtens een verbintenis
verplicht is warmte te leveren, in voldoende mate plaatsvindt.5. Onze Minister is bevoegd tot toepassing van bestuursdwang ter handhaving
van een opdracht als bedoeld in het vierde lid.Artikel 3Een vergunninghouder heeft de plicht op een betrouwbare wijze en tegen
redelijke tarieven en voorwaarden en met inachtneming van een goede kwaliteit
van dienstverlening zorg te dragen voor de levering van warmte aan personen
aangesloten op het door hem beheerde warmtenet.Artikel 41. Onze Minister verleent op aanvraag een vergunning indien de aanvrager
genoegzaam aantoont dat hij:a. beschikt over de benodigde organisatorische, financiële en technische
kwaliteiten voor een goede uitvoering van zijn taak;b. redelijkerwijs in staat kan worden geacht de verplichtingen als opgenomen
in dit hoofdstuk na te komen.2. Bij algemene maatregel van bestuur worden nadere regels gesteld met
betrekking tot de inhoud van en de procedure voor aanvraag van een vergunning
en de criteria bedoeld in het eerste lid.Artikel 51. Onze Minister kan voorschriften en beperkingen verbinden aan een vergunning.2. Onze Minister kan de aan een vergunning verbonden voorschriften of
beperkingen wijzigen.3. Een vergunning kan slechts worden overgedragen met toestemming van
Onze Minister.4. Artikel 4 is van overeenkomstige toepassing ten aanzien van het verlenen
van toestemming als bedoeld in het derde lid.Artikel 61. Onze Minister kan een vergunning op aanvraag van de vergunninghouder
intrekken. Een aanvraag tot intrekking kan slechts worden afgewezen, indien
het belang van een betrouwbare levering van warmte tegen redelijke tarieven
en voorwaarden en een goede kwaliteit van de dienstverlening aan huishoudens
zich niet daartegen verzet.2. Onze Minister kan een vergunning intrekken, indien:a. de vergunninghouder in onvoldoende mate voldoet aan een verplichting,
bedoeld in artikel 3;b. de vergunninghouder de in de vergunning opgenomen voorschriften of
opgelegde beperkingen niet nakomt;c. de vergunninghouder de opgedragen voorzieningen, bedoeld in artikel
7, niet treft;d. de vergunninghouder bij de aanvraag onjuiste of onvolledige gegevens
heeft verstrekt en de verstrekking van juiste en volledige gegevens tot een
andere beschikking op de aanvraag zou hebben geleid; e. de vergunninghouder naar het oordeel van Onze Minister om andere redenen
niet langer in staat moet worden geacht de vergunde activiteit of in de vergunning
opgenomen voorschriften na te komen.3. Bij algemene maatregel van bestuur kunnen nadere regels worden gesteld
met betrekking tot de tijdelijke voorzieningen en de procedure bij intrekking
van een vergunning.Artikel 71. Onze Minister kan, indien hem blijkt dat een vergunninghouder in onvoldoende
mate kan of zal kunnen voorzien in de levering van warmte, de vergunninghouder
opdragen voorzieningen te treffen teneinde zeker te stellen dat de levering
van warmte aan personen aan wie de vergunninghouder op grond van artikel 3
warmte levert, in voldoende mate plaatsvindt.2. Onze Minister is bevoegd tot toepassing van bestuursdwang ter handhaving
van een opdracht als bedoeld in het eerste lid.Artikel 81. De vergunninghouder voert een afzonderlijke boekhouding met betrekking
tot de levering van warmte.2. Bij ministeriële regeling kunnen nadere regels worden gesteld
ten aanzien van de wijze waarop aan de verplichting, bedoeld in het eerste
lid, wordt voldaan.HOOFDSTUK 3. INFORMATIEVERSTREKKINGArtikel 91. Onze Minister kan van een leverancier of een afnemer de gegevens en
inlichtingen verlangen die hij nodig heeft voor de uitvoering van deze wet
en voor het opstellen van het energierapport, bedoeld in artikel 2 van de
Elektriciteitswet 1998.2. Degene aan wie een verzoek is gedaan om gegevens en inlichtingen te
verstrekken, is verplicht binnen de door Onze Minister te stellen redelijke
termijn alle medewerking te verlenen die hij redelijkerwijs kan vorderen bij
de uitoefening van zijn bevoegdheden.3. Onze Minister gebruikt gegevens of inlichtingen welke hij heeft verkregen
in verband met enige werkzaamheid ten behoeve van de uitvoering van een van
zijn taken op grond van deze wet uitsluitend voor de uitoefening van die taak.Artikel 10Artikel 9 is van overeenkomstige toepassing op de directeur voorzover
hij inlichtingen en gegevens nodig heeft voor de uitvoering van zijn taken
op grond van deze wet.HOOFDSTUK 4. TOEZICHTArtikel 111. De directeur kan een bindende aanwijzing geven in verband met de naleving
van deze wet.2. Een beschikking als genoemd in het eerste lid, wordt bekendgemaakt
in de Staatscourant. Gegevens die ingevolge artikel 10 van de Wet openbaarheid van bestuur niet voor verstrekking in aanmerking komen, worden
niet ter inzage gelegd.Artikel 121. In geval van overtreding van het gestelde bij of krachtens de artikelen
2, lid 3, 3 en 11, eerste lid, kan de directeur bij beschikking een last onder
dwangsom opleggen. De directeur kan een last onder dwangsom wijzigen of intrekken.2. Een last onder dwangsom strekt er toe de overtreding ongedaan te maken
of verdere overtreding dan wel herhaling van de overtreding te voorkomen.3. In de beschikking waarbij een last onder dwangsom opgelegd wordt, wordt
in ieder geval vermeld:a. de inhoud van de last en de termijn waarvoor deze geldt;b. het wettelijk voorschrift terzake waarvan een last wordt opgelegd;c. de rechtspersoon of natuurlijk persoon tot wie de last zich richt.4. Een beschikking als genoemd in het eerste lid wordt, nadat zij is bekendgemaakt,
ter inzage gelegd bij de Dienst uitvoering en toezicht energie. Van de beschikking
wordt mededeling gedaan in de Staatscourant. Gegevens die ingevolge artikel
10 van de Wet openbaarheid van bestuur niet voor verstrekking in aanmerking
komen, worden niet ter inzage gelegd.HOOFDSTUK 5. BIJDRAGENArtikel 131. Overeenkomstig bij of krachtens algemene maatregel van bestuur te stellen
regels is een door Onze Minister vast te stellen vergoeding verschuldigd voor
het verlenen van een vergunning als bedoeld in artikel 4 alsmede voor het
verkrijgen van toestemming als bedoeld in artikel 5, derde lid, welke vergoeding
verschuldigd is voor ten hoogste de kosten van de bemoeiingen met betrekking
tot de vergunning onderscheidenlijk de toestemming.2. Indien een ingevolge het eerste lid verschuldigd bedrag niet is betaald
binnen de daarvoor gestelde termijn, wordt het desbetreffende bedrag vermeerderd
met de wettelijke rente, te rekenen vanaf de dag waarop die termijn is verstreken.3. Indien niet is betaald binnen de termijn, bedoeld in het tweede lid,
wordt degene die het bedrag is verschuldigd schriftelijk bevolen binnen twee
weken alsnog het bedrag, verhoogd met de wettelijke rente en de kosten van
de aanmaning, te betalen.Artikel 141. Bij gebreke van betaling binnen de termijn van twee weken, bedoeld
in artikel 13, derde lid, kan Onze Minister voor het verlenen van een vergunning
als bedoeld in artikel 4 onderscheidenlijk het verlenen van toestemming als
bedoeld in artikel 5, derde lid, het verschuldigde bedrag, verhoogd met de
wettelijke rente en de op de aanmaning betrekking hebbende kosten, invorderen
bij dwangbevel.2. Het dwangbevel wordt op kosten van degene die het bedrag is verschuldigd
bij deurwaardersexploit betekent en levert een executoriale titel op in de
zin van het Tweede Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering.3. Gedurende zes weken na de dag van betekening staat verzet tegen het
dwangbevel open door dagvaarding van de staat. 4. Het verzet schorst de tenuitvoerlegging. Op verzoek van de staat kan
de rechter de schorsing van de tenuitvoerlegging opheffen.HOOFDSTUK 6. BEROEPArtikel 15Tegen een op grond van deze wet genomen besluit kan een belanghebbende
beroep instellen bij het College van Beroep voor het Bedrijfsleven.HOOFDSTUK 7. WIJZIGING VAN ANDERE WETTENArtikel 16De Elektriciteitswet 1998 wordt als volgt gewijzigd:AArtikel 5 wordt als volgt gewijzigd:1. In het derde lid wordt na «met uitzondering van paragraaf 1a
van hoofdstuk 8» ingevoegd: en de Warmtewet.2. In het vierde lid wordt na «met uitzondering van paragraaf 1a
van hoofdstuk 8,» ingevoegd: en de Warmtewet.BArtikel 6 wordt als volgt gewijzigd:1. In het eerste lid wordt na «in deze wet» ingevoegd: , de
Warmtewet.2. In het tweede lid wordt na «in deze wet» ingevoegd: , de
Warmtewet.3. In het derde lid wordt na «in deze wet» ingevoegd: , de
Warmtewet.CIn artikel 8 wordt na de zinsnede «in deze wet» ingevoegd:
, de Warmtewet.Artikel 17In artikel 1, onderdeel 1o, van de Wet op de economische delicten wordt
in de alfabetische rangschikking ingevoegd: de Warmtewet, de artikelen 2,
eerste en vierde lid, 7, eerste lid, 8, 9, 10 en 11, eerste lid.HOOFDSTUK 8. OVERGANGS- EN SLOTBEPALINGENArtikel 181. Het in artikel 2 van de Elektriciteitswet 1998 bedoelde energierapport
geeft mede richting aan van rijkswege te nemen beslissingen in de periode,
bedoeld in dat artikel, voor zover daarbij het belang van het betrouwbaar,
duurzaam, milieuhygiënisch en doelmatig functioneren van de warmtevoorziening
in beschouwing moet of kan worden genomen. 2. Het energierapport bevat in ieder geval een overzicht van de prijsontwikkelingen
met betrekking tot levering van warmte.Artikel 19Het verbod, bedoeld in artikel 2, geldt niet:a. gedurende twee maanden na het tijdstip van inwerkingtreding van deze
wet;b. voor personen die binnen de termijn van twee maanden een aanvraag voor
een vergunning, bedoeld in artikel 4, hebben ingediend, van genoemd tijdstip
totdat op die aanvraag onherroepelijk is beslist.Artikel 20Deze wet treedt in werking met ingang van 1 juli 2004Artikel 21Deze wet wordt aangehaald als: Warmtewet.Lasten en bevelen dat deze in het Staatsblad zal worden geplaatst en dat
alle ministeries, autoriteiten, colleges en ambtenaren wie zulks aangaat,
aan de nauwkeurige uitvoering de hand zullen houden.GegevenBIJLAGE 2Geconsulteerde organisaties1. ConsumentenBond2. VNG3. Vereniging Eigen Huis4. Aedes5. Woonbond6. Greenpeace Nederland7. Milieudefensie8. Stichting Natuur en Milieu9. Koninklijke Vereniging MKB-Nederland10. VNO-NCW11. LTO Nederland12. COGEN Nederland13. VNCI14. Vereniging FME-CWM15. VEMW16. VVAV17. EnergieNed18. Gemeentelijk Platform Warmtetarieven19. De Koepel20. Specialist de heer H. HeinerXNoot1De reacties van de geconsulteerde organisaties zijn ter inzage gelegd
bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29048-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl