Gemeentelijke herindeling in de Over-Betuwe; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26903, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

15-12-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26903 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudsopgave1. Inleiding2. Inhoud van het voorstelDe nieuwe gemeente ElstDe nieuwe gemeente Bemmel3. Financiële aspecten4. Inwerkingtreding en verkiezingenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26903Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 25 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 903Gemeentelijke herindeling in de Over-Betuwenr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGHet advies van de Raad van State wordt niet openbaar gemaakt, omdat het
zonder meer instemmend luidt / uitsluitend opmerkingen van redactionele aard
bevat (art. 25a, vierde lid, onderdeel b, van de Wet op de Raad van State) Inhoudsopgave1.Inleiding22.Inhoud van het voorstel3 3.Financiële aspecten5 4.Inwerkingtreding en verkiezingen6Bijlage:Ontwerp-regeling
gemeentelijke herindeling Over-Betuwe. Herindelingsplan Over-Betuwe11 Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie.1. InleidingDit wetsvoorstel gemeentelijke herindeling in de Over-Betuwe beoogt twee
nieuwe gemeenten te vormen in de Over-Betuwe. De betrokken gemeenten hebben
al geruime tijd hun gedachten gevormd over schaalvergroting. De provincie
Gelderland heeft deze initiatieven gehonoreerd. En marge van de provinciale
nota «Vergelijkt zo u wilt» (opgenomen in de bijlage 3 bij deze
memorie) van mei 1996 is deze herindeling aangekondigd. In deze nota heeft
de provincie Gelderland op verzoek van het vorige kabinet een antwoord gezocht
op de vraag of gemeentelijke herindeling voor het knooppunt Arnhem-Nijmegen
(KAN) een alternatief zou kunnen betekenen voor het concept van de stadsprovincie.
De conclusie van het provinciebestuur was toentertijd dat herindeling slechts
voor een deel een oplossing is voor de problemen in dit gebied. De provincie
is daarna met een pakket van voorstellen gekomen voor het gebied waarin de
voorgenomen gemeentelijke herindeling voor de Over-Betuwse gemeenten en in
de richting van Zevenaar, Westervoort en Duiven een plaats kregen naast een
meer projectmatige aanpak van bepaalde problemen. Ten aanzien van de stedelijke
problematiek van de gemeenten Arnhem en Nijmegen gaf het provinciebestuur
aan dat oplossingen daarvoor nog om verdere doordenking vroegen.Vanwege de directe relatie van de voorstellen in de Over-Betuwe met de
gemeenten Arnhem en Nijmegen heeft de gemeente Arnhem nadrukkelijk gevraagd,
in eerste instantie aan de provincie, daarna aan het vorige kabinet en later
ook aan mij, te worden betrokken in de procedure en in de afwegingen die ten
grondslag liggen aan dit voorstel. De gemeente Arnhem beschouwde de voorstellen
voor de Over-Betuwe als een herindeling «met de rug naar de centrumgemeente
toe» en was van mening dat de ontwikkeling van Arnhem op het gebied
van woningbouw en bedrijvigheid erdoor zou worden geblokkeerd. Ik heb gehoor
gegeven aan het verzoek van de gemeente Arnhem, mede gelet op het regeerakkoord,
waarin is aangegeven dat centrumgemeenten zonodig versterkt dienen te worden.Ik heb de mogelijkheden onderzocht. Met het provinciebestuur en de besturen
van de betrokken gemeenten en dat van de gemeente Arnhem is overleg gevoerd.
Daardoor heeft de voorbereiding van dit voorstel geruime tijd in beslag genomen.
In het afrondend overleg met gedeputeerde staten van Gelderland is de positie
van de gemeente Arnhem serieus in de voornemens van de provincie verankerd.
Op grond van dit bestuurlijk overleg vind ik het verantwoord de voorbereiding
van dit voorstel voor de gemeenten in de Over-Betuwe te vervolgen. Daarbij
is met name van belang, dat gedeputeerde staten hebben uitgesproken, dat indien
na afronding van deze herindeling door de gemeente Arnhem de behoefte aan
woningen wordt aangetoond, de provincie door middel van een grenscorrectie
het grondgebied van de gemeente Arnhem ten behoeve van woningbouw zal uitbreiden
richting Heteren. Dit zal ook gebeuren als blijkt dat die grenscorrectie binnen
10 jaar noodzakelijk is.Ik heb voorts de stuurgroep «Krachtige gemeenten» verzocht
de gemeenten ten oosten van Arnhem, gelegen in het gebied De Liemers, te betrekken
in de procedure om te komen tot een inventarisatie van knelpunten. Deze analyse
is gebaseerd op het regeerakkoord. Met dit proces wordt een invulling gegeven
aan de passage in het regeerakkoord: «Die gebieden waar de laatste jaren
geen herindeling heeft plaatsgevonden worden binnen een jaar geanalyseerd
op knelpunten om daar eventueel te komen tot versterking van het lokaal bestuur
door gemeentelijke herindeling.» De stuurgroep Krachtige gemeenten zal
een aanbeveling naar aanleiding van een analyse van het gebied doen. Mede
op basis van deze aanbeveling zal ik een standpunt innemen over
de vraag om in dit gebied eventueel te komen tot versterking van het lokaal
bestuur door gemeentelijke herindeling. Het woord eventueel wijst al op een
uitkomst die niet bij voorbaat vaststaat.In het geval de conclusie zal zijn dat versterking van het gebied door
middel van gemeentelijke herindeling noodzakelijk is, zal de provincie een
voorstel voorbereiden voor een herindeling in de Liemers. Daarbij zal nadrukkelijk
rekening worden gehouden met de belangen van gemeente Arnhem, met name waar
het betreft (toekomstige) bedrijfsterreinen. De mogelijkheid om deze bedrijfsterreinen
door middel van een grenscorrectie toe te voegen aan het grondgebied van de
gemeente Arnhem komt daarbij expliciet aan de orde.Dit wetsvoorstel is gebaseerd op de ontwerpregeling die door provinciale
staten van Gelderland op 2 september 1997 is vastgesteld. Het provinciale
voorstel is getoetst aan het vigerende herindelingsbeleid, hetgeen in het
kabinetsstandpunt Vernieuwing Bestuurlijke Organisatie van 15 september 1995
(kamerstukken II 1994/95, 21 427 nr. 111, bijlage 3) is uiteengezet.In de Beleidsnotitie gemeentelijke herindeling van 27 november 1998 (kamerstukken
II 1998/99, 26 331, nr. 1) wordt dit eerdere beleid nader uitgewerkt
met inachtneming van het regeerakkoord.De voorliggende ontwerpregeling past naar het oordeel van het kabinet
in het beleidskader gemeentelijke herindeling. De samenvoeging van de zes
gemeenten tot twee nieuwe gemeenten levert, in een gebied dat niet voor niets
een knooppunt heet en waar veel ontwikkelingen met het oog op de toekomst
te verwachten zijn, gemeenten op die gelet op hun potentieel voldoende toegerust
geacht mogen worden voor de toekomst. De betrokken gemeenten hebben mij herhaaldelijk
laten weten ook zelf een spoedige herindeling te wensen.2. Inhoud van het voorstelDe Over-Betuwe is het gebied tussen de gemeenten Arnhem en Nijmegen en
bestaat uit een rivierenlandschap tussen de stuwwallen van de Veluwe, Montferland
en Nijmegen. De rivieren zijn van oudsher de bepalende en structurerende elementen
voor dit gebied.Het gebied wordt tevens gekenschetst door een veelheid aan infrastructuur:
snelwegen, spoorlijnen en waterwegen zijn ruim aanwezig en nieuwe snelwegen
worden gepland De Betuwelijn en de hogesnelheidslijn zullen het gebied eveneens
doorsnijden.De strategische ligging van het gebied heeft geleid tot een aantal nieuwe
economische speerpunten. Het gebied is aangewezen als tweede-lijns vervoersknooppunt.
Er wordt een multimodaal transportcentrum ontwikkeld bij Valburg, waarbij
overslag tussen rail, weg en water primair staat. De landbouw, die bestaat
uit glastuinbouw, melkveehouderijen en fruitteelt, komt in sommige delen van
de Over-Betuwe enigszins onder spanning te staan door genoemde ontwikkelingen.
Daarbij komen nog de ontwikkeling van bedrijventerreinen, die door de goede
infrastructurele voorzieningen worden aangetrokken, de uitbreiding van Nijmegen
ten behoeve van de woningbouw rond Lent en de woningbouw voor Arnhem in de
nieuwe wijk Schuytgraaf. Voor de benodigde vervangende ruimte voor de glastuinbouw
is ruimte gevonden in de huidige gemeente Huissen.In de zes Over-Betuwse gemeenten en Dodewaard is het onderwerp gemeentelijke
schaalvergroting sinds 1996 onderwerp van discussie. In maart 1996 heeft het
provinciebestuur van Gelderland het overleg als bedoeld in artikel 2 van de
Wet algemene regels herindeling (Wet arhi) met deze gemeenten
gestart. Indertijd was ook de gemeente Dodewaard bij dit overleg betrokken.
Een belangrijke vraag die bij deze overleggen aan de orde kwam was of de gemeenten
in de Over-Betuwe in het geval van herindeling zouden dienen te worden samengevoegd
tot één gemeente of dat er meer gemeenten gevormd dienden te
worden.Er is in dit gebied sprake van een grote interne samenhang, zij het dat
er verschillen bestaan in cultureel, religieus en sociaal opzicht, ook tussen
de inliggende kernen. Gedeputeerde staten hebben indertijd in het herindelingsplan
aangegeven dat de vorming van één gemeente uit een oogpunt van
functionaliteit de voorkeur zou hebben. De vorming van twee gemeenten had
volgens het college uit een oogpunt van politiek/ bestuurlijk draagvlak de
voorkeur.De vorming van één gemeente werd alleen gesteund door de
gemeente Elst. Overigens waren geen medestanders te vinden. Een optie om drie
gemeenten te vormen: één meer verstedelijkte gemeente in het
midden gevormd door Elst, Bemmel en Huissen en twee landelijke gemeenten ten
oosten (Gendt samen met twee Bemmelse kernen) en ten westen ervan (Heteren
en Valburg) vond evenmin voldoende bijval in het gebied.Ondanks de aanvankelijke voorkeur voor de vorming van één
gemeente beschouwde het provinciebestuur de vorming van twee gemeenten vanuit
de functionaliteit eveneens als acceptabel. In de ontwerpregeling is dan ook
voorgesteld de gemeenten Elst, Heteren en Valburg samen te voegen tot de nieuwe
gemeente Elst. Daarnaast wordt voorgesteld de gemeenten Bemmel, Gendt en Huissen
samen te voegen tot de nieuwe gemeente Bemmel. Overigens heeft de gemeente
Dodewaard er de voorkeur aan gegeven zich te richten op de westelijke gemeenten
Kesteren en Echteld.Vijf van de betrokken gemeenten konden zich goed vinden in de voorstellen.
De gemeente Gendt hield in eerste instantie vast aan haar zelfstandigheid.
Zij heeft een verzoek als bedoeld in artikel 285, tweede lid van de Gemeentewet
gedaan. De toenmalige staatssecretaris mevrouw Van de Vondervoort heeft op
basis van het door haar gevraagde advies van de Commissie van onafhankelijke
deskundigen geoordeeld dat het provinciebestuur van Gelderland in de overwegingen
en in de procedure aan het belang van de gemeente voldoende recht heeft gedaan.Dit type discussie, vorming van een of meer gemeenten heeft zich in 1998
ook bij het voorstel in de Bommelerwaard afgespeeld. Hoewel ik me had kunnen
voorstellen dat deze gelegenheid zou worden benut om met het oog op de toekomst
werkelijk een flinke stap te zetten, kan ik instemmen met de uitkomst is van
dit proces. De herindeling wordt vooral – en in voldoende mate –
gedragen door de mogelijkheden van toekomstige ontwikkelingstaken, functionaliteit
en bestuurskracht.De nieuwe gemeente ElstDe samenvoeging van de gemeenten Elst, Heteren en Valburg levert een gemeente
op van een kleine 40 000 inwoners. Deze gemeente ligt in een gebied waar
een groot aantal ontwikkelingstaken op het gebied van economische ontwikkeling
en van de woningbouw in het verschiet liggen. Al eerder kwam aan de orde het
Multimodaal transport centrum (MTC), dat opgebouwd is uit een binnenvaartknooppunt,
een spoorwegknooppunt en een binnenvaartservice-center waar veel logistieke
activiteiten plaatsvinden. De projectorganisatie van MTC, waarin de provincie
Gelderland, het KAN en Rijkswaterstaat vertegenwoordigd zijn, is op het gebied
van investeringen en relaties zo veelomvattend en complex, dat ook een nieuw
te vormen gemeente Elst daarvoor te klein blijft. Wel kan de nieuwe
gemeente Elst uitgroeien tot een medespeler van importantie in een dergelijke
projectorganisatie. In de nieuw te vormen gemeente liggen een flink aantal
bedrijfsterreinen die gelet op de aanwezige infrastructuur op een groeiende
belangstelling kunnen rekenen. Tot slot wordt nog de glastuinbouw in Valburg
genoemd waarvoor ook in de toekomst een rol is vastgelegd.De gemeenten Heteren en Valburg hebben een overwegend agrarisch karakter
en worden gekenmerkt door een lage bevolkingsdichtheid en meerkernigheid.
Ook in Elst is de agrarische sector in belangrijke mate vertegenwoordigd,
maar deze sector wordt overtroffen door industrie en handel. Alle gemeenten
in de Over-Betuwe zijn sterk georiënteerd op Arnhem en Nijmegen, vanwege
de werkgelegenheid en de centrumvoorzieningen die daar worden geboden. Er
is in de Over-Betuwe sprake van een oost-west onderscheid wat betreft sociale,
culturele en religieuze oriëntatie. Aan de westkant is een meer protestante
oriëntatie terwijl het oosten een meer rooms-katholieke oorsprong vertoont.De nieuwe gemeente BemmelDe nieuwe gemeente Bemmel wordt gevormd uit de gemeenten Bemmel, Huissen
en Gendt. De gemeente zal ongeveer 40 000 inwoners gaan tellen.De kernen Bemmel en Huissen hebben een enigszins stedelijk karakter. De
kernen in de gemeente Gendt hebben een meer landelijk karakter.Overwegingen die hebben geleid tot deze samenvoeging liggen in de relatieve
positie van deze gemeenten ten opzichte van de gemeenten Arnhem en Nijmegen,
waarbij zij tussen de beide centrumgemeenten een landelijke en beperkter opdracht
hebben dan genoemde buren. Ook deze nieuwe gemeente komt voor een aantal uitdagingen
te staan in de toekomst. Daarbij zijn woningbouw, een vervangende locatie
voor de glastuinbouw die elders moet verdwijnen, een zekere bedrijvigheid
en het beheer van kwetsbare natuurgebieden aan de oevers van de rivieren,
de voornaamste.De gemeenten zijn in belangrijke mate op elkaar georiënteerd, hoewel
Huissen zeker voor een aantal voorzieningen, bijvoorbeeld voor wat betreft
het voortgezet onderwijs, sterk op Arnhem is georiënteerd. Gezien haar
ligging ten opzichte van Arnhem is dat ook niet verwonderlijk. Voor wat betreft
de culturele achtergrond hebben deze gemeenten een tamelijk homogeen karakter.
Tot slot kan vermeld worden dat er een aantal samenwerkingsvormen bestaat
tussen de gemeenten op het gebied van bijvoorbeeld ouderenzorg en kinderopvang.3. Financiële aspectenGedeputeerde staten van Gelderland hebben bij de voorbereiding van de
ontwerpregeling, die ter vaststelling is voorgelegd aan provinciale staten,
aandacht besteed aan de financiële gevolgen van de samenvoeging van de
gemeenten. De provincie komt op basis van door haar uitgevoerde berekeningen
en door haar uitgesproken verwachtingen tot de slotsom, dat de twee nieuw
te vormen gemeenten financieel voldoende levensvatbaar zijn. Daarbij is ook
de huidige financiële positie van de betrokken gemeenten in aanmerking
genomen. Ik deel deze conclusie. Ik heb de Tweede Kamer op 31 augustus 1999
een afschrift gezonden van mijn adviesaanvraag aan de Raad voor de financiële
verhoudingen. Deze heeft als onderwerp de financiële gevolgen van gemeentelijke
herindeling. In het licht van deze brief constateer ik ten aanzien van de
Over-Betuwe dat er geen bijzondere financiële knelpunten zijn en dat
het reguliere regime van de Financiële-verhoudingswet van toepassing
is. 4. Inwerkingtreding en verkiezingenNaar verwachting zal bij een voorspoedige parlementaire behandeling deze
herindeling op 1 januari 2001 effectief kunnen worden. De wet zal uiterlijk
begin september 2000 in werking moeten treden om voor de voorbereiding van
de herindelingsverkiezingen voldoende tijd te hebben. Deze verkiezingen zullen
dan plaatsvinden in november of december 2000.In verband met de te verwachten duur van de eerste zittingstermijn van
de nieuwe gemeenteraden kan het volgende worden opgemerkt.Het kabinet heeft zich op 2 juli 1999 voorgenomen in de toekomst de verkiezingen
voor gemeenteraden en provinciale staten tegelijkertijd te doen plaatsvinden.
De realisering van dit voornemen zal naar verwachting met zich meebrengen,
dat de eerstvolgende reguliere gemeenteraadsverkiezingen niet in maart 2002,
maar een jaar later – in maart 2003 – worden gehouden. Dit betekent,
dat de zittingstermijn van de betreffende nieuwe gemeenteraden dan de periode
van 1 januari 2001 tot medio april 2003 zal beslaan.Indien de eerstvolgende reguliere gemeenteraadsverkiezingen niet zouden
worden gecombineerd met de verkiezingen voor provinciale staten, en dus in
maart 2002 doorgang zouden vinden, zou zonder nadere regeling de situatie
ontstaan, dat de zittingstermijn van de nieuwe raden na de herindelingsverkiezingen
slechts 1 jaar en 4 maanden bedraagt. In het verleden is bij de behandeling
van vergelijkbare wetsvoorstellen discussie gevoerd over de voor- en nadelen
van zo een korte eerste zittingstermijn van de nieuwe raden, afgezet tegen
de voor- en nadelen van een relatief lange eerste zittingstermijn met een
duur van 5 jaar en 4 maanden. In navolging van het tijdens de behandeling
van het wetsvoorstel tot samenvoeging van de gemeenten Bergen, Egmond en Schoorl
met algemene stemmen aangenomen amendement van de leden Balemans en Duijkers
(kamerstukken II, 1998/99, 26 364, nr. 6), wordt ook in het onderhavige
voorstel de voorziening getroffen dat in het geval binnen twee jaar na de
herindelingsdatum reguliere verkiezingen plaatsvinden deze verkiezingen niet
te houden in de op grond van dit voorstel nieuw ingestelde gemeenten. In dit
geval zal de zittingsduur van de nieuwe raden een periode van 5 jaar en 4
maanden beslaan: van 1 januari 2001 tot medio april 2006. De nieuwe gemeentebesturen
en de nieuwe gemeentelijke organisaties hebben hierdoor meer tijd om zich
goed te verankeren in de na de herindeling ontstane bestuurlijke constellatie.De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,A. Peper 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26903-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl