Interimwet stad-en-milieubenadering; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29871, nr. 7

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

23-02-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

29871 nr. 7

21-02-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInleiding1. Algemeen2. Hoofdlijnen van het wetsvoorstel3. Reikwijdte van de afwijkingsmogelijkheid (memorie van
toelichting, paragraaf 5.2)4. Zuinig en doelmatig ruimtegebruik en optimale leefomgevingskwaliteit
(memorie van toelichting, paragraaf 5.5)5. Koppeling stap 3-besluit aan het bestemmingsplan6. Goedkeuring GS7. Afwijking van stank en ammoniak (memorie van toelichting,
paragraaf 6)8. Enkele begrippen nader verklaard9. Uitvoering en handhaving10. ArtikelsgewijsBevoegdheid tot afwijking van wettelijke voorschriften,
paragraaf 2Artikel 4Artikel 5Artikel 7Slot- en overgangsbepalingen, paragraaf 9Totstandkoming van een besluit tot afwijking van wettelijke
voorschriften, paragraaf 4Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29871Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 56 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 871Regels met betrekking tot zuinig en doelmatig ruimtegebruik en optimale
leefomgevingskwaliteit in stedelijk en landelijk gebied en met betrekking
tot coördinatie van procedures (Interimwet stad-en-milieubenadering)nr. 7NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 21 februari 2005InleidingHet verheugt mij dat de leden van de verschillende fracties met belangstelling
kennis hebben genomen van het voorstel voor een Interimwet stad-en-milieubenadering
en ik constateer dat velen van deze leden de positieve effecten van de Stad
& Milieubenadering onderschrijven. Ik constateer tot mijn genoegen dat
het generieke karakter van de voorgestelde Interimwet stad-en-milieubenadering
en de verbreding naar het landelijk gebied zowel door de leden van de CDA-fractie
als de PvdA-fractie worden onderschreven. Niettemin leven er bij de leden
van diverse fracties nog vragen en opmerkingen, waar ik hieronder op in zal
gaan. Daarbij heb ik zoveel mogelijk de volgorde van het verslag aangehouden.1. AlgemeenDoor de leden van de VVD-fractie werden vragen gesteld bij de noodzaak
voor dit wetsvoor-stel die volgens hen onvoldoende is aangetoond. Deze leden
stelden dat het ontbreken van een wettelijk kader voor stap 3 in 2004 niet
tot problemen heeft geleid en dat uit de tussenevaluatie is gebleken dat het
slechts in een zeer bescheiden aantal gevallen nodig was om af te wijken van
geldende wettelijke normen. Zij wezen tevens op de ambitie van het regeerakkoord
om de regelzucht te verminderen.In het nader rapport naar aanleiding van het advies van de Raad van State
is verwoord dat het in beginsel mogelijk is om stap 1 en 2 van de Stad &
Milieubenadering toe te passen, ook op landelijke schaal, zonder daarvoor
een specifieke wettelijke basis te creëren (Kamerstukken II 2004/2005,
29 871, nr. 4, p. 1–2). Tegelijkertijd wordt gesteld
dat de Stad & Milieubenadering uit drie sterk samenhangende stappen bestaat,
wat betekent dat het bieden van een afwijkingsmogelijkheid van milieukwaliteitsnormen
een essentieel onderdeel is van deze benadering. Het maximaal benutten van
de stappen 1 en 2 is een belangrijk uitgangspunt van de Stad & Milieubenadering
en dus van het onderhavige wetsvoorstel, temeer nu in de praktijk is gebleken
dat op deze manier al veel problemen kunnen worden opgelost. Het ontbreken
van een wettelijk kader voor stap 3 in 2004 heeft als zodanig, voor zover
bekend, niet tot grote problemen geleid. Deze opmerking van de VVD-fractie
wil ik echter graag nuanceren door erop te wijzen dat een aantal
experimenten zich nog in de fase van de planvorming en besluitvorming bevindt.Nog belangrijker is dat, zoals ook door de Evaluatiecommissie Stad &
Milieu is gesteld, de mogelijkheid van stap 3 een belangrijke stimulans is
om alle mogelijkheden van de stappen 1 en 2 te benutten (zie Kamerstukken
II 2001/02, 28 000 XI, nr. 16). Daarvoor is tevens, zoals door de
leden van de VVD-fractie terecht is opgemerkt, politieke durf op gemeentelijk
niveau nodig, maar durf alleen is niet voldoende. Deze wet is nog steeds nodig
voor de gevallen waarin er voor lokale initiatieven een absolute belemmering
is in de vorm van een wettelijke norm. Politieke durf biedt dan immers geen
soelaas, maar alleen voldoende is een wettelijke regeling die de gemeenteraad
toestaat om in een dergelijk geval van de wettelijke norm af te wijken. Dit
voornemen is daarom geheel in lijn met de afspraak in het Hoofdlijnenakkoord
om het bouwvolume in het algemeen en in het landelijk gebied in het bijzonder
te verhogen en de toezegging dat het kabinet zich inspant om wettelijke belemmeringen
weg te nemen (Kamerstukken II 2002/2003, 28 637, nr. 19, p. 12–13).
Bovendien is in het Hoofdlijnen-akkoord afgesproken om meer ruimte en verantwoordelijkheid
aan provincies en gemeenten te geven en kortere procedures in te voeren. Daaraan
levert dit wetsvoorstel een bijdrage en ook de voorgestelde coördinatieregeling
dient dat doel. Ik acht de constatering van de leden van de VVD-fractie dat
dit wetsvoorstel haaks op het Hoofdlijnenakkoord staat dan ook onjuist. Met
inachtneming van de wens om de regeldruk te verminderen, is het kabinet alles
afwegende van mening dat in dit geval wetgeving gewenst en noodzakelijk is,
mede gelet op het eerdere overleg met de Tweede Kamer op 12 september
2002 over de Eerste Tussenevaluatie van Stad & Milieu (zie Kamerstukken
II 2001/2002, 28 600 XI, nr. 4).De leden van de fracties van VVD en CDA vroegen in hoeverre het nog mogelijk
is om op de terreinen lucht, bodem en ammoniak af te wijken van de wettelijke
normen, gezien de internationaalrechtelijke en in het bijzonder communautaire
bepalingen.De leden van de CDA-fractie merkten terecht op dat het zwaartepunt van
de toepassing van de afwijkingsbevoegdheid naar verwachting zal liggen bij
geluid en stank. In de experimenten is namelijk naar voren gekomen dat een
afwijking van geluidnormen om woningbouw mogelijk te maken relatief vaak aan
de orde is en op het platteland belemmeren met name de stanknormen de mogelijkheden
voor woningbouw. Er zijn bovendien geen Europese normen ten aanzien van geluid
of stank die deze afwijkingsmogelijkheden beperken.Het is juist dat de afwijkingsmogelijkheden voor bodem, lucht en ammoniak
niet onbeperkt zijn omdat er communautaire normen op die terreinen zijn die
de afwijking kunnen begrenzen. Het is bekend dat voor de afwijking van normen
voor luchtkwaliteit in sterke mate geldt dat de toepassingsmogelijkheden beperkt
zijn. Dat komt omdat de Nederlandse normstelling vrijwel zo goed mogelijk
geënt is op de communautaire normstelling en er geen aanvullende nationale
normen zijn waarvan kan worden afgeweken. Op een locatie waar niet aan de
Europese normen voor luchtkwaliteit wordt voldaan, kunnen daarom geen woningen
worden gebouwd. De voorgestelde Interimwet biedt met name wél soelaas
voor lucht wanneer het stand-still beginsel (artikel 5.2 van de Wet milieubeheer)
zich doet gelden. Wanneer de feitelijke luchtkwaliteit op een bepaalde plaats
beter is dan de Europese norm voorschrijft, is het uitgangspunt dat die betere
milieukwaliteit niet verloren mag gaan. Uit het stand-still beginsel volgt
daarom dat de betere feitelijke milieukwaliteit in dat geval de norm vervangt.Als de milieukwaliteit eenmaal beter is dan de norm voorschrijft, mag
de gemeente geen activiteiten meer toestaan die afbreuk zouden kunnen doen aan die betere milieukwaliteit. Dat brengt met zich dat een gemeente
op die plaats geen woningbouw zou kunnen realiseren.Dit stand-still beginsel is een zeer waardevol principe in het milieurecht
omdat het waarborgt dat eenmaal bereikte resultaten niet verloren gaan. In
de afgelopen jaren is niettemin gebleken dat het niet altijd volledig wordt
toegepast, voornamelijk omdat het als te strikt in zijn uitwerking wordt ervaren
omdat het ook de mogelijkheden voor woningbouw beperkt. Met name ten aanzien
van luchtkwaliteit, waar de strikte Europese normen de mogelijkheden voor
afwijking sterk beperken, stelt de voorgestelde afwijkingsmogelijkheid gemeenten
in elk geval in staat om de ruimte tussen de feitelijke milieukwaliteit en
de Europese normen beter te benutten dan zonder de voorgestelde Interimwet
mogelijk zou zijn.Op bodemgebied zijn er wel Europese normen die gericht zijn op het verminderen
en voorkomen van bodemverontreiniging. Sommige van die normen worden inderdaad
als knellend ervaren, maar die normen hebben niet direct gevolgen voor de
toepassings-mogelijkheden van de voorgestelde Interimwet. Dat komt omdat ze
vooral gericht zijn op het beperken van bodemverontreiniging aan de bron.
Er zijn echter nauwelijks milieukwaliteits-normen voor bodem of normen die
bepalen welke bodemkwaliteit geschikt is voor welk gebruik. Er zijn kortom
niet of nauwelijks Europese normen voor bodemkwaliteit die in de weg staan
aan woningbouw op een bepaalde locatie.Aangaande de afwijking van ammoniaknormen constateer ik met genoegen dat
de leden van de CDA-fractie instemmen met de mogelijkheid om binnen de zone
van 250 meter rondom kwetsbare gebieden niet-intensieve veehouderijen te verplaatsen
of samen te voegen. Mits het niet-intensieve veehouderijen betreft, die niet
onder de reikwijdte van de IPPC-richtlijn vallen, vormt de IPPC-richtlijn
daarvoor geen belemmering. De toepassing van deze mogelijkheid wordt in enkele
gevallen nog beperkt door de Vogel- en Habitatrichtlijn.Dat de afwijkingsmogelijkheden van bodem en lucht naar verwachting minder
vaak worden toegepast dan geluid en stank en worden begrensd door communautaire
normen, betekent niet dat die afwijkingsmogelijkheden zinloos of overbodig
zijn. Uitsluitend flexibiliteit voor geluid en stank zou niet volstaan, omdat
uit de experimenten eveneens naar voren is gekomen dat een integrale benadering
van milieuknelpunten van doorslaggevend belang is voor succes. De gebieden
die het meest lastig zijn om aan te pakken, kenmerken zich vooral door een
combinatie van milieuknelpunten, waarvoor een stap 3-besluit noodzakelijk
zou kunnen zijn. De Stad & Milieubenadering is er daarom juist op gericht
om een integrale aanpak van alle milieuaspecten te stimuleren – ongeacht
of uiteindelijk een stap 3-besluit volgt. Afwijkingsmogelijkheden voor milieukwaliteitsnormen
op het gebied van bodem, lucht en ammoniak, die net als geluid en stank de
mogelijkheden voor ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk belemmeren, mogen daarom
mijns inziens niet ontbreken in dit wetsvoorstel.Door de leden van de VVD-fractie werd de principiële vraag gesteld
wat de waarde is van de bescherming die wettelijk vastgestelde milieukwaliteitsnormen
bieden aan mens en milieu als daar in voorkomende gevallen van kan worden
afgeweken.De voorgestelde Interimwet stad-en-milieubenadering biedt in uitzonderingsgevallen
en onder strenge voorwaarden de mogelijkheid om af te wijken van wettelijk
vastgestelde milieukwaliteitsnormen. Daarmee wordt op zich geen afbreuk gedaan
aan de bescherming die dergelijke normen bieden aan mens en milieu. Een dergelijke
afwijkingsmogelijkheid impliceert om te beginnen niet dat economische belangen
altijd zwaarder wegen dan de bescherming van mens en milieu. Er kan zelfs
worden gesteld dat het wetsvoorstel juist past binnen het algemene stelsel
van ruimtelijke ordenings- en milieuwetgeving en de waarde daarvan
onderstreept, omdat het slechts een wettelijk kader biedt voor uitzonderingssituaties
die binnen de generieke regelgeving niet kunnen worden opgelost. In die situaties
vormt de generieke regelgeving – zelfs na maximale benutting van stap
1 en 2 – een absolute belemmering voor wenselijke ruimtelijke ontwikkelingen.
Het uitgangspunt voor dit wetsvoorstel is dat dat een maatschappelijk onaanvaardbare
uitkomst is. In plaats van de generieke norm te versoepelen voor alle gevallen,
wordt daarom voorgesteld in enkele uitzonderingsgevallen af te wijken van
de generieke norm. Het maken van de laatstgenoemde keuze onderschrijft juist
de intrinsieke waarde van de milieukwaliteitsnormen omdat in alle andere gevallen
een hoog beschermingsniveau wordt gehandhaafd. Bovendien moeten eventuele
nadelige gevolgen van een afwijking worden gecompenseerd, zodat toch zoveel
mogelijk recht wordt gedaan aan het doel van de norm.De leden van de VVD-fractie vroegen naar de mogelijke consequenties indien
derden tegen stap 3-besluiten beroep aantekenen bij een rechter en de opgedane
ervaringen toen de Experimentenwet van kracht was.Er kan bij de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State beroep
worden ingesteld tegen het stap 3-besluit en het goedkeuringsbesluit tezamen.
Er kan bovendien beroep worden ingesteld tegen het onthouden van goedkeuring
aan het stap 3-besluit. Het beroep staat open voor belanghebbenden, waartoe
in elk geval huidige of toekomstige bewoners en betrokken bedrijven moeten
worden gerekend. De duur van de beroepsprocedure kan oplopen tot een jaar.
Maar het beroep heeft geen schorsende werking, zodat het instellen van beroep
de uitvoering van het bestemmingsplan en het stap 3-besluit in beginsel niet
verhindert. Een verzoek om voorlopige voorziening schorst de werking van het
bestemmingsplan en het stap 3-besluit wel, althans in elk geval totdat op
het verzoek is beslist (artikel 56b, eerste lid, van de Wet op de Ruimtelijke
Ordening).De uitkomst van de beroepsprocedure kan zijn dat het beroep ongegrond
wordt verklaard, in welk geval het stap 3-besluit formele rechtskracht krijgt.
Als het beroep gegrond wordt verklaard, schept hoofdstuk 8 van de Algemene
wet bestuursrecht meerdere mogelijke resultaten, waaronder gehele of gedeeltelijke
vernietiging. De gemeente kan in dat geval uiteraard wel een nieuw stap 3-besluit
nemen met inachtneming van de rechterlijke uitspraak.Op dit punt zijn slechts in beperkte zin ervaringen opgedaan in de periode
dat de Experimentenwet van kracht was. Tegen de stap 3-besluiten van de gemeenten
Den Haag en Arnhem is geen beroep ingesteld; tegen het stap 3-besluit van
de gemeente Vlaardingen is medio 2004 door een aantal bedrijven beroep aangetekend
bij de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State. Deze heeft nog
geen uitspraak gedaan over de ingestelde beroepen.De vraag van de leden van de VVD-fractie hoe vaak de regering denkt dat
gebruik zal worden gemaakt van de afwijkingsmogelijkheid die deze wet biedt,
is moeilijk te beantwoorden. Er zijn geen kwantitatieve gegevens omtrent verwachte
aantallen stap 3-besluiten. Dat is ook niet mogelijk omdat pas bij de uitwerking
van de stappen 1 en 2 blijkt of afwijking van milieukwaliteitsnormen noodzakelijk
is. Wel onderschrijven zowel de ervaringen met de Stad & Milieu-experimenten
als de reacties van het IPO en de VNG de verwachting dat enerzijds het aantal
stap 3-besluiten beperkt zal zijn, terwijl het anderzijds vaak zal gaan om
projecten die van groot belang zijn voor de kwaliteit van de projectgebieden.De concrete gevolgen indien dit wetsvoorstel niet van kracht wordt, waar
de leden van de VVD-fractie naar vroegen, zijn dat die omstandigheid de mogelijkheden
beperkt om effectief uitvoering te geven aan de verschillende
doelstellingen van het rijksbeleid. Zoals reeds in het nader rapport (p. 2)
is aangegeven wordt daarbij met name gedoeld op de ambities van de Nota Ruimte
en de Agenda Vitaal Platteland. Ik acht het wetsvoorstel hiervoor een uiterst
belangrijk instrument, waarbij voor de volledigheid nog wordt opgemerkt dat
ook de gemeentelijke coördinatieprocedure die in het wetsvoorstel is
opgenomen een bijdrage kan leveren aan de (snellere) uitvoering van beleid.Ik wijs tot slot op recente brieven van het IPO en de VNG aan de Tweede
Kamer van respectievelijk 9 en 16 december, waarin een generieke regeling
van de Stad & Milieubenadering wordt ondersteund teneinde beter uitvoering
te kunnen geven aan beleid. Ook uit contacten met de gemeentelijke overheden
blijkt duidelijk de behoefte aan het onderhavige wetsvoorstel.2. Hoofdlijnen van het wetsvoorstelDe leden van de CDA-fractie merkten op dat leefomgevingskwaliteit wordt
bepaald door milieu, ruimte, sociale en economische aspecten terwijl tegelijkertijd
wordt gesteld dat het vooral om de fysieke aspecten van de leefomgeving gaat.
De leden van de CDA-fractie hadden de indruk dat hiertussen enige spanning
bestaat. Zij vroegen waarom het begrip leefomgevingskwaliteit zo breed gedefinieerd
is en of overwogen is om het begrip leefomgevingskwaliteit te beperken tot
de milieukwaliteit en de kwaliteit van de openbare ruimte in het betreffende
gebied.In het wetsvoorstel is bewust gekozen voor een brede omschrijving van
het begrip leefomgevingskwaliteit. Uit de praktijk maar ook uit diverse onderzoeken
naar de beleving van de leefomgeving blijkt dat bewoners, bedrijven en dergelijke
hun dagelijkse leefomgeving integraal beoordelen en dus niet per deelaspect.
Een beperking van het begrip leefomgevingskwaliteit tot bijvoorbeeld de milieukwaliteit
en de kwaliteit van de openbare ruimte zou onvoldoende recht doen aan de door
belanghebbenden gewenste integrale beoordeling van gebieden, die mede de sociale
en economische aspecten daarvan omvat.Het wetsvoorstel legt wel het accent op de fysieke aspecten van de leefomgeving.
Dit komt vooral voort uit de behoefte aan een tastbare en concrete invulling
van dat begrip en staat de gekozen brede omschrijving van leefomgevingskwaliteit
niet in de weg. Ook sociale en economische aspecten van de leefomgeving kunnen
namelijk verband houden met de fysieke inrichting van de openbare ruimte.
Fysieke maatregelen zoals bijvoorbeeld extra straatverlichting, het vermijden
van smalle steegjes en het creëren van overzichtelijke straten, of een
fietsersbrug in plaats van een fietserstunnel kunnen de sociale veiligheid
vergroten. Ook zijn er fysieke maatregelen denkbaar die gunstig zijn voor
de economie en werkgelegenheid ter plekke, zoals een goede ontsluiting voor
het verkeer, voldoende parkeerruimte en op aantrekkelijke plaatsen ruimte
bestemmen voor onder andere horeca en detailhandel. Zoals gezegd zien burgers
en bedrijven die aspecten niet los van de ruimtelijke of milieukwaliteit en
daarom mogen ze niet ontbreken in de omschrijving van het begrip leefomgevingskwaliteit.Die brede benadering van leefomgevingskwaliteit speelt zeker ook een rol
als het gaat om de nadere uitwerking van de compensatieverplichting, waarvoor
op pagina 44 van de memorie van toelichting een voorkeursvolgorde is geschetst.
Met inachtneming van die volgorde zou een afwijking van een geluidsnorm (mede)
gecompenseerd kunnen worden door middel van (concrete) maatregelen ter verbetering
van de sociale veiligheid.In antwoord op een daartoe strekkende vraag van de leden van de CDA-fractie
is inderdaad in eerste instantie overwogen om in het wetsvoorstel ook de mogelijkheid
te bieden om af te wijken van externe veiligheidsnormen. Bij nader
inzien is besloten om daarvan af te zien, onder meer vanwege het bijzondere
karakter van de externe veiligheidsnormen, waar de leden van de GroenLinks-fractie
mee instemden. Anders dan de overige aspecten die onder de reikwijdte van
dit wetsvoorstel vallen, houden externe veiligheidsnormen rechtstreeks verband
met de veiligheid van burgers. Die normen hebben tot doel de kans dat een
persoon buiten een inrichting door een ongeval overlijdt tot een maatschappelijk
aanvaardbaar minimum te beperken. De rijksoverheid heeft daarvoor de eindverantwoordelijkheid.
De maatschappelijke waardering van externe veiligheidsnormen is bovendien
veranderd na de vuurwerkramp in Enschede. Gezien die omstandigheden is het
bieden van een algemene afwijkingsmogelijkheid, waarbij bovendien de primaire
verantwoordelijkheid op gemeentelijk niveau wordt gelegd, niet goed te rechtvaardigen.
Externe veiligheid verschilt daarin van de overige aspecten die onder dit
wetsvoorstel vallen. Daarom is ervoor gekozen om de gewenste flexibiliteit
in het Besluit externe veiligheid inrichtingen (Stb. 2004, 250) te regelen.3. Reikwijdte van de afwijkingsmogelijkheid (memorie van
toelichting, paragraaf 5.2)De leden van de VVD-fractie refereren met hun vraag over de status en
mogelijke gevolgen van de «Green Paper: action against noise»
aan het Groenboek Geluid (Commission Green Paper, of 4 november
1996, on future noise policy). Dat is een beleidsdocument van de Europese
Commissie, dat op de website «Action against noise: green paper»
wordt beschreven. Het Groenboek Geluid heeft onder andere geleid tot de richtlijn
Omgevingslawaai (2002/49/EU, PbEU 2002, L 189). Die richtlijn is vorig
jaar geïmplementeerd in de Wet geluidhinder (Stb. 2004, 338). De richtlijn
verplicht gemeenten tot het maken van geluidbelastingkaarten en actieplannen
en introduceert de geharmoniseerde dosismaat Lden.Het beleid van de Europese Commissie richt zich sterk op (de verbetering
van) Europees bronbeleid: het verminderen van geluidbelasting aan de bron,
met name motorvoertuigen en machines. Het Europese beleid richt zich niet
op kwaliteitseisen voor geluid en heeft dus niet direct gevolgen voor de toepassingsmogelijkheden
van de voorgestelde wet.4. Zuinig en doelmatig ruimtegebruik en optimale leefomgevingskwaliteit
(memorie van toelichting, paragraaf 5.5)Door de leden van de VVD-fractie werd in hun vraag terecht verondersteld
dat het wetsvoorstel de mogelijkheid open laat dat in vergelijkbare situaties
verschillende eisen aan de leefomgevingskwaliteit kunnen worden gesteld, wat
kan leiden tot verschillende milieunormen. Dat is inherent aan het onderhavige
wetsvoorstel, waarbij een integrale benadering van gebieden en vooral de lokale
afweging en besluitvorming ten aanzien van de leefomgevingskwaliteit als uitgangspunt
geldt. De doelstelling van het wetsvoorstel is het bieden van mogelijkheden
voor maatwerk, afhankelijk van de specifieke gebiedsomstandigheden, het beoogde
ruimtelijke en milieubeleid en de zienswijzen van belanghebbenden. Dit impliceert
inderdaad dat het resultaat van de plan- en besluitvorming tussen gemeenten
onderling kan verschillen. Dit doet recht aan de verschillen in lokale omstandigheden,
hetgeen overigens binnen het ruimtelijk beleid vaker het geval is. In dit
kader verwijs ik tevens naar het Hoofdlijnenakkoord (p. 12) en naar de
Nota Ruimte (p. 4), waarin aan de decentrale overheden bewust de nodige
vrijheid wordt gegeven om zelf uitvoering te geven aan het rijksbeleid. Naar
mijn mening sluit het wetsvoorstel hierop aan, en is een logische consequentie
ervan dat verschillende resultaten mogelijk zijn.Overigens verwacht ik niet dat hier vaak sprake van zal zijn of dat er
grote verschillen zullen optreden. Niet alleen stelt het wetsvoorstel een
aantal inhoudelijke en procedurele eisen aan de besluitvorming die dus voor
alle gemeenten en provincies gelijkluidend zijn maar bovendien wordt, zoals
gemeld in eerdergenoemde brieven van het IPO en de VNG, door provincies en
gemeenten gezamenlijk een handreiking opgesteld voor de toepassing van het
wetsvoorstel. Verwacht mag worden dat deze een uniformerende werking zal hebben.
Van de zijde van het Ministerie van VROM zullen hierbij uiteraard de ervaringen
met de begeleiding en beoordeling van de Stad & Milieu-experimenten worden
ingebracht. Ook op die manier kan eraan worden bijgedragen dat geen onnodige
verschillen zullen ontstaan. Verdere initiatieven op rijksniveau, zoals het
opstellen van een uniform toetsingskader voor beoordeling en goedkeuring van
een voorgenomen stap 3-besluit, waar de leden van de VVD-fractie om vroegen,
acht ik niet noodzakelijk en zelfs onwenselijk. Dat zou zich ook niet goed
verdragen met het voorliggende wetsvoorstel, waarbij de primaire verantwoordelijkheid
voor de besluitvorming op gemeentelijk en provinciaal niveau ligt. Voor de
goede orde merk ik nog op dat de goedkeuring van stap 3-besluiten niet door
provinciale staten plaatsvindt, zoals de leden van de VVD-fractie in hun vraag
vermelden, maar door gedeputeerde staten.5. Koppeling stap 3-besluit aan het bestemmingsplanDe koppeling aan het bestemmingsplan werpt geen drempel op, zoals de leden
van de CDA-fractie vreesden, integendeel. Bij de evaluatie van de experimenten
bleek dat de procedure die het stap 3-besluit moest doorlopen op grond van
de Experimentenwet een knelpunt kan vormen voor de voortgang van de uitvoering.
Bovendien bleek dat er een nauwe relatie was met het bestemmingsplan. Beide
constateringen zijn de aanleiding geweest om het stap 3-besluit en het bestemmingsplan,
zowel inhoudelijk als juridisch, te koppelen in dit wetsvoorstel. Een belangrijke
oorzaak voor het knelpunt was dat het bestemmingsplan dat altijd in samenhang
met het stap 3-besluit aan de orde was, een heel andere procedure kende. Dat
maakte de besluitvormingsprocedure ingewikkeld en langdurig, omdat de verschillende
stappen in de verschillende procedures niet gelijk liepen. In dit wetsvoorstel
heb ik dat willen vereenvoudigen door het stap 3-besluit dezelfde procedure
te laten doorlopen als het bestemmingsplan. Dat is al een belangrijke verbetering
die de drempel wegneemt waar de leden van de CDA-fractie bezorgd over zijn.Het bestemmingsplan speelt altijd een rol bij de ruimtelijke ontwikkelingen
die mogelijk worden gemaakt met een stap 3-besluit. Zolang de ruimtelijke
besluitvorming nog niet is afgerond, kan de uitvoering nog niet beginnen en
zonder stap 3-besluit is het ruimtelijke besluit onuitvoerbaar want in strijd
met milieukwaliteitsnormen. De koppeling tussen stap 3-besluit en bestemmingsplan
is daarom als zodanig geen drempel voor de aanvang van de uitvoering. De snelheid
waarmee het bestemmingsplan tot stand komt, is daarvoor bepalend. De versnelling
van die procedure wordt in het kader van de nieuwe Wet ruimtelijke ordening
gerealiseerd, zoals de leden van de CDA-fractie al opmerkten.De leden van de CDA-fractie vroegen terecht aandacht voor het vraagstuk
of, indien de provincie de bevoegdheid krijgt om de projectprocedure toe te
passen of een bestemmings-plan vast te stellen, de provincie ook de Stad &
Milieubenadering zou moeten kunnen toepassen. Als de nieuwe Wet ruimtelijke
ordening in werking is getreden, is het in theorie inderdaad denkbaar dat
een provinciaal bestemmingsplan of provinciaal projectbesluit het vestigen
van milieugevoelige bestemmingen beoogt, die alleen met een stap 3-besluit
te realiseren zijn. Maar omdat de huidige Wet op de Ruimtelijke Ordening die
betreffende provinciale bevoegdheden niet kent, zullen dergelijke
situaties vooralsnog ook niet aan de orde zijn. In het wetsvoorstel voor de
invoeringswet Wet ruimtelijke ordening zullen zo nodig op dit punt voorstellen
worden gedaan.Voorbeelden van initiatieven voor de kennisoverdracht van het Ministerie
van VROM naar de provincies en gemeenten, waar de leden van de PvdA-fractie
naar vroegen, zijn onder meer de reeds genoemde betrokkenheid van het ministerie
bij de handreiking die door provincies en gemeenten wordt opgesteld. Daarnaast
wijs ik op het praktijkboek van Stad & Milieu «Meer dan één
stap vooruit» (zie www.vrom.nl) dat medio
2004 is uitgebracht en breed verspreid en waarin de ervaringen van de experimenten
gedurende de afgelopen jaren zijn neergelegd. In dat kader heeft tevens in
mei 2004 een goed bezochte conferentie voor met name gemeenten en provincies
plaatsgevonden en zijn betrokken partijen geïnformeerd over de hoofdlijnen
van het wetsvoorstel en de praktische mogelijkheden ervan. Het is de bedoeling
dat ook in 2005 aandacht wordt besteed aan de communicatie over Stad &
Milieu, bijvoorbeeld door middel van het organiseren van workshops, het verzorgen
van presentaties, de actualisering van de internetpagina over Stad & Milieu
op www.vrom.nl, (digitale) nieuwsbrieven en het
beantwoorden van vragen vanuit de praktijk. De komende tijd zal de communicatie
omtrent Stad & Milieu in samenwerking met het IPO en de VNG nader worden
uitgewerkt.6. Goedkeuring GSIk ben verheugd dat de leden van de CDA-fractie zich in algemene zin konden
vinden in de goedkeuring van een stap 3-besluit door gedeputeerde staten,
hoewel zij enige terughoudend-heid op zijn plaats vonden. Gezien de keuze
in het wetsvoorstel om juist die verantwoordelijkheid te decentraliseren naar
de provincie, past het mij echter niet om op voorhand een oordeel te vellen
over de mate van toetsing door de provincie, zoals de leden van de CDA-fractie
vroegen. Dat neemt niet weg dat in het wetsvoorstel eveneens de keuze is vastgelegd
om de verantwoordelijkheid voor het bereiken van een optimale leefomgevingskwaliteit
en een zuinig en doelmatig ruimtegebruik primair aan de gemeente over te laten.
Mede om die reden is de instelling van een adviescommissie, waarnaar de leden
van de CDA-fractie in hun vraag verwezen, facultatief en ligt het voor de
hand dat de provincie in overleg met de gemeenten noodzaak en rol van een
dergelijke commissie bepaalt. Anderzijds merk ik op dat veel gemeenten behoefte
blijken te hebben aan inzicht in de wijze waarop de provincie haar rol in
het kader van de voorgestelde Interimwet wil gaan invullen. Naar aanleiding
daarvan hebben het IPO en de VNG dan ook besloten om een gezamenlijke handreiking
op te stellen. In dit kader speelt niet alleen de goedkeuring van stap 3-besluiten
een rol maar met name ook het voortraject waarbij de invulling van de stappen
1 en 2 aan de orde is. In dergelijke situaties kan het zinvol zijn dat, bijvoorbeeld
door inschakeling van een adviescommissie, gemeenten worden ondersteund bij
de uitwerking van de Stad & Milieubenadering.In antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie naar de verhouding
tussen de goedkeuringsbevoegdheid en het voorstel voor de nieuwe Wet ruimtelijke
ordening waarin de goedkeuringsbevoegdheid van provincies met betrekking tot
het bestemmingsplan niet meer voorkomt, zij opgemerkt dat de invoering van
de nieuwe Wet ruimtelijke ordening niet afdoet aan de wenselijkheid van goedkeuring
van stap 3-besluiten. Het bijzondere karakter van stap 3-besluiten, waarbij
immers wordt afgeweken van wettelijke milieukwaliteitsnormen, vormt een belangrijk
argument om te voorzien in goedkeuring van het stap 3-besluit op provinciaal
niveau. De CDA-fractie stemt hier in algemene zin mee in. In het wetsvoorstel
is dat vormgegeven door de goedkeuringsprocedure voor bestemmingsplannen
van toepassing te verklaren op stap 3-besluiten. Het huidige toezicht op bestemmingsplannen
achteraf komt inderdaad niet meer voor in de nieuwe Wet ruimtelijke ordening.
De toetsing achteraf wordt daarin vervangen door een sturende rol vóóraf.
Voor de afwijking van wetgeving in een stap 3-besluit blijft goedkeuring achteraf
echter nog steeds gewenst als extra waarborg voor een zorgvuldige besluitvorming,
temeer omdat dat besluit gevolgen heeft voor de leefomgeving van burgers.
Het is daarom wenselijk dat de provinciale goedkeuring van stap 3-besluiten
ook na inwerkingtreding van de nieuwe Wet ruimtelijke ordening in stand blijft.
Een wettelijke voorziening voor goedkeuring van stap 3-besluiten na inwerkingtreding
van de nieuwe Wet ruimtelijke ordening zal worden opgenomen in de Interimwet
via de invoeringswet Wet ruimtelijke ordening.7. Afwijking van stank en ammoniak (memorie van toelichting,
paragraaf 6)De keuze om de Wet stankemissies veehouderijen in aanmerking te laten
komen voor de Stad & Milieubenadering, die de leden van de CDA-fractie
onderschreven, past in de afspraken die in het herijkingstraject zijn gemaakt.Bij brief van 16 september 2004 (Kamerstukken II 2004/2005, 27 835,
nr. 26) heb ik toegezegd dat ik mij zal inzetten voor één stankwet,
die van toepassing is voor veehouderijen in geheel Nederland. In de brief
is ook aangekondigd dat het wetsvoorstel voor die nieuwe stankwet rond 1 juni
2005 voor advies aan de Raad van State zal worden voorgelegd. De mogelijkheden
om te anticiperen op de toegezegde stankwet, waar de leden van de CDA-fractie
naar vroegen, bestaan eruit dat totdat de nieuwe stankwet in werking zal treden,
de voorgestelde Interimwet vanaf zijn inwerkingtreding, aansluitend op de
behoefte vanuit de praktijk, extra mogelijkheden biedt aan gemeenten en provincies
om bouwen of bestemmen binnen stankcirkels toe te staan. Bij het opstellen
van het wetsvoorstel voor de stankwet wordt de relatie met het wetsvoorstel
voor de Interimwet stad-en-milieubenadering bezien.8. Enkele begrippen nader verklaardDe leden van de VVD-fractie vroegen om een nadere toelichting op de aansprakelijkheid
van de gemeente voor de nadelige gevolgen van een stap 3-besluit.Bij het toepassen van de Stad & Milieubenadering hoort het open planproces
dat hiervoor al ter sprake is geweest. Dat betekent dat de gemeente alle betrokkenen,
met name bewoners en bedrijven, al in een vroeg stadium bij de planvorming
betrekt. In die fase brengt de gemeente de belangen van de betrokkenen in
kaart en de gemeente dient op een zorgvuldige manier die belangen mee te wegen.
Dat proces is van groot belang voor een zorgvuldige besluitvorming waarbij
de gemeente nadelige gevolgen voor belanghebbenden zoveel mogelijk dient te
voorkomen. Die verantwoordelijkheid heeft de gemeente al tijdens stap 1 en
2 en in nog sterkere mate als het nemen van een stap 3-besluit aan de orde
komt.Een stap 3-besluit heeft een wederkerig karakter. Dat houdt in dat het
niet alleen dient om milieugevoelige bestemmingen te realiseren op locaties
waar dat op grond van de geldende wettelijke normen niet zou mogen, maar tevens
waarborgt dat een bedrijf (of een wegbeheerder) geen nadelige gevolgen ondervindt
van het feit dat er één of meer milieugevoelige bestemmingen
zijn gerealiseerd op locaties waar dat zonder een stap 3-besluit niet mogelijk
zou zijn geweest. In het wetsvoorstel is met dat doel artikel 15 opgenomen,
in het bijzonder het tweede lid. Daarin is geregeld dat het bevoegd gezag
het stap 3-besluit in acht neemt bij ten eerste het verlenen
van de milieuvergunning en ten tweede bij het aanpassen van de vergunning
op basis van de artikelen 8.22, tweede lid, 8.23, eerste lid, of 8.24,
eerste lid van de Wet milieubeheer.De zogenoemde doorwerking, geregeld in het voorgestelde artikel 15, houdt
in dat de nieuwe norm niet alleen voor de woningen geldt, maar ook dat de
milieuruimte van het bedrijf door de nieuwe norm wordt bepaald. Weliswaar
wordt de afstand tussen bedrijf en woningen kleiner – wat zonder deze
regeling zou noodzaken tot extra maatregelen om de milieubelasting op die
woningen binnen de norm te houden – maar tegelijkertijd wordt de norm
voor het bedrijf verruimd. Immers, de nieuwe milieukwaliteitsnorm is ook de
nieuwe norm waaraan milieuvergunningen van bedrijven worden getoetst. Het
is niet de bedoeling dat bedrijven schade lijden als gevolg van het stap 3-besluit.
Artikel 15 beoogt dat te voorkomen. Daarbij zij opgemerkt dat het de verantwoordelijkheid
is van de gemeente om de milieuruimte van het bedrijf, de afstand tussen het
bedrijf en woningen, de heersende milieubelasting en de nieuwe norm in het
stap 3-besluit zodanig op elkaar af te stemmen dat er geen aanvullende maatregelen
meer nodig zijn.Een aanvullende mogelijkheid is dat de gemeenteraad (zo nodig uiteraard
in overleg met het bevoegd gezag in het kader van de Wet milieubeheer) ervoor
kiest om door middel van een overeenkomst met de betrokken bedrijven af te
spreken dat het stap 3-besluit zo wordt ingevuld en uitgevoerd dat het geen
nadelige gevolgen voor bedrijven zal hebben. In de overeenkomst wordt bijvoorbeeld
toegezegd dat het bevoegd gezag het bedrijf niet zal dwingen maatregelen te
nemen die samenhangen met het stap 3-besluit en die verder gaan dan Europese
regels, het ALARA-beginsel en markttechnische noodzaak vereisen. Een vergelijkbare
overeenkomst is bijvoorbeeld al gesloten in de Rijnmond. Een dergelijke overeenkomst
laat uiteraard onverlet dat het mogelijk is dat in de toekomst de milieuvergunning
wordt aangescherpt omdat de Wet milieubeheer, het ALARA-beginsel of Europese
regels het bevoegd gezag daartoe verplichten, en dat er in de toekomst aanleiding
kan zijn voor een planologische wijziging. Dergelijke ontwikkelingen houden
immers geen verband meer met het stap 3-besluit.Bovendien worden de huidige en toekomstige bewoners van het projectgebied
door de gemeente geïnformeerd over het stap 3-besluit zodat de kans op
klachten geringer is. Om die reden is in het wetsvoorstel artikel 16 opgenomen,
dat bepaalt dat een stap 3-besluit moet worden opgenomen in de openbare registers,
zodat ook toekomstige bewoners er kennis van kunnen nemen. Mochten er in de
toekomst toch klachten komen van bewoners over de milieubelasting en mochten
die klachten toch aanleiding geven tot extra maatregelen, die kosten met zich
brengen voor een bedrijf, dan dient de regeling voor schadevergoeding in de
Wet milieubeheer als primair vangnet. De aanscherping van de milieuvergunning
is de meest rechtstreekse oorzaak van die kosten. Omdat de extra maatregelen
indirect een gevolg zijn van het bestemmingsplan dat tezamen met het stap
3-besluit wordt genomen, kan in sommige gevallen ook een beroep worden gedaan
op de (vrijwel identieke) schaderegeling in artikel 49 van de Wet op de Ruimtelijke
Ordening. Als de kosten rechtstreeks verband houden met de planologische wijziging
wordt in de jurisprudentie wel geaccepteerd dat de schade kan worden toegerekend
aan het bestemmingsplan. Ook een actie uit onrechtmatige daad bij de burgerlijke
rechter is denkbaar.Deze schadevergoedingsregelingen zijn met name bedoeld voor wijzigingen
in een bestaande situatie waarbij de vergunninghouder of het bedrijf onevenredig
zwaar wordt belast. Het moet dus gaan om kosten of schade, die
redelijkerwijs niet of niet geheel voor rekening van het bedrijf behoren te
blijven. Maatregelen die een bedrijf moet nemen als gevolg van Europese regels,
het ALARA-beginsel en de markttechnische noodzaak om met enige regelmaat productiemiddelen
te vervangen, kunnen niet worden beschouwd als schade. Omdat het bedrijf deze
maatregelen immers ook moet nemen zonder de planologische wijziging en het
stap 3-besluit kunnen de kosten van die maatregelen niet aan die besluiten
worden toegerekend.Burgers die menen dat zij onevenredig nadelige gevolgen van het stap 3-besluit
ondervinden, kunnen een beroep doen op de regeling in artikel 49 van de Wet
op de Ruimtelijke Ordening of bij de burgerlijke rechter een actie uit onrechtmatige
daad instellen tegen de gemeente.Het open planproces wordt tot op zekere hoogte dwingend voorgeschreven
in de wet, zoals de leden van de PvdA-fractie vroegen. Het open planproces
is een invulling van de uniforme openbare voorbereidingsprocedure in afdeling
3.4 van de Algemene wet bestuursrecht. Onderdeel van die procedure is het
betrekken van belanghebbenden bij de besluitvorming. Maar het open planproces
is juist een toevoeging daarop die niet zozeer juridisch of procedureel is
maar meer te maken heeft met een bestuurscultuur en met een interactief karakter
van de planen besluitvormingsprocedure. Daarbij zijn in het bijzonder twee
factoren van belang voor het succes van de Stad & Milieubenadering. De
eerste is dat de gemeente al ruim voordat de formele besluitvormingsprocedure
begint, bewoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties bij de gedachtevorming
betrekt. De tweede is dat de gemeente niet alleen de voorgeschreven formele
procedurestappen doorloopt maar een open, interactieve dialoog aangaat met
alle betrokkenen. Beide factoren vragen een inspanning en een actieve houding
van de gemeente die zich evenwel niet lenen om als verplichting in een wet
te worden vastgelegd.In antwoord op de vraag van de leden van de PvdA-fractie over een evaluatiemoment
na bijvoorbeeld vijf jaar om te bezien of de normafwijking nog noodzakelijk
is, onderschrijf ik het belang dat de PvdA-fractie hecht aan het op een bepaald
moment opnieuw bezien van het stap 3-besluit. Ik merk wel op dat woningbouw
een duurzaam resultaat van een stap 3-besluit is; gelet op het belang van
rechtszekerheid zal daarom naar verwachting als termijn waarvoor een stap
3-besluit geldt vaak voor onbepaalde tijd worden gekozen. Een tijdelijk stap
3-besluit kan aan de orde zijn als reeds bekend is dat de hinderbron in de
nabije toekomst verdwijnt, bijvoorbeeld door een voorgenomen bedrijfsverplaatsing.
Ongeacht de termijn van een stap 3-besluit spreekt het vanzelf dat het van
groot belang is om de effecten van het stap 3-besluit te volgen. Het wetsvoorstel
bevat twee artikelen die daartoe noodzaken. Artikel 8 verplicht de gemeente
om in te grijpen en aanvullende maatregelen te nemen als het stap 3-besluit
ontoelaatbare gevolgen heeft of als de genomen compensatiemaatregelen onvoldoende
effectief blijken te zijn. Dat vraagt om monitoring en de regelmatige evaluatie
van de resultaten daarvan.De gemeente dient bovendien op grond van artikel 17 vijf jaar lang jaarlijks
aan de provincie verslag te doen van de effecten van het stap 3-besluit. Die
evaluatiemomenten zijn op zichzelf al voldoende om te bereiken waar de PvdA
op doelt. Bovendien beziet de provincie op grond van het derde lid van dat
artikel na afloop van die periode van vijf jaar of de verslaglegging moet
worden voortgezet. Een onderdeel van de afweging zal waarschijnlijk zijn in
hoeverre het stap 3-besluit nog nodig is. Ik zie daarom op dit moment geen
noodzaak om nog een extra evaluatiemoment in het wetsvoorstel op te nemen.
Mochten de evaluaties die de provincies op grond van artikel
17 aan het Rijk zenden aanleiding geven tot heroverweging, dan zal ik dat
overwegen.Mede naar aanleiding van deze vraag is artikel 17 nogmaals bezien en dat
heeft geleid tot een aanpassing van het wetsvoorstel. In artikel 24 is geregeld
dat de bepalingen van de Experimentenwet Stad en Milieu van toepassing blijven
op de stap 3-besluiten die op basis van die wet zijn genomen, te weten die
in Den Haag, Arnhem en Vlaardingen. Dat betekent onder meer dat de jaarlijkse
voortgangsrapportages over de betreffende stap 3-besluiten de komende jaren
ter beoordeling aan het Ministerie van VROM moeten worden gezonden, zoals
nu ook het geval is. Mede gelet op de rol van de provincie in het kader van
dit wetsvoorstel lijkt het bij nader inzien zinvoller om ook de rapportages
over de reeds genomen stap 3-besluiten voortaan aan de provincie toe te zenden.
De bij deze nota naar aanleiding van het verslag gevoegde nota van wijziging
bevat een daartoe strekkende aanpassing van het wetsvoorstel.9. Uitvoering en handhavingNaar aanleiding van de vraag van de leden van de GroenLinks-fractie naar
de effecten van het wetsvoorstel voor natuur en landschap, merk ik op dat
die niet te rooskleurig worden voorgesteld. Het voorliggende wetsvoorstel
heeft tot doel het bereiken van een optimale leefomgevingskwaliteit en een
zuinig en doelmatig ruimtegebruik en komt, evenals de Experimentenwet Stad
en Milieu, mede voort uit het verstedelijkingsbeleid. Daarbij ligt, zoals
inmiddels ook is verwoord in de Nota Ruimte, een belangrijk accent op het
benutten van het bestaand stedelijk gebied teneinde de open ruimte en natuur
en landschap zoveel mogelijk te behouden. Het beter benutten van binnenstedelijke
gebieden kan voorkomen dat woningbouw wordt geprojecteerd op een uitleglocatie.
Uit de ervaringen met de Stad & Milieu-experimenten is gebleken dat de
(voorgenomen) invulling van dergelijke gebieden inderdaad resulteert in het
bereiken van genoemde doelstellingen. Bij de motivering van de stap 3-besluiten
vormde de visie van de gemeente op het ruimtegebruik in en buiten het experimenteergebied
een belangrijk onderdeel, hetgeen is overgenomen in het voorliggende wetsvoorstel
zoals blijkt uit artikel 6, onderdeel a.De harde garanties dat de uitgespaarde ruimte wordt gebruikt voor natuur
en landschap, die door de leden van de GroenLinks-fractie worden gevraagd,
kunnen niet worden gegeven. Gezien het uitgangspunt dat gemeenten zelf verantwoordelijk
zijn voor een visie op de kwaliteit van een (project)gebied en gelet op de
ervaringen met de experimenten en de eisen die het wetsvoorstel stelt aan
de motivering van stap 3-besluiten zie ik echter geen aanleiding om aanvullende
regels te stellen.De leden van de GroenLinks-fractie vroegen of het belang van het bereiken
van een «optimale» leefomgevingskwaliteit de intenties van de
regering voldoende dekt. Iets kan volgens deze leden «optimaal»
zijn zonder dat het goed is, en «optimaal» kan zelfs een verslechtering
inhouden als de omstandigheden wijzigen.In het wetsvoorstel is gekozen voor het begrip «optimale leefomgevingskwaliteit»
om tot uitdrukking te brengen dat het resultaat van de Stad & Milieubenadering
in belangrijke mate afhangt van een afweging van de verschillende in het geding
zijnde belangen, waarbij niet op voorhand sprake is van één
of meerdere dominante belangen. Daarom is ook niet gekozen voor «het
bereiken van een betere leefomgevingskwaliteit», zoals de leden van
de GroenLinks-fractie voorstelden. Optimaal wordt gezien als het best haalbare,
gegeven de gebiedsspecifieke omstandigheden en de mogelijkheden van de gemeente
om een zo goed mogelijk resultaat te bereiken. In dat kader is «optimaal»
inderdaad niet altijd gelijk aan «goed» maar van
een verslechtering kan geen sprake zijn. «Optimaal» heeft als
maatstaf de voorkeur omdat «optimaal» een meer objectieve betekenis
heeft dan beter. Het geeft ook beter weer dat er een afweging is gemaakt tussen
de verschillende aspecten, terwijl de aanduiding«betere» leefomgevingskwaliteit
eigenlijk alleen kan worden gebruikt als ieder
aspect van de leefomgevingskwaliteit is verbeterd.Met de term «bereiken» van een optimale leefomgevingskwaliteit,
waar deze leden ook naar vroegen, wordt gemeenten de mogelijkheid geboden
om, in overleg met betrokkenen, te bezien in hoeverre het belang van een optimale
leefomgevingskwaliteit toereikend is als onderbouwing van het stap 3-besluit.
Dat zal mede afhangen van de situatie; een kleine stap is in het ene geval
slechts een kleine verbetering en in een ander geval een grote verbetering.
Ook dit aspect is sterk afhankelijk van de lokale omstandigheden. Derhalve
kan niet, zoals de leden van de GroenLinks-fractie vroegen, op voorhand worden
aangegeven in hoeverre een kleine dan wel grote(re) stap voldoende zal zijn.10. ArtikelsgewijsBevoegdheid tot afwijking van wettelijke voorschriften,
paragraaf 2Artikel 4De leden van de GroenLinks-fractie vroegen, met hun vraag naar de toepassing
in de praktijk en de toereikendheid van bronmaatregelen, aandacht voor het
belang van brongerelateerde maatregelen. Uitgangspunt van de Stad & Milieubenadering,
en ook verwoord in het voorliggende wetsvoorstel als eis bij de motivering
van stap 3-besluiten, is immers dat milieuproblemen door gemeenten in eerste
instantie worden aangepakt door maatregelen aan de bron. Bronmaatregelen zijn
niet per definitie toereikend, zoals de leden van de GroenLinks-fractie veronderstelden.
In dit wetsvoorstel houdt toereikend in dat het nemen van bronmaatregelen
een zodanige vermindering van de milieubelasting kan bewerkstelligen dat de
geplande bestemming aan de milieunormen voldoet. In antwoord op de vraag van
deze leden wanneer sprake is van niet toereikende bronmaatregelen en de rol
van financiën daarbij, geldt dat daarvan sprake is indien dat technisch
dan wel praktisch onmogelijk is of financieel onhaalbaar. Dat staat ter beoordeling
van de gemeente.Daarnaast geldt als uitgangspunt van de milieuwetgeving dat in ieder geval
moet worden of zijn voldaan aan de eisen die op basis van het ALARA-principe
worden gesteld. Extra brongerelateerde maatregelen komen in beginsel ten last
van het budget voor de planexploitatie dat de gemeente ter beschikking heeft.
Ik verwijs hierbij naar hetgeen ik hiervoor heb opgemerkt over aansprakelijkheid
naar aanleiding van een vraag hierover van de leden van de VVD-fractie. Het
is uiteindelijk aan de gemeente om te bezien welke kosten moeten worden gemaakt
om de beoogde ontwikkeling van het gebied te realiseren en een afweging te
maken ten aanzien van de maatschappelijke aanvaardbaarheid van die kosten.De vraag van de leden van de GroenLinks-fractie of onder brongerelateerde
maatregelen bijvoorbeeld ook wordt verstaan aanpassing van het wegdek waarbij
klinkers worden vervangen door asfalt, kan bevestigend worden beantwoord.
In het experiment Scheveningen-Haven te Den Haag is dat overwogen ter beperking
van de geluidsoverlast. In het wetsvoorstel is in artikel 4, derde lid, onderdeel
a, reeds bepaald dat de gemeenteraad pas een stap 3-besluit mag nemen nadat
hij tot het oordeel is gekomen dat stap 1 en 2 van de Stad & Milieubenadering
niet toereikend zijn. Het is dus verplicht om eerst het soort bronmaatregelen
te overwegen waaraan de leden van de GroenLinks-fractie in hun
vraag refereren, voordat een stap 3-besluit mag worden genomen.Artikel 5In artikel 5 is inderdaad geen monitoringsvereiste opgenomen, zoals de
leden van de PvdA-fractie opmerkten, maar zoals eerder werd opgemerkt, zijn
er wel twee artikelen die daartoe noodzaken. Artikel 8 verplicht de gemeente
om in te grijpen en aanvullende maatregelen te nemen als het stap 3-besluit
ontoelaatbare gevolgen heeft of als de genomen compensatie-maatregelen onvoldoende
effectief blijken te zijn. Dat vraagt om monitoring en de regelmatige evaluatie
van de resultaten daarvan. Het vloeit ook voort uit artikel 17, waarin is
bepaald dat door de gemeente gedurende een periode van 5 jaar jaarlijks een
verslag over de uitvoering van het stap 3-besluit aan de provincie moet worden
toegezonden.Artikel 7De leden van de GroenLinks-fractie vroegen ten aanzien van artikel 7 waarom
het bij compensatie niet gaat om nadelige gevolgen voor de leefomgevingskwaliteit,
maar alleen om de nadelige gevolgen voor het milieu.De afwijking van milieunormen op grond van de voorgestelde Interimwet
kan nadelige gevolgen hebben voor het milieu, die echter moeten worden gecompenseerd.
Die compensatie moet daarom in eerste instantie betrekking hebben op hetzelfde
of een ander milieuonderdeel, maar kan ook bestaan uit een verbetering in
andere aspecten van de leefomgevingskwaliteit. De compensatie heft een eventueel
verlies aan milieukwaliteit op die het gevolg is van een stap 3-besluit en
draagt dus bij aan de verbetering van de leefomgevingskwaliteit (dat is ook
vastgelegd in artikel 7). Een optimale leefomgevingskwaliteit als geheel is
het uiteindelijke doel en tevens de enige rechtvaardiging van een stap 3-besluit.
Een verslechtering van de leefomgevingskwaliteit en een compensatie daarvan
zijn derhalve in het geheel niet aan de orde in de Stad & Milieubenadering.Compensatie van negatieve effecten ligt niet al besloten in het bereiken
van een optimale leefomgevingskwaliteit, zoals de leden van de GroenLinks-fractie
veronderstelden in hun vraag naar de noodzaak van het compensatieartikel.
Door de Evaluatiecommissie is in de Eerste Tussenevaluatie van Stad &
Milieu geconstateerd dat er, zoals ook door de leden van de GroenLinks-fractie
is gesteld, een spanning kan ontstaan tussen de vereiste compensatie enerzijds
en de doelstelling van een optimale leefomgevingskwaliteit anderzijds (p.
3). Dat lijkt inderdaad wellicht paradoxaal maar de compensatie is wel degelijk
logisch, want stap 3 heeft optimale leefomgevingskwaliteit als doel en compensatie
is een middel om dat te bereiken. De belangrijkste reden om de compensatieverplichting
in deze vorm in dit wetsvoorstel op te nemen, is dat de verplichting verder
gaat dan de verplichting die uit artikel 3:4 van de Algemene wet bestuursrecht
voortvloeit. Dat artikel bepaalt namelijk dat eventuele nadelige gevolgen
niet onevenredig mogen zijn in verhouding met het doel van een besluit. Artikel
7 van dit wetsvoorstel verplicht de gemeenteraad echter om alle nadelige gevolgen
voor het milieu te compenseren.Ik merk ter aanvulling nog op dat de Evaluatiecommissie tegelijk heeft
opgemerkt dat de verplichting tot compensatie van kwaliteitsverlies gemeenten
heeft gestimuleerd om hiervoor vroeg in het planproces oplossingen te zoeken.
Bovendien leidt de eis van compensatie er tevens toe dat nog nadrukkelijker
zichtbaar wordt op welke wijze de gemeente invulling geeft aan de optimale
leefomgevingskwaliteit en welke extra maatregelen zij daarbij neemt.Naar aanleiding van de vraag van de leden van de GroenLinks-fractie wie
beoordeelt of compensatie nodig is en of een maatregel daadwerkelijk compensatie
is, wil ik allereerst benadrukken dat de gemeente nadelige gevolgen voor het
milieu zoveel mogelijk moet voorkomen. Als dat niet mogelijk blijkt, dient
de gemeente zich in te spannen om die nadelige gevolgen zoveel mogelijk te
beperken en pas als dat niet lukt, is compensatie aan de orde.De primaire verantwoordelijkheid voor het onderzoeken van de milieugevolgen
van een stap 3-besluit en de oplossingen om nadelige gevolgen te voorkomen
of beperken, berust bij de gemeente. De gemeente zoekt ook naar de maatregelen
die kunnen worden genomen om de eventuele nadelige gevolgen voor het milieu
te compenseren. In het open planproces en de openbare voorbereidingsprocedure
die aan het nemen van het besluit voorafgaan, praten burgers, bedrijven en
belangenorganisaties mee over de voorgenomen compensatie-maatregelen.De keuzemogelijkheden voor compensatiemaatregelen worden geclausuleerd
door de doelstelling die in artikel 7 is opgenomen, namelijk dat de compensatie
moet passen binnen het uiteindelijke doel van het bereiken van een optimale
leefomgevingskwaliteit. Onder compensatie moet in dit verband worden verstaan
het opheffen van alle nadelige gevolgen, hetzij door ze feitelijk ongedaan
te maken hetzij door er andere positieve effecten tegenover te zetten door
maatregelen te nemen. Die maatregelen moeten dan verder gaan dan datgene wat
normaal gesproken al zou gebeuren en waardoor de bewoners en andere belanghebbenden
in het projectgebied profiteren van een zichtbare en merkbare verbetering
van hun leefomgeving, zodat er een directe relatie kan worden gelegd tussen
voor- en nadelen. Alleen dan is werkelijk sprake van compensatie.Wat in een concreet geval een goede compensatie is, zoals de leden van
de GroenLinks-fractie wilden weten, zal daarom van geval tot geval verschillen.
Een goede onderbouwing van de gekozen maatregel(en) is daarom van essentieel
belang. De gemeente moet motiveren wat de nadelige gevolgen zijn en welke
maatregelen die het beste opheffen. Dat kunnen maatregelen zijn in de woningen
zelf (extra geluidsisolatie) of in de directe omgeving (meer natuur, beter
openbaar vervoer, fysieke maatregelen die de sociale veiligheid vergroten).
Een leefbaarheidsonderzoek onder de huidige of toekomstige bewoners, waarin
zij kunnen aangeven wat ze belangrijk vinden in hun leefomgeving, zou bijvoorbeeld
waardevolle informatie kunnen opleveren.In antwoord op de vraag van die strekking van de leden van de GroenLinks-fractie,
beoordeelt de gemeenteraad of compensatie binnen hetzelfde milieuonderdeel
mogelijk is. Als dat niet mogelijk is, kan er worden uitgeweken naar een ander
milieuonderdeel, uiteraard op voorwaarde dat de gemeente dat goed kan onderbouwen.
Sommige vormen van hinder, zoals bijvoorbeeld geurhinder, kunnen nauwelijks
aan de zijde van de gehinderde worden tegengegaan. Mocht ook compensatie binnen
een ander milieuonderdeel niet mogelijk of niet voldoende zijn, dan komt compensatie
op andere terreinen pas aan de orde.Het voorbeeld dat speeltoestellen voor kinderen niet zonder meer voldoende
zijn om een verlies aan geluidskwaliteit te compenseren, waarnaar wordt verwezen
door deze leden, hangt onder meer samen met de omstandigheid dat voor compensatie
van de hogere geluidbelasting maatregelen die de geluidbelasting verlagen
(zoals geluidschermen of extra woningisolatie) als eerste moeten worden overwogen
en doorgaans ook goed mogelijk zijn. Daarbij komt dat speeltoestellen voor
kinderen moeten worden beschouwd als een maatregel waarvan het gebruikelijk
is dat ze onderdeel uitmaken van een plan voor de nieuwbouw van woningen,
zodat ze in beginsel niet als extra maatregelen kunnen worden beschouwd.De beoordeling van de noodzaak, de omvang en de wijze van compensatie
moet worden verantwoord in het uiteindelijke stap 3-besluit dat de gemeenteraad
neemt. Uiteindelijk beslist de raad dus over de noodzaak van compensatie en
of de compensatiemaatregelen die in het stap 3-besluit zijn opgenomen daadwerkelijk
een goede compensatie zijn.De gemeente beoordeelt dat niet als enige, ook gedeputeerde staten beoordelen
in het kader van de goedkeuring van het stap 3-besluit de keuzes en afwegingen
die de gemeente daaromtrent heeft gemaakt. Als de gekozen compensatiemaatregelen
volgens de provincie onvoldoende effectief of onvoldoende gemotiveerd zijn,
kan dat voor gedeputeerde staten aanleiding zijn goedkeuring te onthouden.
Ik ben er overigens voorstander van dat de provincie algemene criteria opstelt
en hanteert voor de beoordeling van stap 3-besluiten in het kader van de goedkeuring;
criteria voor beoordeling van compensatiemaatregelen zijn daarvan een vanzelfsprekend
aspect.De rechter toetst in beroep de wijze waarop gemeenten en provincies hun
afwegingen hebben onderbouwd. Aldus vormt de rechtsbescherming zowel een middel
om een onjuist stap 3-besluit te repareren als een effectieve prikkel voor
zorgvuldige besluitvorming.Slot- en overgangsbepalingen, paragraaf 9De leden van de PvdA-fractie vroegen waarom de Interimwet niet in werking
blijft tot het moment dat de beoogde verankering in beide wetten is geregeld.In mijn brief van 7 november 2002 aan de voorzitter van de Vaste
Kamercommissie voor VROM (Kamerstukken II 2002/2003, vrom21008) heb ik aangegeven
dat het uiteindelijke doel is dat de Stad & Milieubenadering wordt verankerd
in de diverse algemene of sectorale wetten die het meest relevant zijn voor
het toepassen van de Stad & Milieubenadering, zoals de Wet milieubeheer,
de Wet op de Ruimtelijke Ordening en de Wet geluidhinder. Gezien de complexiteit
van een dergelijk wetgevingstraject dat enkele jaren zal vergen en de noodzaak
om op korte termijn oplossingen te bieden voor de gesignaleerde knelpunten,
heb ik aangegeven dat het nu voorliggende wetsvoorstel op de korte termijn
de beste oplossing is als tijdelijke overbruggingsmaatregel. Omwille van de
transparantie en om te waarborgen dat het lange termijndoel niet uit het oog
wordt verloren, is die tijdelijkheid in het wetsvoorstel vastgelegd. Aanwijzing
182 van de Aanwijzingen voor de regelgeving dwingt er overigens ook toe om
een wetsvoorstel dat naar zijn aard tijdelijk bedoeld is ook expliciet als
zodanig te benoemen.Totstandkoming van een besluit tot afwijking van wettelijke
voorschriften, paragraaf 4De door de leden van de GroenLinks-fractie gevraagde verklaring waarom
de op pagina 17 van de memorie van toelichting genoemde gronden om goedkeuring
te onthouden niet allemaal expliciet in artikel 13 van de wet zijn opgenomen,
is omdat de regeling in het voorgestelde artikel 13 een aanvulling is op de
algemene regeling ten aanzien van goedkeuring door een hoger bestuursorgaan
in hoofdstuk 10 van de Algemene wet bestuursrecht. Die regeling geeft de ruimte
om in bijzondere wetten zoals de voorgestelde Interimwet nog aanvullende regels
te stellen. Zo is in het wetsvoorstel een aanvullende grond voor onthouding
van goedkeuring opgenomen, namelijk strijd met de belangen van zuinig en doelmatig
ruimtegebruik en optimale leefomgevingskwaliteit.Hoofdstuk 10 van de Algemene wet bestuursrecht regelt de essentialia van
goedkeuring door een hoger bestuursorgaan. Daartoe behoort in elk geval de
grond voor onthouding van goedkeuring wegens strijd met het recht.
Dat houdt in dat het besluit kan worden vernietigd indien het niet aan (de
relevante) wettelijke voorschriften voldoet. Voor een stap 3-besluit zijn
dat alle wettelijke voorschriften die op het stap 3-besluit van toepassing
zijn op basis van de voorgestelde Interimwet, Algemene wet bestuursrecht of
Wet op de Ruimtelijke Ordening, waarbij de nadruk sterk ligt op de inhoudelijke
en procedurele eisen die in het wetsvoorstel zijn opgenomen.De op pagina 17 van de memorie van toelichting genoemde aspecten van de
beoordeling van een stap 3-besluit zijn voorbeelden van inhoudelijke en procedurele
eisen die in het wetsvoorstel zijn vastgelegd. Dat gedeputeerde staten het
besluit daaraan moeten toetsen, vloeit dus reeds voort uit de Algemene wet
bestuursrecht in samenhang met de in het wetsvoorstel vastgelegde eisen en
behoeft niet nogmaals te worden geregeld. Als de gemeente niet of niet volledig
aan die eisen heeft voldaan, kan dat – afhankelijk van de aard en ernst
van het gebrek – voor gedeputeerde staten aanleiding zijn om goedkeuring
te onthouden aan het besluit.Zoals ik reeds in paragraaf 5.7 van de memorie van toelichting aangaf,
acht ik het wenselijk dat gedeputeerde staten in algemene zin aangeven welke
maatstaven zij hanteren, bijvoorbeeld in de vorm van een toetsingskader dat
bekendgemaakt wordt.De Staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer,P. L. B. A. van Geel 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29871-7.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl