Emancipatiebeleid 1996; Nota 'Emancipatie in uitvoering'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24406, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

29-11-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24406 nr. 5

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamINHOUDSOPGAVE 1. Inleiding2. Emancipatiebeleid op koers2.1. Arbeid en zorg2.2. Verdeling van macht en invloed Politiek, bestuur en maatschappelijke organisatiesOpportunity 2000Kennis en opleiding2.3. Seksueel geweld2.4. Allochtone vrouwen2.5. Armoede onder vrouwen2.6. Discriminatie van vrouwen en internationale verplichtingen2.7. De vrouwenbeweging en de emancipatie-ondersteuningsstructuur2.8. Interdepartementale coördinatie en de rol van
DCE3. Werkprogramma Coördinatie Emancipatiebeleid3.1. Systematische monitoring3.1.1. Jaarboek3.1.2. Emancipatie Effect Rapportage3.1.3. Onderzoek en communicatie3.2. Vernieuwing 3.2.1. Arbeid en zorg3.2.2. Opportunity 20003.2.3. Verdeling van macht en invloed3.2.4. Seksueel geweld3.2.5. Allochtone vrouwen3.2.6. Armoede onder vrouwen3.2.7. Discriminatie van vrouwen en internationale verplichtingen3.2.8. Emancipatie-ondersteuningsstructuur3.3. Interdepartementale coördinatie emancipatiebeleid4. Bijlagen Bijlage 4.1. InleidingInternationale positie van NederlandBijlage 4.2. Arbeid en zorgCombineerbaarheid arbeid en zorgBijlage 4.3. Verdeling van macht en invloedBijlage 4.4. Allochtone vrouwen ArbeidsparticipatieOpleidingsniveauBijlage 4.5. Seksueel geweldBijlage 4.6. Armoede onder vrouwen5. Literatuur en beleidsnota's
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24406Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 70 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 406Emancipatiebeleid 1996nr. 5NOTA INHOUDSOPGAVE   pag.   1.Inleiding2    2.Emancipatiebeleid
op koers?3  2.1. Arbeid en zorg4  2.2. Verdeling
van macht en invloed6  2.3. Seksueel geweld7  2.4.
Allochtone vrouwen8  2.5. Armoede onder vrouwen9  2.6.
Discriminatie van vrouwen en internationale verplichtingen9 2.7. De vrouwenbeweging en de emancipatie-ondersteuningsstructuur9 2.8. Interdepartementale coördinatie en de rol van
de DCE10    3.Werkprogramma coördinatie emancipatiebeleid113.1.Systematische monitoring11  3.1.1. Jaarboek11 3.1.2. Emancipatie Effect Rapportage11  3.1.3.
Onderzoek en communicatie11 3.2.Vernieuwing12 3.2.1. Arbeid en zorg12  3.2.2. Opportunity 200013 3.2.3. Verdeling van macht en invloed13  3.2.4.
Seksueel geweld14  3.2.5. Allochtone vrouwen14  3.2.6.
Armoede onder vrouwen14  3.2.7. Discriminatie van vrouwen
en internationale verplichtingen15  3.2.8. Emancipatie-ondersteuningsstructuur153.3.Interdepartementale coördinatie emancipatiebeleid15   4.Bijlagen15    5.Literatuur en beleidsnota's221. InleidingEmancipatie van vrouwen behoort tot de nieuwe vanzelfsprekendheden van
deze samenleving. Zozeer zelfs dat regelmatig de opvatting kan worden gehoord
dat «emancipatie nu wel geregeld is».Dat is een misverstand. Vrouwen en in toenemende mate ook mannen denken
en handelen weliswaar anders dan twintig of dertig jaar geleden, maar de kloof
tussen de opvattingen en wensen van velen en de alledaagse werkelijkheid is
nog groot.De laatste decennia hebben zich aanzienlijke verschuivingen voorgedaan
in het maatschappelijke klimaat en in de opvattingen over de positie van vrouwen
in het arbeidsproces, onderwijs en bestuur. Het gaat daarbij om een evenwichtige
verdeling tussen mannen en vrouwen van (betaald en onbetaald) werk, zorg en
macht. Tweederde van de Nederlandse bevolking is voorstander van een gelijke
verdeling hiervan tussen mannen en vrouwen; circa 80% vindt de verantwoordelijkheid
voor het grootbrengen van kinderen even goed bij mannen als bij vrouwen horen1. .Onderzoek van onder andere het SCP heeft uitgewezen dat ook de waardering
en acceptatie van vrouwen in het arbeidsproces, onderwijs, bestuur en maatschappelijk
leven toegenomen zijn. Niettemin bestaan er nog steeds belemmerende opvattingen
en structuren, die verdere vooruitgang in de weg staan. De stagnatie die daardoor
wordt veroorzaakt, is zorgelijk. Vooral allochtone vrouwen en vrouwen aan
«de andere kant» van de welvaart worden maar in beperkte mate
bereikt door het emancipatiebeleid. Betaalde arbeid en onbetaalde zorg zijn
nog lang niet gelijkelijk verdeeld tussen mannen en vrouwen. Niet in Nederland,
niet in Europa en niet mondiaal.In de besluitvorming en op de invloedrijke posities in het bedrijfsleven
vormen vrouwen nog steeds een minderheid. Dit ondanks het feit dat het opleidingsniveau
van vrouwen jonger dan 45 jaar inmiddels gelijk is aan dat van mannen2.De pluriformiteit van deze samenleving komt dus nog niet tot uiting in
de samenstelling van arbeidsorganisaties.Kortom, er is vooruitgang geboekt maar van een nieuw evenwicht is nog
lang geen sprake.De samenleving balanceert tussen twee modellen: het traditionele en het
geëmancipeerde model. Het aandeel van vrouwen in de betaalde arbeid is
nog steeds relatief laag en er is hooguit sprake van een anderhalfverdienersmodel.Als mannen niet meer zorg op zich nemen, zal een grotere deelname van
vrouwen in bestuur en de betaalde arbeid stagneren, de kwaliteit van de zorg
achteruitgaan dan wel een combinatie van deze ontwikkelingen zich voordoen.Geen van deze perspectieven is wenselijk.Het kabinet streeft de komende jaren naar een verbreding van het draagvlak
voor het emancipatiebeleid door het aangaan van nieuwe allianties. Dit lijkt
mogelijk nu het besef binnen veel organisaties en bedrijven is gegroeid, dat
emancipatie en pluriformiteit in het belang van de organisatie zijn.Het emancipatiebeleid zal op die ontwikkeling inspelen.Emancipatie stelt de samenleving ook voor nieuwe vragen. De dagindeling
van de samenleving is niet afgestemd op mannen en vrouwen die meerdere taken
combineren. Anders dan in de ons omringende landen zijn kinderopvang en buitenschoolse
opvang beperkt en zijn schooltijden en arbeidstijden niet op elkaar afgestemd.
Dit feit, gecombi-neerd met de toenemende mobiliteit en flexibiliteit
van werknemers, plaatst werkende ouders (en met name alleenstaande ouders)
voor grote organisatorische problemen en leidt in toenemende mate tot stress. Ook de positie van het kind is een andere geworden. Het is met name de
kwaliteit van de zorg die veel ouders voor nieuwe vragen stelt. Hoe op een
verantwoorde manier zorg en betaalde arbeid te combineren en daarbij rekening
te houden met de belangen van het kind. Het traditionele gezinstype neemt
in betekenis af en de diversiteit aan leefvormen waarin kinderen worden grootgebracht,
neemt toe. De vragen blijven echter steeds dezelfde. In deze nota worden voorstellen
uitgewerkt die deze vragen op de agenda plaatsen.Seksueel geweld is als probleem erkend, maar de omvang van het geweld
lijkt, ondanks overheidsvoorlichting, nog niet verminderd. Ook de internationale
vrouwenhandel is een groot probleem. De overheid zal in haar beleid tegen
seksueel geweld inspelen op initiatieven in andere landen en van de (internationale)
vrouwenbeweging.Emancipatie is een proces dat grote gevolgen heeft voor het leven van
mensen. Dat geldt met name voor vrouwen, autochtoon en allochtoon, voor meisjes
en oudere vrouwen. Als het gaat om volledige toegang tot het maatschappelijk
leven ondervinden gehandicapte vrouwen specifieke belemmeringen, die botsen
met hun eigen emancipatieproces. Inzicht in de snelle veranderingen van deze
tijd en in vernieuwende experimenten in maatschappelijke structuren en culturen
kan inspireren tot het nemen van nieuwe stappen.Daarom wordt in deze nota aangekondigd, dat de resultaten van een systematische
monitoring van het emancipatieproces niet alleen bekend worden gemaakt aan
een beperkte kring van deskundigen maar, middels een Jaarboek, ook aan een
breder publiek.Het emancipatiebeleid blijkt breed geaccepteerd te zijn, maar vrij algemeen
is het gevoel dat nieuwe impulsen noodzakelijk zijn om nog bestaande barrières
te slechten. De uitdaging is het meer dan waard om serieus opgepakt te worden.
Emancipatie betekent immers méér dan het inhalen van de maatschappelijke
achterstand van vrouwen. Het is een voorwaarde voor de verbetering van de
kwaliteit van de pluriforme samenleving als geheel! 2. Emancipatiebeleid op koersHet emancipatiebeleid is niet zonder discussie en moeite tot stand gekomen.
Toch mag er met enige trots op gewezen worden dat het emancipatiebeleid, ondanks
kritiek, niet alleen in staat is gebleken tot het doorbreken van ongeschreven
regels en opvattingen, maar ook tot het realiseren van nieuwe vormen van beleid
en concrete veranderingen. Dat betekent overigens niet, dat nu tevreden achterover
geleund kan worden. Ook hier geldt dat stilstand onherroepelijk leidt tot
achteruitgang.Zolang seksueel geweld bestaat en de internationale vrouwenhandel toeneemt,
zolang vrouwen nauwelijks vertegenwoordigd zijn in het topmanagement van bedrijven,
zolang de achterstelling van allochtone vrouwen of van ongehuwde vrouwen met
jonge kinderen groot is, zolang er sprake is van sekse-segregatie op de arbeidsmarkt,
zolang zullen nieuwe beleidsimpulsen op alle mogelijke fronten nodig zijn.De voor 1996 geplande evaluatie van het emancipatiebeleid zal een verdergaand
inzicht kunnen bieden in de concrete resultaten van het integrale emancipatiebeleid
van de laatste jaren. Onderstaand volgt een globale schets. 2.1. Arbeid en zorgOndanks vooruitgang blijkt dat Nederland, als het gaat om de arbeidsparticipatie
van vrouwen en de mogelijkheden tot verdere groei daarvan, achterloopt in
relatie tot de ontwikkelingen in de lidstaten van de Europese Unie en van
de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO). Dit beeld
wordt bevestigd door het Human Development Report 1995 van de UNDP, waaruit
blijkt dat Nederland in de algemene index van de «human development»
op de vierde plaats staat. Als het echter wordt gespecificeerd naar de positie
van vrouwen in de «gender related index» zakt Nederland naar de
20e plaats. Voornaamste oorzaak daarvan is de nog zeer ongelijke verdeling
van betaalde arbeid tussen mannen en vrouwen. Van de betaalde arbeid komt
70% voor rekening van mannen en 30% voor rekening van vrouwen3. In het licht van de vergrijzing en ontgroening is dat een niet te
onderschatten probleem.Het realiseren van maatschappelijke en economische zelfstandigheid van
vrouwen is vanuit emancipatoir oogpunt van groot belang. Even belangrijk is
het benutten van het sociaal-economische potentieel van vrouwen in de nationale
economie, de herverdeling van betaald en onbetaald werk tussen mannen en vrouwen,
en de herverdeling van verantwoordelijkheden binnen de leefeenheid.De sociaal-economische bijdrage van vrouwen kan in de toekomst eenvoudig
niet worden gemist. Het zou een ondenkbare verspilling van talenten en kwaliteiten
betekenen.Het ligt dan ook voor de hand om onder meer in samenwerking met gemeenten,
het bedrijfsleven en sociale partners aansprekende initiatieven te nemen,
die in combinatie met elkaar zullen moeten leiden tot structurele vergroting
van de arbeidsparticipatie van vrouwen.De toename van de arbeidsparticipatie van vrouwen is een autonoom proces.
Dat proces is in de afgelopen twintig jaar ondersteund door tal van maatregelen,
die de combinatie van betaalde en onbetaalde arbeid stimuleren: gelijke-behandelingswetgeving,
positieve actiebeleid, doelgroepenbeleid arbeidsmarkt, uitbreiding kinderopvang,
Wet op het Ouderschapsverlof.Deze maatregelen hebben vooral bijgedragen aan de arbeidsparticipatie
van samenwonende (gehuwde of ongehuwde) vrouwen, waarbij het gangbare patroon
dat van de zogenaamde «anderhalfverdieners» overheerst: de man
werkt in voltijd en de vrouw in deeltijd.Voor alleenstaande ouders zijn de maatregelen tot nu toe ontoereikend.
Deeltijdwerk blijkt in de meeste gevallen niet te leiden tot economische zelfstandigheid.
Daarom is de uitkomst van de afweging tussen bijstand en inkomen, vaak de
bijstand. Mede gezien de beperkte en vaak kostbare mogelijkheden voor kinderopvang.
Ondanks de toename van 20 000 tot ruim 74 000 plaatsen is de kinderopvang
nog steeds ontoereikend4. Voor slechts 5% van
de kinderen tot drie jaar is nu gesubsidieerde opvang beschikbaar5. Ook de omvang van de buiten- en naschoolse opvang is
te beperkt. Voor veel ouders, en met name alleenstaande ouders, is kinderopvang
een voorwaarde om betaalde arbeid en zorg te kunnen combineren.Flexibilisering van de arbeidsduur en arbeidstijden kan het arbeidspatroon
van mannen en vrouwen veranderen. Voorwaarde is wel dat recht wordt gedaan
aan de combineerbaarheid van betaalde arbeid en zorgtaken, en aan de financiële
zelfstandigheid van vrouwen en mannen. Daarbij speelt ook het beloningsverschil
tussen mannen en vrouwen een belangrijke rol. Hoewel Nederland internationaal voorop loopt waar het gaat om deeltijdarbeid,
flexibilisering van arbeidstijden en algemene arbeidsduurverkorting, kan ook
op dit gebied nog veel gedaan worden. De spreiding van deeltijdwerk over de
seksen is nog verre van optimaal. De deeltijdmarkt is vooral een «vrouwenmarkt»
en de voltijdmarkt een «mannenmarkt». Veel vrouwen hebben kleine
deeltijdbanen (minder dan 20 uur per week) en zijn oververtegenwoordigd in
de lagere functies.Ook de informele arbeid wordt nog steeds gekenmerkt door een scherpe verdeling
naar sekse en vertoont het omgekeerde beeld van de betaalde arbeid: 70% wordt
door vrouwen gedaan en 30% door mannen6.De deelname van mannen aan de onbetaalde arbeid stijgt aanmerkelijk minder
snel dan de arbeidsparticipatie van vrouwen. In het recent verschenen rapport
«Onbetaalde zorg gelijk verdeeld» van de Commissie Toekomstscenario's
Herverdeling Onbetaalde Arbeid, wordt op overtuigende wijze aangetoond dat
een toenemende arbeidsparticipatie van vrouwen op zichzelf niet tot herverdeling
van onbetaalde arbeid leidt.Een belangrijke voorwaarde voor vrouwen om beter te kunnen participeren
in het arbeidsproces is, zo blijkt, dat mannen onbetaalde zorgtaken overnemen.
In de praktijk is dat nog te weinig het geval, zodat het voor vrouwen vaak
niet goed mogelijk is betaalde en onbetaalde arbeid adequaat te combineren.
De zorg voor kinderen, huishouden, vrijwilligerswerk en maatschappelijke functies
is, gecombineerd met een betaalde baan, soms te veel gevraagd. Wanneer tijdelijk
gekozen wordt voor een periode waarin zorgtaken hoofdtaken zijn, krijgen vrouwen
te maken met een carrière-breuk in hun loopbaan, die nauwelijks meer
in te halen valt.Uit de maatschappelijke discussies over de combineerbaarheid van betaalde
arbeid en zorgtaken blijkt, dat de waardering voor onbetaalde activiteiten
gelukkig toeneemt. Het inzicht dat ook dergelijke activiteiten bijdragen tot
een beter functionerende en meer pluriforme samenleving, is toegenomen.Stimulering van de herverdeling van betaalde en onbetaalde arbeid kan
niet alleen worden gerealiseerd door de overheid. Daarvoor is ook de inzet
van sociale partners en maatschappelijke organisaties vereist.Met de Commissie Toekomstscenario's Herverdeling Onbetaalde Arbeid is
het kabinet van mening dat het tempo van de veranderingen, gericht op een
evenwichtige combinatie tussen betaalde en onbetaalde arbeid, moet worden
versneld. Het kabinet wil bezien op welke wijze dit bevorderd kan worden.In het rapport van de Commissie worden vier toekomstscenario's voor herverdeling
van de onbetaalde arbeid ontwikkeld. De Commissie spreekt een voorkeur uit
voor wat genoemd wordt het «combinatiescenario». Dit scenario
is enerzijds gericht op een gelijke verdeling van de onbetaalde arbeid tussen
mannen en vrouwen. Anderzijds gaat het om een evenwichtige verdeling van onbetaalde
zorgtaken en betaalde zorgarbeid. Met andere woorden, het gaat om een evenwichtige
verdeling tussen zelf zorgen en het tegen betaling uitbesteden van zorgtaken
aan derden. Dit scenario sluit goed aan bij de cultuur in Nederland om voor
een belangrijk deel zelf de zorg voor kinderen en ouderen te dragen. Het combinatiescenario
sluit tevens aan bij de wens van steeds meer mannen en vrouwen om zorgtaken
met elkaar te delen en tegelijkertijd op de arbeidsmarkt te participeren.Bij de ontwikkeling van toekomstig beleid laat het kabinet zich inspireren
door de visie waar dit scenario op is gebaseerd. Derhalve zal worden bezien
in hoeverre het combinatiescenario kan worden benut als richtsnoer voor toekomstig
beleid. Deze verdere verkenning zal kunnen aansluiten op maatregelen die het kabinet
reeds heeft genomen of aangekondigd op het terrein van arbeid en zorg:– In de nieuwe Arbeidstijdenwet neemt de combinatie van betaalde
arbeid en andere verantwoordelijkheden, zoals zorgtaken, een centrale plaats
in.– In de nota «Om de kwaliteit van Arbeid en Zorg; investeren
in verlof» zijn aanzetten gedaan om het ook voor mannen aantrekkelijker
te maken zorgtaken op zich te nemen. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om loopbaanonderbreking
of sparen voor verlof.Omdat – vooral ook bij vrouwen – door de toenemende werkintensiteit
behoefte bestaat aan flexibele arbeidstijden, zou binnen de huidige vut-regelingen
en c.a.o.-afspraken gekeken moeten worden naar concrete oplossingen.– Ook met het wetsvoorstel tot verbod van onderscheid op grond van
arbeidsduur, dat onlangs is ingediend, wordt de positie van de vrouwelijke
werknemer versterkt. Uitgegaan wordt van gelijke behandeling van deeltijdwerkers
en full-time werkers.– Het voorstel voor de nieuwe Winkeltijdenwet biedt betere mogelijkheden
om betaalde arbeid met zorgtaken te combineren.In het werkprogramma van deze nota worden nadere voorstellen uitgewerkt
die tot doel hebben het draagvlak voor de herverdeling van arbeid en zorg
te verbreden. Beoogd wordt daarmee de barrières beter in kaart te brengen,
zodat deze kunnen worden geslecht. Door een nauwere samenwerking van deskundigen
op het gebied van arbeid en zorg binnen en buiten de overheid wordt getracht
dit te bereiken. 2.2. Verdeling van macht en invloed Politiek, bestuur en maatschappelijke organisatiesIn 1993 is de interdepartementale Projectgroep Vrouwen in Besluitvorming
ingesteld, die zich specifiek richt op de positie van vrouwen in maatschappelijke
besluitvorming. Zij zal maart 1996 haar eindrapport uitbrengen.Daarnaast loopt er sinds 1992 een project van het Ministerie van Binnenlandse
Zaken, dat zich met name richt op «vrouwen in politiek en openbaar bestuur».
In het kabinetsstandpunt «Vrouwen in Politiek en Openbaar Bestuur»
zijn actiepunten opgenomen, die het doel om meer vrouwen in de politiek en
het openbaar bestuur te krijgen, dichterbij zouden moeten brengen.De projectgroep heeft vanaf 1993 jaarlijkse voortgangsrapportages over
de uitvoering van het beleid verzorgd.Het aantal vrouwen in politiek en bestuur is toegenomen. Het kabinet zal
zich blijven inspannen voor een verdere toename van het aantal vrouwen in
bestuurlijke functies; het bezint zich op de vraag op welke wijze dit proces
doorgezet kan worden. De Minister van Binnenlandse Zaken heeft daarover in
juni 1995 advies gevraagd aan de Emancipatieraad.Een evenwichtige verhouding van functies voor vrouwen en mannen is niet
alleen van toepassing op de besluitvorming in politiek en bestuur. Ze is tevens
van belang voor het hoger management. Bij de rijksoverheid varieert het percentage
vrouwen in topfuncties: 2,7% in schaal 18, 6,9% in schaal 16 en
13,8% in de schalen boven 187. Van de 850 topmanagers
in het bedrijfsleven is slechts 1,5% vrouw, zo blijkt uit een recente Elsevier-enquête. Een evenwichtige spreiding van invloed en macht wordt echter pas bereikt
wanneer daarvan ook sprake is bij bedrijven en maatschappelijke organisaties.
De steun van de sociale partners voor dit streven is daarom onmisbaar. In
het rapport «Vrouw en Bedrijf» wordt geconcludeerd, dat het stimuleringsbeleid
«positieve actie» te weinig effect heeft gesorteerd. Daarom wordt
in dit rapport een model aanbevolen dat meer aansluit bij het bedrijfsleven.
In Groot-Brittannië zijn bemoedigende ervaringen opgedaan met zo'n model,
te weten het initiatief «Opportunity 2000». Opportunity 2000Opportunity 2000 is een campagne, die erop gericht is om de kwalitatieve
en kwantitatieve arbeidsmarktparticipatie van vrouwen te verbeteren en zo
tevens het economisch potentieel van vrouwen beter te benutten. Bedrijven
die zich aansluiten bij deze campagne stellen voor zichzelf toetsbare programma's
op, die beogen betere kansen te scheppen voor vrouwen in hun bedrijf tegen
het jaar 2000. Inmiddels doen er in Engeland zo'n 300 bedrijven mee aan deze
campagne. De deelnemers aan de campagne vertegenwoordigen bijna 25% van de
totale werkgelegenheid. Van de organisaties is tweederde afkomstig uit het
bedrijfsleven, en eenderde uit de non-profitsector.Het biedt bedrijven en non-profitorganisaties de kans om beter in te spelen
op het economisch potentieel van vrouwen en daarmee om de pluriformiteit van
het management te vergroten. Kennis en opleidingHet opleidingsniveau is een belangrijke voorwaarde voor participatie.
Het opleidingsniveau van mannen en vrouwen onder de 45 jaar is nagenoeg gelijk.
Boven de 45 jaar is het opleidingsniveau van vrouwen lager. Het opleidingsniveau
van allochtone vrouwen is lager dan dat van autochtone vrouwen.Belangrijke verschillen bestaan er ook nog in de soort opleiding die mannen
en vrouwen kiezen. Zowel in het beroepsonderwijs (vbo, mbo en hbo) als in
het wetenschappelijk onderwijs, maken vrouwen andere keuzes dan mannen. Het
aandeel vrouwen in de studierichtingen techniek en economie is gestegen, maar
blijft nog achter bij de ontwikkelingen in de andere studierichtingen. De
keuze voor een vakkenpakket of een opleiding is van grote invloed op de positie
op de arbeidsmarkt.Een van de grote kansen voor Nederland in een voortschrijdende globalisering
van de economie is de kennisinfrastructuur. En kennis is macht. In een hoog-technologische
samenleving is het van belang voor vrouwen en mannen om een evenredige toegang
te hebben tot informatie en informatiesystemen. Er zal naar worden gestreefd
om informatie, die vooral voor vrouwen van belang is, een toegankelijke plaats
op het Internet te geven. Om hier voldoende publiciteit aan te geven, zal
de lancering van een dergelijk «vrouwennetwerk» gepaard gaan met
een conferentie voor een zo breed mogelijke doelgroep. De verdere ontwikkeling
van de informatiesystemen biedt Nederland immers goede ontwikkelingskansen
voor de volgende eeuw. Aan die kansen zullen zowel mannen als vrouwen hun
bijdrage moeten kunnen leveren. 2.3. Seksueel geweldIn internationaal verband is de Vierde VN Wereldvrouwenconferentie in
Beijing van groot belang geweest. Veel aandacht kreeg de bestrijding van seksueel geweld tegen vrouwen en de bestrijding van de groeiende internationale
vrouwenhandel. Voorts vormde de erkenning van de seksuele rechten van vrouwen
een grote stap vooruit. In het «Platform for Action» en de Verklaring
van Beijing klinkt door dat «empowerment» van vrouwen centraal
komt te staan in het emancipatiebeleid. Bij de inrichting van de samenleving
moeten vrouwen de mogelijkheid hebben hun leven in te richten naar eigen opvatting
en aspiraties. In Beijing is bevestigd dat de mensenrechten van vrouwen en
meisjes een onvervreemdbaar, integraal en ondeelbaar onderdeel van de universele
mensenrechten uitmaken.Ook voor Nederland heeft dit consequenties. Zo lijkt er ook in Nederland
sprake van een zorgwekkende toename van de internationale vrouwenhandel en
van een hardnekkig voortbestaan van geweld tegen vrouwen, ook in de privé-sfeer.
De inspanningen tot nu toe, zoals de succesvolle campagne «Seks is natuurlijk,
maar nooit vanzelfsprekend», hebben het onderwerp weliswaar op de maatschappelijke
agenda gezet en het begrip voor het probleem vergroot, maar dat lijkt helaas
nog niet geleid te hebben tot een substantiële verandering van het gedrag
en vermindering van seksueel geweld. Daarom is het niet alleen noodzakelijk
dat het inzicht in de achterliggende problematiek wordt vergroot, maar vooral
ook dat de effectiviteit van het beleid wordt versterkt, ondermeer door een
betere samenwerking tussen deskundigen van politie en Justitie en van instanties
op het gebied van vrouwenhandel en vrouwenhulpverlening. Ook in internationaal
verband is een beleidsmatige verdieping en verbreding van de maatregelen tegen
seksueel geweld noodzakelijk. In het werkprogramma wordt een nadere uitwerking
op dit punt gegeven. 2.4. Allochtone vrouwenIn de afgelopen jaren heeft Nederland zich ontwikkeld tot een multi-culturele
samenleving, hetgeen ook voor het emancipatiebeleid niet zonder consequenties
kan blijven. Allochtone vrouwen vormen een groeiende, heterogene groep met
verschillende achtergronden en perspectieven, die vaak niet te vergelijken
zijn met die van autochtone vrouwen. Migranten- en vluchtelingenvrouwen komen
voort uit zeer diverse culturen, hebben een uiteenlopende geschiedenis met
Nederland, wonen soms kort en soms al lang hier. Voor de voortgang en verdere
invulling van het emancipatiebeleid is het van belang om verder zicht te krijgen
op de consequenties die deze diversiteit heeft.Net als bij autochtone jongeren het geval is, hebben allochtone jongeren
andere opvattingen over hun toekomst dan hun ouders. Zowel allochtone als
autochtone jonge vrouwen willen huishoudelijke en verzorgingstaken met hun
partners delen. Allochtone jongens laten zich zelfs positiever uit over een
gelijke verdeling van taken dan autochtone jongens. Er is, met andere woorden,
onder allochtone jongeren een draagvlak voor het emancipatiebeleid. Een draagvlak
dat nodig is, want er is sprake van een extra achterstand van allochtone vrouwen
op de arbeidsmarkt en in het onderwijs. Bovendien hebben allochtone jongens
en meisjes te maken met discriminatie en vooroordelen.Het kabinet wil een extra inspanning plegen om de achterstandssituatie
van allochtone meisjes en vrouwen te bestrijden op het gebied van onderwijs
en besluitvorming. Van belang daarbij is een doorbreking van de stereotiepe
beeldvorming en de bestrijding van vooroordelen jegens allochtone vrouwen.
De inzet is tevens meer allochtone vrouwen op sleutelposities te krijgen in
de betaalde arbeid, waarbij de overheid zelf een voorbeeldfunctie kan vervullen.
In het Jaaroverzicht Minderheden 1996 worden voornemens op dit gebied aangekondigd.
In aansluiting daarop worden in het hierna volgende Werkprogramma
extra inspanningen genoemd. 2.5. Armoede onder vrouwenTijdens de Vierde VN Wereldvrouwenconferentie in Beijing en ook op de
Sociale Top in Kopenhagen (maart 1995) is armoede onder vrouwen erkend als
een groeiend en wereldwijd probleem. Het gaat daarbij vaak om vrouwen die
alleen de verantwoordelijkheid dragen voor een gezin met opgroeiende kinderen.Armoede, zo werd duidelijk, is niet meer alleen een probleem van ontwikkelingslanden.
Het manifesteert zich in groeiende omvang in de Oost-Europese landen, maar
ook in de Europese Unie en de Verenigde Staten.Regeringen hebben zich verplicht in Kopenhagen de armoede te bestrijden
door middel van nationale programma's en internationale samenwerking. Ook
in Beijing is geconstateerd, dat de situatie wereldwijd verergert door de
toenemende armoede, waaronder een groot deel van de mensheid lijdt, in het
bijzonder vrouwen en kinderen. In die zin is er sprake van een «feminisering
van de armoede». Bestrijding van armoede zal dan ook moeten plaatsvinden
met de betrokkenheid van vrouwen bij de sociale en economische ontwikkeling.Ook in Nederland is er sprake van feminisering van de armoede zowel onder
autochtone als allochtone vrouwen. Vrouwen die op of zelfs onder de armoedegrens
leven, zien de resultaten van het emancipatiebeleid grotendeels aan zich voorbij
gaan. Veel van deze vrouwen zijn afhankelijk van alleen een AOW- of bijstandsuitkering.In het kader van de Armoedenota van het kabinet worden verschillende initiatieven
aangekondigd om de positie van alleenstaande ouders in de bijstand te verbeteren.
Zo worden maatregelen in de sfeer van de kinderopvang aangekondigd, die er
op gericht zijn om het combineren van betaalde arbeid en zorgtaken te vergemakkelijken.
In het werkprogramma van deze nota wordt een project aangekondigd, dat zich
zal richten op de bestrijding van de feminisering van armoede. 2.6. Discriminatie van vrouwen en internationale verplichtingenNederland heeft in het kader van het Internationaal Verdrag tegen Discriminatie
van Vrouwen (IVDV) de verplichting elke vier jaar aan het Verdragscomité
(het CEDAW) verslag te doen over de uitvoering van dit Verdrag. Deze Koninkrijksrapportage
wordt geschreven ten behoeve van de internationale discussie. Mede daarom
is in de goedkeuringswet voor het Verdrag vastgelegd, dat de regering voorafgaand
aan deze internationale rapportage een nationale rapportage aan het parlement
moet zenden. Daarbij gaat het niet alleen om de handhaving in Nederland van
de regelgeving tegen discriminatie, maar vooral ook om de ontwikkeling van
het beleid tegen seksediscriminatie.De inspanningen op het gebied van positieve actie worden voortgezet. In
een binnenkort aan de Tweede Kamer te zenden notitie zal het kabinet aandacht
schenken aan eventuele consequenties voor Nederland van een recente prejudiciële
uitspraak van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen op dit terrein
(de zaak Kalanke-Bremen). 2.7. De vrouwenbeweging en de emancipatie-ondersteuningsstructuurBij de verdere ontwikkeling van het emancipatiebeleid blijft de rol van
de vrouwenbeweging van groot belang. In de loop der jaren is de vrouwenbeweging
van rol en karakter veranderd. Een sterke specialisering heeft
geleid tot professionele vrouwengroepen op vrijwel ieder beleidsterrein.Tijdens de VN Vierde Wereldvrouwenconferentie in Beijing is opnieuw gebleken
hoe belangrijk de rol is van de nationale en internationale vrouwenbeweging.
Zeker ook door de grotere professionalisering is de invloed op het beleid
toegenomen maar ook op de uitvoering daarvan en de versterking van het draagvlak
daarvoor.De toenemende belangstelling voor de integratie van het emancipatiebeleid
en de grotere verantwoordelijkheid van andere maatschappelijke partijen vergen
een permanente aanscherping van de inzet en benutting van deskundig advies,
onderzoek, informatie, organiserend en inspirerend vermogen.De huidige, door de overheid gefinancierde ondersteuningsstructuur, zal
hiervoor steeds de ruimte moeten bieden. Zeker met de naderende opheffing
van de Emancipatieraad en met het einde van de looptijd van diverse subsidies
van instituten in zicht, ligt een vernieuwing van de ondersteuningsstructuur
in de rede. Zodra het aangekondigde advies van de Emancipatieraad over het
«expert-centrum voor emancipatie» zal zijn ontvangen, zal in overleg
met betrokken organisaties een standpunt worden bepaald. In de toelichting
op de begroting voor 1997 zullen de gevolgtrekkingen, ook voor wat betreft
het toekomstig subsidiebeleid, hieruit worden verwerkt. 2.8. Interdepartementale coördinatie en de rol van
DCEEmancipatiebeleid behoort te worden verwerkt in de kerntaken van ieder
departement. In het kader van het Beleidsprogramma «Met het oog op 1995»
is dit facetbeleid nader uitgewerkt door de toezegging dat ieder ministerie
middels een emancipatienota en een eigen emancipatie-infrastructuur vorm zou
geven aan het interne en externe emancipatiebeleid. In de Tussenstand is aangegeven
hoever de departementen zijn gevorderd. Bij de evaluatie van het Beleidsprogramma
«Met het oog op 1995» zal blijken hoe de stand van zaken is met
betrekking tot de uitvoering van het departementaal emancipatiebeleid. Naar
verwachting zal ook naar voren komen welke extra impulsen nog nodig zijn.
De evaluatie zal worden uitgevoerd in overleg met de Interdepartementale Coördinatiecommissie
Emancipatiebeleid.Bij het schrijven van deze nota staat echter al vast dat in de toekomst
departementen steeds meer op eigen benen zullen staan als het gaat om de uitvoering
van de eigen emancipatietaak. Duidelijk is ook dat de rol van coördinerend
minister emancipatiebeleid en daarmee van de Directie Coördinatie Emancipatiebeleid
in toenemende mate gericht is op het monitoren van de resultaten van het interne
en externe emancipatiebeleid, op het stimuleren van vernieuwende initiatieven
en op de afstemming op hoofdlijnen van het rijksbrede emancipatiebeleid.Om aan deze taak invulling te geven, worden in het werkprogramma van deze
nota een aantal nieuwe initiatieven genoemd. Het betreft hier ondermeer de
ontwikkeling en publikatie van een Jaarboek, waarin ook de resultaten van
het interne en externe emancipatiebeleid van de departementen zullen worden
verwerkt.Verder zullen interdepartementale projecten worden ingesteld die een nieuwe
impuls moeten geven aan thema's, waarop stagnatie dreigt en vernieuwing nodig
is.De Secretarissen-Generaal zal worden gevraagd om ten minste een keer per
twee jaar inzicht te geven over de wijze waarop interdepartementaal en door
de afzonderlijke departementen uitvoering zal worden gegeven aan
het emancipatiebeleid van het kabinet, zowel intern als extern. Dit zal worden
voorbereid door de Directie Coördinatie Emancipatiebeleid, in overleg
met de Interdepartementale Coördinatiecommissie Emancipatiebeleid.Een breed draagvlak is in algemene zin cruciaal voor de verdere effectuering
en vernieuwing van het emancipatiebeleid. Er is behoefte aan nieuwe impulsen
om het draagvlak voor het emancipatiebeleid te versterken en te verbreden. 3. Werkprogramma Coördinatie EmancipatiebeleidDit werkprogramma biedt een overzicht van de activiteiten, die per 1 januari
1996 in uitvoering zullen worden genomen. 3.1. Systematische monitoringAllereerst zal het emancipatieproces in zijn volle breedte beter inzichtelijk
en toetsbaar gemaakt moeten worden. Wat is bereikt en wat nog niet? Hoe vordert
de uitvoering van beleid? Waar is nog sprake van achterstelling? Welke barrières
zijn verdwenen en welke moeten nog overwonnen worden? Waar liggen kansen en
hoe verlopen experimenten? Wat is het maatschappelijk draagvlak voor het emancipatiebeleid
en op welke wijze vindt daarop beïnvloeding plaats?Een systematische monitoring van het emancipatiebeleid ontbreekt tot nu
toe. Met de uitgave «Emancipatie in cijfers» is wel een aanzet
gegeven. Monitoring, effectrapportages en evaluaties zullen informatiebronnen
zijn voor het beleid. Niet alleen zijn dergelijke gegevens in een informatiemaatschappij
van essentiële betekenis, ook dienen ze voor een permanente interactie
tussen burger en bestuur. Op die manier zal de kwaliteit en acceptatie van
het emancipatiebeleid alleen maar kunnen toenemen. 3.1.1. JaarboekVandaar ook dat vanaf 1996 jaarlijks in boekvorm relevante ontwikkelingen
rond emancipatie zullen worden gepubliceerd. De uitgave van een Jaarboek,
dat een vooruit- en terugblik geeft, is mede gebaseerd op systematische monitoring
en bestemd voor een breed publiek. 3.1.2. Emancipatie Effect RapportageDe experimenten met de Emancipatie Effect Rapportage (EER) zullen worden
voortgezet. De ervaringen van onder andere de ministeries van OC&W en
Buitenlandse Zaken worden daarbij betrokken. Met de Vereniging van Nederlandse
Gemeenten (VNG) zal samengewerkt worden om het instrument zo mogelijk geschikt
te maken voor gemeentelijk beleid. 3.1.3. Onderzoek en communicatieDaarnaast zullen de meer traditionele middelen van informatieuitwisseling –
onderzoek en communicatie – worden gebruikt om een goed inzicht te krijgen
en te geven in de pluriforme emancipatoire samenleving. Onderzoek van het
Sociaal Cultureel Planbureau en onderzoek in het kader van «vrouwenstudies»
leveren belangrijke informatie.Vooral de wijze waarop de uitvoering van het emancipatiebeleid plaatsvindt
en de effecten die dat heeft zullen beter gecommuniceerd moeten worden. Daardoor
kan meer draagvlak voor het emancipatiebeleid ontstaan. 3.2. Vernieuwing 3.2.1. Arbeid en zorgZoals in het eerste deel van deze nota is aangegeven, heeft het kabinet
reeds voorstellen gedaan, die gericht zijn op het bereiken van een meer evenwichtige
verdeling van de betaalde en onbetaalde arbeid. Zowel in het kader van de
Arbeidstijdenwet, het wetsvoorstel Verbod van onderscheid op grond van arbeidsduur
en met name in de nota «Om de kwaliteit van Arbeid en Zorg; investeren
in verlof». Hierin worden ondermeer voorstellen geformuleerd die werknemers
moeten stimuleren zelf voor verlof te sparen, en wordt onderzoek aangekondigd
naar de praktische, juridische en financiële haalbaarheid van loopbaanonderbreking.In aansluiting op de reeds genomen en aangekondigde maatregelen worden
in het kader van deze nota de volgende activiteiten geëntameerd:– Monitoring van de implementatie van juridische maatregelen, onder
andere rond ouderschapsverlof, adoptieverlof en calamiteitenverlof, en monitoring
van de ontwikkelingen ten aanzien van verlofregelingen in de cao's.Belangrijke voorwaarden om te komen tot een versnelling van het proces
liggen in de verruiming en de praktische afstemming van basisvoorzieningen,
onderwijs en de organisatie van de arbeid. Daarbij speelt het belang van het
kind in de samenleving nadrukkelijk een rol. Daarom zal veel aandacht uitgaan
naar:– Monitoring van de ontwikkeling van de kinderopvang en buitenschoolse
opvang.– De vergroting van de kinderopvang en buitenschoolse opvang voor
een-oudergezinnen in de bijstand via middelen die beschikbaar komen in het
kader van de Armoedenota van het kabinet.– Een nadere analyse van de positie van het kind in de moderne samenleving.
Deze analyse zal onderdeel uitmaken van het werk van de in te stellen externe
Commissie Dagindeling van de Samenleving. Deze Commissie zal binnen een jaar
rapporteren.Ze krijgt tot taak om een toekomstbeeld te schetsen, waarin voorzieningen
zoals kinderopvang, buitenschoolse opvang, onderwijs- en arbeidstijden en
vervoersmodaliteiten zo op elkaar zijn afgestemd, dat betaalde arbeid en zorgtaken
op een verantwoorde manier met elkaar kunnen worden gecombineerd. De Commissie
zal voorbeelden uit het buitenland bij haar werkzaamheden betrekken. Tenminste
een derde van de leden van de Commissie zal jonger dan 25 jaar zijn.Dit initiatief komt tot stand op basis van samenwerking tussen de departementen
van OC&W, SZW/DCE, V&W en VWS; ook de VNG is hierbij betrokken.Om het tempo van de herverdeling van de betaalde en onbetaalde arbeid
tussen mannen en vrouwen te versnellen en om toe te werken naar een evenwichtige
verdeling overeenkomstig de voorstellen van de Commissie Toekomstscenario's,
worden aanvullend enkele initiatieven genomen.Deze initiatieven zijn primair gericht op de verbreding van het draagvlak
voor een versnelde herverdeling van de betaalde en onbetaalde arbeid: – Strategische werkconferenties met ondernemingsraden, medezeggenschapscommissies
en vrouwenoverleggen over de vergroting van de kansen op de invoering van
verlofregelingen, deeltijdbanen en andere voorwaarden voor een betere verdeling
van arbeid en zorg.– De organisatie van een «Nationaal Zorgdebat», door
de Ministeries van VWS en SZW/DCE, waarbij de inzet is om de organisatie van
de zorg centraal te stellen en meer aandacht te krijgen voor de noodzaak een
meer gelijke verdeling te bereiken van de onbetaalde zorgarbeid tussen vrouwen
en mannen.– Het kabinet zal met een nadere uitwerking komen voor een geïntegreerde
aanpak van werkgelegenheid, sociale zekerheid en fiscale wetgeving, zoals
genoemd in het regeerakkoord. Daarbij worden de voorstellen van de Commissie
Toekomstscenario's Herverdeling Onbetaalde Arbeid betrokken, alsmede de over
deze voorstellen gevraagde adviezen en de eindrapportage van de Projectgroep
Herverdeling van Onbetaalde Arbeid.Derhalve zal worden bezien in hoeverre het combinatiescenario kan worden
benut als richtsnoer voor toekomstig beleid. 3.2.2. Opportunity 2000Ook in Nederland lijkt een initiatief als Opportunity 2000 kansrijk, zo
bleek uit een informele consultatieronde onder topmanagers uit het bedrijfsleven,
overheid en non-profit-organisaties.– Voorstellen om een professionele organisatie op te richten, die
de Nederlandse campagne Opportunity 2000 kan gaan uitvoeren, kunnen rekenen
op steun van het kabinet.– Het kabinet zou graag zien, dat de campagne Opportunity 2000 wordt
verbreed tot organisaties zoals bijvoorbeeld departementen, gemeenten, provincies
en universiteiten.– In dit kader wordt overwogen te participeren in de financiering
van een bijzondere leerstoel aan de Universiteit van Amsterdam met betrekking
tot Vrouwen en Management. 3.2.3. Verdeling van macht en invloedAan bestaande initiatieven – zoals de databank van Toplink –
zal via voorlichting meer bekendheid worden gegeven. Via monitoring zal de
voortgang worden bewaakt.– Voor de vergroting van de participatie van vrouwen in politiek,
openbaar bestuur en maatschappelijke organisaties zal een vervolgbeleid door
het kabinet worden geformuleerd. Daarbij worden betrokken de eindrapportage
van de Projectgroep Vrouwen in Besluitvorming en het advies van de Emancipatieraad
dat is gevraagd door de Minister van Binnenlandse Zaken. Bij de inrichting
van de nieuwe externe adviesorganen blijft de evenredige verdeling van mannen
en vrouwen uitgangspunt.– EZ en SZW/DCE streven er naar om informatie, die vooral voor vrouwen
van belang is, een toegankelijke plaats op het Internet te geven. Om hier
voldoende publiciteit aan te geven, zal de lancering van een dergelijk «vrouwennetwerk»
gepaard gaan met een conferentie voor een zo breed mogelijke doelgroep. 3.2.4. Seksueel geweld– Om seksueel geweld tegen meisjes en vrouwen, ook in de privé-sfeer,
te bestrijden zal een plan van aanpak noodzakelijk zijn om na te gaan welke
(gezamenlijke) beleidsverantwoordelijkheid daarvoor moet worden opgezet. Deskundigen
uit vrouwenopvanghuizen, Openbaar Ministerie, politie, KNMG en andere organisaties
zullen daar een actieve rol in moeten vervullen. Dit initiatief staat onder
auspiciën van de Ministeries van Justitie, VWS en SZW/DCE.– Om de ontwikkeling van effectieve beleidslijnen ter bestrijding
van de internationale vrouwenhandel te bevorderen, zullen ronde-tafel-conferenties
worden georganiseerd met deskundigen uit de sfeer van politie, justitie en
vrouwenorganisaties. Speciale aandacht vraagt daarbij de afstemming met het
werk van de speciale VN-rapporteur inzake geweld tegen vrouwen.Ook dit initiatief staat onder verantwoordelijkheid van de Ministeries
van Justitie, VWS en SZW/DCE. 3.2.5. Allochtone vrouwenDe positie van allochtone vrouwen maakt deel uit van het emancipatiebeleid
van elk afzonderlijk departement. Gezien de specifieke situatie waarin allochtone
vrouwen verkeren, is daarnaast extra aandacht nodig.Voortbouwend op de dialoog met allochtone vrouwen en vrouwenorganisaties
en in aansluiting op de voornemens in het Jaaroverzicht Minderhedenbeleid
1996, zullen nadere initiatieven worden genomen:– Het zichtbaar maken van allochtone vrouwen in statistische gegevens –
zoals in het Jaarboek – en in beleid op het gebied van politiek en openbaar
bestuur, arbeid en zorg.– Specifieke aandacht om de positie van allochtone vrouwen in het
personeelsbestand van departementen te verbeteren, ook in de hogere functies.
Aansporing aan andere overheidsorganisaties om hetzelfde te doen.– Bij het doorbreken van de stereotiepe beeldvorming over allochtone
vrouwen is een goed zicht op de ontwikkeling in de landen van herkomst belangrijk.
Vernieuwende initiatieven gericht op uitwisseling van kennis en ervaring tussen
vrouwen in Nederland en vrouwen in de zogenaamde herkomstlanden, die aansluiten
bij deze nota, kunnen voor ondersteuning in aanmerking komen. 3.2.6. Armoede onder vrouwenHet project Bestrijding Feminisering van de Armoede zal in 1996 door de
Ministeries van VWS en SZW/DCE, en waar mogelijk de grote steden en de VNG
worden gestart met als doel het doorbreken van de cirkel van armoede en werkloosheid
via het vergroten van de economische participatie van vrouwen.– Er zal zo mogelijk ondersteuning worden geboden aan gemeentelijke
toeleidingsprojecten voor alleenstaande ouders naar de betaalde arbeid. Daarbij
zal gekeken worden naar betrokkenheid van organisaties met specifieke emancipatiedeskundigheid,
zoals de vrouwenvakscholen en vrouw-en-werkorganisaties. De ondersteuning
bestaat uit het verstrekken van programmasubsidies, het organiseren van deskundigenbijeenkomsten
en het monitoren van lopend beleid. Het gaat daarbij vooral om beleid ten
aanzien van alleenstaande ouders die geconfronteerd worden met
de problemen van het combineren van betaalde arbeid en zorgtaken. 3.2.7. Discriminatie van vrouwen en internationale verplichtingenMedio 1996 zal in het kader van de uitvoering van het Internationaal Verdrag
tegen Discriminatie van Vrouwen een nationale rapportage aan de Kamers worden
aangeboden.De eerstvolgende Koninkrijksrapportage over de uitvoering van dit verdrag
zal eind 1996/begin 1997 aan het Comité voor de Uitbanning van Discriminatie
van Vrouwen (CEDAW) worden toegezonden. 3.2.8. Emancipatie-ondersteuningsstructuurNa ontvangst van het advies van de Emancipatieraad over het expert-centrum
voor emancipatie, en na overleg met vrouwenorganisaties in de eerste helft
van 1996, zullen in de toelichting op de begroting voor 1997 voorstellen worden
aangekondigd tot vernieuwing van de emancipatie-ondersteuningsstructuur. Hierover
zal interdepartementale afstemming plaats vinden. Daarbij wordt ook het subsidiebeleid
betrokken. 3.3. Interdepartementale coördinatie emancipatiebeleidMedio 1996 zal een evaluatie-rapport over het Beleidsprogramma «Met
het oog op 1995» aan de Kamer worden aangeboden.De Secretarissen-Generaal geven een keer per twee jaar inzicht in de wijze
waarop interdepartementaal en door de afzonderlijke departementen uitvoering
zal worden gegeven aan het emancipatiebeleid van het kabinet, zowel intern
als extern. Dit zal worden voorbereid door de Directie Coördinatie Emancipatiebeleid,
in overleg met de Interdepartementale Coördinatiecommissie Emancipatiebeleid. 4. Bijlagen   pag.   4.1.Inleiding16 4.2.Arbeid en zorg174.3.Verdeling van macht en invloed19 4.4.Allochtone
vrouwen20 4.5.Seksueel geweld21 4.6.Armoede
onder vrouwen21Bijlage 4.1. InleidingOp emancipatiegebied is er de afgelopen decennia veel veranderd. Vrouwen
verrichten meer betaalde arbeid en participeren vaker in de politiek. De houding
tegenover de combinatie van arbeid en zorg is veranderd.Opinie over het buitenshuis werken van vrouwen met kleine kinderen
(die nog niet naar de basis school gaan) naar geslacht en opleidingsniveau kan nietkan wel, mitsandere   samengaankinderopvangmening vrouwen    laag opgeleid198265323 199341536 middelbaar opgeleid198254415 199323707 hoger opgeleid198232617 199310828      totaal198257385 199328657 mannen     laag opgeleid1993335710middelbaar opgeleid1993226711 hoger opgeleid1993137512     totaal1993246511(Bron: CBS – Onderzoek gezinsvorming 1993) Internationale positie van NederlandDe sociaal-economische positie van vrouwen ten opzichte van die van mannen
is verbeterd. Toch blijft Nederland in dit opzicht nog achter. Op de ranglijst
van de Human Development Index bekleedt Nederland een vierde positie. De HDI
kent drie componenten: levensverwachting, onderwijs en inkomensontwikkeling.
Op de ranglijst voor de Gender-Related Development Index neemt Nederland evenwel
slechts een twintigste plaats in. De GDI is gelijk aan de HDI, gecorrigeerd
naar gender verschillen. HDIGDI 1. Canada 1. Zweden 2. VS 2. Finland 3. Japan3. Noorwegen 4. Nederland 4. Denemarken 5. Finland5. VS 6. IJsland 6. Australië 7. Noorwegen7. Frankrijk 8. Frankrijk 8. Japan 9. Spanje 9.
Canada 10. Zweden10. Oostenrijk 11. Australië11.
Barbados 12. België12. Nieuw Zeeland 13. Zwitserland13.
Ver. Koninkrijk 14. Oostenrijk14. Italië 15. Duitsland15.
Tsjechië 16. Denemarken16. Slowakije 17. Nieuw Zeeland17.
Hong Kong 18. Ver. Koninkrijk18. België 19. Ierland19.
Zwitserland 20. Italië20. Nederland 21. Israël21.
Estland 22. Griekenland22. Polen 23. Cyprus23. Hongarije24. Hong Kong24. Letland 25. Barbados25. PortugalBijlage 4.2. Arbeid en zorgIn de periode 1981–1994 is de arbeidsparticipatie van mannen ongeveer
gelijk gebleven. De arbeidsparticipatie van vrouwen is veranderd. De netto-arbeidsparticipatie
is gestegen van 30% in 1981 naar 42% in 1994. Vrouwen werken wel veelal parttime.Een op de vijf werkende vrouwen werkt minder dan 12 uur per week. Bijna
tweederde van de werkende vrouwen werkt minder dan 35 uur, terwijl dit maar
voor 15% van de werkende mannen geldt. Bij veel huishoudens blijkt er sprake
te zijn van een anderhalfverdienersmodel.Bevolking van 15–64 jaar naar arbeidsduur per week, 1994 vrouwenmannen35 uur of meer werkzaam1964 20 –
34 uur werkzaam175 12 – 19 uur werkzaam61 1 – 11 uur werkzaam104 niet werkzaam4725(Bron: CBS – enquête beroepsbevolking 1994)Mannen zijn echter nauwelijks meer gaan zorgen. Uit onderstaande tabel
blijkt, dat vrouwen minder tijd besteden aan huishoudelijke- en gezinstaken
naarmate ze meer betaald werken. Waar beide partners meer dan 30 uur per week
werken, besteden mannen en vrouwen vrijwel evenveel tijd aan huishoudelijke-
en gezinstaken. In alle andere gevallen draaien vrouwen grotendeels alleen
op voor deze taken.Aantal uren per week besteed aan huishoudelijke en gezinstaken van
(gehuwd) samenwonende vrouwen en mannen van 20–64 jaar naar uren betaalde
arbeid per week van de vrouw vrouwen  mannen   198019851990198019851990vrouw heeft geen betaald werk47,047,944,514,816,515,8vrouw werkt minder dan 10 uur43,744,741,212,314,013,3vrouw werkt 10–29 uur per week36,137,033,614,215,915,3vrouw werkt meer dan 30 uur21,021,918,516,117,817,1(Bron: SCP – tijdbestedingsonderzoek 1980, 1985, 1990) Combineerbaarheid arbeid en zorgDe combineerbaarheid van werk en zorg wordt in sterke mate beïnvloed
door de mogelijkheid van kinderopvang. Na een aantal jaren dat zich kenmerkte
door sterke groei bij vrijwel alle voorzieningen op het gebied van de kinderopvang
is er in 1994 sprake van een zekere stabilisatie. In 1994 stonden er 47 000
kinderen op de wachtlijst «hele-dagverblijven» (CBS-publikatie:
kinderopvang 1994). Aanbod van kinderopvangplaatsen 19901991199219931994* hele-dagverblijven:      – gesubsidieerde plaatsen21 40021 60022 20026 50026 100– bedrijfsplaatsen.....  720012 40015 20019 700♦ buitenschoolse opvang 3 400 4 9007 50010 80010 900 ♦ gastouderopvang2 100 4 300 8 10010 60010 800♦ overig 4 300 4 100 5 0006 400 7 100 ♦ totaal dagverblijven31 20042 00055 20069 50074 600(CBS-publikatie: kinderopvangcentra 1994)Uit opinieonderzoek blijkt dat de «dagindeling van de samenleving»
slecht op de combineerbaarheid van arbeid en zorg is ingesteld. Veel vrouwen
en mannen hebben problemen bij de opvang van zieke kinderen. Voor velen sluiten
de openingstijden slecht aan bij de werktijden. Allochtone ouders vinden daarnaast,
dat er onvoldoende allochtone leidsters zijn.Knelpunten gebruik kinderopvang Aard%Geen opvang zieke kinderen41 Te hoge kosten33 Openingstijden
komen niet overeen met de werk- en studietijden30 Geen opvang
in vakantietijd kinderopvang19 Geen buitenschoolse opvang aanwezig15Onzekerheid voortbestaan instelling 5 Afwezigheid allochtone
leid(st)ers 2 *(* Onder allochtone ouders noemde 12 % van de ondervraagden dit als knelpunt)(Bron: «kinderopvanggebruik en arbeidsparticipatie van vrouwen met
kinderen», Research voor beleid, feb 1995)Het aantal werkende vrouwen dat na de geboorte van het eerste kind blijft
werken, is tussen 1985 en 1993 gestegen van 37% (28/74) naar 59% (47/80).
Iets meer dan de helft van deze vrouwen gaat wel minder uren werken.Vrouw en werk: situatie rondom geboorte eerste kind, naar leeftijd
moeder en geboortejaar eerste kindLeeftijd moederGeboortejaarPercentage werkende vrouwen bij
geboorte eerste kindvoorna   eerste kind bevallingbevalling    eersteevenveelminder   kindurenurentotaal  %%%% 24 of jonger1985 –
198762 6 511  1988 – 19907281220  1991 – 199264101323      25 – 291985 – 198778112132 1988 – 199083123042  1991 –
199285213152       30 – 341985 –
198786252045  1988 – 199084213152 1991 – 199289322759       totaal1985 –
198774121628  1988 – 199080132538 1991 – 199280212647(Bron: CBS – onderzoek gezinsvorming 1993) Er blijkt een groot verschil te bestaan tussen vrouwen die op jonge leeftijd
een kind krijgen en vrouwen die op latere leeftijd een kind krijgen. Van de
eerste groep blijft slechts een heel klein deel werken. Verklaringen die hiervoor
gegeven worden, gaan uit van verschillen in opleiding, voldoening in het werk
en de omgevingssituatie. Bijlage 4.3. Verdeling van macht en invloedDe deelname van vrouwen aan politiek en openbaar bestuur is de afgelopen
jaren toegenomen, maar loopt nog achter bij de toegenomen arbeidsparticipatie
van vrouwen. Tussen de 4 en 30% van de bestuursleden van algemene maatschappelijke
organisaties is vrouw.  Aandeel vrouwenAandeel vrouwen  % %Vrouwenorganisaties95Wetenschappen16 Gezondheid
en welzijn30Werkgevers, werknemers16 Jeugd en jongeren29Radio,
televisie en film15 Taal- en letterkunde27Monumenten14Sociaal, maatsch., charitatief27Bibliotheekwezen14Internationale samenwerking27Vrijetijdsbesteding14Politiek25Energie14 Kerk en geestelijk leven25Publiciteit14Cultuur en kunst24Automatisering en informatica11Geschiedenis en oudheidkunde24Overheid 6 Toerisme24Agrarische
sector 6 Nationaal22Verkeer en vervoer 5 Onderwijs
en opvoeding20Militairen 5 Recht20Vrije
ondernemingen en organisaties 4 Natuur en milieubeheer19Economie4 Bouw en volkshuisvesting17  (Bron: Het maatschappelijk tekort, vrouwen in besturen van maatschappelijke
organisaties, Ministerie van SZW, 1994)Het aandeel van vrouwen onder de bestuurders (ministers, wethouders) is
sedert de laatste verkiezingen in 1994 aanzienlijk gestegen. Het aandeel van
vrouwelijke gemeenteraadsleden is daarentegen niet toegenomen.Aandeel vrouwen in politiek en openbaar bestuur (in %) 1980198519901994Europees Parlement20282832 Eerste Kamer11202427Tweede Kamer16212631 Provinciale Staten16212525Gemeenteraadsleden12192222 Ministers6142129 Staatssecretarissen25192042Gedeputeerden11212423 Wethouders7131618 Commissarissen 9 0 08 Burgemeesters 2 4 712(Bron: CBS-statistiek der verkiezingen 1994)Het opleidingsniveau van mannen en vrouwen verschilt. Dit verschil is
grotendeels het gevolg van een lager opleidingsniveau van vrouwen van 45 jaar
en ouder. Een tweede verschil is het verschil in vakkenkeuze en soort opleiding.
Vrouwen zijn bijvoorbeeld nog steeds een minderheid bij de studierichtingen
techniek en economie. Aandeel vrouwen in wetenschappelijk onderwijs (% van de richting) 1979198419891993Landbouw26334143 Techniek 581215 Economie 7132124 Recht30404649Gedrag & maatschappij45525962 Onderwijs43475155(Bron: CBS-onderwijsstatistiek 1994) Bijlage 4.4. Allochtone vrouwen ArbeidsparticipatieDe arbeidsparticipatie van allochtone vrouwen is lager dan die van autochtone
vrouwen. Dat geldt met name voor de participatie van Turkse en Marokkaanse
vrouwen. Surinaamse vrouwen maken ongeveer even vaak deel uit van de beroepsbevolking
(bruto participatie) als autochtone vrouwen.Personen van 15–64 jaar naar arbeidsparticipatie, werkloosheidspercentages
en herkomstgroepering, 1994 Participatie bruto1Netto2Werkloosheidspercentages3Totale
bevolking    werkloze beroepsbevolkinggeregistreerde
werkloosheid Vrouwen%   x
1000 Autochtonen49431074 604 Allochtonen39312118552w.o. Turken2315323679 Marokkanen2318..51Surinamers53422117101 Antillianen4333..24Overige allochtonen42342014297 Totaal48421185156Bron: CBS-Enquête beroepsbevolking 19941 Bruto participatie = werkzame en werkloze beroepsbevolking
in % van de bevolking; 2 Netto participatie = werkzame beroepsbevolking
in % van de bevolking; 3 Werkloosheidspercentages: werkloze beroepsbevolking
= werkloze beroepsbevolking in % van de beroepsbevolking; geregistreerde werkloosheid
= geregistreerde werkloosheid in % van de beroepsbevolking. OpleidingsniveauVan de Turken en Marokkanen in ons land heeft 10% (Marokkaanse vrouwen)
tot 30% (Turkse mannen) een diploma van voortgezet onderwijs. Bij de Antillianen
en Surinamers in Nederland lopen deze percentages uiteen tussen 59% (Surinaamse
vrouwen) en 65% (Antilliaanse mannen). Van de autochtone bevolking heeft 77%
(mannen) tot 79% (vrouwen) een dergelijk diploma. Hoogst bereikte opleidingsniveau van de niet-schoolgaande bevolking
van 15–64 jaar, naar etniciteit en sekse, 1991 (in procenten)  basisonderwijshoogst
behaalde diploma  geenonv.voltooidlbomavombohavo/ vwohbo/ wo(n=100%)Turkenv26 947 5 9 33 0(820)  m 8 557 8134 3 2(1048) Marokkanenv6412153 5 1 0 1(678)  m4314265 6 2 3 2(930) Surinamersv4 928152113 4 6(636)  m3 728211710 6 8(500) Antillianenv3 828171913 6 6(396)  m2 528261013 7 9(309) autochtonenv1 2192313151018(662)  m0 32020 917 922(638)Bron: ISEP (SPVA'91) SCP-bewerking Bijlage 4.5. Seksueel geweldIn Nederland is, zeker internationaal gezien, vrij veel onderzoek gedaan
naar omvang en ernst van verschillende vormen van seksueel geweld tegen vrouwen
en meisjes.De belangrijkste ervan zijn de onderzoeken van Nel Draijer, Seksueel misbruik
van meisjes door verwanten (1988) en van Renée Römkens, Geweld
tegen vrouwen in heteroseksuele relaties (1989). Uit deze onderzoeken bleek
onder meer, dat 1 op de 3 vrouwen eens of meermalen seksueel misbruikt is
voor haar 16e jaar, en dat 1 op de 5 vrouwen eenzijdig geweld van haar mannelijke
partner heeft ervaren.Internationaal onderzoek, verricht in Barbados, Canada, Nederland, Nieuw-Zeeland,
Noorwegen en de V.S., laat zien dat 27% tot 34% van de geïnterviewde
vrouwen te maken heeft gehad met seksueel geweld. Lagere percentages werden
genoemd in Groot-Brittannië (12%) en Duitsland (17%). Bijlage 4.6. Armoede onder vrouwenEind 1993 werden bijna 168 000 ABW-sec uitkeringen verstrekt, waarvan
141 000 aan vrouwen. Twee van de drie vrouwen onder hen zijn enig ouder.
Potentieel vormen zij de grootste groep die in de armoede terecht kan komen.
Zij vormen ruim tweederde van het totaal aantal alleenstaande moeders met
kinderen jonger dan 18 jaar. Voor meer gedetailleerde achtergrondinformatie
zij verwezen naar de Armoedenota van het kabinet.ABW-sec uitkeringen aan personen jonger dan 65 jaar (x 1000) 19801 98519901993 (Echt)paren    . (echt)paren zonder kinderen 3,9 7,5 4,7 5,2. (echt)paren met kinderen6,211,56,86,7totaal10,119,011,511,9     Vrouwen     . éénoudergezin70,9111,6105,694,0 . alleenstaande, n-woningdeler25,6 34,9 41,043,5 . alleenstaande, woningdeler 2,34,13,9totaal96,5148,8150,7141,4     Mannen     . éénoudergezin1,21,6 1,7 1,5 . alleenstaande, n-woningdeler8,28,0 8,710,5 . alleenstaande, woningdeler 0,91,61,9totaal9,410,612,013,9(Bron: CBS-statistiek van de algemene bijstand)De arbeidsparticipatie van alleenstaande moeders is in Nederland zeer
laag. Nederland neemt met een netto-arbeidsparticipatie van 29% (inmiddels
33%) een lage plaats in. In alle onderzochte landen (behalve Groot-Brittannië)
geldt verder dat alleenstaande moeders vaker dan getrouwde moeders voltijds
werken.Arbeidsparticipatie alleenstaande en gehuwde moeders in enkele OECD-landen
(in %) landjaaralleenstaande
moedersgetrouwde moeders   full-part-werkendfull-part-werkend  timetime timetime Oostenrijk1990551369361652Finland198981 68768 876 Zweden1990553287434790Verenigd Kon. 1989172137194058Nederland1990111829 62834(Bron: OECD-breadwinners or childrearers: the dilemma for lone mothers;
1993) 5. Literatuur en beleidsnota'sBeleidsplan Emancipatie.Tweede Kamer, vergaderjaar 1984–1985, 19 052, nrs. 1–2.De emancipatie van meisjes en jonge vrouwen: rapportage t.b.v. een evaluatie
van het meisjesbeleid. M. Niphuis-Nell.Sociaal en Cultureel Planbureau, januari 1992.Denken en doen. Voortgangsrapportage van de Projectgroep doorbreking van
beeldvorming in termen van mannelijkheid en vrouwelijkheid. Ministerie van
SZW, Directie Coördinatie Emancipatiebeleid, maart 1995.Herverdeling Onbetaalde Arbeid. Voortgangsrapportage van de Projectgroep
herverdeling onbetaalde arbeid. Ministerie van SZW, Directie Coördinatie
Emancipatiebeleid, april 1995.Human Development Report 1995. Gepubliceerd voor de United Nations Development
Programme. Oxford University Press, 1995.Inzichten uit vrouwenstudies: uitdagingen voor beleidsmakers.Ankelien van Lenning (eindredactie). De Vrije Universiteit Amsterdam in
opdracht van het Minsterie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, april 1995.Kabinetsstandpunt Vrouwen in Politiek en Openbaar Bestuur.Tweede Kamer, vergaderjaar 1991–1992, 22 777, nr. 1.Kindercentra 1994. Centraal Bureau voor de Statistiek, 1995.Met het oog op 1995, Beleidsprogramma Emancipatie.Tweede Kamer, vergaderjaar 1992–1993, 22 913, nr. 1. Onbetaalde zorg gelijk verdeeld. Toekomstscenario's voor herverdeling
van onbetaalde zorgarbeid.Commissie Toekomstscenario's Herverdeling Onbetaalde Arbeid, Den Haag,
VUGA, oktober 1995.Ongezien Onderscheid: een analyse van de verborgen machtswerking van sekse.
Marian Schaapman.Den Haag, ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid/VUGA, 1995.Sociale atlas van de vrouw, deel 3: Allochtone vrouwen.B.T.J. Hooghiemstra, M. Niphuis-Nell.Sociaal en Cultureel Planbureau, juni 1995.Vorm geven aan structurele verandering; de rol van vrouwen.OESO. Parijs 1995Vrouwen in Besluitvorming. Voortgangsrapportage van de Projectgroep vergroting
van de deelname van vrouwen aan de maatschappelijke besluitvorming.Ministerie van SZW, Directie Coördinatie Emancipatiebeleid, april
1995. XNoot1Bron: SCP, Sociaal en Cultureel Rapport 1992.XNoot2Bron: CBS, Enquête Beroepsbevolking 1994. XNoot3Bron: ESB 19-2-1992, Tijdbestedingsonderzoek.XNoot4Bron: CBS, Kindercentra 1994.XNoot5Bron: SCP, Rapportage jeugd 1994. XNoot6Bron: ESB 19-2-1992, Tijdbestedingsonderzoek. XNoot7Mensen en management in de Rijksdienst. Deel 2, Informatie. Ministerie
van Binnenlandse Zaken, DGMP, 1995. Tabel 5.16. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24406-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl