Wet bestuurlijke boete fout parkeren en andere lichte verkeersovertredingen; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30098, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

10-05-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

30098 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamAlgemeen1. Inleidinga. Doel van het wetsvoorstelb. Beweegredenenc. AdviseringWelke delictenBeleidsvrijheid versus uniformiteitRechtsbeschermingRol diverse partijen2. Reikwijdte van het voorstela. Wel of geen keuzemogelijkheid voor bestuursorgaan?b. Welke bestuursorganen worden bevoegd tot opleggen van
een bestuurlijke boete, gemeenten of ook andere wegbeheerders?3. De betrokken actorena. De wegbeheerdersb. De toezichthouder overtredingen inzake stilstaan en
parkerenad 1. Machtigingsconstructiead 2. Identiteitscontrolead 3. Aanwijzing als toezichthouderc. De politie4. Bestuurlijk beboetbare feiten en de hoogte van de sanctiea. Bestuurlijk beboetbare feiten1. Overtredingen inzake stilstaan en parkeren2. Overige verkeersovertredingenb. De hoogte van de sancties5. Juridische inkaderinga. Plaats van de regelingb. Verhouding tot het wetsvoorstel Vierde tranche Awbc. Rechtsbeschermingd. Verhouding tot strafvordering, respectievelijk de Wahv6. Wetsvoorstel bestuurlijke boete overlast in de openbare
ruimte en wetsvoorstel OM-afdoeninga. Wetsvoorstel bestuurlijke boete overlast in de openbare
ruimteb. Wetsvoorstel OM-afdoeningc. Onderlinge verhoudingen7. Financiële aspectenBudgettaire gevolgen (mln €) 8. EvaluatieArtikelsgewijze toelichtingOnderdeel AArtikel 158Onderdeel BEerste onderdeelTweede onderdeelArtikel 184aEerste lidTweede lidDerde lidVierde lidVijfde lidZesde lidArtikel 184bEerste lidTweede tot en met het vijfde lidArtikel 184cEerste lidTweede lidArtikel 184dArtikel 184eArtikel 184fEerste lidTweede lidArtikel 184gEerste lidTweede lidArtikel 184hEerste lidTweede lidArtikel 184iArtikel 184jEerste lidTweede lidArtikel 184kArtikel 184lEerste lidTweede lidArtikel 184mEerste lidTweede lidArtikel 184nEerste lidTweede lidDerde lidArtikel 184oArtikel 184pEerste lidTweede lidArtikelen 184q en 184rArtikel 184sArtikel IIOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30098Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 108 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 098Wijziging van de Wegenverkeerswet 1994 in verband met de invoering van
een bestuurlijke boete voor overtreding van een aantal voorschriften betreffende
het laten stilstaan en parkeren van voertuigen, en voor andere lichte verkeersovertredingen
(Wet bestuurlijke boete fout parkeren en andere lichte verkeersovertredingen)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGAlgemeen1. Inleidinga. Doel van het wetsvoorstelHet onderhavige wetsvoorstel creëert voor het college van burgemeester
en wethouders van de gemeente de bevoegdheid tot het opleggen van een bestuurlijke
boete in geval van overtreding van een aantal voorschriften betreffende stilstaan
en parkeren van voertuigen en voor enkele andere lichte verkeersovertredingen.
Het wetsvoorstel is aangekondigd in de brief van de ministers van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties, van Justitie en van Verkeer en Waterstaat aan
de Tweede Kamer van 15 november 2001. In deze brief is geconcludeerd
dat de invoering van een door het bestuur op te leggen boete gewenst is voor
twee soorten overtredingen, namelijk «fout parkeren» en «stilstaan».
Deze overtredingen vallen thans onder het regime van de Wet administratiefrechtelijke
handhaving verkeersvoorschriften (Wahv). De bevoegdheid bestuurlijke boeten
op te leggen ter zake van de overtredingen inzake fout parkeren en stilstaan
zal leiden tot een eenvoudiger en doelmatiger vorm van handhaving. Bij de
gemeenten zal de parkeerhandhaving overzichtelijker worden doordat één
en dezelfde toezichthouder bevoegd zal zijn om zowel het gefiscaliseerde parkeren
(parkeren zonder te betalen, waar dat wel moet) als het fout parkeren (parkeren,
daar waar dat verboden is) te handhaven. Verder is het de verwachting dat
met de invoering van de bestuurlijke boete wordt bijgedragen aan het terugdringen
van het vaak gesignaleerde handhavingstekort op het gebied van het fout parkeren.b. BeweegredenenTegen de achtergrond van discussies over handhavingstekorten in het algemeen
heeft de toenmalige Minister van Justitie in 1993 aan de Commissie voor de
Toetsing van Wetgevingsprojecten (CTW) advies gevraagd over de mogelijkheden
van handhaving door bestuurlijke boeten. Begin 1994 adviseerde de CTW in haar
advies «Handhaving door bestuurlijke boeten» om de
bestuurlijke boete in te voeren in een groot aantal wetten op het terrein
van het economische ordeningsrecht. In zijn kabinetsstandpunt van een half
jaar later heeft het kabinet het CTW-advies op hoofdlijnen overgenomen (Kamerstukken
II, 1993/94, 23 400 VI, nr. 48). Sindsdien is de bestuurlijke boete in
een groot aantal wetten opgenomen.Naast een intensivering van het verkeerstoezicht is bezien of de mogelijkheden
van het opleggen van een bestuurlijke boete op het terrein van de verkeershandhaving
konden worden verruimd. Hierbij is rekening gehouden met de criteria die,
voortbouwend op het CTW-advies, inmiddels in de wetgevingspraktijk waren ontwikkeld
ten behoeve van een keuze tussen bestuursrechtelijke en strafrechtelijke handhaving.
Deze criteria hebben veelal het karakter van indicaties pro en contra de keuze
voor een van beide rechtsstelsels (zie het kabinetsstandpunt naar aanleiding
van het rapport van de Commissie «Handhaven op niveau» (Kamerstukken
II, 1999/2000, 26 800 VI, nr. 67). Het gaat hierbij onder andere om de
volgende criteria: het moet gaan om regels met geringe normatieve lading,
die duidelijk zijn omschreven. Het sanctiestelsel als geheel moet transparant
en consistent blijven. Bestraffing met vaste tarieven moet mogelijk zijn en
er moet geen noodzaak bestaan voor een recidiveregistratie. Verder moet bijvoorbeeld
ook worden gedacht aan de volgende criteria: de vraag of er voldoende deskundigheid
is bij het bestuursorgaan, de noodzaak voor het al dan niet gebruiken van
ingrijpende dwangmiddelen om tot oplegging van een sanctie te komen en de
vraag of voor een adequate handhaving vrijheidsstraffen nodig zijn. Bovenstaande
criteria zijn inmiddels ook opgenomen in de memorie van toelichting bij het
wetsvoorstel Vierde tranche Awb (Kamerstukken II 2003/04, 29 702, nr.
3, blz. 118–119). Een en ander heeft geleid tot het interdepartementaal
onderzoek «Tijd voor toezicht» van 1997 en het daarop volgende
vervolgonderzoek «Onderzoek naar kansen en risico's van bestuurlijke
varianten voor verkeershandhaving» (Rijksuniversiteit Groningen, 2001).
De conclusies in bovengenoemde brief van 15 november 2001 zijn gebaseerd
op dit laatste onderzoek. In dit onderzoek is een inventarisatie gemaakt van
de kansen en risico's van de overdracht naar het bestuur van de punitieve
bevoegdheden tot handhaving van verkeersfeiten die nu in de Wahv zijn opgenomen.
Daarbij is, zoals gezegd, getoetst aan de hierboven weergegeven criteria voor
de mogelijke toepasbaarheid van de bestuurlijke boete die door het kabinet
zijn geformuleerd.De conclusie van het onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen is dat
de parkeerhandhaving door het bestuur het voordeel biedt dat er een integraal
parkeerbeleid kan worden opgezet met beleid en handhaving in één
hand. De parkeerhandhaving kan dan tot een hoger niveau van handhaving leiden,
omdat het lokale bestuur hier veel aandacht aan geeft. Een sterke financiële
prikkel doordat de boeteopbrengsten ten goede komen aan het handhavende bestuursorgaan,
speelt hierin een belangrijke rol. Geconcludeerd werd dat invoering van de
bestuurlijke boete voor overtredingen inzake stilstaan en parkeren goed mogelijk
zou zijn en zou leiden tot een eenvoudiger en doelmatiger handhaving. Door
de invoering van de bestuurlijke boete voor deze overtredingen zou verder
de integraliteit van de verantwoordelijkheid van het bestuur worden bevorderd.
Deze overwegingen hebben het kabinet geleid tot de conclusie, neergelegd in
de meergenoemde brief van 15 november 2001, dat het wenselijk is het
instrument van bestuurlijke boete in te voeren voor overtredingen inzake stilstaan
en fout parkeren.Van een aantal kanten is de laatste tijd met nadruk gevraagd om ook het
opleggen van een bestuurlijke boete mogelijk te maken voor andere verkeersdelicten
dan inzake stilstaan en parkeren. Verwezen wordt naar de discussies hierover
in de Tweede Kamer (Kamerstukken II, 2003/04, 28 684, nr. 22). De Vereniging
van Nederlandse Gemeenten (VNG) pleit in het advies uitgebracht in het kader
van de consultatie over het wetsvoorstel sterk hiervoor. Tenslotte
pleit een aantal instanties, de VNG, het Interprovinciaal Overleg (IPO), de
Unie van Waterschappen (UvW) en de Samenwerkende Kaderwetgebieden Verkeer
en Vervoer, bij brief van 31 maart 2004 aan de Minister-President, nogmaals
voor de mogelijkheid van afdoening door middel van bestuurlijke boete van
andere verkeersdelicten dan de overtredingen inzake stilstaan en parkeren
door een bestuurlijke boete. Een en ander heeft ertoe geleid dat wij bereid
zijn om ook voor een beperkt aantal andere lichte verkeersovertredingen de
bestuurlijke boete mogelijk te maken. In paragraaf 4a2 van de toelichting
zal hierop nader worden ingegaan.c. AdviseringEen eerste concept-wetsvoorstel is om advies voorgelegd aan het IPO, de
VNG, de UvW, de Directeur-Generaal Rijkswaterstaat (RWS), het College van
procureurs-generaal van het openbaar ministerie (OM), de Nederlandse Vereniging
voor Rechtspraak (NVvR), de Raad voor de rechtspraak (Rvdr), het Nederlands
Politie Instituut (NPI) en de Stuurgroep Handhaven op niveau. Voor de duidelijkheid
merken wij op dat in het om advies voorgelegde wetsvoorstel was uitgegaan
van toekenning van de bevoegdheid tot het opleggen van een bestuurlijke boete
aan alle wegbeheerders. Mede naar aanleiding van het advies van de Raad van
State hebben wij evenwel de toekenning aan de besturen van provincies en de
waterschappen heroverwogen. In paragraaf 2b wordt hier uitgebreider op
ingegaan.Uit de uitgebrachte adviezen blijkt dat het voorstel voor de mogelijkheid
van een bestuurlijke boete in grote lijnen positief is ontvangen. Alleen RWS
heeft te kennen gegeven geen behoefte te hebben aan handhaving door middel
van bestuurlijke boete. Opvallend is wel dat de verschillende adviserende
partijen onderling nogal van mening verschillen over de uitwerking van de
bestuurlijke boete. Wij kunnen ons dit voorstellen, maar wijzen erop dat het
hier een nieuw instrument betreft, waarmee in de praktijk ervaring zal moeten
worden opgedaan. Thans is nog niet te zeggen, hoe een en ander precies zal
uitwerken. Dit blijkt ook uit de verschillende interpretaties en wensen van
diverse partijen.Hieronder volgt een korte samenvatting op een aantal hoofdpunten van de
verschillende adviezen.Welke delictenIn een advies op een concept-wetsvoorstel heeft de VNG aangegeven groot
voorstander te zijn van een brede invoering van de bestuurlijke boete. Zij
pleit er voor ook voor andere verkeersovertredingen dan alleen overtredingen
inzake stilstaan en parkeren de bestuurlijke boete mogelijk te maken. Wij
hebben besloten in het onderhavige voorstel ook de mogelijkheid te openen
voor het opleggen van een bestuurlijke boete voor een beperkt aantal andere
lichte verkeersovertredingen. In paragraaf 4a2 van de toelichting wordt
hier nader op ingegaan.Beleidsvrijheid versus uniformiteitDe VNG pleit in haar advies voor de mogelijkheid van vrijheid voor het
betrokken bestuursorgaan om te kiezen voor de mogelijkheid tot het opleggen
van een bestuurlijke boete. Het OM daarentegen pleit voor uniformiteit: er
zou geen sprake moeten zijn van keuzevrijheid, zodat het voor de burger, en
voor alle andere betrokkenen, duidelijk is hoe de handhaving van de overtredingen
inzake stilstaan en fout parkeren, en het beperkte aantal andere verkeersovertredingen,
is vormgegeven. Het OM pleit er zelfs voor deze handhaving volledig te decriminaliseren
en de politie en het OM hiermee dus geen bemoeienis meer te laten hebben.
De VNG, NPI en de NVvR pleiten juist voor instandhouding van de strafvorderlijke bevoegdheden, respectievelijk bevoegdheden in het kader van
de Wahv, van de politie.Wij hebben besloten tot een systeem, waarbij aan de betrokken instanties
geen keuzemogelijkheid wordt geboden. Op dit punt is derhalve een andere keuze
gemaakt dan bij het wetsvoorstel bestuurlijke boete overlast in de openbare
ruimte. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar paragraaf 2a.
Verder hebben wij ervoor gekozen de politie haar bevoegdheid tot strafrechtelijke
handhaving, dan wel handhaving in het kader van de Wahv, te laten behouden.
Voor een verdere toelichting wordt verwezen naar paragraaf 3c.RechtsbeschermingDe VNG, het OM en de Rvdr pleiten ervoor meer aansluiting te zoeken bij
de bestaande bepalingen uit de Algemene wet bestuursrecht (Awb) en bij het
wetsvoorstel Vierde tranche Awb. Verder pleit de Rvdr voor het opwerpen van
een drempel om lichtvaardig procederen te voorkomen. Daar waar mogelijk hebben
wij aansluiting gezocht bij bepalingen uit de Awb en hebben wij rekening gehouden
met het wetsvoorstel Vierde tranche Awb. Om een dam op te werpen tegen lichtvaardig
procederen hebben wij gekozen voor het betalen van griffierechten voor het
instellen van beroep of hoger beroep. In de paragrafen 5b respectievelijk
5c wordt op deze punten verder ingegaan.Rol diverse partijenOok op dit punt zijn de verschillende adviezen niet eensluidend. Het NPI
wil een coördinerende rol voor de politie, de Rvdr pleit juist voor een
coördinerende rol voor het OM, terwijl het OM juist geen enkele rol wil
voor politie en OM en pleit voor decriminalisering van de betrokken overtredingen.Ons uitgangspunt is dat het instrument van de bestuurlijke boete de betrokken
bestuursorganen de mogelijkheid moet bieden bestuurlijk te kunnen optreden
op het gebied van stilstaan en fout parkeren, en andere lichte verkeersovertredingen.
Dit betekent dat de regierol ten principale bij deze bestuursorganen zal liggen.De ontvangen adviezen hebben aanleiding gegeven tot aanpassing van het
wetsvoorstel.In het algemeen deel van de toelichting zal achtereenvolgens op de volgende
punten worden ingegaan:– reikwijdte van het voorstel (paragraaf 2);– de actoren (paragraaf 3);– de beboetbare feiten (paragraag 4);– de juridische inkadering (paragraaf 5);– verhouding tot het Wetsvoorstel bestuurlijke boete overlast in
de openbare ruimte en het wetsvoorstel OM-afdoening (Kamerstukken II, vergaderjaar
2004/05, 29 849, nr. 2; paragraaf 6);– financiële aspecten (paragraaf 7);– evaluatie (paragraaf 8).2. Reikwijdte van het voorstela. Wel of geen keuzemogelijkheid voor bestuursorgaan?De eerste vraag die bij het vaststellen van de contouren van het wetsvoorstel
diende te worden beantwoord, was de vraag of het bestuursorgaan de bevoegdheid
tot het opleggen van bestuurlijke boeten zou moeten worden geattribueerd of
dat het de voorkeur zou hebben het bestuursorgaan zelf te laten bepalen of
het van de mogelijkheid tot het opleggen van een bestuurlijke boete gebruik
wil maken. In het om advies voorgelegde concept-wetsvoorstel was gekozen voor de
optie het bestuursorgaan de bevoegdheid tot het opleggen van een bestuurlijke
boete toe te kennen. In deze versie was dus geen keuzemogelijkheid voor het
bestuursorgaan opgenomen. In afwijking van de lijn die is gekozen bij het
wetsvoorstel bestuurlijke boete overlast in de openbare ruimte heeft het kabinet
besloten deze lijn in het onderhavige wetsvoorstel te handhaven. Het wetsvoorstel
voorziet daarom in de bevoegdheid voor het college van burgemeester en wethouders
tot het opleggen van bestuurlijke boetes voor bij algemene maatregel van bestuur
vastgelegde overtredingen.De reden voor deze keuze is gelegen in het feit dat op deze manier het
beste recht wordt gedaan aan het verwachte effect van de bestuurlijke boete,
namelijk de mogelijkheid van een integrale aanpak voor het bestuursorgaan.
Bovendien is er meteen duidelijkheid voor alle betrokkenen, politie, openbaar
ministerie, maar ook de burger, hoe de handhaving zal plaatsvinden vanaf het
moment van inwerkingtreding. De gekozen opzet betekent wel dat het wetsvoorstel,
na instemming van Tweede en Eerste Kamer en nadat het tot wet is verheven,
pas in werking kan treden als alle gemeenten genoegzaam de gelegenheid is
geboden om zich op deze nieuwe situatie voor te bereiden. De bestuursorganen
zullen immers moeten zorgen voor de opzet of aanpassing van een controle-apparaat,
voor de regeling van de incasso en moeten voorzien in de behandeling van bezwaar-
en beroepsschriften. De datum van inwerkingtreding zal daarom met hen moeten
worden afgestemd.b. Welke bestuursorganen worden bevoegd tot opleggen van
een bestuurlijke boete, gemeenten of ook andere wegbeheerders?De volgende vraag die moest worden beantwoord was of alleen de besturen
van de gemeenten de bevoegdheid zouden moeten krijgen tot het opleggen van
bestuurlijke boetes voor overtredingen inzake stilstaan en parkeren, en enkele
andere lichte verkeersovertredingen, of dat deze bevoegdheid ook zou moeten
worden toegekend aan de besturen van de andere wegbeheerders. Mede naar aanleiding
van de ontvangen adviezen hadden wij aanvankelijk gekozen voor de laatstgenoemde
optie. Op dit punt heeft evenwel de Raad van State in zijn advies kritische
kanttekeningen gemaakt. De Raad betwijfelt of met dit voorstel de gewenste
doelmatigheid zou kunnen worden bereikt, omdat binnen het grondgebied zich
immers ook wegen in beheer bij andere wegbeheerders kunnen bevinden. Hierdoor
kan de coördinatie tussen de wegbeheerders worden bemoeilijkt. Hier speelt
tevens het probleem dat de provincies en de waterschappen geen deel uitmaken
van het driehoeksoverleg. Dit kan bijvoorbeeld met zich brengen dat het niet
alleen voor de burger onduidelijk is op welke categorie weg (een gemeentelijke,
provinciale of waterschapsweg) de overtreding is begaan, maar ook voor de
betrokken toezichthouder, met als risico dat het kan voorkomen dat een bestuurlijke
boete onbevoegd wordt opgelegd. De opmerkingen van de Raad hebben ons dan
ook aanleiding gegeven onze aanvankelijke keuze voor de toekenning van de
bevoegdheid aan de provincies en de waterschappen, te heroverwegen. Daarbij
hebben wij ons rekenschap gegeven van het feit dat bij onze aanvankelijke
keuze het Rijk als wegbeheerder was uitgezonderd van de bevoegdheid tot het
opleggen van een bestuurlijke boete. Deze heroverweging heeft ons er toe doen
besluiten terug te komen op onze aanvankelijke keuze voor alle wegbeheerders
minus het Rijk en de bevoegdheid tot het opleggen van een bestuurlijke boete
uitsluitend toe te kennen aan de gemeenten. Voordeel van deze keuze is dat
op deze wijze een betere bijdrage wordt geleverd aan een doeltreffende handhaving:
er bestaat geen risico meer voor onbevoegd opgelegde boetes. Verder kan de
afstemming met de strafrechtelijke handhavers gemakkelijker verlopen doordat
alle betrokkenen deelnemen aan het driehoeksoverleg. Daarnaast wordt
met de keuze de bevoegdheid tot het opleggen van een bestuurlijke boete alleen
toe te kennen aan de gemeentebesturen de doelmatigheid bevorderd doordat geen
samenwerkingsverbanden nodig zijn. Een samenwerkingsverband tussen twee of
meer gemeenten is aanmerkelijk overzichtelijker dan wanneer daar ook nog provincies
of waterschappen bij betrokken zouden moeten worden, omdat binnen het grondgebied
van een of meer van de betrokken gemeenten ook wegen lopen die in beheer zijn
bij een provincie of een waterschap. Op deze wijze wordt op dit punt ook tegemoet
gekomen aan een daartoe strekkende opmerking van de Raad van State.De nieuwe keuze leidt verder ook tot meer duidelijkheid voor de burger.
Het Nederlandse grondgebied is volledig opgedeeld in gemeenten. Er kan dus
nooit een ongewenste overtreding zijn binnen Nederland niet heeft plaatsgevonden
binnen één van de gemeenten en daarmee onder de verantwoordelijkheid
van een gemeentebestuur. Dat gemeentebestuur zal er dan ook op worden aangesproken,
zeker wanneer er verschillen zouden ontstaan in handhavingsniveau binnen één
gemeente.Ook het mogelijke risico van een handhavingslacune is hiermee komen te
vervallen. Provincies en waterschappen hebben immers geen ervaring met sanctionering
van parkeerovertredingen en zouden met het oog op uitvoering van dit wetsvoorstel
speciale diensten hebben moeten opzetten, dan wel bestaande diensten moeten
uitbreiden. Tot slot wijzen wij erop dat op deze wijze de gemeenten in staat
worden gesteld een integraal parkeerbeleid te voeren. Dit geldt temeer voor
die gemeenten die reeds hebben gekozen voor het fiscaal parkeren.De bevoegdheid van het college van burgemeester en wethouders om voor
onder dit wetsvoorstel vallende verkeersovertredingen een bestuurlijke boete
op te leggen strekt zich overeenkomstig het voorgestelde artikel 184a, eerste
lid, uit tot alle wegen binnen het grondgebied van de gemeente, met uitzondering
van autosnelwegen. De reden hiervoor is dat het kabinet in zijn brief van
15 november 2001 te kennen heeft gegeven dat het huidige stelsel van
verkeerstoezicht op het hoofdwegennet in stand dient te blijven. Volledige
overdracht van de taken die thans worden verricht door het KLPD op de autosnelwegen
ligt niet in de rede omdat een groot aantal verkeersdelicten onomstreden in
de sfeer van het strafrecht moeten blijven. Om een met het huidige stelsel
gelijk resultaat tot stand te brengen, zouden dan twee organisaties op het
gehele hoofdwegennet actief moet blijven. Dat leidt tot een aanzienlijk verlies
van doelmatigheid. Deze mening is het kabinet nog steeds toegedaan. Verder
speelt een rol dat op het hoofdwegennet parkeerovertredingen niet zoveel zullen
voorkomen dat een eigen beleid op dit punt nodig is. Wij wijzen er ten overvloede
op dat deze keuze in lijn is met het advies van de VNG.3. De betrokken actorena. De wegbeheerdersHet college van burgemeester en wethouders krijgt volgens het wetsvoorstel
derhalve de bevoegdheid tot het opleggen van een van bestuurlijke boete voor
overtreding inzake stilstaan en parkeren, en voor een beperkt aantal andere
lichte verkeersovertredingen, zoals het verkeerd gebruik maken van de weg
door voetgangers en fietsers.Door de VNG is gewezen op mogelijke afstemmingsproblemen voor gemeenten
omdat binnen hun gebied ook wegen van andere wegbeheerders lopen. Nu mede
naar aanleiding van het advies van de Raad van State is gekozen om alleen
aan gemeenten de bevoegdheid toe te kennen tot het opleggen van een bestuurlijke
boete, doet zich dit probleem niet meer voor. Wel blijft het denkbaar dat
er gemeenten zijn die menen niet op eigen kracht in staat te zijn een handhavingsapparaat
in stand te houden met voldoende kwaliteit. Dit probleem is naar
ons oordeel niet dermate zwaarwegend dat voor een andere oplossing zou moeten
worden gekozen. Voor dat geval biedt de Wet gemeenschappelijke regelingen
(Wgr) aan de gemeentebesturen een goed instrument om op dat punt samen te
werken. Daarbij zijn verschillende varianten denkbaar. In de eerste plaats
kunnen de deelnemers een openbaar lichaam in het leven roepen waarbij de toezichthouders
in dienst komen (artikel 8, eerste lid, Wgr). In dat geval draagt de gemeenschappelijke
regeling zorg voor de uitvoerende activiteiten. Daarbij kunnen de deelnemers
dan nog kiezen of ze die toezichtsactiviteiten willen laten uitvoeren krachtens
mandaat dan wel op basis van delegatie aan het openbaar lichaam. In de tweede
plaats kunnen de deelnemers kiezen voor de zogenaamde centrumgemeenteconstructie
(artikel 8, derde lid, Wgr). De in de gemeenschappelijke regeling omschreven
bevoegdheden van bestuursorganen of van ambtenaren van de deelnemers aan de
regeling worden dan krachtens een mandaatverhouding uitgeoefend door bestuursorganen,
respectievelijk door ambtenaren van een der deelnemers. Delegatie van bevoegdheden
is in deze constructie niet mogelijk.1 Het door
de Raad gesignaleerde risico van een veelheid aan samenwerkingsverbanden is
hiermee tot aanvaardbare proporties teruggebracht.Een aandachtspunt waar de Raad van State in zijn advies terecht op heeft
gewezen, betreft het punt van mogelijke problemen met buitenlandse kentekens
uit landen waarmee nog geen uitwisselingsverdrag bestaat. Wij erkennen dat
in deze door de Raad genoemde gevallen problemen kunnen ontstaan bij de tenuitvoerlegging
van opgelegde bestuurlijke boeten. De op het punt van gegevensuitwisseling
bestaande internationale verdragen hebben immers alleen betrekking op de uitwisseling
van strafrechtelijke gegevens, terwijl het in deze gevallen niet gaat om strafrechtelijke
gegevens. Wij wijzen er evenwel op dat de gemeenten problemen bij de tenuitvoerlegging
kunnen voorkomen door het aanbrengen van een wielklem. Op die manier kan immers
feitelijk worden voorkomen dat de overtreder wegrijdt zonder te betalen. Met
het oog hierop is in het wetsvoorstel alsnog de bevoegdheid opgenomen om in
bepaalde gevallen een wielklem aan te brengen en indien nodig het betrokken
motorvoertuig weg te slepen en in bewaring te stellen. Bij de vormgeving van
deze bevoegdheid is aansluiting gezocht bij de regeling zoals die thans in
de Gemeentewet is opgenomen. Dit maakt het voor de gemeenten gemakkelijker
omdat zij al bekend zijn met en gewend zijn aan deze regeling. Voor een nadere
toelichting op de voorgestelde wielklem- en wegsleepregeling wordt verwezen
naar de artikelsgewijze toelichting.b. De toezichthouder overtredingen inzake stilstaan en
parkerenDe persoon die op straat rondloopt en de informatie verzamelt en het rapport
waarin de bestuurlijke boete wordt aangekondigd, uitreikt dan wel op of aan
het motorrijtuig of de aanhangwagen achterlaat, is de toezichthouder overtredingen
inzake stilstaan en parkeren. Hij zal op straat niet tevens de bestuurlijke
boete opleggen, omdat het boetebesluit deugdelijk moet worden voorbereid.
Daarom zal hij zich beperken tot het uitschrijven van een aankondiging, in
de vorm van een rapport, dat de bestuurlijke boete wordt opgelegd. De toezichthouder
overtredingen inzake stilstaan en parkeren moet voldoen aan een aantal vereisten.1. hij is ondergeschikt aan het gemeentebestuur;2. hij moet tevens buitengewoon opsporingsambtenaar (BOA) zijn voor wat
betreft de Wet op de uitgebreide identificatieplicht, die per 1 januari
2005 in werking is getreden;3. hij moet expliciet zijn aangewezen als toezichthouder in de zin van
artikel 5:11 van de Awb. ad 1. MachtigingsconstructieMet betrekking tot de toezichthouder overtredingen inzake stilstaan en
parkeren wordt een constructie gekozen waarbij slechts aan een aan het college
ondergeschikte ambtenaar een machtiging kan worden verleend tot het uitreiken,
dan wel op of aan het motorrijtuig of de aanhangwagen achterlaten, van een
aankondiging als bedoeld in artikel 184d. Er is voor gekozen, als het gaat
om het uitschrijven van de kennisgevingen van bestuurlijke boeten, de machtiging
te beperken tot ondergeschikten. Het gaat hier om een primaire overheidstaak,
waarvoor heel duidelijk de directe verantwoordelijkheid moet liggen bij het
gemeentebestuur. Daarom is in het voorstel bepaald dat alleen ondergeschikten
kunnen worden gemachtigd tot het uitreiken van de aankondiging van een bestuurlijke
boete (artikel 184a, tweede lid). Deze constructie betekent dat het college
van burgemeester en wethouders sturing kan geven aan het «handhavingsbeleid».
Daarmee is de regie van het handhavingsbeleid en de samenhang met het preventieve
beleid geheel in handen van het gemeentebestuur. Op dit punt is in het onderhavige
wetsvoorstel dezelfde keuze gemaakt als in het wetsvoorstel Bestuurlijke boete
overlast in de openbare ruimte. Het bovenstaande betekent niet dat de inzet
van particuliere functionarissen onmogelijk is geworden. Het betekent wel
dat de desbetreffende particuliere functionaris alleen als toezichthouder
kan worden ingezet als deze ten behoeve van de opsporing wordt aangesteld
als onbezoldigd ambtenaar van de gemeente. Niet kan worden volstaan met het
enkel afsluiten van een contract tussen het betrokken bestuursorgaan en een
particulier bedrijf. De controle op de uitoefening van de opsporingsbevoegdheid
kan niet worden gewaarborgd door een dergelijk contract. De controle moet
door het betrokken bestuursorgaan in haar volle omvang worden uitgeoefend.ad 2. IdentiteitscontroleVoor de opsporing is aansluiting gezocht bij de systematiek uit de Wegenverkeerswet
1994 en de Wahv. In beginsel wordt, in geval de overtreding is verricht met
een voertuig, eerst gerechercheerd naar de bestuurder, maar als diens identiteit
niet aanstonds kan worden vastgesteld, zal de boete worden opgelegd aan de
kentekenhouder. De overtredingen die onder de werking van het onderhavige
wetsvoorstel zullen vallen, zullen voor het overgrote deel kentekenzaken zijn.Omdat primair toch op de bestuurder wordt gerechercheerd, is het noodzakelijk
de tot uitreiking van de aankondiging van een bestuurlijke boete bevoegde
ambtenaren te voorzien van de noodzakelijke bevoegdheden betreffende het vaststellen
van de identiteit van de bestuurder. De noodzaak om bedoelde ambtenaren deze
bevoegdheid te geven is daarnaast van belang, omdat het de bedoeling is de
bestuurlijke boete ook mogelijk te maken voor enkele lichte verkeersovertredingen
begaan door andere verkeersdeelnemers dan bestuurders van motorrijtuigen.In de Wet op de uitgebreide identificatieplicht, die op 1 januari
2005 in werking is getreden, worden de bevoegdheden voor de politie, bijzondere
opsporingsambtenaren (BOA's) en toezichthouders om inzage te vragen in het
identiteitsbewijs uitgebreid. Voor het uitreiken van de aankondiging van een
bestuurlijke boete is het essentieel dat de desbetreffende toezichthouder
bevoegd is om inzage te verzoeken in het identiteitsbewijs. Omdat primair
de bestuurlijke boete aan de bestuurder wordt opgelegd, dan wel in die gevallen
waarin geen sprake is van een bestuurder, maar van een verkeersdeelnemer,
niet zijnde een bestuurder, moeten in de gevallen waarin die aanwezig is,
de NAW (Naam, Adres, Woonplaats)-gegevens bekend zijn bij de ambtenaar. Met
behulp van het identiteitsbewijs kunnen deze gegevens worden gecontroleerd,
bijvoorbeeld aan de hand van de Gemeentelijke Basis Administratie (GBA). Op
deze manier kan zekerheid worden verkregen dat de boete aan de juiste persoon
wordt opgelegd. De verplichting dat de toezichthouder tevens BOA is, completeert het geheel
aan bevoegdheden om de bestuurlijke boete te effectueren. Mocht niet worden
voldaan aan het verzoek van de toezichthouder om inzage te verlenen in het
identiteitsbewijs, dan kan de toezichthouder optreden als BOA en hiervan proces-verbaal
opmaken. In die hoedanigheid is hij bovendien bevoegd een verdachte mee te
voeren naar het politiebureau ter identificatie. In de Wet op de uitbreide
identificatieplicht is in het nieuwe artikel 447e van het Wetboek van Strafrecht
(Sr) het niet voldoen aan de identificatieplicht strafbaar gesteld. Een BOA
heeft de bevoegdheid om een proces-verbaal op te maken wegens overtreding
van artikel 447e Sr. Met de bevoegdheden die de aanwijzing als BOA meebrengen
beschikt de toezichthouder over een afgewogen geheel van bevoegdheden die
hem de mogelijkheid bieden om het instrument van de bestuurlijke boete slagvaardig
te hanteren. Het moet natuurlijk wel duidelijk zijn wanneer wordt opgetreden
in de hoedanigheid van toezichthouder overtredingen inzake stilstaan en parkeren,
en wanneer wordt opgetreden als BOA inzake de Wet op de uitgebreide identificatieplicht.Als de bestuurder niet aanstonds kan worden achterhaald, wordt de bestuurlijke
boete (indien het een overtreding betreft begaan met een gekentekend voertuig)
opgelegd aan de kentekenhouder en laat de toezichthouder de aankondiging van
de bestuurlijke boete achter op of aan het motorrijtuig of de aanhangwagen
waarmee de overtreding is begaan. Het onderhavige wetsvoorstel voorziet in
een regeling hoe dan te handelen.Aan de aanwijzing als buitengewoon opsporingsambtenaar zijn bijzondere
voorwaarden verbonden. In artikel 142 van het Wetboek van Strafvordering (Sv)
is bepaald dat de Minister van Justitie, onderscheidenlijk het College van
procureurs-generaal, aan personen een akte van opsporing kan verlenen. De
bevoegdheid tot opsporing strekt zich uit tot de in de akte aangeduide strafbare
feiten. Op deze wijze kan aan toezichthouders een opsporingsbevoegdheid worden
toegekend voor het in artikel 447e Sr omschreven strafbare feit. Ter uitvoering
van artikel 142, vierde lid, Sv is het Besluit buitengewoon opsporingsambtenaar
vastgesteld waarin onder meer de betrouwbaarheid, beëdiging en instructie
van buitengewoon opsporingsambtenaren zijn geregeld. Verder vormen de bepalingen
omtrent de bekwaamheid een belangrijk onderdeel van dit besluit. De bekwaamheid
moet blijken uit het met goed gevolg hebben afgelegd van een examen waarmee
de Minister van Justitie heeft ingestemd. Op deze manier wordt een adequaat
niveau van bekwaamheid gewaarborgd. Wij menen dat hiermee de zorgen die door
het OM zijn verwoord omtrent de kwaliteit van de BOA in het door hem uitgebrachte
advies zijn weerlegd.Er zullen geen extra dwangmiddelen aan deze bevoegdheid worden toegekend.
Een opsporingsambtenaar is bevoegd een verdachte mee te voeren naar het politiebureau
ter identificatie. Daarmee is in beginsel gewaarborgd dat de toezichthouder
voldoende instrumenten heeft om effectief op te treden in de publieke ruimte.
De toezichthouders zijn geen politieambtenaren en hebben daarom geen toegang
tot politieregisters. Aan een BOA kunnen gegevens worden verstrekt uit politieregisters,
voor hij deze nodig heeft ter uitvoering van het onderzoek waarbij hij is
betrokken. Dit zal in het kader van de taakuitoefening van de toezichthouder
overtredingen inzake stilstaan en parkeren nagenoeg nooit aan de orde zijn.ad 3. Aanwijzing als toezichthouderVolgens de Wet op de uitgebreide identificatieplicht heeft slechts een
toezichthouder in de zin van de Awb de bevoegdheid inzage te vragen in identiteitspapieren
(toekomstig artikel 5:16a Awb). Volgens artikel 5:11 Awb moet een toezichthouder
zijn aangewezen bij of krachtens wettelijk voorschrift voor het houden van
toezicht op de naleving van het bepaalde bij of krachtens enig
wettelijk voorschrift. De toezichthouder overtredingen inzake stilstaan en
parkeren moet dus conform artikel 5:11 Awb bij of krachtens wettelijk voorschrift
worden aangewezen als toezichthouder. In het artikelsgewijs commentaar wordt
hier nader op ingegaan.c. De politieIn de aanvankelijke opzet van het onderhavige wetsvoorstel was gekozen
voor exclusiviteit. Het bestuursorgaan zou de exclusieve bevoegdheid krijgen
om voor bepaalde overtredingen een bestuurlijke boete op te leggen en voor
de politie zou in beginsel geen rol meer zijn weggelegd. Wel was voorzien
in de mogelijkheid de politie de bevoegdheid tot het opleggen van een bestuurlijke
boete te mandateren. In verschillende uitgebrachte adviezen is op dit punt
ingegaan. Zowel het NPI, als de Rvdr, de NVvR en de VNG gaven te kennen dat
de politie bevoegd moet blijven op te treden. Het NPI stelde daarbij dat het
primaat van de handhaving door middel van operationele regie, zelfs in handen
van de politie moet blijven. Verder bestonden bij deze instanties ernstige
bezwaren tegen deze aanvankelijk voorziene vrijblijvende mandatering.In de brief van 28 oktober 2003 (Kamerstukken II, 2003/04, 28 684,
nr. 20) hebben de Ministers van Justitie en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksaangelegenheden
aangegeven dat een keuze voor de mogelijkheid van een bestuurlijke boete niet
tot gevolg zou moeten hebben dat de politie niet langer bevoegd zou zijn om
op te treden tegen feiten die dan ook met een bestuurlijke boete kunnen worden
afgedaan. Bij het Algemeen Overleg van 18 december 2003 over de bestuurlijke
boete (Kamerstukken II, 2003/04, 28 684, nr. 22) heeft de Minister van
Justitie nogmaals te kennen gegeven te hechten aan het feit dat de politie
bevoegd blijft tot strafrechtelijk optreden, dan wel optreden op basis van
de Wahv.Gelet hierop, alsmede rekening houdende met de op dit punt uitgebrachte
adviezen, is in het onderhavige wetsvoorstel alsnog gekozen voor een duaal
stelsel: de politie blijft bevoegd strafrechtelijk dan wel via de weg van
de Wahv op te treden, ook al heeft het college van burgemeester en wethouders
de bevoegdheid tot het opleggen van een bestuurlijke boete en de primaire
verantwoordelijkheid voor de handhaving.Wij hebben ervoor gekozen de politie niet de bevoegdheid te geven tot
het opleggen van een bestuurlijke boete, omdat het niet wenselijk is dat de
politie een bestuursrechtelijke bevoegdheid krijgt toebedeeld, daar waar er
juist voor gekozen wordt de rol van de gemeente meer op de voorgrond te laten
treden. Bovendien speelt mee de overweging dat dan de politie gaat werken
onder gezag en ten behoeve van het bestuursorgaan, en daarmee buiten de bestaande
gezagsverhoudingen.Het gemeentebestuur krijgt voor wat betreft de aanpak van de overtredingen
inzake het stilstaan en parkeren, en de enkele andere verkeersovertredingen
die dan door middel van bestuurlijke boete kunnen worden afgedaan, het primaat
bij de handhaving in de publieke ruimte. Het wordt stelselmatig verantwoordelijk
voor de handhaving van de feiten die door middel van een bestuurlijke boete
kunnen worden afgedaan. De politie zal niet meer stelselmatig aandacht besteden
aan die overtredingen en het gemeentebestuur draagt 24 uur per dag de verantwoordelijkheid
voor de handhaving op dit terrein. Het is echter voorstelbaar dat het gemeentebestuur
ervoor kiest niet op alle uren en tijden van de dag voor alle typen feiten
die onder de bestuurlijke boete vallen personen «klaar te hebben staan».
Het heeft de vrijheid de inzet van personen die bevoegd zijn tot het aanbieden
dan wel op of aan het voertuig achterlaten van de aankondiging van de bestuurlijke
boete, te bepalen, afhankelijk van de lokale omstandigheden en noodzaak. Indien
het echter noodzakelijk is om in het weekend en in de avonduren
te handhaven, zal het hiervoor de verantwoordelijkheid dragen en hiervoor
geen beroep kunnen doen op inzet door het regionale politiekorps.Voorkomen moet worden dat een persoon die reeds een bestuurlijke boete
opgelegd heeft gekregen, nogmaals strafrechtelijk een boete opgelegd krijgt
of een Mulderbeschikking, of omgekeerd. Ter voorkoming hiervan is een aantal
bepalingen opgenomen. Bij de artikelsgewijze toelichting zal hierop nader
worden ingegaan.4. Bestuurlijk beboetbare feiten en de hoogte van de sanctiea. Bestuurlijk beboetbare feiten1. Overtredingen inzake stilstaan en parkerenDe overtredingen die met een bestuurlijke boete zullen kunnen worden afgedaan,
worden opgenomen in een algemene maatregel van bestuur. Het zal hier primair
overtredingen betreffen inzake stilstaan en parkeren waarvoor thans een Mulderbeschikking
kan worden aangeboden, alsmede overtredingen inzake stilstaan en parkeren
die in de plaatselijke verordening zijn strafbaar gesteld. Met de opneming
van deze laatste categorie wordt tegemoet gekomen aan de wens van de VNG om
ook voor deze feiten afdoening door bestuurlijke boete mogelijk te maken.
Het wetsvoorstel voorziet in een uitzondering voor overtredingen waarbij letsel
aan personen is ontstaan of schade aan goederen is toegebracht.De VNG heeft in haar advies de wens uitgesproken ook de parkeerovertredingen
die thans langs fiscale weg worden afgedaan, op termijn onder de werking van
deze wet te brengen. De mogelijkheid voor gemeenten om het parkeren fiscaal
te belasten is gebaseerd op artikel 225 van de Gemeentewet. Op grond van dit
artikel kunnen gemeenten parkeerbelasting heffen op plaatsen die daarvoor
uitdrukkelijk in de gemeentelijke parkeerverordening zijn aangewezen. De gemeenten
kunnen kiezen uit twee handhavingsmethoden: via de Wahv dan wel langs fiscale
weg, door in de verordening de mogelijkheid op te nemen tot het opleggen van
een naheffingsaanslag (de artikelen 234 en 235 van de Gemeentewet). Veel gemeenten
hebben gekozen voor deze tweede methode. Daarmee kunnen zij de kosten van
de handhaving, dat wil zeggen de kosten van het opleggen van de naheffingsaanslag,
op de belastingplichtige verhalen. Elke gemeente is vrij om met inachtneming
van een maximumbedrag (voor 2005 is dat € 46,–) zelf de kosten
van de naheffingsaanslag vast te stellen. Daarnaast kunnen langs die weg ook
eventuele kosten wegens het wegslepen en tijdelijk in bewaring nemen van het
motorrijtuig op de belastingplichtige worden verhaald. Naast de opbrengst
van de parkeerbelasting komt dan ook de opbrengst van de in rekening gebrachte
kosten van het opleggen van de naheffingsaanslag ten goede aan de gemeente
zelf. Het nadeel voor gemeenten van handhaving via de Wahv is dat de opbrengsten
van de boeten die zijn opgelegd op grond van die wet dan naar het Rijk vloeien.Ter discussie staat nu niet het al dan niet afschaffen van de bevoegdheid
voor de gemeenten om parkeerbelasting te heffen, maar het al dan niet afschaffen
van de mogelijkheid om het handhaven van de verplichting tot betaling van
parkeerbelasting zelf ook langs fiscale weg aan te pakken. De fiscale naheffingsaanslag
wordt opgelegd om naast de kosten van de handhaving ook de achterstallige
parkeerbelasting zelf te innen. Die bedragen zijn per locatie verschillend.
Indien wordt gekozen voor handhaving via een bestuurlijke boete, dan kan deze
differentiatie niet worden gecontinueerd, maar zal een vast boetebedrag moeten
worden gehanteerd. Het gefiscaliseerd parkeren werkt goed in de praktijk en
het zou te ver voeren om in dit stadium de fiscale handhaving
af te schaffen. Bij nader inzien is echter geconcludeerd dat wel de andere
handhavingsmethodiek, derhalve de handhaving via de Wahv zoals dat ook geschiedt
bij het fout parkeren, kan worden vervangen door de mogelijkheid voor de gemeenten
om zelf een bestuurlijke boete op te leggen. Gemeenten die dat willen, kunnen
dan voor betaald parkeren en voor fout parkeren kiezen voor dezelfde handhavingsmethode,
maar gemeenten waar de fiscale handhaving goed functioneert en waar omzetting
in bestuurlijke handhaving op korte termijn te veel werk met zich zou brengen,
kunnen dan toch kiezen voor het handhaven van deze methode van fiscale handhaving.
De VNG heeft overigens aangegeven op termijn te streven naar bestuurlijke
handhaving voor parkeerovertredingen die thans met een fiscale kostenopslag
worden afgedaan. Wanneer dit voornemen is gerealiseerd zal naar onze mening
een verdere bijdrage zijn gerealiseerd aan de overzichtelijkheid van de parkeerhandhaving
en zal tegemoet zijn gekomen aan de daartoe strekkende opmerking van de Raad
van State.2. Overige verkeersovertredingenZoals eerder is opgemerkt, is door verschillende instanties met kracht
gepleit om ook voor andere lichte verkeersdelicten afdoening door bestuurlijke
boete mogelijk te maken. Mede gelet op de aangevoerde argumenten zijn wij
voornemens om voor een beperkt aantal andere lichte verkeersovertredingen
afdoening door middel van bestuurlijke boete mogelijk te maken. Wij denken
hierbij aan overtredingen die de plaats op de weg betreffen van voetgangers
en fietsers.De overtredingen waarvoor bestuurlijke boete mogelijk zal kunnen worden,
zullen worden opgenomen in een algemene maatregel van bestuur, die op grond
van artikel 2b van de Wegenverkeerswet 1994 zal worden voorgehangen bij beide
Kamers der Staten-Generaal.Ten aanzien van de overige verkeersovertredingen wijzen wij er op dat
hiervoor reeds een uiterst effectief functionerend systeem van bestuurlijke
handhaving is neergelegd in de Wahv. In tegenstelling tot parkeren, dat vaak
al door gemeentelijke buitengewoon opsporingsambtenaren wordt gehandhaafd,
verwachten wij geen verbetering van de handhaving van de overige verkeersfeiten
als die worden overgebracht naar het lokale niveau. Versnippering van de handhaving
over de gemeentebesturen betekent dat deskundigheid verloren gaat en duur
moet worden opgebouwd of binnengehaald. Het risico is groot dat dit ten koste
gaat van de handhaving van de lastig handhaafbare normen. Politie en Justitie
zullen hun invloed op de prioritering van de te handhaven normen zien verminderen.
Bovendien zullen gemeenten bij de verwerking van de boeten geen gebruik kunnen
maken van de schaalvoordelen die gelden indien deze verkeersfeiten landelijk
uniform worden afgedaan. De doelmatigheid van de verkeershandhaving zal worden
aangetast. De politie moet naar het oordeel van ondergetekenden actief blijven
op de weg, zowel met het oog op de verkeersveiligheid als met het oog op andere
politietaken. Voor effectieve en efficiënte handhaving rond ernstige
verkeersdelicten als grove snelheidsovertredingen en agressief rijgedrag is
een speciaal toegeruste en niet aan een bepaald gemeentelijk territoir gebonden
handhavingsorganisatie onontbeerlijk.De Raad van State heeft geadviseerd de delegatiegrondslag voor de andere
verkeersdelicten dan overtredingen inzake stilstaan en parkeren nauwkeuriger
te begrenzen. Op basis van de in het algemeen deel van de toelichting genoemde
onderzoeken, kan worden gesteld dat dit wetsvoorstel geen betrekking zal hebben
op delicten die in de Wegenverkeerswet 1994 als misdrijf zijn aangemerkt.
Dat zou niet overeenkomen met het uitgangspunt dat alleen delicten met een
geringe normatieve lading in aanmerking kunnen komen voor afdoening
door middel van een bestuurlijke boete. Met het oog hierop hebben wij de term
«verkeersdelicten» gewijzigd in: verkeersovertredingen. Wij beogen
daarmee aan te geven dat onze voorstellen alleen betrekking kunnen hebben
op delicten die op grond van de Wegenverkeerswet 1994 als overtreding zijn
aangemerkt.b. De hoogte van de sanctiesDe keuze om naast de bevoegdheid voor het college van burgemeester en
wethouders om een bestuurlijke boete op te leggen, de strafrechtelijke afdoening
dan wel het aanbieden van Muldersancties door de daartoe bevoegde personen
open te houden, brengt de noodzaak met zich mee om de hoogte van de verschillende
sancties op elkaar af te stemmen. Het kan immers de burger niet worden uitgelegd
dat de hoogte van de sanctie afhankelijk is van wie de sanctie oplegt: het
college van burgemeester en wethouders of de politieambtenaar die strafrechtelijk
optreedt dan wel een Mulderbeschikking uitschrijft. De VNG pleit in haar advies
voor fixatie van de boetebedragen. Fixatie van de bedragen past ook in de
uitgangspunten die het toenmalig kabinet heeft geformuleerd voor de mogelijke
toepasbaarheid van de bestuurlijke boete in het standpunt naar aanleiding
van het rapport van de Commissie «Handhaven op niveau». Een van
die uitgangspunten was dat het moest gaan om delicten waarvoor bestraffing
met vaste tarieven mogelijk is. Daarom zal in de algemene maatregel van bestuur
waarin de lijst van overtredingen is opgenomen die in aanmerking komen voor
afdoening door middel van een bestuurlijke boete, bij elke overtreding de
hoogte van de boete voor die overtreding worden vastgesteld. Deze hoogte zal
telkens worden afgestemd met de hoogte voor de strafrechtelijke dan wel de
Muldersanctie voor de desbetreffende overtreding. Dit betekent concreet dat
als de tarieven in de bijlage bij de Wahv worden aangepast, dat ook zal gebeuren
met de tarieven opgenomen in de op de onderhavige wet gebaseerde algemene
maatregel van bestuur.5. Juridische inkaderinga. Plaats van de regelingBij het Wetsvoorstel bestuurlijke boete overlast in de openbare ruimte
wordt voorgesteld de regeling onder te brengen in de Gemeentewet. Dit is een
logische keuze omdat de bevoegdheid voor de raad om het college van burgemeester
en wethouders of de burgemeester in bepaalde gevallen de mogelijkheid te geven
om een bestuurlijke boete op te leggen, aansluit bij de bevoegdheid van de
raad krachtens artikel 154 van de Gemeentewet. Bovendien ligt regeling in
de Gemeentewet voor de hand, omdat het bij het Wetsvoorstel bestuurlijke boete
overlast in de openbare ruimte alleen om de gemeenten gaat.In het onderhavige wetsvoorstel gaat om de handhaving van overtredingen
die zijn opgenomen in een op de Wegenverkeerswet 1994 gebaseerde algemene
maatregel van bestuur. Wij stellen daarom voor de regeling van de bestuurlijke
boete in de Wegenverkeerswet 1994 op te nemen.b. Verhouding tot het wetsvoorstel Vierde tranche AwbEen onderwerp dat aandacht verdient in dit algemene deel van de memorie
van toelichting is de verhouding van het onderhavige wetsvoorstel tot het
wetsvoorstel Vierde tranche van de Awb. In de memorie van toelichting bij
dit wetsvoorstel wordt een uiteenzetting gegeven van de criteria op basis
waarvan kan worden besloten tot invoering van het handhavingsinstrument van
de bestuurlijke boete. Bij de keuze voor de bestuurlijke boete
in het onderhavige wetsvoorstel is met deze criteria rekening gehouden (zie
ook paragraaf 1b). Verder wordt met het wetsvoorstel Vierde tranche Awb
de Awb aangevuld met algemene regels inzake bestuursrechtelijke geldschulden
en inzake bestuurlijke handhaving, in het bijzonder de bestuurlijke boete.
Het wetsvoorstel Vierde tranche Awb harmoniseert en uniformeert de algemene
regels op deze terreinen en heeft als grote voordeel dat, bij inwerkingtreding,
deze algemene regels uit de diverse bijzondere wetten kunnen worden geschrapt
en vanaf dat moment overzichtelijk bij elkaar staan in de Awb. Deze algemene
regels inzake bestuursrechtelijke geldschulden en de bestuurlijke boete zijn
in het bijzonder ook van belang voor het onderhavige wetsvoorstel. Niet onmogelijk
is dat het onderhavige wetsvoorstel, in het bijzonder vanwege de dringende
oproep vanuit het parlement (motie Algra c.s. van 30 oktober 2003, Kamerstukken
II 2003/04, 29 200 VII, nr. 16), eerder kracht van wet zal krijgen dan
het wetsvoorstel Vierde tranche Awb. Dit heeft tot gevolg dat in het onderhavige
wetsvoorstel algemene bepalingen moeten worden opgenomen inzake bestuursrechtelijke
geldschulden en de bestuurlijke boete, die voor het grootste deel weer geschrapt
kunnen worden op het moment dat het wetsvoorstel Vierde tranche Awb tot wet
wordt verheven en in werking treedt. Dat zal dan gebeuren bij de aanpassingswetgeving
voor de Vierde tranche Awb. Dit geldt overigens niet voor de bepaling waarin
de bestuurlijke boetebevoegdheid wordt toegekend, aangezien het wetsvoorstel
Vierde tranche Awb ervan uitgaat dat deze bevoegdheid in een bijzondere wet
wordt geregeld.In het onderhavige wetsvoorstel is voor wat betreft de algemene regels
inzake de oplegging van de bestuurlijke boete zoveel mogelijk aansluiting
gezocht bij het wetsvoorstel Vierde tranche Awb. Een belangrijke vraag in
dat verband is of er een aanvullende regeling nodig is in verband met het
feit dat de bestuurlijke boete voor overtredingen betreffende stilstaan en
parkeren op straat wordt opgelegd. Dit zou mogelijk problemen op kunnen leveren,
aangezien op de terreinen waar de bestuurlijke boete thans wordt opgelegd
(bijvoorbeeld belastingen, sociale zekerheid, Warenwet, Arbeidsomstandighedenwet)
na de constatering van de overtreding op een later moment een besluit houdende
een bestuurlijke boete wordt toegestuurd.Naar ons oordeel is het van groot belang dat bij de ontdekking op heterdaad
van iemand die zich schuldig maakt aan een bestuurlijk beboetbaar feit, de
aankondiging van een boetebeschikking op dat moment wordt uitgereikt. Daartoe
is in aanvulling op de algemene regels een bijzondere voorziening in het onderhavige
wetsvoorstel opgenomen. In artikel 184d is voorgeschreven dat de aankondiging
van de boetebeschikking zo mogelijk terstond wordt uitgereikt in de vorm van
een rapport. Kan de bestuurder niet aanstonds worden vastgesteld, dan wordt
het rapport, de aankondiging van de beschikking, achtergelaten op of aan het
motorrijtuig of de aanhangwagen waarmee de overtreding is begaan. Dit rapport
vormt het bestuursrechtelijke equivalent van het proces-verbaal bij het plegen
van een strafbaar feit.Ten aanzien van de bestuursrechtelijke geldschulden is, net zoals in het
Wetsvoorstel bestuurlijke boete overlast in de openbare ruimte, aangesloten
bij de regeling inzake betaling, aanmaning en invordering uit de Arbeidsomstandighedenwet
1998. In het wetsvoorstel Vierde tranche Awb is een uitgebreide regeling opgenomen
inzake het ontstaan en de inhoud van de verplichting tot betaling, verzuim
en wettelijke rente, verjaring en aanmaning en invordering bij dwangbevel.
Het zou op dit moment te ver voeren om deze regeling in haar geheel in het
onderhavige wetsvoorstel op te nemen. Daarom is gekozen voor aansluiting bij
de regeling uit de Arbeidsomstandighedenwet 1998. De desbetreffende bepalingen
kunnen voor een groot deel vervallen met de inwerkingtreding
van het wetsvoorstel Vierde tranche van de Awb.c. RechtsbeschermingBij het opstellen van dit voorstel is rekening gehouden met de kaders
van de Awb. Een besluit tot het opleggen van een bestuurlijke boete is een
besluit in de zin van de Awb. Dit betekent dat tegen een besluit dat door
of namens het bestuursorgaan is genomen, bezwaar kan worden gemaakt bij dat
bestuursorgaan. Deze gang van zaken komt overeen met de rechtsgang die ook
geldt bij het gros van besluiten van de gemeentebesturen. Dit brengt mee dat
voor de behandeling van een bezwaarschrift die tegen de beschikking tot het
opleggen van de bestuurlijke boete wordt ingediend, gebruik kan worden gemaakt
van bestaande voorzieningen.Indiening van een bezwaarschrift schort de betalingsverplichting niet
op. Hiermee wordt voorkomen dat een bezwaarschrift enkel wordt ingediend om
de betalingsverplichting op te schorten. Het bestuursorgaan kan er, desgewenst,
voor kiezen in de beschikkingen zelf op te nemen dat niet tot inning wordt
overgegaan. Dit kan het voordeel hebben van vergroting van de efficiency,
omdat op deze wijze geen «dubbele» administratie behoeft te worden
bijgehouden. Indien een dergelijke bepaling niet in de beschikking wordt opgenomen,
kan de boete na het verstrijken van de betalingstermijn (zes weken) worden
geïnd. In dat geval is niet relevant of van de bezwaartermijn gebruik
is gemaakt.Artikel 184n bepaalt dat de beslissing van het tot opleggen bevoegde bestuursorgaan
op het door betrokkene ingediende bezwaar door de kantonrechter wordt getoetst.
Het artikel verklaart de artikelen 6, tweede lid, 10 en 12 tot en met 20d
van de Wahv van overeenkomstige toepassing. Deze artikelen bevatten diverse
procedurele bepalingen omtrent de behandeling van het beroep bij de kantonrechter
en het hoger beroep bij het gerechtshof te Leeuwarden. Daarbij is expliciet
bepaald dat waar in de Wahv «officier van justitie» staat, telkens
«bestuursorgaan» moet worden gelezen. Hiermee wordt een bijzonder
regime van toepassing verklaard, aangezien de Awb voorschrijft dat een belanghebbende
tegen een beslissing op bezwaar beroep kan instellen bij de bestuursrechter
van de rechtbank.De keuze om de bestaande structuur ten aanzien van het beroep en hoger
beroep uit de Wahv in het voorliggende wetsvoorstel over te nemen is ingegeven
door de wens om continuïteit te bewerkstelligen in het bestaande stelsel
van rechtsbescherming in de fase van het beroep en het hoger beroep. De bestaande
expertise bij de sector kanton van de rechtbank en het gerechtshof te Leeuwarden
op basis van de Wahv kan worden benut om de besluiten die het bestuur neemt
op grond van dit wetsvoorstel ten aanzien van de beboetbare feiten te toetsen.Om een dam op te werpen tegen het al te gemakkelijk procederen is, mede
naar aanleiding van het advies van de Rvdr en van de Raad van State, bezien
of, analoog aan de regeling in de Wahv, een verplichting tot zekerheidstelling
zou kunnen worden opgenomen. Dit bleek evenwel op praktische problemen te
stuiten: volgens de regeling in de Wahv wordt, als het beroep ongegrond wordt
verklaard, de zekerheidstelling verrekend met het bedrag van de sanctie. Het
mede van toepassing verklaren van deze regeling zou betekenen dat er ingewikkelde
verrekeningen zouden moeten plaatsvinden tussen rechtbank en gemeente om tegemoet
te kunnen komen aan het uitgangspunt dat de opbrengsten van de bestuurlijke
boete ten goede komen aan de gemeente. Het zou evenmin een oplossing zijn
om de zekerheidsstelling te laten betalen op rekening van de gemeente, omdat
dat weer zou leiden tot extra berichtenverkeer tussen gemeente en rechtbank
dat de zekerheidstelling heeft plaatsgevonden. Overneming van
zo'n bepaling zou derhalve alleen maar leiden tot extra administratieve handelingen,
met veel risico's op miscommunicatie en fouten. Zonder de bepaling dat de
zekerheidstelling wordt verrekend met de sanctie (mutatis mutandis de bestuurlijke
boete) is er evenwel geen sprake van zekerheidstelling, maar eigenlijk van
een vorm van griffierecht. Dat heeft uiteindelijk geleid tot het voorstel
om op dit punt aan te sluiten bij de regeling in het wetsvoorstel bestuurlijke
boete overlast in de openbare ruimte en de Awb: een verplichting tot betaling
van griffierechten. Over de hoogte van het griffierecht merken wij op dat
een (nog) lager griffierecht zou betekenen dat de verwerkings- en inningskosten
niet meer worden gedekt, zodat een substantiële verlaging van het griffierecht
door ons niet reëel wordt geacht. Bovendien zijn wij van oordeel dat
met de voorgestelde regeling van het griffierecht het recht op toegang tot
de rechter, zoals beschermd in artikel 6 van het EVRM, voldoende wordt gegarandeerd.
Het gaat hier naar ons oordeel niet om hoge bedragen, die bovendien worden
gerestitueerd indien de rechtzoekende in het gelijk wordt gesteld. Bovendien
kan de rechter in bijzondere gevallen, waarin het recht op toegang tot de
rechter uit artikel 6 van het EVRM toch in het gedrang zou komen, dit bedrag
matigen.Naar ons oordeel is de toegankelijkheid van de rechter in geografische
zin in voldoende mate gewaarborgd, gelet op het feit dat zowel in het onderhavige
wetsvoorstel als in het wetsvoorstel bestuurlijke boete overlast in de openbare
ruimte, beroep moet worden ingesteld bij de rechtbank, zij het dat op basis
van het onderhavige voorstel het beroep niet wordt behandeld door de bestuursrechter,
maar door de kantonrechter. Voor de vraag welke rechtbank bevoegd is, moeten
weliswaar verschillende criteria worden aangelegd, maar dit zal slechts in
zeer beperkte gevallen leiden tot een verschil in competentie van de rechtbanken
in geografische zin. Het hoger beroep is in het belang van de rechtseenheid
geconcentreerd bij het gerechtshof te Leeuwarden. De omstandigheid dat het
gaat om hoger beroep zal meebrengen dat het om een beperkt aantal zaken gaat.
Voor de overtredingen die zijn opgenomen in de Wahv wordt hiermee de bestaande
praktijk voortgezet.Thans is niet goed in te schatten in welke mate bezwaar zal worden gemaakt
tegen het opleggen van de bestuurlijke boete. Een aantal factoren zal hierbij
een rol spelen, namelijk: de wijze van toepassing door de betrokken ambtenaar
en de intensiteit van de handhaving door het betrokken gemeentebestuur. Wel
wijzen wij op de mogelijkheden die de Awb biedt voor een efficiënte afdoening
van bezwaarschriften. Zo kan bijvoorbeeld op grond van artikel 7:5 Awb het
horen ook plaatsvinden door één of meer ambtenaren en kan, indien
bezwaarde hiermee instemt, ook worden gekozen voor het telefonisch horen.
Daarnaast kan op het organisatorische vlak veel winst geboekt worden bij de
efficiënte afdoening van bezwaren, waarbij wij wijzen op de in maart
2004 door de ministers van Justitie en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
uitgebrachte handreiking voor de behandeling van bezwaarschriften (Ministerie
van Justitie en Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
De bezwaarschriftprocedure stap voor stap; een handreiking voor de praktijk,
Den Haag 2004).d. Verhouding tot strafvordering, respectievelijk de WahvIn het onderhavige wetsvoorstel is, in de lijn van de brief van 28 oktober
2003 (Kamerstukken II 2003/04, 28 684, nr. 20), ervoor gekozen dat de
politie bevoegd blijft om strafrechtelijk dan wel via de Wahv op te treden
tegen overtredingen inzake stilstaan en parkeren van voertuigen, en tegen
het beperkte aantal andere lichte verkeersovertredingen waarvoor op grond
van het onderhavige wetsvoorstel een bestuurlijke boete zal kunnen
worden aangeboden. Er bestaat overeenstemming over de ongewenstheid van de
toekenning van de bevoegdheid aan de politie om ook de bestuurlijke boete
op te leggen, onder andere omdat de politie dan gaat werken onder gezag en
ten behoeve van het gemeentebestuur, en daarmee buiten de bestaande gezagsverhoudingen.
Op dit punt is reeds in paragraaf 3c ingegaan.Een belangrijk gevolg van de keuze voor dit gemengde systeem is dat de
hoogte van de bestuurlijke boete en de strafrechtelijke boete op elkaar zullen
moeten worden afgestemd. Een bestuurlijke boete voor eenzelfde overtreding,
gepleegd in dezelfde gemeente, dient gelijk te zijn aan de gevorderde strafrechtelijke
boete dan wel de hoogte van de Muldersanctie. Dit vloeit voort uit het gelijkheidsbeginsel.
Dit betekent dat de hoogte van de boete moet zijn afgestemd met de hoogte
van de boetes zoals door het OM wordt gehanteerd. Het OM hanteert landelijk
vastgesteld lijsten met boetehoogten voor diverse overtredingen, waaronder
overtredingen inzake stilstaan en parkeren. De hoogtes van de boetes voor
deze delicten zullen worden opgenomen in de algemene maatregel van bestuur.
Hierop is reeds ingegaan in paragraaf 4b.Door de samenloop met het strafrecht en de bevoegdheden van politie en
justitie, achten wij het noodzakelijk in de algemene maatregel van bestuur
niet alleen de overtredingen op te nemen die bestuurlijk kunnen worden beboet,
maar ook de hoogte van de voor een concrete overtreding op te leggen bestuurlijke
boete. Het bestuursorgaan wordt stelselmatig verantwoordelijk voor de handhaving
van alle in de algemene maatregel van bestuur
opgenomen overtredingen. Overigens zij aangestipt dat de nadelen van een duaal
stelsel niet geheel kunnen worden weggenomen. Zo kan er onder meer op worden
gewezen dat bestuurlijke boetes niet voorkomen in de justitiële documentatie.
Dat beperkt de mogelijkheden om bij bestraffing rekening te houden met recidive.
In zijn algemeenheid zal dit evenwel niet op grote bezwaren stuiten.6. Wetsvoorstel bestuurlijke boete overlast in de openbare
ruimte en wetsvoorstel OM-afdoeninga. Wetsvoorstel bestuurlijke boete overlast in de openbare
ruimteIn het programma «Naar een veiliger samenleving» (Kamerstukken
II, 2002/03, 28 684, nr. 1) alsmede in het Hoofdlijnenakkoord is het
voorstel opgenomen om gemeentebesturen de bevoegdheid te geven om voor nader
te bepalen delicten, de zogenaamde kleine ergernissen, een bestuurlijke boete
op te leggen. In de afgelopen periode zijn de contouren van een nieuw sanctiestelsel
voor de aanpak van overlast in de openbare ruimte verder ontwikkeld. Er zijn
door verschillende instanties adviezen uitgebracht over deze contouren. Bij
brief van 28 oktober 2003 (Kamerstukken II, 2003/04, 28 684, nr.
20) is de Tweede Kamer hierover geïnformeerd. Op basis van de ontvangen
reacties is vervolgens een wetsvoorstel opgesteld dat de gemeenten de mogelijkheid
biedt om de bestuurlijke boete in te voeren voor de zogenaamde kleine ergernissen.
Het betreft hier vooral overtredingen die doorgaans in de APV zijn opgenomen.b. Wetsvoorstel OM-afdoeningHet wetsvoorstel OM-afdoening vervangt de bestaande, algemene regeling
voor de buitengerechtelijke afdoening van strafzaken via de transactie door
een andere, en voegt derhalve geen extra afdoeningsmodaliteit toe. De omvorming
van de transactie tot een strafbeschikking maakt het mogelijk dat in de strafbeschikking
straffen en maatregelen worden opgenomen waarvan de tenuitvoerlegging niet
van de medewerking van de betrokkene afhankelijk is. Daarbij
wordt onder meer voorgesteld om de oplegging van geldboetes in een strafbeschikking
mogelijk te maken, hetgeen de effectuering doelmatiger maakt. Deze omvorming
leidt er daarmee toe dat de verschillen tussen buitengerechtelijke afdoening
in het strafrecht en de bestuurlijke boete verminderen. Net als een bestuurlijke
boete is ook de strafbeschikking voor tenuitvoerlegging vatbaar, als niet
tijdig een rechtsmiddel wordt aangewend. Daardoor wordt de buitengerechtelijke
afdoening van strafzaken doelmatiger.c. Onderlinge verhoudingenWij realiseren ons met de Raad van State dat de hierboven beschreven wetsvoorstellen,
met het onderhavige wetsvoorstel en de reeds bestaande Wahv, kan leiden tot
een veelheid aan handhavingssystemen, met elk zijn eigen juridische vormgeving.
Wij zijn echter van mening dat er goede redenen zijn voor de verschillende
keuzes die in de onderscheiden wetsvoorstellen op onderdelen zijn gemaakt
met betrekking tot de inrichting van het stelsel.Ter toelichting merken wij het volgende op. Het wetsvoorstel Vierde tranche
van de Awb voorziet in een algemene regeling terzake van de bestuurlijke boete.
Het bevat evenwel geen bevoegdheidsgrondslag voor oplegging van een bestuurlijke
boete door een bestuursorgaan. Het is aan de bijzondere wetgever om te bepalen
of bestuurlijke handhaving door middel van bijvoorbeeld de bestuurlijke boete
aangewezen is. Daartoe strekt nu het onderhavige wetsvoorstel. De keuze voor
de bestuurlijke boete als extra handhavingsinstrument in het onderhavige wetsvoorstel
is toegelicht in paragraaf 1b en is in overeenstemming met de memorie
van toelichting bij het wetsvoorstel Vierde tranche Awb (Kamerstukken II 2004/05,
29 702, nr. 3, blz. 118–119). Omdat wij verwachten dat de inwerkingtreding
van het wetsvoorstel eerder zal plaatsvinden dan het wetsvoorstel Vierde tranche,
is het noodzakelijk in dit wetsvoorstel niet alleen in een bevoegdheidsgrondslag
voor oplegging van een bestuurlijke boete te voorzien, maar daarnaast tevens
een uitputtende boeteregeling op te nemen. In verband met onze verwachting
dat het wetsvoorstel Vierde tranche kort na inwerkingtreding van dit wetsvoorstel
in werking treedt, is wel zoveel mogelijk bij de regeling van het wetsvoorstel
Vierde tranche Awb aangesloten. Ten aanzien van de rechtsbescherming –
hoofdstukken 6 t/m 8 van de Awb – is voor een afwijkende regeling gekozen.
Voor de redengeving verwijzen wij naar paragraaf 5c.De boeteregeling van het wetsvoorstel Vierde tranche Awb heeft ook ten
grondslag gelegen aan het wetsvoorstel bestuurlijke boete overlast in de openbare
ruimte. Ook in dit wetsvoorstel zijn de bepalingen uit het wetsvoorstel Vierde
tranche Awb zo veel mogelijk overgenomen.De invoering van het wetsvoorstel Vierde tranche Awb brengt mee dat de
regelingen in de wetsvoorstellen bestuurlijke boete fout parkeren en bestuurlijke
boete overlast in de openbare ruimte alsdan tegen het licht zullen worden
gehouden en waar nodig en mogelijk zullen worden aangepast aan de Awb.Zoals uit het bovenstaande kan worden opgemaakt, vloeien de divergenties
tussen het wetsvoorstel OM-afdoening enerzijds en de beide wetsvoorstellen
bestuurlijke boete anderzijds met name voort uit de verschillende keuzes voor
de rechtssystematische inkadering. Wij zien dit niet als een bezwaar en wijzen
op het naast elkaar bestaan van verschillende sanctiesystemen ook in andere
wetten, zoals in de Wet toezicht kredietwezen. Hiermee wordt benadrukt dat
bestuursrechtelijke handhaving een alternatief kan zijn voor strafrechtelijke
handhaving. Divergenties tussen de beide wetsvoorstellen bestuurlijke boete,
respectievelijk tussen het onderhavige wetsvoorstel en de Wahv, zijn zoveel
mogelijk voorkomen. In de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel
OM-afdoening is reeds aangegeven dat zal worden onderzocht of de procedure
van de Wahv in het systeem van de OM-afdoening kan worden geïntegreerd
(Kamerstukken II 2004/05, 29 849, nr. 3, p. 6). Het OM stelde daar blijkens
zijn advies bij een concept van dat wetsvoorstel prijs op.Verder zijn wij voornemens nauwlettend te volgen of en in hoeverre de
voorliggende wetsvoorstellen inzake de bestuurlijke boete fout parkeren en
bestuurlijke boete overlast in de openbare ruimte in de praktijk een wezenlijke
bijdrage leveren aan effectieve en efficiënte handhaving van de betreffende
overtredingen. Daartoe is in het onderhavige wetsvoorstel, evenals in het
wetsvoorstel bestuurlijke boete overlast in de openbare ruimte, een evaluatiebepaling
opgenomen. Wij zien geen meerwaarde in het beperken van de geldigheidsduur
van de nieuwe wetsvoorstellen, zoals de Raad van State voorstelt. Een dergelijke
maatregel kan onzekerheid creëren voor de praktijk, hetgeen moet worden
voorkomen. Dit zal de werkbaarheid en flexibiliteit van de verschillende regelingen,
die de kans moeten krijgen hun waarde in de praktijk te bewijzen, niet ten
goede komen. Daarnaast zal de evaluatie, waarin de werking in de praktijk
wordt onderzocht, met de nodige zorgvuldigheid ter hand moeten worden genomen.
Wij willen daarom de evaluatie niet belasten met beperkingen in de werkingsduur
van verschillende daarmee verband houdende wetten. In paragraaf 8 zal
verder op de evaluatie worden ingegaan.7. Financiële aspectenIn lijn met de andere regelingen voor een bestuurlijke boete en conform
de voornemens rond de regelingen van de bestuurlijke boete in het wetsvoorstel
Vierde tranche van de Awb is er in dit wetsvoorstel voor gekozen de ontvangsten
van de boeten toe te laten komen aan het orgaan dat de bestuurlijke boete
oplegt. Concreet betekent dit dat de ontvangsten, voor 2004 geraamd op 52
miljoen euro, naar de kas van de betrokken gemeenten gaan. Wij gaan ervan
uit dat de gemeenten bereid zijn om de nodige investeringen te plegen om problemen
op het terrein van stilstaan en parkeren en op het terrein van de overige
lichte verkeersovertredingen terug te dringen. Of de gemeenten de opbrengsten
uit de bestuurlijke boete voor overtredingen inzake stilstaan en fout parkeren
willen, of wellicht wel moeten, gebruiken voor de dekking van de kosten van
de bestrijding van overlast in de openbare ruimte is derhalve een aangelegenheid
waar wij buiten staan.Het in deze memorie van toelichting aangekondigde voornemen dat de minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksaangelegenheden overleg zal voeren met
de VNG over het afromen van een deel van de (additionele) opbrengsten, staat
hier in feite los van.In artikel 2 van de Financiële verhoudingswet wordt bepaald dat wanneer
beleidsvoornemens van het Rijk leiden tot een wijziging van de uitoefening
van taken en activiteiten door andere overheden elke keer afzonderlijk zal
moeten worden aangegeven wat de gevolgen van deze wijzigingen zijn voor deze
overheden en hoe deze wijzigingen bekostigd worden. Uit hoofde van artikel
108 van de Gemeentewet moeten de kosten verbonden aan de uitvoering van medebewindstaken,
voor zover deze kosten ten laste van de gemeenten blijven, door het Rijk aan
de gemeenten worden vergoed.Om tot een schatting te komen van de financiële gevolgen van het
onderhavig wetsvoorstel is uitgegaan van een aantal aannames zoals die, met
uitzondering van de laatste, ook bij het Wetsvoorstel bestuurlijke boete overlast
in de openbare ruimte zijn gehanteerd:– om de salariskosten voor de toezichthouders fout parkeren en stilstaan te berekenen is uitgegaan van het schaalniveau tussen de schalen 4
tot en met 6, aangevuld met de relevante toeslagen;– om de incassokosten te berekenen is aansluiting gezocht bij de
kostprijs zoals door het CJIB in de strafrechtelijke variant wordt gehanteerd;– om de kosten voor de bezwaarprocedure bij de gemeenten te berekenen
is uitgegaan van de kosten van een zitting van de politierechter;– om de kosten van de rechtbank in beeld te brengen is aangesloten
bij het bedrag dat hiervoor binnen de zittende magistratuur wordt gehanteerd
voor zittingen van de kantonrechter;– zowel bij het percentage bezwaren als het percentage beroepen
is uitgegaan van 10% van het aantal boetebeschikkingen respectievelijk het
aantal verwachte bezwaarprocedures;– er is uitgegaan van een gemiddeld boetetarief van € 40,–;– om het aantal uit te schrijven bestuurlijk boeten te bepalen is
aansluiting gezocht bij het aantal processen-verbaal in 2002 voor de relevante
Mulder-gedragingen met een toeslag van 10% per het daarop volgende jaar. Deze
10% lijkt het kabinet gerechtvaardigd gelet op de nadrukkelijke wens vanuit
de lokale overheden om de beschikking te krijgen over de bevoegdheid tot het
opleggen van de bestuurlijke boete.Thans is het zo dat de gemeenten circa 1600 controleurs in dienst hebben,
waarvan ongeveer 1100 parkeercontroleurs. In deze gevallen behoeven geen grote
investeringen meer plaats te vinden voor de opzet van een controle-apparaat,
omdat bij de bestaande structuur aansluiting kan worden gezocht. Daarnaast
zullen de kosten, zo blijkt uit het advies van de VNG, meevallen omdat veel
gemeenten voor de verdere afhandeling van bestuurlijke boetes gebruik zullen
kunnen maken van een reeds bestaande infrastructuur voor wat betreft de handhaving
en inning van de boete respectievelijk de afhandeling van bezwaar- en beroepsschriften
(bijvoorbeeld gefiscaliseerde parkeerboetes bij gemeenten). Ook wordt bij
de aanslagen voor de onroerende zaakbelasting al gewerkt met ambtenaren die
zich bezig houden met de afhandeling van bezwaren en zogenaamde invorderingsambtenaren.Het is vrijwel onmogelijk een totaalinschatting te maken van de financiële
gevolgen voor elke gemeente afzonderlijk. Een analyse aan de hand van het
aantal overtredingen per gemeente wijst uit dat mag worden verwacht dat de
grootste vier gemeenten in staat zullen zijn met de opbrengst van de bestuurlijke
boeten de personele en materiële kosten te kunnen financieren die samenhangen
met de toepassing van deze wet. Van de overige gemeenten zal ca. 25% voldoende
parkeerbeschikkingen kunnen opleggen, waardoor is gewaarborgd dat kosten en
baten met elkaar in evenwicht zijn. Bij de overige gemeenten is kostendekkendheid
niet haalbaar tenzij in regionaal verband wordt samengewerkt. Zo'n 90 kleine
tot middelgrote gemeenten kennen al een onderling samenwerkingsverband. Dat
samenwerkingsverband zou kunnen worden ingezet voor de uitvoering van deze
wet. Mocht een vorm van samenwerking niet mogelijk zijn, dan zal de financiering
uit eigen middelen plaatsvinden.Onderstaand is een schema opgenomen van de verhoudingen in kosten en baten
van verschillende gemeenten.Categorie gemeentenAantal overtredingen Kosten/baten overlast in de openbare ruimte  Grote 4> 3 000PositiefMiddelgroot> 1 500Evenwicht Middelgroot/Klein< 1 500Negatief    fout parkeren  Grote 4> 30 000Positief Middelgroot> 1 500EvenwichtMiddelgroot/Klein< 1 500Negatief    overlast in de openbare ruimte + foutparkeren  Grote 4> 33 000Positief Middelgroot> 3 000PositiefMiddelgroot/Klein< 3 000NegatiefDe voorgaande benadering zal niet in zijn geheel opgaan voor die gemeenten
die thans nog geen handhavingsstructuur hebben (in ieder geval zo'n 283 gemeenten).
Verwacht wordt echter dat ook deze gemeenten de initiële investeringskosten
met de te realiseren (meerjaren) opbrengsten kunnen dekken. Tevens kunnen
deze gemeenten de kosten drukken door samenwerking te zoeken op grond van
de Wgr.Wat de rechterlijke macht betreft zal, als gevolg van het feit dat ook
bij een keuze voor de bestuurlijke boete, beroepschriften door de kantonrechter
zullen worden behandeld, op zichzelf nagenoeg niets veranderen. Vooralsnog
wordt er van uitgegaan dat het totaal aantal zaken nagenoeg gelijk zal blijven:
enerzijds is de verwachting dat meer zaken via bestuurlijke boete zullen worden
afgedaan, maar anderzijds moet rekening worden gehouden met een afnemende
inspanning van de politie op deze terreinen.De Rijksbegroting zal € 52 miljoen aan ontvangsten boeten en
transacties op de Justitiebegroting derven. Dit zal worden gecompenseerd door
hogere ontvangsten uit hoofde van boeten en transacties door intensivering
van de handhaving door de politie op andere terreinen (geschat op € 17
miljoen) en door indexering van de boeten en transacties (geschat op € 22
miljoen). Verder zal er een besparing bij het CJIB optreden omdat aldaar minder
processen-verbaal behoeven te worden afgehandeld (geschat op € 5
miljoen). Tenslotte zal de minister van BZK overleg voeren met de VNG over
afroming van een deel van de (additionele) gemeentelijke opbrengsten. Deze
afroming vloeit voort uit het kabinetsbesluit over een compensatie van het
wegvallen van ontvangsten op de Rijksbegroting. Daarbij wordt gekozen om die
afroming bij de vier grootste gemeenten toe te passen. Het aandeel van de
vier grootste gemeenten bedraagt ruim 35% van het verwachte aantal parkeerbeschikkingen.
De hieruit voortvloeiende opbrengst zal niet in zijn geheel benodigd zijn
voor de financiering van het handhavingsapparaat. Deze gemeenten beschikken
immers over een handhavings- en inningsapparaat voor het gefiscaliseerd parkeren.
Inzet van het bestaande apparaat voor de uitvoering van dit wetsvoorstel zal
leiden tot een vrijval van ontvangsten die niet benodigd zijn voor de financiering
van de met dit wetsvoorstel samenhangende apparaatskosten. Wel zal Justitie
worden gecompenseerd met een bedrag van € 2 miljoen voor de hogere
uitvoeringslasten in de justitiële keten.Schematisch ziet een en ander er als volgt uit: Budgettaire gevolgen (mln €) 1. Derving ontvangsten522. Dekking door minder zaken CJIB-/- 5 3. Terugsluizen opbrengsten-/- 10 4. Verlegging handhavingsinspanningen politie-/-17 5. Uitverdieneffect verlegging handhavingsinspanningen door politie
voor de justitiële keten2 6. Indexering per 2006 van de boete- en transactietarieven met
3%-/-22 7. Saldo08. EvaluatieZoals hierboven reeds in paragraaf 6 is aangegeven, is in de wet
een evaluatiebepaling opgenomen. Het is de bedoeling dat de wet vijf jaar
na de inwerkingtreding is geëvalueerd. Voor deze termijn is gekozen omdat
dan naar verwachting de kinderziektes zijn overwonnen en een goed inzicht
kan worden verkregen in de werking van het voorgestelde systeem. Het moment
waarop de uitkomsten van de evaluatie beschikbaar komen kan een moment zijn
om te bezien of mogelijk nieuwe feiten moeten worden opgenomen, dan wel feiten
moeten worden geschrapt. In de evaluatie zal de relatie met de handhavingssystemen
in de wetsvoorstellen bestuurlijke boete overlast in de openbare ruimte en
OM-afdoening uitdrukkelijk in ogenschouw worden genomen.Artikelsgewijze toelichtingOnderdeel AArtikel 158Zoals in het algemeen deel van de toelichting reeds is gesteld, moet op
grond van artikel 5:11 van de Awb de toezichthouder bij of krachtens wettelijk
voorschrift zijn belast met het houden van toezicht op de naleving van het
bepaalde bij of krachtens enig wettelijk voorschrift.Met het oog hierop wordt voorzien in een uitbreiding van artikel 158 met
een nieuw derde lid. Hierin worden de door het bevoegde bestuursorgaan aangewezen
ambtenaren belast met het toezicht op de naleving van het bepaalde krachtens
artikel 184a, eerste lid. Het is dan vervolgens aan het desbetreffende bestuursorgaan
om deze toezichthouders aan te wijzen. Op grond van artikel 184a, tweede lid,
kunnen alleen ondergeschikten, die tevens bijzonder opsporingsambtenaar zijn,
worden gemachtigd namens het desbetreffende bestuursorgaan de aankondiging
van de beschikking uit te reiken of op of aan het voertuig achter te laten.
Dit artikel bepaalt ook dat bij algemene maatregel van bestuur nadere eisen
kunnen worden gesteld aan die ondergeschikte. Het bovenstaande betekent dat,
mits zij aan de gestelde eisen voldoen en als onbezoldigd ambtenaar in dienst
zijn van het desbetreffende bestuursorgaan, ook «particulieren»
als toezichthouder kunnen worden aangewezen. Onder particulieren moet dan
worden volstaan de buitengewoon opsporingsambtenaar die als onbezoldigd ambtenaar
in dienst is van het desbetreffende bestuursorgaan, maar die zijn loon ontvangt
van de particulier of het bedrijf die hem ter beschikking stelt aan dat bestuursorgaan.
Voor een uitgebreidere toelichting wordt verwezen naar paragraaf 3b.Onderdeel BOnderdeel B bevat een wijziging van artikel 182. In dit artikel wordt
bepaald dat indien een bij of krachtens de Wegenverkeerswet 1994 als overtreding
strafbaar gesteld feit wordt begaan door een bij de ontdekking van het feit
onbekend gebleven bestuurder van een motorrijtuig waarmee een
kentekenplichtige aanhangwagen wordt voortbewogen, de op het feit gestelde
straffen kunnen worden uitgesproken tegen de eigenaar of houder van die aanhangwagen.
straffen. Geen voorziening is getroffen voor een stilstaande combinatie van
motorrijtuig en kentekenplichtige aanhangwagen, voor een rijdende of stilstaande
combinatie van motorrijtuig en niet-kentekenplichtige aanhangwagen, dan wel
een al dan niet kentekenplichtige aanhangwagen. Het onderhavige wetsvoorstel
voorziet hierin. Hiermee wordt tegemoet gekomen aan een daartoe strekkend
aandachtspunt uit het advies van het OM.Eerste onderdeelHet eerste lid voorziet in een uitbreiding van artikel 182, eerste lid,
met de mogelijkheid om de straffen ook te kunnen uitspreken tegen de eigenaar
of houder van de aanhangwagen in geval er sprake is van een stilstaande combinatie
van motorrijtuig en kentekenplichtige aanhanger en de bestuurder hiervan onbekend
is gebleven.Tweede onderdeelHet tweede onderdeel voorziet, onder vernummering van het tweede en derde
lid tot vierde en vijfde lid, in twee nieuwe leden die regelen tegen wie de
straffen op een bij of krachtens de Wegenverkeerswet 1994 als overtreding
strafbaar gesteld feit kunnen worden uitgesproken als in geval van een rijdende
of stilstaande combinatie van motorrijtuig en niet-kentekenplichtige aanhangwagen,
dan wel een al dan niet kentekenplichtige aanhangwagen de bestuurder onbekend
is gebleven.Artikel 184aEerste lidHet eerste lid bevat de kern van het wetsvoorstel: de bevoegdheid aan
het college van burgemeester en wethouders om voor bij algemene maatregel
van bestuur aangewezen overtredingen een bestuurlijke boete op te leggen.
De bevoegdheid geldt ten aanzien van de onder dit wetsvoorstel vallende overtredingen
begaan op alle wegen of weggedeelten binnen het grondgebied van de gemeente,
met uitzondering van autosnelwegen. Dit betekent dat de gemeenten ook terzake
van genoemde overtredingen begaan op wegen of weggedeelten in beheer bij andere
wegbeheerders een bestuurlijke boete kunnen aanbieden, tenzij het een autosnelweg
betreft. Voor de redengeving hiervoor wordt verwezen naar paragraaf 2b
van het algemeen deel van deze toelichting. Tweede lidHet tweede lid bepaalt dat uitsluitend een ondergeschikte, die tevens
buitengewoon opsporingsambtenaar is, kan worden gemachtigd tot het uitreiken
dan wel het op of aan het voertuig of de aanhangwagen achterlaten van de aankondiging
van een bestuurlijke boete. Het gaat in dit geval om de toezichthouder overtredingen
inzake stilstaan en parkeren die op straat loopt en de overtredingen constateert.
Aan deze persoon wordt in dit lid een aantal eisen gesteld.Ten eerste moet deze toezichthouder ondergeschikt zijn aan het bestuursorgaan.
Dit heeft daarmee het gezag en de verantwoordelijkheid over de toezichthouders
overtredingen inzake stilstaan en parkeren. De taken van deze toezichthouder
kunnen derhalve niet geheel worden «uitbesteed».Ten tweede moeten de toezichthouders buitengewoon opsporingsambtenaar
zijn. Hierdoor hebben ze de bevoegdheid een proces-verbaal uit te schrijven
indien een persoon aan wie ze een rapport willen uitreiken, geen medewerking
verleent aan inzage van de identiteitspapieren. Daarnaast kunnen bij of krachtens
algemene maatregel van bestuur nadere eisen worden gesteld aan de toezichthouder
overtredingen inzake stilstaan en parkeren. De beperking van de bevoegdheid
tot machtiging is gelegen in het feit dat de handhaving van de
openbare orde moet worden beschouwd als een primaire overheidstaak. De aard
van de bevoegdheid, handhaving van de openbare orde in de publieke ruimte
en het sanctioneren daarvan, kan dermate diep ingrijpen in de persoonlijke
levenssfeer van burgers dat machtiging aan particuliere toezichthouders, die
niet ondergeschikt zijn aan burgemeester en wethouders, moet worden uitgesloten.
Indien particuliere boa's worden ingezet, dienen deze dus een dienstverband
aan te gaan met burgemeester en wethouders, waarbij de particuliere functionaris
ten behoeve van de opsporing wordt aangesteld als onbezoldigd ambtenaar van
de gemeente.Voor een uitgebreidere toelichting wordt verwezen naar paragraaf 3b
van het algemeen deel van de toelichting.Op dit punt is aangesloten bij de regeling in het wetsvoorstel bestuurlijke
boete overlast in de openbare ruimte.Derde lidHet tweede lid geeft aan voor welke overtredingen geen bestuurlijke boete
kan worden opgelegd. Het gaat hierbij om overtredingen waarbij letsel aan
personen of schade aan goederen is ontstaan. Voor de formulering is aansluiting
gezocht bij de reeds in de Wahv gebruikte formulering zodat in voldoende mate
duidelijk is wat hier onder moet worden verstaan.Vierde lidHet vierde lid geeft het maximumbedrag aan voor de bestuurlijke boete.
Dit maximum is gesteld op € 340,–. Aansluiting is gezocht
bij het maximumbedrag dat volgens de Wahv voor zogenaamde Muldergedragingen
kan worden opgelegd. Dit bedrag sluit tevens aan bij de grens die in het wetsvoorstel
Vierde tranche Awb wordt aangehouden voor de toepasselijkheid van de procedure
bij zware boeten.Vijfde lidDe bij algemene maatregel van bestuur voorgeschreven boete zal in de regel
evenredig zijn. Het kan echter niet worden uitgesloten dat deze boete in een
concreet geval wegens bijzondere omstandigheden onbillijk uitwerkt. De afweging
in de algemene maatregel van bestuur is nu eenmaal naar zijn aard een abstracte,
waarbij niet altijd met alle bijzondere omstandigheden rekening kan worden
gehouden. Voor dergelijke gevallen bevat het vijfde lid een hardheidsclausule:
het bestuursorgaan is dan bevoegd een lagere boete op te leggen dan de algemene
maatregel van bestuur voorschrijft. Overigens is de hardheidsclausule niet
bedoeld voor het geval dat de overtreder door de bijzondere omstandigheden
geen enkel verwijt van de overtreding kan worden gemaakt; in dat geval volgt
reeds uit artikel 184g, tweede lid, dat geen boete kan worden opgelegd.Deze hardheidsclausule betekent niet dat het bestuursorgaan steeds ambtshalve
moet nagaan of zich bijzondere omstandigheden voordoen. De overtreder zal
daarop in beginsel een voldoende onderbouwd beroep moeten doen. Dit betekent
dat het bestuur in het overgrote deel van de gevallen niet gehouden is ambtshalve
te toetsen of de wettelijk gefixeerde boete evenredig is. Het valt echter
niet geheel uit te sluiten dat uit het «dossier» in kwestie sterke
aanwijzingen blijken die zouden moeten leiden tot een matiging van de hoogte
van de bestuurlijke boete, zonder dat de betrokkene hier expliciet een beroep
op heeft gedaan. Op deze wijze biedt de hardheidsclausule voldoende ruimte
om de mede door artikel 6 EVRM vereiste evenredigheid in concreto te waarborgen.
In reactie op het advies van de Rvdr op dit punt merken wij dat het bevoegde
bestuursorgaan langs deze weg voldoende rekening kan houden met de bijzondere
omstandigheden van het geval. Zesde lidOp grond van het zesde lid wordt de algemene maatregel van bestuur waarin
de delicten zijn opgenomen die voor afdoening door een bestuurlijke boete
in aanmerking komen, en waarin de hoogte van de boete voor de verschillende
overtredingen wordt bepaald, vastgesteld op voordracht van de Minister van
Verkeer en Waterstaat, in overeenstemming met de Minister van Justitie.Artikel 184bEerste lidIn het eerste lid is het uitgangspunt neergelegd dat de bestuurlijke boete
wordt opgelegd bij gedagtekende beschikking.Tweede tot en met het vijfde lidIn het tweede tot en met het vijfde lid is, evenals in de Wahv, een risicoaansprakelijkheid
opgenomen voor verrichte verkeersovertredingen. Indien de overtreding op kenteken
wordt geconstateerd, speelt geen rol meer wie de overtreding heeft verricht;
de kentekenhouder moet dan de boete voldoen.Het bovenstaande betekent dat de tot oplegging van een bestuurlijke boete
bevoegde ambtenaar toegang moet kunnen hebben tot het kentekenregister. Op
het niveau van de wet behoeft hiervoor evenwel geen aparte voorziening te
worden getroffen. Artikel 42, derde lid, onderdeel b, van de Wegenverkeerswet
1994 bepaalt dat de Dienst Wegverkeer gegevens kan verzamelen voor, onder
andere, andere wettelijke regelingen ten aanzien van motorrijtuigen en aanhangwagens,
en voor de handhaving van de bij of krachtens die wettelijke regelingen vastgestelde
voorschriften. Artikel 43 bepaalt vervolgens dat autoriteiten die betrokken
zijn bij de uitvoering van deze wet dan wel de in artikel 42, derde lid, bedoelde
wettelijke regelingen of die belast zijn met de handhaving van de bij of krachtens
deze wet vastgestelde voorschriften, op de door de Dienst Wegverkeer te bepalen
wijze desgevraagd uit het register gegevens worden verstrekt die zij voor
de uitoefening van hun taak behoeven. Wel zal het Privacyreglement van de
Dienst Wegverkeer op dit punt moeten worden aangepast.Artikel 184cEerste lidDe beschikking moet de informatie bevatten die in dit lid is opgenomen.
Voor de duidelijkheid van de overtreder moet een omschrijving van de overtreding
worden opgenomen, waarbij wordt verwezen naar de in artikel 184a, eerste lid,
bedoelde algemene maatregel van bestuur. Daarnaast dient te worden opgenomen
waar en wanneer de overtreding is verricht, alsmede het verschuldigde bedrag.
Deze bijzondere motiveringseisen laten de toepasselijkheid van de algemene
voorschriften in de Awb voor het nemen van besluiten onverlet.De onderdelen e en f bepalen dat de beschikking aangeeft wanneer het boetebedrag
uiterlijk dient te zijn betaald en op welke wijze dat dient te geschieden.
Dit laatste zal betekenen dat een acceptgiro bij de beschikking zal worden
gevoegd waarmee de boete kan worden voldaan. Tenslotte wordt aangegeven dat
in de beschikking wordt gewezen op de mogelijkheid van artikel 184e.Tweede lidHet tweede lid geeft aan dat de bekendmaking van de beschikking binnen
een periode van acht weken dient te geschieden. Op deze wijze heeft het bestuursorgaan
voldoende gelegenheid om een beschikking op te stellen die aan alle wettelijke
eisen voldoet, terwijl de zaak ook binnen redelijke termijn kan worden afgehandeld.
Het lid bevat verder een regeling aan wie, respectievelijk naar
welk adres, de beschikking moet worden gezonden. Op dit punt is aangesloten
bij de in de Wahv opgenomen regeling.Artikel 184dIn de praktijk zal de beschikking tot het opleggen van de bestuurlijke
boete niet onmiddellijk na het moment van constatering van de overtreding
kunnen worden overgelegd. Om praktische redenen wordt daarom meteen een aankondiging
van de beschikking aan de overtreder overhandigd. Deze aankondiging vindt
plaats door middel van de uitreiking van een gedagtekend rapport, dat kan
worden beschouwd als het bestuursrechtelijk equivalent van een proces-verbaal.
Dit rapport wordt uitgereikt door de toezichthouder overtredingen stilstaan
en parkeren. Indien dit rapport niet kan worden uitgereikt, wordt het achtergelaten
op of aan het motorrijtuig of de aanhangwagen waarmee de overtreding is begaan.
De beschikking bedoeld in artikel 184b, eerste lid, volgt later. Via het rapport
wordt de overtreder onverwijld en in bijzonderheden op de hoogte gesteld van
de aard en de reden van de tegen hem ingebrachte beschuldiging, waarmee wordt
voldaan aan de eisen van onderdeel a van het derde lid van artikel 6 van het
Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM).Artikel 184eDit artikel regelt de mogelijkheid een beschikking te herroepen indien
deze is uitgeschreven op naam van de kentekenhouder. Deze bepaling is gebaseerd
op artikel 8 van de Wahv, dat de officier van justitie de bevoegdheid geeft
in bepaalde gevallen de beschikking te vernietigen indien de kentekenhouder
aannemelijk maakt dat ten tijde van de overtreding iemand anders de bestuurder
of overtreder was. Indien het bestuursorgaan overgaat tot herroeping, is het
bevoegd tot het opleggen van een bestuurlijke boete aan degene die de overtreding
heeft verricht of aan degene die de huurder van het motorrijtuig onderscheidenlijk
aanhangwagen was, dan wel aan degene aan wie het motorrijtuig onderscheidenlijk
aanhangwagen werd overgedragen.Artikel 184fIn deze bepaling wordt het zwijgrecht geregeld van degene van wie kan
worden aangenomen dat hij de overtreding heeft begaan. Op grond van artikel
5:20 Awb is een ieder immers in beginsel gehouden desgevraagd alle medewerking
te verlenen aan de toezichthoudende ambtenaren die deze redelijkerwijs nodig
hebben voor de vervulling van hun taak. Artikel 6 EVRM en artikel 14 Internationaal
Verdrag inzake Burgerlijke en Politieke Rechten (IVBPR) kennen een aantal
rechten toe aan degene tegen wie een «criminal charge» wordt ingesteld.
Artikel 14 IVBPR noemt het zwijgrecht uitdrukkelijk als een van die rechten.
Artikel 6 EVRM kent het zwijgrecht weliswaar niet met zoveel woorden toe,
maar volgens jurisprudentie ligt dit recht besloten in het algemene recht
op een eerlijk proces van artikel 6, eerste lid, EVRM. Ook degene die beschuldigd
wordt van een beboetbaar feit kan zich dus op grond van het EVRM en het IVBPR
beroepen op een zwijgrecht. De formulering van het zwijgrecht sluit aan bij
de voorgestelde regeling in het wetsvoorstel Vierde tranche Awb.Eerste lidEen persoon komt het zwijgrecht toe, zodra hij met het oog op het opleggen
van een bestuurlijke boete wordt verhoord. Deze formulering maakt in de eerste
plaats duidelijk dat het gaat om situaties waarin het bestuursorgaan serieus
overweegt om de overtreding «punitief» af te doen.
Het bestuursorgaan overweegt derhalve niet (langer) om (alleen) een herstelsanctie
op te leggen. De terminologie «wordt verhoord» sluit aan bij het
strafrecht en het fiscale recht. In deze formulering gaat het erom dat naar
objectieve omstandigheden door een redelijk waarnemer kan worden vastgesteld
dat sprake is van een «verhoor» met het oog op de oplegging van
een bestuurlijke boete. Het subjectieve inzicht van de verhorende ambtenaar
is dus niet doorslaggevend. Bij de oplegging van een boete op grond van het
onderhavige wetsvoorstel betekent dit doorgaans dat beroep kan worden gedaan
op het zwijgrecht bij het verhoor op straat nadat de vermoedelijke overtreder
op heterdaad is betrapt en de toezichthoudende ambtenaar een rapport opmaakt
met de aankondiging dat een bestuurlijke boete zal worden opgelegd.De voorgestelde formulering, die zoals gezegd aansluit bij de formulering
in het wetsvoorstel Vierde tranche Awb, onderstreept nog eens dat het recht
om te zwijgen geldt bij vragen die zijn gericht op bestraffing, niet bij vragen
die (tevens) zijn gericht op andere bestuurstaken, zoals bijvoorbeeld de belasting-
of premieheffing. Dit is van belang voor de afbakening tussen het zwijgrecht
en bestuursrechtelijke inlichtingenplichten. Voor het onderhavige wetsvoorstel
speelt deze afbakening niet of nauwelijks omdat er in de meeste gevallen sprake
zal zijn van bekeuring op kenteken. Bij kentekenhouders zal geen verhoor plaatsvinden
en zal dit artikellid geen toepassing vinden.Tweede lidIn het tweede lid is de zogenaamde cautie geregeld. Op grond van deze
bepaling is de ambtenaar die in het kader van het onderzoek mondelinge vragen
stelt die betrokkene gelet op zijn zwijgrecht niet behoeft te beantwoorden,
gehouden om betrokkene nadrukkelijk te wijzen op het hem toekomende recht
om te zwijgen en de vragen niet te beantwoorden. De artikelen 6 EVRM en 14
IVBPR stellen de cautie niet verplicht; de wetgever heeft hier dus meer vrijheid
dan ten aanzien van het zwijgrecht zelf. Maar er is geen aanleiding om op
dit punt in de bestuurlijke boeteprocedure af te wijken van het procedurevoorschrift
dat in het kader van het algemene strafrecht geldt en dat is neergelegd in
artikel 29 van het Wetboek van Strafvordering. Dat betekent overigens ook
dat er geen aanleiding is om in dit wetsvoorstel een verdergaande cautieplicht
op te nemen dan uit het Wetboek van Strafvordering voortvloeit. De formulering
van de cautie sluit aan bij die in het wetsvoorstel Vierde tranche Awb.Artikel 184gHet Wetboek van Strafrecht regelt in de artikelen 39 en volgende een aantal
gevallen waarin geen straf kan worden opgelegd: de zogenoemde strafuitsluitingsgronden.
Deze vallen uiteen in rechtvaardigingsgronden en schulduitsluitingsgronden.
Indien een rechtvaardigingsgrond zich voordoet is het feit niet strafbaar
en kan er dus niemand voor worden gestraft. Schulduitsluitingsgronden daarentegen
zien op de schuld van de individuele dader. Een dader die zich op zo'n schulduitsluitingsgrond
kan beroepen, kan niet worden gestraft. Beide soorten strafuitsluitingsgronden
zijn in dit artikel opgenomen.Eerste lidIn het eerste lid wordt geregeld dat, indien er sprake is van een rechtvaardigingsgrond,
geen bestuurlijke boete kan worden opgelegd. De klassieke rechtvaardigingsgronden
zijn overmacht, noodweer, handelen ter uitvoering van een wettelijk voorschrift
en handelen ter uitvoering van een bevoegd gegeven ambtelijk bevel. Er is
van afgezien deze catalogus van gronden hier op te noemen. Sommige van de
klassieke strafuitsluitingsgronden missen in het bestuursrecht praktische
betekenis: een beroep op noodweer zal niet goed voorstelbaar
zijn. Een beroep op overmacht of een ambtelijk bevel zal weer gemakkelijker
voorstelbaar zijn. Verder speelt een rol dat het wettelijk benoemen van concrete
strafuitsluitingsgronden slechts in beperkte mate zou bijdragen aan de rechtszekerheid.
Het is de jurisprudentie die een bepaalde grond inhoud heeft gegeven. Daarom
is, in lijn met het wetsvoorstel Vierde tranche Awb, volstaan met de bepaling
dat geen bestuurlijke boete kan worden opgelegd indien voor de overtreding
een rechtvaardigingsgrond bestond. Aldus wordt erkend dat er omstandigheden
zijn waaronder een verboden overtreding niet wederrechtelijk is. Het is aan
het bestuur en uiteindelijk aan de rechter om het begrip rechtvaardigingsgrond
nader in te vullen. Daarbij ligt het natuurlijk wel voor de hand dat het bestuur
en de rechter de strafrechtelijke jurisprudentie tot uitgangspunt zullen nemen.
In het algemeen zal zulks in een bestuursrechtelijke context niet snel tot
het aannemen van een rechtvaardigingsgrond leiden.Het onderhavige lid impliceert niet dat het bestuursorgaan bij iedere
bestuurlijke boete moet onderzoeken of een rechtvaardigingsgrond aanwezig
is en moet motiveren waarom dat niet het geval is. Daartoe is slechts aanleiding
indien de overtreder een onderbouwd beroep doet op een rechtvaardigingsgrond
of anderszins aanwijzingen bestaan dat mogelijke en rechtvaardigingsgrond
aanwezig is.Tweede lidArtikel 184g, tweede lid, ziet op de gevallen waarin het daderschap vaststaat,
maar de verwijtbaarheid punt van discussie is. De bepaling beoogt het beginsel
«geen straf zonder schuld» ook voor bestuurlijke boeten voor overtredingen
inzake stilstaan en parkeren en voor andere lichte verkeersovertredingen te
codificeren. Op dit punt is het onderhavige wetsvoorstel in lijn gebracht
met het wetsvoorstel bestuurlijke boete overlast in de openbare ruimte. Thans
is het ook te vinden in een aantal andere bijzondere wetten, zoals de Wet
bescherming persoonsgegevens (artikel 66, tweede lid). Net als bij strafrechtelijke
overtredingen is schuld in de zin van verwijtbaarheid bij bestuursrechtelijk
gesanctioneerde overtredingen doorgaans geen bestanddeel van het delict. Dat
betekent dat het bestuursorgaan de verwijtbaarheid niet behoeft te bewijzen,
maar deze mag veronderstellen als het daderschap vaststaat. Dit laat echter
onverlet dat ook in deze gevallen het beginsel «geen straf zonder schuld»
geldt (zo reeds HR 14 februari 1916, NJ 1916, 681 (Melk-en-water-arrest)).
Om aan een boete te ontkomen, zal de overtreder dan een beroep moeten doen
op afwezigheid van alle schuld, en deze afwezigheid aannemelijk moeten maken.Binnen het kader van deze bepaling kunnen zo nodig ook de klassieke schulduitsluitingsgronden
uit het strafrecht aan de orde komen. In de praktijk van het bestuurlijk handelen
zal men vooral aan overmacht en handelen ter uitvoering van een onbevoegd
gegeven ambtelijk bevel moeten denken.De voorgestelde regeling is in overeenstemming met artikel 6 EVRM. Het
tweede lid van dat artikel bepaalt dat een ieder voor onschuldig wordt gehouden
totdat zijn schuld wettig is bewezen. Schuld moet hier niet worden opgevat
als verwijtbaarheid, maar als daderschap. Als daderschap vaststaat, mag schuld
in de zin van verwijtbaarheid mogen verondersteld, mits tegenbewijs mogelijk
is (EHRM 7 oktober 1988, Publ. ECHR, Ser. A, Vol 141-A, NJ 1991, 351
(Salabiaku); EHRM 25 september 1992, Publ. ECHR, Ser. A, Vol 207, NJ
1995, 593 (Pham Hoang)). Nu de overtreder te allen tijde een beroep kan doen
op afwezigheid van alle schuld, is aan deze laatste voorwaarde voldaan.Artikel 184hEerste lidIn navolging van het strafrecht (artikel 69 van het Wetboek van Strafrecht), het fiscale recht (artikel 67 Algemene wet inzake rijksbelastingen,
Awr) en het sociaal zekerheidsrecht bepaalt artikel 184h, eerste lid, dat
geen boete meer kan worden opgelegd indien de overtreder is overleden. Wanneer
de boete slechts de nalatenschap zou treffen, kan zij immers het beoogde bestraffende
effect niet meer hebben.Tweede lidIn lijn met het voorgaande is bepaald dat een boete vervalt als zij op
het tijdstip van overlijden nog niet onherroepelijk is, alsmede dat een boete
vervalt voor zover zij op het tijdstip van overlijden van de overtreder nog
niet is bepaald Dit laatste geldt ook als de executie al een aanvang heeft
genomen door de betekening van het dwangbevel; de executie zal dan moeten
worden gestaakt.Artikel 184iDit artikel codificeert het zogeheten «ne bis in idem-beginsel»
voor bestuurlijke boeten op grond van het onderhavige wetsvoorstel. Voor de
verhouding tussen bestuurlijke boeten en strafrechtelijke sancties dan wel
sancties in het kader van de Wahv is hetzelfde beginsel neergelegd in artikel
184j.Het strafrecht kent het beginsel dat niemand tweemaal kan worden vervolgd
indien de rechter reeds onherroepelijk uitspraak heeft gedaan over hetzelfde
feit (artikel 68 van het Wetboek van Strafrecht). Algemeen wordt aangenomen
dat ook in het bestuursrecht behoort te gelden dat niemand tweemaal mag worden
gestraft voor dezelfde overtreding. Dit standpunt sluit ook aan bij bestaande
boeteregelingen die waar nodig voorzieningen kennen om dubbele bestraffing
te voorkomen. Het beginsel houdt in dat niemand tweemaal mag worden gestraft
voor dezelfde overtreding. Indien iemand gelijktijdig
twee of meer overtredingen pleegt, kan hij wel voor die overtredingen afzonderlijk
worden gestraft. Derhalve is ook in dit verband cruciaal, of een handeling
die in strijd komt met twee of meer voorschriften moet worden opgevat als
één overtreding, dan wel kan worden uitgelegd als twee of meer
zelfstandige overtredingen. In het eerste geval kan immers wegens die overtreding
slechts eenmaal een bestraffende sanctie worden opgelegd. Als aan die sanctie
slechts één van de geschonden voorschriften ten grondslag is
gelegd, is een tweede sanctie ook wegens schending van het andere voorschrift
niet meer mogelijk. In het tweede geval daarentegen kan voor iedere overtreding
een afzonderlijke sanctie worden opgelegd.Artikel 184jArtikel 184i beoogt het herhaald opleggen van bestuurlijke boeten voor
dezelfde overtreding te voorkomen. Het onderhavige artikel 184j ziet op de
verhouding tussen bestuurlijke boeten en strafrechtelijke sancties dan wel
sancties in het kader van de Wahv. Ook dan geldt het beginsel «ne bis
in idem». Beoogd wordt de bestuursrechtelijke en strafrechtelijke handhaving
zo veel als mogelijk te scheiden. Het bestuursrecht en het strafrecht dienen
immers niet naar willekeur te worden toegepast.Eerste lidHet eerste lid bepaalt dat in geval van een overtreding tegen iemand reeds
een strafrechtelijke vervolging is ingesteld, en de zaak ter terechtzitting
is begonnen, hem voor diezelfde overtreding niet nog eens een bestuurlijke
boete kan worden opgelegd. De strafvervolging wordt normaal gesproken ingesteld
door het uitbrengen van de dagvaarding (artikel 258 Sv). Dit is het moment
waarop de strafrechter in de zaak wordt betrokken. Dit kan soms ook al gebeuren
door een voorlopige hechtenis of een gerechtelijk vooronderzoek.
Op dat moment kan geen bestuurlijke boete meer worden opgelegd.Evenmin kan een bestuurlijke boete worden opgelegd indien voorwaarden
zijn gesteld ter voorkoming van strafvervolging op grond van de artikelen
74 (afdoening buiten proces door OM) en 74c (politietransactie) Sr, of indien
op grond van artikel 2, tweede lid, van de Wahv een beschikking is uitgevaardigd.
Zodra derhalve een (OM- of politie-)transactie is aangeboden, kan geen bestuurlijke
boete meer worden opgelegd.Tweede lidHet tweede lid ziet op de spiegelbeeldige situatie: het recht tot strafvervolging
van het OM of het recht een beschikking op te leggen op grond van de Wahv
vervalt, indien het bestuursorgaan wegens dezelfde overtreding een bestuurlijke
boete heeft opgelegd.Artikel 184kDoor de Raad van State is terecht gewezen op de te verwachten problemen
met buitenlandse kentekens uit landen waarmee geen uitwisselingsverdragen
bestaan. De op dit punt bestaande internationale verdragen hebben immers alleen
betrekking op de uitwisseling van strafrechtelijke gegevens, terwijl het in
de gevallen waar het onderhavige wetsvoorstel betrekking op heeft, niet om
strafrechtelijke gegevens gaat. Om de gemeenten toch de mogelijkheid te bieden
in deze gevallen op te treden stellen wij voor de mogelijkheid in te voeren
tot het aanbrengen van een wielklem en om in bepaalde gevallen het desbetreffende
voertuig weg te slepen.In de regelgeving zijn thans reeds op verschillende plaatsen en manieren
bevoegdheden geregeld tot het aanbrengen van een wielklem of het wegslepen
van voertuigen. Allereerst biedt artikel 235 van de Gemeentewet (alsmede het
daarop gebaseerde Besluit gemeentelijke parkeerbelastingen) de bevoegdheid
tot het aanbrengen van een wielklem als mogelijkheid tot zekerheidsstelling
van betaling van een naheffingsaanslag in het kader van fiscaal parkeren.
In de belastingverordening van de gemeente moeten dan wel de terreinen of
weggedeelten zijn aangewezen waar de wielklem mag worden toegepast. Na afloop
van een in de belastingverordening genoemde termijn mag het voertuig, indien
nog niet is betaald, worden weggesleept. Indien geen wielklem is aangebracht,
bestaat geen bevoegdheid tot wegslepen.Daarnaast biedt de Wahv de mogelijkheid tot het aanbrengen van een wielklem
of tot het wegslepen van het voertuig, een en ander als zekerheidsstelling
voor betaling van de opgelegde sanctie. Het is aan de bevoegde ambtenaren
om te voor de wielklem of het wegslepen. Tenslotte geeft artikel 170 van de
Wegenverkeerswet 1994 burgemeester en wethouders de bevoegdheid om in de wet
aangegeven gevallen over te gaan tot het wegslepen van een voertuig. Dat mag
in het belang van de veiligheid op de weg, of in het belang van de vrijheid
van het verkeer, of het vrijhouden van aangewezen weggedeelten en wegen. Tenslotte
heeft op grond van artikel 174 van de Wegenverkeerswet 1994 de ambtenaar aangesteld
voor de uitvoering van de politietaak de bevoegdheid om in de in dat artikel
genoemde gevallen een motorrijtuig naar een bepaalde plaats over te brengen
en in bewaring te doen stellen. Van deze bevoegdheid kan alleen gebruik worden
gemaakt, indien hieraan voorafgaand een wielklem is aangebracht.Voor de vormgeving van de voorgestelde wielklem- en wegsleepregeling in
het onderhavige wetsvoorstel, hebben wij aansluiting gezocht bij de regeling
gebaseerd op artikel 235 van de Gemeentewet, met dien verstande dat toepassing
van de bevoegdheden beperkt is tot die gevallen waarin niet aanstonds
is vastgesteld wie de bestuurder of de kentekenhouder is van het voertuig
waarmee de overtreding is begaan, en indien aannemelijk is dat de kentekenhouder
geen vaste woon- of verblijfplaats heeft in Nederland. Indien zich een dergelijk
geval voordoet, is de in het voorgestelde artikel 158, derde lid, bedoelde
ambtenaar bevoegd een wielklem aan te brengen. De kosten hiervan worden in
rekening gebracht. De wielklem wordt pas verwijderd nadat de bestuurlijke
boete en de kosten van de wielklem zijn voldaan. Aan de andere kant zal de
handhavingsorganisatie zodanig moeten zijn ingericht dat de wielklem binnen
redelijke termijn nadat het verschuldigde bedrag is betaald, wordt verwijderd.
Dit kan worden afgeleid uit de wetgeschiedenis met betrekking tot de parkeerbelasting
(Kamerstukken II 1989/90, 19 405, nr. 13, blz. 26, en nr. 26, blz. 10).
Die termijn is in de praktijk één uur. De Hoge Raad heeft op
29 april 1998 een tweetal duidelijke arrest gewezen (HR 29 april
1998, nr. 32 533, Belastingblad 1998, blz. 435, BNB 1998/233c en HR 29 april
1998 nr. 32 535, Belastingblad 1998, 528, BNB 1998/234c). De Hoge Raad
oordeelt dat ervan mag worden uitgegaan en ook mag worden verlangd dat gemeenten
onder normale omstandigheden de wielklem binnen de nog aanvaardbaar geachte
tijd van één uur na het betalen van de kosten verwijderen. Dit
brengt met zich dat behoort te worden afgezien van het aanbrengen van een
wielklem dan wel het geven van een beschikking tot het verhaal van de kosten
daarvan, indien op het desbetreffende tijdstip reeds is te voorzien dat het
verwijderen niet tijdig zal kunnen geschieden. Anders zou de gemeente handelen
in strijd met de algemene beginselen van behoorlijk bestuur en zou er op die
grond aanleiding zijn voor vernietiging van de beschikking.Na afloop van een bij algemene maatregel van bestuur te bepalen termijn
van tenminste 24 uren is de hierboven bedoelde ambtenaar bevoegd het voertuig
naar een door hem aangewezen plaats te doen overbrengen. Hiervan wordt proces-verbaal
opgemaakt en worden eveneens kosten in rekening gebracht. Het voertuig wordt
aan de rechthebbende teruggeven, nadat de bestuurlijke boete, de kosten van
de wielklem en de kosten van overbrenging en bewaring zijn voldaan.Het voorgestelde artikel 184k bevat verder voorzieningen voor wat er moet
gebeuren indien het voertuig niet wordt afgehaald. Tevens is bepaald dat indien
aantoonbaar is dat door het aanbrengen of verwijderen van de wielklem dan
wel tijdens de overbrenging en bewaring schade aan het voertuig is ontstaan,
de gemeente gehouden is deze schade te vergoeden.Artikel 184lEerste lidZoals strafbare feiten door tijdsverloop verjaren, behoort ook in het
bestuursrecht de bevoegdheid van de overheid om overtredingen te bestraffen
in de tijd begrensd te zijn. Voor de termijn gedurende welke bestuurlijke
boeten kunnen worden opgelegd, is aansluiting gezocht bij bestaande verjaringstermijn
voor strafrechtelijke overtredingen.In aansluiting bij artikel 70 Sr is bepaald dat de bevoegdheid tot het
opleggen van een bestuurlijke boete door tijdsverloop vervalt (aldus ook de artikelen 67c, derde lid, en 67f, vierde lid,
Awr). Het woord verjaring is vermeden, omdat dit het misverstand zou kunnen
wekken dat overschrijding van de termijn slechts aan het opleggen van een
boete in de weg zou staan indien de overtreder zich op de overschrijding beroept.
Dat zou echter niet in het stelsel van ons bestuursrecht passen. Het bestuursorgaan
zal ook ambtshalve moeten nagaan of de termijn van twee jaar niet is verstreken.
Anders zou het immers kunnen voorkomen dat een overtreder bezwaar moet maken
louter om zich op overschrijding van de termijn te kunnen beroepen. Met het opnemen van deze bepaling wordt ook tegemoet gekomen aan een opmerking
van de Rvdr.Tweede lidHet tweede lid biedt een voorziening voor het geval de boete binnen de
termijn is opgelegd en de overtreder vervolgens bezwaar maakt of beroep instelt.
Dit bezwaar of beroep kan onder omstandigheden leiden tot het oordeel dat
een lagere boete moet worden opgelegd. Indien ten tijde van de beslissing
op bezwaar, onderscheidenlijk de uitspraak van de rechter, de termijn van
twee jaar inmiddels is verstreken, zou twijfel kunnen rijzen of nog wel de
bevoegdheid bestaat om enige boete op te leggen. Om buiten twijfel te stellen
dat in dat geval die bevoegdheid nog wel bestaat, bepaalt het tweede lid dat
in deze gevallen de termijn voor het opleggen van de boete wordt opgeschort
tot onherroepelijk op het bezwaar of beroep is beslist.Volledigheidshalve zij opgemerkt, dat de termijn van artikel 184l uitsluitend
betrekking heeft op het opleggen en niet op het invorderen van de boete.Artikel 184mEerste lidHet eerste lid van deze bepaling, de inzage in het dossier, is ontleend
aan artikel 67m van de Awr en voorziet erin dat de overtreder op zijn verzoek
ter voorbereiding van zijn verdediging inzage kan krijgen in zijn dossier.
Onder dossier dient in dit verband te worden verstaan alle stukken die relevant
zijn voor de besluitvorming over de bestuurlijke boete. Daaronder vallen in
ieder geval alle stukken die moeten dienen ter onderbouwing van de beslissing
tot het opleggen van een bestuurlijke boete, maar ook stukken die informatie
bevatten die ten voordele van de overtreder strekt (EHRM 16 december
1992, Publ. ECHR Ser. A. Vol 247 (Edwards). Indien het bestuursorgaan meent
ten aanzien van enig stuk tot geheimhouding verplicht te zijn, dan kan het
dit stuk onder omstandigheden buiten het dossier laten, maar dan kan het stuk
ook niet ter motivering van de boete worden gebruikt; een bestraffende sanctie
kan niet worden gebaseerd op stukken waartegen de overtreder zich niet kan
verweren. Als gezegd kunnen bovendien stukken, die ten voordele strekken van
de overtreder, niet buiten het dossier worden gehouden. Dit recht op inzage
geldt ook in de bezwaarfase, en derogeert in zoverre aan artikel 7:4, zesde
lid (vgl. ook Rechtbank. Rotterdam, 26 november 2002, AB 2003, 385 (SEP/Nma).Tweede lidHet tweede lid is opgenomen in verband met de onderdelen a en e van het
derde lid van artikel 6 EVRM. Onderdeel a bepaalt dat de overtreder onverwijld
en in bijzonderheden op de hoogte moet worden gesteld van de aard en de reden
van de tegen hem ingebrachte beschuldiging.Artikel 6, derde lid, onderdeel a, van het EVRM eist daarnaast dat de
mededeling van de gronden van beschuldiging geschiedt in een taal die de overtreder
verstaat. Onderdeel e geeft de overtreder voorts recht op kosteloze bijstand
door een tolk, indien hij de ter terechtzitting gebezigde taal niet verstaat,
Het EHRM heeft beide bepalingen in hun onderlinge samenhang zo uitgelegd dat
de overtreder recht heeft op mondelinge vertolking en schriftelijke vertaling
telkens wanneer, maar ook alleen wanneer en voorzover, dit nodig is om ene
adequate verdediging te kunnen voeren (vgl. EHRM 28 november 1978, Ser
A, Vol 29 (Luedicke, Belkacem en Koç); EHRM 19 december 1989,
Ser A, Vol 168 (Kamasinski)).Een en ander is in de onderhavige bepaling uitgedrukt door het criterium
«voorzover blijkt dat de verdediging van de overtreder dit redelijkerwijs
vergt». Op de overheid rust een inspanningsverplichting om alles te
doen hetgeen redelijkerwijs gevergd kan worden om de betrokkene in staat te stellen om zich adequaat te verdedigen. Dit betekent dus niet dat
een overtreder die het Nederlands niet beheerst, zonder meer recht heeft op
een vertaling van het gehele dossier (aldus ook G. J. M. Corstens, Het Nederlandse strafprocesrecht, Arnhem 1993, blz. 139).
Waar het om gaat is of de overtreder materieel een adequate verdediging kan
voeren (vgl. ook HR 26 mei 1992, NJ 1992, 676). Onder omstandigheden
kan een mondelinge toelichting op een schriftelijk stuk daartoe voldoende
zijn (vgl. het zojuist aangehaalde Kamasinski-arrest). Onder omstandigheden
kan het eventueel ook voldoende zijn dat de advocaat of adviseur van betrokkenen
de Nederlandse taal begrijpt. Uitgangspunt blijft echter dat de overtreder
in staat wordt gesteld om een adequate verdediging te voeren. Zeker bij de
kennisgeving van de aard van de beschuldiging, is het van belang dat zijn
in een voor de betrokkene begrijpelijke taal plaatsvindt en kan niet te snel
worden aangenomen dat aan de verplichtingen van artikel 6 EVRM is voldaan
door het feit dat de advocaat of adviseur van de betrokkenen het Nederlands
beheerst.Artikel 184nEerste lidHet eerste lid voorziet in de mogelijkheid beroep in te stellen bij de
rechtbank. Het beroep wordt, in lijn met hetgeen is geregeld in de Wahv, behandeld
door de kantonrechter.Voor het overige wordt verwezen naar het algemeen deel van de memorie
van toelichting.Tweede lidHet tweede lid geeft een opsomming van de beroepsgronden.Derde lidHet derde lid bepaalt dat de artikelen 6, tweede lid, 10 en 12 tot en
met 20d van de Wahv van overeenkomstige toepassing zijn. Het betreft hier
de artikelen die betrekking hebben op de behandeling van het beroepschrift
door de kantonrechter en in hoger beroep door het gerechtshof te Leeuwarden.Daar waar in deze artikelen wordt gesproken over de officier van justitie
moet voor toepassing in het onderhavig wetsvoorstel telkens het bestuursorgaan
worden gelezen.Artikel 184oVoor het beroep bij de rechter wordt een griffierecht geheven. Indien
het beroep gegrond is, wordt dit griffierecht door het bestuursorgaan aan
de indiener van het beroepschrift vergoed. De Awb kent voor het griffierecht
een hoog en een laag tarief. Gelet op de gemiddelde hoogte van de bestuurlijke
boeten die ingevolge deze wet zullen worden opgelegd, ligt het voor de hand
om in dit wetsvoorstel voor het lage tarief te kiezen. Artikel 184o voorziet
daarin.Artikel 184pEerste lidDe regeling in het eerste lid sluit aan bij de regeling van bestuursrechtelijke
geldschulden, zoals voorgesteld in de Vierde tranche van de Awb (zie artikel
4.4.1.3). Het eerste lid stelt als hoofdregel de betalingstermijn voor schulden
die op grond van een beschikking moeten worden betaald op zes weken.De lengte van de termijn is daarmee gelijk aan die voor het instellen
van bezwaar of beroep in artikel 6:7. Ook het tijdstip van ingang van die
termijn wordt in beginsel op dezelfde wijze bepaald als bij de bezwaar- en beroepstermijn. In aansluiting op artikel 6:8, eerste lid, wordt daartoe
geregeld dat de betalingstermijn gaat lopen nadat de beschikking op de voorgeschreven
wijze is bekend gemaakt.Het voordeel van eenzelfde termijn voor de betaling en voor bezwaar en
beroep is dat de regeling voor de betrokkenen eenvoudiger is: men zal zich
minder snel in de termijn vergissen. Indien het gaat om een schuld die de
burger moet betalen is voorts nog een voordeel dat het verrichten van de betaling
en het beslissen over de vraag of men bezwaar of beroep wil instellen binnen
dezelfde termijn moet geschieden.Omdat bezwaar en beroep volgens de hoofdregel van artikel 6:16 geen schorsende
werking hebben, blijft ook bij instelling van bezwaar en beroep de verplichting
tot betaling bestaan. De betalingstermijn gaat, zoals gezegd, lopen op het
moment van de bekendmaking van de beschikking. De betaling moet binnen de
gestelde termijn geschieden. Bij overschrijving op een bank- of girorekening
betekent dit, overeenkomstig wat ook in het privaatrecht geldt, dat tijdig
is betaald indien het verschuldigde bedrag binnen de gestelde termijn op de
rekening van de schuldeiser is bijgeschreven.Tweede lidHet tweede lid bepaalt dat de uit de oplegging van bestuurlijke sancties
voortvloeiende geldschulden kunnen worden ingevorderd bij dwangbevel. Dit
is overeenkomstig het geldende recht en wordt in de nabije toekomst geregeld
in de Vierde Tranche Awb (afdeling 4.4.4).Artikelen 184q en 184rVan belang voor de vraag of de tenuitvoerlegging (invordering) van de
boete toelaatbaar is voordat een rechter zich erover heeft uitgesproken, is
de onschuldpresumptie van artikel 6, tweede lid, van het EVRM. In het licht
van deze onschuldpresumptie rijst de vraag of de hoofdregel van het bestuursrecht,
inhoudende dat aan bezwaar en beroep geen schorsende werking toekomt (artikel
6:16 Awb), ook voor boetebeschikkingen kan gelden. Met het oog op de slagvaardigheid
van de handhaving is schorsende werking van bezwaar en beroep immers soms
minder gewenst. Uit de Straatsburgse jurisprudentie volgt dat de onschuldpresumptie
van artikel 6, tweede lid, van het EVRM niet uitsluit dat de tenuitvoerlegging
van besluiten plaatsvindt, voordat de rechter onherroepelijk over de schuld
van de overtreder heeft beslist. Deze bevoegdheid tot onmiddellijke executie
moet wel binnen redelijke grenzen worden toegepast, waarbij een redelijk evenwicht
tussen de betrokken belangen in acht moet worden genomen.Bij deze beoordeling moet onder meer worden betrokken of in het geval
van een succesvol beroep de reeds betaalde bedragen kunnen worden teruggevorderd
en de oorspronkelijke rechtspositie van de betrokkenen kan worden hersteld
(zie EHRM 23 juli 2002, Janosevic tegen Zweden, EHRC 2002, nr. 88). Bij
de bestuurlijke boete op grond van het onderhavige wetsvoorstel zullen, vooral
ook gezien de geringe hoogte van het boetebedrag (maximaal € 340,–)
de boetebesluiten door de bank genomen onmiddellijk kunnen worden geëxecuteerd.
Hoewel artikel 184n, in de lijn van de Wahv, toepassing van hoofdstuk 8 van
de Awb, en daarmee artikel 8:81 van de Awb (de mogelijkheid om de voorzieningenrechter
te verzoeken een boetebeschikking te schorsen) uitsluit, kan toch worden gesteld
dat de voorgestelde regeling niet in strijd is met het EVRM. Expliciet is
immers in het onderhavige wetsvoorstel een bepaling (artikel 184s) opgenomen
die voorziet in terugbetaling van de reeds betaalde geldsom, vermeerderd met
de wettelijke rente, indien de boete ten onrechte blijkt te zijn opgelegd.Gelet op het vorenstaande is in het onderhavig wetsvoorstel de keuze gemaakt
dat aan het instellen van bezwaar en beroep geen schorsende werking
toekomt. Doorslaggevende overweging is de effectiviteit van de straf: het
gewenste lik-op-stukbeleid zou ernstig worden gefrustreerd als tenuitvoerlegging
van een opgelegde boete niet mogelijk zou zijn. Het maken van deze keuze is
ingegeven door het gegeven dat niet rauwelijks tot executie kan worden overgegaan,
maar dat een aanmaning plaatsvindt. Aan de betrokkene moet duidelijk worden
gemaakt dat hem, als hij niet binnen de wettelijke termijn betaalt, tenuitvoerlegging
van de boetebeschikking met toepassing van het voorgestelde artikel 184q boven
het hoofd hangt.Dit laatste betekent dat in algemene zin informatie moet worden verstrekt
over de mogelijke executievormen (diverse vormen van beslag). Verder is van
belang dat voor belanghebbende mogelijkheid van verzet openstaat. Tenslotte
is van belang dat het bij de boete per definitie gaat om een sanctie van financiële
aard. Dit brengt met zich mee dat deze altijd achteraf geheel kan worden teruggedraaid.Artikel 184sVan belang is dat het grootste effect van de opgelegde boete wordt bereikt
door het zogenoemde lik-op-stukbeleid. Bij het toekennen van schorsende werking
wordt de tenuitvoerlegging van een opgelegde boete hangende een bezwaar- of
beroepstermijn en zolang op een ingesteld bezwaar- of beroepsschrift niet
onherroepelijk is beslist, ernstig gefrustreerd. Bovendien zou het wel toekennen
van schorsende werking een ongewenst effect kunnen hebben, namelijk een stimulans
om vooral bezwaar en beroep in te stellen. Zeker daar waar het gaat om toch
eenvoudig te constateren overtredingen, zoals in het onderhavige wetsvoorstel,
leidt het toekennen van schorsende werking van het bezwaar en beroep tot een
soort uitstel van betaling. Dit laatste leidt weer tot een onevenredige belasting
van het bestuursapparaat. De consequentie van het niet toekennen van schorsende
werking aan het bezwaar en beroep behoort dan wel te zijn dat, indien blijkt
dat een boete ten onrechte is opgelegd, de betrokkenen de door hem betaalde
geldsom vermeerderd met de wettelijke rente terugbetaald zal krijgen. Deze
terugbetalingsverplichting daar waar er sprake is van een ten onrechte betaalde
boete is geregeld in het voorgestelde artikel 184s.Artikel IIDit artikel voorziet in enkele wijzigingen van de Wahv. Deze aanpassingen
zijn nodig om te kunnen optreden tegen een stilstaand motorrijtuig met een
al dan niet kentekenplichtige aanhanger, dan wel tegen een kentekenplichtige
aanhangwagen. De voorgestelde wijzigingen hebben hierop betrekking.De Minister van Verkeer en Waterstaat,K. M. H. PeijsDe Minister van Justitie,J. P. H. Donner XNoot1Afdeling geschillen van bestuur van de Raad van State van 18 maart
1993, nr. G05.92.1486, AB 1995/56, en afdeling bestuursrechtspraak van de
Raad van State van 16 juni 1994, nr. G05.92.1522, AB 1995/57. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30098-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl