Verdrag tussen Ierland, het Koninkrijk der Nederlanden, het Koninkrijk Spanje, de Italiaanse Republiek, de Portugese Republiek, de Franse Republiek en het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland tot oprichting van een Maritiem Analyse- en Operatiecentrum op het gebied van verdovende middelen; Lissabon, 30 september 2007 (Trb. 2007, 231); Brief minister inzake stilzwijgende goedkeuring van dit verdrag
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Staten-Generaal
 1/2
 Vergaderjaar 2009-2010 A
 
 
 
 KST137334
 2009-2010
 A
 
 31 281
 Verdrag tussen Ierland, het Koninkrijk der Nederlanden, het Koninkrijk
Spanje, de Italiaanse Republiek, de Portugese Republiek, de Franse Republiek
en het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland tot
oprichting van een Maritiem Analyse- en Operatiecentrum op het gebied van
verdovende middelen; Lissabon, 30 september 2007 (Trb. 2007, 231)
 
 
 
 
 Nr. 
 2
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
 Aan de Voorzitters van de Eerste en van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 13 november 2009
 
 Ter griffie van de Eerste en van de Tweede Kamer der Staten-Generaal ontvangen
op 16 november 2009.
 De wens dat het verdrag aan de uitdrukkelijke goedkeuring van de Staten-Generaal
wordt onderworpen kan door of namens één van de Kamers of door
ten minste vijftien leden van de Eerste Kamer dan wel dertig leden van de
Tweede Kamer te kennen worden gegeven uiterlijk op 16 december 2009.
 
 Overeenkomstig het bepaalde in artikel 2, eerste lid, en artikel 5, eerste
lid, van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen, de Raad van State
gehoord, heb ik de eer u hierbij ter stilzwijgende goedkeuring over te leggen
het op 30 september 2007 te Lissabon totstandgekomen Verdrag tussen Ierland,
het Koninkrijk der Nederlanden, het Koninkrijk Spanje, de Italiaanse Republiek,
de Portugese Republiek, de Franse Republiek en het Verenigd Koninkrijk van
Groot-Brittannië en Noord-Ierland tot oprichting van een Maritiem Analyse-
en Operatiecentrum op het gebied van verdovende middelen (Trb. 2007, 231).
 
 Een toelichtende nota bij het verdrag treft u eveneens hierbij aan.
 
 De goedkeuring wordt alleen voor Nederland gevraagd.
 
 De minister van Buitenlandse Zaken,
 M. J. M. Verhagen
 
 Toelichtende nota
 Inleiding
 Cocaïne wordt hoofdzakelijk in Zuid-Amerika geproduceerd, maar de
afzetmarkten bevinden zich in de meer welvarende delen van de wereld, met
name de Verenigde Staten van Amerika en een groot aantal lidstaten van de
Europese Unie. Het vraag- en aanbodmechanisme heeft geleid tot een levendige
illegale drugshandel tussen productie en consumptiegebieden.
 Sinds enkele jaren wordt in rapportages van de Verenigde Naties en Europol melding gemaakt van een verschuiving van een deel van
de handelsroutes: cocaïne wordt, vanwege de ontoereikende controle, zwakke
staatsinstellingen en corruptie, steeds vaker ook naar West-Afrika gesmokkeld.
De destabiliserende werking van de drugshandel op de West-Afrikaanse staten,
alsmede het feit dat de cocaïne via West-Afrika naar Europa wordt getransporteerd
vormde voor een aantal Europese landen aanleiding om te bezien hoe deze nieuwe
handelsroute kan worden aangepakt. Dit gold a fortiori voor landen als Spanje, Portugal en Nederland, die met het wegvallen
van de Europese binnengrenzen de belangrijkste toegangspoorten voor cocaïne
voor de Europese markt zijn geworden. Immers, voor Nederland was de bestrijding
van de bij de handel in cocaïne betrokken georganiseerde misdaad op basis
van het Nationaal Dreigingsbeeld al als speerpunt
vastgesteld. Ook het Organised Crime Threat Assessment, dat in Europolverband
wordt opgesteld, benoemt de bestrijding van cocaïnehandel als prioriteit
voor de regio waar Nederland deel van uitmaakt.
 
 De belangrijkste reden om over te gaan tot de oprichting van het Maritiem
Analyse- en Operatiecentrum op het gebied van verdovende middelen (MAOC-N)
vormde de bezorgdheid bij een aantal Europese landen over het gebrek aan informatie
dan wel de langzame aanlevering van gegevens die noodzakelijk zijn voor de
bestrijding van de drugshandel over zee en via het internationale luchtruim
(zie onder andere de tweede preambulaire paragraaf van het onderhavige verdrag).
 
 Het was Frankrijk, met zijn historische banden met verschillende landen
in de West-Afrikaanse regio, die naar aanleiding van de sterker wordende berichten
over een verschuiving van aanvoerroutes richting West-Afrika, in 2003 het
idee lanceerde om een EU-subsidie aan te vragen voor de oprichting, op het
Iberisch schiereiland, van een operationeel maritiem informatiecoördinatiecentrum
dat zich zou dienen te richten op de bestrijding van cocaïnesmokkel via
de Atlantische Oceaan. De minister van Justitie heeft tijdens een ontmoeting
in juni van dat jaar met zijn toenmalige Franse collega positief gereageerd
op de uitnodiging aan Nederland om aan een dergelijk project deel te nemen.
 Begin 2006 resulteerde het Franse initiatief in een afspraak tussen politiediensten
uit Frankrijk, Verenigd Koninkrijk, Spanje, Portugal, Ierland, Italië
en Nederland om in een aantal bijeenkomsten een wenselijkheids- en haalbaarheidsonderzoek
te verrichten naar de oprichting van een dergelijk centrum. Het onderzoek,
dat uiteindelijk in vier bijeenkomsten (maart 2006, mei 2006, september 2006,
januari/februari 2007) werd afgerond, culmineerde in de afspraak op 14 mei
2007 om de in de vierde onderzoeksbijeenkomst overeengekomen basistekst voor
het op te richten centrum te verankeren in een volkenrechtelijk verbindend
document. Deze juridische grondslag zou met name Italië en Frankrijk
helpen om de beschikbaarheid van financiële middelen voor het centrum
zeker te kunnen stellen.
 
 Met het onderhavige verdrag wordt het MAOC-N te Lissabon opgericht. Het
verdrag is op 30 september 2007 door de verantwoordelijke ministers van
Binnenlandse Zaken respectievelijk Justitie van de zeven deelnemende landen
in Lissabon ondertekend. Namens het Koninkrijk der Nederlanden is een verklaring
afgelegd dat Nederland het verdrag per 1 december 2007 voorlopig zou
toepassen. Dit werd, ondanks het feit dat het verdrag geen nieuwe verplichtingen
schept, wenselijk geacht vanwege de voorgenomen plaatsing van een politieverbindingsofficier
bij het centrum. Per 1 juli 2008 heeft Nederland deze verbindingsofficier
geplaatst. Geen van de andere landen heeft een dergelijke verklaring afgelegd.
Frankrijk, Portugal, Spanje en het Verenigd Koninkrijk hebben desalniettemin
voorafgaand aan de ondertekening reeds verbindingsofficieren bij MAOC-N gedetacheerd,
zodat het Centrum feitelijk sinds juli 2007 operationeel is.
 De deelnemers aan MAOC-N
 Het initiatief van Frankrijk om tot de oprichting van MAOC-N te komen
is in de loop van de vergaderingen die in het teken stonden van het wenselijkheids-
en haalbaarheidsonderzoek in praktische zin overgenomen door het Verenigd
Koninkrijk.
 Het VK heeft zich in de verschillende overleggen er altijd voorstander
van getoond om het model van het Amerikaanse Joint Interagency Task Force
(JIATF) South naar de Europese situatie te vertalen. Daartoe hadden de Britten
contact gelegd met deze organisatie.
 
 De besprekingen over het nieuw op te richten centrum zijn in eerste instantie
gevoerd door die EU-landen die een direct belang in het vraagstuk van de cocaïnesmokkel
via de zee hebben en bovendien over middelen (schepen) beschikken om daadwerkelijk
een operationele rol te kunnen spelen. Vanwege de mogelijke vermenging van
militaire en civiele functies en de eventuele strijdigheid daarvan met de
Duitse Grondwet stelde Duitsland zich in eerste instantie afwachtend op. Inmiddels
heeft Duitsland zich gemeld als potentieel geïnteresseerde voor deelname
aan MAOC-N.
 
 Ondanks het feit dat de vorming van MAOC-N geen EU-brede aangelegenheid
betreft, is Europol op aandringen van Nederland reeds vanaf de eerste bijeenkomst,
die in het kader van het wenselijkheids- en haalbaarheidsonderzoek plaatsvond,
betrokken geweest. De Europese Commissie is in de loop van de daaropvolgende
besprekingen uitgenodigd om deze bij te wonen, maar was pas voor het eerst
met een vertegenwoordiger aanwezig bij de verdragsonderhandelingen in augustus
2007. Hoewel het verdrag een bepaling voor de toetreding van nieuwe staten
kent, mag op basis van het geldende Europese recht, en met name de op 19 juni
1990 te Schengen totstandgekomen Overeenkomst ter uitvoering van het tussen
de Regeringen van de Staten van de Benelux Economische Unie, de Bondsrepubliek
Duitsland en de Franse Republiek op 14 juni 1985 te Schengen gesloten
Akkoord betreffende de geleidelijke afschaffing van de controles aan de gemeenschappelijke
grenzen (Trb. 1990, 145) (Schengen Uitvoeringsovereenkomst) en de op 26 juli
1995 te Brussel tot stand gekomen Overeenkomst op grond van Artikel K.3 van
het Verdrag betreffende de Europese Unie tot oprichting van een Europese Politiedienst
(Europol-Overeenkomst) (Trb. 1995, 282), worden aangenomen dat EU-lidstaten –
indien hun nationale wetgeving dit toestaat – zonder zich verdragsrechtelijk
te verbinden, aan MAOC-N kunnen deelnemen of op deelname aanspraak kunnen
maken. Immers, het verdrag creëert geen andere of nieuwe bevoegdheden
dan die reeds in EU of Europolverband kunnen worden uitgeoefend.
 De rol en het functioneren van MAOC-N bij de drugsbestrijding
 Zoals hierboven reeds is aangegeven liggen de verschuiving van drugsstromen
van Latijns-Amerika naar Afrika en de moeilijkheden voor handhavingsdiensten
om tijdig informatie te verkrijgen om actie te ondernemen ten grondslag aan
de oprichting van MAOC-N. In het verdrag is dan ook bepaald dat MAOC-N een
coördinerende rol zal vervullen in de operationele samenwerking tussen
deelnemende landen bij de bestrijding van cocaïnesmokkel richting West-Afrika
en Europa. Redenen hiervoor zijn het internationale karakter van de drugssmokkel,
de betrokkenheid van criminele organisaties die in meerdere landen actief
zijn en het feit dat veel landen niet beschikken over voldoende middelen voor
surveillance en rechtshandhaving op zee en in de lucht. Bovendien is overwogen
dat sprake is van technische en juridische problemen op het gebied van op
wetshandhaving gerichte interventies op zee (preambulaire paragrafen 3 en
4).
 
 Voor wat betreft de interventies op volle zee blijft artikel 17 van het
op 20 december 1988 te Wenen tot stand gekomen Verdrag van de Verenigde
Naties tegen de sluikhandel in verdovende middelen en psychotrope stoffen
(Trb. 1989, 97)(zie ook de achtste preambulaire paragraaf van het voorliggende
verdrag) de leidraad. Op volle zee dient de nationale soevereiniteit van de
vlaggenstaat ten volle te worden gerespecteerd.
 
 MAOC-N is een civiele organisatie. Het operationele personeel zal hoofdzakelijk
bestaan uit politiemensen, hoewel het verdrag niet uitsluit dat ook militair
personeel bij het centrum kan worden gedetacheerd.
 
 De in MAOC-N participerende landen zullen via het centrum «inlichtingen
helpen verbeteren door onderling en op de geëigende wijze met Europol
informatie uit te wisselen». Hoewel Europol tot op heden nog niet besloten
heeft of het een verbindingsofficier bij MAOC-N zal plaatsen dan wel ruimte
zal creëren om een contactpersoon van MAOC-N in Den Haag te laten stationeren,
is het uitdrukkelijk de bedoeling dat relevante via MAOC-N gegenereerde informatie,
conform de bepalingen van de Europol-Overeenkomst, in de databestanden van
Europol wordt opgenomen. Bovendien staat het de door de deelnemende staten
bij MAOC-N geplaatste verbindingsofficieren vrij om nauw contact te onderhouden
met het bij Europol aanwezige netwerk. De Nederlandse verbindingsofficier
wordt uitdrukkelijk geïnstrueerd om Europol en de Nederlandse desk aldaar
bij zijn werkzaamheden te betrekken.
 
 Ten aanzien van de binnen MAOC-N verband uit te wisselen informatie zij
opgemerkt dat ook hier geen nieuwe bevoegdheden worden gecreëerd dan
wel worden overgedragen (zie verder artikel 6). Ten behoeve van het uitwisselings-
en analyseproces zal weliswaar mogelijk een gemeenschappelijk te gebruiken
computer worden geplaatst; deze bevat slechts die informatie waarvan de deelnemende
nationale diensten (via de verbindingsofficier) hebben geoordeeld dat deze
gedeeld mag worden. Voor Europol relevante informatie zal aan die instantie
worden doorgegeven (artikel 2, tweede lid, onderdeel b).
 
 Een groot aantal van de uitvoerende taken van het centrum zullen nog moeten
worden vastgelegd. De structuur die voor de besluitvorming hieromtrent wordt
opgezet is die van een Uitvoerende Raad, een directeur, de al eerder genoemde
verbindingsofficieren en personeel (artikel 7) dat in dienst wordt genomen
om administratieve, technische of onderhoudstaken in het centrum uit te voeren
(artikel 11).
 
 De Uitvoerende Raad is het hoogste besluitvormingsorgaan van MAOC-N. Deze
zal bestaan uit een hoge vertegenwoordiger uit elk van de deelnemende staten,
die niet zal optreden als verbindingsofficier bij het centrum (artikel 8,
eerste lid). De taken van de Uitvoerende Raad worden in artikel 8, derde lid,
van het verdrag omschreven. Belangrijke taken om te noemen zijn het ontwikkelen
van de strategie van het centrum (onderdeel a) en het aannemen van het onder
artikel 12 nader omschreven procedurehandboek van het centrum (onderdeel d).
De opdracht tot het doen van een voorstel voor een dergelijk procedurehandboek
zal aan de directeur kunnen worden gegeven die het samen met of in samenspraak
met de verbindingsofficieren zal opstellen.
 
 Een belangrijk element om MAOC-N effectief te kunnen laten optreden is
de mogelijkheid die met artikel 16 voor het centrum geschapen wordt om «onder
strategische aanwijzingen van de Uitvoerende Raad» samenwerking te zoeken
met «andere entiteiten die dezelfde doelstellingen nastreven (...)».
Daaronder zal ook het al eerder genoemde JIATF South gevat kunnen worden.
Deze organisatie was betrokken bij een deel van het wenselijkheids- en haalbaarheidsonderzoek
dat aan het opstellen van het verdrag vooraf ging en heeft daarbij al te kennen
gegeven te willen samenwerken met MAOC-N door een contactpersoon bij het centrum
te plaatsen. JIATF South zal een belangrijke leverancier van informatie zijn.
 Daarnaast kunnen staten of internationale organisaties met dezelfde doelstellingen «bij
besluit van de Uitvoerende Raad en onder door de Raad vast te stellen voorwaarden
worden uitgenodigd» om waarnemer te worden (artikel 5, eerste lid).
 Gevolgen voor Nederland
 Voor Nederland worden de financiële consequenties van MAOC-N begroot
op ongeveer 200 000 euro per jaar. In het verdrag is bepaald dat de kosten
die betrekking hebben op het budget van het centrum, met uitzondering van
de kosten voor de verbindingsofficieren, gelijkelijk worden voldaan en gedragen
door de partijen bij het verdrag (artikel 15, eerste lid). Jaarlijks zal door
elk van de deelnemende landen 35 000 euro naar de bankrekening van MAOC-N
worden overgemaakt ter leniging van de kosten voor de inrichting en het onderhoud
van het door de Portugese overheid ter beschikking gestelde pand waarin het
centrum is ondergebracht. Tevens zal uit dit bedrag het personeel voor het
uitvoeren van administratieve, technische en onderhoudstaken worden betaald.
Grootste vaste kostenpost vormt de plaatsing van een verbindingsofficier in
Lissabon. Die wordt, conform de richtbedragen van de KLPD, begroot op ongeveer
200 000 euro per jaar. In oktober 2007 is door de zeven deelnemende landen
voor MAOC-N een subsidie-aanvraag bij de Europese Commissie ingediend, waaruit
zaken gefinancierd zullen kunnen worden waarvoor in de huidige begroting voor
het centrum geen ruimte bestaat.
 
 Alle bovengenoemde kosten worden in principe gelijkelijk door de ministeries
van Justitie en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties gedragen. Hiertoe
zijn tussen beide departementen schriftelijke afspraken gemaakt. Op de begroting
van het ministerie van Justitie is voor 2007 een bedrag van 85 000 voor
het centrum gereserveerd. Voor 2008 en 2009 is een bedrag van 100 000
euro begroot. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
reserveert een vergelijkbaar bedrag op de post internationale samenwerking
en liasons.
 
 Belangrijkste variabele kosten zijn de kosten voor het uitvoeren van een
interventie-actie op zee en de eventuele afwikkeling ervan in Nederland (vervoer
verdachten, slepen van een verdacht vaartuig naar een Nederlandse
haven, vervolging van verdachten door het Openbaar Ministerie, rechtshulpkosten
e.d.). Voor de kosten die gemaakt worden in het kader van een operatie op
zee geldt de vigerende verrekeningssystematiek tussen Defensie, BZK en Justitie
voor de verlening van militaire bijstand en steunverlening, zoals vastgelegd
in het Raamconvenant betreffende militaire bijstand en steunverlening tussen
de ministers van BZK, Defensie en Justitie d.d. 3 maart 2005.
 
 Nederland hecht groot belang aan een evaluatie van MAOC-N na twee jaar.
Dit heeft zijn vertaling gevonden in artikel 17 van het verdrag. Op basis
van deze evaluatie zal beslist worden op welke wijze de Nederlandse deelname
in het centrum na afloop van deze twee jaar wordt ingevuld.
 Artikelsgewijze toelichting
 Artikel 1 omschrijft de doelstelling van het MAOC-N. Het centrum voorziet
in een basis voor de betrokkenheid van de Partijen bij multilaterale samenwerking
op het gebied van de bestrijding van de smokkel van verdovende middelen over
zee en door de lucht.
 
 Artikel 2, eerste lid, heeft het operatiegebied van MAOC-N gedefinieerd
als «de Atlantische Oceaan naar Europa en de westkust van Afrika».
Op verzoek van Italië is de mogelijkheid gecreëerd om «de
operaties uit te breiden naar onder andere het westelijk deel van het Middellandse-Zeegebied».
In besprekingen is er overigens voor gekozen het operatiegebied te beperken
tot globaal het gedeelte van de Atlantische Oceaan ten oosten van de 45e lengtegraad. Daarmee overlapt het operatiegebied van MAOC-N ten oosten
van de Cariben gedeeltelijk dat van JIATF South.
Deze overlap maakt het mogelijk om, in geval van samenwerking tussen JIATF
South en MAOC-N (zie de volgende alinea), een verdacht vaartuig langs het
gehele traject over de Atlantische Oceaan te blijven volgen.
 
 In het tweede lid van artikel 2 worden de belangrijkste werkzaamheden
genoemd die de deelnemende landen via het centrum zullen verrichten. Daaronder
valt het verzamelen en analyseren van informatie die van nut is om vast te
stellen wat de beste operationele resultaten zijn in het licht van de bestrijding
van de smokkel van verdovende middelen over zee en door de lucht in het operatiegebied.
Indien er bijvoorbeeld een melding komt vanuit de diensten van een van de
landen of een organisatie als JIATF South dat een verdacht vaartuig richting
Europa of Afrika koerst, zal binnen het centrum, op basis van de beschikbare
informatie, geanalyseerd moeten worden welke inzet op welk moment het beste
resultaat oplevert. De verbindingsofficieren binnen het centrum zullen onder
andere moeten nagaan of naar het verdachte schip of – voor zover bekend –
de daarop aanwezige personen strafrechtelijk onderzoek wordt verricht of anderszins
op nationaal niveau actie wordt ondernomen of gepland is. Met Europol kan
informatie op geëigende wijze worden uitgewisseld. In de preambulaire
paragrafen 5, 6 en 8 van het verdrag wordt daarom ook verwezen naar het initiatief
inzake cocaïne van de Comprehensive Operational Strategic Planning for
the Police, het European Organised Crime Threat Assessment en de Europol-Overeenkomst.
 Ten behoeve van de interventies op volle zee verbinden de deelnemende
landen zich er toe zich in te spannen om middelen beschikbaar te stellen (die,
waar mogelijk, vooraf worden gemeld) teneinde onderscheppingsoperaties te
vereenvoudigen. Geduid wordt op het organiseren van de inzet van schepen van
bijvoorbeeld de Koninklijke Marine. Verwacht wordt dat de verbindingsofficieren
in Lissabon snel contact kunnen leggen met hun nationale autoriteiten om te
bezien of, en zo ja, welke inzet beschikbaar gesteld kan worden.
 
 Artikel 3 regelt de rechtspersoonlijkheid van het centrum. Er is voor
gekozen MAOC-N nationale rechtspersoonlijkheid op het grondgebied van elk
van de deelnemende landen te geven. MAOC-N heeft niet de volkenrechtelijke
status van internationale organisatie; dit betekent dat het geen verdragsluitende
bevoegdheid heeft.
 
 Artikel 4 stelt dat MAOC-N in Lissabon wordt gevestigd. In de eerste voorstellen
voor de oprichting van het centrum werd, gezien de geografische oriëntatie
op westelijk Afrika, reeds uitgegaan van een lokatie op het Iberisch schiereiland.
Portugal wierp zich op als mogelijke gastheerstaat en heeft bemiddeld bij
het vinden van een lokatie voor het centrum.
 
 Artikel 5, eerste lid, regelt de mogelijkheid om waarnemers uit te nodigen.
Hiervoor is een besluit van de Uitvoerende Raad van MAOC-N (artikel 8) nodig,
waarin ook de eventuele voorwaarden voor het waarnemerschap vervat zijn. Geëist
wordt dat de waarnemer, die ofwel een staat is of een internationale organisatie,
dezelfde doelstellingen ten aanzien van de bestrijding van drugssmokkel via
de zee of door de lucht heeft als de in MAOC-N samenwerkende landen. Voor
de uitwisseling van informatie met waarnemers is bepaald dat deze beperkt
zal blijven tot hetgeen strikt noodzakelijk is voor hun medewerking aan de
activiteiten van het centrum (artikel 5, tweede lid).
 
 Artikel 6 heeft betrekking op de verwerking en bescherming van persoonsgegevens
en andere informatie die door de verdragspartijen is of wordt verstrekt. Het
artikel creëert geen nieuwe kaders of bevoegdheden noch worden bevoegdheden
ingevolge dit artikel overgedragen. De rechtsbasis voor Nederland voor de
uitwisseling van informatie in het centrum is gelegen in bestaande regelgeving
zoals de Wet politiegegevens en de eerdergenoemde Europol-Overeenkomst. Op
grond van de Wet politiegegevens (Wpolg) kunnen politiegegevens worden verstrekt
aan autoriteiten in een ander land die zijn belast met de uitvoering van de
politietaak of aan Europol (artikel 17, derde en vierde lid, Wpolg). In het
Besluit politiegegevens worden hierover nadere regels gegeven (artikelen 5:1,
5:2 en 5:5 Besluit politiegegevens). Vastgelegd is dat het op 28 januari
1981 te Straatsburg tot stand gekomen Verdrag tot bescherming van personen
met betrekking tot de geautomatiseerde verwerking van persoonsgegevens (Trb.
1988, 7) , van toepassing is op de verwerking en bescherming van de verstrekte
gegevens. Dit laatste verdrag is op verzoek van Frankrijk expliciet in het
artikel opgenomen. Het kaderbesluit tot bescherming van persoonsgegevens die
worden verwerkt in het kader van de politiële en justitiële samenwerking
in strafzaken, dat in november 2008 door de Raad van de Europese Unie is aangenomen,
is van toepassing op de gegevensuitwisseling tussen de EU-lidstaten onderling
en tussen de lidstaten en Europol.
 Het tweede lid is een explicitering van het uitgangspunt dat met het verdrag
geen nieuwe bevoegdheden worden gecreëerd dan wel worden overgedragen
met betrekking tot informatie die door aan MAOC-N deelnemende landen in het
centrum met elkaar wordt gedeeld. Informatie wordt alleen aan een derde partij
doorgegeven als daarvoor voorafgaande toestemming van de verschaffer is verkregen.
Bovendien zal de ontvanger van de informatie deze niet mogen gebruiken voor
doelen anders dan waarvoor ze oorspronkelijk waren doorgegeven.
 
 De artikelen 7 tot en met 17 hebben betrekking op de organisatie en het
functioneren van het centrum.
 
 Artikel 7 regelt de structuur van het centrum. Om het centrum te kunnen
laten functioneren zal het bestaan uit een Uitvoerende Raad, een directeur,
verbindingsofficieren en personeel.
 
 De Uitvoerende Raad, zoals omschreven in artikel 8, is het hoogste besluitvormingsorgaan
van MAOC-N. Hierin nemen de Partijstaten elk met één hoge vertegenwoordiger
zitting. Deze persoon is een andere dan de verbindingsofficier van dat land
bij het centrum (eerste lid).
 De Uitvoerende Raad zal ten minste twee maal per jaar bijeenkomen (tweede
lid) om besluiten te nemen en overige agendapunten te bespreken. Deze frequentie
van vergaderen zal bevorderen dat de Uitvoerende Raad het centrum op hoofdlijnen
stuurt. Indien nodig zal de Uitvoerende Raad vaker bijeen komen.
 In het derde lid worden de taken van de Uitvoerende Raad opgesomd. Deze
zijn globaal geformuleerd. Een belangrijke taak vormt de ontwikkeling van
een strategie van het centrum (onderdeel a). Deze taak zal, evenals enkele
andere (opstellen begroting, jaarverslag e.d.), op basis van artikel 9, tweede
lid, onderdeel f, kunnen worden gedelegeerd naar de directeur van het centrum.
De besluitvorming blijft een prerogatief van de Uitvoerende Raad. Ook beslist
de Uitvoerende Raad omtrent de uitnodiging en toelating van waarnemers (onderdeel
b). Aan de toelating kunnen zij voorwaarden verbinden. De mogelijkheid om,
waar nodig, comité’s in te stellen (onderdeel c) is ingegeven
door de overweging dat de Uitvoerende Raad zich ook moet kunnen laten adviseren
door expertcomité’s en flexibel moet kunnen reageren door ad
hoc groepen in te stellen. De taak genoemd onder d (»het aannemen van
het procedurehandboek en het goedkeuren van eventuele volgende wijzigingen»)
houdt verband met hetgeen in artikel 12 (zie onder) bepaald is. In de onderdelen
e, f en g is bepaald dat de Uitvoerende Raad de jaarlijkse begroting en het
jaarverslag goedkeurt en bovendien de directeur van het centrum benoemt.
 Artikel 8, vierde lid, stelt dat de Uitvoerende Raad zijn voorzitter voor
een termijn van een jaar kiest en dat het voorzitterschap jaarlijks rouleert.
Gezien het aantal deelnemende landen leek de termijn van één
jaar, met een verplichting tot rouleren, redelijk.
 Alle besluiten van de Uitvoerende Raad worden met eenparigheid van stemmen
genomen (vijfde lid),
 
 Artikel 9 heeft betrekking op de Directeur van het centrum. Deze wordt
voor een periode van twee jaar benoemd door de Uitvoerende Raad op voordracht
van één van de deelnemende landen. De mogelijkheid bestaat de
termijn nog éénmaal te verlengen indien de Uitvoerende Raad
dat gewenst acht. Die situatie zou zich kunnen voordoen indien het moeilijk
blijkt om een nieuwe kandidaatdirecteur te vinden.
 In het tweede lid van het artikel worden de taken van de directeur genoemd.
Zijn primaire taak is leiding te geven aan de dagelijkse werkzaamheden van
het centrum (onderdeel a) en uitvoering te geven aan de besluiten van de Uitvoerende
Raad (onderdeel f). De directeursfunctie betreft in principe een full-time
functie, temeer daar deze persoon het centrum ook extern vertegenwoordigt
(onderdeel b), bijvoorbeeld in relaties met Europol, waarnemers en werkgroepen
van de Raad van de Europese Unie.
 Omdat de directeur geacht wordt uitvoering te geven aan de besluiten van
de Uitvoerende Raad, ligt het voor de hand dat de directeur de vergaderingen
van de Uitvoerende Raad bijwoont, zij het dat hij geen stemrecht heeft (onderdeel
c).
 Tot slot is de directeur verantwoordelijk voor het opstellen van het conceptjaarverslag
waarin de activiteiten van het centrum worden beschreven (onderdeel d) en
het indienen van de jaarlijkse begroting van het centrum waarover deze persoon
ook rekenschap zal moeten afleggen (onderdeel e).
 Het derde lid van artikel 9 bepaalt dat de gastheerstaat, i.c. Portugal,
de noodzakelijke bescherming en ondersteuning van de directeur waarborgt.
 
 Artikel 10 heeft betrekking op de verbindingsofficieren die door de deelnemende
staten bij het centrum geplaatst worden (eerste lid). De werkzaamheden van
de verbindingsofficieren vormen de kern van de activiteiten van het centrum.
Deze zijn kort beschreven bij de toelichting bij artikel 2, tweede lid, en
zullen verder worden uitgewerkt in het op te stellen procedurehandboek (derde
lid, zie ook artikel 12, onderdeel b). Uit hun inspanningen zal de meerwaarde
van het centrum moeten blijken. Om hen het werken mogelijk te maken staat
elke nationale delegatie van verbindingsofficieren een kantoorruimte in het
centrum ter beschikking. De inrichting van deze ruimte, inclusief de plaatsing
van computers, is de verantwoordelijkheid van de autoriteiten van het betreffende
land. De verbindingsofficieren hebben dan ook toegang tot de uitrusting, persoonsgegevens
en gegevensbestanden van het centrum (tweede lid). Evenals bij de directeur
geldt dat de gastheerstaat, in casu Portugal, borg staat voor de noodzakelijke
bescherming en ondersteuning van de verbindingsofficieren die bij het centrum
zijn geplaatst (vierde lid).
 De permanente staf van het centrum bestaat behalve uit de directeur uit
personeel dat wordt aangetrokken voor het uitvoeren van administratieve, technische
of onderhoudstaken (artikel 11, eerste lid). Zij vervullen geen operationele
taken (tweede lid). Dit personeel kan door de directeur, met toestemming van
de Uitvoerende Raad, worden aangesteld.
 
 Artikel 12 verduidelijkt de opdracht van artikel 8, derde lid, onderdeel
d, waarin staat dat de Uitvoerende Raad een procedurehandboek voor het centrum
aanneemt. Het procedurehandboek doet niets af aan reeds bestaande verantwoordelijkheden,
bevoegdheden en taken van bijvoorbeeld verbindingsofficieren. Tevens zal het
procedurehandboek protocollen voor de uitwisseling en verwerking van informatie,
met inbegrip van de bescherming ervan, bevatten. De beschrijving van procedures
voor de planning en coördinatie van operaties heeft betrekking op de
kernactiviteiten van het centrum en de aansluiting van die activiteiten op
het op nationaal niveau af te handelen voor- en natraject. Hieruit blijkt
de centrale rol die de verbindingsofficieren zullen spelen als contact tussen
het centrum, nationale autoriteiten en diensten die gevolg kunnen geven aan
de voorstellen van het centrum.
 Andere aspecten van het procedurehandboek hebben betrekking op het functioneren
van de stuctuur van het centrum zelf:
 • aanvullende informatie over de taken van de Uitvoerende Raad, teneinde
de werkzaamheden van de Uitvoerend Raad beter te duiden;
 • taken van elk comité dat uit hoofde van dit verdrag wordt
ingesteld (zie ook toelichting bij artikel 8, derde lid, onderdeel c);
 • regelingen voor kennisgevingen voor de vergaderingen van de Uitvoerende
Raad;
 • budgettaire regelingen en de verslaglegging inzake uitgaven aan
de Uitvoerende Raad; en
 • overige aspecten van de taken van het centrum.
 
 Artikel 13 maakt duidelijk dat de verantwoordelijkheid voor operationele
en tactische beslissingen nationaal belegd is en blijft. Het centrum speelt
in die zin slechts een faciliterende rol. Uit dit artikel blijkt dat geen
bevoegdheden worden overgedragen van het nationale niveau naar het centrum.
Er ligt een duidelijke relatie tussen dit artikel en hetgeen in artikel 15,
tweede lid, bepaald is over de deelname aan operaties: die is vrijwillig en
wordt nationaal bekostigd.
 
 Artikel 14 heeft betrekking op het toepasselijk recht op het dagelijks
functioneren van het centrum. Dat zal het Portugese nationale recht zijn.
 
 In artikel 15 is bepaald dat de kosten voor de inrichting en instandhouding
van het centrum gelijkelijk over deelnemende partijen verdeeld worden. Hieronder worden ook de kosten verstaan die gemaakt worden door administratief,
technisch en onderhoudspersoneel in dienst te nemen (artikel 11). De kosten
voor het plaatsen en onderhouden van verbindingsofficieren en de kosten die
gemaakt voor de uitvoering van operaties zijn van de bepalingen van het eerste
lid van artikel 15 uitgezonderd. Die worden door elke deelnemende partij nationaal
gedragen (zie ook artikel 15, tweede lid).
 Het derde lid opent de weg voor het aanvragen van aanvullende financiering
voor het functioneren en beheren van het centrum bij bronnen binnen de Europese
Unie of elders.
 
 Anders dan bij de waarnemersstatus ligt aan de samenwerkingsconstructie
van artikel 16 geen uitnodiging maar een aanwijzing van de Uitvoerende Raad
ten grondslag. Voor het overige omvat artikel 16 dezelfde overweging als artikel
5 dat de entiteit waar mee samengewerkt gaat worden dezelfde doelstellingen
als het centrum nastreeft wat betreft de bestrijding van de smokkel van verdovende
middelen over zee en door de lucht.
 
 Artikel 17 is een evaluatiebepaling. Deze zal twee jaar na de inwerkingtreding
van het verdrag plaatsvinden. Gekeken zal worden naar het functioneren van
het centrum. In het comité dat de evaluatie uitvoert zit één
vertegenwoordiger van elk van de deelnemende landen. Voor Nederland zal de
uitkomst van de evaluatie bepalend zijn voor de beslissing welke vorm verdere
deelname in het centrum krijgt.
 
 De slotpalingen omvatten de artikelen 18 tot en met 26.
 
 In artikel 18 is uitdrukkelijk bepaald dat geen van de bepalingen van
het verdrag prevaleert boven reeds bestaande internationale verplichtingen.
Het feit dat het verdrag geen nieuwe bevoegdheden of verplichtingen creëert
ligt mede ten grondslag aan deze keus, alsook de overweging dat het verdrag
niet strijdig mag zijn met eerdere door Partijen aangegane juridische verplichtingen.
 
 Artikel 20 stelt dat de Regering van de Portugese Republiek als depositaris
van het verdrag optreedt. Dit ligt in de rede aangezien het centrum Lissabon
als zetel heeft.
 
 Artikel 21, eerste lid, maakt duidelijk dat het verdrag in eerste instantie
voor ondertekening slechts openstaat voor zeven staten, te weten Ierland,
het Koninkrijk der Nederlanden, het Koninkrijk Spanje, de Italiaanse Republiek,
de Portugese Republiek, de Franse Republiek en het Verenigd Koninkrijk van
Groot-Brittannië en Noord-Ierland. Toetreding van andere staten wordt
in artikel 22 geregeld.
 Het verdrag is nog niet in werking getreden; op grond van het tweede lid
van artikel 21 is hiervoor nodig dat drie staten het verdrag bekrachtigen.
Op dit moment (15 mei 2009) hebben twee staten het verdrag bekrachtigd,
te weten Portugal en Ierland.
 
 Ingevolge artikel 22, eerste lid, van het verdrag staat MAOC-N open voor
elke Staat die met eenparigheid van stemmen van de Partijen is uitgenodigd
toe te treden. Om in de toekomst lidmaatschap van met name de meest door cocaïnesmokkel
getroffen Afrikaanse landen mogelijk te maken, is er voor gekozen toetreding
niet tot EU-staten te beperken. Op basis van het geldende EU recht, en dan
met name de Schengen Uitvoeringsovereenkomst en de Europol-Overeenkomst, mag
worden aangenomen dat EU-lidstaten ook zonder het verdrag getekend te hebben
aan MAOC-N kunnen deelnemen, tenzij de nationale wetgeving van het betreffende
land, om welke reden dan ook, anders vereist. Hieruit volgt dat artikel 22
primair betrekking heeft op niet EU-lidstaten.
 
 Artikel 24 geeft de mogelijkheid van voorlopige toepassing van het verdrag.
Nederland heeft bij de ondertekening van het verdrag op 30 september
2007 als enige land aangegeven dat het verdrag per 1 december van dat
jaar voorlopig zal worden toegepast. Met de plaatsing van een verbindingsofficier
en deelname in Executive Board vergaderingen, passen inmiddels alle zeven
landen die het verdrag ondertekend hebben, het verdrag materieel toe.
 
 Beëindiging en opzegging van het verdrag is geregeld in artikel 25.
Wederzijdse beëindiging is te allen tijde mogelijk, mits alle deelnemende
landen daarmee instemmen. Opzegging door één deelnemende staat
is pas mogelijk twee jaar nadat het verdrag van kracht is geworden.
 Koninkrijkspositie
 Wat het Koninkrijk der Nederlanden betreft zal het verdrag gezien zijn
aard alleen voor Nederland gelden.
 
 De minister van Justitie,
 E. M. H. Hirsch Ballin
 De minister van Buitenlandse Zaken,
 M. J. M. Verhagen
 
 
 
 
 CND, World Drug Situation with regard to drug trafficking: Report of the
Secretariat, Commissie voor verdovende middelen van de Economische en Sociale
Raad van de Verenigde Naties, Wenen, 2006; INCB, Report of the International
Narcotics Control Board 2005, Internationaal Comité van toerzicht op
verdovende middelen van de Verenigde Naties, New York, 2006; Europol, Drugs
2006, Den Haag, 2006.
 
 
 Nationaal Dreigingsbeeld zware of georganiseerde criminaliteit, een eerste
proeve, KLPD, DNRI, 2004.
 
 
 In JIATF South werken Amerikaanse rechtshandhavingautoriteiten en militaire
autoriteiten nauw samen met internationale partners, waaronder Nederland,
het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Latijns-Amerikaanse en Caribische landen.
Daartoe hebben deze landen één of meer verbindingsofficieren
in het JIATF South centrum op Key West (Florida, Verenigde Staten) geplaatst.
 
 
 http://www.minbzk.nl/?ActItmIdt=48340
 
 
 Meer specifiek is het operatiegebied als volgt af te bakenen: vanaf de
westkust van Noorwegen langs de 66e breedtegraad naar het westen tot 30°
westerlengte, tussen IJsland en Groenland naar 40° noorderbreedte/45°
westerlengte tot 10° noorderbreedte/45° westerlengte, schuin naar
het oosten voor Brazilië langs naar 50° zuiderbreedte/20° oosterlengte,
vervolgens weer recht naar het noorden, langs de 20e lengtegraad, tot aan
de kust van Zuid-Afrika.
 
 
 De overlap is tussen de volgende coördinaten: 30° noorderbreedte/25°
westerlengte, 30° noorderbreedte/45° westerlengte, 10° noorderbreedte/45°
westerlengte en 5° zuiderbreedte/25° westerlengte.