Grotestedenbeleid; Verslag algemeen overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 21062, nr. 36

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

22-09-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

21062 nr. 36

31-08-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInleiding van de staatssecretaris van Binnenlandse ZakenVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de bewindsliedenVoortzetting op 29 juni 1995OndertekeningBIJLAGEAntwoorden op vragen die in de eerste termiJn van het
Algemeen Overleg over het grote-stedenbeleid op 26 juni 1995 ziJn gesteld Algemeen 12Werk/inkomen 3Stadseconomie 4Leefbaarheid 567Zorg 89Veiligheid 1011Financiën 12Ik verwijs u hiervoor naar de brief van de minister van
SZW d.d. 26 juni 1995, nr AM/ARV/95/5288. 1314
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 21062Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 99 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
21 062Grote stedenbeleidnr. 36VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 31 augustus 1995De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken1 heeft op 26 juni
en op 29 juni 1995 overleg gevoerd met staatssecretaris Kohnstamm van Binnenlandse
Zaken en minister Melkert van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over het Grote-stedenbeleid. Het overleg werd gevoerd aan de hand van brieven
van de staatssecretaris van respectievelijk 12 april 1995 (Kamerstuk 21 062,
nr. 29) en 26 juni 1995 (Kamerstuk 21 062, nr. 32). Ter voorbereiding
van de voortzetting van het overleg op 29 juni ontving de Kamer een brief
van beide bewindslieden van 28 juni (zie bijlage).Van het gevoerde overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag
uit. Inleiding van de staatssecretaris van Binnenlandse ZakenDe staatssecretaris gaf een korte toelichting op de beslissingen
die het kabinet op 23 juni jl. heeft genomen en die zijn neergelegd in de
brief van 26 juni. De generieke beleidsinspanningen, die van essentieel belang
zijn voor het grote-stedenbeleid, waren de Kamer al voor een deel bekend;
voor het overige zullen zij binnenkort ter besluitvorming worden voorgelegd.
In het overzicht van de bedragen die het kabinet voor de periode 1996–1999
in de meerjarenbegroting heeft opgenomen, is een bedrag van 225 mln. opgenomen
voor leefbaarheid/stadseconomie. Verder heeft het kabinet besloten gelden
te oormerken opdat de negentien steden tot een inkoopmodel Arbvo kunnen komen.
In het overzicht van de bedragen die voor de vier grootste gemeenten worden
uitgetrokken, is het bedrag voor de Urban-projecten nieuw. De vier steden
hebben in dit kader 20 mln. per stad «geclaimd» bij de Europese
Unie (EU). De EU heeft toegezegd de projecten voor mecu 10 (plm. 20 mln.)
te financieren; het Rijk heeft gemeend de overige «claims» op
dit punt te honoreren. Ook nieuw is het bedrag van 165 mln. dat is uitgetrokken
voor de financiering van de knelpunten die ontstaan, omdat de bezuinigingen
op de arbeidsvoorzieningen onevenredig hard aankomen in de grote steden. Over
de bedragen onder het punt stadseconomie merkte de staatssecretaris op dat
de voorstellen van Rotterdam en Amsterdam een paar havenprojecten bevatten
die in het kader van de stadseconomie extra aandacht vragen. Het bedrag voor
bodemsanering dat is vastgesteld in het kader van de beleidsintensiveringen
die het kabinet heeft afgesproken bij de totstand-1koming van de Voorjaarsnota, is veelal bedoeld voor bodemsanering die
verloopt langs de prioriteiten woningbouw en milieu. Voor de stadseconomieplannen
is een andere inzet nodig; daarvoor is nu een bedrag van 40 mln. geoormerkt.
De bedragen die worden genoemd voor de inburgering en het cellentekort waren
de Kamer reeds bekend. Zij zullen voor een belangrijk deel neerslaan in de
grote steden, waarmee tegemoet wordt gekomen aan de wensen die de steden in
de loop van de totstandkoming van het convenant hebben geuit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Van Heemst (PvdA) zei dat hij, net als de grote steden,
vol ongeduld het grote-stedenbeleid afwacht. Dit beleid is een van de sleutelprojecten
van het kabinet. Het brengt tot uitdrukking dat iedereen in ons land baat
heeft bij steden die stevig in hun schoenen staan. Er staat echter meer op
het spel: de geloofwaardigheid van het politieke bestuur in de steden dat
dagelijks wordt geconfronteerd en verantwoordelijk wordt gesteld voor verloedering,
onveiligheid en onzekerheid. Het grote-stedenbeleid kan een bijdrage leveren
aan het herstel van het vertrouwen van de burger in de lokale volksvertegenwoordiging.Maatregelen zijn dringend geboden, maar het gevoel van urgentie lijkt
bij de staatssecretaris in een aantal opzichten te ontbreken. In ieder geval
is het concept-convenant nog steeds niet door alle partijen getekend. De vijftien
steden die in de volgende ronde aan de beurt komen, hebben geërgerd op
die vertraging gereageerd. Begrijpelijk, maar zij moeten wel beseffen dat
zij in hoge mate afhankelijk zijn van het convenant met de vier grootste steden.
In reactie op kritiek op de voortgang verwijst de staatssecretaris vaak naar
zijn ambtgenoten, maar het project is aan hem toevertrouwd, zo benadrukte
de heer Van Heemst. De bewindsman laat zich bovendien nogal tegenstrijdig
uit over zijn eigen positie: op enig moment zegt hij dat het goed is dat hij
geen bevoegdheden heeft, omdat hij zich dan als een dictator zou opstellen,
maar hij zegt ook dat er niet te veel van hem gevraagd mag worden, omdat het
beleid een zaak is van het hele kabinet. De staatssecretaris heeft eerder gezegd dat het beleid in samenhang wordt
beschouwd. Op 27 september 1994 laat hij de Kamer weten: «Een eerste
proeve van deze werkwijze kan blijken uit de besluitvorming over de beleidsintensiveringen
uit het regeerakkoord waarbij de inzet van de gelden voor deze intensiveringen
zoveel mogelijk dienstbaar gemaakt wordt aan het grote-stedenbeleid.»
De slag om extra middelen bij de discussie over de «clustergelden»
lijkt echter verloren, aldus de heer Van Heemst.De stille revolutie die zich voltrekt in de verhouding tussen rijksoverheid
en de grote steden is de hoofdzaak van het grote-stedenbeleid, zo vervolgde
hij. Er is voor een aantal problemen gezamenlijk vastgelegd welke prestaties
de steden zullen leveren en het is uniek dat de steden op deze afspraken kunnen
worden aangesproken en afgerekend. De regering heeft zich verplicht obstakels
op te ruimen die zich kunnen voordoen bij het verwezenlijken van deze afspraken.
Dit beleid zal niet op korte termijn resultaten opleveren; die zullen gedurende
een lange periode stap voor stap zichtbaar worden in de dagelijkse realiteit
van de stadsbewoners, want niet alleen de uitvoering, maar ook het taaie gevecht
met de bureaucratie vraagt de nodige tijd.Op een aantal vakgebieden is goede voortgang geboekt. Het meest opmerkelijke
voorbeeld hiervan is de toewijzing van de zogenaamde Melkert-banen. In het
concept-convenant is vastgelegd dat maximaal 70% van de middelen die hiervoor
worden uitgetrokken, in 1995 kunnen worden ingezet in de vier grootste steden.De steden zelf zijn gematigd positief over het beleid. Zij vinden dat
er goede afspraken zijn gemaakt voor extra banen voor laaggeschoolden, het inlopen van onderwijsachterstand, inburgering van nieuwkomers,
bestrijding van de jeugdcriminaliteit en versterking van de keten politie,
justitie, celcapaciteit. Ook positief is dat het convenant beoogt de verkokering
bij het rijk en de steden te doorbreken. Deze inzet begint vruchten af te
werpen. De steden hebben projectwethouders en ambtelijke projectleiders aangewezen
en de overeengekomen en nog nader overeen te komen prestatie-eisen dwingen
het bestuur en ambtelijke diensten als het ware te denken in oplossingen en
niet langer in sectoren. De heer Van Heemst vroeg overigens wat moet worden
verstaan onder een «leefbaarheidsthermometer».Een aantal zaken is echter helaas nog niet verder gekomen dan de aankondiging
dat de uitwerking nog zal volgen, maar er is wel een begin gemaakt. Dit geldt
voor het Werkfonds (bedoeld om steden extra armslag te geven bij de toepassing
van milieuvoorschriften voor kleinschalige bedrijvigheid) en de voorstellen
voor stad en economie (bedoeld om economische ontwikkelingsgebieden tot stand
te brengen met onder meer een eigen fiscaal regime).De afgelopen maanden is kritiek geuit op drie punten. In de eerste plaats
op het feit dat het Werkfonds onvoldoende is aangescherpt. In de tweede plaats
op het ontbreken van een financiële bijdrage voor de voornemens rond
het thema leefbaarheid. In de derde plaats op het ontbreken van een budget
voor investeringen in de stedelijke economie. Hij vroeg wat er op stapel staat
voor het Werkfonds en achtte het vanzelfsprekend dat ook die afspraken van
prestatie-eisen worden voorzien. Hij hoopte dat nu een doorbraak kan worden
bereikt en dat, in eerste instantie, de vier grootste steden zelf kunnen beslissen
over de inzet van de geldstromen voor additionele werkgelegenheid.In recente berichten over de invulling van de Melkert-banen in de zorgsector
wordt de indruk gewekt dat de vier grootste steden op dit punt weinig resultaat
boeken en dat de middelen niet worden uitgeput. Hoe kan dit worden verklaard?
Is het waar dat de middelen dreigen weg te lekken naar instellingen buiten
de steden door een «slordigheid» van het ministerie van VWS? Welk
deel van de Melkert-banen zal in 1996 en volgende jaren aan de grote steden
worden toegekend?Is de minister bereid op den duur de middelen voor de steden af te zonderen
waarmee zij naar eigen inzicht diensten voor arbeidsvoorziening kunnen inkopen?
De heer Van Heemst meende dat een dergelijke aanpak past in de regiefunctie
voor additioneel werk.Ook voor het thema leefbaarheid zou een budget moeten worden verstrekt,
maar in de brief van 26 juni ontbreekt dit nog in voldoende mate. Tijdens
de hoorzitting zijn twee voorbeelden gegeven van activiteiten die daarmee
gefinancierd kunnen worden: het effectief aanpakken van illegale pensions
door de inrichting van sociale pensions en het samenvoegen van kleine woningen
om overbewoning tegen te gaan.De steden hebben zich een en ander maal bereid verklaard een substantieel
bedrag (500 mln.) voor investeringen op tafel te leggen als de rijksoverheid
met eenzelfde bedrag over de brug komt. Zij denken daarbij aan maatregelen
als ontsluiting van bedrijfsterreinen, herinrichting van verouderde bedrijfsterreinen,
versterking van de toeristische infrastructuur en van economische speerpunten
door middel van partnerschap met particuliere investeerders. Dit type investeringen
is essentieel om aan te tonen dat het grote-stedenbeleid niet alleen is gericht
op het voorkomen en verminderen van ellende, maar ook, en zeker niet in de
laatste plaats, op het optimaal gebruiken van de economische potenties van
de stad en de bevordering van de werkgelegenheid in en rond de steden. Het
maatschappelijk werkkapitaal dat de steden bieden, wordt onvoldoende gebruikt
en de brief van 26 juni lijkt in dit opzicht ook weinig te bieden.De heer Van Heemst vatte in het kort samen wat er nog moet gebeuren. In
de eerste plaats moet nu alle inzet worden gericht op de afronding van de besprekingen met de grote steden en de ondertekening van het convenant
uiterlijk half juli. In de tweede plaats moeten de prestaties verder worden
uitgewerkt, dat wil zeggen dat afspraken worden gemaakt over inspanningsverplichtingen.
In de derde plaats moet inzicht worden verschaft in de voortgang van het grote-stedenbeleid
om te voorkomen dat het verwatert. Mede gelet op de uitwerking die nog op
veel terreinen is vereist, zal 1996 het jaar van de waarheid zijn, ook voor
de staatssecretaris. Op bepaalde momenten moet het beleid weer op scherp kunnen
worden gezet en zonodig kunnen worden opengebroken. De heer Van Heemst suggereerde
om jaarlijks een «staat van de steden» op te stellen, waarin met
behulp van externe expertise hoofdstukken van de rijksbegroting worden getoetst
op obstakels die een slagvaardige en dus geloofwaardige aanpak in de weg staan.
In de vierde plaats vragen de vijftien steden die in de volgende ronde aan
de orde komen, een eigen aanpak, want zij zijn niet in alle opzichten op een
lijn te stellen. Een gedifferentieerde vertaling van het convenant met «de
vier» verdient daarom overweging. Omgekeerd is het wellicht mogelijk
een aantal beleidsonderdelen door te trekken naar meer steden dan «de
vijftien»; schoon schip maken met hinderlijke en overbodige rijksbemoeienis
hoeft zich niet in een slakkegang te voltrekken. In de vijfde plaats lijkt
een derde groep steden in aanmerking te komen voor afspraken met het rijk:
steden met een duidelijke regionale functie en centrumgemeenten in een vrijwel
aaneengesloten stedelijk gebied.De heer Van Heemst vroeg ten slotte welke sancties worden gesteld op het
niet voldoen aan de prestatie-eisen zonder geldig excuus, want hij vond het
vanzelfsprekend dat er sancties zullen gelden. Hoe en door wie wordt de geldigheid
van excuses vastgesteld?Mevrouw Scheltema-De Nie (D66) wees erop dat de problemen waarmee
de grote steden bij uitstek worden geconfronteerd, hun weerslag vinden in
het concept-convenant. Terecht is het grote-stedenbeleid in het regeerakkoord
tot een van de speerpunten benoemd en terecht is daarvoor een project-staatssecretaris
aangewezen, overigens zonder extra bevoegdheden of extra geld. Het grote-stedenbeleid
moet door een herschikking van middelen zijn beslag krijgen. De staatssecretaris
moet het hebben van zijn overtuigingskracht en van de bedelnap. Zij kon zich
voorstellen dat hij daarom iets meer tijd nodig heeft gehad dan aanvankelijk
voorzien; zijn medebewindslieden baden immers evenmin in weelde. De brief
van 26 juni geeft echter aan dat zijn inspanningen niet tevergeefs zijn geweest:
er komt een respectabel bedrag beschikbaar waarop de steden kunnen voortbouwen.De staatssecretaris is met veel inzet samen met de steden aan het werk
gegaan. Tijdens de hoorzitting hebben de projectwethouders dan ook duidelijk
blijk gegeven van hun tevredenheid. Mevrouw Scheltema had waardering voor
het feit dat het concept-convenant niet alleen plannen bevat, maar ook meetbare
resultaten eist, waarvan sommige nog op een later moment moeten worden ingevuld
en uitgewerkt. Er moet concreet kunnen worden getoetst en de druk moet op
de ketel blijven. Op deze manier weten de steden en het kabinet waarop zij
worden beoordeeld, de staatssecretaris wat hij van de steden kan vragen en
wat van hem verlangd wordt en de Kamer krijgt een meetlat om effectief te
kunnen controleren. Een dergelijk instrument ontbrak bij de sociale-vernieuwingsoperatie.Zij bekende dat haar soms de vraag bekruipt of het allemaal wel haalbaar
is. Zo lijkt het twijfelachtig dat 90% van de schoolverlaters aan het einde
van de convenantsperiode een baan heeft, maar als de steden denken dat zij
dit kunnen verwezenlijken, verdienen zij steun.Uit de brief van 26 juni blijkt dat de regering forse bedragen uittrekt
voor het grote-stedenbeleid, maar geld alleen maakt niet gelukkig, aldus mevrouw
Scheltema. Het grote-stedenbeleid vraagt ook om meer beleidsruimte
om de problemen van de stad te kunnen aanpakken zonder gehinderd te worden
door te fijnmazige regels. Uit het concept-convenant en het antwoord op de
vragen leidde zij af dat de regering op verschillende terreinen voornemens
heeft, zoals de minister van SZW met de Wet op de additionele arbeid, de minister
van EZ met de dereguleringsoperatie en de minister van VROM met de mogelijk
brede doeluitkering milieu. Zij vreesde echter dat dit allemaal lang gaat
duren, want de weg naar wettelijke regelingen is lang. In de stukken wordt
over pilotprojecten gesproken en over een methode om via het Werkfonds vooruit
te lopen op nieuwe regelgeving, maar wettelijke regelingen kunnen niet via
afspraken of convenanten buiten werking worden gesteld, daar is meer voor
nodig. Mevrouw Scheltema vroeg de bewindslieden langs de weg van een experimentenwet
op korte termijn soelaas te bieden. Voor de steden klemt vooral de regelgeving
op het terrein van de additionele arbeidsmarkt, de vestigings- en belastingwetgeving,
de milieuregelgeving en de regie op het terrein van de onderwijsachterstanden.
In dit verband wees zij op het regionale bijstandsexperiment dat is vastgelegd
in de opgeschorte lex specialis Rotterdam. In het verleden heeft een dergelijke
decentra- lisatiewet ertoe bijgedragen dat snel een aantal experimenten kon
worden opgezet, bijvoorbeeld op het terrein van de Winkelsluitingswet. Overigens
maakt niet alleen de rijksoverheid zich schuldig aan regeldichtheid en een
overvloed aan regulering, de gemeenten kunnen er ook wat van. Zullen er op
dit punt concrete saneringsafspraken met de gemeenten worden gemaakt?De burgemeester van Eindhoven heeft in een brief van 20 juni namens «de
vijftien» harde noten gekraakt over hun positie. Zij kampen met grote
problemen, maar kunnen nog niet met een aanpak beginnen, omdat eerst de afspraken
met de vier grootste gemeenten moeten zijn afgerond. Mevrouw Scheltema zag
geen andere oplossing. De ervaring met het beleid in het kader van de sociale
vernieuwing heeft immers geleerd dat vele varkens de spoeling dun maken. In
dit verband merkte zij overigens op dat zij het niet juist zou vinden als
het voornemen tot overdracht van de gelden voor de sociale vernieuwing naar
het Gemeentefonds niet zou worden uitgevoerd, omdat het geld zou worden herverdeeld
ten gunste van de grote steden. Dit geldt te meer nu de financiële situatie
van veel gemeenten al nadelig wordt beïnvloed door de op handen zijnde
herijking van de Financiële verhoudingswet. Zij steunde de inzet van
de regering om «de vier» een voortrekkersrol te geven, maar drong
erop aan dat de andere vijftien gemeenten zo spoedig mogelijk kunnen volgen.
Zeker bij dereguleringsinitiatieven moet dat mogelijk zijn. Ook kon zij zich
voorstellen dat de «Melkert-gelden» die onverhoopt niet worden
ingezet in de grote steden, omdat er niet voldoende banen kunnen worden gecreëerd,
alsnog beschikbaar komen voor «de vijftien». Kan Amsterdam bij
het tekortschieten van de eigen JWG- of banenpoolcapaciteit, het geld besteden
in omringende gemeenten waar een hoger gespannen arbeidsmarkt meer mogelijkheden
biedt? Nu «de vijftien» mogen meeprofiteren van de nieuwe «Melkert-categorie»,
de mogelijkheid om uitkeringsgelden in te zetten, wordt op korte termijn al
wel enig soelaas geboden.Het grote-stedenbeleid zal keer op keer moeten worden bevochten, zo veronderstelde
mevrouw Scheltema. Het zou goed zijn als de Kamer zou afspreken dat de nieuwe
werkwijze van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken ten aanzien van de
decentralisatie, gericht op versterking van de regiefunctie en de voortgangsbewaking,
ook op het grote-stedenbeleid van toepassing zou worden verklaard. Dan zal
de druk die nodig zal zijn om dit beleid te doen welslagen, steeds op de ketel
blijven.Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks) was verheugd dat
de problemen van de grote steden nu worden aangepakt en vond de thema's van
het beleid: werk, veiligheid en leefbaarheid goed gekozen. De regering heeft voor de periode 1996–1999 165 mln. gereserveerd
voor de oplossing van de financiële knelpunten bij de regionale bureaus
voor de arbeidsvoorziening (RBA). Is dit geld bedoeld om de eerder ingezette
bezuinigingen op de RBA's terug te draaien? Zullen projecten aan de onderkant
van de markt als de migrantenwerkwinkels, de ZBE's, taal- en scholingsprojecten
voor migranten nu opnieuw worden opgezet of is het bedrag bedoeld voor andere
projecten? Haar voorkeur ging uit naar het eerste.De regering heeft veel goede, maar helaas weinig nieuwe ideeën in
het beleid opgenomen. Dit geldt in het bijzonder voor de volkshuisvesting.
In sommige delen van de grote steden is segregatie een indringend probleem,
maar de regering oppert geen enkel voornemen voor verbetering van de huisvesting
in samenwerking met de buurt. Mevrouw Varma drong erop aan dat wordt gestreefd
naar een evenwichtig beleid waarin volkshuisvesting, werk, veiligheid en leefbaarheid
in onderlinge samenhang aan de orde komen. Alleen op die manier ontstaat een
evenwichtige stad waarin segregatie wordt tegengegaan en rijk en arm, «wit
en zwart», oud en jong bij elkaar wonen. Een dergelijk evenwicht zal
bijdragen aan de veiligheid en de leefbaarheid van de stad, maar met een beleid
dat alleen voorziet in dure, voor het merendeel koopwoningen kan dit doel
niet worden bereikt. In de voornemens van het rijk is geen ruimte voor mensen
die die duurdere woningen niet kunnen betalen, terwijl het slagen van het
grote-stedenbeleid toch voor een belangrijk deel afhankelijk is van het voorkomen
en wegwerken van segregatie.Voor het draagvlak van het beleid is het belangrijk dat de verschillende
bevolkingsgroepen van de steden bij de beleidsvoorbereiding en -uitvoering
worden betrokken. De Adviesraad minderhedenbeleid en het Inspraakorgaan Turken
hebben echter laten weten dat er geen contact met hen is opgenomen. Is dat
waar? Is dit alleen in Amsterdam het geval? Mevrouw Varma stelde met klem
dat het grote-stedenbeleid meer moet zijn dan een discussie van bestuurders
onderling; alle bewoners van de steden moeten erbij worden betrokken om het
welslagen van het beleid te garanderen. Overigens wijzen genoemde organisaties
erop dat veiligheid en leefbaarheid niet alleen worden bevorderd door bestrijding
van criminaliteit, maar ook door het tegengaan van racisme.In het werkgelegenheidsbeleid wordt vooral uitgegaan van laaggeschoolden.
In Rotterdam is dit wellicht een grote groep, maar het opleidingsniveau in
Amsterdam, Utrecht en Den Haag ligt aanzienlijk hoger dan in de rest van het
land. Het probleem in de grote steden is de slechte werkgelegenheidssituatie.
Door een grote economische en financiële impuls moet daarin verandering
komen.Mevrouw Varma drong er ten slotte op aan dat het convenant zo snel mogelijk
wordt getekend. Het moet de gemeenten voldoende financiële middelen verschaffen
voor het beleid en de resultaten van dat beleid moeten meetbaar zijn. Op korte
termijn, binnen een jaar, moeten de eerste resultaten zichtbaar worden. Zo
niet, dan moet de rijksoverheid sancties treffen. Heeft de staatssecretaris
hierover al nagedacht? Bovendien moet zo snel mogelijk een aanpak worden opgezet
voor «de vijftien».De heer Gabor (CDA) wees erop dat een lid van de Amsterdamse
gemeenteraad tegen hem heeft gezegd dat, alle goede bedoelingen ten spijt,
additionele arbeid geen oplossing zal bieden voor de structurele vraagstukken
van werkloosheid. Scholing en aansluiting op de arbeidsmarkt moeten op een
andere wijze verder worden geholpen. Een lid van de Rotterdamse gemeenteraad
heeft erop gewezen dat de werkloosheid in sommige wijken boven de 50% is gestegen.
In die wijken kunnen geen mensen, organisaties of groeperingen meer worden
gevonden die het maatschappelijk functioneren van de wijk kunnen dragen en
bevorderen. Een lid van de Utrechtse gemeenteraad wijst erop dat het verwezenlijken
van de Vinex-lokatie, en daar hoort onlosmakelijk bij het verleggen en ondergronds aanleggen van de A2, een voorwaarde is om de 30 000
woningen te kunnen realiseren die nodig zijn voor het proces waarvan stadsvernieuwing
een belangrijk onderdeel uitmaakt. Op dergelijke opmerkingen is niet zo gemakkelijk
een antwoord te geven, om nog maar te zwijgen van de hartekreet van de gemeenteraad
van 's-Hertogenbosch dat de rigide regelgeving geen oplossing biedt voor de
problemen op de arbeidsmarkt.De situatie is bijzonder ernstig en kan alleen met onorthodoxe maatregelen
worden verbeterd. De regering onderkent dit, want in het regeerakkoord wordt
gesteld dat zij zich bijzondere inspanningen zal moeten getroosten om de problematiek
van de grote steden op te lossen. De staatssecretaris heeft in een rede op
12 februari 1995 gezegd dat een deltaplan noodzakelijk is om snel en daadkrachtig
te kunnen opereren en dat het grote-stedenbeleid een topprioriteit van de
regering is. Het is echter de vraag of de hooggespannen verwachtingen die
hij daarmee wekt, in het convenant worden waargemaakt. De heer Gabor deelde
de probleemanalyse van de regering, maar betwijfelde of de pretenties en ambities
van het convenant kunnen worden waargemaakt met de middelen en instrumenten
die thans worden aangeboden.Tijdens een werkbezoek aan grote steden in het Verenigd Koninkrijk bleek
dat met een nieuwe aanpak op korte termijn resultaten kunnen worden geboekt
in de stadsvernieuwing en bij het tegengaan van de verpaupering. Er zijn autoriteiten
aangesteld met bevoegdheden en ruime middelen voor besluitvorming, financiering,
planning en uitvoering van projecten. In de tweede plaats kunnen op wijkniveau
initiatieven en projecten worden voorgedragen die door het rijk met substantiële
middelen worden gefinancierd. In de derde plaats is een minister belast met
de taak alle middelen die door de verkokering zijn verspreid, bijeen te brengen
op een eigen begroting. Hij kan daarover beschikken om de projecten financieel
krachtig te ondersteunen. Die aanpak kan vanzelfsprekend niet zonder meer
worden overgenomen in Nederland, maar de heer Gabor ging ervan uit dat elementen
ervan in de onorthodoxe aanpak die hem voor ogen staat, kunnen worden ingebracht.De werkingssfeer van het convenant is een hoofdpunt van kritiek. De problematiek
beperkt zich immers niet tot de vier grote steden. Daarom verdient een probleemgerichte
aanpak de voorkeur. Ook de Vereniging van Nederlandse gemeenten (VNG) heeft
gevraagd om een gelijktijdige aanpak van de problemen. «De vijftien»
wijzen erop dat zij niet in staat zijn het grote-stedenbeleid door te vertalen
naar hun gemeenten. Hoe denkt de staatssecretaris hierover? Hoe kan de teleurstelling
die uit de brief van «de vijftien» spreekt, worden weggenomen?De meerwaarde van het convenant is betrekkelijk gering. Het bevat veel
algemeen beleid en lijkt vooralsnog weinig uitkomst te bieden, omdat er vooral
sprake is van herverdeling van middelen en het opschonen van procedures.De heer Gabor vroeg vervolgens waarom de meer onorthodoxe maatregelen
die de grote steden in hun brief van 20 juni 1995 voorstellen, niet worden
overgenomen. Waarom hebben vernieuwende ideeën als een impuls voor de
stadseconomie, het versterken van de leefbaarheid en het Werkfonds geen ingang
gevonden? Hij drong erop aan dat deze innovatieve aanpak wordt overgenomen.Er is een lange reeks van maatregelen ingezet om de werkloosheid te bestrijden,
onder meer jeugdwerkgarantieplan (JWG), banenpool, «Melkert-1»,
«Melkert-2» en wellicht zelfs «Melkert-3»; volgens
de gemeente Rotterdam zijn er op dit moment 29 maatregelen op dit terrein.
In die ondoorzichtige warwinkel van regelgeving moet op korte termijn een
doorbraak worden geforceerd en moeten de schotten worden geslecht, opdat een
of twee heldere en goed toegankelijke regelingen ontstaan. Hoe kan worden
bereikt dat de inzet van additionele arbeidsplaatsen wordt gevolgd door doorstroming
naar de marktsector? Hij achtte zijn kritiek op de zogenaamde gewichtenregeling in het onderwijs
bekend en pleitte voor een meer individuele benadering, waarin de subsidie
niet op basis van etnische criteria wordt verdeeld. Steeds opnieuw moet worden
nagegaan wat per kind nodig is en hoe het beleid daarop kan worden afgestemd.In de motie Duivesteijn (Kamerstuk 24 054, 7) wordt de regering gevraagd
de Kamer op korte termijn meer inzicht te geven in de gevolgen van de segregatie
in de grote steden en zo snel mogelijk maatregelen voor te stellen. De regering
heeft beloofd de Kamer binnen drie maanden te antwoorden. Hoe is de stand
van zaken op dit moment?Om de leefbaarheid in de steden te verbeteren, moeten in wijken waar de
verpaupering is toegeslagen, meer duurdere woningen worden gebouwd en moeten
in de duurdere wijken, meer goedkopere woningen worden gebouwd. Dit zou het
hart moeten zijn van de Vinex-operatie, maar tijdens werkbezoeken wordt duidelijk
dat dit financieel niet haalbaar is. Hoe denkt de regering deze doelstelling
te verwezenlijken?In het kader van de Melkert-banen zal er meer toezicht in de wijken komen.
Dit is een belangrijk streven dat steun verdient, aldus de heer Gabor. Een
probleem is echter dat de kans op doorstroming naar scholing en hogere beloning
voor betrokkenen zal afnemen naarmate in samenwerking met de politie een andere
oplossing wordt gevonden voor het veiligheidsvraagstuk in de wijken.Het overdrijven van de grote-stedenproblematiek en het oproepen van schrikbeelden
over de grote concentratie van allochtonen in de steden is bepaald niet produktief.
De tweedeling van de samenleving loopt niet langs de scheidslijn allochtoon-autochtoon,
maar deze scheidslijn wordt soms wel als oorzaak van de problemen in de grote
steden genoemd. Dit werkt slechts stigmatiserend en zal niet bijdragen aan
een oplossing. Door concrete, op maat van het individu toegesneden maatregelen
moeten de problemen worden opgelost.De heer Gabor kwam tot de conclusie dat de hooggespannen verwachtingen
van het convenant met de beschikbare middelen niet kunnen worden waargemaakt.
Hij veronderstelde dat daarvoor structureel 400 mln. per jaar nodig is. Daarnaast
is de werkingssfeer van het convenant niet juist, omdat het niet probleemgericht
is. De deregulering moet met kracht worden aangepakt. De verwezenlijking van
de Vinex-locaties wordt belemmerd door een fundamenteel tekort aan middelen
en het ontbreken van een krachtig regiobestuur.De heer Poppe (SP) stelde vast dat het grote-stedenbeleid het
paradepaardje van dit kabinet moet worden. Het heeft lang op zich laten wachten,
ondanks het feit dat er een aparte staatssecretaris voor is aangesteld. Hij
verwachtte echter niet dat de grote problemen van de steden met het beleid
van deze regering zullen worden opgelost. Het grote-stedenbeleid kan op zijn
best de pijn verzachten die in de meest kwetsbare gebieden wordt gevoeld door
de cumulatie van maatregelen als het afstoten van de sociale huisvesting naar
de marktsector, de huurverhoging van 84% sinds 1982 en de te verwachten stijging
met 75 tot 100% in de komende tien jaar, het feit dat betaalbare nieuwbouw
tot het verleden behoort, de korting op de kinderbijslag, de eigen bijdrage
in het ziekenfonds en de gevolgen van de herkeuring voor de WAO. De staatssecretaris
heeft dan ook een vrijwel onuitvoerbare opdracht op zich genomen. Hij moet
niet alleen het beleid van de vorige regering corrigeren, maar ook de gevolgen
van het beleid van de regering waarvan hij zelf deel uitmaakt. Het voorliggende
convenant is een samenvatting van dat beleid en bevat niet veel nieuws, zij
het dat het beleid nu wordt toegespitst op de vier grote steden.De regering stelt zich voor dat de verwijzing naar het speciaal onderwijs
zoveel mogelijk stabiliseert. De heer Poppe betwijfelde of dit een goede inzet
is, want stabilisatie leidt tot wachtlijsten en die zullen er op hun beurt toe leiden dat de achterstand van de leerlingen, die sowieso al groter
is door de achterstandspositie van de buurt waarin zij opgroeien, nog verder
zal toenemen. Het streven naar stabilisatie moet daarom voor de achterstandswijken
worden losgelaten. In plaats daarvan moeten er meer leerkrachten worden aangesteld
in het funderend onderwijs, opdat het speciaal onderwijs wordt ontlast, of
moeten de wachtlijsten voor het speciaal onderwijs worden weggewerkt.Het drugsbeleid zal niet uit de verf komen zolang bijvoorbeeld de wachttijd
voor vrijwillige opname in de Jelinekkliniek nog twee maanden is, aldus de
heer Poppe. De regering gaat ervan uit dat verslaafden zullen worden opgevangen
in sociale pensions en in pensions voor zwerfkinderen. Hij hoopte dat dit
laatste een verschrijving is, want het kan toch niet de bedoeling zijn om
drugsverslaafden tussen zwerfkinderen te plaatsen. In welke wijken worden
de sociale pensions ingericht? Hopelijk niet in de achterstandsgebieden, want
die zullen hun achterstand dan nooit inlopen.De werkloosheid is een van de grootste problemen in de grote steden. De
aanpak van dit probleem met Melkert-banen lijkt echter niet de aangewezen
oplossing. De mensen met een Melkert-baan zullen weliswaar nuttig werk verrichten,
maar hun werk wordt niet gehonoreerd. Met een salaris van maximaal 100 tot
120% van het minimumloon en dan ook nog eens voor maximaal 32 uur, is moeilijk
te leven. Bovendien bieden de meeste banen geen uitzicht op verbetering. De
heer Poppe was voorstander van het creëren van werk in het onderwijs,
de zorg, toezicht en andere sectoren, maar dan wel tegen een fatsoenlijk loon
en onder goede condities. Een goed salaris voor een goede baan zal de meest
effectieve aanpak blijken te zijn.Door bijvoorbeeld versoepeling van milieuwetgeving zal worden geprobeerd
het midden- en kleinbedrijf terug te halen in de wijken. Dit voornemen staat
haaks op de nota Stankbeleid die zojuist is uitgebracht. Welke maatstaf zal
worden gehanteerd in de achterstandsgebieden? Hoe kan er worden gekozen voor
een andere maatstaf, want alle milieubeleid is toch gericht op bescherming
van het milieu en leefbaarheid, ongeacht de plaats? In het verleden zijn in
het kader van de stads- en dorpsvernieuwing miljoenen uitgegeven om hinderlijke
en milieuhinderlijke bedrijven uit de steden en dorpen te weren. Zal nu evenveel
geld worden besteed om die bedrijven weer terug te brengen in de stad? Wat
staat de regering voor ogen in de regelvrije zones? Kan iedereen daar zijn
gang gaan, zonder milieuvergunning of vakdiploma? Meer horeca en afhaalcentra
zullen in ieder geval niet bijdragen aan het inlopen van de achterstand in
een wijk.De aanpak die de regering heeft gekozen, is niet de aanpak waar de bewoners
in de betrokken buurten op wachten. Er is maar één oplossing
voor de problemen: banen die normaal worden betaald. Het streven van de regering
om meer bedrijven in de wijken te brengen, zal echter niet veel meer zijn
dan verplaatsing van werkgelegenheid en zal door de speciale regels die voor
deze bedrijven zullen gelden, ook nog tot concurrentievervalsing leiden.Een aantal van de doelstellingen van het convenant is erg ambitieus. Daar
is op zich niets tegen, maar als het kabinetsbeleid haaks staat op die doelstellingen,
heeft het weinig zin dergelijke ambities te uiten. Dit geldt bijvoorbeeld
voor de doelstelling om de segregatie in concentratiewijken van kansarmen
tegen te gaan door gedifferentieerd bouwen. Dat is echter nauwelijks mogelijk,
omdat de vorige regering de sociale huisvesting heeft afgeschaft. Het sociaal-cultureel
rapport Minderheden 1994 concludeert dan ook dat het niet erg waarschijnlijk
is dat segregatie naar inkomens, die soms ook langs etnische lijnen zal lopen,
kan worden afgeremd door differentiatie van de woningvoorraad.Positief uitgangspunt van het grote-stedenbeleid is de integrale aanpak.
De belangrijkste voorwaarde voor verwezenlijking van dit beleid ontbreekt echter: de verbetering van de sociaal-economische positie van de mensen
waarop het beleid is gericht. De heer Poppe betwijfelde of een inwoner van
een van de grote steden, met een Melkert-baan, met een steeds verder stijgende
huur, met onvoldoende inkomen, met toenemende stank- en lawaaioverlast van
de eenmansbedrijfjes in zijn omgeving vindt dat zijn omstandigheden zijn verbeterd.De heer Van den Berg (SGP) was verheugd dat de twee gezichtsbepalende
elementen in de portefeuille van de staatssecretaris nu eindelijk vorm beginnen
te krijgen: het grote-stedenbeleid en de nota Veiligheidsbeleid. Het heeft
echter wel lang geduurd. Natuurlijk vraagt het beleid veel overleg en een
zorgvuldige voorbereiding, maar juist omdat het grote-stedenbeleid zo'n actueel
thema is en zo'n belangrijke plaats heeft gekregen in het regeerakkoord en
het kabinetsbeleid, dreigt door die lange voorbereidingstijd het moment verloren
te gaan. Is de verkokering bij de rijksoverheid hier debet aan? Het project
moet nu zo snel mogelijk worden uitgewerkt, waarbij het ministerie van Binnenlandse
Zaken moet optreden als het coördinerende ministerie voor bestuurlijke
en sociale vernieuwing.Naast de vier grote steden, staan nog vijftien andere, iets minder grote
steden te trappelen van ongeduld. De laatste vinden het beleid echter ronduit
teleurstellend. In hoeverre kunnen zij nu al worden betrokken bij de afspraken
met «de vier» die later zullen worden doorvertaald naar «de
vijftien»?Het beleid komt onvoldoende uit de verf en het antwoord op de schriftelijke
vragen is soms rijkelijk vaag, aldus de heer Van den Berg. Hij waarschuwde
voor het risico dat het beleid zonder voldoende uitwerking, blijft steken
in mooie formuleringen en vage voornemens, zoals ook is gebeurd bij de sociale
vernieuwing.Hij behield zich een oordeel voor over de financiële voornemens van
de regering, omdat hij die voornemens door het late moment waarop de brief
aan de Kamer is voorgelegd, nog onvoldoende heeft kunnen bestuderen. Welke
relatie is er tussen deze voornemens en de herverdeling van het Gemeentefonds?In hoeverre is de staatssecretaris betrokken bij de discussies over de
vormgeving van de bestuurlijke organisatie in de grootstedelijke gebieden?
De heer Van den Berg voegde hieraan toe dat zijn fractie het niet betreurt
dat de opdeling van de grote steden enigszins van de baan lijkt te zijn, omdat
zij het altijd wat merkwaardig heeft gevonden dat de regering de grote problemen
van de steden bestuurlijk wil oplossen door een opdeling van die steden.Uit de brief van 23 juni blijkt dat de verwezenlijking van extra banen
vooral in de grote steden sterk achterblijft. De helft van de 40 000
banen is door het kabinet aan de desbetreffende gemeenten toegekend, maar
hoe het daarmee staat, wordt niet duidelijk. Kunnen de bewindslieden dit toelichten?
De andere helft is bestemd voor de zorgsector. In de brief worden enkele verklaringen
genoemd voor het achterblijven van de grote steden op dit punt. Die argumenten
zijn weinig overtuigend. De mogelijkheid dat een centrumstad zijn werklozen
inzet in de randgemeenten lijkt goede vooruitzichten te bieden, maar het COTG
maakt hier geen gebruik van. Is het mogelijk hierin verandering te brengen?Het grote-stedenbeleid heeft financiële en inhoudelijke raakvlakken
met het integrale veiligheidsbeleid. Een deel van de Melkert-banen wordt gebruikt
om toezichthouders aan te stellen in de grote steden. Uitbreiding van het
toezicht is op zich een goede ontwikkeling, maar in plaats van een wildgroei
van allerlei verschillend geüniformeerde «wachten» en toezichthouders,
zou moeten worden gekozen voor een bundeling van deze activiteiten in de politie-organisatie.De heer Van den Berg herinnerde aan zijn kritiek op de rechtsvorm van
een convenant. Een convenant levert vaak juridische problemen op en is bepaald geen panacee voor alle kwalen. De regering kan niet door convenanten
regeren; veel zaken moeten door middel van wetgeving worden geregeld. Wordt
er al aan die wetgeving gewerkt? Omdat de totstandkoming van wetgeving de
nodige tijd vraagt, zal de invoering en effectuering van het beleid langer
duren dan nu wordt voorzien. Hoe kan worden voorkomen dat de voorbereiding
van wetgeving en wetswijzigingen de gehele kabinetsperiode beslaat?De heer Remkes (VVD) wees erop dat zijn fractie eerder heeft
gewaarschuwd voor de dreigende tweedeling in de maatschappij tussen kansarmen
en kansrijken, juist omdat die kansarme positie vaak van generatie op generatie
wordt overgegeven. De stroom kansarme allochtonen in de richting van de grote
steden draagt bij aan de problemen van die steden. Daarom moet iedere vorm
van voorrangsbeleid worden vermeden. Het grote-stedenbeleid vraagt om specifieke
maatregelen voor kansarmen, ongeacht hun achtergrond.Hij uitte zijn waardering voor de gekozen aanpak die in ieder geval illustreert
dat de regering zich ervan bewust is dat dit project om een zware politieke
sturing vraagt, ook over de grenzen van ministeries heen. Bovendien is er
sprake van meetbare resultaten en juist die prestatieafspraken ontbraken tot
nu toe in het beleid. Overigens vragen prestatieafspraken ook om sancties
die kunnen worden ingezet als de afspraken niet worden nagekomen.Het woord «gezamenlijk» is een belangrijk trefwoord in de
afspraken: er is sprake van een gezamenlijke aanpak van rijk en steden. Hij
onderschreef deze opzet, maar waarschuwde voor de bureaucratie die hiervan
het gevolg kan zijn. De aanpak moet in de eerste plaats zijn gericht op tastbare
resultaten.De regering is terecht begonnen met de grote vier; zij hebben vorig jaar
het initiatief genomen voor een deltaplan. De heer Remkes had zich echter
verwonderd over de tamtam waarmee het concept-convenant is gepresenteerd.
Die verwondering nam nog toe toen de Rotterdamse wethouder Simons in Vrij
Nederland suggereerde dat de grote steden aan de totstandkoming van het convenant
hebben meegewerkt om de staatssecretaris een plezier te doen. Hoe denkt de
staatssecretaris hierover? Waarom moest het concept-convenant worden gepresenteerd
terwijl de afspraken nog niet zijn afgerond?De brief van 26 juni over de financiering van het grote-stedenbeleid bevat
een aantal posten die niet meer zijn dan een sigaar uit eigen doos, zo vervolgde
de heer Remkes. Een voorbeeld hiervan is het bedrag van 100 mln. voor Stirea-gelden.
Eerder stond al vast dat de grote steden in het kader van de corridor-benadering
hoog zouden «scoren» en dit bedrag wordt nu in deze brief ingeboekt.
Maar eerder was ook afgesproken dat de toewijzing zou geschieden door middel
van een «tenderprocedure» op basis van projecten en beoordeeld
aan de hand van resultaten en effecten. Nu is, los van die werkwijze, al een
beslag van 100 mln. gelegd op het budget. De schaduwzijde van deze beslissing
is bovendien dat het budget voor de grote steden waarschijnlijk tot dit bedrag
beperkt blijft.De commissie-Montijn heeft destijds een bedrag van 500 mln. genoemd voor
de investering in de grote steden. Dit bedrag duikt nu weer op, maar het financiële
overzicht in de brief van 26 juni komt daar niet in de buurt. Kan de staatssecretaris
dit toelichten? Ziet hij kans om naast de Urbanprojecten nog extra geld uit
«Brussel» te halen? Zou een verdere herschikking binnen de departementale
begrotingen nog een verdere stimulans kunnen opleveren? In het regeerakkoord
is bepaald dat het Fonds sociale vernieuwing zal worden versterkt en toegespitst
op de gebieden waar de nood het hoogst is. Daarmee wordt gedoeld op de grote
steden. De heer Remkes kon zich hierbij twee concrete mogelijkheden voorstellen.
Enerzijds zou binnen de prioriteitsstelling kunnen worden gekomen tot een
verschuiving in de richting van de grote steden. Anderzijds kan ervoor worden gekozen om een bepaald bedrag uit dit fonds te halen. In het
eerste geval moet worden afgezien van de toevoeging van het Fonds sociale
vernieuwing aan het Gemeentefonds, dat zou overigens geen ramp zijn, maar
in het tweede geval kan die toevoeging gewoon door gaan. Wil de staatssecretaris
op deze beide mogelijkheden reageren tegen de achtergrond van de afspraken
in het regeerakkoord en de noden van de vier grote steden?De heer Remkes ging hierna in op de versterking van de regievoerende rol
van de grote steden. Dit vraagt om herregulering, ontschotting en decentralisatie.
De vraag is ook hoe de gemeenten de beleidsvrijheid die zij nu al hebben,
meer en beter kunnen gebruiken, want de regelzucht is ook op gemeentelijk
niveau ver voortgeschreden. De vraag die in het kader van het grote-stedenbeleid
echter centraal moet staan, is welke regels van het rijk moeten worden opgerekt
om de beleidsvrijheid van de gemeenten te vergroten. Hij noemde als voorbeeld
de Wet op de geluidhinder die overlast door de horeca aan banden kan leggen,
maar aan de andere kant ook de werkzaamheden van culturele instellingen kan
frustreren. Deze wet is desastreus voor de gemeenten. De leefbaarheid in de
binnensteden is zeker belangrijk, maar de mensen die er wonen, hebben daar
over het algemeen bewust voor gekozen en weten dat zij soms horecalawaai kunnen
verwachten. De staatssecretaris heeft het beeld dat uit het antwoord op de
vragen spreekt, namelijk dat de verwezenlijking van een regievoerende rol
van de gemeenten nog lang op zich zal laten wachten, nog eens versterkt door
op enig moment te spreken over een noodwet. Vooral het antwoord op vraag 35
stemt niet tot vrolijkheid. Daarin wordt onder meer gesteld dat «de
wijziging van de Wet milieubeheer (...) nog niet duidelijk (is)» en
dat «over de planning van de deregulering Actieplan economie en werk
nu nog geen uitspraak (is) te doen». Is de staatssecretaris bereid op
korte termijn een werkprogramma uit te brengen waaruit blijkt welke wetgeving
moet worden aangepast, het tempo waarin dat kan gebeuren en de samenhang met
projecten als marktwerking en deregulering?De heer Remkes drong erop aan dat de Kamer direct na het zomerreces kan
beschikken over de Drugsnota. Overigens onderschreef hij de opstelling van
de wethouder van Rotterdam die meer dwang aanvaardbaar acht.Een belangrijke voorwaarde voor de ontwikkeling van de stadseconomie:
de bereikbaarheid van de steden, komt in het convenant nauwelijks aan de orde.
Kan aan dit punt in het vervolgtraject meer aandacht worden geschonken? Het
voornemen om 40 000 banen in de grote steden te creëren is natuurlijk
prima. Niet alleen omdat daarmee maatschappelijk nuttige taken kunnen worden
uitgevoerd, maar ook omdat zij op korte termijn een bijdrage leveren aan de
oplossing van de werkloosheid in de grote steden. Een echte oplossing van
dit probleem kan echter alleen worden bereikt via de marktsector en dit besef
moet als een rode draad door het grote-stedenbeleid lopen. Het is een illusie
te verwachten dat met een specifiek grote-stedenbeleid alle problemen kunnen
worden opgelost; uiteindelijk moet het generieke kabinetsbeleid de oplossing
bieden.Snelheid is geboden en daarom moet het convenant zo snel mogelijk worden
getekend. De heer Remkes ging ervan uit dat dit half juli kan plaatsvinden
nu het financiële overzicht bekend is. De uitvoering moet daarna voortvarend
ter hand worden genomen om te voorkomen dat ook dit beleid weer de indruk
wekt van traagheid en stroperigheid. Naast het ministerie van Binnenlandse
Zaken zijn ook andere ministeries hiervoor verantwoordelijk: grote-stedenbeleid
is kabinetsbeleid. Hij drong erop aan dat de Kamer jaarlijks een rapportage
ontvangt over de voortgang. Medio 1996 zal zij dan haar eerste oordeel vellen
over de uitvoering van het beleid. De heer Schutte (GPV) zei dat de strekking en urgentie van
het grote-stedenbeleid steeds zijn instemming had en heeft. Dit geldt zowel
voor het algemene als voor het specifieke beleid. In de discussies is wel
een vergelijking gemaakt met het sociale-vernieuwingsbeleid in de vorige kabinetsperiode,
maar de denigrerende opmerkingen die in dit kader zijn gemaakt, zijn niet
helemaal terecht. Het vorige kabinet stond met de sociale vernieuwing vooral
een stroomlijning van bestaande geldstromen voor ogen om zodoende meer beleidsvrijheid
te krijgen. Die doelstelling kan niet zonder meer worden vergeleken met het
grote-stedenbeleid dat specifiek op een aantal steden wordt gericht. Overigens
had hij zich verbaasd over de opmerking van de staatssecretaris dat sommige
burgemeesters van kleine gemeenten niet weten waaraan zij de middelen uit
het Fonds sociale vernieuwing moeten besteden. Dat kunnen er nooit veel zijn.Het grote-stedenbeleid richt zich in eerste instantie op «de vier»;
«de vijftien» volgen daarna. De vraag is wat er daarna zal gebeuren,
want de grenzen tussen de onderscheiden categorieën steden kunnen niet
scherp worden getrokken. Dit blijkt ook uit de antwoorden, waarin onder meer
wordt gesteld dat de cumulatie van problemen wel een rol speelt, maar niet
doorslaggevend is. Verder wordt gesteld dat ook rekening is gehouden met een
zekere regionale spreiding. Uit oogpunt van inhoudelijke urgentie is dit een
wat oneigenlijke argument, zo meende de heer Schutte. Hij vroeg daarom wat
wordt bedoeld met de opmerking in een van de antwoorden dat «(...) een
moment (komt) dat ook deze steden mee gaan delen». Wanneer verwacht
de staatssecretaris dit moment? Nog in deze kabinetsperiode? Deze vraagt klemt
te meer met het oog op de relatie met het algemene beleid, in het bijzonder
de herverdeling in het kader van de nieuwe Financiële verhoudingswet.
Er is een grens aan de flexibiliteit van gemeentebegrotingen. Het gaat niet
aan maatregelen te treffen die elkaar kunnen versterken zonder dat vooraf
rekenschap is gegeven van de effecten van die maatregelen.De heer Schutte was geschrokken over het resultaat dat in de vier grote
steden wordt geboekt bij het creëren van banen in de zorgsector. In plaats
van de beoogde 70%, wordt voorlopig nog geen 25% bereikt. De gemeente Den
Haag heeft hierop gereageerd met de mededeling dat eerst de wachtgelders worden
ingezet, maar de regeling is toch niet bedoeld om wachtgeldbanen te vervullen
die door reorganisatie van het ambtelijk apparaat vrijkomen, zo vroeg hij
tot slot. Het antwoord van de bewindsliedenDe staatssecretaris van Binnenlandse Zaken herinnerde eraan
dat tijdens de behandeling van de begroting van het ministerie van Binnenlandse
Zaken indringend is gesproken over tempo, inhoud, richting en aanpak van het
grote-stedenbeleid, zoals neergelegd in de brief van 27 september 1994. Vooral
over de weergave van de urgentie van het probleem is toen uitvoerig gediscussieerd.
Iedereen die door steden, in het bijzonder de grootste steden, loopt, kan
de problemen zien die ertoe hebben geleid dat de regering heeft besloten niet
alleen generiek beleid, maar ook specifiek beleid in te zetten. Zij doet dit
uit de overtuiging van het nationaal belang van de steden, ook economisch,
voor het evenwicht in het land, voor de maatschappelijke zekerheid van alle
inwoners en voor het aanzien van Nederland. Juist daarom is het doen en laten
van steden niet alleen een belang van die steden en primair de verantwoordelijkheid
van het stadsbestuur. De maatschappelijke cohesie in de steden en daarmee
de economische en andere mogelijkheden voor bloei van het land vragen om een
co-produktie van steden en rijk. Daarom ook heeft de regering een project-staatssecretaris
belast met de begeleiding van de uitvoering van het beleid en daarnaast een
politieke regiegroep in het leven geroepen waarin de minister-president en
de ministers van SZW, van Financiën en van Justitie een
belangrijke rol spelen. Verder zullen de andere ministers regelmatig de vergaderingen
van de regiegroep bijwonen, want het grote-stedenbeleid is kabinetsbeleid.De maatschappelijke, sociale en economische situatie in en rond de steden
is zodanig dat de regering zich geen falend beleid kan veroorloven, zo vervolgde
de staatssecretaris. Meer dan in het verleden wordt benadrukt dat steden en
rijk gezamenlijk de problematiek te lijf moeten gaan en elkaar niet langer
de zwarte piet moeten toespelen. De oplossing is niet alleen te vinden in
meer geld en meer bevoegdheden, maar moet ook worden gezocht in concrete doelstellingen
en meetbare resultaten en prestaties. Deze volstrekt andere aanpak is echter
niet van risico's ontbloot. Hij wees erop dat hij in antwoord op de vraag
die prestaties nog uitdrukkelijker te omschrijven, heeft aangegeven dat dit
op sommige punten bijzonder moeilijk is. Zo kan leefbaarheid worden gezien
als het gevecht om de openbare ruimte na de stadsvernieuwing, maar dit is
moeilijk in cijfers te vangen en concreet te omschrijven. Natuurlijk wordt
gezocht naar verdere concretisering; tot die tijd wordt het begrip «leefbaarheidsthermometer»
gebruikt. Er wordt gezocht naar parameters waaraan de leefbaarheid kan worden
getoetst, want met de thans beschikbare middelen is dat niet mogelijk.In een recent overleg met de minister en staatssecretaris van VWS en de
vier grote steden over de zorgparagraaf is de vraag aan de orde gesteld of
de doelstellingen in deze paragraaf meer concreet kunnen worden geformuleerd.
Zo is onder meer gesproken over dwang- en drangprojecten voor drugsverslaafden.
Het interview met wethouder Simons van Rotterdam in Vrij Nederland was overigens
een vrijwel letterlijke weergave van de convenantstekst op dit punt.De staatssecretaris stelde vast dat de vraag naar sancties gemakkelijk
is gesteld, maar niet zo eenvoudig is te beantwoorden. Een aantal onderdelen
van het convenant vraagt om wetgeving, bij de voornemens voor de stadseconomie,
het Werkfonds, het onderwijsachterstandsbeleid en de ruimtelijke segregatie.
Die noodzaak om op cruciale punten wetgeving voor te bereiden, maakt het nog
ingewikkelder om over sancties te praten. Want nu serieus wordt gestreefd
naar samenwerking, naar «partnership», zullen de sancties moeten
gelden voor steden en rijk gelijkelijk. In het convenant zijn afspraken gemaakt
waarvan het de vraag is of de gemeenten die, alle inspanningen ten spijt,
kunnen waarmaken. Het heeft geen zin de steden daarop af te rekenen in die
zin dat zij niet langer kunnen deelnemen aan het grote-stedenbeleid. Aan de
andere kant is het ook mogelijk dat het rijk ondanks alle inzet en goede bedoelingen
niet alle afspraken adequaat kan nakomen, want de materie is weerbarstig en
er is nog een moeizame weg te gaan. Daarom is enige terughoudendheid bij het
formuleren en toepassen van sancties geboden.Hij wilde niet verhelen dat de totstandkoming van het convenant langer
heeft geduurd dan hij had gehoopt en verwacht, maar de vertraging is ook weer
niet dramatisch. In september en later nog eens oktober is de verwachting
uitgesproken dat in de loop van april een convenant zal worden getekend. In
april is vervolgens wel de inhoud van het convenant bekend gemaakt, maar is
het nog niet getekend omdat de financiële paragraaf nog niet was afgerond.
Nu die paragraaf gereed is, en hij was ervan overtuigd dat deze heel bevredigend
is, kan het convenant op korte termijn getekend worden. Een vertraging van
enkele maanden lijkt, zeker gelet op de ingewikkeldheid van de materie, alleszins
aanvaardbaar en levert geen grote achterstand op.De financiële beslissingen die de regering nu heeft genomen, liggen
op het kruisvlak van Voorjaarsnota, clustergelden en herschikking in het kader
van de voorbereiding van de begroting. Overigens is het concept-convenant
gepubliceerd, omdat eerder aan de Kamer was toegezegd dat zij zo snel mogelijk
zou worden geïnformeerd. Publikatie leek verantwoord, ook
al ontbrak de financiële paragraaf, omdat het concept-convenant voldoende
inhoudelijke richting bevatte.Voor het grote-stedenbeleid is inderdaad een onorthodoxe aanpak gekozen.
In de afgelopen jaren hebben achtereenvolgende regeringen maatregelen getroffen
en wetgeving geformuleerd op het terrein van bijvoorbeeld werkgelegenheid,
stadseconomie, ruimtelijke segregatie en onderwijs. Deze opeenstapeling van
afzonderlijke wetten en maatregelen heeft tot een onwerkbare situatie geleid.
De lokale bestuurders kunnen niet langer uit de voeten met milieumaatregelen
voor geluid, lucht en bodem, maar ook met opeenvolgende plannen voor additioneel
werk en overregulering. Door een gezamenlijke aanpak van steden en rijk moet
een werkbare situatie ontstaan en een beleid dat de beoogde resultaten oplevert.De staatssecretaris zegde toe dat hij zal nagaan of het mogelijk is een
werkprogramma op te stellen, opdat het tijdpad van de wetgeving zichtbaar
wordt en de voortgang kan worden gevolgd. Overigens worden in het convenant
voor de genoemde vier onderdelen (werk, stadseconomie, ruimtelijke segregatie
en onderwijs) al voornemens in de tijd genoemd. De «kleine stroomlijning»
voor additioneel werk zal, daar waar wetgeving niet in de weg staat, per 1
januari 1996 ter hand worden genomen; de voorbereiding is al ver gevorderd.
Verder gaat de minister van SZW ervan uit dat de wetgeving al per 1 januari
1997 zodanig kan zijn aangepast dat het Werkfonds van start kan gaan. Voor
komend schooljaar is voor «de vier» op het terrein van het onderwijsvoorrangsbeleid
al een aantal initiatieven genomen en het wetgevingsprogramma is zodanig ingericht
dat deze initiatieven per 1 augustus 1997 voor alle steden effectief zijn.
Met deze grote inhaalslag worden de mogelijkheden voor coördinatie en
de armslag van de steden, zeker in het onderwijsvoorrangsbeleid, aanzienlijk
groter. Kort na de zomer zal een plan voor de stadseconomie worden uitgebracht
dat een flink pakket wetgeving met zich meebrengt, want de ambities van het
concept-convenant op dit punt kunnen onmogelijk zonder wetgeving worden verwezenlijkt.
In sommige buurten in de steden is te weinig bedrijvigheid en is te weinig
midden- en kleinbedrijf gevestigd. Bij de voornemens om de terugkeer van de
middenstand en de bedrijvigheid in die buurten te bevorderen, moet natuurlijk
rekening worden gehouden met de randvoorwaarden voor leefbaarheid en milieu.
Die keer ten goede vraagt om creatieve oplossingen als kansenzones, bundeling
van milieuinstrumenten voor geluidhinder, luchtverontreiniging en bodemsanering.
Een aanpak dus die terecht onorthodox kan worden genoemd.De staatssecretaris bestreed dat de financiële paragraaf sigaren
uit eigen doos bevat. Hij wees erop dat hij samen met de minister van Financiën
heeft gezocht naar middelen voor een extra impuls voor de stadseconomie en
de leefbaarheid. Uitgangspunt was dat die impuls niet mag worden betaald uit
gelden waarvan de gemeenten al zeker weten dat zij erover kunnen beschikken
en niet mag leiden tot een zodanige herschikking dat gemeenten andere taken
niet kunnen uitoefenen. Hij was ervan overtuigd dat deze opzet is geslaagd.
Zo betekent de oormerking van de middelen voor Stirea dat de steden onderdelen
van de plannen die gepresenteerd zijn in het kader van de stadseconomie en
die passen in de Stirea-systematiek, op voorhand kunnen ondernemen. Ditzelfde
geldt voor de bodemsanering en voor de havenprojecten. Uit het bedrag van
225 mln. dat is uitgetrokken voor leefbaarheid en stadseconomie voor de negentien
gsb-gemeenten, kan voor «de vier» een zodanig surplus worden gehaald
dat een relevant deel van het «plan van 500 mln.» kan worden uitgevoerd.
Verder kan met dit bedrag een belangrijk deel van de plannen voor de stadseconomie
van zowel «de vier» als «de vijftien» worden uitgevoerd.Uit de brief van 26 juni kan worden afgeleid dat voor de voornemens in
het kader van de convenanten een bedrag van bijna 2,2 mld. is uitgetrokken
over een periode van vier jaar. Daarenboven is voor de vier grote steden nog
eens iets meer dan een half miljard uitgetrokken, opdat de convenanten tot
stand kunnen komen en worden uitgevoerd.Omdat de nieuwe Financiële verhoudingswet pas in de loop van deze
kabinetsperiode kracht van wet zal krijgen en de Kamer voornemens lijkt een
vrij lange overgangsperiode voor te stellen, is tot nu toe de gedachte geweest
dat aan de steden een extra impuls kan worden gegeven uit het Fonds sociale
vernieuwing en het grote-stedenbeleid gezamenlijk. Die impuls wordt structureel
naarmate de nieuwe Financiële verhoudingswet in werking treedt.De staatssecretaris erkende dat niet alle genoemde bedragen nieuw zijn,
maar voor alle bedragen geldt dat steeds is gewezen op de relatie met het
grote-stedenbeleid. Zo geldt voor de Melkert-banen dat vanaf het begin is
gewezen op de koppeling tussen het werkgelegenheidsbeleid als zodanig en het
grote-stedenbeleid. De regering heeft zich bereid verklaard forse bedragen
te investeren in de steden, in het grote-stedenbeleid en in de doelstellingen
die steden en het rijk gezamenlijk hebben geformuleerd.De bedragen die worden uitgetrokken voor de inburgering en het cellentekort
zijn het gevolg van de aanhoudende vraag van de steden om effectieve financiering
van de inburgering en een effectieve oplossing van de leefbaarheids- en veiligheidsproblemen
die ontstaan door een te «rücksichtlos» heenzendbeleid en
het onvermogen om dwang- en drangprojecten te ontwikkelen. In het hoofdstuk
Veiligheid van het concept-convenant wordt hierop gepreludeerd.Het zal voor «de vijftien» niet gemakkelijk zijn enthousiast
op het grote-stedenbeleid te reageren, gelet op de keuze die is gemaakt om
het beleid eerst te richten op «de vier» en pas later op hun gemeenten.
Zij zijn wat stiefvaderlijk behandeld, omdat eerst de inhoudelijke en financiële
afspraken met «de vier» moesten worden vastgelegd. De agenda met
«de vijftien» kan nu echter ter hand worden genomen. Zij delen
mee in de bedragen die in het eerste staatje in de brief van 26 juni worden
genoemd. Die verdeling zal niet altijd langs de 30 : 70 verhouding verlopen;
voor de Melkert-banen is dit wel het geval, aldus de staatssecretaris.Hij wees op de onderlinge verschillen tussen «de vijftien»
die ook naar voren komen in hun plannen. Over de onderdelen van die plannen
die niet voorkomen in het convenant met «de vier» zal apart worden
gesproken en zullen aparte afspraken worden gemaakt. «De vijftien»
delen mee in de plannen voor de stadseconomie en de leefbaarheid en in mindere
mate in de plannen met betrekking tot de ruimtelijke segregatie. Zij zullen
niet meedoen aan de plannen voor het onderwijs, de «kleine stroming»
en additioneel werk, omdat de regering op die punten inzet op wetgeving waardoor
voor iedere gemeente een ruimere regiefunctie mogelijk wordt.Met «de vijftien» is afgesproken dat zal worden geprobeerd
in de loop van september een start-convenant te ondertekenen. Hij had goede
hoop dat dat mogelijk zal zijn.De staatssecretaris beaamde dat hij eerder heeft gesproken over de mogelijkheden
van een experimentenwet of een noodwet. Hij sloot niet uit dat dit op een
gegeven ogenblik nodig kan zijn, maar het kabinetsbeleid is zodanig ingericht
dat op korte termijn wetgeving in het verschiet ligt. Het zou onzinnig zijn
op die punten nu een experimenten- of noodwet te ontwerpen. Na de zomer zullen
de plannen rond de stadseconomie, inclusief de leefbaarheids- en milieuaspecten,
nader vorm krijgen en dan zal duidelijk worden op welke termijn wetgeving
tot stand kan komen.Hij voelde niets voor een herverdeling van de middelen uit het Fonds sociale
vernieuwing. Dit fonds was slechts bedoeld voor korte termijn en het zal zo
snel mogelijk worden overgeheveld naar het Gemeentefonds. Na de herziening
van de Financiële verhoudingswet zal de verdeling in grote lijnen plaatsvinden
volgens de sleutel die nu wordt gehanteerd voor de sociale vernieuwing. Een
herverdeling zal veel overhoop halen, terwijl het resultaat betrekkelijk gering
zal zijn. Hij voelde ook weinig voor de suggestie om een deel
van het fonds los te koppelen, omdat bij de vormgeving van het fonds afspraken
zijn gemaakt met de VNG en de gemeenten en het gaat niet aan die afspraken
zonder meer terzijde te schuiven.Het concept-convenant en de financiële paragraaf in de brief van
26 juni tonen aan dat het grote-stedenbeleid inhoudelijk op schema ligt. De
sfeer tussen de steden en het rijk is hoopgevend. Natuurlijk moet er in de
komende jaren nog veel worden gedaan om een keer ten goede te maken, maar
de drang bij de steden en het rijk om dat te doen, is zo groot dat een «lakmoesproef»
met een gerust hart tegemoet kan worden gezien.Hij zegde ten slotte toe de resterende vragen schriftelijk te beantwoorden.De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid stelde voorop
dat het grote-stedenbeleid vraagt om een gezamenlijke aanpak en samenwerking
tussen ministeries onderling, tussen Rijk en steden en in de steden. Om de
werkgelegenheid in de steden te bevorderen, moeten barrières worden
doorbroken. Daarom is het verheugend dat de bestaande situatie in betrekkelijk
korte tijd, gelet op de weerbarstigheid van de procedures, in beweging is
gebracht. Deze ontwikkeling moet worden doorgezet, opdat langs kortere lijnen
en met een betekenisvolle decentralisatie van bevoegdheden op het terrein
van de werkgelegenheid, voortgang kan worden geboekt. Hij was redelijk optimistisch
over dit proces.In de afgelopen periode is veel bereikt voor groepen die ook bij het aantrekken
van de conjunctuur buiten de boot vallen. Voor de verbetering van hun positie
is zeker extra beleid nodig. Deze groepen bevinden zich voor een belangrijk
deel in de grote steden en bevatten relatief veel allochtonen. In 1995 en
1996 mogen «de vier» 7 000 arbeidsplaatsen tot stand brengen
met behulp van bijstandsgeld. Daarmee is een bedrag van 250 mln. gemoeid.
Verder zal een flink deel van de overige 7 000 banen die via landelijke
instanties tot stand zullen komen, in de grote steden worden gerealiseerd;
het merendeel van de beoogde 40 000 banen zal daar terecht komen. Voor
dit beleid is 1,6 mld. uitgetrokken. De banen zullen natuurlijk niet zonder
slag of stoot tot stand komen, maar de steden wordt de nu zo gewenste ruimte
geboden en de schotten tussen de diverse beleidsterreinen en regelingen worden
geslecht, aldus de minister. In dit verband wees hij erop dat overigens binnen
de bestaande regels veel meer mogelijk is dan wel wordt verondersteld. In
het overleg met de gemeenten is hierop gewezen en is aangegeven wat op korte
termijn mogelijk is.De mogelijkheden van de banenpool zullen worden verruimd zodat het bijvoorbeeld
mogelijk is dat een bijstandsmoeder de zorg voor haar kinderen combineert
met een deeltijdbaan in de banenpool. Verder zal tegemoet worden gekomen aan
de vraag van de steden om meer ruimte om de kans op doorstroming naar ongesubsidieerd
werk te vergroten, bijvoorbeeld door een tijdelijke combinatie van een deeltijdbaan
in de banenpool en een deeltijdbaan elders. Omdat niet alle werknemers het
aandurven hun vaste baan in de banenpool op te geven voor de onzekere start
in een reguliere baan in de marktsector, wordt nagedacht over de mogelijkheid
tegemoet te komen aan het pleidooi om een vertrekkende banenpoolwerknemer
een jaar lang het recht te geven terug te keren naar de banenpool. Dit geldt
ook voor de mogelijkheid dat werknemers in de banenpool korte tijd met behoud
van loon, een voltijdse opleiding volgen of de volledige werkweek werkervaring
buiten de banenpool opdoen. Deze wensen, die inspelen op de behoefte op de
markt, kunnen uiterlijk 1 januari 1996 maar waarschijnlijk al eerder, worden
vervuld. De banenpoolregeling zal worden versoepeld, opdat dit belangrijke
werkgelegenheidsinstrument op stedelijk niveau aanzienlijk flexibeler wordt.
Dit beleid zal zich niet te beperken tot «de vier». Op korte termijn kan ook de armslag van de arbeidsvoorziening worden verruimd.
De «claim» van de RBA's in de vier grote steden dat zij als belangrijke
bemiddelingsinstantie op het gebied van de bestrijding van de langdurig werkloosheid
45 mln. tot 50 mln. tekort komen, wordt gehonoreerd. De regering heeft hiervoor
geld vrijgemaakt, overigens in het bredere kader van ruim 100 mln. structureel
in de komende jaren en nog enkele honderden miljoenen guldens extra aan liquiditeitsmiddelen
voor de arbeidsvoorziening in 1995 en 1996. Door een structurele en incidentele
financiering moet de arbeidsvoorziening in staat zijn de plaatsing van langdurig
werklozen ter hand te blijven nemen. Binnen dit brede kader zal zeker een
oplossing kunnen worden gevonden voor de knelpunten die eerder zijn genoemd
als migrantenwerkwinkels en basiseducatie.De minister zei dat het hoofdpunt voor de iets langere termijn, maar nog
wel voor deze kabinetsperiode, is om het aantal regelingen terug te dringen,
juist omdat de grote hoeveelheid regels in de praktijk als een obstakel wordt
ervaren. Binnen enkele weken zal de regering een voorstel worden voorgelegd
voor een bundeling van regels en financieringsstromen en voor een Werkfonds
dat in de komende jaren per gemeente zal worden uitgezet in het kader van
een Wet inschakeling werkzoekenden. Die wet zal alles omvatten wat nu soms
elkaar aanvult, maar ook wel bestrijdt. Deze herziening van de bureaucratische
wirwar van regelingen moet ertoe leiden dat meer mensen aan de slag kunnen
gaan naarmate de gelden meer gericht kunnen worden ingezet en de inzet van
uitkeringsgelden daarin een plaats krijgt. Op die manier ontstaat er werkelijk
meer ruimte om langdurig werklozen te begeleiden en aan een baan te helpen.Hij zei dat hij ervan uitgaat dat er geen verandering komt in de positie
van de mensen die nu in de banenpool, de jeugdwerkgarantiewet of de sociale
werkvoorziening werken. Overigens lijkt het goed de sociale werkvoorziening
als een aparte regeling te handhaven en meer toe te spitsen op het te werk
stellen van mensen met een mentale en fysieke handicap die nu verdrongen dreigen
te worden door langdurig werklozen.Met deze twee hoofdregelingen: een Werkfonds enerzijds en de sociale werkvoorziening
anderzijds wordt een flinke stap gezet in de richting van decentralisatie.
Voor dit optimistisch scenario is de medewerking van de Kamer een onmisbare
factor. De minister was geen voorstander van een aparte experimentenwet, omdat
daarmee veel tijd verloren gaat en de sprong naar wetgeving in 1997 moet kunnen
zijn gemaakt. Hij hoopte in ieder geval kort na de zomer een discussienotitie
te kunnen uitbrengen. Het zal niet eenvoudig zijn om 40 000 nieuwe banen te creëren,
maar de regering houdt vast aan het uitgangspunt dat het moet gaan om normale,
reguliere banen in gebieden waar de werkloosheid hoog is, dus vooral ook in
de grote steden. De problemen die zich nu voordoen in de zorgsector tonen
nog eens aan hoe belangrijk het grote-stedenbeleid is, want die problemen
zijn het gevolg van een verdeling volgens de traditionele mechanismen die
in het kader van het grote-stedenbeleid worden aangepakt. Het is de moeite
waard dit beleid voort te zetten en de reikwijdte van de 40 000 banen
te vergroten en daarbij geleidelijk aan meer steden te betrekken en meer terreinen:
de milieuzorg, de monumentenzorg en de jeugdhulpverlening. Alleen op die manier
kunnen steeds meer langdurig werklozen worden ingeschakeld en kan worden voldaan
aan een belangrijke voorwaarde voor het welslagen van het grote-stedenbeleid. Voortzetting op 29 juni 1995De heer Gabor (CDA) uitte zijn tevredenheid over het voornemen
van de minister om de grote hoeveelheid regels ter bevordering van de werkgelegenheid
terug te brengen tot twee regelingen, waarbij de sociale werkvoorziening overeind
blijft. Hij vreesde wel dat de doorvertaling van de maatregelen die nu exclusief
voor de vier grote steden worden getroffen, onvoldoende aandacht krijgt. Hij
wees erop dat in het schriftelijke antwoord niet wordt ingegaan op het onderscheid
tussen een probleemgerichte benadering en een getalsmatige aanpak. Willen
de bewindslieden dat alsnog doen? Dat een probleemgerichte aanpak de voorkeur
verdient blijkt ook uit een recent rapport van het ministerie van Justitie:
«Veiligheid in de stad» dat uitwijst dat de onveiligheid in bepaalde
steden veel groter is dan in bijvoorbeeld Den Haag.Als het ambitieniveau van het convenant wordt afgezet tegen de inzet van
instrumenten en de financiering, komt per stad een structureel tekort van
400 mln. aan het licht. Dat is voor alle steden gezamenlijk dus een bedrag
van 1,6 mld. in de convenantsperiode. De heer Gabor zei dat hij bij zijn berekening
rekening heeft gehouden met afspraken in het regeerakkoord en afspraken die
eerder zijn gemaakt tijdens de begrotingsbehandeling of in algemeen overleg.
Zijns inziens bevat het overzicht in de brief van 26 juni een bedrag van 100
mln. aan nieuwe middelen, waarmee een structureel tekort van 300 mln. overblijft.
Desgevraagd voegde hij hieraan toe dat hij bereid is in het kader van de voorbereiding
van de behandeling van de begroting voor 1996 te zoeken naar een mogelijkheid
om meer middelen voor de grote steden te genereren. Het voorstel om dekking
te zoeken in het Fonds economische structuur (FES) achtte hij echter onbespreekbaar.Hij vroeg vervolgens of de zin in de brief van 26 juni: «...in die
steden grosso modo weer in de pas gaan lopen met de gemiddelde ontwikkelingen
elders in Nederland» bewust zo is geformuleerd in afwijking van het
convenant waarin wordt gesproken over ombuigen en trendbreuk.Ook voor de verwezenlijking van de beoogde Vinex-lokaties zijn onvoldoende
middelen beschikbaar. De steden moeten de ruimte krijgen, juist met het oog
op de stedelijke economie, om ook in die stadsdelen de werkgelegenheid terug
te halen. Zij moeten daartoe over de nodige financiële middelen kunnen
beschikken. Wanneer kan hierover meer duidelijkheid worden verschaft?De heer Gabor wees erop dat hij geen antwoord heeft gekregen op zijn vraag
over de toezichthoudende functies en de rol van de politie.Mede namens mevrouw Varma vroeg hij of het waar is dat de extra inzet
voor de RBA's in de grote steden wordt gebruikt om de bezuinigingen weg te
werken, zoals in ieder geval wordt gemeld over Amsterdam.Hij merkte tot slot op dat zijn fractie in 1996 een oordeel zal vellen
over het grote-stedenbeleid. Op onderdelen zal die beoordeling eerder moeten
plaatsvinden, terwijl de beleidsresultaten in 1997 kwantitatief zullen moeten
worden getoetst. Overigens wenste hij de staatssecretaris toe dat de doelstellingen
die hij in samenwerking met de steden heeft geformuleerd, kunnen worden verwezenlijkt.De heer Remkes (VVD) zei dat nadere lezing van de brief van
26 juni zijn indruk had bevestigd dat de voorgestelde financiële paragraaf
voor een deel «nieuw geld» bevat, maar voor een ander deel geld
dat ook langs de normale beleidslijnen in de grote steden zou zijn neergeslagen.
Dit geldt bijvoorbeeld voor de financiering van de havenprojecten, de Stirea-gelden
en de bodemsanering. Een winstpunt is wel dat de steden nu de garantie hebben
dat die bedragen ook echt beschikbaar komen. Omdat hem ter ore was gekomen
dat over de intensivering van dit beleid voor de grote steden al een besluit
is genomen tijdens de begrotingsbehandeling in november 1994, vroeg hij de
staatssecretaris hier nog nader op in te gaan. Overigens meende de heer Remkes
dat de afspraken in het regeerakkoord een andere financiering van het grote-stedenbeleid
in de weg staan; daarin is immers sprake van verschuiving tussen begrotingsposten
en in die zin heeft de staatssecretaris zeker een goed resultaat bereikt.De staatssecretaris noemt in zijn antwoord drie bezwaren tegen de uitname
van een bedrag uit het Fonds sociale vernieuwing ten behoeve van de stadseconomie.
De heer Remkes bestreed het argument dat dit niet nodig zou zijn; ook de signalen
uit de grote steden wijzen erop dat het budget voor de stadseconomie ruimer
zou moeten zijn. Het tweede argument dat het fonds op 1 januari 1997 zal worden
overgeheveld, is inhoudelijk juist, maar wat is erop tegen om die overheveling
enige jaren uit te stellen? Als derde argument wordt gewezen op de technische
en bestuurlijke bezwaren. Natuurlijk kunnen toezeggingen niet ongedaan worden
gemaakt, maar de marges van de regeling bieden daarnaast nog wel de nodige
ruimte. Overigens meende hij dat de suggestie om een beroep te doen op het
FES ijdel is, omdat de middelen van het FES al zijn belegd. Het is een illusie
te verwachten dat uit dit fonds in de komende jaren substantiële bedragen
in de richting van de grote steden kunnen stromen. Verder vormen de criteria
die in de Wet FES zijn vastgelegd een belemmering.Kan de staatssecretaris aangeven hoe de middelen die in de brief van 26
juni worden genoemd over de steden zullen worden verdeeld?Wil de minister ingaan op de verdeling van het bedrag van 180 mln. voor
een inkoopmodel Arbvo? Wordt dit bedrag via de verhouding 70 : 30 verdeeld?
De heer Remkes zou dit laatste niet zo gelukkig vinden.Belangrijker nog dan de financiële inspanningen is het streven naar
deregulering en ontschotting. Het antwoord op de vraag of het regionaal bijstandsexperiment
kan worden verbreed, is echter wat afstandelijk. Hij drong erop aan dat nogmaals
wordt bezien of dit experiment ook in andere steden kan worden uitgezet.De brief van «de vijftien» was voor hem aanleiding tot grote
zorg. Hij onderschreef de wensen die in deze brief worden geuit.Ten slotte drong hij erop aan dat de staatssecretaris medio 1996 een overzicht
geeft van de voortgang van de wetgevingsactiviteiten die nodig zijn voor het
grote-stedenbeleid.Mevrouw Scheltema (D66) meende dat het met het convenant en
de financiële brief van 26 juni mogelijk moet zijn tegemoet te komen
aan de vraag om een onorthodoxe aanpak van de problematiek in de grote steden.
De bedelnap van de staatssecretaris is redelijk gevuld geraakt, weliswaar
voor een belangrijk deel via herschikking, maar dat was immers de opdracht
die hij uit het regeerakkoord heeft meegekregen. Met het bedrag van 2,7 mld.
dat nu beschikbaar is, kan heel wat worden gedaan, maar dit neemt niet weg
dat het budget vooral voor de stadseconomie en Vinex ontoereikend kan blijken
te zijn. Zij zei dat haar fractie bereid is bij de behandeling van de Najaarsnota
op grond van de uitvoering die de regering geeft aan de huidige begroting,
te bezien in hoeverre er nog extra middelen voor het grote-stedenbeleid kunnen
worden vrijgemaakt.Naast geld is er dringend behoefte aan beleidsruimte, aan deregulering,
aan ontschotting en aan decentralisatie. Mevrouw Scheltema vreesde dat wettelijke
voorzieningen daartoe echter nog lang op zich laten wachten. Zeker het ingewikkelde
traject om alle maatregelen ter bevordering van de werkgelegenheid bijeen
te voegen, zal veel tijd vergen.Zij was teleurgesteld over het antwoord over eventuele verbreding van
het regionale bijstandsexperiment. Natuurlijk kan het experiment voor de stadsprovincie
Rotterdam niet zonder meer worden overgezet naar andere steden, maar het experiment
moet toch kunnen worden vertaald naar andere gemeenten? De onorthodoxe aanpak
die de regering voorstaat, zou op dit terrein al naar voren kunnen worden
gehaald.Zij wees erop dat zij geen antwoord heeft gekregen op haar vraag of het
mogelijk is banenpools in randgemeenten in te schakelen als de gemeente zelf
onvoldoende banen kan creëren. Om de stadseconomie te bevorderen moet de bedrijvigheid in de stad terugkomen.
Ook voor de infrastructuur moeten maatregelen worden getroffen. Om deze doelstellingen
op korte termijn te kunnen verwezenlijken, is een stroomversnelling van procedures
nodig, maar de onteigeningswet, de vestigings-, milieu- en belastingwetgeving
kennen taaie, lange procedures. Verder vragen ook maatregelen op het gebied
van onderwijs, ruimtelijke ordening en de brede-doeluitkeringen milieu en
infrastructuur nog de nodige aandacht. Is de staatssecretaris bereid te bezien
wat op korte termijn bij wijze van experiment naar voren kan worden gehaald,
in afwachting van de definitieve, omvangrijke wetgeving die ongetwijfeld nodig
is en zorgvuldig moet worden behandeld, maar wel veel tijd vraagt?Mevrouw Scheltema veronderstelde dat de brief van 26 juni «de vijftien»
enigszins gerust heeft gesteld over de plannen van de staatssecretaris, maar
hun kritiek blijft overeind. Zij ging ervan uit dat deze steden zullen meeprofiteren
als de staatssecretaris erin slaagt op korte termijn resultaten te boeken
bij de decentralisatie en deregulering.De heer Van Heemst (PvdA) stelde vast dat de steden hebben
aangegeven dat zij redelijk uit de voeten kunnen met de financiële paragraaf
die is vervat in de brief van 26 juni. Hij meende dat de zorgvuldigheid en
de doelstellingen van de sociale vernieuwing zich verzetten tegen het uitstellen
of verminderen van de overheveling van het Fonds sociale vernieuwing naar
het Gemeentefonds.Hij sloot zich aan bij de bezorgdheid die eerder is uitgesproken over
de positie van «de vijftien» en drong erop aan dat begin september
wordt gesproken over aanpak, voortgang en reikwijdte van de afspraken voor
deze steden. Een dergelijke gedachtenwisseling moet in ieder geval plaatsvinden
voordat een convenant met «de vijftien» wordt afgesloten.De staatssecretaris wijst erop dat het type problemen en hindernissen
in de wetgeving vooralsnog het treffen van sancties bemoeilijken. De heer
Van Heemst bleef bij zijn mening dat sancties een essentieel sluitstuk vormen
van de benadering die nu is ontwikkeld, die overigens een keerpunt ten goede
is in het verkeer tussen de steden en de rijksoverheid. Het vrijblijvend meten
van prestaties is onvoldoende.Hetzelfde geldt voor het uitwerken van prestaties; ook dat kan geen vrijblijvende
aangelegenheid zijn. Hij was vooral benieuwd naar de uitwerking op het terrein
van de leefbaarheid; over de brede linie van de afspraken moeten prestaties
worden benoemd. Hij verwees naar zijn schriftelijke vragen over de mededeling
dat nauwelijks gebruik wordt gemaakt van de subsidie voor bestrijding van
criminaliteit in en rond winkels, omdat de zeer centrale uitvoering van deze
subsidieregeling waarbij vier ministeries zijn betrokken, een soepele uitvoering
in de weg staat. Hij gaf de staatssecretaris in overweging het ongebruikte
deel van deze regeling in te zetten voor het grote-stedenbeleid, omdat dit
de mogelijkheid biedt voor een lokale uitvoering van de regeling. Overigens
moeten ook op dit punt dan wel prestatieafspraken worden geformuleerd.De staatssecretaris zei dat het pleidooi voor een probleemgerichte
benadering in zijn oren klinkt als een vraag om uitbreiding van het aantal
steden, afhankelijk van de problemen die centraal worden gesteld. Hij herinnerde
eraan dat over dit vraagstuk intensief van gedachten is gewisseld tijdens
de behandeling van de begroting van het ministerie van Binnenlandse Zaken
in het najaar van 1994, in reactie op de aankondiging dat het beleid in eerste
instantie zou worden gericht op achttien steden. In dit overleg is er een
negentiende stad bijgekomen. Hij vond het weinig zinvol die gedachtenwisseling
over te doen en de keuze en de motivatie van die keuze, onder meer dat er
sprake moet zijn van enige continuïteit in de aanpak en ook een zekere
regionale spreiding, opnieuw ter discussie te stellen. Grotere nadruk op een
van de problemen, bijvoorbeeld de probleemcumulatie of de economische
potenties van de steden, zal zeker tot andere keuzes leiden, maar de keuze
is gemaakt en de staatssecretaris zei dat hij daaraan graag wil vasthouden.
De essentie van het grote-stedenbeleid is de integrale aanpak, zeker voor
de vier, en de gerichte aandacht voor de economische potentie van de steden.
Desgevraagd herinnerde hij eraan dat hij tijdens de begrotingsbehandeling
heeft gezegd dat de regering ervoor heeft gekozen eerst met «de vier»
aan de slag te gaan en daarna met «de vijftien» om zo spoedig
mogelijk te komen tot een structurele wijziging van een aantal patronen, bijvoorbeeld
in wetgeving en in de allocatie van financiële middelen, zodanig dat
steden in het algemeen meer mogelijkheden krijgen om problemen effectief te
lijf te gaan.De staatssecretaris zei dat het begrip «grosso modo» is gebruikt
om aan te geven dat in die passage in de brief een globale weergave wordt
gegeven van het convenant. De verschillende beleidsonderdelen zijn in het
convenant vanzelfsprekend veel specifieker omschreven.De discussie over de Vinex-lokaties moet in eerste instantie in het kader
van het Vinex-beleid plaatsvinden, overigens is in dat kader al veelvuldig
van gedachten gewisseld over de vraag of dit beleid voldoende soelaas biedt
voor de grote steden en of er financiële tekorten zijn. De regering heeft
zich op het standpunt gesteld dat dit niet het geval is. Over de problemen
die kunnen ontstaan als onverhoopt blijkt dat bepaalde doelstellingen van
het Vinex-beleid niet kunnen worden gerealiseerd, is al uitgebreid van gedachten
gewisseld met de staatssecretaris van VROM en het lijkt weinig zinnig die
discussie over te doen. Dit laat onverlet dat het Vinex-beleid ook uit oogpunt
van het grote-stedenbeleid nauwlettend wordt gevolgd. Uit het convenant blijkt
dat in dit kader gezamenlijk zal worden opgetreden, zoals ook blijkt uit de
brief van heden van de staatssecretaris van VROM over de verantwoordelijkheid
van woningcorporaties voor de leefbaarheid in de directe omgeving van hun
woningen.De staatssecretaris maakte bezwaar tegen een beoordeling van de financiële
paragraaf in de brief van 26 juni, los van alle afspraken die de regering
in het kader van de intensivering heeft gemaakt. Maar zelfs als het bedrag
van 1,6 mld. voor Melkert I uit die financiële paragraaf wordt gehaald,
bevat de brief nog altijd een aankondiging van een structureel bedrag van
250 mln. «nieuw geld» voor het grote-stedenbeleid. Hij verwees
naar het overzicht van de Cluster-3-gelden in de Voorjaarsnota, waaronder
een intensivering van 100 mln. voor de bodemsanering en 80 mln. voor havenprojecten.
Zeker, een deel daarvan zou als er geen grote-stedenbeleid was gevoerd ook
bij de steden terecht zijn gekomen, maar het is wel «nieuw geld».
Voor Stirea is dit in zekere zin anders. Het bedrijfsomgevingsbeleid en de
gelden die daarmee gemoeid waren, zijn opgegaan in Stirea. De beleidsmatige
inzet zal hierdoor indringend veranderen, want nu staat de (regionale) verdeling
van de middelen niet op voorhand vast. De stedelijke knooppunten zijn hier
niet gelukkig mee, omdat zij er niet langer zeker van zijn dat zij die middelen
krijgen; de bijdrage is nu afhankelijk van de overtuigingskracht en de kosteneffectiviteit
van hun plannen. Op dit uitgangspunt wordt voor een bedrag van 100 mln. uitzondering
gemaakt voor de grote steden. Er is dus geen sprake van «nieuw geld»,
maar wel van de oormerking van middelen zodanig dat de steden ervan uit kunnen
gaan dat zij over die middelen kunnen beschikken.De afspraken in de brief van 26 juni lijken voor de stadseconomie, zeker
afgezet tegen de achtergrond van de ambitieuze plannen van de steden, inderdaad
wat mager en in de dubbele doelstelling van het grote-stedenbeleid: probleemcumulatie
en economische potentie, springt de laatste er nog niet overtuigend uit, zo
beaamde de staatssecretaris. Maar in de gedachtenvorming en bij de uiteindelijke
besluitvorming heeft een essentiële rol gespeeld dat de steden, naast
de clustergelden en bijvoorbeeld ook de fiscale faciliëring
leerlingwezen, er steeds op hebben aangedrongen dat de aanslag op de RBA-middelen
tot op zekere hoogte ongedaan wordt gemaakt, omdat zij anders niet in staat
zullen zijn de ambities van de Melkert-banen te realiseren. Bovendien zijn
zij van mening dat de overstap moet worden gemaakt van Arbvo-model naar inkoopmodel.
Bij afweging van de drie belangen: stadseconomie, inkoop en RBA-middelen moest
de stadseconomie ten slotte een veer laten, omdat er nu eenmaal niet meer
geld beschikbaar is.De heer Van Heemst (PvdA) vroeg of de staatssecretaris, als
hij spreekt over stadseconomie, ook doelt op het actieplan Economie en werk,
dat, althans zo staat in het concept-convenant, voor de zomer door de steden
en het rijk zou worden gepresenteerd. Tot nu toe hebben alleen de steden hun
plannen gepresenteerd. Is er vertraging opgetreden? In het convenant staat
bovendien dat in overleg met de steden zal worden onderzocht op welke wijze
de voor de invulling van dit actieplan benodigde middelen het meest efficiënt
kunnen worden ingezet. Die tekst is achterhaald, want de staatssecretaris
spreekt niet over benodigde middelen, maar over de middelen die beschikbaar
zijn.De staatssecretaris zei dat de afronding van de plannen stadseconomie
vertraging heeft opgelopen ook en vooral omdat nog onbekend was hoeveel geld
daarvoor beschikbaar zou zijn. De werkgroep hoopt nu aan het einde van de
zomer te rapporteren. De discussie over de middelen die nodig zijn voor de
plannen is een beetje een «kip-of-ei»-discussie. Aan de steden
is gevraagd plannen te formuleren en aan te geven hoeveel geld zij daarvoor
nodig hebben, terwijl de steden steeds hebben gevraagd hoeveel geld er beschikbaar
is, opdat zij hun plannen daarop kunnen enten.Hij bleef erbij dat het bestuurlijk niet fraai zou zijn om de overheveling
van het Fonds sociale vernieuwing naar het Gemeentefonds (gedeeltelijk) ongedaan
te maken. Een dergelijke overheveling zal betrekkelijk weinig opleveren, maar
wel veel overhoop halen. Met de gemeenten en de betrokken ministeries zijn
afspraken gemaakt; veel specifieke uitkeringen zijn in het Fonds sociale vernieuwing
onder gebracht. Het fonds kent al een forse versleuteling naar de steden,
maar een herschikking gaat te ver. Desgevraagd voegde hij hieraan toe dat
de betreffende passage in het regeerakkoord moeilijk is uit te voeren. De
wetgever heeft immers bepaald dat het Fonds sociale vernieuwing op 1 januari
1997 moet worden overgeheveld naar het Gemeentefonds.Over de verdeling van de middelen over «de vier» wordt nog
met de steden gesproken. Het zou in het kader van de tekst van het concept-convenant
logisch zijn in die verdeling te streven naar een einduitkomst die overeenkomt
met de verdeling die over het algemeen wordt gehanteerd. Hij voelde er echter
weinig voor die einduitkomst zo hard te omschrijven dat een kwalitatieve toets,
die onderdeel moet zijn van de plannen voor de stadseconomie, onmogelijk is.De staatssecretaris was ervan overtuigd dat de brief van 26 juni een goede
basis vormt voor een gesprek met «de vijftien». Ook uit de contacten
met deze steden komt de indruk naar voren dat overeenstemming mogelijk is.
Overigens achtte hij het vanzelfsprekend dat de Kamer op de hoogte wordt gebracht
van concept-afspraken met «de vijftien». Dit zal waarschijnlijk
medio september kunnen gebeuren.Terecht is gesteld dat met de wettelijke regelingen die moeten worden
getroffen, de nodige tijd gemoeid zal zijn. Hij zegde toe met zijn ambtgenoten
van gedachten te wisselen over de mogelijkheden van een experimentenwet. De
randvoorwaarde blijft wel dat die experimenten niet zoveel energie en tijd
mogen opslokken dat de formulering van de benodigde wettelijke voorzieningen
in de knel komt. De staatssecretaris herhaalde dat het ontzettend moeilijk is om over sancties
te spreken, zowel voor achterblijvende wetgeving aan rijkszijde, als voor
de effecten aan de stedelijke kant. In ieder geval zal worden geprobeerd de
effecten te meten. Op korte termijn zal een nulmeting worden uitgevoerd en
daarna zal jaarlijks worden gemeten in hoeverre de uitvoering van de afspraken
op schema ligt. Hij zegde toe dat de Kamer over de uitkomst van de nulmeting
kan beschikken. Overigens bevat het convenant nu al min of meer dreigende
afspraken. Hij wees in het bijzonder op de afspraken over de Melkert-banen.
Ieder jaar zal worden nagegaan of die afspraken worden nagekomen en zullen
op basis van die evaluatie nieuwe afspraken worden gemaakt.Aan verdere concretisering van het begrip leefbaarheid wordt gewerkt.
Daarin zullen componenten als illegale pensions, de overlast van coffeeshops
en drugspanden, enz. worden opgenomen. Zodra hierover meer bekend is, wordt
de Kamer geïnformeerd.Ook voor de uitvoering van het beleid is het belangrijk dat regelmatig
over de voortgang wordt gesproken. De staatssecretaris zegde toe de Kamer
in ieder geval medio 1996 uitvoerig te rapporteren.De minister verwees voor een antwoord op de vraag naar de coördinatie
en doorstroming naar de brief van 28 juni waarin in antwoord op vraag 11 wordt
ingegaan op de toezichthoudende functies. Bij de banenpools zijn goede ervaringen
opgedaan met de doorstroming, zowel naar de private als de publieke sector.
Doorstroming is dus zeker mogelijk en dit kan ook gelden voor de Melkert-banen,
zij het dat dit geen doel in zich is.De knelpunten in de arbeidsvoorziening moeten in hun onderlinge samenhang
worden bezien, zo vervolgde hij. Er is geld vrijgemaakt voor de RBA's in de
grote steden, maar ook in algemene zin. Doel hiervan is vooral dat de infrastructuur
om vraag en aanbod aan de onderkant van de arbeidsmarkt bij elkaar te brengen,
zo goed mogelijk overeind blijft in de omslag die de arbeidsvoorziening moet
maken door de herziening van de prioriteitsstelling, taken en structuur en
de verwerking van de budgettaire problemen. Basiseducatie hoort daar nadrukkelijk
bij en dit geldt deels ook voor de activiteiten in de grote steden. In overleg
met het CBA en de betrokken RBA's zal worden bezien hoe die middelen zo goed
mogelijk kunnen worden aangewend. De extra bijdrage aan de RBA's in de steden
is bedoeld om de beleidsactiviteiten die essentieel zijn voor de bemiddeling
van langdurig werklozen een zo groot mogelijke kans te geven.Ook over de verdeling van de gelden die voor het inkoopmodel zijn gereserveerd,
zal nog nader overleg worden gevoerd met het CBA en de negentien betrokken
gemeenten. De minister voegde hieraan toe dat zijn gedachten niet in de eerste
plaats uitgaan naar een 70 : 30 verhouding. Het regionale bijstandsexperiment in Rotterdam behelst de overheveling
van een aantal rijkstaken naar de stadsprovincie, waaronder de toezichtstaak
en de verdeling van gebudgetteerde middelen over de gemeenten.Mevrouw Scheltema (D66) wees erop dat de inhoudelijke ruimte
die in dit model wordt geboden, ook op een grote stad zou kunnen worden toegepast.De minister zei dat het dan niet over experimenten gaat, maar
over de vraag hoe de ruimte van gemeenten voor activiteiten ter bevordering
van de uitstroom uit de bijstand en de aanwending van bijstandsgelden kan
worden vergroot. In het kader van de nieuwe Financiële verhoudingswet
en dan in het bijzonder in de relatie met de Bijstandswet en de «disincentive»
daarin, zal over dit onderwerp worden gesproken. Overigens vond hij deze vraag
uitermate relevant. Thans wordt bezien welke rol de gemeenten
kunnen spelen in het uitstroombevorderende beleid waarop ook de gedachte van
het Werkfonds is gebaseerd.Ten slotte merkte de minister op dat het nu ook al mogelijk is banenpoolers
in te zetten in randgemeenten. Er is niet voorgeschreven waar instellingen
die gebruik maken van banenpoolers gevestigd zijn. De voorzitter van de commissie,De CloeDe griffier van de commissie,Hommes BIJLAGEAan de Voorzitter van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken 's-Gravenhage, 28 juni 1995Bijgaand ontvangt u, ten behoeve van de voortzetting van het Algemeen
Overleg over het Grote-Stedenbeleid, de antwoorden op in de eerste termijn
gestelde vragen.De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken,J. Kohnstamm Antwoorden op vragen die in de eerste termiJn van het
Algemeen Overleg over het grote-stedenbeleid op 26 juni 1995 ziJn gesteld Algemeen 1Kan gemeld worden hoe de uitvoering van het convenant ter hand wordt
genomen?In overleg met de steden worden per uit te voeren maatregel respectievelijk
te ondernemen actie uitvoeringstrajecten vastgesteld. Dit zal in eerste instantie
gebeuren in de gemengde werkgroepen rijk/steden. Overigens is daarvoor binnen
enkele werkgroepen al actie ondernomen. In het kader van mijn eerste voortgangsrapportage
over de uitvoering van het convenant zal ik daarover nader rapporteren. 2Worden minderhedenorganisaties betrokken bij de uitvoering van het
convenant?Van de samenwerkingsverbanden minderheidsgroepen heb ik een brief met
een dergelijk verzoek gekregen. Daaruit blijkt dat deze minderheden-organisaties
groot belang hechten aan het grote-stedenbeleid en er hun volle steun aan
geven. In mijn antwoord aan hen heb ik daarvoor mijn waardering laten blijken
en onderstreept dat een actieve medewerking van de maatschappelijke organisaties,
waaronder die van de etnische minderheden zelf, inderdaad onontbeerlijk is
voor een succesvolle uitvoering van de Convenant-afspraken. Het verkrijgen
en instandhouden van die medewerking is in de eerste plaats een zorg van de
gemeentebesturen en die heb ik dan ook meermalen opgeroepen, daaraan de nodige
aandacht te besteden. Werk/inkomen 3Is het (regionale) bijstandsexperiment in het kader van de WbbpR
te verbreden tot de vier grote steden?Het bijstandsexperiment voor de stadsprovincie Rotterdam is een grote
doorbraak. Een vergaande bestuurlijke en vooral financiële decentralisatie
van de uitvoering van de ABW ligt binnen handbereik. Juist de nieuwe bestuursstructuur
van de stadsprovincie heeft deze operatie mogelijk gemaakt. De commissie-Franssen
(TK-commissie over Decentralisatie) heeft er in haar rapport ook op gewezen
dat de regiovorming op het terrein van de bestuurlijke en financiële
verhoudingen meer mogelijkheden biedt om verantwoordelijkheden toe te kennen
en eventuele risico's beter op te vangen.Aan het experiment zitten bij uitstek regionale componenten: Het betreft
allereerst de provinciale verantwoordelijkheid ten aanzien van de ABW-financiering:
de 90% declaratievergoeding van Rijk aan gemeenten wordt vervangen door een
volledig gebudgetteerde uitkering van Rijk aan de stadsprovincie. De stadsprovincie
verdeelt de middelen weer over de gemeenten. Verder heeft de provincie ook
taken t.a.v. de instroombeperking en uitstroombevordering (in relatie tot
regionale arbeidsmarkt- en werkgelegenheidsbeleid; deelname in RBA-bestuur),
het toezicht op gemeenten, decentrale invulling nadere regelgeving en t.z.t.
de combinatie met de gesubsidieerde arbeid. Het streven is erop gericht om
de stroomlijning van de financiering en uitvoering van de gesubsidieerde arbeidsregelingen er gelijktijdig vanaf de aanvang van het bijstandsexperiment
bij te betrekken. De verdere invulling van de stroomlijning is afhankelijk
van de politieke besluitvorming terzake Rijk, stadsregio en lokale bestuurders
zien juist in deze koppeling de meerwaarde. Het geeft de uitvoerders meer
ruimte voor beheersing van het bijstandsvolume en de aanpak van de langdurige
werkloosheid op regionale schaal.Op grond van bovenstaande overwegingen heb ik dan ook mijn aarzelingen
om het bijstandsexperiment, zoals voorgestaan voor de stadsprovincie Rotterdam,
te projecteren op de vier grote steden. Met name de provinciale bufferfunctie
m.b.t. het opvangen van financiële risico's als gevolg van de budgettering,
de vereiste schaalgrootte voor een samenhangend volumebeleid in samenwerking
met de regionale arbeidsvoorziening en de provinciale toezichtsfunktie zijn
elementen die een soortgelijk experiment voor de grote vier minder voor de
hand doet liggen. Stadseconomie 4Goede bereikbaarheid is een belangrijke voorwaarde voor het stimuleren
van de stadseconomie. Hoe wordt daarin voorzien?De extra investeringsimpuls De Boer wordt naar rato ingezet in relatie
tot de bestaande omvang van het openbaar vervoer en dus met name in de grote
steden; de financiële ruimte voor verkeer en vervoer wordt daardoor dus
vergroot.Bovendien zal in de nabije toekomst de rijksbijdrage voor infrastructuurprojecten
kleiner dan 25 mln via een Gebundelde Doeluitkering geschieden. In de AMvB
op het Infrastructuurfonds, de bron voor deze middelen, wordt de eigen bijdrage
van gemeenten niet langer verplicht gesteld; zonder deze verplichting is de
handelingsvrijheid groter. Wel wordt verwacht dat gemeenten ook zelf terzake
investeren.In het algemeen geldt dat van de begroting van het Ministerie van V&W
een zeer groot deel van de middelen aan de grote steden en hun stadsgewesten
ten goede komt. Daarmee levert het Kabinet een belangrijke bijdrage aan de
verbetering van de bereikbaarheid, zowel m.b.t. rijkswegen, spoorwegen, stads-
en streekvervoer als m.b.t. kleine infrastructuurprojecten. Leefbaarheid 5In welke onderlinge samenhang worden maatregelen getroffen terzake
van volkshuisvesting, het voorkomen dan wel verminderen van segregatie en
het totstandbrengen van evenwichtig samengestelde wijken en buurten?Is het in dit verband ook niet zo dat segregatie naar inkomens niet
(uitsluitend) tegen is te gaan via differentiatie van wijkopbouw en dat er
sprake dient te zijn van een gecombineerde aanpak van huisvesting, werkgelegenheid,
veiligheid en leefbaarheid?Segregatie heeft op zijn minst twee kanten: enerzijds een ruimtelijke
in de zin van concentraties van kansarmen in de oude(re) stadswijken versus
concentraties van kansrijken in de zogeheten «gouden randen»;
anderzijds is er sprake van een sociaal-economische tweedeling van kansarmen
die weinig of geen kansen zien om zich op eigen kracht een plaats op de arbeidsmarkt
en in het maatschappelijk verkeer in zijn algemeenheid te verwerven. Het welbevinden van burgers, het zich deel van de maatschappij weten,
hangt in belangrijke mate samen met de kansen die mensen voor zich zelf zien
waar het onderwijs, werk, en persoonlijke ontwikkeling betreft; voorts is
van belang de wijze waarop men de leefomgeving in termen van (on)veiligheid
en leefbaarheid ervaart. Het Grote stedenbeleid in den brede is mede gericht
op het tegengaan van sociaal-economische tweedeling.Met betrekking tot de eerste vorm van segregatie, namelijk fysieke concentratie
in bepaalde wijken, geldt het volgende.In het concept-convenant wordt zeer expliciet aangegeven dat ruimtelijke
segregatie dient te worden tegengegaan. Gesproken wordt zelfs over een (taakstellende)
vertaling in de vast te stellen regionale volkshuisvestingsplannen in dat
kader. Over het uitgangspunt van gedifferentieerde wijkopbouw van wijken zijn
rijk en de grote steden het eens.Bij het tegengaan van ruimtelijke segregatie dient gedacht te worden aan
bouw van duurdere woningen op inbouw- en nieuwbouwlokaties in bestaand stedelijk
gebied en aan een redelijk percentage sociale woningbouw in de zogeheten VINEX-lokaties
(onder ander te realiseren met rijkssubsidies en met verevening van grondkosten
binnen het gebied). Bij bouw van duurdere woningen in bestaand gebied gaat
het er primair om dat de marktpartijen hun verantwoordelijkheid nemen. De
steden hebben hierbij een belangrijke rol waar het gaat om het scheppen van
de juiste voorwaarden, zoals bijvoorbeeld: de wijken dienen voldoende veilig
en leefbaar te zijn en het voorzieningen niveau dient zodanig te zijn dat
deze wijken aantrekkelijk zijn voor de bouw van duurdere woningen.Dat hier – zoals bij andere onderdelen van het convenant wel het
geval is – nog geen concrete prestatie-eisen zijn geformuleerd, in de
vorm van streefgetallen of -percentages, heeft primair te maken met het feit
dat er, bij de huidige stand van zaken, geen indicaties, geen harde cijfers
of andere aanknopingspunten zijn om eenduidig te bepalen wanneer en waar kritische
grenzen met betrekking tot segregatie worden overschreden, of overschreden
dreigen te worden.Bij de voorbereidende werkzaamheden van het concept-convenant is geconstateerd
dat de concrete uitbreidingsbehoefte aan sociale woningen landelijk minder
dan 10% van de totale nieuwbouwbehoefte is. Niettemin zijn Rijk en steden
bij het sluiten van de VINEX-contracten uitgegaan van maximaal 30% sociale
woningen in de VINEX-lokaties. Voor het stedelijk gebied wordt uitgegaan van
een percentage van maximaal 50%. Het rijksinstumentarium is op deze afspraken
afgestemd.Over dit soort gegevens en over de financiële mogelijkheden voor
gedifferentieerde wijkopbouw, alsmede mogelijk aanvullende maatregelen die
nog noodzakelijk zijn, is momenteel overleg gaande tussen Rijk en steden.
Het Rijk gaat er vooralsnog vanuit dat het bestaande instrumentarium voldoende
mogelijkheden biedt voor het realiseren van een beperkt deel woningen voor
de laagste inkomens binnen het totaal aantal sociale woningen.Staatssecretaris Tommel en ik zullen de Tweede Kamer informeren over de
door de steden te verstrekken rapportages en de conclusies die wij gezamenlijk
(Rijk en steden) daaraan verbonden hebben.Overigens is het zo dat grote delen van het rijksbudget voor de stadsvernieuwing
en van de nieuwbouwsubsidies naar de 19 GSB-gemeenten (de grote 4 plus de
15 andere) gaan. Daarmee beschikken deze 19 gemeenten over een groot aandeel
van deze volkshuisvestingsgelden. In combinatie met de vergaande beleidsvrijheid
die op het terrein van de volkshuisvesting aan gemeenten is gegeven, hebben
zij aldus de middelen in handen om het gewenste lokale volkshuisvestingsmaatwerk
ten volle te realiseren, ook in relatie tot de leefbaarheid van buurten en wijken, en om segregatie tegen te gaan en de totstandkoming van evenwichtiger
opgebouwde wijken te bevorderen. 6In hoeverre kan het ruimtelijke ordenings- en volkshuisvestingsbeleid
een bijdrage leveren aan het tegengaan respectievelijk verminderen van ruimtelijke
segregatie en hoe wordt het gedifferentieerd bouwen op VINEX-lokaties gefinancierd,
zulks mede in relatie tot de motie Duivesteijn?Bij brief van 25 april jl. (TK 24 954 nr. 17 ) heeft de Minister
van VROM aangegeven deze motie – ingediend tijdens het nota-overleg
Nationaal ruimtelijke Beleid op 3 april jl. – te zien als een ondersteuning
van haar beleid en dat op dit moment een studie wordt uitgevoerd in opdracht
van de Rijksplanologische Commissie naar de problematiek van segregatie, tweedeling
en werkloosheid in de grote steden. Voor de behandeling van de begroting van
VROM 1996 zal een tussenrapportage terzake uitkomen; het eindrapport is medio
1996 te verwachten. Voor wat betreft de financiële mogelijkheden om op
de VINEX-lokaties gedifferentieerd te bouwen is, zoals eerder genoemd, thans
overleg met de grote steden gaande. De regering gaat er echter voorlopig van
uit dat de financiële mogelijkheden voldoende zijn door stapeling van
subsidies (Besluit woninggebonden subsidies en Besluit locatiegebonden subsidies)
en de verruimde mogelijkheden met de huursombenadering 7Op welke wijze wordt de doelstelling «verhoging leefbaarheid»
geconcretiseerd?Bij leefbaarheid speelt – naast de kwaliteit van de woon- en leefomgeving
als zodanig – het aspect veiligheid een grote rol. In het overleg met
de steden wordt deze koppeling – zoals ook al blijkt uit het convenant –
dan ook zeer nadrukkelijk gelegd. Het budget dat nu beschikbaar is gesteld
voor leefbaarheid zal onder andere worden besteed aan (integrale) wijkveiligheids-/wijkleefbaarheidsplannen.
In deze plannen zal aandacht worden besteed aan bijvoorbeeld de aanpak van
illegale pensions, het onderhoud en beheer van de openbare ruimte, de inbreng
van en samenwerking met de woningbouwcorporaties en de betrokkenheid van de
burgers zelf. Ook hier geldt dat terzake met de steden eveneens prestatie-afspraken
zullen worden gemaakt.In dit verband verwijs ik ook kortheidshalve naar de brief van de staatssecretaris
van VROM van 28 juni 1995 inzake verantwoordelijkheden van woningbouwcorporaties. Zorg 8Is het de bedoeling dat drugverslaafden worden opgevangen in pensions
voor zwerfkinderen?Uit de zorg-paragraaf in het concept-convenant kan dit inderdaad gelezen
worden. De betreffende tekst wordt echter op dit punt aangepast, aangezien
het geenszins de bedoeling is dat drugverslaafden in pensions voor zwerfkinderen
worden opgevangen. Het komt erop neer dat de mogelijkheden voor opvang worden
verruimd. 9Staan er sancties op het niet nakomen van afspraken, ook met betrekking
tot afspraken die het VWS-beleid betreffen?Het Ministerie van VWS kan – zoals dat in het algemeen ook voor
andere departementen geldt – de steden ondersteunen om overeengekomen
prestaties te leveren, daarmee zich verbindend aan de intenties van het convenant.Er is sprake van een gezamenlijk commitment en van een gezamenlijke inspanning.Bij het niet realiseren van de beoogde resultaten, zal er geen sprake
zijn van boetes of anderszins. Wel zal dit aanleiding kunnen zijn om te onderzoeken
of niet een andere aanpak of methode noodzakelijk is om de beoogde resultaten
te realiseren en daarmee afspraken na te komen. Veiligheid 10Hoe kan voorkomen worden dat een wildgroei ontstaat op het terrein
van toezicht?In de regeling betreffende het 40 000 banenplan is bepaald dat het
inzetten van toezichthouders in de openbare ruimte moet passen in het gemeentelijk
veiligheidsbeleid (bestuurlijke regie) en dat het inzetten geschiedt in afstemming
met de driehoek korpsbeheerder-korpschef-officier van justitie (operationele
regie). Deze uitgangspunten zijn nader geconcretiseerd in het convenant. In
het najaar zal de Kamer nader worden geformeerd over de uitvoering terzake.
 11Wat zijn de financiële en inhoudelijke raakvlakken met het veiligheidsbeleid?Bij mijn brief van 16 juni 1995 heb ik de Nota Veiligheidsbeleid aan de
Kamer toegezonden. De inhoudelijke speerpunten uit deze nota zijn voor wat
betreft de vier grote steden geconcretiseerd in het met hen af te sluiten
convenant tot uiting komend in onder andere afspraken betreffende de aanpak
van de jeugdcriminaliteit en inzet toezichthouders. In de Nota Veiligheidsbeleid –
zoals ook in mijn brief van 26 juni 1995 over de financiering van het grote-stedenbeleid –
is tevens aangegeven om welke financiële investering het daarbij concreet
gaat. Financiën 12Zijn met de voorgestelde maatregelen de financiële knelpunten
bij de RBA's opgelost?Ik verwijs u hiervoor naar de brief van de minister van
SZW d.d. 26 juni 1995, nr AM/ARV/95/5288. 13Zijn er wellicht meer mogelijkheden voor een bijdrage van de Europese
Commissie aan het Grote-stedenbeleid en in het bijzonder de URBAN projecten?Voorafgaand aan het Algemeen Overleg van jl. maandag heb ik, samen met
de Staatssecretaris van Economische Zaken, een werkbezoek afgelegd bij de
Europese Commissaris in Brussel belast met Communautaire initiatieven. In dit eerste kennismakingsgesprek is het onderwerp URBAN aan de orde
geweest. Van de zijde van de Commissie werd mij medegedeeld dat er inderdaad
op korte termijn zal worden besloten over een voorstel tot uitbreiding van
het URBAN initiatief. Een exacte termijn en daarmee gemoeide financiële
bijdrage is nog niet vastgelegd.Zodra ik hieromtrent nader informatie verkrijg zal ik u berichten. 14Is, ten behoeve van het grote-stedenbeleid, een uitname van 100 mln
uit het FSV mogelijk?In mijn brief van 26 juni 1995 heb ik aangegeven dat naar de mening van
het Kabinet aan rijkszijde met de beschikbaarstelling van de middelen zoals
in deze brief aangegeven de randvoorwaarde vervuld is om in overleg met de
steden geconstateerde knelpunten op het gebied van stadseconomie, veiligheid
en leefbaarheid (waaronder onderwijs en zorg) succesvol en resultaatgericht
aan te pakken. Een extra overheveling vanuit het FSV is daarom niet nodig.
Ik acht dat ook niet zinvol omdat de bestedingsrichting van het Fonds Sociale
Vernieuwing in grote mate overeenkomt met de bestedingsrichting van het grote-stedenbeleid.Afzondering van 100 mln ten laste van het Fonds Sociale Vernieuwing en –
vervolgens – earmarking voor het grote-stedenbeleid betekent afwijking
van de lijn die door het kabinet is uitgezet en zou een heroverweging van
het kabinetsbeleid vergen gegeven het besluit van het Kabinet dit fonds per
1-1-97 over te hevelen naar het Gemeentefonds. De Tijdelijke wet stimulering
sociale vernieuwing komt dan te vervallen. Het Kabinet heeft hieromtrent inmiddels
ook de Raad voor de Gemeentefinanciën om advies gevraagd.Ook inhoudelijk kleven er bezwaren aan uitname van middelen uit het FSV
ten behoeve van de grote steden.Uitname van 100 mln uit het FSV – welk bedrag dan ten goede zou
komen aan de grote steden – betekent dat deze middelen onttrokken zouden
moeten worden aan de overige gemeenten. Zoals ik in mijn eerste termijn tijdens
het Algemeen Overleg GSB al heb aangegeven, acht ik dit, gezien de afspraken
en de verplichtingen voor gemeenten die op het FSV rusten, tegenover de andere
gemeenten bestuurlijk onbehoorlijk.Uitname uit het FSV uit het eigen aandeel van de 19 grote steden is overigens
ook niet zonder herverdeeleffekten mogelijk. De 19 steden vormen, gegeven
de verdeelsystematiek van het FSV geen aparte groep binnen het FSV. Dat betekent
dus dat een bredere groep van gemeenten mee betaalt aan de ten behoeve van
de 19 steden af te zonderen middelen.Uitname uit het FSV van de «eigen» sociale-vernieuwingenmiddelen
van de vier grootste gemeenten is technisch mogelijk, zonder herverdeeleffekten
binnen het FSV. Dat betekent dat de middelen in het kader van sociale vernieuwing
worden onttrokken maar vervolgens in het kader van het grote stedenbeleid
weer bij diezelfde gemeenten terecht komen. Ik acht dit niet zinvol, omdat
de middelen uit het FSV nu optimaal, met een ruime afwegingsmogelijkheid kunnen
worden ingezet voor grote- stedenbeleid. XNoot11Samenstelling: Leden: Van Erp (VVD), V.A.M. van der Burg (CDA), Te Veldhuis
(VVD), Van der Heijden (CDA), De Cloe (PvdA), voorzitter, Janmaat (CD), Van
den Berg (SGP), Scheltema-de Nie (D66), ondervoorzitter, Apostolou (PvdA),
Kalsbeek-Jasperse (PvdA), Zijlstra (PvdA), Van der Hoeven (CDA), Remkes (VVD),
Gabor (CDA), Koekkoek (CDA), Nijpels-Hezemans (AOV), Oedayraj Singh Varma
(GroenLinks), Essers (VVD), Dittrich (D66), Dijksman (PvdA), De Graaf (D66),
Cornielje (VVD), Rouvoet (RPF), Van Boxtel (D66), Rehwinkel (PvdA). Plv.
leden: Korthals (VVD), Dankers (CDA), Van Hoof (VVD), Bijleveld-Schouten (CDA),
Liemburg (PvdA), Poppe (SP), Schutte (GPV), Van 't Riet (D66), Van Heemst
(PvdA), Noorman-den Uyl (PvdA), Vreeman (PvdA), Verhagen (CDA), Van der Stoel
(VVD), Mateman (CDA), Mulder-van Dam (CDA), Van Wingerden, Rabbae (GroenLinks),
H.G.J. Kamp (VVD), Assen (CDA), M.M. van der Burg (PvdA), Bakker (D66), Klein
Molekamp (VVD), Leerkes (Unie 55+), Hoekema (D66), Van Oven (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-21062-36.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl