Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2010; Brief minister over Nederlandse vertegenwoordigingen in het buitenland
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST137102
 2009-2010
 
 32 123 V
 Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Buitenlandse
Zaken (V) voor het jaar 2010
 
 
 
 
 Nr. 
 23
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 4 november 2009
 1. Inleiding en aanleidingen
 Naar aanleiding van de toezegging aan uw Kamer gedaan, stuur ik u hierbij
een notitie over de inrichting van het netwerk van Nederlandse vertegenwoordigingen
in het buitenland aan de hand van onderscheiden Nederlandse belangen. In het
kader van de in de miljoenennota aangekondigde Brede Heroverwegingen zullen
voorstellen van het thema «diplomatie» onder het hoofdstuk «internationale
samenwerking» van de Brede Heroverwegingen in de komende maanden worden
ontwikkeld. Het kabinet zal deze aan de Tweede Kamer aanbieden. Voor het debat
over de Voorjaarsnota 2010 zal het kabinet daarbij aangeven welke afwegingen
het mede op basis van deze rapporten heeft gemaakt.
 
 Nederland beschikt reeds eeuwen over een wereldwijd netwerk van officiële
vertegenwoordigingen – op sommige plaatsen al meer dan 400 jaar –
dat de Nederlandse belangen behartigt. Belangen die van oudsher liggen op
het vlak van economie en handel, vrede, veiligheid en recht, ontwikkelingssamenwerking
en van het verlenen van bijstand aan Nederlanders in het buitenland.
 Voor een land dat vanwege zijn geografische omvang en open economie in
relatief hoge mate afhankelijk is van een stabiele, rechtvaardige en op regels
gebaseerde internationale orde, is dit netwerk een instrument om deze belangen
te behartigen en internationaal invloed uit te oefenen.
 De Nederlandse vertegenwoordigingen staan ten dienste van elke Nederlander:
de Nederlandse overheid, het parlement, burgers en bedrijven, maatschappelijke
organisaties, onderwijs- en culturele instellingen enzovoorts. De Nederlandse
vertegenwoordigingen vormen tevens een ankerpunt voor Nederlandse burgers
die, voor korte of langere tijd, om zakelijke of privéredenen, in het
buitenland verblijven en assistentie of gewoon een herkenbaar aanspreekpunt
nodig hebben. Ook de toegang tot Nederland voor personen loopt in het geval
daarvoor een visum of verblijfsvergunning noodzakelijk is, via de vertegenwoordigingen.
Ten slotte vervullen zij een functie als vraagbaak voor een ieder die interesse
heeft in Nederland – bijvoorbeeld in het investeringsklimaat
of in de toeristische of onderwijs- en onderzoeksmogelijkheden die ons land
biedt.
 
 De Nederlandse vertegenwoordigingen in het buitenland dragen bij aan de
relatieve stabiliteit, welvaart en welzijn waarin Nederlanders leven; juist
ook in een zware economische tijd als de huidige.
 
 Het Nederlands buitenlands beleid heeft gedurende de laatste 2 decennia,
in het licht van de veranderde mondiale omstandigheden en verhoudingen, andere
en soms nieuwe accenten gekregen in overeenstemming met de in de Grondwet
verankerde verantwoordelijkheden van de regering. Sinds enige tijd staat het
buitenlands beleid mede in het teken van het verlichten van de gevolgen van
de wereldwijde financiële en economische crisis en van het deelnemen
aan internationaal overleg daarover, in het bijzonder in het kader van de
G-20. Door de bril van de veranderde mondiale omstandigheden wordt, op mijn
initiatief, ook het netwerk van Nederlandse vertegenwoordigingen in het buitenland
tegen het licht gehouden.
 
 Nederland is niet het enige land dat het eigen netwerk van buitenlandse
vertegenwoordigingen onder de loep neemt. Europese partners als Frankrijk,
Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Denemarken en Zweden, maar ook andere
partners zoals Canada, Australië en de VS zijn hiermee bezig. In het
licht van de hierna te schetsen mondiale ontwikkelingen is het niet verwonderlijk
dat alle buitenlandse diensten met vergelijkbare realiteiten en daaruit voortvloeiende
dilemma’s te maken hebben. Waar de globalisering van aanvankelijk binnenlandse
kwesties reeds geruime tijd nieuwe vormen van diplomatie vereiste, vraagt
de globale financieel-economische crisis om een verdere intensivering van
het Nederlands buitenlands beleid op een aantal terreinen. Dit wordt door
alle genoemde landen zo ervaren.
 
 Bij het door mij genomen initiatief worden twee invalshoeken gehanteerd.
De eerste is: in hoeverre kan het netwerk van Nederlandse vertegenwoordigingen nog beter ingezet worden om de brede Nederlandse belangen
te dienen, op dit moment vooral ter bevordering van een duurzaam herstel,
groei en inclusiviteit van de Nederlandse en de mondiale economie. De tweede
is: zouden wij met minder mensen toe kunnen op onze buitenlandse kantoren
en tegelijkertijd maximaal ten dienste blijven staan aan het bevorderen van
de veiligheid en het welzijn van Nederland, zijn burgers en bedrijven. Ofwel:
hoe kan het netwerk van Nederlandse vertegenwoordigingen afslanken en tegelijkertijd nog beter worden.
 
 De eerste invalshoek zullen de leden van uw Kamer herkennen uit het gevoerde
debat over mijn begroting op 12 en 13 november 2008. In dat debat heb
ik, in reactie op een voorstel van de woordvoerder van de VVD, toegezegd uw
Kamer te informeren over de inrichting van het netwerk van Nederlandse vertegenwoordigingen
in het buitenland in het licht van onderscheiden Nederlandse belangen. Die
toezegging doe ik hiermee gestand.
 Ik vermeldde in dat debat ook dat in het kader van het Programma Vernieuwing
Rijksdienst, dat tot doel heeft te bezuinigen, te reorganiseren én
de kwaliteit te verbeteren, een analyse en nieuwe visie op de inrichting van
dat netwerk reeds aan de orde was, gezien de reductie van 391 fte die het
ministerie van Buitenlandse Zaken moet bijdragen aan de totale reductie van
rijksambtenaren. Een kwart daarvan, dus bijna 100 volledige arbeidsplaatsen,
zal bij de buitenlandse vertegenwoordigingen gevonden worden. Deze taakstelling
vormt de achtergrond van de tweede invalshoek.
 
 Dit alles bijeen – de veranderde mondiale omstandigheden, mijn toezegging
aan uw Kamer en de taakstelling in het kader van het Programma Vernieuwing
Rijksdienst – vormt een sterke prikkel om te bezien hoe het beter kan
met minder ambtenaren. Mijn visie hierop zet ik hierna uiteen.
 2. Wat willen we voor beleid als Nederland?
 Wat in het buitenland gebeurt, bepaalt in hoge mate hoe het met Nederland
en met Nederlanders gaat. Nederland heeft veel te winnen bij een duurzame
en open wereldeconomie. Ruim zestig procent van onze werkgelegenheid en ons
inkomen hangt daar rechtstreeks van af. Naast een concurrerende binnenlandse
markt blijft verdere internationalisering van onze economie daarom noodzakelijk
voor een welvarend, duurzaam en ondernemend Nederland. We moeten daarbij snel
en adequaat kunnen inspelen op de veranderende omgeving door te blijven pleiten
voor een op regels gebaseerd wereldhandelssysteem en tegelijkertijd op korte
termijn kansen voor het bedrijfsleven te zoeken en te benutten.
 
 Een structurele trend is de opkomst van economische grootmachten als China
en India die door hun groeipotentieel ook voor Nederland steeds belangrijker
worden. In deze landen speelt de overheid een veel grotere rol in het economische
domein dan bij de traditionele handelspartners. De Nederlandse overheid zal
haar internationale economische relaties actiever en assertiever moeten invullen
om te voorkomen dat Nederlandse bedrijven en kennisinstellingen op een achterstand
worden gezet.
 
 Het gaat daarbij naast economische dienstverlening vooral ook om economische
diplomatie. De Nederlandse vertegenwoordigingen spelen hierbij een belangrijke
rol met het inzetten van hun netwerken en «economic intelligence».
Bedrijven kunnen deze zelf niet kopen maar het blijkt vaak essentieel te zijn
voor het verkrijgen van orders. Zeker in opkomende markten als China, India,
Brazilië en Rusland maar ook in landen als Polen. Onderzoek door de Stichting
Economisch Onderzoek (SEO) in opdracht van het Ministerie van Economische
Zaken heeft daarnaast aangetoond dat economische diplomatie de welvaart met
100 tot 200 miljoen euro per jaar vergroot. Het Netherlands Foreign Investment
Agency, dat in tal van landen eigen medewerkers heeft op de Nederlandse vertegenwoordigingen,
benadert ter plaatse via websites, e-mail, telefoon en seminars gemiddeld
ruim 18 000 buitenlandse bedrijven per jaar. Op jaarbasis worden ongeveer
150 investeringsprojecten in Nederland gerealiseerd. Dit brengt gemiddeld
een half miljard euro aan investeringen en 3000 directe banen binnen.
 
 In de komende periode wil ik economische diplomatie centraler stellen
in het Nederlands buitenlands beleid. Dit vraagt om een rijksbrede inspanning.
Ik zal daartoe nauwere samenwerking entameren met die collega’s die
daaraan zelf in hun internationale contacten en door inzet van hun vakattachés
op de Nederlandse vertegenwoordigingen in het buitenland kunnen bijdragen.
Dit betreft in het bijzonder, maar niet uitsluitend, de minister en staatssecretaris
van Economische Zaken.
 
 Ook onze veiligheid, ons milieu en klimaat, kortom het leefklimaat in
Nederland in termen van welvaart en welzijn worden in hoge mate bepaald door
wat in EU-kader en nog verder buiten onze landsgrenzen gebeurt.
 Daarom is de regering zo actief als het gaat om voor ons land relevante
internationale ontwikkelingen, bijvoorbeeld op klimaatgebied. Nederland speelt
een actieve rol in de wereld door mede vorm te geven aan internationale ontwikkelingen
en mede bij te sturen wanneer de internationale rechtsorde van koers raakt.
Dit is een internationaal belang en daarmee een direct nationaal
belang. Door invloed uit te oefenen op wat buiten onze grenzen gebeurt en
op internationale besluitvorming daarover, kunnen we het beste voor Nederland
en voor anderen bereiken.
 
 Mensenrechten nemen bijvoorbeeld in het Nederlands buitenlands beleid
een centrale plaats in: mensenrechten zijn universeel, zijn dus altijd en
overal toepasbaar. Vanuit moreel oogpunt zetten wij ons daarvoor in, maar
het is ook in ons belang: een wereld waar rechten worden gerespecteerd is
veiliger en biedt een zekerder omgeving om zaken in te doen. Gelijke rechten
voor mannen en vrouwen leidt tot productievere samenlevingen. Pleiten voor
betere arbeidsomstandigheden in Azië leidt tot waardiger levens en eerlijker
concurrentie. Ontwikkelingssamenwerking draagt bij aan een duurzame en inclusieve
wereldeconomie.
 Er zijn veel meer voorbeelden. Waar vrede ver te zoeken is en extremisten
en terroristen hun kans schoon zien, helpt Nederland bij het vinden van oplossingen.
Vooral met politiek optreden in samenhang met ontwikkelingssamenwerking waar
het nodig is en met militair optreden waar het niet anders kan. Door ontwikkeling
krijgt radicalisering minder kans. Dat dient ook onze veiligheid. Intensieve
economische relaties tussen landen dragen bij aan vrede en veiligheid. Europese
afspraken leiden tot effectievere criminaliteit- en terrorismebestrijding.
Betere medische zorg in ontwikkelingslanden vermindert de risico’s voor
onze eigen volksgezondheid. Ambitieuze internationale klimaatafspraken moeten
stijging van de zeespiegel beheersbaar houden.
 
 In het belang van huidige en toekomstige generaties werkt Nederland aan
een stabiele, inclusieve internationale financiële en economische orde,
internationale en individuele veiligheid, een duurzame leefomgeving, ontwikkeling,
vrijheid en recht en een resultaatgericht Europa.
 
 Nederland heeft één, gecoördineerd en geïntegreerd
buitenlands beleid waarin alle deelbelangen zijn verdisconteerd. Alleen met
een inhoudelijk sterke, eenduidige en consequente uiting van onze positie
kunnen wij invloed uitoefenen en onze belangen nastreven. De Ambassades zijn
hiervoor uitvoeringsinstrumenten.
 3. Waar willen we dat?
 Nederland zoekt steun en samenwerking in fora als de Verenigde Naties,
de Europese Unie, de NAVO, de Wereldbank, het IMF, de G-20 en via dagelijkse
bilaterale contacten, zowel vanuit en in Den Haag maar zeker ook via de Nederlandse
vertegenwoordigingen in het buitenland.
 De huidige wereldwijde spreiding van het netwerk van Nederlandse vertegenwoordigingen
is een afspiegeling van het brede spectrum van Nederlandse belangen en van
het grote beroep dat door een brede groep van publieke en private actoren,
vooral voor economische en consulaire dienstverlening, op de Nederlandse vertegenwoordigingen
wordt gedaan.
 Gezien de omvang van de taak is het van belang ervoor zorg te dragen dat
deze vorm van wereldwijde belangenbehartiging steeds op de meest verantwoorde
en efficiënte wijze vorm krijgt. Het is mijn voornemen om de individuele
vertegenwoordigingen nog beter toe te snijden op de Nederlandse kernbelangen
en de Haagse aansturing van dit netwerk verder te verbeteren.
 
 De Nederlandse vertegenwoordigingen in het buitenland zijn er om de belangen
van het gehele Koninkrijk te dienen. Zij zijn nimmer het exclusieve domein
van het ministerie van Buitenlandse Zaken geweest. Het zijn in formele zin
vertegenwoordigingen van ons staatsbestel en in de praktijk filialen van de
BV Nederland. Juist in tijden van een economische crisis kunnen deze vertegenwoordigingen
bijdragen aan het vinden van extra kansen en mogelijkheden voor
het Nederlandse bedrijfsleven, ook voor het midden- en kleinbedrijf. Het bevorderen
van de bekendheid van Nederland als aantrekkelijke vestigingsplaats voor buitenlandse
bedrijven hoort hier eveneens bij, wat van belang is voor de werkgelegenheid
in Nederland. Ook behoort de vertegenwoordiging van de belangen van de Caribische
Koninkrijksdelen en haar overheden, burgers en bedrijven tot de taak van de
Nederlandse vertegenwoordigingen in het buitenland.
 
 In de lidstaten van de Europese Unie maken de ambassades integraal onderdeel
uit van de inspanningen om invloed uit te oefenen op de inhoud van het beleid
dat in Brussel tot stand komt. Deze ambassades rapporteren over voor Nederland
relevante ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn op Europese besluitvorming
en voeren zo nodig een lobby die ervoor zorg moet dragen dat Nederlandse beleidsposities
en belangen over het voetlicht komen.
 
 De Nederlandse vertegenwoordigingen houden zich bezig met de gehele breedte
van taken van het diplomatieke bedrijf: het onderhouden van de betrekkingen
met het land van vestiging, analyse van en informatievoorziening over voor
Nederland en Nederlanders relevante ontwikkelingen op vooral politiek, economisch
en veiligheidsterrein in het land van vestiging, onderhandelen in internationale
fora, op de bres springen voor mensenrechten, lobbyen in Europese hoofdsteden
voor Nederlandse belangen in de EU, het uitvoeren van het Nederlandse ontwikkelingssamenwerkingbeleid
en het over het voetlicht brengen van o.a. Nederlandse investeringsmogelijkheden,
de Nederlandse cultuur en Nederlandse kennis en technologie. Het netwerk wordt
daartoe door alle geledingen van de Rijksoverheid en andere overheidsorganen
benut.
 
 Nederlanders reizen steeds vaker en verder voor werk, studie of vakantie.
De Nederlandse vertegenwoordigingen verlenen, wanneer daar om wordt gevraagd,
consulaire diensten, waaronder administratieve handelingen als legalisaties
en paspoortverlening. Ook het faciliteren van deelname aan verkiezingen in
Nederland behoort tot de taken van onze vertegenwoordigingen in het buitenland.
Als Nederlanders in het buitenland in de problemen raken, wordt assistentie
verleend bijvoorbeeld bij evacuaties en bij aanhoudingen of detenties. Dit
laatste betreft zowel het bezoeken van gedetineerden als het bemiddelen bij
het tot stand brengen van verzoeken in het kader van de Wet Overbrenging Tenuitvoerlegging
Strafvonnissen (WOTS) wanneer deze van toepassing is.
 Daarnaast is sprake van een groeiend aantal niet-Nederlanders dat ons
land wil bezoeken voor zakelijke doeleinden, voor een studie of als toerist
en zich tot onze ambassades en consulaten wendt voor informatie en/of een
visum.
 
 Deze tijd laat zien dat de globalisering tot vrijwel alle facetten van
ons leven is doorgedrongen. De globalisering had er reeds eerder toe geleid
dat een toenemend aantal, aanvankelijk binnenlandse, onderwerpen een internationale
dimensie kreeg. Illustratief hiervoor is dat veel activiteiten van de collega
ministeries, provinciale en gemeentelijke overheden inmiddels een bereik hebben
tot buiten onze landsgrenzen. Vooral collega ministeries, maar ook locale
overheden doen daarom steeds vaker een beroep op onze vertegenwoordigingen
in het buitenland. Dit zal als gevolg van de financieel-economische crisis
alleen maar toenemen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat op dit moment
een kwart van de uitgezonden Nederlandse ambtenaren, namelijk 375 van in totaal
1475 uitgezonden ambtenaren, attachés van andere ministeries en het
Kabinet Nederlandse Antillen zijn. Het gaat daarbij om attachés die
zich bezighouden met o.a. personenverkeer, milieu en klimaat, volksgezondheid,
defensieaangelegenheden, landbouw, weg-, lucht- en maritiem transport, culturele zaken, maar ook liaisons van bijvoorbeeld de veiligheidsdiensten
en het KLPD.
 
 De Nederlandse vertegenwoordigingen in het buitenland zijn in zekere zin
de oren, ogen en handen van Nederland buiten onze grenzen. Zij informeren
ons over wat er gaande is en zij dragen actief uit wat Nederland wil. In die
zin zijn het onze lobbykantoren.
 4. Wat voor posten hebben we daarvoor nodig?
 Een veelheid aan taken en een noodzakelijke reductie in personeel leiden
tot één conclusie: er moeten aan de hand van de specifieke Nederlandse
belangen scherpere keuzes gemaakt worden over de kerntaken van de verschillende
Nederlandse vertegenwoordigingen in het buitenland en, als consequentie daarvan,
over de personele inrichting van de posten. Met steeds meer instanties en
overheidsorganen die een beroep doen op de Nederlandse vertegenwoordigingen
in het buitenland dient ook de aansturing van de posten efficiënter en
eenduidiger vorm gegeven te worden.
 Het is dus naar mijn mening niet meer nodig dat alle Nederlandse vertegenwoordigingen
in het buitenland alle kerntaken uitoefenen.
 Een vanzelfsprekende consequentie van deze beleidsvisie is dat bij een
aantal vertegenwoordigingen op den duur de vraag gesteld zal kunnen gaan worden
of het voortbestaan nog voldoende gerechtvaardigd is.
 
 Het gaat om 160 diplomatieke vertegenwoordigingen (ambassades, permanente
vertegenwoordigingen bij internationale organisaties en consulaten-generaal)
en een vijftigtal gespecialiseerde kantoren van andere ministeries, waaronder
Netherlands Business and Support Offices (NBSO’s), Netherlands Education
Support Offices (NESO’s), kantoren van de Netherlands Foreign Investment
Agency (NFIA) en een Netherlands Agricultural Business Support Office (NABSO).
Van de 160 diplomatieke vertegenwoordigingen zijn er 36 gevestigd in partnerlanden
op het gebied van ontwikkelingssamenwerking. Daarnaast is er een breed netwerk
van 340 honoraire consulaten, die op plaatsen die voor Nederland en Nederlanders
van belang zijn, maar waar geen Ambassade in de onmiddellijke nabijheid is
gevestigd, relevante lokale contacten onderhouden en consulaire en economische
diensten kunnen verlenen.
 
 Dit geheel wordt draaiend gehouden door 1475 uitgezonden medewerkers –
waarvan 375 van andere ministeries dan Buitenlandse Zaken – en 2280
lokale medewerkers waarvan er ruim 200 werkzaam zijn voor andere ministeries.
In het verleden is al een belangrijke slag gemaakt om daar waar mogelijk uitgezonden
medewerkers te vervangen door doorgaans goedkopere lokale medewerkers. Om
redenen van nationale veiligheid zit er echter een grens aan wat op dit gebied
mogelijk is.
 
 Wat de inzet van uitgezonden personeel betreft, ziet het huidige postennet
er als volgt uit:
 • 675 uitgezonden BZ-medewerkers houden zich bezig met handelsbevordering,
economisch en financieel beleid, cultuurbeleid, ontwikkelingssamenwerking
en politieke doelen.
 • 135 BZ-medewerkers houden zich bezig met asiel, migratie en consulaire
dienstverlening.
 • 290 uitgezonden BZ-ers houden zich bezig met taken op het gebied
van financieel beheer, facilitaire, secretariële en andere ondersteunende
diensten. Deze ondersteunen niet alleen de BZ-medewerkers maar ook de medewerkers
van andere departementen en/of hun uitvoerende diensten.
 • Ongeveer 375 medewerkers houden zich bezig met beleid van andere ministeries door wie zij ook worden uitgezonden. Hierbij is tevens
het NFIA meegerekend. Hierbij is de inzet van uitgezonden personeel t.b.v.
NBSO, NESO en NABSO niet meegenomen. In totaal gaat het bij deze laatste groep
om een dertigtal uitgezonden medewerkers van andere ministeries.
 5. Hoe gaan we die slag maken?
 1. Scherpere keuzes maken betekent dat voor elke individuele vertegenwoordiging
een nieuwe afweging zal worden gemaakt welke prioriteiten Nederland heeft
in het land van vestiging en waaraan het minder of slechts passief aandacht
hoeft te besteden. In landen waar bijvoorbeeld energiebelangen prevaleren,
zal nog nadrukkelijker daarop ingezet worden. Andere voorbeelden zijn (kennis)economische
belangen, bevordering van mensenrechten en het dichterbij brengen van de millennium
ontwikkelingsdoelen.
 2. Dergelijke moderniseringsslagen en het aanbrengen van meer focus in
de werkzaamheden van de Nederlandse vertegenwoordigingen zullen zowel van
de organisatie en het personeel, als ten aanzien van de beschikbare middelen
meer flexibiliteit vragen. Hiermee wordt het uitgangspunt verlaten dat ook
de kleine Ambassades op het volledige spectrum van alle denkbare taken inzetbaar
moeten zijn. In de nabije toekomst moet achter de algemene term «post»
een efficiënt, zo klein en taakgericht mogelijk kantoor schuilgaan dat
optimaal invulling geeft aan voor dat land (of die regio) specifieke Nederlandse
belangen, waarbij het overigens ook kan gaan om een niet-diplomatieke post
(uitvoeringskantoor). Van de vertegenwoordigingen in strategische landen of
op plaatsen waar Nederland een groot aantal belangen te behartigen heeft,
zal overigens ook in de toekomst verwacht blijven worden dat zij ten aanzien
van het brede spectrum van Nederlandse belangen ondersteuning verzorgen en
activiteiten uitvoeren.
 3. Een andere maatregel die ik onderzoek, is het regionaliseren van administratieve
taken op het gebied van bedrijfsvoering en consulaire zaken, d.w.z. het bundelen
van administratieve taken van meerdere Nederlandse vertegenwoordigingen binnen één
geografische regio op één van deze kantoren. Een zevental proeven
daarmee is al gestart in Europa, Noord-Amerika, Latijns Amerika en in zuidelijk
Afrika. Doel hiervan is het waarborgen van kwaliteit zodat het mogelijk is
om met minder uitgezonden personeel een hogere efficiëntie en een grotere
continuïteit in de bedrijfsvoering te bereiken.
 4. Daarnaast wordt momenteel gekeken naar mogelijkheden voor nauwere samenwerking
met gelijkgezinde landen. Op consulair terrein betekent dat meer samenwerking
in EU-verband, bijvoorbeeld bij evacuaties en door versterkte visumvertegenwoordiging
of gezamenlijke visumkantoren.
 5. Tevens staat Nederland open voor mogelijkheden voor co-locatie met
gelijkgezinde landen. Zo wordt in Lagos, Dar es Salaam, Bujumbura en Tbilisi
het gebouw waarin de Nederlandse vertegenwoordiging is ondergebracht, gedeeld
met andere landen met als doel de bedrijfsvoeringlasten te verlagen.
 6. Op het gebied van ontwikkelingssamenwerking is om dezelfde redenen
gekozen voor co-locatie met Noorwegen, Zweden, Finland, Canada en het Verenigd
Koninkrijk in het Joint Donor Office in Juba in Zuid-Soedan.
 7. In dit kader is tevens relevant te noemen dat Nederland zich op het
gebied van ontwikkelingssamenwerking ook inzet voor intensivering en rationalisering
van samenwerking tussen donoren.
 8. In deze context is het goed om stil te staan bij de voornemens tot
oprichting van de Europese Dienst voor Extern Optreden (EDEO) na de inwerkingtreding
van het Verdrag van Lissabon. Op langere termijn zal dit invloed
hebben op de taken en samenstelling van de vertegenwoordigingen van de EU-lidstaten
in landen buiten de EU. Gezien de verwachte geleidelijke opbouw van de EDEO
en het feit dat de taken van deze dienst in eerste instantie vooral zullen
bestaan uit taken die op dit moment door de Europese Commissie of het Raadssecretariaat
worden uitgeoefend, zullen de gevolgen voor de individuele vertegenwoordigingen
van de EU-lidstaten buiten de Europese Unie aanvankelijk beperkt zijn. Nadat
de EDEO een aantal jaren gefunctioneerd heeft, zal een evaluatie plaatsvinden.
Aan de hand van deze evaluatie kan worden bezien of het takenpakket van de
EDEO moet worden uitgebreid. Pas wanneer daartoe besloten is, kan een beter
beeld ontstaan van de gevolgen die dit voor het netwerk van Nederlandse vertegenwoordigingen
in het buitenland zal hebben. Voor Nederland is het in dit stadium vooral
van belang om van meet af aan goed gekwalificeerde mensen te kunnen plaatsen
op posities binnen de EDEO die voor Nederland van strategisch belang zijn.
Zoals toegezegd tijdens het algemeen overleg van 7 oktober jl. zal ik
uw kamer informeren over de lange termijn visie op de EDEO in relatie tot
het netwerk van Nederlandse vertegenwoordigingen in het buitenland.
 9. Daarnaast zal ook aan de Haagse kant het één en ander
veranderen. Een geïntegreerd buitenlands beleid vraagt immers om een
geïntegreerde aansturing. Om het netwerk van Nederlandse vertegenwoordigingen
in het buitenland beter in te kunnen zetten voor de hele rijksoverheid, is
het mijn voornemen de aansturing van dit netwerk in Den Haag op een zodanige
wijze te coördineren dat andere ministeries daarbij nog nauwer betrokken
zullen zijn. De afspraken met het ministerie van Economische Zaken in het
kader van het Concordaat blijven overigens onverminderd van kracht.
 10. Efficiënter aansturen betekent ook dat Rijksbreed zoveel mogelijk
uniformering plaatsvindt van de voorwaarden waaronder uitzending plaatsvindt.
Hierover vindt thans interdepartementaal overleg plaats.
 
 De bovengenoemde keuzes en maatregelen zijn bedoeld om binnen een meer
flexibele organisatie met minder mensen efficiënter te werken en zo toch
een betere kwaliteit te kunnen leveren. Hierbij moet echter wel worden aangetekend
dat de verwachtingen van Nederlandse burgers, overheid en bedrijven ten aanzien
van de kwaliteit en de snelheid van de dienstverlening door vertegenwoordigingen
van Nederland in het buitenland altijd hoog zijn. Scherpere keuzes maken,
minder mensen en duidelijker prioriteiten stellen, betekent dat er soms «nee»
verkocht zal moeten worden. Daarbij kan gedacht worden aan het minder vaak
bezoeken van gevangenen of het beperken van andere vormen van consulaire bijstand
aan Nederlanders in den vreemde. Het is de taak van het ministerie van Buitenlandse
Zaken om van tevoren zo goed mogelijk duidelijk te maken wat men van de verschillende
vertegenwoordigingen wel en niet mag verwachten. Aan de communicatie hierover,
ten behoeve van de vele verschillende klanten van de vertegenwoordigingen
van Nederland in het buitenland, zal ik extra aandacht besteden.
 
 De minister van Buitenlandse Zaken,
 M. J. M. Verhagen