Wijziging van de Wet op de Ruimtelijke Ordening (planschadevergoedingsafspraken en -overeenkomsten); Nadere memorie van antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20042005-29490, nr. E

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum ontvangst

13-05-2005

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

29490 nr. E

10-05-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29490Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 37 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 490Wijziging van de Wet op de Ruimtelijke Ordening (verjaring van en heffing
bij planschadevergoedingsaanspraken, alsmede planschadevergoedingsovereenkomsten)ENADERE MEMORIE VAN ANTWOORDOntvangen 10 mei 2005De leden van de CDA-fractie delen in het nader voorlopig verslag mee dat
zij de indruk hadden dat de civielrechtelijke aspecten van de in het voorlopig
verslag gestelde vragen onvoldoende belicht zijn en verzochten mij daarop
ten behoeve van de rechtspraktijk nader in te gaan.Dat wil ik graag doen. Daarbij vat ik de vraagstelling op als een verzoek
van deze leden nog nader in te gaan op hun vragen in het voorlopig verslag.
Deze vragen hadden betrekking op een aantal voorbeelden van hypothetische
gevallen, waarvan ik mij het bestaan wel heb gerealiseerd, maar waarvan ik
heb gedacht dat de oplossing van veel extra, niet genoemde omstandigheden
afhankelijk zou kunnen zijn. In mijn beantwoording heb ik dan ook op een aantal
tekstplaatsen aangegeven dat ik veel aan de praktijk wil overlaten. De rechtspraktijk
derhalve waarnaar de leden, hier aan het woord, verwijzen als zij vragen om
meer duidelijkheid. Ik denk dat ik die grotere duidelijkheid niet op alle
punten kan geven. Ik zou vrezen daarmee allerlei uitspraken te doen waarvan
ik niet kan garanderen dat zij bij de rechter stand zullen houden. Ik wil
met het wetsvoorstel slechts ruimte scheppen voor pasklare maatoplossingen
van mondige partijen, gecombineerd met een rechtsbeschermingsvoorziening waarmee
alle belanghebbenden naar mijn mening zouden moeten kunnen instemmen.Met het vorenstaande als uitgangspunt zal ik proberen nog wat aan het
geschrevene toe te voegen, zonder ondertussen in herhalingen te vervallen.
Daarbij zal ik soms niet kunnen ontkomen aan een interpretatie van de vraagstelling
van deze leden.Deze leden hebben in het voorlopig verslag verschillende geschilmomenten
genoemd, bij gelegenheid waarvan zich discussies kunnen voordoen over de reikwijdte
van wat de overheid vermag te verhalen via de planschadeovereenkomst, nu deze
in het wetsvoorstel niet nader is bepaald. Volgens hen kunnen allerlei geschillen
ontstaan over de schade-elementen en de rechtmatigheid van de overeenkomst
als zodanig.Zo vroegen zij zich onder meer af hoe een verschil van mening moet worden
opgelost indien de initiatiefnemer van mening is dat de gemeente van hem een
te ruime vergoeding heeft bedongen, omdat er elementen toe behoren die volgens
hem niet tot de planschade behoren. Ik heb in de memorie van antwoord
aangegeven dat dergelijke kwesties door de rechter moeten worden beoordeeld.
Dit antwoord was misschien iets te snel concluderend. In de aanloop naar deze
conclusie wil ik onderscheid aanbrengen tussen twee benaderingen waartoe de
vraagstelling aanleiding kan geven.De eerste benadering is, dat de leden het oog hebben op elementen waarop
de planschadeovereenkomst geen betrekking mag hebben omdat het gaat om andere
gemeentelijke kosten dan planschadevergoedingskosten. Als partijen deze kosten
expliciet hebben gemaakt in de overeenkomst kan de inititatiefnemer dit element
vermoedelijk met succes bij de rechter aanvechten. Het Nunspeet-arrest, maar
ook het Polyproject I-arrest1, biedt hiervan een
goed voorbeeld. Indien echter uit de overeenkomst niet is op te maken dat
een deel van de afspraak stoelt op een dergelijk element, dan is het veel
moeilijker daar nog een wending aan te geven. De initiatief-nemer dient zich
hiervan reeds voor het aangaan van het contract bewust te zijn.De tweede benadering heeft betrekking op de zuivere problematiek waarom
het hier, naar mijn mening, in feite gaat. Ik onderscheid twee gevallen.In de eerste plaats het geval dat partijen ervoor hebben gekozen niet
teveel van tevoren te regelen maar op zien komen te spelen. Daar is op zichzelf
genomen geen bezwaar tegen, mits partijen in de overeenkomst een goede afspraak
hebben gemaakt over de wijze waarop zij zich de procedure voor de beantwoording
van de vooruit geschoven, nog openliggende vragen voorstellen. Ik kan mij
voorstellen dat partijen reeds in het contract afspreken daarover een bindend
advies te zullen vragen. Pas daarna zal zich dan de vraag voordoen die de
leden van de CDA-fractie aan mij hebben voorgelegd. Wat te doen met een bindend
advies waarmee men het niet eens is. Ook daarover kunnen afspraken worden
gemaakt.In de tweede plaats zijn er de gevallen waarin de overeenkomst onvoldoende
voorzieningen bevat om alsnog klaarheid te krijgen over de precieze inhoud
van de wederzijdse verplichtingen. In dat geval zal partijen, nadat zij een
fikse discussie hebben gehad die niet tot overeenstemming heeft geleid, en
nadat zij evenmin een modus hebben kunnen vinden om hun verschil van inzicht
alsnog in der minne op te lossen, weinig anders overblijven dan hun meningsverschil
aan de rechter voor te leggen. Wat het oordeel van de rechter zal zijn kan
ik uiteraard niet voorspellen.Gezien het vorenstaande meen ik dat van beide contractspartijen mag worden
verwacht dat zij zich rekenschap geven van de context waarbinnen de overeenkomst
wordt gesloten. Via een kostenschatting vóóraf onder gebruikmaking
van een adviseur kunnen reeds de nodige problemen worden voorkomen. Indien
teveel aan zijn beloop wordt overgelaten, en onbenoemd blijft, kan dat later
tot problemen leiden. Partijen moeten staan voor hetgeen zij overeenkomen.
Dat zal ook, naar ik aanneem, het uitgangspunt voor de rechter zijn. De planschadevergoedingsovereenkomst
verschilt in dat opzicht niet van andere civielrechtelijke overeenkomsten.In het verlengde van het hiervoor besprokene ga ik nu nog wat nader in
op de vraag die deze leden stelden naar de bijzondere positie van de gemeente.
De gemeente heeft in de beleving van deze leden een tamelijk ambigue positie,
doordat een gemeentelijk orgaan de planschadevergoeding vaststelt die de gemeente
wettelijk gehouden is betalen, maar het ook een gemeentelijk orgaan is dat
de overeenkomst aangaat over het bij een ander in rekening brengen van (een
deel van) de uit te keren planschadevergoeding. Ik heb reeds in de nota naar
aanleiding van het verslag aan de Tweede Kamer getracht aan te geven dat het
met die ambiguiteit wel eens mee zou kunnen vallen. De gemeente is gehouden uitvoering te geven aan artikel 49 WRO en wordt daarbij primair alleen
op de vingers gekeken door de aanvrager van de planschadevergoeding. De wetgever
zelf heeft principieel de richting aangegeven, zodat de gemeente in dat opzicht
weinig anders kan dan aan artikel 49 WRO een uitvoering geven die de rechterlijke
toets kan doorstaan. De gelaedeerde zal proberen een zo hoog mogelijke vergoeding
te krijgen.Aan de kant van de gemeente kijkt wel de initiatiefnemer mee, indien hij
zich bij overeenkomst heeft vastgelegd op het overnemen van (een deel van)
de uit te keren schadevergoeding. Alleen wanneer de initiatiefnemer (nagenoeg)
het volle pond voor zijn rekening zou nemen, zou het denkbaar zijn dat burgemeester
en wethouders het niet te nauw nemen bij het vaststellen van de hoogte van
de schadevergoeding en meer aan de kant van de aanvrager van de schadevergoeding
gaan staan. Maar dan zal de initiatiefnemer, die zich het lot van de inhoud
van zijn eigen portemonnee aantrekt, zelf des te meer de strijd bij de rechter
aangaan om te bereiken dat de hoogte van de uiteindelijk te betalen schadevergoeding
beantwoordt aan de objectieve normen die volgens de artikel 49-jurisprudentie
gelden. De gemeente loopt in alle gevallen dat zij het te gemakkelijk zou
nemen met een planschadeclaim, het risico dat zij in de proceskosten wordt
veroordeeld.Ook mijn eerdere beantwoording van de vragen van deze leden met betrekking
tot de situatie van twee onderscheiden initiatiefnemers kan ik nog wat aanvullen.
Ik heb in eerste instantie gemeend te kunnen volstaan met een reactie in grote
lijn, vergezeld van de opmerking dat burgemeester en wethouders ook in de
meer gecompliceerde planschadegevallen rekening zullen moeten houden met de
omstandigheden van het geval, en wel in alle fasen van de civielrechtelijke
en bestuursrechtelijke besluitvorming.Op de verantwoordelijkheid van burgemeester en wethouders dat dergelijke
gevallen op een goede wijze kunnen worden opgelost c.q. afgewikkeld, heb ik
in de memorie van antwoord reeds in zijn algemeenheid gewezen.Voordat ik nader op de door deze leden genoemde voorbeelden inga, leg
ik de vinger bij de variëteit aan geschetste problemen. In dit soort
zaken, waarin voor contractvrijheid voor overheid en betrokken burger is gekozen,
kan niet reeds vooraf rekening worden gehouden met, c.q. ingespeeld op alle
varianten die zich kunnen voordoen. Steeds weer moet ad hoc, in de praktijk,
naar een oplossing worden gezocht, zowel preventief als achteraf.Deze omstandigheid biedt ook al gauw ruimte voor kritiek op de wijze waarop
het probleem zelf wordt gedefinieerd. Zo ben ik geneigd het niet met de weergave
door deze leden van alle door hen gegeven voorbeelden eens te zijn.In de eerste plaats de situatie dat één claim van een gelaedeerde
betrekking heeft op twee afzonderlijke projecten en ook twee afzonderlijke
initiatiefnemers. De leden van de CDA-fractie hebben daarbij diverse concrete
vragen gesteld.De eerste is, op welke wijze de omvang van de betalingsplicht uit de ene
planschade-vergoedingsovereenkomst moet worden vastgesteld in relatie tot
de betalingsplicht uit hoofde van de andere. Dit is de eenvoudigste casus
omdat burgemeester en wethouders in een dergelijk geval bij de beoordeling
van de planschadeclaim reeds rekening kunnen houden met de beschreven omstandigheid,
ook bij het vragen van advies aan de schadedeskundigen. Daaruit zal dan de
schade(vergoedings)verhouding naar voren komen.Vervolgens brengen deze leden de complicatie in dat de ene initiatiefnemer
zich wel kan vinden in de hoogte van de vastgestelde schadevergoeding waarvan
hij in mijn benadering dus een bepaald, voorafvastgelegd, gedeelte
van (een gedeelte van) de totale schade zal moeten bijdragen, gerelateerd
aan het wel dan wel niet doorgaan van het andere project –, en om die
reden niet intervenieert, terwijl de andere initiatiefnemer waarvoor in mijn
benadering hetzelfde geldt wel bezwaar heeft en mitsdien als belanghebbende
in de planschadevergoedingsprocedure deelneemt. Deze leden vragen of, indien
de eerstbedoelde initiatiefnemer overgaat tot betaling aan de gemeente, terwijl
vaak aanzienlijk later als gevolg van de interventie van de tweede initiatiefnemer
de planschadevergoeding veel lager wordt vastgesteld, er een restitutieplicht
van de gemeente jegens de eerstbedoelde initiatiefnemer ontstaat.Allereerst wil ik aantekenen dat ik de voorstelling van zaken niet realistisch
vind. Ik vraag mij af waarom de eerstbedoelde initiatiefnemer al zou betalen
terwijl de feitelijk te betalen planschadevergoeding nog niet vaststaat. We
moeten voor ogen houden dat het steeds gaat om het verhaal door de gemeente
van door haar te vergoeden planschade. Hoeft zij niet, of in mindere mate,
tot vergoeding van planschade over te gaan, dan hoeft de initiatiefnemer dat
ook niet. Het is daarom ook niet realistisch dat de initiatiefnemer zich in
de overeenkomst al zou vastleggen op een bepaald concreet schadevergoedingsbedrag
waarop het verhaal betrekking zal hebben. Van burgemeester en wethouders mag
ook worden verwacht dat zij hun medewerking niet afhankelijk stellen van een
zo vergaande afspraak. Dat zou in strijd zijn met de strekking van de wettelijke
contracteermogelijkheid, die gericht is op verhaal. Tekent een initiatiefnemer
niettemin toch een dergelijk contract, dan zal het weinig meer uitmaken of
hij wel of niet vooruit heeft betaald.Binnen de vraagstelling van de leden van de CDA-fractie is ook nog de
variant denkbaar – en misschien doelen zij daar op dat de tweede initiatiefnemer
in de planschadevergoedingsprocedure, voor zijn belang opkomende, met succes
betoogt dat de schade die zijn project veroorzaakt in verhouding tot de schade
door het andere project, minder is dan in de overeenkomst is vastgelegd. Ik
meen dat het ook dan weer van de inhoud van de overeenkomst zal afhangen wat
daarvan het gevolg is. Heeft men het opgeschreven zoals ik dat hiervoor schetste,
dan meen ik dat alle partijen hebben gecontracteerd over percentages van de
volledige schade, van wie ook afkomstig. De eerste initiatiefnemer heeft dan
ook voordeel van de actieve deelname van de tweede aan de procedure. Heeft
men echter in de overeenkomst een nadere clausule opgenomen, inhoudende dat
zal worden verhaald naar rato van de in de planschadeprocedure vast te leggen
verhouding, dan zijn de gevolgen navenant.In de tweede plaats beantwoord ik de vraag van de leden van de CDA-fractie,
of in het geval van de twee initiatiefnemers die gezamenlijk moeten opkomen
voor één planschade (of een deel ervan), de planschade alsnog
gesplitst moet worden beoordeeld en vastgesteld, indien als gevolg van bezwaar
en beroep tegen bijvoorbeeld de ene bestemmingsplanwijziging (dit) tot een
veel latere effectuering leidt, dan in het geval van het andere initiatief.
En wat, indien de planschade als gevolg van beide projecten hoger is dan de
som van de planschade van twee afzonderlijke projecten indien slechts één
van beide wordt uitgevoerd. Indien het initiatief dat tot een langdurige procedure
heeft geleid, uiteindelijk niet doorgaat, zou de eerste initiatiefnemer die
een bepaald percentage van de oorspronkelijk berekende schade heeft voldaan,
in feite een te hoog bedrag hebben betaald. Deze leden hebben deze vraagstelling
vergezeld doen gaan van een cijfervoorbeeld. Gesteld dat initiatief A zou
leiden tot een planschade van 10 en initiatief B tot een planschade van 30,
doch beide tezamen uitgevoerd een planschade zouden opleveren van 50. In dat
geval ligt het voor de hand, dat initiatiefnemer A 25% van 50 moet vergoeden,
dus 12,5. Indien echter initiatief B geen doorgang vindt, zou
hij per saldo 2,5 meer betaald hebben dan gerechtvaardigd is op grond van
de planschade die initiatief A sec zou hebben veroorzaakt.Ook hier ben ik geneigd het niet geheel met de weergave van de door deze
leden gegeven voorbeelden eens te zijn. Als zij stellen dat twee initiatiefnemers
gezamenlijk moeten opkomen voor één planschade, dan ligt de
vraag voor de hand wat voor een soort planschade dat dan is. Ik houd het ervoor
dat zij doelen op het geval dat de opkomende planschade niet aan één
bestemmingswijziging is toe te schrijven, maar aan twee afzonderlijke bestemmingswijzigingen,
waarom de beide initiatiefnemers los van elkaar, of in een gezamenlijke aanvraag,
hebben verzocht. Een suggestie van mijn kant voor de rechtspraktijk zou dan
zijn, dat burgemeester en wethouders zich reeds bij het aangaan van een artikel
49a-overeenkomst moeten realiseren dat beide bestemmingswijzigingen toch los
van elkaar moeten worden gezien. Als dat niet mogelijk zou zijn in het voorbeeld
van deze leden, dan kan ik mij niet voorstellen dat het door deze leden aangevoerde
bezwaar en beroep tegen één van de twee bestemmingswijzigingen
alleen de uitvoering van de ene bestemmingswijziging zou kunnen ophouden,
terwijl de andere gewoon door zou lopen. Ze zijn immers niet te scheiden.
Dan zal het probleem dat deze leden beschrijven zich ook niet voordoen. Ik
wijs hier nog op een wellicht onderbelicht aspect van de wettelijke regeling,
dat een verzoek om planschade terzake van een bestemmingswijziging weliswaar
na terinzagelegging van het vastgestelde plan kan worden ingediend, maar niet
zal worden behandeld voordat het bestemmingsplan zelf onherroepelijk is geworden.
Zolang het bestemmingsplan nog onder de rechter is, of kan komen, heeft behandeling
weinig zin, want het kan nog worden vernietigd.Met dit alles blijft alleen de mogelijkheid over dat de beide bestemmingsplanwijzigingen
wel los van elkaar kunnen bestaan. Het is burgemeester en wethouders dan als
gezegd – geraden deze ook volledig gescheiden te behandelen. Wel zou
het verstandig kunnen zijn bij het opstellen van verhaalscontracten reeds
standaard rekening te houden met de mogelijkheid dat samenloop zou kunnen
ontstaan met andere projecten, en uiteraard in het bijzonder met de (gewenste
medewerking aan) projecten waarvan zij bij het aangaan van het contract reeds
kennis dragen. Het eerste door deze leden geschetste probleem doet zich dan
niet noodzakelijkerwijs voor.Het ligt (nog) ingewikkelder indien, zoals in het cijfervoorbeeld dat
deze leden hebben gegeven, ook na de door mij aangebrachte relativering, de
beide schadeoorzaken een zodanig cumulatief effect hebben dat dit, in euros
uitgedrukt, tot een omvangrijker bedrag aan te vergoeden schade zou leiden
dan de schadebedragen die voor de beide oorzaken afzonderlijk zouden moeten
worden uitgekeerd. Dat is inderdaad een moeilijke kwestie. Het is zelfs als
variant daarop – denkbaar dat geen van de twee wijzigingen afzonderlijk
tot schadevergoeding aanleiding zou hebben gegeven; in dat geval is de eerste
initiatiefnemer aanvankelijk niets verschuldigd, maar komt pas bij uitvoering
van het tweede initiatief de schade op. Ook varianten van deze casus kunnen
burgemeester en wethouders naar mijn mening in de overeenkomst regelen. Het
voert te ver daarvoor nu concrete suggesties te doen. Maar ik denk, in het
algemeen gezegd, dat er niet altijd aan valt te ontkomen dat degene die het
eerst komt het eerst maalt.Ook hier trof ik in de vraagstelling van deze leden de suggestie aan dat
de initiatiefnemer die als eerste zijn planwijziging gerealiseerd ziet, aanvankelijk
teveel zou kunnen hebben betaald wanneer hij reeds een bepaald percentage
van het oorspronkelijk berekende planschadebedrag aan de gemeente zou hebben
voldaan. Ik kan mij, zoals eerder aangegeven, niet goed voorstellen dat partijen
niet alleen reeds in het contract tot een bepaald concreet schadebedrag komen,
maar ook nog tot betaling vooraf overgaan. Verwacht mag toch worden
dat een initiatiefnemer zijn eigen inschattingen van de te verwachten schadeclaims
maakt en op basis daarvan tot een afspraak met burgemeester en wethouders
komt (al dan niet zich vastleggende op kostenschattingen of -maxima of percentages)
maar de feitelijke betaling toch zal willen relateren aan de hoogte van de
uiteindelijk werkelijk toegekende, en in rechte in stand blijvende, claims.
Doet de initiatiefnemer dat niet dan spekt hij wellicht onnodig de gemeentekas.Uiteraard kan ik niet op voorhand volledig uitsluiten dat de nu voorliggende
eenvoudige, overzichtelijke regeling in de praktijk tot meer problemen leidt
dan wij nu kunnen overzien. Ik zal door middel van het zorgvuldig volgen van
de jurisprudentie op dit rechtsgebied de vinger aan de pols houden en zonodig
ook met een voorstel voor nadere wettelijke maatregelen komen, bij voorkeur
in het kader van de nieuwe Wro.De leden van de CDA-fractie hebben voorts gewezen op de inhoud van een
artikel in het a.s. meinummer van Bouwrecht onder de titel Lacune in rechtsbescherming
bij inwerkingtreding spoedwet planschade1 en vragen
mijn reactie op de inhoud daarvan.Ik ben deze leden erkentelijk voor de mij geboden gelegenheid om nog tijdens
de schriftelijke behandeling van het wetsvoorstel op dit artikel te reageren.Kort weergegeven komt de strekking van het artikel erop neer, dat in het
wetsvoorstel de gevolgen van de verschuiving van de beslissingsbevoegdheid
van de gemeenteraad naar burgemeester en wethouders op planschadeverzoeken
niet in alle opzichten goed zouden zijn geregeld. Het gaat de auteurs daarbij
om een beweerde lacune in de rechtsbescherming voor een nader aangeduide categorie
contractspartijen van de gemeente.Die categorie betreft de gevallen waarin een persoon of instantie (de
initiatiefnemer) op het tijdstip van de inwerkingtreding van het wetsvoorstel
niet alleen reeds heeft verzocht om wijziging van het planologisch regiem,
maar bovendien op dat tijdstip reeds door de gemeente aan dat verzoek gevolg
is gegeven: er is dus een bestemmingsplanwijziging vastgesteld of een vrijstelling
van het bestemmingsplan verleend. De auteurs constateren dat het wetsvoorstel
het mogelijk maakt dat de initiatiefnemer ook in een dergelijk geval alsnog
een overeenkomst met burgemeester en wethouders sluit tot het vestigen ten
behoeve van de gemeente van een recht ten laste van die initiatiefnemer tot
verhaal van door de gemeente in verband met die planologische wijziging aan
derden te betalen planschadevergoedingen. Maar gedurende een kleine periode
na het inwerkingtreden van de wet zal deze initiatiefnemer zich niet als belanghebbende
kunnen aanmelden in een procedure tot vaststelling van planschadeaanspraken
jegens de gemeente.De auteurs leggen in het artikel uit dat deze lacune in de rechtsbescherming
samenhangt met twee, van elkaar te onderscheiden, omstandigheden. Als eerste
omstandigheid noemen zij het uiteenlopen van het tijdstip van de introductie
van de wettelijke contracteermogelijkheid zelve enerzijds, en het tijdstip
van de verschuiving in bevoegdheid tot beslissen op planschadeverzoeken van
de gemeenteraad naar het college van burgemeester en wethouders anderzijds.
Als tweede omstandigheid, die de bestaansduur van de gesignaleerde lacune
iets verlengt, noemen de auteurs de overgangsrechtelijke regeling met betrekking
tot de verzoeken om planschadevergoeding die op het tijdstip van inwerkingtreden
van de wet reeds bij de gemeenteraad zijn ingediend.Vervolgens stellen de auteurs dat bij het blijven bestaan van deze consequenties
van inwerkingtredingsbepaling en overgangsrecht, door de contracterende overheid
met het door hen geschetste gat in de rechtsbescherming rekening moet worden
houden. En voor de contractant aan de andere zijde is een terughoudend gebruik
van de nieuw verworven bevoegdheden aangewezen.De schrijvers hebben het artikel afgesloten met de aanbeveling om de onvolkomenheid
te repareren.Gaarne ga ik nu in op de uitgebreide stellingen van de schrijvers.Voorop wil ik stellen dat van een lacune in de rechtsbescherming in de
praktijk geen sprake behoeft te zijn, ook al is het hiervoor samengevatte
betoog theoretisch juist. De vraag of er reden bestaat voor wettelijke maatregelen
wordt door mij dan ook negatief beantwoord.Om deze conclusie te onderbouwen is het in de eerste plaats nodig een
paar woorden te wijden aan de analyse van de auteurs, en aan de oorzaken en
gevolgen van de beschreven feiten. In de tweede plaats zal ik bezien in hoeverre
het gesignaleerde probleem zich in de praktijk zal (kunnen) voordoen, waarbij
ik reeds hier wil aangeven dat ik dienaangaande positief ben gestemd. Het
is een bijna theoretisch probleem waarvan het bestaan tot een zeer geringe
periode is beperkt. In de derde plaats zal ik, in mijn visie min of meer ten
overvloede, aangeven hoe op eenvoudige wijze kan worden voorkomen dat het
probleem zich voordoet. Aan het slot van mijn antwoord zal ik nog ingaan op
een stelling ten overvloede van de auteurs over de werking van de wet ten
aanzien van het oversluiten van reeds voor het inwerkingtreden van het wetsvoorstel
gesloten verhaalsovereenkomsten.Allereerst dan de analyse van de auteurs. Ik stel voorop dat het in de
door hen geschetste problematiek steeds gaat om gevallen waarin de gemeenteraad
de bevoegdheid heeft tot het nemen van een beslissing op een aanvraag om vergoeding
van planschade. Immers, zij hebben erop gewezen dat in artikel 49a, tweede
lid, de status van belanghebbende voor de initiatiefnemer (de verzoeker van
de planologische wijziging) alleen is weggelegd bij planschadebeslissingen
die afkomstig zijn van burgemeester en wethouders. Deze conclusie kan inderdaad
uit de tekst van het voorgestelde artikel worden getrokken. Het is ook niet
verwonderlijk dat deze tekst in artikel 49a is opgenomen omdat, na inwerkingtreding
van het wetsvoorstel, binnen het stelsel van de Wet op de Ruimtelijke Ordening
(WRO) deze bevoegdheid bij uitsluiting aan burgemeester en wethouders is toebedeeld.
(Dit is één van de uitvloeisels van de zogenaamde dualiseringsoperatie.)
Het door de auteurs aan de orde gestelde probleem is dan ook puur een kwestie
van overgangsrecht, dat wat gecompliceerd is door het feit dat in het wetsvoorstel
naast de spoedeisende Nunspeet-voorziening in tweede instantie ook andere,
minder spoedeisende elementen van de planschaderegeling zijn opgenomen. De
complicatie is in het bijzonder veroorzaakt door de ten tijde van de afronding
van de behandeling door de Tweede Kamer nog in werking zijnde Tijdelijke referendumwet,
ten opzichte waarvan toen nog geen te ver gaande concessies konden worden
gedaan. Het feit dat de behandeling van het wetsvoorstel door mij is beschouwd
als een spoedeisende aangelegenheid van een officiële spoedwet is geen
sprake heeft er mede toe geleid dat niet is gekozen voor een verder –
aanzienlijk verder – complicerend overgangsrecht in artikel II. Het
noemen van burgemeester en wethouders in artikel 49a, tweede lid, heeft geen
principiële, maar slechts een praktische betekenis. Ik zie dan ook geen
principieel bezwaar in het aanmerken van verzoeker als belanghebbende ook
in een procedure aangaande een door de gemeenteraad te nemen beslissing op
een aanvraag tot vergoeding van planschade.Een tweede kwestie is: zal de beschreven problematiek zich in de praktijk
vaak voordoen? Daarmee bedoel ik het geval dat een verzoeker (om planologische
wijziging) al een rechtsgeldig contract met burgemeester en wethouders over
planschadeverhaal heeft afgesloten en er een aanvraag om planschadevergoeding
ten gevolge van die wijziging volgt waarop de gemeenteraad nog bevoegd is
te beslissen. Dit is niet waarschijnlijk.Allereerst speelt het probleem slechts gedurende een korte periode. Het
gaat dan om de lengte van de periode gedurende welke de omstandigheden zullen
gelden die ten grondslag liggen aan de conclusies van de auteurs. Met andere
woorden, het gaat om de lengte van de periode gedurende welke de gemeenteraad
nog bevoegd blijft om te beslissen op aanvragen om planschadevergoedingen.Door de tekst van de inwerkingtredingsbepaling (artikel III), die was
ingegeven door de Tijdelijke referendumwet, is de lengte van deze periode
korter naarmate het tijdstip van publicatie van de wet in het staatsblad meer
aan het eind van een kalendermaand is gelegen. De kortst mogelijke periode
is daardoor twee maanden, de langste periode drie maanden minus een dag.Voorts zou het dan moeten gaan om gevallen waarin de gemeenteraad of burgemeester
en wethouders bereid zouden kunnen worden gevonden en bovendien in staat zouden
zijn een gevraagde planologische wijziging in de aangeduide periode tussen
de respectieve inwerkingtredingsdata van de onderdelen B en A van artikel
I zodanig ver in de procedure te krijgen dat reeds vóór het
tijdstip van inwerkingtreding van onderdeel A (de wijziging in artikel 49)
een verzoek om planschadevergoeding wegens die wijziging kan worden ingediend.
Dat lijkt mij slechts een theoretische mogelijkheid, althans voor planologische
wijzigingen die min of meer ingrijpend zijn, bijvoorbeeld omdat zij planschade
zullen veroorzaken. Daarnaast mag worden verwacht dat een verzoeker (gemakshalve:
een initiatiefnemer) na het tijdstip van inwerkingtreding van artikel I, onderdeel
A, van het wetsvoorstel pas aan een met de inwerkingtreding van dat onderdeel
mogelijk geworden contract zal willen meewerken als hij ervan verzekerd is
dat hij ook belanghebbende zal zijn in de planschadevergoedingsprocedure.De schrijvers hebben daarnaast gewezen op het feit dat de gemeenteraad
nog langer bevoegd blijft te beslissen op verzoeken om planschadevergoeding
via de overgangsbepaling van artikel II, eerste lid: artikel 49 WRO zoals
dat luidde voor de inwerkingtreding van de wijziging van dat artikel, blijft
van toepassing op lopende aanvragen om vergoeding van planschade. De auteurs
vinden deze voorziening wel begrijpelijk, maar deze heeft wel tot gevolg dat
voor de behandelingsprocedure van deze aanvragen de initiatiefnemer geen belanghebbende
is. Als ik auteurs goed heb begrepen, is dit een bijkomende omstandigheid
die als zodanig geen kritiek ontmoet, maar in combinatie met de eerste duidelijk
maakt dat een initiatiefnemer wel een contract met burgemeester en wethouders
mag sluiten, maar vervolgens moet hopen dat er niet reeds vóór
het inwerkingtreden van de bevoegdheidverschuiving, neergelegd in de wijziging
van artikel 49, een aanvraag om planschadevergoeding terzake van de door hem
verzochte planologische wijziging wordt ingediend. De schrijvers laten echter
na om aan te geven dat zoals ik hiervoor al aangaf – een dergelijke
gebeurtenis zich slechts theoretisch kan voordoen als het rechtsgeldig sluiten
van het contract voorafgaat aan de planologische wijziging. Met andere woorden,
hier blijkt dat de bijdrage van de auteurs voor een deel ik denk overigens
voor het grootste deel is ingegeven door de zorgen over de mogelijkheden voor
reparatie van reeds voor de inwerkingtreding gesloten contracten. Op die gevallen
ga ik aan het slot van mijn antwoord in.In de derde plaats ga ik in op de suggestie van de auteurs dat het (in
hun ogen) aan het wetsvoorstel klevende gebrek nog zou kunnen of moeten worden
gerepareerd.Gezien hetgeen hierboven naar voren is gebracht kom ik tot de conclusiedat de mogelijkheid dat zich een geval zal voordoen waarin een contract
naar de strekking van de wet niet gesloten had mogen worden omdat niet verzekerd
is dat in de daarna volgende artikel 49-schadevergoedingsprocedure de initiatiefnemer
als belanghebbende zal kunnen worden ontvangen, theoretisch is. Maar het is
goed dat de schrijvers voor dit element in het wetsvoorstel hebben gewaarschuwd.
De bevoegde gemeentelijke organen zullen daarmee ongetwijfeld rekening houden
en nieuwe initiatiefnemers daarvoor waarschuwen. Het is ook hun belang dat
aangegane overeenkomsten stand kunnen houden. Met het aangaan van een contract
kan desgewenst nog een maand of twee worden gewacht, of burgemeester en wethouders
kan worden verzocht bij het voorbereiden van de planologische wijziging rekening
te willen houden met de opmerking van de auteurs.Ik gaf in het begin van mijn antwoord reeds aan dat ik nog in zou gaan
op een stelling ten overvloede van de artikelschrijvers. Zij hebben opgemerkt
dat ook nu, dus zonder de door hen aangegeven complicaties, reeds vragen kunnen
worden gesteld over de effectiviteit van de rechtsbescherming na inwerkingtreding
van het gehele wetsvoorstel bij het oversluiten van overeenkomsten. Zij stellen
dienaangaande dat direct na inwerkingtreding vele gemeenten van deze mogelijkheid
(tot oversluiten) gebruik zullen willen maken om de niet geldige afspraken
tot verhaal van planschadekosten alsnog geldend te maken. Als gevolg hiervan
zullen direct na inwerkingtreding van artikel 49a WRO reeds planschadevergoedingen
kunnen worden toegekend, die verhaald worden. Het is zelfs mogelijk dat reeds
voor de inwerkingtreding toegekende planschadevergoedingen daarbij alsnog
worden verhaald.Op deze beschouwingen wil ik als volgt reageren.Als ik de auteurs goed begrijp hebben zij het oog op de reikwijdte van
de, in de parlementaire stukken aangeduide, mogelijkheden om ante- en post-Nunspeet-contracten
over te sluiten. Ik wil hier benadrukken dat het wetsvoorstel geen voorzieningen
bevat om dergelijke contracten rechtstreeks te legaliseren. Het wetsvoorstel
heeft geen terugwerkende kracht. De toekenning van terugwerkende kracht is
achterwege gelaten omdat het in strijd is met de beginselen van het contractenrecht
en ik het niet verantwoord acht achteraf bij wet in te grijpen in allerlei
contractuele rechtsverhoudingen die op geheel vrijwillige basis tot stand
zijn gekomen zodat het onmogelijk is de consequenties van dat ingrijpen geheel
te overzien. Ik heb dan ook slechts in zijn algemeenheid aangegeven dat het
mogelijk is contracten over te sluiten. Dat is niet iets wat ik in dit wetsvoorstel
hoefde te regelen, maar het betreft een blote constatering van een feit, gebaseerd
op het algemene verbintenissenrecht. Deze vrijheid tot oversluiten van contracten
wordt uiteraard begrensd door de wettelijke mogelijkheden. Het hangt dus van
het antwoord op de hierboven behandelde vraagstukken af, wat in de praktijk
nog de winst zou kunnen zijn van het achteraf bevestigen van eerder gemaakte
afspraken, of van het maken van nieuwe afspraken. Ook dat is wederom een verantwoordelijkheid
van de potentiële contracts-partijen. Het lijkt mij niet juist daarover
verdere uitspraken te doen. Het oordeel daarover komt desverzocht aan de bevoegde
rechter toe. Ik kan mij voorstellen dat de rechtsbeschermingsaspecten bij
dit oordeel een belangrijke rol spelen, gezien de jurisprudentie van de Hoge
Raad.De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,S. M. Dekker XNoot1HR 13 april 2001, NJ 2001, 581.XNoot1Het artikel is van de hand van mr. J. F. de Groot en mr. drs. S.
M. C. Nuyten. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20042005-29490-E.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl