Verstedelijkingsbeleid tot 2010; Brief minister ter aanbieding eindrapport 'Evaluatie Verstedelijking VINEX, 1995 tot 2005'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27562, nr. 10

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

30-01-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

27562 nr. 10

24-01-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamConclusieBeleidskader VINEXBeleidskader VINEX in de actuele contextResultaat Convenantafspraken VINEXBundelen van wonen en terugdringen woningtekortInstrumentariumResultaat: De woningbouwopgave is gehaaldConclusieBundelen van werkenInstrumentariumResultaat: werken is gebundeldConclusieOpenbaar Vervoer en terugdringen (auto)mobiliteitInstrumentariumResultaten: beperking groei automobiliteitConclusieGroene verbindingenInstrumentariumResultaat: te weinig voortgang in de realisatieConclusieKwaliteit van woninglocatiesInstrumentariumResultaat: Bewoners zijn positiefConclusieHoe nu verderOnduidelijkheid over het sturingsprincipe van de Nota
Ruimte «decentraal wat kan, centraal wat moet»Financieel instrumentarium voor gebiedsontwikkeling.Financieel instrumentarium voor woningbouw in uitleg en
bestaand stedelijk gebied.Procesondersteuning, stimulering en kennisoverdrachtTenslotteOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 27562, nr. 10 b1Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27562Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 47 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 562Verstedelijkingsbeleid tot 2010nr. 10BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN
MILIEUBEHEERAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 24 januari 2007In de afgelopen negen jaar bent u jaarlijks geïnformeerd over de
voortgang van het VINEXverstedelijkingsbeleid in het bijzonder over de uitvoering
van de VINEXconvenanten. Eind 2004 zijn de convenantafspraken afgelopen en
is aan deze beleidsperiode een einde gekomen. Hierbij bied ik u het eindrapport «Evaluatie
Verstedelijking VINEX, 1995 tot 2005» aan1.
Deze brief bevat de reactie van het kabinet op de uitkomsten en aanbevelingen
van deze bijzondere evaluatie die een beleidsperiode van 10 jaar beslaat.ConclusieHet Rijk streefde met het VINEXverstedelijkingsbeleid hoge ambities na.
Deze ambities zijn niet overal en allemaal in dezelfde mate gerealiseerd.
Als echter het totaal van deze resultaten afgezet wordt tegen de hoge ambities
van begin 1995 dan kijk ik toch tevreden terug op het gerealiseerde beleid
van VINEX.• De woningbouwopgave, zoals die in de VINEXconvenanten opgenomen
is, is op het niveau van heel Nederland gehaald.• Er is meer gebundeld dan in de periode voor VINEX, al is het minder
dan beoogd was.• Ook voor het ruimtebeslag van werken geldt dat er gebundeld is,
alhoewel dit vaak wel terecht gekomen is op zichtlocaties.• De automobiliteit van bewoners op VINEXuitleglocaties is opvallend
hoog, maar in vergelijking met andere uitleglocaties geringer. Hieruit blijkt
dat het bundelingsbeleid in beperkte mate heeft bijgedragen aan het beperken
van de groei van de automobiliteit.• De bewoners voor wie we het uiteindelijk allemaal doen zijn tevreden
met de kwaliteit van hun woning. Dit ligt anders voor de woonomgeving. Een
kwart van de bewoners is niet tevreden met het feit dat groene verbindingen
nog nauwelijks zijn gerealiseerd.Bovenstaande is echter geen aanleiding om de komende periode achterover
te leunen. De complexiteit en de kosten van bouwlocaties, de herstructureringsopgave
van bedrijventerreinen en de ontwikkeling van groen in en om de stad blijven
belangrijke maatschappelijke items, waarvoor het Rijk aandacht heeft.Beleidskader VINEXDe basis voor het VINEXverstedelijkingsbeleid is vastgelegd in de Vierde
Nota over de ruimtelijke ordening Extra, die per januari 2006 is vervangen
door de Nota Ruimte1. De doelen van het VINEXverstedelijkingsbeleid
en de onderliggende sturingsfilosofie hebben een grote omslag in de uitvoering
teweeggebracht. In het VINEXbeleid werd sterk ingezet op bundeling van de
verstedelijking in stadsgewesten, op locaties binnen en nabij het bestaand
bebouwd gebied. De bundelingsopgave van wonen en werken was groot vergeleken
met het voorafgaand verstedelijkingsbeleid. De opgave voor woningbouw betrof
in grote mate niet-gesubsidieerde woningbouw. In de uitleggebieden moest tenminste
70% van de nieuwe woningen in de marktsector gerealiseerd worden en
in bestaand bebouwd gebied ten hoogste 50% in de sociale sector, in
tegenstelling tot de periode vóór VINEX waarin verreweg het
grootste deel in de gesubsidieerde sector is gerealiseerd. Het VINEXbeleid
was gericht op het realiseren van een zodanige structuur, dat de dagelijkse
relaties op het gebied van wonen, werken en voorzieningen zich op de schaal
van de stadsgewesten konden afspelen. Dit is later aangeduid als «de
compacte stad». De sturingsfilosofie die aan VINEX ten grondslag lag,
is per regio geconcretiseerd. In convenanten heeft het rijk voor het eerst
integrale afspraken gemaakt met de zeven kaderwetgebieden en elf provincies
over de uitvoering van het verstedelijkingsbeleid voor de periode 1995 tot
2005. Samengevat hadden deze afspraken betrekking op de (netto) uitbreiding
van de woningvoorraad, werklocaties, financiering en realisatie van openbaar
vervoerprojecten en groene verbindingen. Ondersteunende afspraken zijn gemaakt
over bodemsanering en verplaatsing van glastuinbouw.Beleidskader VINEX in de actuele contextHet woningtekort in de stedelijke regio’s is ondanks de VINEXwoningproductie
aan het einde van de VINEXperiode hoger gebleken dan beleidsmatig was beoogd,
namelijk groter dan 2%. Dat kwam mede omdat in de loop van de VINEXperiode
de omvang van de woningbehoefte is toegenomen met ca. 100 000 woningen
ten opzichte van de berekende behoefte op basis waarvan in 1995 de woningbouwafspraken
in VINEX tot 2005 zijn gemaakt. Om aan deze hogere woningbehoefte tegemoet
te komen zijn inmiddels nieuwe woningbouwafspraken gemaakt voor de periode
2005 tot 2010 die nu volop in uitvoering zijn. Het gaat hierbij om –
relatief – een grotere woningbouwopgave dan in de VINEXperiode, ook
omdat het doel is om het woningtekort sterker terug te dringen (tot 1,5%
in 2010). Een hoge woningproductie is ook relevant voor het nieuwe huurbeleid
waar de liberalisering van de voorraad huurwoningen gekoppeld is aan de woningproductie2.Resultaat Convenantafspraken VINEXHet VINEXverstedelijkingsbeleid is een integraal beleid wat tot uiting
is gekomen in de VINEXconvenanten waarin voor meerdere sectoren afspraken
zijn gemaakt. De uitvoering is mogelijk gemaakt door de combinatie van verschillende
(financiële) instrumenten die zijn ingezet per sector, waardoor de integrale
aanpak mogelijk werd. In het evaluatierapport is in hoofdstuk 3 uitgebreid
stilgestaan bij de bijdrage van het instrumentarium aan het resultaat en de
tussentijdse leereffecten. Voor de overzichtelijkheid geef ik
hieronder per sector de conclusies van de evaluatie weer, alsmede mijn reactie
op de resultaten behaald met de inzet van het instrumentarium. In mijn afweging
of extra actie nodig is, is naast het behaalde resultaat ook gekeken of de
doelen van destijds gewijzigd zijn in het huidige beleid. Ik constateer ook
dat om uiteenlopende redenen de behaalde resultaten per regio verschillend
zijn. Voor de achtergronden daarvan verwijs ik eveneens naar evaluatierapport.Bundelen van wonen en terugdringen woningtekortInstrumentariumIn de convenanten zijn afspraken gemaakt over het aantal te bouwen woningen,
onderscheiden naar het aandeel van de nieuwbouw dat in bestaand bebouwd gebied
en het aandeel dat op uitleglocaties gerealiseerd zou worden. Ook zijn in
alle VINEXstadsgewesten uitleglocaties benoemd die voldeden aan de locatiecriteria
van in, aan en nabij de stad. Om zo snel mogelijk het woningtekort terug te
dringen tot 2% in 2000, en daarna ook in 2005 te stabiliseren op 2%,
is in de convenanten vastgelegd dat tweederde van de woningbouwopgave in de
eerste vijf VINEX jaren gerealiseerd zou moeten worden en eenderde in de tweede
vijf jaar. Naast de instrumenten die onderdeel uitmaakten van de convenanten
was het restrictief beleid voor de gebieden buiten de VINEXregio’s van
belang om de bundelingsdoelstelling te halen.Resultaat: De woningbouwopgave is gehaaldOm het woningtekort te verlagen zijn in de VINEXconvenanten afspraken
gemaakt over het bouwen van ca. 650 000 nieuwe woningen in de periode
1995–2005 ten behoeve van de uitbreiding van de voorraad. Van deze 650 000
woningen zouden 460 000 woningen in de VINEXstadsgewesten worden gerealiseerd
en 190 000 in overig Nederland (buiten de VINEXstadsgewesten). Van de
totale opgave van 650 000 woningen zouden ca. 435 000 woningen (2/3
deel) in de periode 1995–2000 worden gerealiseerd en 215 000 (1/3
deel) in de periode 2000–2005.In totaal is de woningvoorraad in de VINEXperiode met 680 000 woningen
uitgebreid. Hiervan zijn 417 000 woningen in de VINEXstadsgewesten gerealiseerd
(43 000 minder dan opgave) en 263 000 in overig Nederland (73 000
meer dan opgave). Hiervan zijn er 400 000 woningen in de periode 1995–2000
gerealiseerd en 280 000 in de periode 2000–2005.Geconcludeerd kan worden dat de woningbouwopgave landelijk is gehaald
(105% van de opgave) en dat het ook gelukt is het grootste deel van
de opgave vóór 2000 te realiseren. Per regio zijn er echter
verschillen in het halen van de afspraken. Sommige regio’s hebben de
afspraak niet gehaald, andere regio’s hebben meer gebouwd dan afgesproken
en ook buiten de VINEXstadsgewesten is meer gebouwd.De doelstelling met betrekking tot het terugdringen van het woningtekort
is (per 2005) niet gehaald. In een groot deel van de VINEXstadsgewesten is
het woningtekort hoger gebleven dan 2%. Dat kwam doordat de woningbehoefte
tussentijds is toegenomen en er,in de periode 1995–2005, 43 000
woningen te weinig zijn gerealiseerd in de VINEXstadsgewesten. Deze woningen
schuiven door naar de periode 2005–2010 en zijn opgenomen in de woningbouwafspraken
voor de periode 2005–2010.Verder merk ik hierbij nog op dat van de in de VINEX benoemde grote uitleglocaties
55% in de VINEXperiode is gerealiseerd. Deze uitleglocaties moesten
vanaf 1995 nog tot ontwikkeling worden gebracht en leidden niet direct
tot productie. Voorbeelden van dergelijke locaties zijn de Waalsprong (Nijmegen),
IJburg (Amsterdam), Leidsche Rijn (Utrecht) en Meerhoven (Eindhoven). Voornaamste
reden hiervoor waren de diverse (opstart)problemen, zoals grondverwerving,
afstemming marktpartijen en de regionale samenwerking tussen gemeenten die
nog vorm moest krijgen. De vertraagde start van de benoemde VINEXuitleglocaties
werd gecompenseerd door het bouwen op locaties die – zowel binnen als
buiten de VINEXstadsgewesten – al voor 1995 in ontwikkeling waren genomen,
de zgn. doorlooplocaties, en door een sterker accent op bouwen in het bestaand
bebouwd gebied. Een hogere productie dan voorzien buiten de VINEXstadsgewesten
was mogelijk omdat provincies in streekplannen nog veel harde plancapaciteit
hadden die nog tot woningproductie leidde. Door benutting van de hierboven
aangegeven capaciteit was het mogelijk om – ondanks de vertraging op
de grote VINEXlocaties – in een groot deel van de VINEXstadsgewesten
aan de regionale woningvraag te voldoen. Gaandeweg de uitvoeringsperiode zijn
de grote VINEXlocaties echter wel goed op gang gekomen.Er is meer gebundeld gebouwd dan in de periode vóór VINEX,
maar wel minder dan was beoogd. Datzelfde gaat op voor de doelstelling om
meer binnen bestaand stedelijk gebied te bouwen. De doelstelling van 33%
bouwen in BBG is niet door iedere regio geheel gehaald. Gemiddeld over alle
VINEXstadsgewesten is 27% van de nieuwbouw binnen BBG gerealiseerd.Als gekeken wordt naar de relatie tussen de voortgang van de woningbouw
en de andere afspraken valt te constateren dat de ondersteunende afspraken
over de verplaatsing van de glastuinbouw en bodemsanering geen gevolgen hebben
gehad voor de voortgang van de woningbouw. De vertraging in de realisatie
van de OV-projecten is geen probleem voor de voortgang van de woningbouw,
omdat de realisatie van de woningbouw gekoppeld is aan de realisatie van de
OV-projecten (2/3 regel). De realisatie van groene verbindingen is geen storende
factor geweest voor de woningbouw. De vertraging in de woningbouw heeft wel
enig effect gehad op de voortgang van bodemsanering, verplaatsing glastuinbouw,
aanleg van groene verbindingen en de realisatie van de OV-projecten.ConclusieMet de uiteindelijke algemene resultaten ben ik tevreden. Landelijk gezien
zijn meer woningen gerealiseerd dan afgesproken, ondanks de begin deze eeuw
inzakkende woningproductie. Echter, ook geconstateerd moet worden dat niet
alle regio’s de afgesproken aantallen op tijd hebben gerealiseerd. Over
de niet tijdig gerealiseerde woningen zijn, zoals gezegd, nadere afspraken
gemaakt in de woningbouwafspraken voor de periode 2005–2010, waardoor
deze woningen alsnog zullen worden gerealiseerd.Ondanks dat er meer gebundeld is dan in de periode voor VINEX heeft het
bundelingsbeleid niet geheel het gestelde ambitieniveau gehaald. Dit komt
doordat minder woningen in de stadsgewesten zijn gebouwd dan was beoogd. Desondanks
constateer ik dat de doelstelling achter het bundelingsbeleid t.a.v. ruimtelijke-
en verkeersgerelateerde intenties wel gehaald is. Zonder het gevoerde beleid
zouden de verstedelijkingspatronen veel verspreider zijn geweest, met nadelige
effecten op landschap, bereikbaarheid en milieu1.
In de Nota Ruimte zet het Rijk het bundelingsbeleid voort, wat inhoudt dat
de verhouding van het aantal woningen in de bundelingsgebieden en de daarbuiten
gelegen gebieden tenminste gelijk moet blijven.De praktijk van VINEX heeft aangetoond dat de keuze die is gemaakt voor
het ontwikkelen van (zeer) grote uitleglocaties het moeilijk heeft gemaakt
om snel te reageren op veranderende marktomstandigheden en schommelingen in
de conjunctuur. De grote bouwlocaties, waarin VINEX voorzag, zijn
kwetsbaar gebleken in die zin dat benodigde aanpassingen van de woningdifferentiatie
moeilijk en langzaam bleken door te voeren. Bundelen van werkenInstrumentariumIn de VINEXconvenanten heeft het rijk met zeven kaderwetgebieden afspraken
gemaakt over voldoende capaciteit aan bouwgrond voor kantoren en bedrijventerreinen.
Het betroffen indicatieve aantallen en er was geen sprake van een kwantitatieve
bundelingsdoelstelling.Resultaat: werken is gebundeldHet is goed om te constateren dat bij de bedrijventerreinen ruim de helft
van de opgave is gerealiseerd en voor kantoren de opgave bijna geheel is gerealiseerd.
Ook hier treffen we verschillen aan per regio. In alle provincies is het aantal
bedrijven binnen de stadsgewesten en opvangkernen meer gegroeid dan daarbuiten,
waardoor tijdens VINEX ook een verdere bundeling van werken heeft plaatsgevonden.Een onvoorziene, en naar huidige inzichten ongewenste ontwikkeling is
dat er sprake is geweest van verdere verspreiding van de werkgelegenheid naar
de randen van de steden, met name op zichtlocaties.ConclusieIn de Uitvoeringsagenda Ruimte1 (paragraaf 7.4)
heeft het kabinet aangegeven welke activiteiten het rijk de komende jaren
in uitvoering neemt om ongewenste ontwikkelingen en dus verdere verspreiding
van de werkgelegenheid te voorkomen. Het door de VROM-raad2 afgegeven signaal dat in de planning en realisatie van bedrijventerreinen
meer efficiënt met ruimte en middelen kan worden omgegaan, neem ik serieus.
De herstructurering van bestaande bedrijventerreinen vraagt grote aandacht
van de decentrale overheden. Vanwege de vele betrokken partijen en de hoge
kosten is dit geen eenvoudige opgave. Daardoor is het voor gemeenten vaak
aantrekkelijker om nieuwe bedrijventerreinen te creëren. Het is echter
om meerdere redenen (zorgvuldig ruimtegebruik, behoud van openheid in het
landelijk gebied en voorkomen van leegstand en verloedering van bestaande
terreinen) wenselijk dat bij het voldoen aan de marktvraag meer accent komt
te liggen op herstructurering.Herstructurering van bedrijventerreinen in het bestaande stedelijk gebied
heeft een sterke relatie met de stedelijke vernieuwingsopgave. De aanwezigheid
van bedrijven zorgt voor levendigheid en variatie in de stad en vergroot de
kansen op de arbeidsmarkt voor de bewoners van achterstandswijken en de mogelijkheden
voor het midden- en kleinbedrijf. Het is om eerder genoemde redenen niet gewenst
dat werkgelegenheid zich terugtrekt in grootschalige werkgebieden aan de rand
van de stad. Samen met mijn collega van Economische Zaken zal ik de Tweede
Kamer een kabinetsreactie sturen op het VROM-raadadvies 053 «Werklandschappen:
een regionale strategie voor bedrijventerreinen» waarin aandacht wordt
geschonken aan een effectiever herstructureringsbeleid.Openbaar Vervoer en terugdringen (auto)mobiliteitInstrumentariumIn de VINEXconvenanten zijn ook afspraken gemaakt over de OV-ontsluiting
van de VINEXlocaties om daarmee de toename van de automobiliteit terug te
dringen. Voor een aantal grotere VINEXlocaties zijn met vijf kaderwetgebieden
concrete afspraken over de realisatie van hoogwaardige OV-verbindingen in
de convenanten opgenomen, terwijl voor andere locaties in de overige stadsgewesten
wel middelen beschikbaar zijn gesteld, maar de uitvoering nog nader moest
worden bepaald.Resultaten: beperking groei automobiliteitVan de in de convenanten met de vijf kaderwetgebieden opgenomen OV-projecten
is ongeveer 70 procent afgerond binnen de convenantperiode of niet meer dan
een jaar daarna. De resterende projecten worden de komende periode gerealiseerd,
mede gekoppeld aan de voortgang van de woningbouw. Als vuistregel geldt dat
deze in dienst worden gesteld als 2/3 van de woningen is gerealiseerd vanwege
exploitatiekosten van zo’n HOV-voorziening. Vertraging in de uitvoering
van de woningbouw leidt vaak ook tot vertraging in de uitvoering van OV-projecten.
Er zijn echter ook een aantal uitzonderingen waarbij het HOV vanaf het begin
aanwezig is, zoals de tram in Amsterdam IJburg en in Den Haag Ypenburg en
Wateringen.ConclusieHet feit dat de HOV-voorzieningen pas bij 2/3 realisatie van de woningbouw
worden aangeboden, leidt er toe dat de bewoners eerder geneigd zijn een andere
vervoerswijze te kiezen, b.v. de auto, ondanks het feit dat er als alternatief
vanaf de eerste bewoning wel andere vormen van OV worden aangeboden. De effecten
en het gebruik van de HOV-voorzieningen bij nieuwe VINEXlocaties kunnen nog
niet goed worden gemeten, omdat de meeste voorzieningen pas recent in gebruik
zijn genomen. Uit eerdere ervaringen, maar ook uit de ervaringen bij locaties
waarbij de HOV-voorzieningen wel vroegtijdig zijn gerealiseerd, weten we dat
het een paar jaar duurt voordat de bewoners het HOV hebben «ontdekt»
en het ook daadwerkelijk gaan gebruiken. Binnen enkele jaren mag dan ook een
beter gebruik van het HOV, en dus minder autogebruik, worden verwacht voor
de locaties die met HOV zijn of worden ontsloten. Desondanks blijkt uit de
evaluatie dat het aantal autokilometers vanuit VINEXuitleglocaties lager is
dan vanuit andere uitleglocaties.Uit onderzoek van het Ruimtelijk Planbureau1
blijkt dat, naarmate verder van de centra wordt gebouwd, de mobiliteit van
nieuwbouwbewoners toeneemt. De automobiliteit van de bewoners van binnenstedelijke
VINEXwijken is opvallend gering en op de uitbreidingslocaties is deze aanzienlijk
hoger. Maar in vergelijkbare wijken, die niet onder het VINEXregime vallen,
zijn de bewoners echter nog mobieler. Uit recent onderzoek2 komt naar voren dat, als mensen verder van de stad wonen, ze meer
gebruik maken van de auto en voor het werk ook meer gebruik maken van drukke
wegen naar de stadsgewesten. Dit geldt met name in de Randstad. Op inbreidingslocaties
in de steden is het gebruik van zwaarbelaste wegen het laagst, omdat daar
minder met de auto in de spits wordt gereisd. Ook hieruit blijkt dat bundelen
van wonen in en aan de stadsranden de mobiliteitsgroei vermindert.In de Nota Ruimte is wel gekozen voor een andere benadering dan bij de
VINEX. Bij de ontwikkeling van nieuwe uitbreidingen van steden en dorpen wordt
nu gestreefd naar een optimale benutting van de bestaande infrastructuur en
van de potenties van knooppunten in deze infrastructuur. Dit betekent dat
nieuwbouw zoveel mogelijk moet aansluiten bij bestaande infrastructuur. Met
de decentralisatie en de invoering van de Brede DoelUitkering verkeer en vervoer
(BDU v&v) per 2005 beschikken de regionale overheden over voldoende bevoegdheden
en mogelijkheden om tijdig de noodzakelijke verkeers- en vervoersvoorzieningen
voor de ontsluiting van nieuwbouwlocaties te regelen en (mede) te financieren.Groene verbindingenInstrumentariumDe groene verbindingen voor wandelen en fietsen zijn onder verwijzing
naar de gebiedsperspectieven (opgesteld door provincies) van de Strategische Groenprojecten Randstadgroenstructuur (SGR) opgenomen in de
convenanten met de vier Randstad-Kaderwetgebieden. De totale taakstelling
bedroeg 450 kilometer en verbindt de randen van de steden met groengebieden
in de Randstad.Resultaat: te weinig voortgang in de realisatieDe groene verbindingen zijn nog maar slechts in beperkte mate gerealiseerd.
De moeilijke positie van «groen» ten opzichte van «rood»
(«groen» krijgt minder aandacht, lastige samenwerking, onduidelijke
financiering) heeft samen met de moeizame grondverwerving (terughoudendheid
bij onteigening) geleid tot een niet al te voortvarende realisatie van groene
verbindingen. Duidelijk is dat de prioriteit bij het rood (de woningbouwproductie)
heeft gelegen en niet bij groen.ConclusieIn de huidige situatie moet nog steeds geconstateerd worden dat de ontwikkeling
van groen in en rond de steden achterblijft bij hetgeen wenselijk zou zijn.
Ik ben van mening dat het nodig is om een inhaalslag te maken en zal bezien
in hoeverre het proces rondom de realisatie van groene verbindingen in samenhang
met de woningbouwproductie kan worden versneld. Om te voorkomen dat de balans
tussen bebouwing en groen niet verder uit evenwicht raakt, zijn door het kabinet
diverse acties in gang gezet om in de toekomst groenopgaven een integraal
onderdeel te laten zijn van verstedelijkingsafspraken met de woningbouwregio’s.
Voor de uitvoering van de Nota Ruimte is € 1 miljard euro uit de
FES-middelen beschikbaar. Groen maakt hier integraal onderdeel van uit, mits
de projecten voldoen aan de gestelde criteria. Voorts maakt het wetsvoorstel
voor de Grondexploitatiewet het mogelijk om de kosten voor onder meer groen
te verhalen op de exploitatie en kunnen er kwaliteitseisen worden gesteld
aan bouwlocaties1. In een intentieverklaring die
het rijk en de grote steden zijn overeengekomen, is vastgelegd dat «groen»
niet als een geïsoleerd aandachtspunt wordt behandeld, maar als een essentieel
en integraal onderdeel van een gezond en prettig woon-, werk-, en leefmilieu.
Deze intentieverklaring is uitgewerkt in een programma «Groene Partners»2. Dit programma geeft een impuls aan groen in en om de
stad (GIOS). Er is nu gekozen voor een andere benadering van de groene verbindingen
dan bij VINEX. Het concept van de groene verbindingen voor wandelen en fietsen
is inmiddels in het Meerjarenprogramma Vitaal Platteland (MJP1 en MJP2) als
apart rijksdoel vervallen. Zij maakt deel uit van het nieuwe rijksdoel «Recreatie
om de Stad» (RodS). Voor het rijksdoel RodS geldt als kwaliteitseis
dat de recreatiegebieden bereikbaar moeten zijn vanuit de woonomgeving, met
name via wandel- en fietspaden. Hiertoe is de normbijdrage van het Rijk voor
RodS opgehoogd met een toeslag voor bereikbaarheid. Het Rijk stuurt derhalve
niet meer op een taakstelling voor de groene verbindingen. Lopende, juridische
verplichtingen voor groene verbindingen worden uitgefinancierd, nieuwe juridische
verplichtingen worden niet meer aangegaan. Het rijksdoel Recreatie om de stad
moet omstreeks 2013 zijn afgerond. De huidige transformatie van de Rijksbufferzones
zal bezien in hoeverre de bereikbaarheid van groene gebieden kan worden verbeterd.
Het tekort aan groen is in oude wijken veelal een groter probleem dan in uitleglocaties.
Als groen gelijktijdig en in samenhang met rood wordt opgepakt, kunnen toekomstige
achterstanden worden vermeden.Kwaliteit van woninglocatiesInstrumentariumDe VINEX bevatte geen concrete, operationele doelstellingen voor de ruimtelijke
inrichting van de woningbouwlocaties, noch over de kwaliteit van de woningbouw.
Wel was expliciet geregeld dat in de uitleggebieden tenminste
70% in de marktsector gerealiseerd moest worden en in bestaand stedelijk
gebied ten hoogste 50% in de sociale sector. Voor de bepaling van de
hoogte van de locatiegebonden subsidies is voor de kaderwetgebieden in de
Randstad een gemiddelde bruto dichtheid van 33 woningen per hectare als uitgangspunt
gehanteerd, daarbuiten is uitgegaan van 30 woningen per hectare. Oogmerk hiervan
was om de gemeenten in staat te stellen kwalitatief hoogwaardige woningbouwlocaties
te realiseren en tegelijkertijd zuinig met de ruimte om te gaan om het ruimtebeslag
te beperken. De verantwoordelijkheid voor de ruimtelijke kwaliteit lag bij
de decentrale overheden.Resultaat: Bewoners zijn positiefDoor de ontstane kwaliteitsdiscussie over de VINEXwoningbouw is het rijk
nader betrokken geraakt. Dit heeft men name vorm gekregen via communicatieve
instrumenten. In de evaluatie wordt daarom aan de kwaliteit van VINEXlocaties
bijzondere aandacht besteed. Uit de analyse komt naar voren dat zowel op de
benoemde VINEXuitleglocaties als in bestaand bebouwd gebied van 1971 de beeldvorming
overwegend positief is. De kavels op VINEXlocaties zijn bijvoorbeeld groter
dan op de grote uitleglocaties in eerdere decennia. Van niet meer dan een
paar locaties of deelgebieden daarbinnen is het beeld minder positief. De
locaties scoren ook beter op aspecten als duurzaamheid en differentiatie van
woningtypen dan in de periode voor VINEX. Bewoners zijn zeer tevreden over
de woningen, zeker in vergelijking met de bewoners van woningen in de bestaande
voorraad. Met de woonomgeving, vooral in de grote steden, is men minder tevreden.
Dit komt mede als gevolg van het feit dat een deel van de voorzieningen op
de VINEXuitleglocaties nog niet gereed is.ConclusieIn het onderzoeksrapport wordt geconcludeerd dat de sinds de start van
VINEX door media en vakbladen ter discussie gestelde kwaliteit van de VINEXlocaties
niet terecht is. De analyse laat juist een overwegend positief beeld van de
kwaliteit van VINEXlocaties zien. Ik constateer dan ook dat de lagere overheden
over het algemeen een goede prestatie hebben geleverd. Dat neemt niet weg
dat het rijk zich de kwaliteit van woningen en woonomgeving aan zal blijven
trekken. Directe verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van woningen en woonomgeving
ligt echter bij de gemeenten en ontwikkelende partijen.Hoe nu verderOnduidelijkheid over het sturingsprincipe van de Nota
Ruimte «decentraal wat kan, centraal wat moet»Volgens het eindrapport roept het sturingsprincipe van de Nota Ruimte «decentraal
wat kan, centraal wat moet» vragen op en is onvoldoende duidelijk wat
partijen bij de uitvoering van elkaar kunnen verwachten. De VROM-raad heeft
in zijn advies «ruimte geven, ruimte nemen» hetzelfde geconstateerd.
Mijn voorgangster heeft daarop gereageerd1 en
dat bevestigd in de Uitvoeringsagenda Ruimte 2006. De ondersteuning van decentrale
overheden wordt aangepakt met wettelijke instrumenten, vermindering en harmonisering
van regels, decentralisatie van financiële middelen, de rijksinzet voor
integrale gebiedsontwikkeling en de ontwikkeling van kennis en kunde samen
met IPO en VNG.Financieel instrumentarium voor gebiedsontwikkeling.Het kabinet heeft ingezien dat in specifieke gevallen de opgave voor een
gebied te omvangrijk kan zijn voor gemeenten en marktpartijen. Dan is financiële
steun van provincie of rijk nodig. Daartoe heeft het kabinet voor de financiering
van de Nota Ruimte € 1 miljard ter beschikking gesteld uit de FES-middelen
(TK 2004–2005, 29 800 D). Concrete projecten dienen een positieve
MKBA te hebben, van bovenlokale aard te zijn en te passen binnen de FES-wet.Financieel instrumentarium voor woningbouw in uitleg en
bestaand stedelijk gebied.In het onderzoeksrapport Evaluatie Verstedelijking VINEX wordt geconstateerd
dat zonder de inzet van het BLS niet tot de VINEXconvenanten voor de periode
1995–2005 zou zijn gekomen. Het BLS was hard nodig om de financiële
uitvoerbaarheid van de locaties te waarborgen. Ik concludeer dan ook dat zonder
de inzet van het BLS de in het kader van de VINEX geleverde woningbouwprestaties
niet tot stand zouden zijn gekomen.Met betrekking tot de toekomstige woningbouwopgave wordt in het rapport
Evaluatie Verstedelijking VINEX – evenals in het IBO Verstedelijking
en mijn brief Toekomst verkenning stedelijke vernieuwing – gesteld dat
nieuw te ontwikkelen woningbouwlocaties steeds complexer en duurder worden –
omdat nu de eenvoudiger te ontwikkelen locaties grotendeels zijn benut –
en dat het BLS onmisbaar is om deze complexe locaties tot ontwikkeling te
brengen.Het niet tot ontwikkeling kunnen brengen van deze lastige locaties zal
gevolgen hebben voor zowel het ruimtelijk- als het woonbeleid: minder bundeling,
een te lage woningproductie (oplopend woningtekort) en stagnatie bij de stedelijke
vernieuwing (binden van midden en hogere inkomens aan de stad en herstructurering
van de bestaande woningvoorraad).In mijn brief1 over de Toekomstverkenning
stedelijke vernieuwing heb ik aangegeven dat voor de stedelijke vernieuwing
in de periode 2010–2020, op grond van het ambitiescenario, een bedrag
aan rijksgelden noodzakelijk is van tenminste € 1 miljard per jaar.
Onderdeel van dit ambitiescenario is ondermeer het uitgangspunt uit de Nota
Ruimte dat voor de periode tot 2020 ernaar gestreefd wordt om – gemiddeld –
40% van de uitbreidingsnieuwbouw te realiseren binnen het bestaand
bebouwd gebied. Uit de achterliggende analyse blijkt dat in de periode vanaf 2010
een forse inzet van rijksgeld nodig is om de stedelijke vernieuwing op gang
te houden en liefst te versnellen. Onderdeel van deze opgave betreft de nieuwbouwproductie
ten behoeve van de uitbreiding van de woningvoorraad: binnenstedelijke locaties
(voornamelijk functieveranderings-) en nieuwe uitleglocaties.Deze analyse sluit aan bij de uitkomsten van het onlangs uitgevoerde IBO
Verstedelijking2. Het onderzoek concludeert dat
binnenstedelijk bouwen in veel gevallen maatschappelijk gewenst is vanwege
het behoud van de open ruimte en het versterken van het draagvlak voor voorzieningen,
maar dat de kosten van binnenstedelijk bouwen vaak hoog zijn. Om te kunnen
voldoen aan de groeiende consumentenvraag naar stedelijk wonen is het echter
essentieel dat deze locaties ontwikkeld worden.Aanvullend geef ik u nog aan dat ik het bij verstedelijking gehanteerde
rijksinstrumentarium, ook de locatiesubsidies, aan een nadere analyse van
de werking zal onderwerpen. Dit onderzoek is opgenomen in het kabinetsstandpunt
van het IBO Verstedelijking en kan in het verlengde van deze VINEXevaluatie
uitgevoerd worden.Procesondersteuning, stimulering en kennisoverdrachtBij verdere decentralisatie in het ruimtelijk beleid wordt ondersteuning
van het rijk met instrumenten en communicatie belangrijker Ik ben het ermee
eens dat een versterking van kennis en kunde nodig is die past bij de nieuwe
rollen en samenwerking. Ik wil daarom actief bijdragen aan een verdere versterking
van de kennisinfrastructuur en zal concrete projecten actief
blijven ondersteunen. VROM, IPO en VNG gaan alle initiatieven en acties voor
kennisontwikkeling bundelen in één programma. De drie partijen
gaan het gezamenlijke programma voor kennisontwikkeling opstellen via het
Platform Uitvoering Nota Ruimte. In de Uitvoeringsagenda Ruimte (paragraaf 2.7)
is een overzicht opgenomen van middelen ter bevordering van kennis en kunde
op het gebied van ruimte.VROM heeft maatregelen getroffen om de woningproductie weer op peil te
brengen en monitort de woningproductie permanent. Een van die maatregelen
is het instellen van zogenaamde VROM-aanjaagteams die, met instemming van
de betrokken gemeenten, lokaal aan de slag gaan om de oorzaak van de vertraging
te analyseren en samen met de gemeenten een oplossing te zoeken. Voor stagnatie
op het vlak van de stedelijke vernieuwing zijn er zogenaamde impulsteams gekomen.
Daarnaast zijn de VROM accounts altijd beschikbaar om gemeenten waar nodig
te ondersteunen.U wordt jaarlijks geïnformeerd over de voortgang van de woningproductie
en tweejaarlijks over de voortgang van de uitvoering van de Nota Ruimte. Bovendien
ontvangt U van de planbureaus tweejaarlijks de Monitor Ruimte waarin de feitelijke
ruimtelijke ontwikkelingen worden weergegeven.TenslotteHet (gerealiseerde) beleid van VINEX heeft in 1995–2005 toch in
positieve zin zijn stempel gedrukt op de verstedelijking in Nederland. De
evaluatie laat zien dat de gestelde doelen deels gehaald zijn. Daar waar dat
nodig, zijn aanvullende initiatieven genomen. Dit alles is mogelijk geweest,
doordat de decentrale overheden hun taken goed hebben uitgevoerd. Met de Nota
Ruimte en de woningbouwafspraken is een nieuwe periode begonnen. Het kabinet
heeft er vertrouwen in dat overheden hun rol in «decentraal wat kan,
centraal wat moet» steeds beter oppakken en ontwikkelen. Ik zet er daarbij
ook op in de marktpartijen meer te betrekken bij de verstedelijkingsopgave.De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,P. WinsemiusXNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Nota Ruimte, TK 2004–2005, 29 435, nr. 154.XNoot2De Wet modernisering huurbeleid (30 595) en de interimwet betaalbaarheidsheffing
huurwoningen (30 410) is tijdens de plenaire vergadering van 5 december
2006 controversieel verklaard door de Eerste Kamer.XNoot1Geurts, K. Dr. Accessibility, land use and transport. Delft: Eburon (2006);
Bundeling: een gouden greep. Rotterdam: KpVV (2006).XNoot1«Nota Ruimte, Uitvoeringsagenda Ruimte 2006» Ministeries VROM,
LNV, VenW, EZ en OCW. TK 2006–2007, 29 435, nr. 174.XNoot2VROM-raad, «Werklandschappen. Een regionale strategie voor bedrijventerreinen».
Advies 053, juni 2006.XNoot1«Nieuwbouw in beweging», Ruimtelijk Planbureau, Den Haag,
2005.XNoot2«Files en de ruimtelijke Inrichting van Nederland», Ruimtelijk
Planbureau, Den Haag, 2006.XNoot1TK 2006–2007, 27 581, nr. 28.XNoot2TK 2006–2007, 30 647, nr. 2.XNoot1Reactie op het advies van de VROM-raad 051 «ruimte geven, ruimte
nemen». Voorstellen ter verbetering van de uitvoering van het ruimtelijk
beleid. TK 2005–2006, 30 300 XI, nr. 132.XNoot1Kamerstuk 2006–2007, 30 128, nr. 12, Tweede Kamer.XNoot2IBO Verstedelijking; «Locatiekeuzen bij woningbouw». Kamerstuk
2005–2006, 30 647, nr. 1, Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27562-10.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl