Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk Overig
Datum: 2023-03-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2022-2023
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 36 313
 
 Wijziging van de begrotingsstaat van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (XIII) voor het jaar 2023 (Derde incidentele suppletoire begroting inzake verder vullen gasopslag Bergermeer)
 
 
 Nr. 2
 MEMORIE VAN TOELICHTING
 
 
 
 
 A
 ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
 
 Wetsartikelen 1
 De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2023 wijzigingen aan te brengen in de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat.
 De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.
 Mede namens de Minister voor Klimaat en Energie,
 
 
 
 
 De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
 
 M.A.M.
 Adriaansens
 
 
 
 
 
 
 
 
 B
 ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE BEGROTINGSARTIKELEN
 
 
 
 1.
 Leeswijzer
 
 Ondergrenzen toelichtingen
 Voor wat betreft het toelichten van significante verschillen in de uitgaven, ontvangsten en verplichtingen zijn de ondergrenzen gehanteerd zoals opgenomen in de onderstaande tabel.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omvang begrotingsartikel (stand ontwerpbegroting) in € miljoen
 
 
 Beleidsmatige mutaties (ondergrens in € miljoen)
 
 
 Technische mutaties (ondergrens in € miljoen)
 
 
 
 
 
 
 < 50
 
 
 1
 
 
 2
 
 
 
 
 => 50 en < 200
 
 
 2
 
 
 4
 
 
 
 
 => 200 < 1.000
 
 
 5
 
 
 10
 
 
 
 
 => 1.000
 
 
 10
 
 
 20
 
 
 
 
 
 In sommige gevallen, waar politiek relevant, worden ook posten toegelicht beneden deze ondergrenzen.
 
 
 
 2.
 Beleidsartikelen
 
 
 
 2.1
 Beleidsartikel 4 Een doelmatige energievoorziening en beperking van de klimaatverandering
 
 
 Tabel 1 Budgettaire gevolgen van beleid derde incidentele suppletoire begroting (ISB) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2023 incl. ISB, NvW en amendementen
 
 
 Mutaties 3eISB
 
 
 Stand 3e ISB
 
 
 Mutatie 2024
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 14.512.688
 
 
 
 
 240.000
 
 
 
 
 14.752.688
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 16.514.067
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 16.514.067
 
 
 
 
 240.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies (regelingen)
 
 
 
 
 15.506.006
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 15.506.006
 
 
 
 
 240.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Missiegedraven Onderzoek Ontwikkeling en Innovatie (MOOI)
 
 
 64.234
 
 
 
 64.234
 
 
 
 
 
 
 
 
 Hernieuwbare Energietransitie (HER+)
 
 
 45.440
 
 
 
 45.440
 
 
 
 
 
 
 
 
 Energie-efficiency
 
 
 2.368
 
 
 
 2.368
 
 
 
 
 
 
 
 
 Green Deals
 
 
 500
 
 
 
 500
 
 
 
 
 
 
 
 
 Demonstratieregeling Klimaat- en Energie-innovatie (DEI+)
 
 
 93.188
 
 
 
 93.188
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidieregeling Duurzame Scheepsbouw (SDS)
 
 
 7.596
 
 
 
 7.596
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projecten Klimaat en Energieakkoord
 
 
 10.345
 
 
 
 10.345
 
 
 
 
 
 
 
 
 SDE
 
 
 591.000
 
 
 
 591.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 SDE+
 
 
 2.616.961
 
 
 
 2.616.961
 
 
 
 
 
 
 
 
 SDE++
 
 
 52.600
 
 
 
 52.600
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aardwarmte
 
 
 17.500
 
 
 
 17.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 ISDE-regeling
 
 
 387.200
 
 
 
 387.200
 
 
 
 
 
 
 
 
 Compensatie Energie-intensieve bedrijven (ETS)
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 Carbon Capture Storage (CCS)
 
 
 4.580
 
 
 
 4.580
 
 
 
 
 
 
 
 
 Hoge Flux Reactor
 
 
 6.401
 
 
 
 6.401
 
 
 
 
 
 
 
 
 Caribisch Nederland
 
 
 22.644
 
 
 
 22.644
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overige subsidies
 
 
 26.507
 
 
 
 26.507
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opschalingsinstrument waterstof
 
 
 21.100
 
 
 
 21.100
 
 
 
 
 
 
 
 
 Investeringen waterstofbackbone
 
 
 233.320
 
 
 
 233.320
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidieregeling Coöperatieve Energieopwekking (SCE)
 
 
 4.000
 
 
 
 4.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidieondersteuning verduurzaming MKB
 
 
 15.800
 
 
 
 15.800
 
 
 
 
 
 
 
 
 IPCEI waterstof
 
 
 160.000
 
 
 
 160.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vulmaatregelen gasopslag
 
 
 1.153.750
 
 
 
 1.153.750
 
 
 240.000
 
 
 
 
 
 
 
 Infrastructuur Duurzame Industrie (PIDI)
 
 
 12.140
 
 
 
 12.140
 
 
 
 
 
 
 
 
 Schadeafhandeling mijnbouw Limburg
 
 
 3.337
 
 
 
 3.337
 
 
 
 
 
 
 
 
 Maatschappelijke Investeringssubsidie Warmtenetten (MIW)
 
 
 130.000
 
 
 
 130.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 NGF-project NieuweWarmteNu!
 
 
 75.000
 
 
 
 75.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tijdelijk prijsplafond energie kleinverbruikers 2023
 
 
 9.748.495
 
 
 
 9.748.495
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 74.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 74.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Lening EBN
 
 
 9.000
 
 
 
 9.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 Lening EBN voor vullen Bergermeer
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 Lening InvestNL
 
 
 65.000
 
 
 
 65.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Garanties
 
 
 
 
 175.600
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 175.600
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Verliesdeclaratie aardwarmte
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 Garantie CCS/Porthos
 
 
 175.600
 
 
 
 175.600
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 81.700
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 81.700
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Onderzoek mijnbouwbodembeweging
 
 
 3.410
 
 
 
 3.410
 
 
 
 
 
 
 
 
 SodM onderzoek
 
 
 2.500
 
 
 
 2.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitvoeringsagenda klimaat
 
 
 473
 
 
 
 473
 
 
 
 
 
 
 
 
 Klimaat mondiaal
 
 
 347
 
 
 
 347
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek en opdrachten
 
 
 41.690
 
 
 
 41.690
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma Opwek Energie op Rijksvastgoed (OER)
 
 
 15.280
 
 
 
 15.280
 
 
 
 
 
 
 
 
 Energiehulp Oekraïne
 
 
 18.000
 
 
 
 18.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 117.894
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 117.894
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Bijdrage RVO.nl
 
 
 92.134
 
 
 
 92.134
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage Agentschap Telecom
 
 
 7.492
 
 
 
 7.492
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage NEa
 
 
 13.030
 
 
 
 13.030
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage KNMI
 
 
 1.430
 
 
 
 1.430
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage NVWA
 
 
 914
 
 
 
 914
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage RIVM
 
 
 1.061
 
 
 
 1.061
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage RWS
 
 
 1.833
 
 
 
 1.833
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 146.393
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 146.393
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Doorsluis COVA-heffing
 
 
 111.000
 
 
 
 111.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 TNO kerndepartement
 
 
 33.602
 
 
 
 33.602
 
 
 
 
 
 
 
 
 TNO SodM
 
 
 1.791
 
 
 
 1.791
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan medeoverheden
 
 
 
 
 399.700
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 399.700
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Uitkoopregeling
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 Regeling toezicht energiebesparingsplicht
 
 
 13.200
 
 
 
 13.200
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitvoeringskosten klimaat medeoverheden
 
 
 386.500
 
 
 
 386.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 12.774
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 12.774
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Nuclear Research Group (NRG)
 
 
 7.930
 
 
 
 7.930
 
 
 
 
 
 
 
 
 Internationale contributies
 
 
 1.681
 
 
 
 1.681
 
 
 
 
 
 
 
 
 PBL Rekenmeesterfunctie
 
 
 2.156
 
 
 
 2.156
 
 
 
 
 
 
 
 
 ILT handhaving F-gassen
 
 
 1.007
 
 
 
 1.007
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Storting/onttrekking begrotingsreserve
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Storting in begrotingsreserve duurzame energie en klimaattransitie
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 Storting in begrotingsreserve aardwarmte
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 4.526.977
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 4.526.977
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 60.000
 
 
 
 
 60.000
 
 
 
 
 60.000
 
 
 
 
 
 Ontvangsten COVA
 
 
 111.000
 
 
 
 111.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbrengst heffing ODE (SDE++)
 
 
 225.000
 
 
 
 225.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten zoutwinning
 
 
 2.511
 
 
 
 2.511
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onttrekking reserve duurzame energie en klimaattransitie
 
 
 454.186
 
 
 
 454.186
 
 
 
 
 
 
 
 
 ETS-ontvangsten
 
 
 1.400.000
 
 
 
 1.400.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 Diverse ontvangsten
 
 
 34.280
 
 
 
 34.280
 
 
 
 
 
 
 
 
 Heffing gasleveringszekerheid
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 
 60.000
 
 
 60.000
 
 
 60.000
 
 
 
 
 Ontvangsten lening EBN Bergermeer
 
 
 2.300.000
 
 
 
 2.300.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel 2 Uitsplitsing verplichtingen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2023 incl. ISB, NvW en amendementen
 
 
 Mutaties 3eISB
 
 
 Stand 3e ISB
 
 
 Mutatie 2024
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 14.512.688
 
 
 
 
 240.000
 
 
 
 
 14.752.688
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 waarvan garantieverplichtingen
 
 
 219.800
 
 
 
 219.800
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan overige verplichtingen
 
 
 14.292.888
 
 
 240.000
 
 
 14.532.888
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Budgetflexibiliteit
 De budgetflexibiliteit bij de ontwerpbegroting 2023 was ongeveer 24%, ofwel 76% van het beschikbare kasbudget 2023 was al juridisch verplicht. Gelet op de in werking getreden regeling voor het tijdelijke prijsplafond voor de energiekosten en de hiervoor in 2023 benodigde kasmiddelen (€ 9,75 mld) die per nota van wijziging aan de EZK begroting zijn toegevoegd, is het percentage juridisch verplicht naar 88% gestegen.
 Dit hoge percentage wordt vooral veroorzaakt door de langjarige verplichtingen die onder de SDE en SDE+ zijn aangegaan. Ook voor de subsidieregelingen DEI+, HER+, MOOI en ISDE zijn verplichtingen aangegaan die in 2023 uitbetaald dienen te worden.
 Toelichting
 In deze incidentele suppletoire begroting wordt het parlement om autorisatie verzocht voor het aangaan van verplichtingen en doen van uitgaven voor een subsidiemaatregel voor het vullen van gasopslag Bergermeer, zoals voorgesteld in de Kamerbrief Contouren subsidiemaatregel Bergermeer van 24 februari 2023.
 Verplichtingen en uitgaven
 Subsidies
 Vulmaatregelen gasopslag
 
 Vorig vulseizoen heeft het kabinet een subsidiemaatregel verleend die marktpartijen voor het vullen van gasopslag Bergermeer een garantie biedt voor het risico van een eventuele negatieve zomer/winterspread. Omdat de ontwikkeling van de markt onzeker is, heeft het kabinet besloten om ook een dergelijke subsidiemaatregel voor het komende vulseizoen 2023–2024 uit te werken, waarbij de maatregel in grote mate gelijk is aan vorig jaar. Marktpartijen kunnen in een tenderregeling meedingen naar een subsidie die hen vergoedt voor:
 Het eventuele negatieve verschil tussen de huidige gasprijzen en de verwachte gasprijzen aankomende winter (de zogenoemde zomer-winter spread);
 Een incentive in de vorm van de afslag, waarmee de vaste opslagkosten deels vergoed worden.
 
 Marktpartijen zullen zelf het gas moeten in- en verkopen. De subsidie is enkel bedoeld om het rendabel te maken om gas op te slaan. Hiervoor is maximaal € 240 mln aan subsidie nodig. De maatregel is zo vormgegeven dat bij een positieve zomer-winter spread dit deel van de subsidie vervalt. De uitgaven zullen dan lager uitvallen. Na afloop van de subsidiemaatregel in februari 2024 zal de subsidievaststelling en uitbetaling van de subsidie plaatsvinden.
 Ontvangsten
 Heffing gasleveringszekerheid
 Uitgangspunt is dat deze kosten worden gedragen door de gebruikers, hiervoor wordt als bekend gewerkt aan een heffing op geboekte capaciteit voor transport via het landelijk gastransportnet van GTS (bovenop – maar niet in – de tarieven voor gastransport). Deze heffing zal zodanig worden uitgewerkt dat de financiering van de subsidiemaatregel een vorm van voorfinanciering is en de uiteindelijke kosten door de gebruikers van het gastransportnet worden opgebracht. De ontvangsten zijn voor nu geraamd op € 60 mln in de jaren 2025–2028, in totaal € 240 mln.