Wet verbod op leeftijdsdiscriminatie bij werving en selectie bij de arbeid; Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25677, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

30-12-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25677 nr. 4

19-12-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Algemeen2. De voorstellen 2.1 Algemeen; reikwijdte2.2 Openbaarmaking van de reden van onderscheid naar leeftijd2.3 Normstelling3. Naleving4. (De rol van) de Commissie Gelijke behandeling5. Aspecten van regelgeving 5.1 Voorlichting5.2 EvaluatieArtikelsgewijze opmerkingen Artikel 1Artikel 2Artikelen 3 en 4Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25677Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 73 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 677Verbod tot het maken van onderscheid op grond van leeftijd bij het aanbieden
en het aangaan van een arbeidsverhouding (Wet verbod op leeftijdsdiscriminatie
bij werving en selectie bij de arbeid)nr. 4VERSLAGVastgesteld 19 december 1997De Vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid1, belast met het voorbereidend onderzoek van het wetsvoorstel,
brengt als volgt verslag uit van haar bevindingen. Indien de regering de vragen
en opmerkingen genoegzaam zal hebben beantwoord, acht de commissie de openbare
beraadslaging voldoende voorbereid. 1. AlgemeenDe leden van de fractie van de PvdA zijn van mening dat, gezien het aantal
klachten over leeftijdsdiscriminatie bij sollicitaties en het uitblijvende
effect van zelfregulering door sociale partners, een wettelijke regeling noodzakelijk
is. Zij verwelkomen dit wetsvoorstel dan ook. Wel vragen zij zich af of de
gekozen systematiek de juiste is en of het verstandig is om de werking van
deze wet te beperken tot werving en selectie, aangezien ook op andere terreinen
in de arbeidsrelatie leeftijdsdiscriminatie een rol kan spelen.Meer in het algemeen kan gesteld worden dat er op vele beleidsterreinen
en in veel wetgeving sprake is van het gebruik van leeftijdsgrenzen. In het
rapport «Leeftijdsgrenzen in wet- en regelgeving» is alles keurig
op een rijtje gezet. Ook de leden van de fractie van de PvdA zijn benieuwd
naar de reactie van de regering op dit rapport en de verdere beleidsvoornemens
op het terrein van leeftijdsdiscriminatie. Zij vinden het noodzakelijk dat
deze reactie de Kamer bereikt voordat plenaire behandeling van dit wetsvoorstel
plaatsvindt.De leden van de CDA-fractie hebben met instemming kennisgenomen van het
wetsvoorstel. Zij zijn verheugd dat hiermee de motie, ingediend door de leden
Wolters en Bijleveld-Schouten tijdens de behandeling van de begroting Sociale
Zaken en Werkgelegenheid van 1996 (24 400 XV nr. 26), uitgevoerd wordt.
Het tegengaan van onderscheid vanwege leeftijd is een doel dat door deze leden
wordt onderschreven, om de participatie van ouderen in arbeid te vergroten,
maar ook om daarmee hun sociale en maatschappelijke positie te verbeteren.
Tevens kan door ingrijpen nú een toekomstige krapte op de arbeidsmarkt,
ontstaan door demografische ontwikkelingen, althans gedeeltelijk worden opgevangen. De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennis genomen van
het wetsvoorstel. Deze leden onderschrijven van harte een wettelijk verbod
van leeftijdsdiscriminatie op het terrein van de arbeid. Zij ondersteunen
het initiatief tot deze wet uitdrukkelijk. Dit in tegenstelling tot de Raad
van State, de werkgeversgeleding van de Stichting van de Arbeid en de RCO.
Al jaren bereiken deze leden berichten van burgers en organisaties over ongerechtvaardigd
geacht onderscheid enkel op grond van leeftijd, waarmee men zich geconfronteerd
ziet. Op een veel breder terrein dan louter dat van de arbeid voelen mensen
zich onterecht buitengesloten doordat, soms zonder enkele noodzaak daartoe,
onderscheid wordt gemaakt op grond van leeftijd. Daarbij gaat het niet uitsluitend
om wet- en regelgeving en/of om handelingen of een houding van de overheid,
maar ook om maatschappelijke organisaties en instellingen en vaak over situaties
tussen burgers onderling. Wat opvalt is dat vooral het sterk generaliserende
beeld over wat mensen op grond van louter hun leeftijd wel of niet nog zouden
kunnen, mogen of moeten vaak als uitermate kwetsend wordt ervaren. Het sluit
immers niet alleen mensen uit van deelname aan het maatschappelijk leven,
arbeid en scholing enz. maar het beperkt ook de mogelijkheid voor onze samenleving
als geheel om juist door de verscheidenheid en diversiteit die er bestaat
een belangrijke bijdrage te leveren aan die samenleving. Een cultuuromslag
is nodig om dit te bewerkstelligen; overheid en maatschappelijke geledingen
zullen gestructureerd hieraan moeten bouwen. Dit vergt geruime tijd en voortdurende
bewaking en toetsing. Het vraagt ook om aanvullend, stimulerend beleid. Desalniettemin
blijkt uit de zeer ernstige klachten en vooral ook uit de grote aantallen
klachten dat één van de zwaarste knelpunten op het gebied van
de arbeid ligt. In de visie van de leden van de VVD-fractie is na gebleken
ineffectiviteit van de pogingen tot zelfregulering er alle aanleiding om met
een concreet wetsvoorstel de verbodsbepaling helder vast te leggen. Deze leden
zien dit allerminst als zogenaamde «symboolwetgeving». Integendeel,
net als de Algemene wet gelijke behandeling (AWGB) en de Wet gelijke behandeling
van mannen en vrouwen bij de arbeid (WGB) tot op heden de nodige verbeteringen
veroorzaken, zien deze leden dit wetsvoorstel als een sterke aansporingsfactor
om alle bovengenoemde instrumenten in te zetten om die cultuuromslag sneller
te bewerkstelligen. Deze leden gaan uit van de principiële situatie dat
elk mens op zich uniek en van waarde is en daarom niet op grond van welke
reden ook zondermeer uitgesloten mag worden van deelname aan de samenleving
en aan arbeid of van de toegang tot voorzieningen zoals voor rechthebbende
inwoners van ons land is geregeld. Deze leden zijn het, zoals het bovengestelde
duidelijk moge maken, met de regering eens dat op het terrein van de arbeid
op dit moment zulke grote knelpunten en klachten aanwezig zijn dat wetgeving
nodig is. Zij delen ook de visie van de regering dat het zowel een overheids-
als een maatschappelijk belang dient om zoveel mogelijk mensen in staat te
stellen en te stimuleren om aan de arbeidsmarkt deel te nemen. Ook zij achten
dit van economisch grote betekenis voor de houdbaarheid van zorg en zekerheid
en voor de sociale samenhang. Wel zijn zij licht teleurgesteld dat weinig
blijk wordt gegeven van een wat principiëlere uitgangspositie. Is hieraan
voortvarendheid debet? Zo ja, dan zagen deze leden graag alsnog een wat bredere
beschouwing tegemoet.De leden van de VVD-fractie bezien het nu voorliggende wetsvoorstel voor
wat betreft hun inbreng in dit verslag op een aantal hoofdpunten. Deze betreffen
voornamelijk de politieke beoordeling. Deze leden houden nadrukkelijk rekening
met de mogelijkheid van een nader verslag en motiveren dit als volgt. Begin
februari 1998 zal vanuit het Landelijk bureau leeftijdsdiscriminatie een expliciet
op dit wetsvoorstel betrekking hebbend rapport verschijnen, met preadviezen
van een tweetal hoogleraren in samenwerking met de voorzitter van de Commissie
gelijke behandeling. Het lijkt deze leden van het grootste belang om over
deze preadviezen te beschikken alvorens een finaal oordeel over
het wetsvoorstel zoals het nu voorligt te vormen. Voor deze leden geldt weliswaar
urgentie als het gaat om totstandkoming van wetgeving op dit terrein, maar
tegelijkertijd hechten deze leden eraan om, nu eenmaal besloten is om over
te gaan tot wetgeving, deze wetgeving dan ook zo zorgvuldig mogelijk te doen
zijn. Is de regering bereid deze adviezen mee te nemen in de nota naar aanleiding
van dit verslag? Dit veroorzaakt weliswaar vertraging doch de leden van de
VVD-fractie hechten daar om nog een reden aan. Het is deze leden opgevallen
dat er voor het wetsvoorstel zoals het er nu ligt, weinig draagvlak is. Waar
het de tegenstanders betreft, gaven deze leden al aan van de argumenten contra
wettelijke regelingen zeer beslist niet onder de indruk te zijn geraakt. Voorstanders
van wetgeving hebben echter eveneens grote twijfels geuit, waarvan niet alleen
de beperkte reikwijdte onderdeel uitmaakt maar vooral ook de systematiek in
relatie tot de AWGB en de WGB. Deze vooral inhoudelijke, juridische commentaren
baren deze leden zorgen. Zou de regering uitgebreid willen ingaan op deze
punten, dan zijn nadere adviezen waarschijnlijk zeer bruikbaar. De leden van
de VVD-fractie zijn benieuwd naar de reactie van de regering op dit punt.Voor de aan het woord zijnde leden is van belang dat normstelling en systematiek
van dit wetsvoorstel latere toepassing op andere terreinen van het maatschappelijk
leven toelaten. Deze leden gaan uit van een zoveel mogelijk gelijkgerichte
systematiek met andere wetgeving op het terrein van discriminatie. Dit komt
uitvoering en duidelijkheid ten goede. Juist het verwijt van de tegenstanders
als zou dit voorstel «slechts symboolwetgeving» behelsen mag niet
bewaarheid worden. Deelt de regering deze mening?De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennis genomen van
het wetsvoorstel. Zij zijn verheugd dat de regering met dit wetsvoorstel wil
komen tot een wettelijk verbod op leeftijdsdiscriminatie bij werving en selectie
bij arbeid. Deze leden pleiten al lang voor regelgeving inzake leeftijdsdiscriminatie.
Bij de behandeling van de WGB hebben zij er destijds op aangedrongen het criterium
«leeftijd» in de wet op te nemen. Helaas was daar toen geen meerderheid
voor. Ook in deze kabinetsperiode hebben de leden van de D66-fractie er meerdere
malen bij de regering op aangedrongen te komen met een visie en een wetsvoorstel
omtrent dit punt. Want alle inspanningen van sociale partners ten spijt is
er naar de mening van deze leden nog niet veel verbeterd op dit terrein.Hoewel deze leden verheugd zijn over het voorliggende wetsvoorstel, vinden
zij het jammer dat het lang heeft geduurd voordat het is ingediend. Reeds
in 1995 is in een aangenomen motie nadrukkelijk verzocht actie te nemen op
dit punt. In 1996 hebben deze leden samen met de leden van de CDA-fractie
gevraagd over te gaan tot uitvoering van de motie. De Minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid heeft toen aangegeven dat men bezig was met een (interdepartementaal)
onderzoeksrapport omtrent leeftijdsgrenzen in wet- en regelgeving. Aan de
Stichting van de Arbeid en de Raad voor het Overheidspersoneelsbeleid is advies
gevraagd. Hoewel de Stichting van de Arbeid gevraagd was voor 1 oktober 1996
te reageren, kwam dit advies pas in mei 1997. Daarmee is kostbare tijd onnodig
verloren gegaan.Deze leden ondersteunen van harte het initiatief tot deze wet. Immers,
over de noodzaak te komen tot een wettelijk verbod op onderscheid op grond
van leeftijd zijn velen het al lang eens. Zo bleek op de landelijke melddag
leeftijdsdiscriminatie in februari 1996 dat tweederde van de gemelde klachten
betrekking heeft op het stellen van leeftijdsgrenzen op het terrein van de
arbeid, waarvan het merendeel van de klachten het stellen van leeftijdsgrenzen
bij vacatures en het afwijzen om reden van leeftijd bij sollicitaties, betreft.
Deze uitslag baart de leden van de D66-fractie zorgen. Zij realiseren
zich dat leeftijd op de arbeidsmarkt een grote rol speelt, niet alleen bij
werving en selectie, maar ook bij scholingsmogelijkheden, loopbaankansen en
ontslag. Bovendien betreft het steeds meer mensen en lijkt de leeftijd snel
neerwaarts te verschuiven. Op de landelijke melddag waren het voornamelijk
vijftigers die belden, maar ook veel veertigers en zelfs dertigers. Verhalen
van mensen die ondanks hun ervaring, vele sollicitaties en afwijzingen het
etiket «afgeschreven» hebben gekregen, verhalen over een afwijzende
houding van arbeids- en uitzendbureaus.Hoewel de leden van de D66-fractie ingenomen zijn met het initiatief van
de kant van de regering, plaatsen zij nogal wat kritische kanttekeningen bij
het onderhavige wetsvoorstel. Deze kanttekeningen betreffen met name de systematiek
van de wet, de reikwijdte van de wet, de normstelling, de objectieve rechtvaardiging
en het toetsingskader.Leeftijdsgrenzen op de arbeidsmarkt, en zeker bij werving en selectie,
zijn voor de leden van de D66-fractie niet vanzelfsprekend, hoewel ze in ons
arbeidsbestel veelvuldig voorkomen, zowel in wet- en regelgeving als in (collectieve)
arbeidsovereenkomsten. Leeftijdscriteria kunnen een rol spelen bij de toetreding
tot, de deelname aan en de uittreding uit het arbeidsproces. Zij zien een
verbod op onderscheid op grond van leeftijd bij werving en selectie als een
eerste stap op weg naar het uitbannen van leeftijdsdiscriminatie. Immers,
op het terrein van de arbeid bestaat er een grote mate van samenhang tussen
verschillende aspecten. Deze leden wijzen op de in de praktijk moeilijke afbakening
van werving en selectie ten opzichte van arbeidsvoorwaarden (o.m. scholing,
loopbaanbegeleiding) en ontslag. Ook Arbeidsvoorziening en uitzendbureaus
moeten volgens deze leden de opdracht krijgen ouderen niet meer bij voorbaat,
zoals nu nog zo vaak gebeurt, uit te sluiten van arbeidsbemiddeling en scholing.Zoals zal blijken uit dit verslag zijn de aan het woord zijnde leden verheugd
over het initiatief van de regering. Kritisch zijn deze leden ten aanzien
van de normstelling. Deze is onvoldoende geconcretiseerd, wat onduidelijkheid
schept bij de invulling van de objectieve rechtvaardigingstoets. Ook de reikwijdte
van de wet behoeft naar de mening van deze leden uitbreiding. Nu zijn er tal
van problemen bij de afbakening van werving en selectie. De grens tussen bijvoorbeeld
ontslag en promotie is vaag. Deze leden vragen om meer helderheid omtrent
dit punt. Als laatste punt van kritiek geven de leden van de fractie van D66
aangeven de objectieve rechtvaardiging nogal vaag te vinden. Wat wordt hieronder
precies verstaan? Wat is het toetsingskader? Deze leden vinden de suggestie
die omtrent dit punt door de LBL is gedaan aantrekkelijk. De LBL pleit voor
het opnemen in de wet van een «in ieder geval»-bepaling.Eind januari zal een tweetal preadviezen van prof.mr. I. P. Asscher-Vonk
en prof.mr. A.W. Heringa worden gepresenteerd over algemene wetgevingsaspecten
van leeftijdsdiscriminatie en tevens over dit wetsvoorstel. Het lijkt de leden
van de D66-fractie, in navolging van de leden van de VVD-fractie, zinvol deze
preadviezen mee te kunnen nemen in de standpuntbepaling in deze. Daarnaast
verwijzen zij naar het (interdepartementaal) rapport inzake leeftijdsgrenzen
in wet- en regelgeving. Deze moeten kritisch worden getoetst. Hoe moet dit
rapport in samenhang worden gezien met het voorliggende wetsvoorstel, zo vragen
ook deze leden? En wat gaat er verder met de uitkomsten van het rapport gebeuren?De leden van de fractie van GroenLinks hebben met grote belangstelling
kennis genomen van dit wetsvoorstel. Zij zien dit wetsvoorstel als een kleine,
maar belangrijke stap in het tegengaan van uitsluiting van mensen vanwege
hun leeftijd.Leeftijdsdiscriminatie is een fenomeen dat zich, zo blijkt uit bijvoorbeeld
het verslag van een op 29 februari 1996 gehouden melddag, op tal van maatschappelijk terreinen voordoet en in beginsel ook alle generaties
kan betreffen, aldus de leden van de fractie van GroenLinks. Veelal worden
mensen uitgesloten of tenachtergesteld vanwege een te hoge leeftijd, maar
het komt ook voor dat mensen wegens een te jonge leeftijd op belemmeringen
stuiten. Het valt deze leden op dat de regering in de memorie van toelichting
nauwelijks ingaat op leeftijdsdiscriminatie in het algemeen, maar al snel
overstapt naar het terrein van de arbeid. Toch zouden deze leden graag een
meer integraal oordeel van de regering horen over met name het rapport «Leeftijdsgrenzen
in wet- en regelgeving» en over het in de praktijk vóórkomen
van leeftijdsgrenzen op andere terreinen dan de betaalde arbeid. Wanneer is
over genoemd rapport een kabinetsreactie te verwachten? Voorts zijn deze leden
benieuwd naar de visie van de regering op artikel 13 van het Verdrag van Amsterdam,
waarin leeftijd uitdrukkelijk is genoemd in een reeks van non-discriminatiegronden.
Is de regering het met deze leden eens dat dit artikel noopt tot een grondige
bezinning op de vraag of leeftijdsdiscriminatie niet in meer algemene zin
bij wet verboden moet worden?Parallel daaraan rijst de vraag hoe de regering aankijkt tegen de wenselijkheid
om ook op andere terreinen dan het arbeidsovereenkomsten- en ambtenarenrecht
wettelijke maatregelen te nemen tegen in de praktijk voorkomende vormen van
leeftijdsdiscriminatie, bijv. in de sfeer van onderwijs en gezondheidszorg.
Door nu te kiezen voor normstelling in het BW en in de Ambtenarenwet is het
denkbaar dat te zijner tijd verbrokkeld over een aantal wetten maatregelen
staan om leeftijdsdiscriminatie te bestrijden of te verbieden, terwijl het
alsdan wellicht verkieslijker zou zijn om een meer algemene norm te introduceren.
Een dergelijk proces hebben we de afgelopen decennia ook zien optreden bij
de bestrijden van vrouwendiscriminatie. Hoe kijkt de regering aan tegen dit
dilemma?De leden van de fractie Groep Nijpels zijn verheugd over het feit dat
de regering met een wettelijke regeling voor de bestrijding van leeftijdsdiscriminatie
komt. Deze leden hopen dat deze wet verbod leeftijdsdiscriminatie bij werving
en selectie bij arbeid het begin zal zijn van het uitbannen van leeftijdsdiscriminatie
en leeftijdsgrenzen in de huidige en toekomstige wetgeving.Volgens de leden van de fractie Groep Nijpels dient het onderhavige wetsvoorstel
uitgebreid te worden met wetgeving gericht op een samenhangend geheel van
arbeidsparticipatie en arbeidsduur. Daarbij denken zij aan uitbreiding van
de nu voorgestelde norm tot terreinen als arbeidsvoorwaarden, bevordering,
beroeps-opleiding en ontslag. Alleen dan bestaat er volgens deze leden een
gerede kans dat het beoogde effect, een verhoogde arbeidsparticipatie van
ouderen, werkelijkheid wordt. Niet alleen zal de instroom van oudere werknemers
hierdoor groter kunnen worden; de huidige uitstroom van oudere werknemers
kan hierdoor aanmerkelijk worden afgeremd. De aan het woord zijnde leden zijn
dezelfde mening toegedaan als het Landelijk bureau leeftijdsdiscriminatie,
dat wetgeving op alle terreinen van het maatschappelijk leven een effectieve
bijdrage dient te leveren aan de bescherming van de burger tegen onrechtvaardig
leeftijdsonderscheid. Zij betreuren het dat wetgeving noodzakelijk is om de
leeftijdsfactor als discriminatiegrond te uit te bannen. Helaas heeft de praktijk
geleerd dat arbeidsparticipatie van ouderen niet vanzelfsprekend is.Slechts bij economische groei en gebrek aan arbeidskrachten wordt door
werkgevers gedacht aan het vasthouden van en/of het aannemen van ouderen.
De beeldvorming omtrent oudere werknemers kenmerkt zich nog steeds door hoge
loonkosten en lagere arbeidsproductiviteit dan jongere werknemers.De leden van de fractie Groep Nijpels zien het onderhavige wetsvoorstel
dan ook als een stap in de goede richting. Mede omdat de intrekking van de
Ouderenrichtlijn in het kader van het ontslagvergunningsbeleid en het aandringen op een beter en aangepast ondernemingsbeleid voor de arbeid
en arbeidsomstandigheden van ouderen niet veel hebben geholpen.Nu dient bij massa-ontslag en reorganisaties van bedrijven het anciënniteits-
of evenredigheidsprincipe gehanteerd te worden. De aan het woord zijnde leden
vragen zich af aan de hand van welke criteria.De leden van de RPF-fractie hebben met belangstelling kennis genomen van
het wetsvoorstel. Hiermee is uitvoering gegeven aan de motie Wolters en Bijleveld-Schouten.
Uit de memorie van toelichting valt niet goed af te leiden waarom deze uitvoering
zo lang op zich heeft laten wachten. Deze leden vragen zich met name af welke
actie de regering in het eerste half jaar van 1996 terzake heeft ondernomen.Hoewel de doelstelling van het wetsvoorstel, het voorkomen van leeftijdsdicriminatie
bij werving en selectie bij arbeid, niet ter discussie staat, bestaat er verschil
van inzicht over de wijze waarop dit doel moet worden bereikt. Zo wijst de
Raad van State de nu gekozen route radikaal af. De leden van de RPF-fractie
kunnen zich in belangrijke mate vinden in de reactie van de regering, al zijn
zij uiteraard ook van oordeel dat moet worden gewaakt voor het creëren
van symboolwetgeving. Als zij de regering goed begrijpen is de verwachting
dat van deze wet, mede om dat ze wel reële sanctiemogelijkheden bevat,
vooral een preventieve werking uitgaat.De leden van de SGP-fractie hebben kennis genomen van het wetsvoorstel
en de daarbij behorende toelichting. Zij geven aan het van belang te vinden
dat er grondig wordt nagedacht over de positie van ouderen in de samenleving
in het algemeen en op de arbeidsmarkt in het bijzonder. Ook de regering geeft
er door middel van diverse voorstellen blijk van zich de positie van ouderen
aan te trekken. Hoewel de aan het woord zijnde leden de aan het wetsvoorstel
ten grondslag liggende motie indertijd hebben gesteund en zij de intentie
van de regering kunnen begrijpen, rijzen er naar aanleiding van het voorliggende
voorstel bij deze leden echter teveel vragen om hiermee zonder meer instemming
te kunnen betuigen. Daarbij loopt hun kritiek voor een gedeelte parallel met
die van de Raad van State, die zelfs tot een geheel negatief oordeel kwam.Het wetsvoorstel is erop gericht het deelnemen van ouderen aan het arbeidsproces
te bevorderen. Het is voor deze leden echter zeer de vraag of het wetsvoorstel
stimulansen in die richting in zich heeft. Zij zijn ervan overtuigd dat, indien
werkgevers aan een sollicitant alleen op basis van diens leeftijd niet de
voorkeur geven, zij dit niet dusdanig expliciet zullen aangeven, dat dit motief
als zodanig ook controleerbaar is. De veelheid aan redenen, die ertoe leiden
een kandidaat al dan niet aan te nemen is zo complex van aard, dat deze leden
het illusoir vinden te denken dat door middel van een verbod op leeftijdsdiscriminatie
als voorgesteld in dit wetsvoorstel deze specifieke afwijzingsgrond expliciet
gemaakt kan worden. Ook uit de toelichting is deze leden niet helder geworden
op basis waarvan de regering tot de slotsom is gekomen, dat een dergelijk
verbod in enigerlei mate effectief zou kunnen zijn. Zij vragen op die cruciale
vraag nog eens een uitdrukkelijke reactie van de regering.De demografische ontwikkelingen hebben de achterliggende tijd meer dan
eens geleid tot bespiegelingen over de in de toekomst toenemende noodzaak
tot arbeidsparticipatie door ouderen. Ook de regering heeft daar bij gelegenheid
uitdrukking aan gegeven. De leden van de SGP-fractie werpen naar aanleiding
van deze constatering de vraag op of in het licht van de demografische ontwikkelingen
een verbod op leeftijdsdiscriminatie nog wel zo relevant is. Immers, bij de
huidige groei van de economie en werkgelegenheid is, de huidige demografische
situatie in aanmerking genomen, te voorzien dat ouderen meer en meer zullen
moeten worden betrokken in het arbeidsproces om aan de toenemende vraag naar producten en diensten te kunnen voldoen. Gegeven deze situatie, welke
feitelijke betekenis moet dan aan een verbod als voorgesteld worden toegekend?De leden van de GPV-fractie hebben kennis genomen van het wetsvoorstel.
Ze zijn van oordeel dat discriminatie op de arbeidsmarkt zoveel mogelijk moet
worden tegengegaan. Zij vinden het onacceptabel als groepen mensen enkel en
alleen vanwege hun leeftijd geen of minder kans maken om deel te nemen aan
het arbeidsproces. Nu is gebleken dat ondanks de aanbevelingen van de Stichting
van de Arbeid bij werving en selectie nog op grote schaal leeftijdsgrenzen
worden gehanteerd, die niet noodzakelijk worden geacht met betrekking tot
de te vervullen vacature, vinden zij het verdedigbaar dat de overheid maatregelen
neemt dit tegen te gaan. Deze leden betwijfelen echter of met dit wetsvoorstel
door de reikwijdte en de gehanteerde normstelling wel een effectieve bijdrage
zal worden geleverd aan het daadwerkelijk voorkomen van leeftijdsdiscriminatie.
Ook onder de huidige wetgeving is leeftijdsdiscriminatie immers al strafbaar.
Wat is dan de meerwaarde van dit voorstel? Wordt als gevolg van de voorgestelde
maatregelen discriminerend gedrag van werkgevers eerder strafbaar of beperkt
dit voorstel zich tot het bieden van handreikingen waarmee het verbod op leeftijdsdiscriminatie
beter kan worden gehandhaafd? Kan de regering tevens aangeven of en in welke
mate dit wetsvoorstel ertoe bijdraagt dat de oorzaak van het discrimineren
naar leeftijd wordt weggenomen? Is voor het wegnemen van de oorzaak niet meer
nodig dan een expliciet verbod? 2. De voorstellen 2.1 Algemeen; reikwijdteDe leden van de PvdA-fractie constateren dat in dit wetsvoorstel is aangesloten
bij de systematiek van het wettelijk verbod van onderscheid naar arbeidsduur.
Daardoor wordt een open norm gehanteerd: het maken van onderscheid is verboden
tenzij het objectief is gerechtvaardigd. De keuze voor deze systematiek is
niet voor de hand liggend en de argumentatie ervan is niet overtuigend. Waarom
is er niet gekozen voor de systematiek van de Wet gelijke behandeling, waar
een gesloten systeem wordt gehanteerd? Nu ontbreekt ook het begrippenkader
van direct en indirect onderscheid en een toetsingskader voor de verschillende
wettelijke uitzonderingsgronden op het verbod van direct onderscheid. Deze
leden zouden dus graag uitvoeriger beargumenteerd zien waarom niet is aangesloten
bij de systematiek van de Wet gelijke behandeling.Deze leden vragen zich af waarom niet besloten is de werking van dit wetsvoorstel
uit te breiden tot bijvoorbeeld het loopbaan-, scholingsbeleid en de arbeidsvoorwaarden.
De constatering dat op deze terreinen geen harde knelpunten bekend zijn lijkt
wat tekort door de bocht. Het rapport van de Stichting van de Arbeid «Leeftijd
en Arbeid» maakt ook op deze terreinen melding van knelpunten. Het blijkt
dat oudere werknemers minder deelnemen aan scholings- en opleidingsactiviteiten.
Ook blijkt dat het loopbaanbeleid voor oudere werknemers op een laag pitje
staat. Is het niet van belang de employability van oudere werknemers te vergroten?
Welke bezwaren zijn er tegen invoering van een Wet tegen leeftijdsdiscriminatie
bij arbeid, waarvan werving en selectie onderdeel zijn, naar voorbeeld van
de Verenigde Staten, Canada en Nieuw-Zeeland? Ook kan door uitbreiding van
de wet naar het gehele arbeidsterrein worden voorkomen dat à contrario-redeneringen
gaan ontstaan: leeftijdsdiscriminatie is alleen verboden bij werving en selectie,
dus zal het wel mogen op andere terreinen. Ook de leden van de CDA-fractie vragen de regering aan te geven waarom
zij ervoor kiest het verbod op leeftijdsdiscriminatie te beperken tot werving
en selectie. Waarom niet uitgebreid tot de terreinen arbeidsvoorwaarden, bevordering,
opleiding en ontslag? Verschillende organisaties geven aan dat ook daarbij
knelpunten ontstaan. De regering geeft aan dat de Nederlandse samenleving
het zich steeds minder kan veroorloven een groot potentieel aan kennis en
energie onbenut te laten. Deze leden zijn van mening dat het uitsluiten van
oudere werknemers van opleidingen ook leidt tot een dergelijk verlies.Ook interne werving valt onder de werking van dit wetsvoorstel. Kan de
regering aangeven of een situatie van promotie (of juist het passeren van
een werknemer voor promotie), waarbij geen sprake is van expliciete interne
werving, ook onder dit wetsvoorstel valt? Verder vragen de leden van de CDA-fractie
of, als blijkt dat op deze of andere terreinen knelpunten bestaan, de voorgestelde
wetgeving eenvoudig uitgebreid kan worden. Is het met het oog op eventuele
uitbreiding van het verbod op leeftijdsdiscriminatie niet zinvoller dit onder
de Algemene wet gelijke behandeling te brengen? Welke gevolgen heeft in dit
verband het verdrag van Amsterdam waarin leeftijd als nondiscriminatiegrond
wordt erkend naast bijv. ras en sekse?De leden van de CDA-fractie onderschrijven het standpunt van de Commissie
gelijke behandeling dat, waar wettelijke bepalingen geacht worden een voldoende
rechtvaardiging te vormen voor het maken van onderscheid, het voor de hand
ligt een traject uit te zetten om die wettelijke leeftijdsgrenzen zèlf
kritisch te toetsen.De aan het woord zijnde leden constateren met instemming dat met dit wetsvoorstel
een concreet toetsbare norm gesteld wordt gesteld die zich ook richt tot intermediairen.
Zij vragen op welke wijze intermediairen kunnen toetsen of bij de vacature
waarin zij bemiddelen terecht leeftijdsgrenzen worden vermeld en hoe de aansprakelijkheid
op dit punt is geregeld.De leden van de VVD-fractie hebben, zoals reeds gesteld, met belangstelling
dit wetsvoorstel afgewacht. Zij stellen daar bij wel vast dat er vrijwel deze
hele kabinetsperiode overheen is gegaan alvorens dit voorliggende voorstel
voorlag.Des te meer hadden deze leden verwacht dat na de ruime consultatieronde
die er aan voorafging, er een zo volledig mogelijk voorstel zou liggen. Deze
leden zijn verheugd met het voorstel, maar verbazen zich wel over het feit
dat het voorliggende wetsvoorstel zich slechts uitstrekt tot een zeer beperkt
deel van het totale beleidsterrein van arbeid. Zij beschouwen dit voorstel
derhalve als een beperkt begin en stellen vast dat het noodzakelijk zal zijn
om zeer flexibel en alert, met toekomstige monitoring, eventueel nadere onderdelen
van het beleidsterrein later onder te brengen in deze wet. Deelt de regering
deze mening? Daarnaast denken deze leden dat een aantal onderdelen wellicht
reeds op dit moment onderdeel van dit wetsvoorstel zouden kunnen uitmaken.
Hierbij valt te denken aan onderdelen van arbeidsvoorwaardenbeleid, als doorstroming
en promotie, beroepsscholing en arbeidsmarkt-toeleidingsinstrumentarium en,
zeker niet het minst, aan ontslag. Het simpele feit dat de Ouderenrichtlijn
werd ingetrokken waarborgt in de visie van deze leden allerminst dat er geen
ontslag op grond van leeftijd meer voorkomt. Hiervoor hoeft uitsluitend gekeken
te worden naar recente mediaberichten, naar aanleiding waarvan deze leden
ook schriftelijke vragen hebben gesteld over hoe de regelgeving regelmatig
ontdoken kan worden. Deze leden achten de onderbouwing op dit onderdeel te
dun. Verder stelt de regering dat bijv. ten aanzien van scholing zich geen
ernstige knelpunten voordoen. Echter, met zeer grote regelmaat bereiken deze
leden brieven en telefonische berichten waarin hen wel degelijk
wordt meegedeeld door bijv. werklozen dat zij niet voor scholing/opleiding/ondersteuning
in aanmerking zouden komen louter op grond van hun leeftijd. Daarbij stellen
zij vast dat zelfs mensen van in de twintig soms al als «te oud»
bestempeld worden en daarom geen prioriteitsdoelgroep zijn. Deze leden achten
het juist ook voor niet-werkenden van groot belang om een wettelijke voorziening
te treffen waardoor zij zich t.o.v. bijvoorbeeld aanbieders van scholing en
arbeidsmarktbegeleiding kunnen beroepen op rechtvaardige behandeling. Met
name daar waar marktwerking en concurrentie in de sociale zekerheid een steeds
grotere rol gaan spelen en waar de subsidies van diverse overheden lang niet
altijd voldoende zijn, zal door uitvoeringsinstanties scherpe prioriteitstelling
worden toegepast. Nooit mag in de visie van deze leden leeftijd een reden
vormen om mensen uit te sluiten van het beschikbare instrumentarium. Deelt
de regering deze mening?Mogen deze leden ervan uitgaan dat de regering zeer grote noodzaak zag
tot het maken van een begin van wetgeving en daarom voortvarend een begin
heeft willen maken met het nu voorliggende voorstel, waarbij het voornemen
wel bestaat om bovengenoemde onderdelen in een wat later stadium nog toe te
voegen? Kan hierop alsnog een uitgebreide beschouwing worden gegeven? Deze
leden kunnen zich verder niet aan de indruk onttrekken dat de sterke nadruk
die nu in de onderbouwing van het voorstel wordt gelegd op in de eerste plaats
een economisch belang in plaats van een wat meer principiële reden tot
wetgeving aan dezelfde «gevoelens van urgentie» debet zijn. Klopt
deze indruk en zou ook hieraan in de reactie een wat uitgebreidere beschouwing
gewijd kunnen worden?Op de terreinen van scholing en arbeidsvoorwaarden ziet de regering geen
aanleiding om onderscheid op leeftijd wettelijk te verbieden, noch op andere
maatschappelijke terreinen. Als argument, zo constateren de leden van de fractie
van D66, voert de regering aan dat op deze terreinen geen harde knelpunten
bekend zijn en dat zelfs voor wat betreft het ontslag er al voldoende wettelijke
waarborgen zijn om ongerechtvaardigd onderscheid naar leeftijd tegen te gaan.
Per 1 januari 1994 is de Ouderenrichtlijn ingetrokken, waardoor het niet meer
mogelijk is om bij voorrang ouderen te ontslaan in geval van massa-ontslag
en reorganisaties. Ook zouden de verplichtingen die voortvloeien uit «goed
werkgeverschap» voldoende bescherming bieden. Extra bescherming zou
alleen nodig zijn in de pre-contractuele fase en bij het daadwerkelijk aangaan
van de arbeidsovereenkomst. De leden van de D66-fractie zijn door deze argumenten
niet overtuigd en vinden de regering in deze wat al te optimistisch en eigenlijk
ook wat kort door de bocht. Het intrekken van de Ouderenrichtlijn heeft er
tot nu toe nog steeds niet toe geleid dat oudere werknemers niet meer vanwege
hun leeftijd worden ontslagen. Ook leeftijdsdiscriminatie bij het aanbieden
van scholing, zowel binnen het bedrijf als door derden (arbeidsbureaus, uitzendbureaus)
komt helaas nog veelvuldig voor. Ook is het onbestreden dat oudere werknemers
nog te vaak worden veronachtzaamd in de sfeer van scholings- en opleidingsvoorzieningen
van ondernemingen. In de praktijk komt het nogal eens voor dat loopbaanbegeleiding
geldt tot bijv. 40 jaar.De leden van de D66-fractie vragen zich voorts af waarom de reikwijdte
beperkt zou moeten zijn tot degenen die «onder gezag» arbeid verrichten.De aan het woord zijnde leden wensen nader in te gaan op de gekozen wetssystematiek.
Tijdens de behandeling van de AWGB stelde de regering dat, in tegenstelling
tot de discriminatiegronden die in de AWGB worden genoemd, leeftijd niet bij
voorbaat als een verdacht criterium voor onderscheid kan worden aangemerkt.
Uit de memorie van toelichting blijkt dat de regering bij dit standpunt blijft.
In die zin wordt een verschil gezien met criteria als bijv. geslacht en ras,
die in beginsel wel als verdacht (kunnen) worden aangemerkt. In plaats daarvan
heeft de regering gekozen voor aansluiting bij de systematiek van het wettelijk verbod van onderscheid naar arbeidsduur: het maken van onderscheid
is verboden tenzij het objectief gerechtvaardigd is. Het is aan de Commissie
gelijke behandeling of aan de rechter om in concrete gevallen uit te maken
of van een objectieve rechtvaardiging sprake is. Deze vraag moet worden beantwoord
aan de hand van het toetsingskader zoals dat in het kader van met name indirect
onderscheid (zoals naar ras en geslacht) is ontwikkeld. Voor de keuze voor
aansluiting bij het verbod op onderscheid naar arbeidsduur wordt in de memorie
van toelichting een tweetal argumenten aangevoerd. Aansluiting bij de bestaande
gelijke behandelingssystematiek (zoals neergelegd in de AWGB en de WGB) zou
niet mogelijk zijn omdat voor leeftijd geen gesloten systeem van uitzonderingsgronden
mogelijk is. Daarnaast acht de regering leeftijd niet bij voorbaat een verdacht
criterium; leeftijd kan ook een objectief criterium zijn. De leden van de
D66-fractie vinden aansluiting bij de systematiek van het onderscheid naar
arbeidsduur niet logisch en de argumentatie voor deze keuze niet overtuigend.
Zij verwijzen in dit verband naar het commentaar van de Commissie gelijke
behandeling. Hierin wordt onder meer opgemerkt dat de structuur van het wetsvoorstel
een andere is dan die van de WGB (waarbij in artikel 2, lid 2 aansluiting
wordt gezocht bij artikel 3 van de WGB). De WGB heeft een «gesloten
systeem» waarbij de uitzonderingen op het verbod op het maken van onderscheid
expliciet in de wet zelf te vinden zijn. Daarmee kan de rechter toetsen of
de gehanteerde reden in beginsel terug is te voeren tot een van de uitzonderingsbepalingen.
In het voorliggende wetsvoorstel wordt een open norm gehanteerd: steeds zal
beoordeeld moeten worden of er al dan niet sprake is van een objectieve rechtvaardigingsgrond.
Het zal dus afhangen van verdere interpretatie of een bepaalde reden een geldige
is. Daarmee is het maar de vraag in hoeverre het opnemen van deze reden iets
kan verduidelijken ten aanzien van het al dan niet geoorloofd zijn van een
gehanteerd onderscheid.De leden van de D66-fractie vragen de regering nader in te gaan op deze
en andere kritiekpunten en opmerkingen van de kant van genoemde Commissie.
Gelet op de belangrijke rol die zij krijgt toebedeeld hechten deze leden des
te meer aan een reactie op het commentaar van de Commissie in deze.Het wetsvoorstel beperkt zich tot het terrein van werving en selectie
bij de arbeid, meer in het bijzonder de arbeid als werknemer of als ambtenaar
of ingevolge een andere dan een arbeidsovereenkomst, mits onder gezag arbeid
wordt verricht, aldus de leden van de fractie van GroenLinks. Waarom is het
gezagscriterium in deze definitie bepalend? Betekent dit dat zogenoemde free-lancers
niet onder de reikwijdte van het voorgestelde verbod vallen? Mag bijv. de
Redactie van een tijdschrift free-lance journalisten van een opdracht (blijven)
uitsluiten vanwege hun leeftijd? Zo ja, waarom, en zouden deze en vergelijkbare
groepen economisch actieven ook nog onder de werking van dit verbod kunnen
worden gebracht?Voorts zouden deze leden een uitgebreidere beschrijving op prijs stellen
van wat precies met werving en selectie bedoeld wordt. Valt hieronder bijvoorbeeld
ook de werving voor een beroepsopleiding of werkervaringsplaats die uitzicht
biedt op een dienstverband? Geldt het verbod ook voor stages en proefplaatsingen
die (kunnen) toeleiden naar een betaalde baan of (re)ïntegratie? In hoeverre
onderscheidt interne werving zich van promotie en is het begrip «interne
werving» voldoende duidelijk omlijnd om in de praktijk toegepast te
worden?Hoe kijkt de regering aan tegen de verhouding tussen dit wetsvoorstel
en de praktijk van een vacatureblad dat gratis wordt aangeboden aan belangstellenden
tot een bepaalde leeftijdsgrens? Is deze praktijk strijdig met dit wetsvoorstel?
Zo neen, waarom niet? Niet alleen over het wettelijk instrument, maar ook over de reikwijdte
van het wetsvoorstel zelf bestaat onvrede, aldus de leden van de RPF-fractie.
Van diverse zijden is gevraagd ook op andere terreinen een verbod op het stellen
van leeftijdsgrenzen te stellen. In dit licht vragen deze leden in hoeverre
de regering het voorliggende voorstel ziet als een stap op weg naar wetgeving
inzake leeftijdsdicriminatie op andere maatschappelijke terreinen. Wat dat
laatste betreft vinden zij dat de regering niet te gemakkelijk van haar verantwoordelijkheid
mag weglopen door slechts op te merken dat er geen harde knelpunten bekend
zijn op de terreinen scholing en arbeidsvoorwaarden. Ziet de regering het
niet als een overheidstaak daarnaar dan onderzoek te verrichten, mede gelet
op het feit dat er signalen zijn dat op deze terreinen wel degelijk leeftijdsdiscriminatie
plaatsvindt?Aansluitend informeren deze leden wat zich er inhoudelijk precies tegen
verzet om leeftijdsdiscriminatie onder de werking van de AWGB te brengen als
deze vorm van discriminatie naar het oordeel van de regering op termijn op
meer terreinen wettelijk moet worden verboden.De leden van de RPF-fractie zijn nog niet overtuigd van de wenselijheid
om de werkingssfeer van het wetsvoorstel zodanig te beperken, dat overeenkomsten
van opdracht of aanneming van werk en van het vrije beroep daarbuiten vallen.
Kan de regering dit nader motiveren? 2.2 Openbaarmaking van de reden van onderscheid naar leeftijdIndien de reden voor te maken onderscheid verplicht genoemd moet worden
in advertenties e.d., waarom geldt dit dan niet voor de onder de AWGB verboden
discriminatiegronden, zo vragen de leden van de VVD-fractie.De leden van de D66-fractie kunnen instemmen met een expliciet verbod
van leeftijdsgrenzen in advertenties en het openbaar maken van de reden van
onderscheid naar leeftijd in advertenties. Dit kan effectief zijn om werkgevers
en intermediairs te dwingen functie-eisen en leeftijdsgrenzen critisch te
beoordelen. Indien een werkgever meent voor een vacature toch een leeftijdsgrens
te moeten stellen, dan is dit alleen toegestaan wanneer daar een objectieve
rechtvaardiging voor bestaat. Ook de motivering voor de leeftijdsgrens moet
worden vermeld.De Commissie gelijke behandeling wijst er voorts op dat het haar merkwaardig
voorkomt dat de verplichting om de reden voor het gemaakte onderscheid te
noemen in advertenties e.d. nu behalve voor onderscheid op grond van geslacht
ook zou gelden voor leeftijd, maar niet geldt voor de onder de AWGB verboden
discriminatiegronden. Ook deze leden willen graag een reactie van de regering
vernemen op dit punt.De leden van de GPV-fractie begrijpen dat werkgevers die voor een vacature
toch een leeftijdsgrens stellen, de reden hiervan in de personeelsadvertentie
moeten vermelden. Bestaat hierdoor niet het gevaar dat leeftijdsdiscriminatie
wordt versluierd, want hiermee is toch niet verzekerd dat de reden een geldige
is? Zal de Commissie gelijke behandeling ook hierop actief toezien, door eventueel
steekproefsgewijs de geldigheid van de opgegeven reden na te gaan? Tevens
vragen deze leden of dit wetsvoorstel ook niet contra-productief kan werken
doordat sollicitanten niet meer te horen krijgen dat ze vanwege hun leeftijd
zijn afgevallen. Wordt een beroep op de rechter daarmee niet moeilijker gemaakt? 2.3 NormstellingAls voorbeeld van objectief gerechtvaardigd onderscheid naar leeftijd
worden genoemd beroepsactiviteiten die bestaan uit de persoonlijke verzorging,
verpleging of opvoeding dan wel hulpverlening aan personen. De leden van de
PvdA-fractie kunnen zich goed voorstellen dat dit in deze situaties van toepassing
kan zijn op een onderscheid naar geslacht, maar kunnen zich moeilijk voorstellen
dat een onderscheid naar leeftijd in deze gevallen van belang is. Graag zouden
zij dit met een voorbeeld toegelicht zien.Niet alle genoemde voorbeelden van objectieve rechtvaardigingsgronden
kunnen de leden van de CDA-fractie overtuigen. Zo vragen zij wat de noodzaak
is van het stellen van leeftijdsgrenzen in de hulpverlening. Ook het voorbeeld
dat arbeid om lichamelijke redenen niet zou kunnen worden verricht overtuigt
deze leden niet. Is het niet beter uit te gaan van individuele geschiktheid
of ongeschiktheid, bijvoorbeeld uit een geneeskundig onderzoek? Herkenbaarheid
voor klanten of een evenwichtige leeftijdsopbouw zijn naar de mening van deze
leden ook niet zonder meer een objectieve rechtvaardigingsgrond. Kan de regering
hierop een nadere toelichting geven?Deze leden vragen voorts of van objectieve rechtvaardiging sprake is indien
een bedrijf of een instelling uitdrukkelijk personeel tot een bepaalde leeftijd
werft omdat dit in het algemeen goedkoper is. Mag bijvoorbeeld een school
uitdrukkelijk jonge leraren werven omdat de salarislast dan minder is? Mag
een kerkelijke gemeente om deze reden een jonge predikant werven?De aan het woord zijnde leden kunnen de redenering van de regering volgen
dat bij het minimumjeugdloon aangenomen wordt dat jongeren nog niet als «vakvolwassen»
beschouwd kunnen worden en een geringer behoeftepatroon hebben. Daaruit concludeert
de regering dat voor zeer eenvoudige functies een werkgever gericht jongeren
mag werven en hen het wettelijk minimumjeugdloon betalen. Deze leden vragen
of het niet zo is dat op z'n minst een deel van deze functies geschikt zijn
voor werkzoekenden met een lage of geen opleiding en ervaring. Dit geldt in
het bijzonder voor díe banen die fysiek zwaar zijn (zoals vakkenvullen
in een supermarkt), en daardoor niet speciaal geschikt voor jongeren. Is er
in dat geval geen sprake van leeftijdsdiscriminatie?Deze leden vragen voorts of dit wetsvoorstel ook gevolgen heeft voor de
vrijstelling van sollicitatieplicht voor oudere werklozen.De regering heeft ervoor gekozen aan te sluiten bij de systematiek van
het wettelijk verbod van onderscheid naar arbeidsduur, aldus de leden van
de VVD-fractie. Tenzij dit objectief gerechtvaardigd kan worden is het maken
van onderscheid verboden. Of en hoe precies sprake is van een objectieve rechtvaardiging
wordt gelaten aan de Commissie Gelijke Behandeling en aan de rechter. Deze
zullen aan de hand van het ontwikkelde toetsingskader inzake indirect onderscheid
naar ras en geslacht moeten trachten de vraag te beantwoorden. De Regering
acht aansluiting bij de bestaande gelijke behandelingssystematiek zoals gesteld
in AWGB en WGB m/v niet mogelijk omdat voor leeftijd geen gesloten systeem
van uitzonderingsgrond mogelijk is. Het zou ook een niet bij voorbaat verdacht
criterium zijn, maar soms zelfs objectief te rechtvaardigen. Wanneer de regering
betoogt dat leeftijd een zelfstandige discriminatiegrond is in de zin van
artikel 1 van de Grondwet, geldt dit toch niet voor arbeidsduur? Daarbij ligt
de motivering eerder op het terrein van de sociale politiek waarbij het wegnemen
van belemmeringen tot deelname aan arbeid in leeftijd ligt. De keuze om dit
verbod de systematiek van non-discriminatie te laten volgen, hing vooral samen
met het feit dat arbeidsduur een vorm van indirect sekse-onderscheid kan zijn.
Acht de regering leeftijd nu wel of niet een eigen non-discriminatiegrond
in de zin van artikel 1 van de Grondwet? En welke samenhang vertoont dit wetsvoorstel
met de erbij horende motivering met het recentelijk onder Nederlands voorzitterschap
totstandgekomen Verdrag van Amsterdam, dat leeftijd uitdrukkelijk als één van de non-discriminatiegronden noemt in artikel
13, zo vragen ook deze leden.De systematiek van gelijke behandeling behelst meer dan alleen een gesloten
systeem van uitzonderingsgronden. Ook het begrippenkader van direct en indirect
onderscheid en specifieke toetsingskaders voor de verschillende wettelijke
uitzonderingsgronden op het verbod van direct onderscheid maken hier deel
van uit. De ratio hiervoor is mede dat een aantal uitzonderingen op het verbod
van (direct) onderscheid een eigen samenstel van afwegingen vergt die uit
oogpunt van rechtszekerheid ook in de wet werden neergelegd. De memorie van
toelichting gaat in de visie van de leden van de VVD-fractie voorbij aan het
reeds ontwikkelde toetsingskader voor voorkeursbehandeling wegens ras en sekse
zoals neergelegd in de AWGB. In de MvT wordt gesproken over een objectieve
rechtvaardiging om in voorkomende gevallen «evenwichtige leeftijdsopbouw»
van toepassing te achten. Het doel van deze voorkeursbehandeling naar leeftijd
moet gericht zijn op een «werkelijk belang van de onderneming».
De AWGB bepaalt dat er sprake moet zijn van aantoonbare achterstanden en dat
de voorkeursbehandeling moet leiden tot bevoordeling van de achterstandsgroep
en geschikt moet zijn om de achterstand in te halen. Kan de regering deze
verschillen nader onderbouwen? Het is deze leden bijvoorbeeld echt onduidelijk
waarom leeftijd bij persoonlijke verzorging een objectieve rechtvaardiging
zou zijn. Een dergelijke uitzondering voor onderscheid op ras ontbreekt (in
de visie van de VVD-leden terecht) terwijl deze leden de vergelijkbare uitzondering
voor sekse in verband met recht op privacy en/of schaamtegevoelens wel acceptabel
achten. Hooguit zou de zwaarte van het vak (bijvoorbeeld het moeten tillen
van patiënten) een rol kunnen spelen. Maar zelfs daarvoor zijn technische
ontwikkelingen een oplossing in veel gevallen.Zowel de Commissie gelijke behandeling als de rechter zouden wel eens
grote problemen kunnen ondervinden bij het zoeken naar consistentie tussen
de verschillende non-discriminatiegronden. Deelt de regering dit standpunt
van o.a. het LBL?De leden van de VVD-fractie vragen zich af of, indien leeftijd een niet
bij voorbaat verdacht criterium wordt geacht, niet juist de noodzaak bestaat
om in de wet zo concreet mogelijk vast te leggen in welke gevallen wel of
geen sprake is van leeftijd als objectief criterium. Bijvoorbeeld door een
«in ieder geval»-bepaling op te nemen waarin nu al een aantal
gevallen worden aangegeven die een objectieve rechtvaardiging opleveren. Kan
e.e.a. eventueel aangevuld worden met meer specifieke toetsingskaders, met
uit de AWGB en WGB afkomstige elementen? Voor deze constructie werd niet gekozen.
Kan dit nader worden toegelicht?Met de Commissie gelijke behandeling vragen ook deze leden zich af waarom
het voorstel zich beperkt tot diegenen die «onder gezag» arbeid
verrichten. De normstelling omvat het maken van onderscheid «bij het
aangaan van een arbeidsovereenkomst» en «bij het verlenen van
een aanstelling» (de voorgestelde art. 7:648a BW en 125h AW). Het is
deze leden niet duidelijk welk type onderscheid hiermee bedoeld wordt. De
MvT stelt alleen maar dat onder «aangaan van de arbeidsovereenkomst»
wordt verstaan de daadwerkelijke totstandkoming daarvan. Mensen die zich bij
het aangaan van de arbeidsovereenkomst ten onrechte gepasseerd achten, nemen
ten opzichte van de werkgever juist geen contractuele positie in en kunnen
dus ook de betreffende werkgever niet in rechte aanspreken op basis van het
arbeidsovereenkomstrecht. Het is niet duidelijk of dit geval van discriminatie
bestreken wordt door het voorgestelde artikel 7:648a BW of door artikel 1.Ook voorzien deze leden problemen bij de afbakening van werving en selectie
ten opzichte van arbeidsvoorwaarden. Zoals bekend mag worden verondersteld,
treden deze leden niet graag in het onderlinge onderhandelingsproces van sociale
partners. Dit wetsvoorstel beoogt ook de overheid als werkgever. Mede daarom achten
deze leden het tenminste relevant dat ook interne werving en selectie onder
de norm vallen. Het verschil tussen interne selectie voor een hogere functie
en promotie is niet erg duidelijk te geven. Ook bij scholing gericht op loopbaanontwikkeling
kan ongerechtvaardigd onderscheid een rol spelen. Verder is zeker bij eventuele
reorganisatie de grens tussen ontslag en interne werving niet duidelijk aan
te wijzen. Het simpel ontduiken van de wet is al mogelijk door «creatieve
naamgeving».De Commissie gelijke behandeling stemt in met het nastreven van een onderlinge
consistentie bij toetsing van verschillende gelijke behandelingsvormen. Het
ligt voor de hand om aansluiting te zoeken bij de criteria die door het EG-Hof
zijn gesteld met betrekking tot de toetsing op grond van geslacht. Men wijst
er echter op dat in de praktijk zal moeten blijken of het wenselijk en mogelijk
is deze toets altijd op dezelfde manier in te vullen. De Commissie acht het
mogelijk dat de verschillende verschijningsvormen van onderscheid op verschillende
gronden en de verschillen in de maatschappelijke achtergronden daarvan een
gedifferentieerde invulling rechtvaardigen. In het voorliggende voorstel moet
ook directe vorm van onderscheid getoetst worden, terwijl de door het EG-hof
ontwikkelde toets is gericht op de beoordeling van indirect onderscheid. Kan
hierop nader worden ingegaan?In de MvT staat, aldus de leden van de fractie van D66, dat het rechtstreeks
verbieden van ongerechtvaardigd onderscheid naar leeftijd een concreet toetsbare
norm oplevert, ook voor de rechter, waarmee op zich zelf al een bijdrage aan
het effectief bestrijden van leeftijdsdiscriminatie zowel bij interne als
externe werving en selectie wordt geboden. De norm richt zich op werkgevers
en intermediairs als arbeidsbureaus en uitzendbureaus. Deze leden vragen zich
af of de norm wel zo concreet is dat deze voldoende handvaten aan rechter
en Commissie gelijke behandeling biedt om er mee uit de voeten te kunnen.
De nu voorgestelde norm bij direct onderscheid is niet eenduidig. Het is deze
leden niet geheel duideljk wat de norm precies inhoudt, wat wel mag en wat
verboden is en waarom. De rechter zal eraan te pas moeten komen om meer helderheid
te verschaffen. Deze leden vrezen dat dit nogal tijdrovend zou kunnen zijn.De regering wil onderscheid op grond van leeftijd bij werving en selectie
expliciet verbieden, tenzij er een objectieve rechtvaardigingsgrond bestaat.
In de MvT geeft de regering een aantal voorbeelden die moeten dienen ter verduidelijking
van situaties waarin naar het oordeel van de regering onderscheid naar leeftijd
objectief gerechtvaardigd is.Voor de leden van de fractie van D66 roepen de voorbeelden eerder vragen
op, zoals de uitzondering voor beroepsactiviteiten waarbij de leeftijd voor
de uitvoering een zeer bepalende factor is. Deze leden zien niet zo helder
als de regering een grond van uitzondering voor leeftijd. Waarom zou een zanger
een bepaalde leeftijd moeten hebben? Het lijkt alsof hier een analogie wordt
getrokken met geslachtsbepaalde beroepsactiviteiten. De vergelijkbare uitzondering
voor geslacht beschermt echter niet de functie-eis zelf maar beoogt bescherming
van de artistieke opvatting die aan de keuze voor het ene of het andere geslacht
ten grondslag ligt. Een mannenrol mag door een vrouw worden gespeeld, of andersom.
In de ogen van deze leden geldt hetzelfde voor leeftijd. Waarom zou een jeugdrol
alleen voor een jongere zijn weggelegd?Een ander voorbeeld dat vragen oproept is de objectieve rechtvaardiging
die de MvT mogelijk acht bij leeftijdsonderscheid bij persoonlijke verzorging.
Het toetsingskader voor de vergelijkbare uitzondering voor sekse (een dergelijke
uitzondering voor ras ontbreekt) laat slechts afwegingen toe van schaamtegevoelens
en het recht op privacy. Het komt de leden van de D66-fractie voor dat de
MvT voorbij lijkt te gaan aan de zin en betekenis van dit voor alleen sekse
ontwikkeld toetsingskader bij persoonlijke verzorging. Met betrekking tot de criteria die gelden bij het toetsen of er sprake
is van een objectieve rechtvaardigingsgrond, stemt de Commissie gelijke behandeling
in met het nastreven van een onderlinge consistentie bij toetsing van verschillende
gelijke behandelingsnormen. Het ligt voor de hand om daarbij aansluiting te
zoeken bij de criteria die door het EG-Hof zijn opgesteld met betrekking tot
de toetsing van onderscheid op grond van geslacht. De Commissie wijst erop
dat in de praktijk zal moeten blijken of het wenselijk en mogelijk is dat
deze toets altijd op dezelfde manier moet worden ingevuld. Zij acht het wel
mogelijk dat de verschillende verschijningsvormen van onderscheid op verschillende
gronden en de verschillen in de maatschappelijke achtergronden daarvan een
gedifferentieeerde invulling rechtvaardigen. Daarbij is de toets zoals die
door het EG-Hof is ontwikkeld gericht op het beoordelen van indirect onderscheid,
terwijl in het onderhavige voorstel ook directe vormen van onderscheid getoetst
moeten worden. Met de Commissie achten de leden van de D66-fractie de nadere
uitwerking van de toepassing in de MvT niet verhelderend. De genoemde uitzonderingsmogelijkheden
lijken of aan te sluiten bij de uitzonderingen zoals die gelden met betrekking
tot geslacht, zonder daarbij de relevantie voldoende te doordenken (zoals
de uitzondering op acteurs) of meer ingegeven te zijn door stereotype (zoals
personeelsopbouw, die een verkapte voorkeursbehandeling lijkt te rechtvaardigen)
dan wel sociaal-economische overwegingen. De aan het woord zijnde leden vrezen
dat de rechter en de Commissie bij de toepassing van het verbod van leeftijdsonderscheid
grote problemen zullen ondervinden bij het zoeken naar enige consistentie
tussen de verschillende non-discriminatiegronden. De opvatting van de regering
dat leeftijd niet bij voorbaat een verdacht criterium is en in voorkomende
gevallen juist een objectief criterium kan zijn, onderstreept naar de mening
van deze leden de noodzaak dat de wet zo concreet mogelijk aangeeft in welke
gevallen dan inderdaad sprake is van leeftijd als objectief criterium en derhalve
van een objectieve rechtvaardiging van onderscheid naar leeftijd. Dit had
vormgegeven kunnen worden, zoals het LBL in haar commentaar voorstelt, met
een «in ieder geval»-bepaling, waarin al expliciet een aantal
gevallen worden genoemd die een objectieve rechtvaardiging oplevert zonodig
aangevuld met specifieke toetsingskaders met aan de AWGB en WGB ontleende
elementen. Kan de regering zijn mening geven over een dergelijke bepaling,
zo vragen deze leden in navolging van de leden van de VVD-fractie. Zij zijn
van mening dat leeftijd als een zelfstandige non-discriminatiegrond moet worden
gezien.Ook de Commissie gelijke behandeling voorziet in de praktijk aanzienlijke
problemen bij de afbakening van de werving en selectie ten opzichte van arbeidsvoorwaarden,
zeker waar interne werving en selectie onder de norm vallen. Het verschil
tussen interne selectie voor een hogere functie en promotie is bijv. niet
altijd duidelijk. Interne werving en selectie voor een vacature vertonen sterke
gelijkenis met het geheel van handelingen dat ten grondslag ligt aan beoordeling
of bevordering. Ook bij scholing gericht op andere functies kan mede sprake
zijn van werving voor die andere functie. Tenslotte is, zeker bij reorganisaties,
de grens tussen ontslag en interne werving niet altijd aan te wijzen. Door
een andere naam te geven, zou zo de wettelijke norm eenvoudig ontdoken kunnen
worden, wat des te onwenselijker is nu in de praktijk nog steeds leeftijdscriteria
een rol lijken te spelen bij afvloeiing en dergelijke. Kan van de zijde van
de regering hier nader op in worden gegaan?De leden van de fractie van GroenLinks zijn er op voorhand nog niet van
overtuigd dat het beginsel van goed-werkgeverschap de werknemer tijdens de
looptijd van het arbeidscontract voldoende bescherming biedt tegen leeftijdsdiscriminatie,
zeker waar algemene (rechtstreeks werkende) normstelling op het gebied van
leeftijdsdiscriminatie ontbreekt. Kan de regering nog eens aangeven
waarom zij denkt dat deze bepaling wel uitkomst biedt? Met name waar het gaat
om opzegging en ontbinding kunnen deze leden zich niet aan de stellige indruk
onttrekken dat ouderen zich vaak in een kwetsbare positie bevinden. Deelt
de regering deze opvatting? Op het beleid van kantonrechters in ontbindingszaken
is bijv. moeilijk vat te krijgen. Valt het te overwegen om in de bepalingen
rond ontbinding meer waarborgen op te nemen tegen leeftijdsdiscriminatie?
Zo neen, waarom niet?Een belangrijk onderwerp vormt de objectieve rechtvaardiging. Op zichzelf
zijn de leden van de fractie van GroenLinks het met de regering eens dat voor
een onderscheid naar leeftijd bij werving en selectie in theorie een rechtvaardiging
kan bestaan. Toch menen zij dat zo'n rechtvaardiging aan strenge eisen moet
voldoen. Het argument van een evenwichtige leeftijdsopbouw is bijv. minder
valide naarmate de arbeidsmobiliteit van werknemers hoger wordt. Kan de regering
een voorbeeld geven van een situatie waarin dit argument wel opgeld zou doen?
Heeft de regering meer in het algemeen overwogen om in dit wetsvoorstel te
kiezen voor een gesloten systeem van rechtvaardigingsgronden? Is het denkbaar
dat het komt tot een catalogus van redenen en situaties waarin leeftijd bij
selectie en werving een rol mag spelen?Ook de leden van de fractie Groep Nijpels willen een aspect van werving
en selectie aan de orde stellen, namelijk de interne vacatures. Deze leden
verwachten problemen met de bewijslast zolang de vervulling van een vacature
niet een open aangelegenheid is. Het is haast onmogelijk voor een interne
gegadigde (een werknemer die zich zelf geschikt vindt en een poging gewaagd
heeft) te constateren óf de werkgever de gegadigde ongeschikt vindt
op grond van zijn leeftijd. Zou een interne gegadigde hierover klagen dan
komt misschien zijn huidige functie in gevaar of verslechteren de arbeidsverhoudingen.
Deze leden vragen zich af welke rechtsbescherming interne gegadigden hiertegen
geboden wordt? Zij voorzien problemen voor de interne gegadigden indien de
Commissie gelijke behandeling zelf het initiatief neemt tot onderzoek, wanneer
zij het vermoeden heeft en/of signalen heeft opgevangen die het mogelijk zouden
rechtvaardigen dat bedrijf onder de loep te nemen.De leden van de fractie Groep Nijpels vrezen dat objectief gerechtvaardigde
redenen bij afwijzing van oudere werknemers zullen verworden tot criteria
met een open eind-karakter. Bijvoorbeeld indien de leeftijdsopbouw in een
bedrijf erg hoog ligt is het onvermijdelijk dat bij een reorganisatie aan
oudere werknemers niet de voorkeur wordt gegeven. Deze voorkeur van de werkgever
kan een objectief gerechtvaardigde reden opleveren. De aan het woord zijnde
leden vragen zich af hoe beoordeeld wordt of de interne organisatie, bijvoorbeeld
de leeftijdsopbouw, redenen kunnen opleveren die de leeftijdsdiscriminatie
rechtvaardigen. Zij zijn van mening dat de rechter per werkgever zal moeten
uitzoeken en beoordelen of er sprake is van een objectieve rechtvaardigingsgrond.
Zij vragen zich af of verschillen in uitspraken bij gelijksoortige geschillen
de eenheid in de rechtspraak voor ontslagprocedures ten goede komt. Zij vinden
dat het beter is hiervoor richtlijnen aan te geven.De leden van fractie Groep Nijpels zijn van mening dat voor een verbod
van leeftijdsdiscriminatie geen gesloten systeem van uitzonderingsgronden
mogelijk is. Zij vinden dat naast wettelijke verankering van het verbod op
leeftijdsdiscriminatie, richtlijnen nuttig kunnen zijn voor de uitvoering
van het onderhavige wetsvoorstel. Ook bij een mogelijke uitbreiding van het
toepassingsgebied van dit wetsvoorstel naar ontslag, zullen richtlijnen voor
de beoordeling een goed handvat vormen. De aan het woord zijnde leden achten
het niet acceptabel als een onderbezetting van oudere werknemers bij een bepaalde
organisatie kan worden geconstateerd en er tevens sprake is van
leeftijdsdiscriminatie bij wervingsprocessen. Volgens de leden van deze fractie
zou gestreefd moeten worden naar een evenwichtig personeelsbestand op grond
van leeftijd.Deze leden kunnen zich niet aan de indruk onttrekken dat het onderhavige
wetsvoorstel is ingegeven door economische overwegingen in verband met vermindering
van de druk op de uitgaven van de sociale zekerheid en niet in eerste instantie
om leeftijdsdiscriminatie uit te bannen.De leden van de RPF-fractie hebben begrepen dat de norm van toepassing
is op zowel interne als op externe werving en selectie. Zij informeren of
niet is te voorzien dat werkgevers, om niet de verdenking van leeftijdsdiscriminatie
op zich te laden, ingeval van interne werving en selectie slechts spreken
in termen van reorganisatie en promotie. Zo ontlopen ze in elk geval aansprakelijkheid
op grond van deze wet.De leden van de SGP-fractie geven aan dat het wetsvoorstel enkele neveneffecten
van negatieve aard kan hebben. Zo wezen zij op een mogelijke doorkruising
van het personeelsbeleid van een werkgever. Daaraan verbonden achten zij de
aan het voorstel inherente verplichting voor de werkgever om de keuze voor
de niet-oudste sollicitant vanuit het leeftijdsmotief te motiveren. Op die
manier laadt een werkgever de schijn van permanente overtreding van het aan
de orde zijnde verbod op zich. Daaraan hebben deze leden geen enkele behoefte.
Zij vragen zich in dit verband af of voldoende duidelijkheid bestaat over
de vraag wat onder objectieve rechtvaardigingsgronden moet worden verstaan.
Hoewel de MvT een uitgebreide beschouwing daarover geeft, zijn deze leden
van oordeel dat deze gronden niet een dusdanig effect hebben, dat een werkgever
door een enkele verwijzing hiernaar de schijn van discriminatie zal hebben
weggepoetst. Aan dit aspect is naar hun oordeel onvoldoende aandacht gegeven.
Zij verzoeken de regering ook deze zijde van de medaille te belichten. Daarbij
zijn voor deze leden de volgende vragen aan de orde. Legt het wetsvoorstel
niet een te zware verplichting op de werkgever door de impliciete veronderstelling,
dat deze een afwijzing van oudere sollicitanten uitdrukkelijk moet kunnen
motiveren vanuit het leeftijdsperspectief? Wordt daarmee niet tekort gedaan
aan het geheel van overwegingen die ten grondslag liggen aan het al dan niet
aannemen van sollicitanten? Zal bovendien het aantal procedures op grond van
de voorgestelde wettelijke bepalingen niet in aantal toenemen? Zullen die
procedures niet een al te eenzijdig karakter dragen, daar het enkele feit
van leeftijdsdiscriminatie daarin een hoofdrol zal vervullen? Kan op die wijze
in alle redelijkheid ook rekening worden gehouden met andere afwegingsfactoren
die van de zijde van de werkgever zijn gemaakt bij zijn personeelsbeleid?De leden van de SGP-fractie stellen vragen naar aanleiding van de leeftijdsgrens
van 65 jaar. In de MvT wordt gesteld dat de werkgever ervan uit mag gaan,
dat de wetgever de leeftijdsgrenzen heeft getoetst op het bestaan van een
objectieve rechtvaardiging. Zo kan in de AOW, die een ieder boven de leeftijd
van 65 jaar een inkomen garandeert, een objectieve rechtvaardigingsgrond worden
gevonden. Of die rechtvaardigingsgrond wel zo objectief is als de regering
veronderstelt wordt door de aan het woord zijnde leden betwijfeld. De bredere
discussie over flexibilisering van arbeidsrelaties, de discussie over het
al dan niet verhogen van de pensioengerechtigde leeftijd inclusief de koppeling
met de gevolgen voor pensioenregelingen is er naar hun oordeel juist een bewijs
van dat leeftijdsgrenzen veeleer worden getrokken op basis van louter politieke
overeenstemming. Bovendien verwijzen de aan het woord zijnde leden naar tal
van wettelijke bepalingen, waarin voor diverse personen een leeftijdsgrens
van zeventig jaar gehanteerd wordt. Er is dus wel degelijk differentiatie
mogelijk, aldus de aan het woord zijnde leden. Dit doet de vraag
rijzen in hoeverre de voorgestelde wettelijke bepaling ertoe kan leiden dat
een werknemer bij het bereiken van zijn 65-jarige leeftijd met een beroep
op wettelijke bepalingen waarin voor diverse groepen een leeftijdsgrens van
zeventig jaar is opgenomen ook na zijn pensioengerechtigde leeftijd blijven
functioneren? Zal de bestaande jurisprudentie ten gevolge van het voorliggende
wetsvoorstel onverkort kunnen blijven worden toegepast?De leden van de GPV-fractie lezen in de MvT dat het wetsvoorstel een concreet
toetsbare norm oplevert. Hoe concreet is die norm eigenlijk? Onderscheid naar
leeftijd blijft immers mogelijk indien er sprake is van een objectieve rechtvaardigingsgrond.
Kan het voor een werkgever met betrekking tot werving en selectie vooraf altijd
duidelijk zijn dat er wel of geen onderscheid gemaakt mag worden naar leeftijd?
Is het wetsvoorstel niet kwetsbaar door het feit dat steeds opnieuw beoordeeld
zal moeten worden of er sprake is van een objectieve rechtvaardigingsgrond?
Wordt willekeur voldoende ondervangen?De leden van de GPV-fractie hebben de indruk dat enkel vanwege het feit
dat in het BW onderscheid is gemaakt tussen arbeidsovereenkomsten waarin «onder
gezag» wordt gewerkt en de overeenkomst van opdracht en aanneming van
werk, dit wetsvoorstel beperkt blijft tot degenen die «onder gezag»
werken. Is de regering van oordeel dat in die situaties waarin niet «onder
gezag» wordt gewerkt er geen sprake kan zijn van een min of meer afhankelijke
positie ten opzichte van de potentiële opdrachtgever? Hebben bij de gemaakte
keuze wellicht wetstechnische en uitvoeringstechnische overwegingen een grotere
rol gespeeld dan beleidsinhoudelijke overwegingen?Ook de leden van de GPV-fractie vinden het onduidelijk wanneer een sollicitant
een beroep kan doen op artikel 1 en wanneer op artikel 648a van het BW. Kan
de regering eventueel met enkele voorbeelden duidelijk maken door wie en wanneer
op genoemde artikelen een beroep kan worden gedaan? Uit de toelichting begrijpen
deze leden dat artikel 648a betrekking heeft op de daadwerkelijke totstandkoming
van de arbeidsovereenkomst. Betekent dit dat laatstgenoemd artikel alleen
betekenis heeft voor de werknemer met wie daadwerkelijk een arbeidsovereenkomst
wordt gesloten? Beperkt dit artikel zich daardoor niet tot een verbod op onderscheid
naar arbeidsvoorwaarden?Is de zienswijze van de leden van de GPV-fractie juist dat als gevolg
van het Besluit minimumjeugdloonregelingen onderscheid op grond van leeftijd
gerechtvaardigd kan zijn, zodat een werkgever aan werknemers onder de 23 jaar
een lager loon mag uitbetalen? Betekent dit ook dat een werkgever vanwege
zijn beschikbare budget gericht mag werven onder jonge werknemers aan wie
nog jeugdlonen mogen worden uitbetaald? 3. NalevingHet is een goede zaak dat het voorgestelde verbod ook van toepassing is
op interne werving en selectie, aldus de leden van de PvdA-fractie. Wel hebben
deze leden twijfels over de handhaafbaarheid van dit wetsvoorstel op dit punt.
Is het niet zo dat een interne benoeming ook makkelijk kan worden opgevat
en gepresenteerd als promotie of bevordering? Zou een discussie hierover niet
voorkomen kunnen worden door de werking van het wetsvoorstel in ieder geval
uit te breiden tot bevordering die heeft plaatsgevonden zonder interne wervingsprocedure.Van onderscheid op grond van leeftijd is sprake als men op die grond wordt
benadeeld, aldus de leden van de fractie van D66. In de praktijk zal het voor
een sollicitant niet altijd eenvoudig zijn om daadwerkelijk aan te tonen dat
hij op grond van leeftijd is afgewezen. Volgens de regering hoeft dit geen
probleem te zijn. Het wetsvoorstel voorziet immers in een taakuitbreiding
van de Commissie gelijke behandeling die de bevoegdheid krijgt om op verzoek
van de sollicitant of uit eigen beweging te onderzoeken of ongerechtvaardigd
onderscheid naar leeftijd wordt gemaakt en haar oordeel daarover te geven.
Het informatietekort van de sollicitant wordt als gevolg daarvan gecompenseerd
door de bevoegdheden van de Commissie, die bevoegd is alle inlichtingen en
bescheiden te vorderen die voor de vervulling van haar taak redelijkerwijs
nodig zijn. Eenieder is verplicht deze informatie te verstrekken. Stapt een
afgewezen sollicitant naar de burgerlijke rechter dan regelt artikel 177 Rv
de bewijslastverdeling. Aangenomen mag worden, zo stelt de MvT, dat indien
de afgewezen sollicitant enige feiten aanvoert die een vermoeden van onderscheid
op grond van leeftijd doen ontstaan, de bewijslast op de verweerder wordt
gelegd. Deze leden zijn van mening dat hier nogal gemakkelijk gesteld wordt
dat het voor de afgewezen sollicitant niet een groot probleem hoeft te zijn
om aan te tonen dat hij op grond van leeftijd is afgewezen. De sollicitant
dient «enige feiten» aan te voeren. Om wat voor feiten gaat het
hier? Kan de regering daar nader op ingaan? En kan de regering aangeven hoe
de sollicitant aan deze feiten moet komen? Het komt deze leden voor dat het
hier juist zaken en feiten betreft waar een sollicitant over het algemeen
niet van op de hoogte is of wordt gesteld. Een sollicitant is gewoonlijk aangewezen
op officiële motivaties van werkgevers, op incidentele opmerkingen, of
halve verwijzingen naar fysieke kracht of gebrek aan ervaring of een niet
recente opleiding.Is het redelijk te veronderstellen dat een sollicitant met de weinige
feiten die hij heeft kunnen verzamelen naar de rechter of de Commissie gelijke
behandeling stapt?De naleving van het nu voorgestelde verbod zal in veel gevallen op problemen
kunnen stuiten, zo vermoeden de leden van de GroenLinks-fractie. De aspirant-werknemer
zal in een eventuele procedure voor de Commissie gelijke behandeling toch
een aantal feiten moeten stellen waaruit een vermoeden van discriminatie valt
af te leiden. Maar hoe kan deze aspirant-werknemer voldoende informatie vergaren
om dit vermoeden te onderbouwen? Veelal zal hij geen inzicht hebben in het
aantal sollicitanten en hun leeftijd en zal hem niet bekend zijn wie er wel
is aangenomen. Is de regering het eens met deze leden dat dit probleem wat
gebagatelliseerd wordt?Parallel hieraan stellen deze leden de vraag hoe de privacy van derden
gewaarborgd is. Is de werkgever verplicht om desgevraagd de leeftijden van
andere kandidaten te vermelden en zo ja, zou een dergelijke verplichting niet
afstuiten op de Wet persoonsregistraties? Hoe kan de werkgever aan deze informatieplicht
voldoen als hij niet alle leeftijden kent? Een volgende vraag in dit verband
betreft een eventueel zwijgrecht van een aspirant-werknemer als het gaat om
de leeftijd. Is de regering van oordeel dat sollicitanten gerechtigd zijn
om hun leeftijd te verzwijgen, nu leeftijd is beginsel als een niet relevant
criterium geldt?Een ander punt betreft de sanctie op overtreding van het verbod. Het zal
duidelijk zijn dat als een vacature reeds is vervuld de gedupeerde niet alsnog
een aanspraak kan claimen op indiensttreding. Zien de leden van de fractie
van GroenLinks het goed dat hem dan hoogstens een claim op schadevergoeding
rest en hoe zou zo'n claim dan moeten worden vastgesteld?De regering voert aan dat ook het niet verlengen van een arbeidsovereenkomst
voor bepaalde duur aan het verbod getoetst kan worden. Wat zal de sanctie
kunnen zijn indien vast komt te staan dat het niet verlengen strijdig is met
het verbod?De leden van de fractie Groep Nijpels blijven grote vraagtekens plaatsen
bij de afdwingbaarheid van de bepalingen in het onderhavige wetsvoorstel.
Deze leden vragen zich af of de Commissie gelijke behandeling
in staat zal zijn aan te tonen dat een sollicitant op grond van zijn leeftijd
is afgewezen. Zij vrezen dat werkgevers altijd wel een kapstok vinden om een
afwijzing aan op te hangen. Zij vragen zich ook af of de Commissie in staat
is een afweging te maken of een evenwichtige leeftijdsopbouw de continuïteit
van de onderneming waarborgt. Is deze Commissie in staat te beoordelen of
orderportefeuilles niet een andere personeelssamenstelling vereisen, bijvoorbeeld
bij bedrijven waar de afgesproken en vastgestelde verkoopprijzen om goedkope
arbeidskrachten vragen, dus meestal jongeren? Met andere woorden mogen afgesproken
lage, dus concurrerende verkoopprijzen een grond zijn voor leeftijdsdiscriminatie?Voor de leden van de fractie Groep Nijpels blijft het een raadsel hoe
een oudere sollicitant in staat moet zijn te constateren dat hij op grond
van zijn leeftijd niet is uitgenodigd en een jongere sollicitant wel. Op welke
gronden is de sollicitant in staat te beoordelen of hij volledig voldoet aan
de gestelde eisen van een vermoeden? De sollicitant kan de eventuele werkgever
toch slechts voor de rechter dagen op het criterium: een vermoeden dat er
sprake is van leeftijdsdiscriminatie?De aan het woord zijnde leden vragen zich af welke mogelijkheden tot verweer
een sollicitant heeft als bedrijven waarschijnlijk steeds meer gebruik zullen
maken van wervings- en selectiebureaus, zeker als het om wat hogere functies
zal gaan. Deze leden vragen hoe de regering denkt over wervingsbureaus die
uit hun gegadigdenlijst zelf een voorkeurselectie maken. Hierbij is immers
nimmer aan te tonen dat leeftijd een rol heeft gespeeld, al kan dat wel op
de achtergrond hebben meegespeeld. Zij zien graag een onderzoek verricht bij
wervingsbureaus, waarbij aanmeldingscriteria, de wijze van zoeken naar, selectie
en presentatie worden bekeken.De leden van de SGP-fractie vinden dat een regeling als de onderhavige
alleen zinvol kan zijn, indien duidelijk is dat er voldoende adequate mogelijkheden
zijn tot handhaving. Indien controle op naleving niet of nauwelijks te effectueren
is, dreigt het wetsvoorstel slechts een symbolisch karakter te krijgen. Indien
dat het geval is, kan het beter achterwege worden gelaten, hoezeer het ook
verwerpelijk is als het enkele feit van de leeftijd bij sollicitatie de doorslag,
in negatieve zin, zou geven. Deze leden stellen daarom de volgende vragen.
Is de regering van oordeel dat naleving van het verbod van leeftijdsdiscriminatie
voldoende effectief kan worden gemaakt? Zal het wetsvoorstel juist niet uitlokken
tot procedures over vermeende discriminatie op grond van leeftijd? Wordt een
oudere sollicitant bij overigens gelijke geschiktheid niet een onevenredig
grote bescherming geboden? Wordt de beleidsvrijheid van werkgevers ten aanzien
van hun personeelsbeleid niet op onaanvaardbare wijze doorkruist? Van deze
vragen heeft de regering zich niet voldoende rekenschap gegeven in de toelichting
op het wetsvoorstel. Daarom vragen de leden van de SGP-fractie hierop in te
gaan. 4. (De rol van) de Commissie Gelijke behandelingAls gevolg van deze wetgeving worden de werkzaamheden van de Commissie
gelijke behandeling uitgebreid. Het is volgens de leden van de PvdA-fractie
dan ook terecht dat een uitbreiding van het budget van de Commissie plaatsvindt.
Zij vragen zich wel af hoe groot de extra werkbelasting voor de Commissie
naar schatting zal worden en met welk bedrag het budget zal worden uitgebreid.
De leden van de fracties van RPF en GPV sluiten zich bij deze laatste vragen
aan.De leden van de VVD-fractie verzoeken de regering een duidelijke omschrijving
van het financieel beslag voortvloeiend uit deze wet aan te geven. Immers,
deze leden weten uit eigen ervaring hoeveel tijd en energie er
gemoeid is met de enorme hoeveelheid verzoeken om informatie, hulp en met
klachtenbehandeling. Het is onmiskenbaar dat de omvang van het werk van de
Commissie gelijke behandeling fors zal toenemen. Hiervoor dient dan wel voldoende
ruimte aanwezig te zijn qua formatie, deskundigheidsopbouw, huisvesting, voorlichting
etc. Wil voorkomen worden dat inderdaad veel zaken niet door hoeven naar de
rechter, dan is van groot belang dat de financiële ruimte voor de taakuitbreiding
van de Commissie voldoende wordt uitgebreid. Ook de leden van de VVD-fractie
vragen derhalve nadrukkelijk een uitspraak van de Regering terzake.De leden van de D66-fractie kunnen instemmen met de (grote) rol die voor
de Commissie is weggelegd; de Commissie is een laagdrempelig orgaan en terzake
kundig. De Commissie wordt belast met het toezicht op de naleving van het
verbod. De Commissie krijgt de bevoegdheid om op verzoek of uit eigen beweging
te onderzoeken of ongerechtvaardigd onderscheid naar leeftijd wordt gemaakt
en haar oordeel daarover te geven. Daarnaast zal de Commissie een belangrijke
rol spelen in het voorlichtingstraject. Hiervoor worden extra middelen beschikbaar
gesteld. Deze leden wijzen op het belang van goede en tijdige afstemming met
de Commissie, alsmede het tijdig beschikbaar stellen van de toegezegde extra
middelen. Ook zij vragen de regering of hieraan afdoende is voldaan. 5. Aspecten van regelgeving 5.1 VoorlichtingDe leden van de CDA-fractie vragen of ook organisaties van ouderen een
rol zullen spelen in het voorlichtingstraject. 5.2 EvaluatieDe leden van de VVD-fractie achten het niet alleen van groot belang een
zo flexibel mogelijke wet vast te stellen om toekomstige toetsingskaders toe
te kunnen voegen en de brug naar andere wetgeving op gebied van leeftijdsdiscriminatie
te slaan, maar ook om de ontwikkelingen terzake voortdurend te volgen. Derhalve
dringen zij aan op een jaarlijkse monitoring en rapportage aan de Kamer, waarna
halverwege de 5-jaarsperiode een tussenevaluatie kan worden gemaakt. Zij ontvangen
graag een reactie op dit punt van de regering.Artikel 20, tweede lid, van de AWGB bepaalt dat de Commissie elke vijf
jaar een verslag uitbrengt over haar werkzaamheden en praktijkervaringen.
Op grond van artikel 33 van die wet wordt dit rapport aan de Staten-Generaal
gezonden. Een dergelijke rapportage lijkt de regering voor het onderhavige
terrein eveneens zinvol. In artikel 5 is opgenomen dat binnen vijf jaar na
de inwerkingtreding van deze wet aan de Staten-Generaal een verslag over de
doeltreffendheid en de effecten van deze wet in de praktijk zal worden gezonden.
De leden van de D66-fractie vinden dit een wat lange termijn en pleiten nadrukkelijk
voor een eerdere evaluatie, na bijvoorbeeld drie jaar.De leden van de RPF-fractie vragen om een nadere onderbouwing van de keuze
voor een evaluatie na vijf jaar. Artikelsgewijze opmerkingen Artikel 1De norm richt zich in het algemeen tot een ieder die een betrekking aanbiedt,
dus ook tot intermediairen, aldus de leden van de fractie van D66. Intermediairen
kunnen niet de klant (inlener, opdrachtgever) verplichten om informatie met
betrekking tot afwijzing vanwege leeftijd verstrekken. De intermediair zou
dan als het ware als wetgever moeten optreden. De wetgever verlangt namelijk
een uitdrukkeljke vermelding van de afwijzingsgrond. De intermediair heeft
hooguit een vraagplicht. Indien een klant weigert een reden te geven is het
aan de intermediair om de contacten met de klant te verbreken. De intermediair
kan aansprakelijk worden gesteld voor discriminatie indien zij zaken blijft
doen met een discrimine rende klant. Zou de wetgever een intermediair kunnen
onderwerpen aan een meldplicht van discriminatie bij de overheid? Dat gebeurt
nu ook niet bij andere vormen van discriminatie. Indien een uitzendkracht
vanwege leeftijd door een opdrachtgever wordt gediscrimineerd zal de uitzendkracht
de opdrachtgever als eerste dienen aan te spreken. De intermediair vormt slechts
een doorgeefluik. Uiteraard zullen zij ook rekening moeten houden met de gesteld
norm. De flexibele arbeid neemt immer steeds meer toe. Het wetsvoorstel is
ook in dit kader van belang. De wetgever dient echter rekening te houden met
de moeilijke bewijslast voor intermediairen. Artikel 2De FNV heeft aangegeven niet erg gelukkig te zijn met het in dit artikel
gekozen gezagscriterium, aldus de leden van de PvdA-fractie. De FNV stelt
voor om artikel 7:655, lid 6 van de arbeidsovereenkomst in het BW van toepassing
te laten zijn. Deze leden vragen zich af wat de regering van dit wijzigingsvoorstel
vindt en of deze wijziging inderdaad tot een betere bescherming van de werknemer
met een flexibel arbeidscontract zal leiden.De leden van de CDA-fractie vragen een nadere motivering voor de beperking
van het verbod tot arbeid onder gezag. Bestaan er bij bijv. aanneming van
werk geen knelpunten? Artikelen 3 en 4De leden van de RPF-fractie vragen om een verduidelijking van de termen
«bij het aangaan van een arbeidsovereenkomst» en «bij het
verlenen van een aanstelling». Welk type onderscheid is hiermee bedoeld?De voorzitter van de commissie,WoltersDe griffier van de commissie,Van Dijk XNoot1Samenstelling: Leden: Wolters (CDA), voorzitter, Van Nieuwenhoven (PvdA),
Doelman-Pel (CDA), Biesheuvel (CDA), Vliegenthart (PvdA), ondervoorzitter,
Scheltema-de Nie (D66), Van Middelkoop (GPV), Schimmel (D66), Rosenmöller
(GroenLinks), Van Zijl (PvdA), Bijleveld-Schouten (CDA), Middel (PvdA), Van
Hoof (VVD), Noorman-den Uyl (PvdA), Van Nieuwenhoven (PvdA), Adelmund (PvdA),
Dankers (CDA), Giskes (D66), Marijnissen (SP), Essers (VVD), Van der Stoel
(VVD), Van Dijke (RPF), Bakker (D66), Klein Molekamp (VVD), Van Blerck-Woerdman
(VVD) en R. A. Meijer (Groep Nijpels).Plv. leden: Terpstra (CDA), Oudkerk (PvdA), Soutendijk-van Appeldoorn
(CDA), Mulder-van Dam (CDA), A. de Jong (PvdA), Visser-van Doorn (CDA), Van
der Vlies (SGP), Fermina (D66), Rabbae (GroenLinks), Van der Ploeg (PvdA),
G. de Jong (CDA), Dijksma (PvdA), M. M. H. Kamp (VVD), Kalsbeek-Jasperse (PvdA),
Oudkerk (PvdA), Apostolou (PvdA), Heeringa (CDA), Van Boxtel (D66), vacature
CD, J. M. de Vries (VVD), B. M. de Vries (VVD), Leerkes (U55+), Van Vliet
(D66), Hofstra (VVD), Hoogervorst (VVD) en Nijpels-Hezemans (Groep Nijpels). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25677-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl