Mijnbouwwet; Nader verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26219, nr. 10

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

09-12-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26219 nr. 10

03-11-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamINLEIDING, DOELSTELLING EN WERKINGSSFEER1. Algemeen2. Liberalisatie gasmarkt, aansluiting op de nieuwe Gaswet3. Visie op energievoorziening op langere termijn4. Toezenden adviezen, betrokkenheid bij voorbereiding5. Aansluiting en controle door parlement6. Stabiel mijnbouwklimaat, rechtszekerheid7. Integrale mijnbouwwetgeving, samenhang met andere wetgeving9. Opslag, algemeen10. Technische commissie bodembeweging11. Mijnraad12. Eigendom van delfstoffenVERGUNNINGENSTELSEL13. Milieu als weigerings- en intrekkingsgrond14. Natuur- en milieuvoorschriften in opsporings- en winningsvergunnigen15. Inspraak en advies bij vergunningen16. Veilen van vergunningen17. Onrendabele winning, ontginningsplicht18. Winning van olie in Schoonebeek19. Vergunning voor verkenningsonderzoek21. Betekenis concessie en vergunning22. Eeuwigdurende concessies, schadevergoeding bij intrekkingZORG VOOR EEN GOEDE UITVOERING VAN ACTIVITEITEN23. Algemene zorgplicht24. MijnbouwbesluitMILIEU25. De mijnbouwmilieuvergunning26. Metingen van bodembeweging27. Schade door bodembeweging28. Zekerheid voor schade door bodembeweging29. Sluiting van gebieden, de WaddenzeeFINANCIEEL REGIME31. Kosten invoering nieuw financieel systeem32. Mijnbouwklimaat, flexibel financieel systeem33. Bonus, oppervlakterechten34. Vereenvoudigen afdrachten, winstaandeel35. Staatsdeelneming36. Concessies van voor 196537. Afdrachten voor andere vergunningen en voor opslagUITVOERBAARHEID, HANDHAAFBAARHEID EN RECHTBESCHERMING38. RechtsbeschermingARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel 9Artikel 10Artikel 17Artikel 22Artikel 28Artikel 35Artikel 36Artikel 3958. Tweede kans bij staatsdeelnemingArtikelen 101 en 102Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26219Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 209 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 219Regels met betrekking tot het onderzoek naar en het winnen van delfstoffen
en met betrekking tot met de mijnbouw verwante activiteiten (Mijnbouwwet)nr. 10NADER VERSLAGVastgesteld 3 november 1999De vaste commissie voor Economische Zaken1,
belast met het voorbereidend onderzoek naar bovengenoemd wetsvoorstel heeft
behoefte naar aanleiding van de nota van wijziging de regering een nader verslag
voor te leggen. Indien de regering dit verslag tijdig en afdoende zal hebben
beantwoord acht de commissie de plenaire behandeling genoegzaam voorbereid. InhoudsopgaveBlz.   Inleiding, doelstelling en werkingssfeer21.Algemeen2 2.Liberalisatie gasmarkt, aansluiting
op de nieuwe gaswet7 3.Visie op energievoorziening op langere termijn11 4.Toezending adviezen,
betrokkenheid bij voorbereiding12 5.Aansluiting en controle door parlement12 6.Stabiel
mijnbouwklimaat, rechtszekerheid16 7.Integrale mijnbouwwetgeving, samenhang met andere
wetgeving16 9.Opslag, algemeen1710.Technische commissie bodembeweging1711.Mijnraad19 12.Eigendom
van delfstoffen21   Vergunningenstelsel2113.Milieu als weigerings- en intrekkingsgrond21 14.Natuur- en milieuvoorschriften in opsporings- en winningsvergunningen2315.Inspraak
en advies bij vergunningen23 16.Veilen van vergunningen24 17.Onrendabele winning, ontginningsplicht24 18.Winning van olie in Schoonebeek27 19.Vergunning voor verkenningsonderzoek2721.Betekenis
concessie en vergunning2822.Eeuwigdurende concessies, schadevergoeding bij intrekking28    Zorg voor een goede uitvoering van activiteiten 23.Algemene zorgplicht3024.Mijnbouwbesluit31   Milieu 25.De mijnbouwmilieuvergunning32 26.Metingen van
bodembeweging32 27.Schade door bodembeweging3228.Zekerheid voor schade door bodembeweging4029.Sluiting van gebieden, de Waddenzee40InhoudsopgaveBlz.   Financieel regime 31.Kosten invoering nieuw financieel systeem42 32.Mijnbouwklimaat, flexibel financieel systeem43 33.Bonus, oppervlakterechten4834.Vereenvoudigen
afdrachten, winstaandeel4935.Staatsdeelneming49 36.Concessies van voor 196550 37.Afdrachten voor andere vergunningen en voor opslag50    Uitvoerbaarheid,
handhaafbaarheid en rechtbescherming5038.Rechtsbescherming50   Artikelsgewijze
toelichting5258.Tweede kans bij staatsdeelneming54INLEIDING, DOELSTELLING EN WERKINGSSFEER1. AlgemeenZoals bekend toetsen de leden van de PvdA-fractie het wetsontwerp vooral
aan de vereenvoudigingsdoelstelling, kwaliteitsverbetering, transparantie,
de democratische inbedding, de bescherming van natuur- en milieuwaarden, zorgvuldig
beheer van bodemschatten, de positie van burgers die gedupeerd zijn wegens
schade door mijnbouwactiviteiten en het belang van een goed mijnbouwklimaat.
Op basis van deze toetsen komen zij tot de conclusie dat een nadere, fundamentele
discussie met de regering nodig is.De regering lijkt immers vast te houden aan het eerste concept en op bepaalde
punten is volgens deze leden zelfs sprake van een relatieve verslechtering.
Zij verwijzen daarbij naar het schrappen van de artikelen 7 en 119 (sluiting
van kwetsbare gebieden voor mijnbouw). Bovendien blijft de op stapel staande
liberalisatie van de gasmarkt buiten beschouwing.De voornaamste problemen die de leden van de PvdA-fractie met het wetsvoorstel
hebben richten zich vooral op de volgende punten:– het ontbreken van een heldere visie van de regering op het Nederlands
aardgasgebouw. Zij verzoeken deze alsnog te formuleren ook in samenhang met
de Gaswet. Beide wetten zijn immers de uitdrukking van de visie van de regering
op het aardgasgebouw;– het ontbreken van een heldere visie van de rol van de overheid
c.q. ministeriële verantwoordelijkheid, c.q. parlementaire controletaak
en die van de markt in het kader van het Nederlands aardgasgebouw. Op de daarvoor
in aanmerking komende onderdelen bereiden deze leden amendementen voor. Is
de regering bereid zo helder mogelijk te formuleren wat precies de rol van
de overheid en de rol van de markt is. Met andere woorden, waar kan de burger
de overheid op aanspreken en waar kan de Tweede Kamer de regering op aanspreken.
De 100% staatsdeelneming van de EBN in de productieactiviteiten op een 40
a 50% basis in de exploitatieactiveiten en de 50% staatsdeelneming van de
Gasunie speelt daarin vanzelfsprekend een belangrijke rol;– het onbenut laten van de mogelijkheden om een goed mijnbouwklimaat
te stimuleren. Het kleine veldenbeleid dreigt in de knel te komen, waardoor
het regeringsbeleid om het Slochterenveld zoveel mogelijk te sparen niet meer
uitgevoerd kan worden gedurende de huidige periode van het Plan van Gasafzet.Wanneer ontvangt de Tweede Kamer het aangekondigde aanvullende stuk over
het kleine veldenbeleid, zoals aangekondigd in het wetsontwerp Gaswet en mogen
deze leden ervan uitgaan dat het kleine veldenbeleid niet ter discussie komt
te staan? Ook zorgwekkend is dat de offshore industrie voor een lange periode dreigt
in te zakken Deze leden bereiden een amendement voor, opdat artikel 18 van
de huidige Mijnwet in een verfijnde vorm in de nieuwe wet gestalte krijgt.
Het alternatief is, zo menen deze leden, dat er geen nieuwe kleine velden
op de Noordzee meer opgespoord zullen worden en dat het gas van de reeds te
exploiteren Noordzeevelden in de grond blijft zitten. Volgens deze leden zal
de eventuele uitvoering van het door hen in te dienen amendement een positief
saldo opleveren voor zowel de positie van de offshore industrie en de daarmee
verbonden andere voordelen, zowel voor het behoud en herstel van kennis en
werkgelegenheid als voor de Staatskas. Hebben deze leden het goed begrepen
dat het inmiddels een hoeveelheid gas van 90m3 betreft en de nog
te exploreren reserves in zijn geheel volgens huidige schattingen rondom de
250m3 miljard liggen?Het juridische argument dat de regering hanteert om artikel 18 (weer)
te schrappen spreekt deze leden onvoldoende aan. Zijn er productiemaatschappijen
geweest die op die grond bezwaar hebben gemaakt tegen artikel 18 van de huidige
wet? Deze leden zijn zich bewust van het feit dat de wereldmarktprijzen van
gas en olie en de door de exploitanten en toeleveranciers gevoelde noodzaak
fors te reorganiseren vanwege de internationale concurrentie (zie recente
berichten over de ontslagen bij de NAM). Dat neemt niet weg dat de regering
het Nederlandse mijnbouwklimaat zo goed mogelijk gestalte moet geven. Daarin
past geen afschaffing van goede instrumenten, zeker niet wanneer het onnodig
ten koste gaat van de Staatsfinanciën.De leden van de PvdA-fractie roepen de regering op om een groen nationaal
offshore overleg op te richten waarin draagvlak gecreëerd wordt voor
een goed mijnbouwklimaat, gerelateerd aan een verantwoord natuur- en milieubeleid.
Voorts menen de leden van de PvdA-fractie dat de mogelijkheden voor vereenvoudiging
en transparantie onvoldoende benut worden. Hoe valt dat de rijmen met het
feit dat het uitgangspunten voor het regeringsbeleid zijn? Door handhaving
van dubbele procedures met betrekking tot seismologisch onderzoek, opsporings-
en winningvergunningen enerzijds en natuur- en milieuvergunningen anderzijds
gebeurt het tegenovergestelde. Deze leden bereiden amendementen voor op daarvoor
in aanmerking komende onderdelen. Eveneens moet het afwegingskader van de
Habitatrichtlijn en de toets op de Vogelrichtlijn sluitend geregeld worden.De positie van burgers die schade ondervinden door het winnen van delfstoffen
(aardschokken, bodemdalingen) is beter, maar niet afdoende geregeld. De leden
van de PvdA-fractie blijven vasthouden aan het beginsel van de omkering van
de bewijslast, waarbij de producent moet bewijzen dat delfstoffenwinning niet
de oorzaak is van de schade. Het is gebleken dat burgers zich niet kunnen
verzekeren voor de kosten van rechtsbijstand bij schade door delfstoffenwinning.
Hierin moet de overheid worden voorzien. Verder moet de geleden schade worden
betaald via een door de overheid in te stellen schadefonds door de producenten,
een en ander te regelen tussen overheid en exploitanten. Deze leden bereiden
amendementen op deze onderdelen voor. De nieuw ingestelde Technische Commissie
Bodemdaling kan hierin een rol vervullen inzake te bieden deskundigheid met
betrekking tot de status, taken en positie van deze Commissie verdient echter
veel nadere uitwerking.De leden van de PvdA-fractie zullen onderzoeken of er voldoende steun
in de Tweede Kamer is voor een initiatiefwetsvoorstel dat voorziet in het
dekken van gelden schade. Daarvoor is nu immers niks (meer) geregeld.Er zijn nog vele andere punten, zoals de kwestie openbaarheid commerciële
gegevens in relatie tot parlementaire controle en de positie van belangstellende
en gedupeerde burgers, het beschikken over onafhankelijke gegevens door de
overheid, de problematiek van ondergrondse opslag, de invoering adviesrecht-
of plicht provincies, inspraak van burgers, samenstelling en belang
handhaving Mijnraad en Technische Commissie Bodembeweging, waar deze leden
nader op in zullen gaan en waar al naar gelang de reactie van de regering
amendementen worden overwogen.De leden van de PvdA-fractie realiseren zich dat het amenderen van bovengenoemde
onderdelen wijzigingen van een substantieel aantal artikelen met zich meebrengt.
Zij beraden zich op de vraag op welke wijze dit probleem van wettechnische
en procedurele aard het beste aangepakt kunnen worden.Met belangstelling hebben de leden van de VVD-fractie kennisgenomen van
de reactie van de regering op het door de Tweede Kamer ingediende verslag.
Ondanks de uitvoerige beantwoording van de vragen opgenomen in het verslag,
zijn de leden van deze fractie nog steeds niet overtuigd van de noodzaak en
het nut van een integrale herziening van de Mijnbouwwet. In dit verband wijzen
deze leden erop dat ook de regering onderschrijft dat de huidige wetgeving,
alhoewel complex, in de praktijk voldoet.Met dit wetsvoorstel wordt een aantal zeer fundamentele vragen opge- worpen.
Te denken valt bijvoorbeeld aan de gevolgen van de liberalisering van de gasmarkt.
Welke gevolgen heeft de invoering van de Gaswet bijvoorbeeld voor het kleine-en
marginale veldenbeleid en voor het depletiebeleid? De ervaringen met de elektriciteitssector
leren dat een proces van liberalisering tot zeer onvoorspelbare ontwikkelingen
kan leiden. Om deze reden valt thans dan ook niet met enige zekerheid aan
te geven welke gevolgen de herstructurering van de gasmarkt voor de mijnbouwsector
zal hebben. De gelijktijdige invoering van een geheel nieuwe mijnwetgeving
met al de daaraan verbonden onzekerheden lijkt reeds om deze reden niet erg
opportuun. Op dit punt is overigens ook door de industrie uitdrukkelijk gewezen.Met de invoering van een nieuwe mijnwetgeving wordt ook een belangrijk
aantal zeer principiële kwesties actueel. Zo wordt met de voorgestelde
Mijnbouwwet een zeer grote inbreuk gemaakt op de rechtspositie van vergunninghouders.
In het bijzonder het voorstel om de financiële afdrachten bij (formele)
wet te regelen vormt een ernstige inbreuk op de rechtszekerheid van de vergunninghouders.
Niet minder belangrijk is de regeling van de positie van particulieren en
bedrijven die schade lijden door winningactiviteiten De voorgestelde regeling
op dit punt kan naar de mening van deze leden de toets niet doorstaan. Ook
de rol van het parlement bij het vaststellen en wijzigen van de mijnwetgeving
is een belangrijk vraagstuk dat uitgebreide aandacht verdient. Dit betekent
dat dit wetsvoorstel vanwege het principiële karakter van een groot aantal
onderdelen ervan, naar alle waarschijnlijkheid een zeer uitgebreide behandeling
in het parlement te wachten staat. Gelet op de indringende discussies die
thans worden gevoerd over de elektriciteitssector en binnenkort (naar verwachting)
over de gassector, zetten deze leden vraagtekens bij de opportuniteit van
de indiening van het voorliggende wetsvoorstel.Ook is de uitwerking van tal van onderdelen van de Mijnbouwwet in de praktijk
zeer ongewis. Het overgangsrecht, in het bijzonder artikel 117, is illustratief
voor deze problematiek. Uit dit artikel en de daarop door de regering gegeven
toelichting blijkt dat de praktische consequenties, verbonden aan de integrale
herziening van de mijnwetgeving momenteel niet zijn te overzien. Tegen deze
achtergrond en bij gebrek aan een directe noodzaak om de mijnwetgeving integraal
te herzien, blijven deze leden bij hun standpunt dat beter met een beperkte
aanpassing en waar nodig aanvulling van de huidige mijnwetgeving kan worden
volstaan. In dit verband denken deze leden aan de regeling van onderwerpen
als opsporing en winning van aardwarmte, opslag en bodemdaling. Door de leden van de CDA-fractie is kennisgenomen van de beantwoording
van de vele vragen naar aanleiding van het wetsvoorstel tot invoering van
een nieuwe mijnwetgeving. Ondanks de uitgebreide beantwoording door de regering
is deze naar de mening van de leden van de CDA-fractie op tal van punten nog
steeds niet overtuigend. Ook roept de Nota naar aanleiding van het verslag
op een aantal onderdelen weer nieuwe vragen op. Reden voor deze leden om een
aantal aanvullende vragen en opmerkingen over het wetsvoorstel te formuleren.Door de regering wordt uitgebreid gemotiveerd waarom zij van mening is
dat er een noodzaak bestaat om met een integrale herziening van de bestaande
mijnwetgeving te komen. In dit verband wordt er door de regering op gewezen
dat een aantal belangrijke onderwerpen, zoals opsporing en winning van aardwarmte,
opslag van stoffen en de bodemdalingproblematiek thans geen wettelijke regeling
kennen. Ook bestaat er bij de regering de (beleidsmatige) behoefte tot invoering
van een aantal nieuwe regelingen. Genoemd worden in dit verband bijvoorbeeld
de eigendom van delfstoffen, het aanwijzen van een operator, het teruggeven
en intrekken van eeuwigdurende concessies, alsmede de invoering van een aantal
milieuverplichtingen.Alhoewel deze leden de regering kunnen volgen in haar wens om te komen
tot invoering van een wettelijke regeling voor bepaalde onderwerpen, dwingt
dit naar de mening van deze leden nog niet tot een integrale herziening van
de mijnbouwwetgeving. Met de invoering van een geheel nieuwe mijnwetgeving
wordt in de toekomst een grote mate van onzekerheid voor in het bijzonder
de houders van bestaande vergunningen en concessies geïntroduceerd. Zo
zijn de implicaties van de nieuwe mijnwetgeving en haar uitwerking op de praktijk
niet te voorzien. De liberalisering van de gasmarkt en de daarbij behorende
invoering van een geheel nieuwe Gaswet draagt nog eens in belangrijke mate
bij aan deze onzekerheid. Ook de door de Tweede Kamer zo dikwijls benadrukte
rechtszekerheid van vergunninghouders, meest recentelijk nog bij de zeer uitgebreide
en intensieve discussie over de betekenis van artikel 18 van de Mijnwet Continentaal
Plat (Kamerstukken 1995/96, 24 671, nr. 3, blz. 2 en 3), lijkt met het
thans voorliggende wetsvoorstel ernstig in het gedrang te komen.De invoering van een geheel nieuwe mijnwetgeving, met al de daaraan verbonden
bezwaren, komt deze leden ook niet als noodzakelijk over. Naar de mening van
de leden van de CDA-fractie kan worden volstaan met een gedeeltelijke aanvulling
en waar nodig aanpassing van de bestaande mijnwetten. Daarbij denken deze
leden in het bijzonder aan het treffen van een aanvullende regeling voor onderwerpen
als nazorg, bodemdaling, opsporing en winning van aardwarmte en opslag van
stoffen. Ten aanzien van onderwerpen als het depletiebeleid (winningsplannen)
en splitsing en samenvoegen van vergunningen kan worden volstaan met een aanvulling
van de bestaande wetgeving.Dit laat onverlet dat voor een aantal gebieden de bestaande mijnwetge-
ving kan terugtreden ten gunste van algemeen geldende wetten, zoals de ARBO-wet,
de Wet op de gevaarlijke werktuigen en de milieuwetgeving. Dit is reeds onderdeel
van het huidige beleid, waarbij intussen reeds de nodige wetgevingsinitiatieven
zijn genomen. Vanwege de ernstige bezwaren verbonden aan een integrale herziening
van de mijnwetgeving en het bestaan van een minder ingrijpend alternatief
in de vorm van een gedeeltelijke aanvulling en aanpassing van de huidige mijnwetgeving,
wordt de regering verzocht het wetsvoorstel in haar geheel te heroverwegen.
Gaarne een reactie van de regering.De leden van de fractie van D66 hebben kennisgenomen van de nota van wijziging
en de nota naar aanleiding van verslag. De leden van de fractie van D66 zijn
van mening dat het belang van degenen die schade lijden als gevolg van mijnbouwactiviteiten
onvoldoende wordt beschermd.Daarnaast kunnen zij zich niet vinden
in het onttrekken van artikel 7 uit het oorspronkelijke wetsvoorstel.De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
de nota naar aanleiding van het verslag bij het wetsvoorstel Mijnbouwwet.
Aangezien deze leden niet hebben deelgenomen aan de inbreng in eerste termijn
willen zij nog enkele algemene opmerkingen maken ten aanzien van het wetsvoorstel.De leden van de SP-fractie hebben waardering voor de modernisering en
samenbundeling van een aantal deels zeer oude wetten in één
nieuwe wet. Zij zijn wel van mening dat naast een verbeterde vormgeving ook
een aantal inhoudelijke verbeteringen wenselijk zijn. Hierbij denken zij met
name aan het zekerstellen van het maatschappelijk eigendom van onze natuurlijke
bodemschatten en het voorkomen van de uitverkoop van het recht om deze te
exploreren. Ook denken zij aan het zekerstellen van natuur- en milieubelangen
voordat vergunning gegeven wordt voor het ontplooien van mijnbouwactiviteiten
en het beter regelen van de schadevergoeding aan personen en bedrijven die
schade lijden ten gevolge van mijnbouwactiviteiten.De leden van de fracties van RPF en GPV hebben met belangstelling kennisgenomen
van de beantwoording door de regering. In het nader verslag willen zij nog
een aantal opmerkingen plaatsen en vragen stellen. De regering stelt dat met
dit wetsvoorstel de laatste Franstalige wet uit de Napoleontische tijd in
Nederland, de Loi concernant les Mines, les Minières et les Carrières
in 1810 uitgevaardigd door keizer Napoleon, verdwijnt. Kan worden bevestigd
dat van deze Franse wet een adequate Nederlandstalige versie zou bestaan,
die nimmer door de Staten-Generaal is bekrachtigd? Wordt in de bestuurspraktijk
met de Nederlandstalige versie gewerkt zonder dat daar interpretatieverschillen
over zouden bestaan, zoals Nederlandse Olie en Gas Exploratie en Produktie
Associatie beweert?Niet alleen deze wet, maar ook de Mijnwet uit 1903 en onder meer de Mijnwet
Continentaal Plaat zullen verdwijnen. De integratie en de harmonisatie van
de bestaande mijnbouwwetgeving heeft de instemming van de fracties van RPF
en GPV. Wel dringt zich in het algemeen de vraag op in hoeverre bij de opstelling
van dit wetsvoorstel het economisch belang zwaarder heeft gewogen dan het
milieubelang. Voorts vragen de leden van de fracties van RPF en GPV in te
gaan op de vraag van de Nederlandse Olie en Gas Exploratie en Produktie Associatie
in hoeverre de beoogde doelstelling, dat maatschappijen worden aangemoedigd
om tot het opsporen en winnen over te gaan met het wetsvoorstel wordt gediend.
De leden van de fracties van RPF en GPV vragen nadere argumenten ter onderbouwing
van de stelling dat integratie van de Ontgrondingwet en de Mijnbouwwet onmogelijk
is.Verder valt het de leden van de fracties van RPF en GPV op dat de regering
betrekkelijk weinig verwachtingen heeft ten aanzien van de economische betekenis
van de aardwarmte. Waarom wordt niet zoals in Frankrijk de winning gestimuleerd
door een garantiefonds?De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
de nota naar aanleiding van het verslag inzake de Mijnbouwwet. Zij danken
de regering voor de uitvoerige beantwoording van de door hen gestelde vragen.
Deze leden maken van de mogelijkheid tot het uitbrengen van een nader verslag
echter gaarne gebruik om naar aanleiding van enige recentelijk ontvangen commentaren
de regering enkele vragen voor te leggen. 2. Liberalisatie gasmarkt, aansluiting op de nieuwe GaswetDe leden van de PvdA-fractie zijn verbaasd over het standpunt van de regering
dat de relatie tussen de Gaswet en Mijnbouwwet beperkt zou zijn. Zij sluiten
zich aan bij de reactie van de Nogepa (brief aan de Voorzitter van de vaste
Commissie voor Economische Zaken d.d. 7 september 1999). De regering stelt
dat de opbrengstprijs voor de winner van gas niet wezenlijk zal veranderen.
De argumenten die de regering daarvoor aanvoert, kunnen de leden van de PvdA-fractie
niet overtuigen. Een structurele wijziging zou niet in de rede liggen vanwege
het oligopolie karakter van de Europese gaswinning en het feit dat de kosten
van het marginale veld in belangrijke mate de prijsvorming zou blijven bepalen.De leden van de PvdA-fractie kunnen niet inzien waarom het oligopolie
karakter van de gassector een neerwaartse druk op de gasprijs teniet zou doen.
Deze leden nemen aan dat de regering niet doelt op eventuele, overigens niet
toegestane, onderlinge prijsafspraken tussen mijnbouwmaatschappijen. Kan de
regering hierop ingaan?Kan de regering een schets geven van het concurrentieprofiel dat zij verwacht
na invoering van de Mijnbouwwet en de Gaswet? In welke mate zal er sprake
zijn van marktwerking en op welke punten zal sprake zijn van concurrentie
(prijs, kwaliteit, andere zaken)? Hoe intensief zal deze concurrentie zijn?Ook het tweede argument, dat de kosten van het marginale veld in belangrijke
mate de prijsvorming bepalen, overtuigt niet. Het komt de leden van de PvdA-fractie
voor dat in een markteconomie vooral vraag en aanbod de prijsvorming bepalen.
De op deze manier ontstane prijs bepaalt dan op zijn beurt weer of een veld
al dan niet bedrijfseconomisch marginaal is, lijkt deze leden. Hebben deze
leden goed begrepen dat het causale verband tussen prijsvorming en de kosten
van het marginale veld precies andersom ligt dan in de nota wordt geschetst?De leden van de PvdA-fractie krijgen geen helder beeld van de prijsontwikkeling
van gas op lange termijn. Het is met name de prijsontwikkeling die deze leden
ertoe brengt samenhang te zien tussen de Mijnbouwwet en de Gaswet. De mate
waarin de gasprijs zal stijgen of dalen, en de mate waarin de volatiliteit
van deze gasprijs zal toenemen zouden hun gevolgen moeten hebben voor het
afdrachtenregime, zo komt de leden van de PvdA-fractie voor. Een toenemende
volatiliteit van de gasprijs kan immers ook tot een toenemende volatiliteit
van de bedrijfswinst leiden, en daarmee het investeringsrisico verhogen. Eén
en ander komt ook het kleine veldenbeleid niet ten goede. Deelt de regering
deze mening?De leden van de PvdA fractie zouden de regering nogmaals willen vragen
een zo concreet mogelijke verwachting te formuleren van de ontwikkeling van
de gasprijs, zowel qua hoogte als qua volatiliteit, en deze beide uit te drukken
in cijfers.Voorts zouden deze leden de regering willen vragen hoe de ontwikkelingen,
nu en in het verleden, op deze twee punten zijn in landen waar het liberaliseringsproces
in een veel verder stadium is, zoals in de Verenigde Staten. Kan de regering
hierover helderheid verschaffen? Relevant in dit kader is ook de ontkoppeling
tussen gasprijs en olieprijs. Kan de regering aangeven wanneer en hoe dit
in zijn werk zal gaan, en welke gevolgen dit zal hebben voor de prijsvorming
in de gassector?De leden van de PvdA-fractie achten evenzeer het volgende relevant. De
regering stelt in de nota naar aanleiding van het verslag dat concurrentie
vooral zichtbaar zal worden in de transport- en distributiemarges. Tegelijkertijd
stelt de regering in de memorie van toelichting van de Gaswet dat liberalisering
tot lagere prijzen kan leiden. Deze leden menen te weten dat de prijs die
de producent van de Gasunie ontvangt wordt vastgesteld op basis van de prijs
op de wereldmarkt. De Gasunie ontvangt deze prijs namens de producent. Deze
producent ontvangt vervolgens een bedrag dat is vastgesteld op grond van de
kosten van de Gasunie, waarvan de vastgestelde winst wordt afgetrokken
van de prijs die de Gasunie heeft ontvangen. Is het zo dat de, door de concurrentie,
lagere kosten zullen leiden tot een hogere nettowinst voor de producent of
zal het voordeel aan de consument toevallen?Vooralsnog begrijpen de leden van de PvdA-fractie de stelling van de regering
niet dat de liberalisatie van de gasmarkt geen invloed heeft op de gasopbrengsten
voor de producent. Zij menen dat de stelling van de regering tot op zekere
hoogte tegenstrijdig is. In de memorie van toelichting van de Gaswet wordt
gesteld dat druk op de prijzen en meer algemeen de grotere onzekerheid over
de ontwikkeling van de markt tot grotere voorzichtigheid kan leiden bij exploratie
en winning. Een dergelijke terughoudendheid van producenten heeft ook effecten
op de welvaart. Volgens deze leden zal de liberalisering toch zeker een grotere
onzekerheid over de ontwikkeling van de markt met zich brengen. Kan de regering
hierop ingaan?Ook in de nota naar aanleiding van het verslag van de Mijnbouwwet wordt
gesteld dat in een geliberaliseerde markt geen sprake zal zijn van één
op één relatie tussen Gaswet en Mijnbouwwet.Het is deze leden wel duidelijk dat de liberalisatie concurrentie op de
transport- en distributiefunctie met zich brengt. Houden de ontslagen, die
bij de Gasunie aan de orde zijn, verband met bevordering van efficiëntie
en afname van monopoliewinsten door liberalisering? Kan de regering hierop
een toelichting geven?Op de vraag van de leden van de PvdA-fractie naar de verwachting omtrent
de ontwikkeling van het productieniveau verwijst de regering naar het Energierapport,
dat in de herfst van dit jaar zal verschijnen. Aangezien de Mijnbouwwet nu
juist de voorwaarden schept waaronder deze productie al dan niet plaatsvindt,
achten de leden van de PvdA-fractie het van groot belang dat de regering reeds
nu, dus in samenhang met het onderhavige wetsvoorstel, haar visie geeft op
de toekomstige ontwikkeling van het productieniveau. Kan de regering hierop
ingaan? Het komt de leden van de PvdA-fractie voor dat een inschatting mogelijk
moet zijn op basis van de lopende contracten van Gasunie, en de strategische
beleidsvoornemens van de mijnbouwmaatschappijen. Deze inschatting is ook van
belang voor het inschatten van de inkomsten voor de staat, gezien de progressiviteit
van het staatswinstaandeel.De leden van de PvdA-fractie kunnen in principe instemmen met de uitleg
van de regering inzake artikel 59 lid 7. Bij de uitleg van het begrip «at
arm's length», wordt in de memorie van toelichting echter verwezen naar
een OESO-rapport. De leden van de PvdA-fractie zouden liever zien dat de betekenis
van dit begrip expliciet in de memorie van toelichting opgenomen wordt. Kan
de regering hierin voorzien?Verder blijven de leden van de PvdA-fractie grote moeite houden met de
formulering en inhoud van de laatste zin in artikel 59 lid 7. Met name het
gebruik van de woorden «omzet» enerzijds, en «eenheden»
die «niet zijn verkocht» anderzijds, roept bij deze leden vragen
op. Over het algemeen wordt onder omzet verstaan het aantal wél verkochte
eenheden vermenigvuldigd met de (gerealiseerde) prijs. De formulering van
bedoelde bepaling lijkt in strijd te zijn met de uitleg in de nota naar aanleiding
van het verslag. Kan de regering tot een herformulering komen? Deze leden
overwegen een amendement.Het heffen van belasting over nog niet verkochte eenheden lijkt de leden
van de PvdA-fractie overigens niet wenselijk. Zo wordt immers het investerings-
en bedrijfsrisico op een onnodige manier vergroot. Kan de regering hierop
ingaan?De leden van de PvdA-fractie vragen waarop de regering zich baseert, als
wordt gesteld dat ring-fencing de ontwikkeling van kleine velden eerder blokkeert
dan stimuleert. De uitleg in de nota naar aanleiding van het verslag stemt
deze leden niet tot tevredenheid. Dit neemt niet weg dat de leden
van de PvdA-fractie de flexibilisering door middel van de verruimde mogelijkheid
tot consolidatie uiteraard toejuichen. Deze leden begrijpen dat ring-fencing
kan leiden tot separatie van bedrijfsresultaten. Dit is voor deze leden overigens
geen noodzaak. Deze leden kunnen zich een afdrachtensysteem voorstellen waarbij
ring-fencing wordt toegepast en toch de resultaten kunnen worden geconsolideerd
met die van andere velden. Het zou zo kunnen zijn dat voor een bepaald veld
een speciaal afdrachtenregime zou gelden. Na toepassing van dit afdrachtenregime
blijft dan een winst of verlies over voor het betreffende veld. Dit resultaat
kan dan vervolgens weer geconsolideerd worden met de resultaten van andere
velden die al dan niet ook onder een speciaal afdrachtenregime vallen. Deelt
de regering deze visie? Zo ja, kan de regering haar beleid hierop afstemmen?
De leden van de PvdA-fractie bereiden een amendement met deze strekking voor.Ring-fencing zal vooral van toepassing zijn op marginale en mogelijk zelfs
onrendabele velden. Van tevoren is vaak niet duidelijk of een dergelijk marginaal
veld al dan niet rendabel zal zijn, dit is immers een kenmerk van de marginaliteit
van deze velden. De verruiming van de consolidatiemogelijkheden biedt geen
soulaas voor een echte reductie van het investeringsrisico en de stimulering
van de ontginning van bedoelde kleine, marginale velden. Het verbaast de leden
van de PvdA-fractie dan ook zeer dat de regering in de nota naar aanleiding
van het verslag uitgerekend het staatswinstaandeel aanhaalt als argument tegen
ring-fencing. Ten eerste is het staatswinstaandeel alleen verschuldigd als
een winstmarge van 25% of hoger is geboekt. Velden met een dergelijke winstmarge
zullen over het algemeen niet onder de noemer «klein en marginaal»
vallen. Daarnaast is het staatswinstaandeel helemaal niet geschikt om ring-fencing
gestalte te geven. Het staatswinstaandeel is immers gerelateerd aan de hoogte
van de winst. Met het staatswinstaandeel kan de marginaliteitgrens van een
veld dus niet verlaagd worden. Dit kan wel door het per veld verlagen van
belastingen die niet direct gerelateerd zijn aan de winst. Het ligt dan volgens
de leden van de PvdA-fractie voor de hand om ring-fencing toe te passen door
middel van aangepaste tarieven voor de cijns per marginaal veld, het oppervlakterecht,
en eventueel een speciaal afschrijvingsregime. Kan de regering hierin voorzien?
Deze leden bereiden een amendement voor.De opvatting van de regering dat de relatie tussen de Mijnbouwwet en de
Gaswet naar haar mening beperkt is, wordt door de leden van de VVD-fractie
niet gedeeld. Het is mogelijk zo dat de Gaswet als zodanig geen regels bevat
die rechtstreeks rusten op de houders van mijnbouwvergunningen. Dit doet er
evenwel niet aan af dat de Gaswet wel degelijk belangrijke indirecte gevolgen
heeft of gaat krijgen voor de mijnbouwsector. Dit wordt overigens ook door
de regering in de nota uitdrukkelijk erkend. Een eerste relatie tussen Mijnbouwwet
en Gaswet is gelegen in de prijsstelling voor door producenten gewonnen gas.
De hoogte van de prijs voor het gas is van rechtstreeks belang voor de rentabiliteit
van een gasveld. Bij een lage gasprijs zal de ontginning van kleine en in
het bijzonder van marginale velden aanzienlijk worden bemoeilijkt. De door
de regering in de nota tot uitdrukking gebrachte relativering dat de liberalisering
van de gasmarkt vermoedelijk geen al te grote gevolgen voor het kleine en
marginale veldenbeleid zal hebben, stelt de leden van de VVD-fractie niet
gerust. Zoals reeds gesteld gaat een proces van liberalisering van een markt
gepaard met tal van onvoorziene omstandigheden. De ontwikkelingen binnen de
elektriciteitsmarkt zijn in dit verband illustratief. Niet valt uit te sluiten
dat zich soortgelijke ontwikkelingen zullen voordoen bij de gasmarkt. Teneinde
de nadelen verbonden aan een eventueel te lage gasprijs te beperken, achten
deze leden het wenselijk dat het bestaande flexibele mijnbouwklimaat,
neergelegd in het systeem van de Mijnwet Continentaal Plat (art. 18 MCP) zonder
meer wordt gehandhaafd.Een niet minder belangrijke relatie tussen Mijnbouwwet en Gaswet is gelegen
in de positie van de Gasunie en de afname van het geproduceerde gas. De coördinerende
rol van de Gasunie is in dit verband rechtstreeks van belang voor de afname
en daarmee productie van gas uit kleine en marginale velden. In de Gaswet
heeft de regering gewezen op het grote belang om deze positie van de Gasunie
ook in de toekomst te waarborgen. Splitsing van het gasnet en de overige functies
van de Gasunie wordt door de regering in de Gaswet mede om deze reden afgewezen.
Naar de mening van de leden van de VVD-fractie volgt hieruit dat er ook op
dit punt een duidelijke samenhang tussen de Gaswet en de Mijnbouwwet bestaat.Op grond van deze overwegingen zijn de leden van de VVD-fractie dan ook
van mening dat de Mijnbouwwet in samenhang met de Gaswet moet worden bezien
en dus gelijktijdig in het parlement moet worden behandeld.In de Gaswet wordt gesproken over de rol van de Gasunie en haar taak om
winning en afzet van gas op elkaar af te stemmen. Deze taak van de Gasunie
zal onderwerp zijn van een nog op te stellen regeling. Bij het redigeren van
deze regeling zal rekening worden gehouden met een optimale ontginning van
kleine velden. De leden van de VVD-fractie achten het van groot belang inzicht
te krijgen in de betekenis van deze regeling voor de voortgaande winning van
gasvelden. Vanwege het grote belang van de (nog op te stellen) regeling voor
het kleine veldenbeleid zouden deze leden graag de (letterlijke) tekst van
de regeling ontvangen.Parallel aan de invoering van een nieuwe Mijnwetgeving is door de regering
een voorstel voor een nieuwe Gaswet ingediend. Door de regering is op verschillende
plaatsen in de nota naar aanleiding van het verslag gesteld dat de Gaswet
weinig samenhang vertoont met de Mijnbouwwet. Deze mening wordt door de leden
van de CDA-fractie niet gedeeld. De liberalisering van de Gaswet is van groot
belang voor de prijzen die producenten kunnen realiseren voor het door hun
geproduceerde gas. Bij een lage gasprijs, die het gevolg kan zijn van een
geliberaliseerde gasmarkt, zullen de inkomsten voor de aardgasproducenten
dalen, met alle gevolgen van dien voor de rentabiliteit van de te winnen gasvelden.
Op deze wijze heeft de gasprijs direct invloed op winning van gasvelden. Ook
de AER heeft hierop in zijn advies uitdrukkelijk gewezen.De Gaswet raakt rechtstreeks aan de organisatiestructuur van de gasmarkt.
Daarmee staat ook de rol van de Gasunie ter discussie. Een belangrijke taak
van de Gasunie is gelegen in het coördineren van de productie en afzet
van aardgas. Door deze rol van de Gasunie weet een vergunninghouder zich er
van verzekerd dat al het door hem te produceren gas wordt afgenomen. Daarmee
is deze coördinerende rol van de Gasunie van groot belang voor een goed
mijnbouwklimaat, met name met het oog op de ontwikkeling cq. ontginning van
de kleine of marginale velden. Of deze rol door de Gasunie ook in de toekomst
in een geliberaliseerde gasmarkt goed kan worden vervuld, wordt voor een belangrijk
deel bepaald door de uitkomsten van de discussie over de Gaswet. Zo heeft
de regering in de toelichting op de Gaswet reeds aangegeven dat het handhaven
van het geïntegreerde karakter van de Gasunie van groot belang is voor
het kunnen (blijven) uitoefenen van deze coördinerende taak. Hieruit
blijkt eens te meer dat er een belangrijke samenhang bestaat tussen de Gaswet
en de Mijnbouwwet. De leden van de CDA-fractie achten het daarom wenselijk
beide wetten gezamenlijk te behandelen.In verband met de handhaving van een goed mijnbouwklimaat achten deze
leden het van groot belang dat er een wettelijke voorziening wordt getroffen
waarin de taak tot coördinatie tussen productie van gas en afzet op de gasmarkt wordt gecontinueerd. Naar de mening van deze leden
is daarom niet de vraag of een regeling moet worden vastgesteld, maar wat
de inhoud van deze regeling dient te zijn. Vanwege het grote belang van deze
regeling voor het mijnbouwklimaat wensen deze leden kennis te kunnen nemen
van deze regeling voordat deze wordt vastgesteld. Tevens zouden deze leden
de regering willen verzoeken deze regeling in de formele wet te verankeren.De regering stelt dat de cijns die geheven wordt op het gas gerelateerd
is aan de omzet en de behaalde winst, waardoor de opbrengsten direct meeliften
met prijsfluctuaties. Het kunstmatig drukken van de prijs door verkoop aan
gelieerde ondernemingen wordt door de vangnetbepalingen voorkomen. Hierover
hebben de leden van de SP-fractie een vraag. In hoeverre is bij het vaststellen
van de hoogte van de cijns rekening gehouden met behalen van een redelijke
winst, in vergelijking met de gemiddelde winst van andere Nederlandse bedrijven?
Is de gemiddelde winst van de ondernemingen die zich in Nederland, met inbegrip
van het continentale plat, bezig houden met de gas- en oliewinning de afgelopen
decennia niet structureel hoger geweest dan die van de Nederlandse industrie?In de nota naar aanleiding van het verslag oordeelt de regering dat de
relatie tussen voorliggend wetsvoorstel en het ontwerp-Gaswet beperkt is.
De leden van de SGP-fractie betwijfelen, gelet op de ongewisse gevolgen van
de geliberaliseerde gasmarkt, of de veronderstelling van de regering dat het
effect van de liberalisering op de opbrengstprijs van de producent in verhouding
tot andere prijsbepalende effecten gering zal zijn, wel juist is. Zij vragen
de regering dit punt nader te willen verduidelijken en daarbij de beantwoording
het advies van de Algemene Energieraad op dit onderdeel te willen betrekken.
Tevens vragen deze leden om op het commentaar van de NOGEPA op de nota naar
aanleiding van het verslag in te gaan. Hoe beoordeelt de regering de mening
van Ernst en Young dat de conclusie van de regering dat bij lagere opbrengsten
en lagere winsten de totale afdracht aan de staat daalt naar het niveau van
de vennootschapsbelastingheffing onjuist is? In hoeverre is in de praktijk
de grondslag voor heffing van vennootschapsbelasting en winstaandeel in alle
gevallen hetzelfde?3. Visie op energievoorziening op langere termijnDe leden van de PvdA-fractie constateren dat de berekeningen van het NITG
voor wat betreft de futures in het deel van het Waddengebied dat is gelegen
in de concessies Groningen en Noord- Friesland afwijken van die van de regering
en de NAM. De regering (zie brief 13 december 1993 aan de Tweede Kamer:72-221
miljard m3 in het kader van de besluitvorming het moratorium te
beëindigen en de PKB wel of niet te herzien; ook de NAM (brochure proefboringen
Waddenzee: 200 miljard m3) heeft tot op heden hoeveelheden in de
orde van grootte van 75 m3 tot 220 miljard m3 becijferd.Het NITG, zo schrijft de regering, komt echter nu op een te verwachten
hoeveelheid van 48 m3 tot 101 m3 miljard, met een verwachte
hoeveelheid van 73 miljard m3. Hoe moet dit verschil worden verklaard?
Welke cijfers zijn voor de regering op dit moment het uitgangspunt en waar
baseert de regering haar cijfers op? Hoe kan de onafhankelijkheid van deze
cijfers worden gegarandeerd? Kan ervan worden uitgegaan dat de cijfers van
het NITG een hogere mate van onafhankelijkheid garanderen dan die van de NAM?Hebben de leden van de PvdA-fractie het dus goed begrepen dat de mogelijke
opbrengsten aanzienlijk lager zijn dan de regering en de NAM hebben geschetst,
zeker als de kosten van zandsuppletie, voor het «compenseren»
van de gevolgen van de bodemdaling, hierbij worden betrokken? Het zal duidelijk
zijn dat de leden van de PvdA-fractie zich door deze nieuwe cijfers gesterkt
voelen in hun standpunt dat de maatschappelijke noodzaak voor boringen in
het Waddengebied ontbreekt.4. Toezenden adviezen, betrokkenheid bij voorbereidingOp welke wijze heeft de regering het genoemde advies van de Wadden Advies
Raad meegewogen in de nota naar aanleiding van het verslag, vragen de leden
van de PvdA-fractie.5. Aansluiting en controle door parlementDe leden van de PvdA-fractie vragen of inzicht kan worden gegeven over
de wijze waarop de onafhankelijkheid van het NITG is gegarandeerd. Ontvangt
het NITG alle vertrouwelijke gegevens van de productiemaatschappijen? Geldt
dat ook voor de Technische Commissie Bodemdaling?De leden van de PvdA-fractie stellen vast dat het winningsplan vanuit
het algemeen belang gezien cruciale gegevens bevat met betrekking tot het
algemeen belang en de rol van de overheid. Het bevat gegevens over doelmatige
en optimale winning van delfstoffen, en over aspecten als bodembeweging. Echter,
zo stelt de regering, deze winningsplannen zullen beperkt openbaar zijn. Graag
zouden deze leden door de regering toegelicht zien welke gedeeltes van het
winningsplan wel, en welke niet openbaar zijn. Hoewel deze leden begrijpen
dat sommige gegevens commercieel gevoelig zijn, achten zij het van groot belang
dat gegevens die gevolgen kunnen hebben voor zaken als bodemdaling, milieu,
natuurontwikkeling en ruimtelijke ordening toch zoveel mogelijk openbaar zijn.
Kan de regering hierin voorzien? Deze leden overwegen een amendement. Hoe
kunnen parlement en kritische burgers optimaal betrokken worden bij de winningsplannen?
Wat is de verbetering ten opzichte van de huidige situatie?In de nota wordt gesproken over het belang van onafhankelijke informatievoorziening
door deskundigen (Technische Commissie Bodembeweging) in het kader van schade
door delfstoffenwinning. Deelt de regering de visie dat ook deskundigen, zoals
leden van de Technische Commissie Bodembeweging en onderzoekers van NITG,
gelet op de vertrouwelijkheid van informatie van productiemaatschappijen in
verband met de commerciële waarde nooit onafhankelijke informatie kunnen
krijgen over de geologische structuur van de ondergrond en gesteente-eigenschappen?
Is het juist dat dus nooit sprake kan zijn van optimale onafhankelijkheid?Hier ligt volgens de leden van de PvdA-fractie een spanningsveld. Ook
de overheid zelf kan deze onafhankelijkheid niet geheel garanderen. Bovendien
is de Staat zelf mede-explorant dan wel mede-exploitant via de EBN.De leden van de PvdA-fractie delen de mening van de regering dat de uitwerking
van de regeling omtrent openbaarheid van vertrouwelijke gegevens over de ondergrond
met behulp van een AMvB kan plaatsvinden. Wel dienen er in de Mijnbouwwet
enige uitgangspunten te worden vastgelegd. Hierbij valt te denken aan een
zo spoedig mogelijke openbaarmaking nadat een veld leeg is, danwel de winning
is gestopt. Deze leden verzoeken deze AMvB van tevoren aan de Tweede Kamer
toe te zenden. Zij dringen erop aan dat de duur waarop vertrouwelijkheid rust
zo kort mogelijk is, opdat gedupeerde burgers zo spoedig mogelijk van die
gegevens gebruik kunnen maken. Bovendien is dit belangrijk omdat schade door
delfstoffenwinning eerst 30 jaar na afloop kan blijken. Ook daarom dient deze
vertrouwelijkheid zo kort mogelijk te zijn. Kan de regering hierop ingaan?Is het juist dat de Wet Openbaarheid van Bestuur geen regeling kent voor
vrijgave van gegevens die aan de overheid verstrekt zijn?In een rechtszaak is de beschikking over goede contra-expertise en de
daarbij behorende gegevens van belang. Is de verwachting juist dat het nog
enige tijd zal duren voordat dit goed geregeld is via bovengenoemde AMvB?
Zo ja, kan de regering een indicatie geven van de tijd die benodigd is voor
de realisering van deze AMvB? Ook daarom lijkt het de leden van de PvdA-fractie
van belang dat er in de tussentijd een goede schaderegeling wordt gevonden.
Hoe staat de regering hier tegenover? Mede gelet op het feit dat de overheid
in meerdere opzichten geconfronteerd wordt met de grenzen van openbaarheid,
verdient de positie van de burger extra aandacht. De burger moet zelf zo vrij
mogelijk zijn om – in zijn ogen – onafhankelijke deskundigheid
in te huren. Het instrument van omkering van de bewijslast draagt daaraan
bij. Immers, door het voeren van procedures zal er een druk op de markt komen
om meer contra-expertises te voeren buiten de bestaande circuits om. Overigens
zou dat goed aansluiten bij de behoefte van de leden van de PvdA-fractie om
meer onafhankelijke expertise te hebben voor een goede afweging van het mijnbouwbelang
enerzijds, en andere belangen als het natuur- en milieubelang anderzijds.
Kan de regering hierop ingaan? Wellicht zouden aan de burger ook langs andere
wegen middelen moeten worden verschaft om onafhankelijke expertise in te huren.
Kan de regering hierop ingaan?Het is dan ook de vraag op welke wijze de overheid de burger in staat
stelt om voor zijn belang op te komen. Een positie van afhankelijkheid van
nieuwe commissies, zoals de TCBB, is daarin geen goede weg. De burger zou
zelf in staat gesteld moeten worden om te beoordelen hoe hij aan zijn expertise
komt. Men zou kunnen denken aan een variant waarbij de overheid de proceskosten
dekt. Kan de regering hierop ingaan? Deze leden bereiden een amendement voor.Een andere vraag die de leden van de PvdA-fractie bezig houdt is hoe de
Mijninspectie aan zijn cijfers komt. Daarnaast zouden deze leden willen weten
of de Mijnraad wel met geheime gegevens werkt. Kan de regering hierop ingaan?De regering meldt dat van een beschikking tot verlening van een vergunning
in de Staatscourant melding wordt gemaakt. De leden van de PvdA-fractie juichen
dit uiteraard toe. Deze leden menen echter dat een mededeling achteraf te
weinig mogelijkheden biedt tot democratische controle en aansturing. Kan de
regering overwegen om ook van de aanvraag van een vergunning in de Staatscourant
melding te maken? Ook over de toepassing en weging van de criteria, zoals
genoemd in de artikelen 8 tot en met 17, zou verantwoording moeten worden
afgelegd, zo menen de leden van de PvdA-fractie. Kan de regering hierop ingaan?Door de regering wordt er in de nota naar aanleiding van het verslag op
gewezen dat met de nieuwe wetgeving de parlementaire invloed en controle kan
worden vergroot. Uit deze uitspraak leiden de leden van de VVD-fractie af
dat de regering een voorstander is van versterking van de betrokkenheid van
het parlement, zowel bij de mijnwetgeving als bij het mijnbouwbeleid. De leden
van de VVD-fractie onderschrijven de zienswijze van de regering volledig.
Het grote maatschappelijke belang bij de ontginning van delfstoffen (overheidsbaten!)
en de toenemende maatschappelijke belangentegenstellingen binnen de mijnbouwsector,
waarbij in het bijzonder valt te denken aan de spanning tussen mijnbouw en
milieu (o.a. bodemdaling), rechtvaardigen naar de mening van deze leden een
intensievere betrokkenheid van het parlement bij de vaststelling en uitvoering
van mijnwetgeving en mijnbouwbeleid.Door de leden van de PvdA-fractie is gevraagd naar de mogelijkheden van
het parlement tot democratische aansturing en controle met betrekking tot
het beheer van delfstoffen en de daarmee verband houdende opsporing
en winning van delfstoffen. De reactie van de regering op deze vraag volstaat
met een opsomming van de bevoegdheden die de overheid, veelal de regering,
heeft om informatie te vergaren die nodig is voor het te voeren beleid. Op
de principiële vraag naar de relatie tussen parlement en regering respectievelijk
Minister wordt evenwel niet ingegaan. Mede vanwege de ervaringen op dit punt
in het verleden, waarbij in het bijzonder te denken valt aan de constructieve
doch moeizame discussie over het systeem van financiële afdrachten, achten
de leden van de VVD-fractie het wenselijk op deze kwestie uitgebreid nader
in te gaan.De leden van de VVD-fractie achten het wenselijk te komen tot een structurele
versterking van de rol van het parlement bij wet- en regelgeving, alsmede
bij beleid van de regering op het gebied van mijnbouwaangelegenheden. Teneinde
de positie van het parlement te versterken denken deze leden aan verschillende
maatregelen. Deze voorstellen hebben zowel betrekking op het wetgevende als
het beleidsmatige vlak. Naar de mening van deze leden dient delegatie van
bevoegdheden aan regering en Minister zoveel mogelijk te worden beperkt. Voor
zover het om wetstechnische redenen wenselijk is gebruik te maken van de figuur
van gedelegeerde bevoegdheid, moet de te delegeren bevoegdheid, na zorgvuldige
afweging, zo duidelijk mogelijk worden omschreven en begrensd. Het zoveel
mogelijk beperken van de mogelijkheid tot delegatie en subdelegatie van bevoegdheden
betekent overigens niet dat alle essentialia in de mijnwetgeving zelf moeten
worden geregeld. Soms is het doelmatiger om bepaalde regelgeving op een lager
niveau van wetgeving te doen vaststellen. Een voorbeeld hiervan is de regeling
van het financiële afdrachtensysteem, zoals thans geregeld in de Mijnwet
Continentaal Plat. Waar het om gaat is, dat het parlement als medewetgever
bij het vaststellen van regelgeving zoveel mogelijk wordt betrokken. Deze
betrokkenheid van het parlement kan overigens verschillende gedaanten krijgen.
Zo kan, op grond van artikel 12 van de Mijnwet Continentaal Plat een krachtens
dit artikel vast te stellen AMvB slechts met toestemming van het parlement
door de regering tot stand worden gebracht. Indien het parlement zich niet
kan vinden in de voorgestelde wettelijke regeling kan door het verwerpen of
amenderen van de voor deze AMvB vast te stellen inwerkingtredingset parlementaire
betrokkenheid worden verzekerd. Een goed recent voorbeeld van parlementaire
inspraak bij een op grond van artikel 12 Mijnwet Continentaal Plat vastgestelde
AMvB (via de daarmee samenhangende inwerkingtredings- wet) is de regeling
inzake de invoering van willekeurige afschrijving. In andere wetten zien wij
de figuur waarbij voorgenomen regelgeving gedurende een bepaalde periode ter
inzage aan het parlement moet worden voorgelegd. Wanneer het parlement zich
met bepaalde onderdelen van de voorgestelde regeling niet kan verenigen, kan
het parlement met de regering in debat treden.Met behulp van dergelijke mechanismen kan de positie van het parlement
worden versterkt zonder dat dit ertoe leidt dat alle essentialia in de wet
zelf zijn geregeld. Het voordeel van deze methodiek is dat daar waar nodig,
flexibiliteit binnen het bestaande wetgevingscomplex kan worden gehandhaafd,
zonder dat dit ertoe leidt dat de positie van het parlement wordt verzwakt.
Voorbeelden van op de Mijnbouwwet gebaseerde AMvB die door middel van voorhangbepalingen
aan inspraak en controle van het parlement kunnen worden onderworpen, zijn
bijvoorbeeld het Mijnbouwbesluit (art. 44) en de AMvB als bedoeld in de artikelen
68, 88, 101 en 117 van de voorgestelde Mijnbouwwet.De rol van het parlement dient zich naar de mening van deze leden niet
alleen te beperken tot regelgeving. Het is ook van belang dat het parlement
op regelmatige basis met de terzake bevoegde Minister(s) kan overleggen over
het te voeren mijnbouwbeleid. In dit verband stellen deze leden voor te komen
tot de invoering van een mijnbouwrapport. In het rapport kan
regelmatig, deze leden denken aan een termijn van eens in de drie jaar, het
door de regering en de Minister gevoerde beleid op het gebied van het mijnwezen
worden geëvalueerd en desgewenst worden bijgesteld. Onderwerpen die dan
in een dergelijk mijnbouwrapport aan de orde kunnen komen, zijn bijvoorbeeld
de voortgang van de ontwikkeling van kleine en marginale velden, het depletiebeleid
(tail-end produktie), bodemdaling, alsmede de gevolgen van de liberalisering
van de gasmarkt. Is de regering bereid tot invoering van een dergelijk beleidsdocument?In verband met de versterking van de betrokkenheid van het parlement bij
de mijnwetgeving en het mijnbouwbeleid is het vanzelfsprekend dat aan het
legaliteitsbeginsel grote waarde wordt gehecht. Het kan immers niet zo zijn
dat zaken via overeenkomsten die geen rechtstreekse grondslag vinden in de
Mijnbouwwet, uitzonderingen daargelaten, buiten medeweten van het parlement
om door de Minister worden geregeld. Een dergelijke gang van zaken, die thans
wel pleegt voor te komen – te denken valt aan borgtochtovereenkomsten
en overeenkomsten, strekkend tot het stellen van zekerheden in verband met
het opruimen van mijnbouwinstallaties – past naar de mening van deze
leden niet langer in een systeem dat zich kenmerkt door een sterke betrokkenheid
van het parlement. Tevens is het gebruik van dergelijke overeenkomsten die
geen expliciete grondslag in de mijnwetgeving vinden, onwenselijk en daarmee
niet geoorloofd, omdat daardoor de rechtszekerheid van partijen, zowel vergunninghouders
als derden-belanghebbenden, in het geding kan komen. Voor overeenkomsten,
niet gebaseerd op een uitdrukkelijke wettelijke grondslag in de mijnwetgeving,
zal naar de mening van deze leden dan ook slechts plaats zijn wanneer een
dergelijke overeenkomst zijn grondslag vindt in door de wetgever geaccordeerd
beleid of in situaties die dienen ter overbrugging van een overgangsfase.
Buiten deze gevallen om zal voor dit soort overeenkomsten geen plaats meer
kunnen zijn. Graag vernemen deze leden de opvatting van de regering op dit
punt.Op verschillende plaatsen in de memorie van toelichting en de nota naar
aanleiding van het verslag wordt door de regering gewezen op de wenselijkheid
te komen tot een versterking van de rol van het parlement bij de mijnwetgeving
en het terzake geldende beleid. Zo stelt de regering dat de keuze voor het
vastleggen van financiële voorwaarden in de Mijnbouwwet mede als doel
heeft het Parlement in de gelegenheid te stellen hierop invloed uit te oefenen.De leden van de CDA-fractie delen de mening van de regering dat het parlement
intensiever dan in het verleden bij het mijnbouwbeleid betrokken moet worden.
De toenemende maatschappelijke discussies over het mijnbouwbeleid, te denken
valt onder meer aan de bodemdalingproblematiek en het debat over boringen
in de Waddenzee, rechtvaardigen een versterkte rol van het parlement bij het
vaststellen van het wettelijke kader en het daarop gebaseerde mijnbouwbeleid.
In dit verband achten deze leden het wenselijk dat een aantal onderwerpen,
met name op het gebied van milieu (nazorg, bodemdaling), in de Mijnbouwwet
een regeling zullen vinden. Het streven de invloed van het parlement op de
mijnwetgeving en het beleid te versterken betekent naar de mening van deze
leden evenwel niet, zoals de regering klaarblijkelijk veronderstelt, dat alle
onderwerpen op het niveau van de Mijnbouwwet moeten worden geregeld. Overwegingen
van doelmatigheid kunnen er toe dwingen te kiezen voor het regelen van bepaalde
onderwerpen op een lager niveau van regelgeving, mits de principes maar voldoende
zijn opgenomen in de wet. Parlementaire betrokkenheid kan in die gevallen
worden gerealiseerd door het opnemen van zogeheten voorhangprocedures. Een
drietal onderwerpen lenen zich naar de mening van deze leden voor een dergelijke
regeling, namelijk het Mijnbouwbesluit, het systeem van financiële voorwaarden
en de op grond van artikel 101 van de Mijnbouwwet vast te stellen
AMvB. Hoe staat de regering tegenover deze gedachte?6. Stabiel mijnbouwklimaat, rechtszekerheidDe leden van de PvdA-fractie vragen of de regering nadere informatie kan
geven over de verbondenheid tussen de Shell als 50% aandeelhouder van de NAM,
als het gaat over de recente alarmerende berichtgevingen over de ontslagen
bij de NAM. In deze berichtgeving komt diverse keren aan de orde dat de moeilijke
situatie bij Shell verband zou houden met deze ontslagen. Deze leden menen
dat op zichzelf een dergelijke moeder-dochter relatie niet zulke gevolgen
zou hoeven te hebben. Is die berichtgeving juist en kan de regering een schets
geven van de onderlinge financiële relatie tussen Shell en de NAM en
hoe ze elkaar wederzijds beïnvloeden? Is de NAM een structuurvennootschap
en heeft de directie van Shell invloed op de bedrijfsvoering van de NAM? Hoe
zelfstandig is de NAM? Gaat zo in Nederland niet veel kennis op het gebied
van de offshore teloor?De regering stelt dat regels omtrent de afdrachten nu in de wet, en dus
generiek, geregeld zullen worden, in plaats van via overeenkomsten bij concessies
en vergunningvoorschriften. Hebben de leden van de PvdA-fractie daarmee goed
begrepen dat de eventuele invoering van ring-fencing, nu of in de toekomst
daarmee nagenoeg onmogelijk wordt? Dit zouden de leden van de PvdA-fractie
namelijk betreuren. Kan de regering hierop ingaan? Deze leden bereiden een
amendement voor.De regering wijst op het belang van stabiele afdrachten, ook indien de
systematiek van de afdracht gewijzigd wordt. In het nieuwe stelsel zouden
de afdrachten voor een onderneming gelijk blijven dan wel iets omlaag gaan
ten opzichte van de huidige situatie. In de memorie van toelichting is het
financiële effect geraamd op f 10 miljoen per jaar. Waarom is er
gekozen voor een nul-min in plaats van een nul-plus benadering, vragen de
leden van de SP-fractie.Is hierbij ook rekening gehouden met het rechttrekken van de f 80
miljoen per jaar die de olie- en gasmaatschappijen onbedoeld ontvangen ten
gevolge van de invoering van de Ecotax?7. Integrale mijnbouwwetgeving, samenhang met andere wetgevingDe leden van de PvdA fractie betreuren het dat de regering weten regelgeving
onnodig ingewikkeld maakt, en afziet van een integratie van natuur- en milieuwetgeving
en mijnbouwwetgeving. Hebben de leden van de PvdA-fractie goed begrepen dat
de vergunning op grond van de Natuurbeschermingswet (art. 16) zal worden geïncorporeerd
in de (mijnbouw)milieuvergunning? Hoe verhoudt zich dit met het feit dat gedeputeerde
staten in principe bevoegd gezag zijn? Hoe is de stand van zaken met de AMvB
die de bevoegdheid op het niveau van de centrale overheid zou leggen? Kan
de regering hierop ingaan?De leden van de PvdA-fractie zijn vooralsnog van mening dat de toets voor
vereenvoudiging en transparantie nog niet optimaal is gerealiseerd. Zij vragen
of het niet wenselijk is om de vergunning op grond van de Natuurbeschermingswet,
en de (mijnbouw)milieuvergunning niet ook (gedeeltelijk) te incorporeren in
de opsporingsvergunning, teneinde onnodige kosten en procedures te voorkomen.
Hoewel deze leden weten dat genoemde vergunningen een ander aangrijpingspunt
hebben (concreet object in plaats van ruimtelijk blok), zou de mogelijkheid
overwogen kunnen worden om in de vergunning voor seismologisch onderzoek en
in de opsporings- en eventueel de winningvergunning een natuurbeschermings-
en milieutoets op te nemen. Op deze manier wordt voorkomen dat
eerst onnodige kosten voor seismologischs en/of opsporingsonderzoek worden
gemaakt, waarna om redenen van natuurbescherming of milieu alsnog niet gewonnen
kan worden. Deze leden overwegen op deze onderdelen een amendement in te dienen.
Kan de regering hierop ingaan?Kan de regering ingaan op de invulling van de MER-plicht op het continentaal
plat? In welke mate verschilt deze van de MER-plicht op het territoir? Hebben
de leden van de PvdA-fractie goed begrepen dat de MER-plicht op het continentaal
plat niet meer in de Mijnbouwwet zelf zal worden verwerkt?Bij de opzet van de wet is ervoor gekozen om algemene aspecten van natuur
en milieu, zoals bescherming van de gezondheid en veiligheid van personeel
en omwonenden, niet binnen het kader van de mijnbouwwet te regelen, maar hiervoor
aan te sluiten bij bestaande wetgeving zoals de wet milieubeheer. Hier valt
uit het oogpunt van uniformiteit veel voor te zeggen. De leden van de SP-fractie
zijn echter van mening dat het afgeven of verlengen van een concessie op grond
van de mijnbouwwet altijd dient te volgen op een toets aan andere wetgeving
met betrekking tot natuur en milieu. Gebeurt dit niet, dan zal altijd een
sterke druk ontstaan om bij de toetsing aan overige wet- en regelgeving een
flexibele opstelling te betrachten. Ziet de regering belemmeringen om deze
volgorde aan te houden?De afweging van belangen bij het afgeven van mijnbouwconcessies dient
naar de mening van de regering bij de centrale overheid te liggen. De leden
van de SP-fractie vragen zich af in hoeverre hierbij de economische belangen
van de regio waar de voorgenomen activiteiten zullen plaatsvinden voldoende
wettelijk gewaarborgd zijn. Zij wijzen op de breed levende gevoelens in het
Noorden van ons land dat men wel de lasten (bodemdaling, aantasting natuurwaarden)
van de gas- en zoutwinning mag dragen, maar nauwelijks in de lusten (i.c.
de aardgasbaten) mag delen. Hetzelfde was het geval ten tijde van de exploitatie
van de Limburgse kolenmijnen. Zou het daarom niet wenselijk zijn de behartiging
van de regionale belangen wettelijk te verankeren?9. Opslag, algemeenWanneer kan duidelijkheid worden verwacht over de aard en omvang van de
afdrachten aan de Rijksoverheid en de provincie die verband houden met opslag?
Kan de regering nader ingaan op de manier waarop zij verwacht dat geld verdiend
kan worden met opslag, zoals gesuggereerd wordt in art. 78 lid 2? De leden
van de PvdA-fractie zijn in het bijzonder geïnteresseerd in de eigendomsverhoudingen
wat betreft gasopslag, ook al in verband met de liberalisatie. Kan de regering
daarbij onderscheid maken in de verschillende doeleinden van ondergrondse
opslag, te weten voor handelsdoeleinden en voor capaciteitsactiviteiten? Zij
stellen deze vraag ook tegen de achtergrond van de mededeling van de regering
dat opslag en winning tegelijkertijd op dezelfde locatie kunnen plaatsvinden.
Hoe is dit geregeld in Duitsland en Engeland?Wat is de stand van zaken met betrekking tot studies naar opslag van CO2
in de diepe ondergrond? Wanneer kan de Tweede Kamer de eerste rapportage verwachten?
Wat is de stand van zaken van studies naar de opslag van kernafval in de diepe
ondergrond? Lopen er nog studies naar opslag van andere stoffen in de diepe
ondergrond en zo ja, welke?10. Technische commissie bodembewegingDe leden van de PvdA fractie ondersteunen het initiatief van de regering
tot het onstellen van een Technische Commissie Bodem Beweging (TCBB) van harte.
Ook de voortvarendheid waarmee de Commissie van start is gegaan
verdient alle lof. Toch is het van belang dat in deze complexe, gevoelige
materie waarin de Staat volop medebelanghebbende is, een zo zorgvuldig mogelijke
aanpak te hanteren. Zij lichten dat als volgt toe.Met genoegen stellen de leden van de PvdA-fractie vast dat burgers die
schade menen te hebben door bodembeweging als gevolg van mijnbouwactiviteiten
advies mogen inwinnen bij de TCBB. Dat de rijksoverheid deze advisering wil
financieren is ook toe te juichen. Deze leden menen echter tegelijkertijd
dat burgers keuzevrijheid zouden moeten hebben bij de vraag door welke (eventueel
buitenlandse) deskundigen ze zich willen laten bijstaan in (juridische) procedures
over schadeclaims.Garanties voor onafhankelijkheid spelen in dit soort zaken een belangrijke
rol, zo heeft de ervaring inmiddels uitgewezen. Deze leden achten het daarom
zeer wel voorstelbaar dat burgers moeite zullen hebben, zich door een commissie
te laten adviseren, die tevens de regering adviseert. In veel gevallen is
immers de staat als 100% aandeelhouder van de EBN als 40% mede-exploitant
en ook gasopslagondernemer, bijvoorbeeld door het 50% aandeelhouderschap van
de Gasunie. Zien de leden van de PvdA-fractie dit juist? De staat is op deze
manier bij verschillende schadeveroorzakende activiteiten medebelanghebbende.
Hoe staat de regering tegenover de suggestie deze commissie op een grotere
afstand van de overheid en het Ministerie van Economische Zaken te plaatsen?De adviezen van de commissie zullen door de rechter dan moeilijk gewogen
kunnen worden. Dit geldt des te meer indien beide partijen zich door dezelfde
commissie zouden laten bijstaan. Kan de regering hierop ingaan? Burgers die
zich willen laten bijstaan door andere deskundigen in juridische procedures
verdienen dan evenzeer vergoeding van de rijksoverheid bij de in te winnen
adviezen. Kan de regering hierop ingaan?Het is voor de leden van de PvdA-fractie vooralsnog onduidelijk wat precies
de taken zijn van de commissie. Zij achten de mogelijke dubbelfunctie van
advies richting regering en richting burger moeilijk met elkaar verenigbaar
vanwege de reeds gegeven redenen. Indien de TCBB puur een adviesfunctie richting
burger zou krijgen, dan zou ook inspraak bij de samenstelling van, dan wel
deelname aan de commissie, voor de hand liggen. Kan de regering hierop ingaan?
Deze leden overwegen te amenderen.Indien de TCBB slechts een adviestaak krijgt voor de regering over het
oorzakelijk verband tussen winning en bodemdaling, dan ligt wellicht een deelname
uit andere geledingen minder voor de hand. De vraag rijst dan echter wel waarom
de Mijnraad die adviestaak niet zou kunnen vervullen. Kan de Mijnraad daar
niet in voorzien?Tevens vragen deze leden of in de commissie ook de disciplines van structuurgeologen,
steenmechanici en deskundigen op het gebied van kustmorfologie zitting hebben.
Kan de regering hierop ingaan?De leden van de PvdA-fractie zetten dus nog steeds grote vraagtekens bij
de samenstelling van de commissie. Zij prefereren een samenstelling waarin
ook gedupeerden, milieuorganisaties, lagere overheden en bijvoorbeeld het
Onafhankelijk Geologenplatform vertegenwoordigd zijn. Met name lijkt het de
leden van de PvdA-fractie wenselijk om vertegenwoordigers van de lokale en
provinciale overheid in de commissie op te nemen. Dit vanwege hun ervaring
met vragen en knelpunten bij gedupeerden in de praktijk, en hun kennis van
de gevoelens die bij de lokale bevolking leven. Deze leden overwegen een amendement
in te dienen.Ook vragen de leden van de PvdA-fractie of het wenselijk is dat de commissie
haar eigen criteria opstelt ten aanzien van het al dan niet in behandeling
nemen van adviesverzoeken van burgers. Het opstellen van deze criteria lijkt
deze leden eerder een taak van de regering en de Tweede Kamer. Deze leden
menen dat over bedoelde criteria geen onduidelijkheid zou mogen ontstaan.
Kan de regering hierover meer duidelijkheid scheppen? Deze leden
overwegen een amendement. Deze leden menen dat deze adviezen in ieder geval
openbaar zouden moeten zijn. Wat dat betreft vragen zij of zij toegang hebben
tot de vertrouwelijke gegevens van de NITG en de gas- en oliemaatschappijen
zoals die bij de staat bekend zijn.De leden van de PvdA-fractie ondersteunen het standpunt van de regering
dat de adviezen van de commissie gratis en voor iedere burger toegankelijk
zijn. Deze leden zouden echter nog willen weten of adviezen in individuele
gevallen openbaar zijn. Kan de regering hierop ingaan?De leden van de PvdA-fractie staan eveneens positief tegenover het voorstel
voor een jaarlijkse rapportage door de commissie. In welke mate verwacht de
regering dat de rechter zich zal laten leiden door de adviezen van de commissie?Deze leden zouden ook willen weten of de commissie over een vast, dan
wel een flexibel budget beschikt, en wat de omvang van dit budget is. Kan
de regering hierop ingaan? Daarnaast zou de commissie betrokken kunnen zijn
bij de opstelling van richtlijnen met betrekking tot het vastleggen van uitgangssituaties
en monitoring van bodembeweging, zodat deze beter geregistreerd kan worden.
Kan de regering hierop ingaan? Wat is de relatie tussen de Commissie, de Mijnraad
en het Staatstoezicht op de Mijnen en het NITG?Al met al hebben de leden van de PvdA-fractie de indruk dat de regering
welwillend met de instelling van de commissie van start is gegaan, maar dat
vraagstukken omtrent de ministeriële verantwoordelijkheid, de rol van
de overheid, status, taken, functie en samenstelling nog meer denkwerk vereisen.
Kan de Commissie ook onderzoek verrichten voor de Tweede Kamer?Gelet op alle vragen van de PvdA-fractie verzoeken zij de regering om
een notitie waarin alle aspecten met betrekking tot de taken en functies van
deze belangrijke commissie in hun onderlinge samenhang besproken en toegelicht
worden, opdat er een gerichte gedachtewisseling tussen de regering en de Tweede
Kamer kan plaatsvinden.De leden van de fracties van RPF en GPV stellen enkele vragen over de
technische commissie bodembeweging. In hoeverre bestaat er een overlap tussen
deze commissie en de Mijnraad? Bodembeweging is namelijk een onderwerp dat
behandeld wordt in de technische commissie, terwijl ook in de Mijnraad de
bodemdaling aan de orde kan komen.11. MijnraadDe leden van de PvdA-fractie blijven op het standpunt staan dat ook de
Tweede Kamer advies moet kunnen vragen aan de Mijnraad. Kan de regering dit
nogmaals overwegen? Deze leden delen de visie van de regering dat bij de samenstelling
van de Mijnraad moet worden gelet op de diversiteit van belangen die bij de
mijnbouw aan de orde zijn. Om te kunnen beoordelen of daadwerkelijk sprake
is van «diversiteit van belangen» moet er inzicht komen over hoe
de regering daaraan uitvoering geeft. Deze leden menen dat een diversiteit
van belangen in ieder geval vereist dat er sprake is van deskundigen uit de
mijnbouwwereld, natuur- en milieuwereld en uit de wereld van consumentenbelangen.
Welke criteria hanteert de regering? Zouden deze criteria niet in de wet moeten
worden opgenomen?Het feit dat de Tweede Kamer er destijds mee heeft ingestemd dat de Mijnraad
niet zou worden aangemerkt als adviescollege in de zin van de Kaderwet adviescolleges
is voor deze leden onvoldoende reden om de positie van de Mijnraad niet nog
eens kritisch tegen het licht te houden, juist nu een gemoderniseerde mijnwetgeving
op stapel staat. Bovendien is de situatie rondom de schadeclaims door burgers
in een dermate hoge versnelling geraakt, dat het leggen van een relatie naar
de Commissie Bodembeweging gerechtvaardigd is. Dubbel werk moet
worden voorkomen.Ook hebben alle ervaringen rondom de gasopslag bij Langeloo en de boringen
in het Waddengebied geleerd hoe belangrijk het is dat alle betrokken partijen
het zoveel mogelijk eens zijn over de feiten betreffende bodembeweging, en
de gevolgen voor natuur en milieu.De leden van de PvdA-fractie merken op dat zij nogal eens het signaal
krijgen dat kennis over mijnbouwactiviteiten gemonopoliseerd worden door betrokken
maatschappijen en soms wordt ook het Ministerie van Economische Zaken –
al of niet terecht – daarmee ook in één adem genoemd vanwege
de situatie dat de Staat medebelanghebbende is bij mijnbouwactiviteiten.Een onafhankelijk adviescollege dat zijn adviezen in de volle openbaarheid
geeft zou wellicht een nuttig instrument kunnen zijn om de positie van de
burger(s) en de Tweede Kamer te versterken. Een nieuwe discussie over de «oude»
en nieuwe adviescolleges is van hieruit gezien alleszins de moeite waard.
Kan de regering hierop ingaan?Om het parlement in staat te stellen zijn functie als controleur van de
regering goed te vervullen, achten deze leden het wenselijk de rol van de
Mijnraad te wijzigen. Momenteel is de functie van de Mijnraad beperkt tot
het uitbrengen van advies omtrent technische aangelegenheden. Naar de mening
van de leden van de VVD-fractie verdient het aanbeveling de Mijnraad (opnieuw)
een adviestaak te geven op het gebied van het mijnbouwbeleid. Hierdoor ontstaat,
in aanvulling op de juridische waarborg die thans de Raad van State biedt,
een beleidsmatige waarborg voor vergunninghouders en andere belanghebbenden
bij de uitvoering van het mijnbouwbeleid. De adviestaak van de Mijnraad dient
zich overigens niet alleen te beperken tot de regering, respectievelijk de
Minister van Economische Zaken. Om het parlement in de gelegenheid te stellen
de op haar rustende taak tot controle van de regering goed te kunnen vervullen,
lijkt het wenselijk dat de Mijnraad ook advies kan uitbrengen aan het parlement
op verzoek. Volledigheidshalve wordt opgemerkt dat deze leden zich realiseren
dat de voorgestelde adviestaak van de Mijnraad indruist tegen de uitgangspunten
zoals neergelegd in de kaderwet «herziening adviesstelsel». Doch
in het licht van de wens te komen tot een versterking van de rol van het parlement
achten deze leden dit een aanvaardbaar gevolg. De regering wordt daarom verzocht
door middel van een nota van wijziging tegemoet te komen aan de wensen van
de leden van de VVD-fractie. Is de regering hiertoe bereid?In het wetvoorstel wordt ook een regeling voor de Mijnraad opgenomen.
Dit voorstel wordt door deze leden ondersteund. De toenemende maatschappelijke
vraagstukken rechtvaardigen het bestaan van dit college. De leden van de CDA-fractie
kunnen echter de opvatting van de Minister dat de Mijnraad zich zou moeten
beperken tot het uitbrengen van advies over beleidstechnische kwesties niet
delen. In verband met de toenemende maatschappelijke vraagstukken en de wens
te komen tot een versterking van de rol van het parlement achten deze leden
het wenselijk de adviestaak van de Mijnraad uit te breiden tot een beleidsadviestaak.Bovendien achten deze leden het wenselijk dat de Mijnraad desgevraagd,
rechtstreeks (gelijk de AER) advies kan uitbrengen aan het parlement. Is de
regering bereid het wetsvoorstel op dit punt aan te passen?De SP-fractie deelt de twijfel van de PvdA fractie over de voorgenomen
samenstelling van de Mijnraad. Het is een feit dat deskundigen op het terrein
van de mijnbouw vrijwel altijd een vorm van binding met de grote olie- en
gasbedrijven hebben. Alleen al daarom zou het helemaal geen kwaad kunnen om
in de Mijnraad ook een aantal leden op te nemen op grond van
andere relevante kennis, bijvoorbeeld over de milieueffecten van mijnbouw.Ten aanzien van energievisie op langere termijn vragen de leden van de
fracties van RPF en GPV in hoeverre het onderhavige wetsvoorstel past in de
visie die het Energierapport zal presenteren. In dit verband vragen deze leden
een eerste reactie van de regering op het onlangs verschenen AER-advies, «Overheidsbeleid
voor de lange termijn energievoorziening». Tevens vragen deze leden
de regering een reactie op het voorstel van de FNV dat het aan te bevelen
is bij de samenstelling van de Mijnraad betrokkenen uit de offshore industrie
op te nemen. De leden van de fracties van RPF en GPV informeren welke criteria
worden gehanteerd voor het lidmaatschap van de Mijnraad. In hoeverre worden
dezelfde criteria gebruikt als bij de Waddenadviesraad? 12. Eigendom van delfstoffenDe leden van de PvdA-fractie kunnen instemmen met de uitleg van de regering
inzake de eigendom van delfstoffen. Zij staan op het standpunt dat de in de
bodem aanwezige rijkdommen toekomen aan de gemeenschap en niet aan de toevallige
eigenaar van de bovengrond. De regering constateert terecht dat tevens geen
sprake kan zijn van schadeloosstelling, aangezien geen sprake is van schade.
Dit omdat de bovengrondeigenaar geen feitelijke beschikkingsrecht heeft over
de delfstoffen, net zo min als een producent geen «beschikkingsrecht»
heeft als niet «alle lichten op groen staan» voor wat betreft
alle benodigde vergunningen voor het winnen van gas.Hebben de leden van de PvdA-fractie nog steeds goed begrepen dat de eigendom
van delfstoffen pas overgaat op de vergunninghouder nadat deze gewonnen zijn,
zoals in artikel 3 lid 2 is gesteld? De uitleg in de nota naar aanleiding
van het verslag waarin wordt gesteld dat de eigendom reeds na concessieverlening
overgaat lijkt hiermee in strijd te zijn. Kan de regering nogmaals uitgebreid
ingaan op het moment waarop de eigendom precies overgaat op de producent?Gelet op de discussies over eigendomsverhoudingen leiden de leden van
de PvdA-fractie af dat de vraag over eigendomsverhoudingen met betrekking
tot verleende concessies nog niet volstrekt helder is. In ieder geval kan
wel vastgesteld worden dat, zo er al sprake mocht zijn van het overgaan van
eigendom van de staat ofwel de boveneigenaar richting producent, dat deze
de eigendom «om niet» heeft verkregen. Kunnen zij ervan uitgaan
dat dit ook de zienswijze is van de regering?In hoeverre hebben grondeigenaren een «vooraf verzekerde schadeloosstelling»
ontvangen bij de ontginning van delfstoffen in Nederland? (steenkool, zout,
olie en gas).VERGUNNINGENSTELSEL13. Milieu als weigerings- en intrekkingsgrondDe leden van de PvdA-fractie weten dat mijnbouw gereguleerd kan worden
door middel van andere wetgeving. Deze wetgeving heeft echter een generiek
karakter en is niet specifiek toegespitst op mijnbouw. Zij zouden graag nog
een keer duidelijk zien dat de regering op een rij zet hoe genoemde regelingen
en wetten uitpakken als het specifiek over mijnbouw gaat. Zo zullen in natuurmonumenten
op grond van de Natuurbeschermingswet «bepaalde handelingen» niet
toegestaan zijn. Kan de regering dit bijvoorbeeld toespitsen op mijnbouw?
Kan de regering ingaan op de mogelijkheid om de Natuurbeschermingswet op dit
punt te wijzigen? Deze leden overwegen het indienen van een amendement.De leden van de PvdA-fractie hebben kenbaar gemaakt van mening te zijn
dat het milieubelang opgenomen zou moeten worden als weigeringsgrond in artikel
10 en als intrekkingsgrond in artikel 22. De argumenten van de regering kunnen
de leden van de PvdA-fractie niet echt overtuigen. De regering stelt in de
nota naar aanleiding van het verslag dat bij het wetsvoorstel twee uitgangspunten
zijn gehanteerd, namelijk mijnbouwwetgeving zou een aanvullende rol moeten
hebben en herhaling van besluitvorming zou vermeden moeten worden. Op grond
hiervan zou het milieubelang als weigeringsgrond niet in artikel 10 opgenomen
moeten worden. De leden van de PvdA-fractie kunnen zich niet verenigen met
deze manier van redeneren. Allereerst zouden artikelen als bijvoorbeeld artikel
7 en artikel 119 zich slecht verhouden tot deze uitgangspunten. Daarnaast
is het zo dat, hoewel de leden van de PvdA-fractie deze uitgangspunten in
grote lijnen onderschrijven, deze uitgangspunten niet als een wet van Meden
en Perzen kunnen worden opgevat. Aangezien genoemde uitgangspunten geen enkel
wettelijk kader hebben, heeft de (mede)wetgever uiteraard de volle vrijheid
hierop uitzonderingen te maken. Deze leden menen, na zorgvuldige afweging,
aan milieu- en natuurwaarden een dusdanig groot belang te hechten, dat zij
het risico van herhaling van besluitvorming voor lief nemen. Daarom pleiten
deze leden ervoor om zowel het milieubelang als het natuurbelang expliciet
in de Mijnbouwwet op te nemen als weigeringsgrond en intrekkingsgrond in de
artikelen 10 en 22. Kan de regering hierop ingaan? Deze leden overwegen het
indienen van een amendement.Overigens merken deze leden op dat een eventuele herhaling van besluitvorming
ook nog afgewogen moet worden tegen het door hen en anderen geschetste scenario,
waarbij eerst een opsporings- en winningsvergunning wordt verleend en vervolgens
de (mijnbouw)milieu- vergunning of de vergunning op grond van de Natuurbeschermingswet
wordt geweigerd. Dit lijkt deze leden geen doelmatige besluitvorming. Kan
de regering hierop ingaan? Het lijkt de leden van de PvdA-fractie juist, dat
het opnemen van een milieu- en natuurtoets bij de verlening van opsporingsen
winningsvergunningen een vorm van vereenvoudiging is die zeer wenselijk is.
Is het niet zo dat dit zeer goed zou aansluiten bij de bestaande vereenvoudigingsdoelstelling?Aansluitend bij wat de leden van de SP-fractie hierover hebben opgemerkt
in voorgaande paragrafen, sluiten zij zich aan bij de fracties die gesuggereerd
hebben om herhaalde en/of ernstige overtreding van milieuvoorschriften aan
te merken als wettelijke grond voor het intrekken van de concessie.Het wetsvoorstel is zelfs een duidelijke verslechtering ten opzichte van
de huidige wetgeving, zoals ook de regering zelf erkent, door te stellen «Anders
dan onder het huidige regime is het niet mogelijk om het milieubelang te hanteren
als grond voor het weigeren of het intrekken van een opsporings- of winningsvergunning.»De leden van de fracties van RPF en GPV vragen een nadere onderbouwing
van de opvatting van de regering dat het milieubelang geen reden is om een
opsporings- of winningvergunning te weigeren of een dergelijke vergunning
in te trekken. Deze leden menen dat de Mijnbouwwet, naast de Vogel- en de
Habitatrichtlijn een extra garantie kan bieden. In dit kader heeft de Waddenvereniging
er op gewezen dat doorwerking van de rechtstreeks werkende criteria van de
Vogelen Habitatrichtlijn niet gewaarborgd zou zijn en dat het wetsvoorstel
op dit punt in strijd is met het Europese recht. Bij de verlening van de opsporings-
en winningvergunningen kunnen die criteria niet worden toegepast, omdat deze
niet in het wetsvoorstel terug te vinden zijn. De leden van de fracties van
RPF en GPV nodigen de regering uit op deze opvatting van de Waddenvereniging
te reageren. Ook vragen de leden van de fracties van RPF en GPV
de regering te reageren op de fundamentele kritiek in het artikel «De
nieuwe Mijnbouwwet», van mr. J. Veltman in«Milieu & Recht»
(juli/augustus 1999 nummer 7/8). Deze jurist komt tot de conclusie dat «Indien
de wetgever het milieubelang een serieuze plaats wil geven in de besluitvorming
en het natuurbeschermingsbeleid inzake mijnbouwactiviteiten wil uitvoeren,
zal het wetsvoorstel de mogelijkheid moeten bieden om aanvragen van een mijnbouwvergunning
te weigeren met een beroep op milieubelang. Het daarbij te voeren beleid zou
dan ontleend kunnen worden aan het Structuurschema Groene Ruimte en de PKB
Waddenzee of aan een tot stand te brengen Planologische Kernbeslissing, die
het gebruik van de diepe ondergrond reguleert». Wat is de visie van
de regering ter zake? In hoeverre is de regering bereid te komen tot een integratie
van de diverse vergunningen in dit wetsvoorstel en de wet Milieubeheer? Een
integratie past toch in de doelstelling van het wetsvoorstel, namelijk harmonisatie
en vereenvoudiging en voorkoming van dubbele wetgeving?De leden van de fracties van RPF en GPV wijzen er op dat als wordt gekomen
tot een snelle aanpak van de kleinere gasvelden de Habitat-richtlijn wellicht
beperking op kan leggen voor de exploitatie van deze velden, omdat een groot
gedeelte van deze velden langs de Noordzeekust ligt. Kan deze veronderstelling
worden bevestigd? Zo ja, welke beleidslijn kiest de regering hierbij?De leden van de fracties van RPF en GPV menen ook dat met betrekking tot
het vergunningstelsel van de marginale gasvelden de procedures te lang zijn.
Het verkrijgen van een vergunning voor het verrichten van proefboringen en
exploiteren van het gasveld duurt naar verluidt 20 tot 24 maanden. Waarom
wordt niet gepoogd om de procedure voor deze vergunningafgifte in te korten,
zoals in het Verenigd Koninkrijk gebeurt?De leden van de fracties van RPF en GPV vragen de regering te reageren
op de kritiek van de FNV Bondgenoten. Deze organisatie meent dat «als
het offshore poldermodel zo traag blijft lopen als nu het geval is en er niet
wordt overgegaan tot een daadkrachtige aanpak, dan zal de afbouw van de Nederlandse
Offshore Industrie in versneld tempo plaatsvinden. De mogelijke consequentie
hiervan is het einde van de offshore industrie en alle mogelijke gevolgen
voor de werkgelegenheid».14. Natuur- en milieuvoorschriften in opsporings- en winningsvergunnigenIn het Energierapport dat in de herfst van dit jaar zal verschijnen zal
op de gasvoorziening in de komende 20 jaar en op het beleid ten aanzien van
het productieniveau worden ingegaan. Dit bevreemdt de leden van de fractie
van D66 enigszins, daar via de mijnbouwwet de vergunningen voor opsporing
en winning worden verstrekt. Het productieniveau moet dan toch ook in de mijnbouwwet
ter sprake komen? Het niveau van de winning van aardgas ligt momenteel op
80 miljard m3 per jaar, op welk beleid is dit gebaseerd?15. Inspraak en advies bij vergunningenDe leden van de PvdA-fractie staan sympathiek tegenover de suggestie van
het CDA om gedeputeerde staten een wettelijke adviesplicht te geven bij de
besluitvorming omtrent een opsporingsvergunning, een winnings- of een opslagvergunning.
De reactie van de regering bevredigt hen dan ook onvoldoende. Juist omdat
hier sprake is van een hele specialistische materie is het van belang dat
een provinciaal bestuur een algemene afweging kan maken waarbij naast de vanuit
de door de regering genoemde invalshoeken het advies van de Mijnraad een rol
moet spelen. Gelet op de (informele) rol die provincies nu reeds op zich hebben
genomen door contra-expertise in te schakelen voor een oordeel over de positie van mogelijk gedupeerde burgers door delfstoffenwinning, zou
dit een goede zaak zijn. Bovendien kan, indien de provincies een goede procedure
daarvoor ontwikkelen, op die wijze ook de betrokkenheid van tevoren van burgers
beter gestalte krijgen. Deze leden pleiten er dan ook voor dat het advies
van de Mijnraad aan de start van het proces binnen een bepaalde termijn wordt
gegeven, waarbij een zo groot mogelijke mate van openbaarheid wordt betracht.
Zij verwijzen hierbij naar de bij punt 5 gestelde vraag over een heldere concretisering
van welke gegevens wel en welke niet als bedrijfsgeheim moeten worden aangemerkt.De leden van de SP-fractie zijn er voorstander van dat opsporings- en
winningsvergunningen altijd onderworpen worden aan inspraak voor burgers,
lokale en regionale overheden. Gezien de zeer grote maatschappelijke belangen
die met de afgifte van dergelijke vergunningen gemoeid zijn is een goede afweging
van alle belangen nodig. Die is pas mogelijk als alle belanghebbenden en geïnteresseerden
ook in staat zijn gesteld van de aanvragen kennis te nemen. Het deskundigenadvies
van de Mijnraad is uit het oogpunt van democratische besluitvorming volstrekt
onvoldoende.16. Veilen van vergunningenDe leden van de PvdA-fractie denken dat het een gemiste kans zou zijn
indien de nieuwe Mijnbouwwet niet zo actueel mogelijk zou worden gemaakt.
Waarop baseert de regering haar standpunt dat er nog een beperkt aantal gebieden
zal zijn waarvoor eventueel vergunningen kunnen worden aangevraagd? Om hoeveel
en welke gebieden gaat het?Het is ook mogelijk dat maatschappijen hun vergunning intrekken, al of
niet gedwongen door de regering. Zo ontstaan er ook weer nieuwe gebieden die
te veilen zouden zijn. Tevens hebben zij begrepen dat het niet uitgesloten
is dat productiemaatschappijen op de Noordzee vergunningen zullen gaan teruggeven
aan de Staat. Veel productiemaatschappijen hebben hun exploratieactiviteiten
de afgelopen tijden gestaakt, waardoor ook weer nieuwe gebieden ontstaan.
Wil de regering hier eens op ingaan? In welke gebieden wordt op dit moment
seismologisch onderzoek gepleegd? Liggen er op dit moment aanvragen ter behandeling
voor? Verwacht de regering nog nieuwe aanvragen voor seismologisch onderzoek?Ook de opmerkingen van de regering in de nota ondersteunen de visie van
deze leden om het veilingsysteem wel op te nemen. De regering maakt gewag
van de situatie dat het denkbaar is dat een vergunning voor wetenschappelijk
onderzoek door meerdere (rechts)personen wordt aangevraagd. Kan de regering
hier op ingaan?Het onderdeel «gasopslag» behoort verder bij de standpuntbepaling
over een in te voeren veilingsysteem te worden betrokken. De leden van de
PvdA-fractie achten het niet uitgesloten dat ook in Nederland meer locaties
voor gasopslag zullen komen. Wat is de visie van de regering en zijn er al
concrete plannen bij de productiemaatschappijen, dan wel bij de afnemers?
Deze leden willen graag weten of het veilen van gasopslaglocaties ten behoeve
van handel ook tot de mogelijkheden behoort? Ook menen deze leden dat de vraag
naar opslag van CO2 en andere stoffen in de ondergrondse holtes hierbij een
rol spelen. Kan daarbij een veilingsysteem niet ook een waardevolle rol vervullen?17. Onrendabele winning, ontginningsplichtDe leden van de PvdA-fractie wensen allereerst een onderscheid te maken
tussen onrendabele winning binnen reeds in productie genomen velden en onrendabele
winning van velden die nog niet in productie zijn genomen. Kan de regering
aangeven in welke van de twee situaties van ontginningsplicht
sprake zal zijn? Kan de regering ook aangeven onder welke omstandigheden sprake
zal zijn van ontginningsplicht? Wie bepaalt eigenlijk wat de definitie is
van «onrendabele winning», met andere woorden wanner is er sprake
van onrendabele winning? Bestaat er op dit punt overeenstemming tussen de
overheid en de maatschappij?Wat betreft het winningsplan hebben de leden van de PvdA-fractie de volgende
vraag, hoe kan de regering nu controleren of de hoeveelheid aangegeven gas
daadwerkelijk de door een maatschappij weergegeven hoeveelheid is? Wat is
de rol van NITG? Kan de regering vaststellen hoeveel er zich bevindt in velden
die reeds in productie zijn genomen? Zij vragen dit tegen de achtergrond van
het belang dat zij hechten aan het zo volledig mogelijk uitputten van velden,
waarbij goed beheer van bodemschatten in beginsel belangrijker moet worden
geacht dan de vraag van rendabiliteit voor de maatschappijen. Vaak kan het
gaan om kleinere maatschappijen met mobiele platforms die relatief goedkoper
kunnen opereren, ook al omdat ze minder overheadkosten hebben. Wat is de visie
van de regering hierover?Hebben de leden van de PvdA-fractie goed begrepen dat een winningsplan
slechts per voorkomen kan worden ingediend? Zo ja, hebben deze leden dan eveneens
goed begrepen dat mijnbouwmaatschappijen voor individuele, onrendabele voorkomens,
binnen een al dan niet op zich winstgevend blok, geen winningsplan zullen
indienen en dus ook niet gehouden zullen zijn aan de uitvoering daarvan?De leden van de PvdA-fractie willen de regering vragen nogmaals duidelijkheid
te geven over de vraag of, en onder welke omstandigheden, maatschappijen gedwongen
kunnen worden om kleine, onrendabele velden te ontginnen in een op zich winstgevend
blok.Deze leden stellen niet op voorhand tegen een dergelijke situatie te zijn.
Hoewel de ontginning van net niet marginale, en dus licht verliesgevende velden,
relatief weinig afdrachten op zullen leveren en door de mijnbouwmaatschappijen
als nadelig zullen worden beschouwd, zijn er ook voordelen in de vorm van
toegevoegde waarde en werkgelegenheid. Met behulp van ring-fencing kunnen
deze velden bovendien alsnog rendabel worden gemaakt. Het komt de leden van
de PvdA-fractie voor dat het niet ontginnen van bijna rendabele velden zich
ook slecht zou verhouden met de uitgangspunten van het planmatig beheer van
delfstoffen. Kan de regering hierop ingaan?Klopt het dat er op de Noordzee velden liggen die niet geheel worden leeggehaald,
omdat verdere exploitatie een weinig aantrekkelijke situatie in de kosten/baten-verhoudingen
oplevert? Indien de regering een andere mening zou zijn toegedaan voorziet
artikel 22 dan in een «dwang» tot verdere exploitatie? Welke instrumenten
staan de regering ter beschikking indien een maatschappij – om welke
reden dan ook – nalaat om een verzoek tot intrekking van zijn vergunning
te plegen? Behoort het terugtrekken van de EBN, in de functie van mede-explorant
en of exploitant als belangrijke aandeelhouder van de operator tot de mogelijke
sanctie-instrumenten? Welke sancties staan de regering in zijn algemeenheid
ter beschikking om bij toepassing van artikel 22 lid 3 de maatschappij te
«dwingen» om tot verdere exploitatie over te gaan? Essentieel
achten deze leden de criteria die door regering en maatschappijen gehanteerd
worden voor kosten/baten verhoudingen ter bepaling van de vraag of er al of
niet sprake is van «onrendabele winning». Kan de regering daar
inzicht in geven?De huidige mijnwetgeving bevordert de opsporing en winning van delfstoffen
door mijnbouwondernemingen voor de door hen te verrichten activiteiten een
«recht op een redelijke beloning» in het vooruitzicht te stellen.
Verwezen wordt naar het reeds eerder aangehaalde schriftelijke overleg inzake
willekeurige afschrijving, alwaar dit onderdeel uitgebreid aan de orde is
gesteld. Kan de vergunninghouder geen redelijke beloning voor
de door hem te verrichten opsporings- en winningsactiviteiten realiseren,
bijvoorbeeld omdat de kosten van een veld in geen enkele verhouding staan
tot de opbrengsten, dan kan de vergunninghouder op grond van artikel 20 van
de Mijnwet Continentaal Plat (eenzijdig) afstand doen van zijn vergunning.
Door de regering wordt voorgesteld dit systeem te verlaten en te vervangen
door een ontginningsplicht. (artikel 22 lid 3 MBW).De kern van het door de regering in het wetsvoorstel voorgestelde alternatief
om te komen tot een voortzetting van de opsporing en ontginning van kleine
en marginale velden is klaarblijkelijk gelegen in het voorgestelde artikel
22 lid 3 MBW. Op grond van dit artikel kan een winningsvergunning slechts
worden ingetrokken op verzoek van een vergunninghouder en met toestemming
van de Minister van Economische Zaken. Een verzoek zal slechts worden geweigerd
als dit voortvloeit uit het belang van een doelmatig beheer van delfstoffen.
Dit artikel impliceert dus een ontginningsplicht. Blijkens de door de regering
gegeven toelichting op artikel 22 lid 3 MBW kan toepassing van dit artikel
zelfs resulteren in een onrendabele winning. Daarmee raakt de regering wel
erg ver verwijderd van het door de Tweede Kamer tijdens de plenaire behandeling
van willekeurige afschrijving geformuleerde uitgangspunt dat het systeem als
belichaamd in artikel 18 MCP de vergunninghouder recht geeft op een redelijke
beloning. Een dergelijk systeem, waarbij een vergunninghouder kan worden gedwongen
tot onrendabele winning, kan niet rekenen op de sympathie van de leden van
de VVD-fractie. Voor zover een dergelijke ontginningsplicht ook komt te gelden
voor houders van bestaande concessies- en winningsvergunningen zijn de leden
van de VVD-fractie van mening dat een dergelijke wetswijziging een dusdanig
grote inbreuk maakt op het rechtszekerheidsbeginsel, dat dit artikel zonder
meer wegens strijd met het recht dient te vervallen.Het is overigens maar de vraag of het door de regering voorgestelde systeem
ook tot de beoogde ontginning van kleine en marginale velden zal leiden. Uit
de door de regering gegeven toelichting op artikel 22 MBW leiden deze leden
af dat de ontginningsplicht slechts zal komen te rusten op die velden waarvoor
door de vergunninghouder een winningsplan is ingediend. Voor onrendabele velden
zal de vergunninghouder vermoedelijk geen winningsplan indienen. De vraag
is dan wel hoe de regering denkt deze (onrendabele) velden, waarvoor door
de vergunninghouder geen winningsplan zal worden ingediend toch te doen ontginnen?
Deze leden veronderstellen dat een vergunninghouder op grond van het bepaalde
bij of krachtens de Mijnbouwwet niet kan worden gedwongen tot het indienen
respectievelijk het wijzigen van een winningsplan. Is dit een juiste veronderstelling,
zouden deze leden graag van de regering vernemen.In de nieuwe Mijnbouwwet nemen winningsplannen een belangrijke plaats
in. Dit instrument wordt, voor zover de leden van de VVD-fractie kunnen overzien
nergens (expliciet) in de wet genoemd. Uit de door de regering gegeven toelichting
op het wetsvoorstel leiden deze leden af dat via het winningsplan aan de vergunninghouder
een flink aantal verplichtingen zal worden opgelegd. Deze verplichtingen zullen,
blijkens de door de regering in de nota gegeven toelichting ten opzichte van
de bestaande verplichtingen worden uitgebreid. Bovendien zal de verplichting
tot het opstellen van een winningsplan ook komen te gelden voor houders van
concessies en winningsvergunningen waarvoor een dergelijke verplichting thans
in het geheel nog niet geldt. De toelichting op het wetsvoorstel geeft geen
inzicht in de procedures verband houdende met het opstellen en wijzigen van
winningsplannen. De leden van de VVD-fractie willen graag nader geïnformeerd
worden over de procedures en de inhoud van een winningsplan. Tevens zouden
deze leden van de regering willen vernemen waarom dit belangrijke onderdeel
van de mijnwetgeving niet is geregeld in de Mijnbouwwet? Hoe verhoudt dit
zich tot het streven van de regering de essentialia van de mijnwetgeving
in de Mijnbouwwet te regelen? Deze leden leiden uit de toelichting op het
wetsvoorstel af dat de winningsplannen zullen worden geregeld in het Mijnbouwbesluit.
In verband met de belangrijke onderwerpen die in het Mijnbouwbesluit hun regeling
vinden – naast winningsplannen kan worden gedacht aan ondergrondse opslag,
opsporing en winning van aardwarmte en de bodemdalingproblematiek –
achten de leden van de VVD-fractie het noodzakelijk voor een goede beoordeling
van dit wetsvoorstel kennis te kunnen nemen van de (letterlijke) tekst van
het Mijnbouwbesluit. De regering wordt daarom verzocht het Mijnbouwbesluit
aan de Tweede Kamer toe te zenden.Met artikel 22 van de voorgestelde Mijnbouwwet wordt een winningsplicht
ingevoerd. Een vergunningshouder zal zijn vergunning slechts kunnen inleveren,
wanneer het door de regering goedgekeurde winningsplan is uitgevoerd. In beginsel
kunnen de leden van de CDA-fractie met een dergelijke ontginningsplicht instemmen.
Echter, de conclusie dat dit er toe kan leiden dat een vergunninghouder wordt
verplicht tot een onrendabele winning is voor deze leden ongewenst. In dit
verband bepleiten deze leden een systeem waarbij vergunningshouders alle velden
in het vergunningsgebied moeten ontginnen, met dien verstande dat winning
slechts is voorgeschreven indien de vergunninghouder een redelijke beloning
voor zijn mijnbouwactiviteiten krijgt. Door de in het wetsvoorstel voorgestelde
ontginningsplicht te combineren met een systeem conform het huidige artikel
18 MCP kan aan dit uitgangspunt uitvoering worden gegeven. Graag een reactie
van de regering?18. Winning van olie in SchoonebeekDe regering stelt dat gezien de olieprijs op het moment van beantwoording
een economisch verantwoorde ontwikkeling niet te verwachten was. Gezien de
inmiddels gestegen olieprijs vragen de leden van de PvdA-fractie of deze verwachting
kan worden bijgesteld. Deze leden vragen ook waarom het zo lang, namelijk
10 tot 15 jaar moet duren voordat een praktijkevaluatie kan plaatsvinden.
Kan de regering hierop ingaan? De leden van de PvdA-fractie zouden willen
weten of nog steeds dezelfde belangstellende partners op de markt zijn. Kan
de regering hierop ingaan?Deze leden is ter ore gekomen dat velden soms door bepaalde mijnbouwmaatschappijen
slechts half worden leeggehaald en vervolgens deze mijnbouwmaatschappijen
geen toestemming geven aan andere mijnbouwmaatschappijen om deze velden helemaal
leeg te halen. De maatschappelijke verliezen hiervan zijn evident. Kan de
regering concreet aangeven hoe deze situatie kan worden voorkomen en hoe vaak
deze situatie voor komt? Als deze situatie voorkomt, is EBN hier dan ook bij
betrokken? Deze leden zouden ook graag willen weten hoe de Raad van Commissarissen
van EBN eruitziet? Is er sprake van dubbelfuncties met leden van de Mijnraad?Deelt de regering de visie van de heer Frikken dat zijn succesvol onderzoek
naar diaklazen een mogelijk nieuwe exploitatie van dit voorlopig afgesloten
veld Schoonebeek dichterbij brengt (Nieuwsblad van het Noorden 10 september
1999)? Kan de regering hierover nadere informatie verschaffen? Wordt deze
visie gedeeld door het NITG?19. Vergunning voor verkenningsonderzoekHet antwoord van de regering op de vragen van de leden van de PvdA-fractie
over het instellen van een vergunningsplicht voor seismologisch onderzoek
achten zij niet toereikend. Aangezien er nu een ander systeem
wordt ingevoerd met betrekking tot opsporings- en winningsvergunningen, menen
zij dat het voor de hand ligt ook het vergunningenbeleid ten opzichte van
seismologisch onderzoek aan te passen. Tot op heden vond het seismologisch
onderzoek immers plaats binnen een concessiegebied. Afgifte van concessies
behoort tot het verleden. Dat betekent dat afgifte van concessies niet meer
de eerste stap is tot mogelijke winningsactiviteiten, maar het seismologisch
onderzoek. Een vergunningsstelsel voor seismologisch onderzoek aan de start
van een mogelijk opsporings- en winningsproces kan een waardevolle functie
vervullen. Daarom pleiten de leden van de PvdA-fractie om niet alleen seismologisch
onderzoek uit te zonderen van een gemoderniseerd stelsel van nieuw Mijnbouwrecht.
Kan de regering hierop ingaan?De leden van de PvdA-fractie zouden nog willen weten in welke mate Nederland
geologisch al in kaart is gebracht en dus hoeveel seismologisch onderzoek
nog te verwachten is. Kan de regering hierop ingaan? Is het juist dat Elf-Petroland
onlangs gestart is met seismologisch onderzoek in het Waddengebied nabij Harlingen?21. Betekenis concessie en vergunningDe leden van de PvdA-fractie menen dat het wetsvoorstel duidelijker de
geldende systematiek tussen seismologisch onderzoek, opsporings- en winningsvergunningen
en vergunningen voor opslagactiviteiten moet aangeven. Waarom worden de voor
1995 afgegeven uitgezonderd van de overgang naar winningsvergunningen?22. Eeuwigdurende concessies, schadevergoeding bij intrekkingDe regering stelt dat de vraag van de leden van de PvdA-fractie over artikel
7 vierde lid, in samenhang met de artikelen 12 en 13 zijn betekenis verloren
heeft door het schrappen van artikel 7. Deze leden stellen echter op hun beurt
dat dit geenszins het geval is. Ten eerste is het niet onmogelijk dat artikel
7 op de één of andere manier terugkomt in het wetsvoorstel.
Daarnaast is het zo dat de oorspronkelijke vraag nog steeds overeind staat.
In artikel 12 lid 2 en artikel 13 wordt gesproken van tijdvakken die verlopen.
Wat de leden van de PvdA-fractie willen weten is of, en zo ja op welke manier,
de in winningsvergunningen om te zetten «eeuwige» concessies,
aan deze verlopende tijdvakken onderhevig zullen zijn. Zo nee, waarom niet?
Gezien het streven naar generieke voorwaarden lijkt het de leden van de PvdA-fractie
voor de hand te liggen dat deze verlopende tijdvakken wel van toepassing zullen
zijn. Kan de regering hier nu wel op ingaan?Volgens de regering zullen concessies blijven voortleven als winningsvergunningen.
Deze winningsvergunning kan echter ingevolge het wetsvoorstel worden ingetrokken,
indien zij niet langer nodig is voor een goede uitvoering van de activiteiten
waarvoor zij geldt. De leden van de PvdA-fractie vragen op welke wijze dit
getoetst gaat worden en door wie. Betekent dit dat betrokken productiemaatschappijen
alsnog een winningsplan moeten maken? Zij hebben begrepen dat het instrument
winningsplan pas gestalte krijgt in het Mijnbouwbesluit. Hoe is het een en
ander geregeld tussen nu en de inwerkingtreding van het Mijnbouwbesluit? Hoe
zit het dan precies met eigendomsverhoudingen?In het instrumentarium concessie werd eigendom van de delfstof door de
Staat of de bovengrondeigenaar aan de concessiehouder overgedragen. Op basis
van het wetsvoorstel begrijpen deze leden dat de delfstoffen eerst eigendom
van de producent worden vanaf het moment van de daadwerkelijke winning. De
eigendomsoverdracht vindt dus niet plaats na het verlenen van de winningsvergunning.Worden er in de nota genoemde systematiek niet een paar stappen overgeslagen,
zoals – in de nieuwe situatie – de eerste stap van seismologisch onderzoek en de tweede stap van opsporingsvergunning? Kortom,
het min of meer vanzelfsprekend overgaan van een concessie naar een winningsvergunning
vertoont, voor zover deze leden dat nu kunnen beoordelen, forse hiaten. De
rol van de met al die stappen samenhangende andere wetgeving, bijvoorbeeld
op het gebied van Ruimtelijke Ordening en Natuur en Milieu, is ook volstrekt
niet inzichtelijk. Kan de regering hierin duidelijk inzicht verschaffen?Verder vragen de leden van de PvdA-fractie hoeveel concessies er voor
1965 zijn verleend en waar deze zijn verleend. Hoe zal het proces van het
omzetten van de concessies in het Waddengebied in winningsvergunningen verlopen?De regering stelt dat schadeloosstelling in concrete gevallen nihil zal
kunnen blijven. Kan de regering aangeven om welke gevallen dit zal gaan? Was
het doel van concessieafgifte niet vooral om aan de productiemaatschappij
het alleenrecht te geven voor seismologisch- en opsporingsonderzoek alsmede
voor het eventuele winnen, met dien verstande dat de maatschappijen een monopolierecht
verkregen? Aangezien zij begrijpen dat dit alleenrecht onaangetast blijft
begrijpen zij niet waarom een schadevergoeding zou moeten worden gegeven.
Maatschappijen hebben dat alleenrecht «om niet» gekregen. Waarom
dan wel een schadeloosstelling? Naar deze leden aannemen zal de intrekking
van een winningsvergunning, voorheen concessie, plaatsvinden op basis van
criteria op de wet gebaseerd. Het maakt nogal wat op basis van welke wetten
dit zal plaatsvinden. Kan hierop een nadere toelichting worden gegeven? Wreekt
zich hier ook niet dat het niet duidelijk is op welke wijze vergunningen voor
seismologisch onderzoek, opsporingsvergunningen, winningsvergunningen en winningsplannen
deel uitmaken van het systeem van overgang van «concessie» naar
«winningsvergunning»?De leden van de PvdA-fractie willen verder graag verwijzen naar de redenering
van de regering rondom eigendom van delfstoffen. Nog afgezien van de vraag
of het terecht is dat destijds bij het verlenen van concessies de eigendom
van delfstoffen is overgedragen, betwijfelen deze leden of er sprake zal kunnen
zijn van schadeloosstelling bij intrekking van de vergunning op grond van
artikel 22 lid 1. De regering stelt dat de economische waarde de maatstaf
voor de hoogte van deze schadeloosstelling is. Zonder de benodigde vergunningen
is de economische waarde van bedoelde delfstoffen nihil, menen de leden van
de PvdA-fractie. Kan de regering hierop ingaan?Ook artikel 40b van de Onteigeningswet stelt dat bij het bepalen van een
eventuele schadeloosstelling de prijs bij verkoop in het vrije commerciële
verkeer bepalend is. De regering stelt in de nota naar aanleiding van het
verslag dat hierbij wel betrokken moet worden of degene die in formele zin
eigenaar is wel of geen feitelijke beschikkingsmacht of zeggenschap heeft.
Zonder zeggenschap over de delfstoffen is de waarde ervan in het vrije commerciële
verkeer nihil, aldus de regering. Kan de regering hierop ingaan?Op deze manier beredeneert de regering terecht dat de bovengrondeigenaar
geen recht heeft op schadeloosstelling. De leden van de PvdA-fractie stellen
dan ook dat zij een sterke analogie zien met de eigenaren in formele zin van
delfstoffen op grond van eeuwigdurende concessies. Kan de regering hierop
ingaan?Ook artikel 7 lid 3 van het oorspronkelijke wetsontwerp lijkt in deze
richting te wijzen. Een vergoeding wordt pas gegeven als aangetoond is dat
er zich in de ondergrond een hoeveelheid delfstoffen bevindt die economisch
winbaar is. De vergoeding bij sluiting van het gebied heeft slechts betrekking
op de kosten van de aantoning van de gebieden, niet op de waarde van de delfstoffen
zelf. De leden van de PvdA-fractie vragen waarom hetzelfde principe niet van
toepassing zou zijn op de zogenaamde eeuwigdurende concessies. Kan de regering
hierop ingaan? De leden van de PvdA-fractie reageren eveneens verheugd op de constatering
van de regering dat het enkele feit dat een opsporings- of winningsvergunning
is verleend, niet impliceert dat schadevergoeding moet worden gegeven als
de beoogde activiteit door een andere publiekrechtelijke blokkade wordt getroffen.Deze leden menen dat het hier om een zeer ingewikkelde kwestie gaat. Voor
een gefundeerd, definitief oordeel achten deze leden het noodzakelijk deze
materie nader door te lichten op basis van concreet voorliggende concessies.
Zij verzoeken daarom de regering zo spoedig mogelijk de concessies Noord Groningen
en Friesland – al of niet vertrouwelijk – aan de Tweede Kamer
te doen toekomen. Kan de regering hierin voorzien?Mocht het zo zijn dat er niet aan schadeloosstellingen te ontkomen is
dan vragen deze leden zich in alle ernst af of het in die gevallen niet veel
verstandiger is om daar de concessiesituatie te laten voortbestaan. Wat verzet
zich daar dan tegen?De leden van de SP-fractie zouden graag een overzicht krijgen van de in
het verleden afgegeven eeuwigdurende concessies welke nog steeds daadwerkelijk
benut worden. Hoe lang zijn de looptijden van de concessies die na 1988 zijn
afgegeven? Wat zijn de criteria voor de bepaling van de looptijd?ZORG VOOR EEN GOEDE UITVOERING VAN ACTIVITEITEN23. Algemene zorgplichtDe leden van de PvdA-fractie verenigen zich met de situatie dat artikel
34 een actie uit onrechtmatige daad kan ondersteunen. Deze leden stemmen er
ook mee in dat artikel 34 een grond kan zijn voor bestuursrechtelijke handhaving
door middel van bestuursdwang of een dwangsom.De leden van de VVD-fractie vinden het juist dat de positie van het Staatstoezicht
op de mijnen in de mijnwetgeving wordt verankerd. Mijnbouwactiviteiten beschikken
over bijzondere kenmerken waarvoor specialistische kennis is vereist. Het
wordt dan ook juist geacht dat een gespecialiseerde toezichthouder belast
is en blijft met het controleren en handhaven van de mijnwetgeving. Ook beschikt
het Staatstoezicht op de mijnen over veel in de loop der eeuwen opgedane kennis
op het gebied van de mijnbouwsector, waardoor het Staatstoezicht op de mijnen
desgewenst tevens kan fungeren als adviesorgaan. In de Mijnbouwwet is deze
adviestaak niet opgenomen. De leden van de VVD-fractie ervaren dit als een
gemis. De regering wordt daarom alsnog verzocht de adviestaak in de wet op
te nemen.Een belangrijke taak van het Staatstoezicht op de mijnen is de intensieve
betrokkenheid bij het opstellen van regelgeving, in het bijzonder de aan de
Minister van Economische Zaken (en andere Ministers wie het aangaat) gedelegeerde
regelgeving. In de praktijk wordt over deze regelgeving in goed overleg met
belanghebbenden gezocht naar een brede consensus over de inhoud van de vast
te stellen nadere regels. De leden van de VVD-fractie zien geen aanleiding
met de Mijnbouwwet een andere koers in te slaan. Deze leden stellen daarom
voor dat in de wet wordt opgenomen dat de regering het opstellen van nadere
regels mandateert aan de Inspecteur Generaal der Mijnen. In de wet kan dan
tevens een bepaling worden opgenomen, inhoudende dat de Inspecteur Generaal
der Mijnen moet overleggen met representatieve organisaties over de inhoud
van de op te stellen nadere regels. Een dergelijke overlegverplichting vergroot
het draagvlak voor de vast te stellen nadere regels. Bovendien wordt met een
dergelijke bepaling een waarborg geschapen voor belanghebbenden, waarbij in
het bijzonder aan mijnbouwondernemingen en in dienst zijnde (onder)aannemers
moet worden gedacht. Is de regering bereid dit voorstel van de leden van de
VVD-fractie over te nemen?24. MijnbouwbesluitDe leden van de PvdA-fractie zien in dat het verstandiger is om de mijnbouwtechnische
en milieutechnische voorschriften onder te brengen in een AMvB en in een ministeriële
regeling. De grondslag die hiervoor gelegd wordt in artikel 44 vinden deze
leden wel erg ruim. Deze leden delen mee graag met de regering in overleg
te treden over het ontwerp voor het eerste Mijnbouwbesluit. Wanneer kan de
Tweede Kamer het nieuwe ontwerp voor het Mijnbouwbesluit verwachten?De leden van de PvdA-fractie stellen vast dat het winningsplan een zeer
belangrijk instrument zal zijn bij de uitvoering van de nieuwe Mijnbouwwetgeving.
Het is een goede zaak dat er sprake moet zijn van «planmatig beheer».
De leden van de PvdA-fractie juichen toe dat de regering van mening is dat
er een relatie kan bestaan tussen de hoeveelheid en tempo van de winning en
de te verwachten bodemdaling, en dat het winningsplan een beschrijving zal
moeten bevatten van de verwachte bodemdaling. Deze leden achten dat een goede
zaak. Zij stemmen tevens in met de situatie dat in het winningsplan vermeld
zal moeten worden wat de mijnbouwmaatschappij voor maatregelen zal nemen om
deze schade te voorkomen.Deze leden menen dat de regering voor een beoordeling van de winningsplannen
over een algemeen toetsingskader behoort te beschikken en over onafhankelijke
informatie. Tot op heden vervulde het Plan van Gasafzet van de regering en/of
de Gasunie het toetsingskader voor «planmatig beheer». Straks
zal dat in een geliberaliseerde gasmarkt anders zijn. Gaat de regering zelf
een beleid ten aanzien van «planmatig» beheer formuleren? Hoe
kan schade door bodembeweging worden voorkomen? Op welke wijze toetst de regering
of de in het winningsplan opgenomen gegevens over bodemdaling correct zijn?
Is de regering voornemens om normen op te stellen met betrekking tot het al
of niet te aanvaarden van een aantal centimeters aan bodembeweging?Tevens pleiten de leden van de PvdA-fractie voor een waarschuwingsplicht
voor exploitanten met betrekking tot bodembeweging. Voor gebieden waar bodembewegingen
mogelijk zijn pleiten deze leden voor een monitoringssysteem dat ook wordt
vastgelegd in het winningsplan. Bij het opzetten van het monitoringssysteem
zou de technische commissie bodembeweging een rol kunnen spelen. Kan de regering
hierop ingaan?De leden van de PvdA-fractie kunnen in grote lijnen instemmen met de omschrijving
van het begrip «planmatig beheer van delfstoffen», zij het dat
het enige normatieve gedeelte van de omschrijving «een doelmatige en
verantwoorde winning» is. Deze leden zouden graag zien dat de regering
wat dieper inging op de betekenis van het begrip «verantwoord»
in dit geval. Deze leden zouden ook willen vragen wie uiteindelijk bepaalt
wat verantwoorde en vooral rendabele winning is. Deze leden stellen dat het
winnen van delfstoffen bijvoorbeeld ook verantwoord zou moeten zijn in de
richting van mogelijke gedupeerden door bodemdaling. Deze leden verkiezen
dan ook de omschrijving «een doelmatige en maatschappelijk verantwoorde
winning» en zouden deze omschrijving in de memorie van toelichting verwerkt
willen zien.Mogen de leden van de PvdA-fractie ervan uitgaan dat het winnen via schuinboren
onder of in gevoelige gebieden opgenomen wordt in het winningsplan? Voor deze
leden is het belang van het winningsplan en de reactie van de regering daarop
dermate groot dat zij aandringen op een zo groot mogelijke openbaarheid van
het winningsplan en de regeringsreactie. MILIEU25. De mijnbouwmilieuvergunningHoe wordt omgegaan met opsporingsinstallaties die via schuin proefboren
activiteiten uitvoeren in gevoelige gebieden, zo willen de leden van de PvdA-fractie
weten. Het lijkt deze leden vanzelfsprekend dat de MER-plicht ook van toepassing
is, omdat zij begrijpen dat schuin proefboren relatief veel risico's met zich
meebrengt. Kan de regering hierop ingaan?26. Metingen van bodembewegingDe leden van de PvdA-fractie ondersteunen van harte het regeringsstandpunt
dat ook aardschokken onder de metings- en rapportageplicht zullen vallen.
Deze leden zouden willen weten met welke frequentie moet worden gerapporteerd
over nieuwe omstandigheden of nieuwe inzichten aangaande bodembeweging. Kan
de regering hierop ingaan? Dienen nieuwe inzichten terstond gerapporteerd
te worden? Welke gevolgen kan het afkeuren van een nieuw winningsplan hebben?
Welke middelen staan de regering ter beschikking indien de maximale bodemdaling
dreigt te worden overschreden? Indien de winningsvergunning wordt ingetrokken,
ontstaat dan recht op schadevergoeding voor de mijnbouwmaatschappij?In artikel 101 wordt bepaald dat bij of krachtens AMvB gegevens kunnen
worden aangegeven die hun vertrouwelijkheid verliezen en het tijdstip waarop
dit gebeurt. Gezien de zeer ruime formulering zouden de leden van de PvdA-fractie
willen vragen of de regering een indicatie kan geven van de gegevens waarover
moet worden gerapporteerd, welke gegevens precies hun vertrouwelijkheid verliezen
en op welk tijdstip dit gebeurt. Wanneer kan de bedoelde AMvB verwacht worden?
Kan bespreking daarvan in de Tweede Kamer plaatsvinden?27. Schade door bodembewegingDe leden van de PvdA-fractie stellen vast dat de regering opnieuw stelt
dat de bodemdaling die in Nederland optreedt samenhangt met de winning van
aardgas en zout. Maatregelen die worden genomen om de negatieve gevolgen van
bodemdaling te voorkomen en te beperken, en schattingen van de omvang deze
bodemdaling, dienen in het winningsplan te worden beschreven. De leden van
de PvdA-fractie dringen er dan ook aan op zo veel mogelijk openbaarheid van
deze winningsplannen, met name op het punt van de bodemdaling. Deze leden
overwegen het indienen van een amendement.De leden van de PvdA-fractie juichen toe dat het uitgangspunt in de nieuwe
Mijnbouwwet wordt, dat schade door bodembeweging als gevolg van delfstofwinning
voor rekening van de winner komt en dat deze aansprakelijk zal zijn op grond
van artikel 137 Mijnbouwwet en artikel 177 van Boek 6 BW.De leden van de PvdA-fractie begrijpen ook dat de mijnbouwmaatschappij
slechts door een beperkt aantal omstandigheden, zoals omschreven in artikel
6:178 BW, ontheven kan worden van zijn aansprakelijkheid. Deze leden begrijpen
daarnaast dat de gelaedeerden niet hoeven aan te tonen dat hun schade het
gevolg is van een toerekenbare onrechtmatige gedraging. Deze leden twijfelen
echter aan de verwantschap met bodemverontreiniging en het mogelijke beroep
op weerlegbare vermoedens. De kans op bodemverontreiniging door natuurlijke
oorzaken of door bijvoorbeeld daling van het grondwaterpeil is immers vrijwel
nihil. Kan de regering hierop ingaan?Waar het de leden van de PvdA-fractie om gaat is een andere verdeling
of omkering van de bewijslast. De regering lijkt zich in de nota naar aanleiding van het verslag toch te veel achter bestaande wetgeving
te verschuilen. De regering stelt dat het reeds nu mogelijk is dat de rechter
de bewijslast anders verdeelt of zelfs omkeert. De leden van de PvdA-fractie
vragen hoe vaak dit voorkomt en hoeveel moeite er gedaan moet worden om de
rechter hiertoe te bewegen. Het lijkt er immers op dat het in de praktijk
geen gemakkelijke zaak is om de rechter zover te krijgen om tot bewijslastomkering
over te gaan. Op verwante gebieden, zoals milieu-, produkt- en medische aansprakelijkheid
moet vaak tot aan de Hoge Raad geprocedeerd worden om die regel toegepast
te krijgen. Kan de regering hierop ingaan?Het gebruik van de mogelijkheid van artikel 177 Rv op het terrein van
onrechtmatige daad stuit in de kringen van sommige juristen, zoals bijvoorbeeld
W.H.D. Asser, zelfs op bezwaren. Kan de regering hierop ingaan? Is het niet
zo, dat het in lopende procedures soms al verkeerd gelopen is wat betreft
de omkeringsmogelijkheid? De leden van de PvdA-fractie refereren dan bijvoorbeeld
aan de zaak met de boerderij in Dwingelo. De omkeringskwestie kan ook zelf
inzet worden van een jarenlange procedure. Deze leden refereren aan de zaak
van de 38 boeren te Grouw tegen Elf Petroland. Dergelijke ontwikkelingen achten
deze leden niet wenselijk. Kan de regering hierop ingaan?Hoewel bij de leden van de PvdA-fractie het beginsel van de omkering van
de bewijslast centraal staat in deze discussie, willen deze leden toch nader
ingaan op de opmerkingen die de regering over het buitenland maakt. De leden
van de PvdA-fractie zetten ook vraagtekens bij de opmerking van de regering
dat omkering van de bewijslast «elders op de wereld niet voorkomt».
In Duitsland zou slechts sprake zijn van «vestiging van een vermoeden».
Deze leden nemen aan dat het ook de regering bekend is dat het in het spraakgebruik
gaat om begrippen met een vergelijkbare juridische werking. Kan de regering
hierop ingaan? Verder stelt de regering dat de Duitse regeling niet van toepassing
zou zijn op gas- en oliewinning. Is de regering ermee bekend dat in Duitsland
de benodigde AMvB nog ontbreekt aangezien gas- en oliewinning in Duitsland
slechts op beperkte schaal plaatsvindt en er nog geen noodzaak was bedoelde
AMvB van kracht te doen zijn? Deze leden menen dat indien dit wel zo zou zijn
geweest, de omkering van de bewijslast ook op gas- en oliewinning van toepassing
zou zijn. Kan de regering hierop ingaan?Deze leden zetten grote vraagtekens bij de stelling van de regering dat
zonder expliciete wettelijke omkering van de bewijslast tot hetzelfde resultaat
kan worden gekomen. Deze leden maken tevens bezwaar tegen de redenering dat
door omkering van de bewijslast de rechter «gehinderd» wordt in
een redelijke en billijke verdeling van de bewijslast. Hiermee impliceert
de regering dat de rechter de bewijslast zou moeten verdelen en niet de wetgever.
De leden van de PvdA-fractie vragen hoe dit zich verhoudt tot onze staatsrechtelijke
verhoudingen.De leden van de PvdA-fractie hechten belang aan heldere wetgeving. Dit
verhoudt zich slecht met overjuridisering in de vorm van een (gedeeltelijke)
invulling van wetgeving door de rechter. Heldere wetgeving achten deze leden
ook in het belang van de rechtszekerheid. De leden van de PvdA-fractie wijzen
ook op het gestelde in het Regeerakkoord inzake juridisering. Kan de regering
hierop ingaan?Teneinde de discussie over de regelgeving met betrekking tot het omkeren
van de bewijslast zo goed mogelijk te kunnen voeren bereiden deze leden een
amendement voor. Zij vernemen graag de reactie van de regering.De leden van de PvdA-fractie juichen toe dat bij schade door toedoen van
meerdere exploitanten tegelijk hoofdelijke aansprakelijkheid van toepassing
zal zijn. Deze hoofdelijke toepassing zal echter niet van toepassing zijn
als aangetoond kan worden welke exploitant welk deel van de schade heeft veroorzaakt.
De leden van de PvdA-fractie vragen wie bepaalt of van dit «aantonen»
wel of geen sprake is en hoe precies aangetoond moet worden of
het wel of niet mogelijk is om te bepalen wie welk deel van de schade heeft
veroorzaakt.Het gaat de leden van de PvdA-fractie er vooral om de ministeriële
verantwoordelijkheid, de rol van de overheid en de parlementaire controle
zo scherp mogelijk te markeren. In het antwoord van de regering komt de democratische
legitimiteit en controle van het mijnbouwbeleid onvoldoende uit de verf. Op
welke punten komt de Tweede Kamer in beeld? Voor een verdere verdieping in
dit vraagstuk is in ieder geval een visie noodzakelijk op de relatie tussen
de staat en de productiemaatschappijen. Zij vragen de regering om een oordeel
over de volgende benadering. De leden van de PvdA-fractie menen dat een regeling
naar analogie van artikel 40 Grondwaterwet meer rechtszekerheid zou bieden.
Als de overheid in eerste instantie de schade zou vergoeden, hoeft de burger
niet belast te worden met de gecompliceerde rechtsgang. Dat bedoelde regeling
van de Grondwaterwet nog nooit in de praktijk is toegepast doet niet ter zake.
Het gaat immers om de zeer reële gevolgen van bodemdaling. Deze leden
overwegen een amendement.Dit betekent overigens niet dat de leden van de PvdA-fractie afzien van
de omkering van de bewijslast. Wel willen zij aan zichzelf en de regering
ook een andere optie in overweging geven. Bij deze optie kan uitgegaan worden
van de volgende uitgangspunten. Ten eerste geniet de Staat in grote mate het
economisch voordeel van de ontginning van de delfstoffen, er is dus sprake
van collectieve baten. Ten tweede oefent de Staat grote invloed uit op de
wijze van ontginning, namelijk via het verlenen van een winningsvergunning
en in het bijzonder via het door de regering goedgekeurde winningsplan. Ten
derde wordt de mijnbouwonderneming door de Staat ingeschakeld om de delfstoffen
te ontginnen. Feitelijk zou men kunnen zeggen dat er sprake is van een situatie
waarbij de mijnbouwonderneming als onderaannemer van de Staat optreedt. Men
zou dan ook kunnen zeggen dat de mijnbouwonderneming in ruil voor verleende
diensten een redelijke beloning ontvangt. Ten vierde wordt de particulier
buiten zijn invloed om geconfronteerd met de nadelige gevolgen van de mijnbouwactiviteiten,
waar hij geen enkel direct belang bij heeft. Het is dan ook niet redelijk
dat de particulier achterblijft met schade en kosten die niet worden vergoed.
Schadevergoeding zou door de particulier, als gedupeerde, op eenvoudige wijze
moeten worden verhaald.Op basis van deze uitgangspunten zou men kunnen komen tot het volgende
systeem. Ten eerste zou de particulier zich kunnen wenden tot de Technische
Commissie Bodembeweging, die gratis advies uitbrengt over het causaal verband.
Dit advies zou niet alleen het causaal verband tussen mijnbouw en bodembeweging
moeten behelzen, maar ook dat tussen de bodembeweging en de schade. Ten tweede
zou de gedupeerde met het advies van de commissie, inclusief schadebedrag,
zich tot de Staat kunnen wenden met het verzoek om schadevergoeding. De Staat
zou dan gehouden zijn om het bedrag uit te betalen. Indien mocht blijken dat
de bodemdaling is veroorzaakt door de schuld van vergunninghouder, dan zal
de Staat het bedrag op de vergunninghouder kunnen verhalen. Kan de regering
hierop ingaan?Zij verzoeken de regering tevens om een reactie op het advies van de Waddenadviesraad
(«Advies over de wijziging van de Mijnbouwwet, gericht aan de Minister
van Economische Zaken, vastgesteld in de plenaire vergadering van de Waddenadviesraad
van 10 februari 1999).Waar de leden van de PvdA-fractie ook aan hechten is de mogelijkheid voor
gedupeerden van bodembeweging wegens delfstoffenwinning om eventueel als groep
een rechtszaak aan te spannen. Is dit bij het huidige wetsvoorstel reeds mogelijk?
Zo nee, kan de regering hierin voorzien?Overigens zij opgemerkt, dat behalve een regeling naar analogie van de
Grondwaterwet en de omkering van de bewijslast, de leden van de PvdA-fractie
nog steeds een initiatiefwetsvoorstel overwegen. Dit om een voorziening
te treffen tot het moment van invoering van de nieuwe wet. De leden van de
PvdA-fractie vermoeden namelijk dat het van kracht worden van nieuwe mijnbouwwetgeving
nog wel even op zich zal laten wachten.Het gaat de leden van de PvdA-fractie dan om een herinvoering van artikel
15 Mijnwet 1810. Behalve in een waarborg voor schadevergoeding voorziet dit
artikel, in combinatie met een arrest van de Hoge Raad (HR 31 dec. 1920, NJ
1921, 230, Kasteel Strythagen), in een vermoeden van schuld in combinatie
met een vorm van omkering van de bewijslast. In Frankrijk en België waar
men in beginsel dezelfde Mijnwet heeft is immers al meer dan een eeuw de risicoaansprakelijkheid
gebaseerd op artikel 15. Kan de regering hierop ingaan? Deze leden zullen
in overleg treden met andere fracties in de Tweede Kamer om te bezien of er
steun voor een initiatiefwetsvoorstel terzake.De regering gaat niet in op de suggestie van een financiële zekerheidsstelling
van 30 jaar. Hoogte en duur van de zekerheidsstelling zijn ter beoordeling
van de regering. De leden van de PvdA-fractie vragen zich af of de rechten
van (potentiële) gedupeerden hiermee voldoende gewaarborgd zijn. Kan
de regering hierop ingaan? Deze leden vragen tevens waarom de regering hieruit
de conclusie trekt dat schadefondsen niet nodig zouden zijn. Kan de regering
ingaan op het nut en de noodzaak van schadefondsen ten opzichte van financiële
zekerheidsstelling?De regering stelt dat de mogelijkheid van aardschokken als criterium voor
het weigeren van een milieuvergunning nauwelijks toepasbaar is. De leden van
de PvdA-fractie zouden willen weten of aardschokken wel een intrekkingsgrond
kunnen zijn. Kan de regering hierop ingaan?De leden van de PvdA-fractie hebben nog een vraag over de maximumduur
van de zekerheidstelling in Oostenrijk en Duitsland. Hebben deze leden het
goed begrepen dat het bekend worden van de schade op een veel later tijdstip
plaats kan vinden dan het optreden van de schade zelf? Als dit zo is, hoe
wordt het tijdstip van het optreden van de schade dan bepaald?Wat het onderhavige wetsvoorstel betreft, hebben deze leden het goed begrepen
dat de termijn van vijf jaar geldt voor het in gang zetten van een schadeclaim,
zodat de aansprakelijkheid niet verjaart gedurende de behandeling ervan bij
de rechter?De leden van de PvdA-fractie hebben nog enige vragen met betrekking tot
de brief van het Ministerie van Economische Zaken aan de Vereniging van Gedupeerde
Eigenaren van 13 juli 1999. Hoe interpreteert de regering het feit dat verzekeringsmaatschappij
DAS niet bereid is dekking te geven voor eventuele geschillen met de NAM in
verband met schadekwesties rondom Roswinkel? Hebben de leden van de PvdA-fractie
het goed begrepen dat de kans op nieuwe conflicten en dus bodembeweging en
aardschokken, blijkbaar aantoonbaar groot is? Zou de weigering van DAS te
maken kunnen hebben met de onvoorspelbaarheid van de hoogte van de proceskosten,
ook gezien de complexiteit van het causaliteitsvraagstuk? Deze leden vragen
of deze zaak niet anders zou liggen als er sprake was van omkering van de
bewijslast. Kan de regering hierop ingaan?Een andere mogelijkheid die de leden van de PvdA-fractie zien is dat de
overheid de proceskosten van de gedupeerde burgers op zich zou nemen. Deze
zou, al naar gelang de uitkomst, weer verhaald kunnen worden bij de productiemaatschappijen.
Deze leden denken hierbij onder andere aan de kosten van het inschakelen van
deskundigen voor het verlenen van rechtsbijstand. Dat zou de in de benadering
van de leden van de PvdA-fractie de Technische Commissie Bodemdaling kunnen
zijn, maar, zoals deze leden bij punt 10 hebben bepleit zou de burger daar
vrij in moeten zijn. Kan de regering hierop ingaan? De leden van de VVD-fractie juichen toe dat in de mijnwetgeving na het
vervallen van artikel 15 Mijnwet 1810 thans een regeling wordt getroffen voor
de afwikkeling van schade ontstaan door bodemdaling. Het door de regering
voorgestelde systeem kan deze leden evenwel niet bekoren. De voorgestelde
regeling stuit bij de leden van de VVD-fractie op een tweetal bezwaren. Enerzijds
sluit de voorgestelde regeling niet uit dat personen die claimen schade ten
gevolge van mijnbouwactiviteiten te hebben geleden een gerede kans hebben
verwikkeld te raken in ingewikkelde juridische procedures over met name de
causaliteitsvraag. De voorgenomen instelling van de Technische Commissie Bodemdaling,
die over het verband tussen schade en bodemdaling ten gevolge van mijnbouwactiviteiten
advies kan uitbrengen, kan deze problematiek voor particulieren (en bedrijven)
mogelijk verlichten maar niet op voldoende wijze wegnemen. Anderzijds achten
deze leden het uitgangspunt van de regeling, waarbij het mijnbouwbedrijf primair
aansprakelijk wordt gehouden voor de schade als gevolg van bodemdaling door
mijnbouwactiviteiten principieel onjuist. Naar de mening van deze leden dient
niet de mijnonderneming maar de staat primair verantwoordelijk te zijn voor
de gevolgen van schade, ontstaan ten gevolge van bodemdaling. Op grond van
artikel 3 lid 1 MBW wordt de Staat eigenaar van de delfstoffen. De opbrengsten
die gepaard gaan met de winning en verkoop van de delfstoffen komen daartoe
aan de Staat. Aangezien de Staat zelf de bereidheid heeft de delfstoffen op
te sporen en te winnen verleent de Staat mijnbouwvergunningen aan geïnteresseerde
mijnbouwondernemingen. Op basis van een door de overheid goed te keuren winningsplan
wordt door deze bedrijven de ontginning van delfstoffen ter hand genomen.
In ruil voor de verrichte activiteit ontvangt de mijnonderneming een redelijke
beloning. De mijnondernemingen (tevens vergunninghouders) zijn feitelijk dus
niet meer dan dienstverleners in dienst van de overheid. Tegen deze achtergrond
is het niet passend de vergunninghouder primair aansprakelijk te houden voor
de schade ontstaan door bodemdaling. De Staat is eigenaar van de delfstoffen
en bepaalt door het verlenen van de mijnbouwvergunning alsmede door (de goedkeuring
van) het winningsplan de wijze waarop de mijnbouwactiviteiten feitelijk worden
verricht. Hierbij is van belang dat blijkens de toelichting op het wetsvoorstel
in het winningsplan maatregelen worden opgenomen ter voorkoming dan wel beperking
van bodemdaling. Het merendeel van de opbrengsten van de delfstoffenwinning
komt rechtstreeks in de kas van de Staat en wordt daarmee onderdeel van de
algemene middelen (aardgasbaten betreffen tussen de 6 a 8 miljard gulden per
jaar!). Vanwege deze positie van de Staat is het niet meer dan redelijk dat
de schade van particulieren ontstaan door mijnbouwactiviteiten door de gedupeerden
bij de Staat ten laste van de algemene middelen kan worden verhaald. Collectieve
baten impliceren ook collectieve kosten. Het is in het door de VVD-fractie
voorgestane systeem aan de particulier om aannemelijk te maken (dus niet te
bewijzen!) dat de door hem geclaimde schade is veroorzaakt door mijnbouwactiviteiten
(ongeacht door welk mijnbouwbedrijf in de praktijk veroorzaakt). Het advies
van de Technische Commissie kan hierbij een goed instrument zijn. Verder dient
de particulier de schade aannemelijk te maken. Wanneer aan deze voorwaarden
is voldaan, zal de Staat de schade vergoeden. Indien mocht blijken dat de
door de Staat aan de particulier vergoede schade is veroorzaakt door onzorgvuldig
werken van de vergunninghouder, kan de Staat deze schade in de vorm van een
recht van regres op de nalatige vergunninghouder verhalen. Het voordeel van
dit systeem is dat de claimende particulier die wordt geconfronteerd met schade
door mijnbouwactiviteiten verricht in het kader van het algemeen belang, zonder
ingewikkelde en langdurige en arbeidsintensieve gerechtelijke procedures zijn
schade vergoed ziet. Een dergelijk systeem doet meer recht aan
de positie van de gedupeerde dan het thans door de regering voorgestelde systeem.Een belangrijk onderdeel van het wetsvoorstel betreft de voorgestelde
regeling voor de problematiek van bodemdaling, zo stellen de leden van de
CDA-fractie. Het wetsvoorstel stelt voor de invoering van risicoaansprakelijkheid
voor bodemdaling waarbij een geleadeerde niet langer de onrechtmatigheid hoeft
aan te tonen. Dit laat evenwel onverlet dat de gedupeerde particulier of lagere
overheid, waarbij naast gemeenten en provincies kan worden gedacht aan bijvoorbeeld
waterschappen, nog steeds het (causaal) verband tussen bodemdaling en schade
moeten aantonen. De taak van de Technische Commissie Bodembeweging is in het
wetsvoorstel beperkt tot het uitbrengen van een advies over de relatie mijnbouwactiviteit
en bodemdaling.Het verband tussen de door winningactiviteiten veroorzaakte bodemdaling
en de daaruit voortvloeiende schade dient door de particulier respectievelijk
lagere overheid te worden aangetoond. Om dit causaal verband aan te tonen
zal de particulier respectievelijk lagere overheid in de praktijk veelal zijn
toevlucht moeten zoeken in complexe technische en juridische procedures. Daarbij
loopt de geleadeerde in het door de regering voorgestelde systeem het niet
ondenkbeeldige risico dat het causaal verband niet kan worden aangetoond.
Het gevolg hiervan is dat de particulier dan wel lagere overheid wordt geconfronteerd
met een aanzienlijke schadepost die niet kan worden verhaald, alsmede een
aantal vaak hoge kostenposten verband houdende met de gevoerde procedures,
waarbij kan worden gedacht aan proceskosten, kosten van technische en juridische
adviseurs. Ook laatstgenoemde kosten zullen bij verlies van de procedure voor
rekening van de in het ongelijk gestelde partij blijven.Omkering van de bewijslast lijkt op het eerste gezicht een goede oplossing
van het probleem. Immers, het risico dat de eisende partij in het ongelijk
wordt gesteld bij gebrek aan voldoende bewijs van het causaal verband tussen
de door de winning veroorzaakte bodemdaling en schade wordt aanzienlijk verminderd.
Toch biedt omkering van de bewijslast naar de mening van deze leden niet de
gewenste oplossing. Nog steeds loopt de geleadeerde, zelfs bij een gewonnen
procedure, een gerede kans niet al de door hem of haar in het kader van de
procedure gemaakte kosten door de rechter vergoed te krijgen. De rechter kent
veelal slechts een gedeeltelijke vergoeding van gemaakte proceskosten (incl.advocaat)
toe. Hetzelfde geldt mogelijk voor de kosten verbonden aan inzet van technische
adviseurs.Bovendien staat geenszins vast dat de door de particulier geclaimde schade
ook daadwerkelijk aan bodemdaling ten gevolge van mijnbouwactiviteiten is
toe te rekenen. Vanwege deze problematiek zal er met name voor minder draagkrachtige
particulieren in het bijzonder bij relatief kleine schades een aanzienlijke
drempel blijven bestaan om door middel van gerechtelijke procedures te pogen
schade te verhalen.Kortom, het door de regering voorgestelde systeem, waarbij de particulier
of lagere overheid door middel van een veelal langdurige, kostbare en uiteindelijk
risicovolle gerechtelijke procedure moet kunnen aantonen schade te hebben
geleden door bodemdaling ten gevolge van mijnbouwactiviteiten stuit bij de
leden van de CDA-fractie op grote bezwaren. Er blijft voor particulieren een
aanzienlijke drempel bestaan om schade te verhalen. Een meer principieel bezwaar
is gelegen in het uitgangspunt dat de mijnbouwonderneming aansprakelijk wordt
gesteld voor schade ontstaan door bodembeweging. Op grond van de Mijnbouwwet
wordt de Staat eigenaar van de delfstoffen. Teneinde economisch profijt van
de delfstoffen te kunnen genieten moeten de delfstoffen worden ontgonnen.
Om deze reden verleent de Staat mijnbouwvergunningen aan mijnbouwondernemingen,
die voor de door hun verrichtte activiteiten aanspraak kunnen maken op een
redelijke beloning in de vorm van een deel van de opbrengsten
afkomstig van de gewonnen delfstoffen. De vergunninghouders zijn op grond
van de Mijnbouwwet verplicht de ontginning te verrichten op basis van een
door de overheid goed te keuren winningsplan. In dit winningsplan wordt aangegeven
op welke wijze en in welk tempo een delfstoffenvoorkomen moet worden ontgonnen.
De mijnonderneming is feitelijk niet meer dan een aannemer in dienst van de
Staat. De Staat als eigenaar van de delfstoffen geniet de voordelen van de
gewonnen delfstoffen. Daarbij oefent de Staat via de te verlenen vergunningen
en het winningsplan een overwegende invloed uit op de door de mijnbouwondernemingen
te verrichten activiteiten Bij een dergelijk systeem is het redelijk dat op
de Staat de taak rust om derden, die geheel buiten hun schuld om worden geconfronteerd
met schade ten gevolge van mijnbouwaktiviteiten, voor deze schade te compenseren.Om deze redenen stellen de leden van de CDA-fractie voor te komen tot
een systeem dat inhoudt dat een particulier, dan wel lagere overheid, die
stelt schade te hebben geleden ten gevolge van mijnbouwactiviteiten zich meldt
bij de Technische Commissie Bodembeweging. Deze commissie brengt vervolgens
advies uit over het verband tussen de schade en de door winningssaktiviteiten
ontstane bodemdaling. Dit houdt dus een uitbreiding in van de adviestaak van
de Technische Commissie Bodembeweging vergeleken met het wetsvoorstel van
de regering, want hier wordt immers wel de schadevraag meegenomen. Indien
uit het (gratis) advies van de Technische Commissie blijkt van een verband
tussen bodemdaling als gevolg van winningactiviteiten en schade zal de Staat
de particulier dan wel lagere overheid compenseren. Wanneer uit onderzoek
mocht blijken dat de schade is veroorzaakt door onzorgvuldig handelen van
de mijnbouwonderneming, bijvoorbeeld doordat deze zich niet houdt aan het
winningsplan en de daarin opgenomen maatregelen ter voorkoming van bodemdaling,
kan de Staat de door hem uitgekeerde schadevergoeding op de mijnbouwonderneming
verhalen. Een dergelijk systeem heeft naar de mening van de leden van de CDA-fractie
de voorkeur, omdat hiermee aan de bezwaren van het door de regering voorgestelde
systeem tegemoet wordt gekomen. Hoe staat de regering tegenover het door deze
leden voorgestelde systeem?De leden van de fractie van D66 vinden het een verbetering dat in het
huidige wetsvoorstel mijnbouwwet de vergunninghouder aansprakelijk wordt gesteld
voor de schade die door zijn toedoen wordt veroorzaakt. De leden van de fractie
van D66 blijven het echter een probleem vinden dat de schadelijdende de omvang
en causaliteit moet stellen en aannemelijk moet maken. Daarom is door de leden
Van Walsem en Augusteijn-Esser een amendement ingediend, dat strekt tot omkering
van de bewijslast. De exploitant moet aantonen dat de schade niet door hem
is veroorzaakt. Wanneer schade ontstaat die het gevolg van bodembeweging zou
kunnen zijn, behoeft de eisende partij slechts de omvang van de schade aan
te tonen. De regering verwerpt het amendement onder meer door te verwijzen
naar artikel 177 Wetboek van burgerlijke rechtsvordering, waarbij volgens
de regering het adagium «wie stelt bewijst» van toepassing verklaart.
De leden van de fractie van D66 zien dit toch anders. In artikel 177 staat
immers dat de partij die zich beroept (...) de bewijslast draagt, tenzij uit
enige bijzondere regel of uit de eisen van redelijkheid en billijkheid een
andere verdeling van de bewijslast voortvloeit. Verder stelt de regering dat
bewijslastkering een novum binnen de afdelingen 6.3.2. en 6.3.3. van het Burgerlijk
Wetboek (waarin de risicoaansprakelijkheden zijn opgenomen) zou vormen. Echter
omkering van de bewijslast komt vaker in de wetgeving ter sprake, voorbeelden
zijn artikel 685 betreffende arbeidsovereenkomsten (Burgerlijk Wetboek), artikel
45 van de faillissementswet, artikel 185 uit de Wegenverkeerswet 1994, artikel
13 uit de Wet aansprakelijkheidsverzekering motorrijtuigen, artikel 45 uit
het Vermogensrecht in het algemeen en artikel 29 uit de Algemene
Wet inzake rijksbelastingen.In tegenstelling tot wat beweerd wordt, heeft professor Dunné aangegeven
dat omkering van de bewijslast ook in de Franse en Duitse wetgeving is opgenomen.De leden van de SP-fractie zijn voorstander van het invoeren van het principe
van de omgekeerde bewijslast bij de afhandeling van schadeclaims ten gevolge
van mijnbouwactiviteiten Deze omgekeerde bewijslast zou beperkt moeten blijven
tot gebieden waar sprake is van bodembeweging ten gevolge van (voormalige)
mijnbouwactiviteiten. Het argument van de regering dat de omkering van de
bewijslast de rechter zou hinderen bij een redelijke en billijke verdeling
van de bewijslast (pag.45) overtuigt de leden van de SP-fractie niet. De kapitaalkracht
van de olie- en gasmaatschappijen gaat die van de getroffen huishoudens en
bedrijven ver te boven. Het waterdicht bewijzen van het oorzakelijk verband
tussen een mijnbouwactiviteit en een individueel geval van bodembeweging is
meestal een kostbare zaak en werpt dus een hoge drempel op om een gerechtvaardigde
schadeclaim door te zetten.De leden van de fracties van RPF en GPV vragen een nadere onderbouwing
van het standpunt van de regering dat een bijzondere regeling in de vorm van
de omkering van de bewijslast niet nodig en niet wenselijk is. Deze leden
zijn vooralsnog niet overtuigd. Verder vragen deze leden waarom de regering
geen voorstander is van de Duitse variant op de figuur van omkering van de
bewijslast bij vermoeden van schuld? Op grond van welke argumenten wordt Bergschadenvermutung
(het vermoeden van mijnbouwschade) afgewezen?De leden van de fracties van RPF en GPV wijzen op ook nutsbedrijven in
Friesland en Groningen direct of indirect schade kunnen ondervinden van de
bodemdaling, die het gevolg is van de mijnbouwactiviteiten in deze regio.
Zo kan schade ontstaan aan ondergrondse leidingen of kabels, die breken als
gevolg van de bodemdaling.De leden kunnen zich voorstellen dat dit soort schade voor rekening van
de exploitant van het mijnbouwwerk komt. Om de rechtspositie van de nutsbedrijven
te waarborgen zou het wellicht wenselijk zijn om de aansprakelijkheid van
mijnbouwexploitant voor de schade die veroorzaakt is aan nutsvoorzieningen
expliciet op te nemen in de schaderegeling. Deze leden vragen de visie van
de regering over deze kwestie.De leden van de SGP-fractie vragen in hoeverre de aansprakelijkheid van
derden voor schade als gevolg van bodembewegingen afdoende is geregeld. Deze
leden vragen of het in alle gevallen mogelijk is voor diegene die schade lijdt,
om de schadeomvang en causaliteit tegen aanvaardbare kosten adequaat vast
te stellen en aannemelijk te maken. Daarbij denken zij aan bijvoorbeeld agrarische
bedrijven, waarbij het niet altijd (alleen) gaat om zichtbare schade maar
bijvoorbeeld ook om daling van het maaiveld. Op welke wijze kunnen ondernemers
in de agrarische sector volgens de regering zonder al te veel kosten als gevolg
van juridische procedures en onderzoek de vergunninghouder met succes aansprakelijk
stellen voor bodemdaling?Deze leden vragen in dit kader tevens aandacht voor de schade aan nutsvoorzieningen
als gevolg van bodembewegingen. Enerzijds gaat het daarbij alleen om directe
schade aan bijvoorbeeld ondergrondse leidingen of kabels. Anderzijds komt
het in geval van nutsbedrijven echter ook voor dat er indirecte schade ontstaat,
bijvoorbeeld wanneer als gevolg van bodemdaling waterstaatswerken zullen moeten
worden aangepast en daardoor de in of in de directe nabijheid van deze waterstaatswerken
liggende kabels en leidingen zullen moeten worden verlegd of aangepast. Op
welke wijze kunnen nutsbedrijven deze kosten verhalen? 28. Zekerheid voor schade door bodembewegingDe regering stelt dat een zekerheidsstellingsperiode van 5 jaar voor bodemtrillingen
voldoende is. De leden van de PvdA-fractie achten deze periode te kort. Ook
de NAM heeft immers gesteld dat lang, mogelijk zelfs tientallen jaren na het
beëindigen van winningsactiviteiten, nog trillingen mogelijk zijn. Kan
de regering verlenging van de bedoelde termijn naar 30 jaar, of het schrappen
ervan en dus zekerheidsstelling voor onbepaalde tijd overwegen? Deze leden
overwegen op dit punt te amenderen.Voor de termijn van 30 jaar kan aansluiting gevonden worden bij de regeling
voor «verontreiniging van lucht, water en bodem» en gevaarlijke
stoffen van artikel 3:310 lid 2 BW, die gebaseerd is op het Verdrag van Lugano
van 1993 inzake milieugevaarlijke activiteiten.De leden van de PvdA-fractie pleiten ook voor vervangende aansprakelijkheid
van de Staat in het geval dat een exploitant geen verhaal biedt. De Staat
ontvangt immers veel inkomsten uit delfstoffenwinning en is beter in staat
om dergelijke lange termijnrisico's op te vangen. Een regeling zou in het
leven kunnen worden geroepen naar analogie van het Franse stelsel van de Mijnwet
1994. Kan de regering hierop ingaan? Deze leden overwegen op dit punt te amenderen.De leden van de PvdA-fractie blijven twijfels houden bij het facultatieve
karakter van de zekerheidsstelling. Een dergelijke facultatieve zekerheidsstelling
roept met name vragen op in het geval van kleine bedrijven, met beperkte ervaring
in de mijnbouw en met een onzekere toekomst. Hoewel deze leden het bedrijf
Frima in Harlingen niet noodzakelijkerwijs in deze termen wensen te kenschetsen,
baart het hen toch zorgen dat bij de concessieverlening aan Frima de regering
geen zekerheidsstelling noodzakelijk achtte en dat deze pas na ingrijpen door
de rechter tot stand kwam.29. Sluiting van gebieden, de WaddenzeeDe regering stelt dat artikel 7 is geschrapt, aangezien de extra mogelijk-
heid om een gebied voor mijnbouw te sluiten strijdig zou zijn met het beginsel
dat dubbele besluitvorming moet worden voorkomen. De leden van de PvdA-fractie
stellen dat men dit ook anders kan zien. Deze leden stellen dat juist het
sluiten van een bepaald gebied, waaraan overigens nadelen kleven wegens gebrek
aan flexibiliteit voor opsporings- en winningsvergunningen, dubbele besluitvorming
kan voorkómen. Immers de procedures voor het aanvragen van deze opsporings-
en winningsvergunningen, alsmede overige vergunningen hoeven niet meer te
worden doorlopen bij sluiting van een gebied. Ditzelfde geldt voor de procedures
rondom de vergunning op grond van de Natuurbeschermings- wet en de (mijnbouw)milieuvergunning.
Sluiting op grond van artikel 7 schept een duidelijke situatie, die ook in
het belang kan zijn van de mijnbouwmaatschappijen. Kan de regering hierop
ingaan?De leden van de PvdA-fractie betreuren dat de regering artikel 119 heeft
geschrapt. De regering stelt immers in de nota naar aanleiding van het verslag
zelf dat een PKB Waddenzee slechts beperkte juridische gevolgen heeft. Daarnaast
zullen de uitgangspunten van de PKB nog verwerkt moeten worden in streeken
bestemmingsplannen, hetgeen tot vertragingen en onduidelijkheid kan leiden.
De leden van de PvdA-fractie pleiten dan ook voor een meer solide juridische
basis. Deze leden pleiten dan ook voor handhaving van het op de Wet opsporing
delfstoffen gebaseerde artikel 119, dat ervoor zorgt dat de huidige PKB, tot
er een nieuwe PKB is, rechtstreeks doorwerkt bij de vergunningverlening op
grond van de Mijnbouwwet. Tevens pleiten deze leden ervoor om artikel 119
ook van toepassing te doen zijn op winningvergunningen. Kan de regering hierop
ingaan? Deze leden overwegen het indienen van een amendement. Kan de
regering ingaan op de visie van de Wadden Advies Raad inzake artikel 7 en
het sluiten van gebieden?De leden van de PvdA-fractie zetten ook vraagtekens bij de stelling van
de regering dat de sluitingsmogelijkheid van kwetsbare gebieden op grond van
artikel 7 overbodig is, omdat de toepassing van de Wet Milieubeheer en de
Natuurbeschermingswet het natuurbelang voldoende waarborgt. Deze leden hebben
namelijk de indruk dat de voor mijnbouwactiviteiten in natuurmonumenten vereiste
verklaring van geen bezwaar op grond van artikel 46 van de Natuurbeschermingswet
juncto artikel 8.39b van de Wet milieubeheer geen waarborg biedt dat de criteria
van artikel 6 van de Habitatrichtlijn worden toegepast. Kan de regering hierop
ingaan?Hebben de leden van de PvdA-fractie het dus goed begrepen dat in de gevallen
dat een vergunning op grond van de Wet Milieubeheer (bijna alle gevallen dus)
vereist is, geen vergunning op grond van artikel 16 Natuurbeschermingswet
vereist is, maar slechts een verklaring van geen bezwaar op grond 46 Natuurbeschermingswet?De verklaring van geen bezwaar, die geregeld is in artikel 8.39a van de
Wet Milieubeheer, bepaalt dat het bevoegd gezag zich daarbij beperkt tot een
beoordeling van de vraag of er reden is de verklaring «in het belang
van de bescherming van natuur en landschap» te weigeren. Deze norm en
toets vinden de leden van de PvdA-fractie te vaag, het natuurbelang is hiermee
volgens deze leden niet voldoende gewaarborgd. In tegenstelling tot artikel
16 wordt bijvoorbeeld bij artikel 46 geen rekening gehouden met het voorzorgsbeginsel.
Kan de regering hierop ingaan?De leden van de PvdA-fractie pleiten er daarom voor dat in het systeem
van de verklaring van geen bezwaar de criteria van artikel 6 van de Habitatrichtlijn
steeds worden toegepast, bijvoorbeeld door een wijziging van de Natuurbeschermingswet.
Kan de regering hierin voorzien?Een bezwaar aan het geschrapte artikel 7 was de onnodig zware procedure,
die wetgeving noodzakelijk maakte. Een andere oplossing om het natuurbelang
te waarborgen is dat de minister van Economische Zaken samen met de staatssecretaris
van LNV bij AMvB of ministeriële regeling gebieden kunnen sluiten. Kan
de regering hierop ingaan? Deze leden overwegen het indienen van een amendement.Daarnaast denken deze leden aan het toevoegen van een toets op de Habitatcriteria
aan artikel 10. Ook op dit punt overwegen de leden het indienen van een amendement.
Kan de regering hierop ingaan?De leden van de PvdA-fractie stellen daarnaast vast dat veel gebieden
die onder de Vogel- en Habitatrichtlijn vallen, nog altijd niet zijn aangewezen
als natuurmonument. Wanneer kunnen deze leden de aanwijzing van al deze gebieden
verwachten?De leden van de PvdA-fractie wijzen erop dat de regering de Noordzeekustzone
als een erkend natuurgebied zullen aanwijzen in de zin van de Natuurbeschermingswet
1998. Hoe moet het begrip «schadelijke uitstraling» precies worden
opgevat? Wat is de visie van de regering op het advies van de Waddenadviesraad
om de terminologie van (artikel 119) van de nieuwe Mijnbouwwet op een aantal
punten aan te passen aan die van de Wet op de Oppervlaktedelfstoffen (WOD)?Hoe is de positie van EBN met betrekking tot concessies en vergunningen
in de «Waddenzee-c.q. Noordzeekustzone concessiegebieden Noord-Friesland
en Groningen»? Behoort de Noordzeekustzone tot het regime van het vaste
land in plaats van het continentaal plat?Voor wat betreft het Waddengas vragen de leden van de CDA-fractie op welke
wettelijke grondslag(en) een vordering tot schadevergoeding door de NAM zou
kunnen worden gebaseerd, ervan uitgaande dat de concessie (eigendom van delfstoffen!)
niet wordt ingetrokken en er dus geen onteigening optreedt. De regering wordt
verzocht dit antwoord per wettelijke grondslag te definiëren. Volgens de leden van de fractie van D66 behoort artikel 7 ook tot de verantwoordelijkheid
van de ministeries van VROM en LNV. Het verbaast de leden van de D66-fractie
dan ook dat alleen de minister van Economische Zaken de nota van wijziging
heeft ondertekend. Kan de regering hier een verklaring voor geven?In de memorie van toelichting staat vermeld dat «bij de beschouwingen
in deze nota wordt uitgegaan van de situatie dat de Natuurbeschermingswet
1998 in werking zal zijn als de Mijnbouwwet in werking treedt». De leden
van de fractie van D66 hebben begrepen dat het in werking treden van de Natuurbeschermingswet
1998 nog wel even op zich laat wachten. Zij vragen dan ook hoe natuur en milieu
beschermd zullen worden als de Mijnbouwwet (zonder artikel 7) al in werking
is getreden, maar de Natuurbeschermingswet 1998 nog niet?De leden van de fractie van D66 vragen welke vergunning nodig is voor
mijnbouwactiviteiten die plaatsvinden in een gebied dat niet is aangewezen
als een beschermd natuurmonument? Ingevolge artikel 11 wordt aan de houder
van een opsporingsvergunning in beginsel een winningvergunning verleend, door
middel van artikel 7 kon deze systematiek doorbroken worden. Welke mogelijkheden
staan na het onttrekken van artikel 7 aan het wetsvoorstel hiertoe nog open?De nieuwe Mijnbouwwet zal op het Nederlands territoir en op het Nederlands
deel van het continentaal plat van toepassing zijn. De Natuurbeschermingswet
1998 en de Wet milieubeheer zijn uitsluitend van toepassing op het Nederlands
territoir, dit wil zeggen het land en de Noordzee tot 12 zeemijl uit de kust.
Daar de 12 mijl wordt gerekend vanaf de Noordzeezijde van de Waddeneilanden,
valt de Waddenzee geheel binnen het Nederlands territoir en valt dus onder
invloed van de Natuurbeschermingswet 1998 en de Wet Milieubeheer. Echter het
gebied vanaf de 12e zeemijl tot aan de grens van het Nederlandse deel van
het continentaal plat valt enkel onder de nieuwe Mijnbouwwet. Na het onttrekken
van artikel 7 uit de nieuwe Mijnbouwwet is er dus geen mogelijkheid om het
gebied, ter bescherming van het milieu, te vrijwaren van mijnbouwactiviteiten.
Daar volgens de Planologische Kernbeslissing Structuurschema Groene Ruimte
(SGR) het Nederlandse deel van het continentaal plat tot de Ecologische Hoofdstructuur
(EHS) behoort, is het voor de leden van de fractie van D66 niet bespreekbaar
dat deze gebieden onvoldoende beschermd zouden zijn. Zij heeft dan ook een
amendement ingediend dat strekt tot de mogelijkheid om per AMvB een gebied
voor mijnbouwactiviteiten te sluiten.De leden van de fracties van RPF en GPV begrijpen dat artikel 7 is geschrapt
om herhaling van besluitvorming te voorkomen. Wordt door het schrappen van
dit artikel een beperking aangebracht ten aanzien van de mogelijkheden van
het opsporen of winnen van aardgas in de Waddenzee? Het integrerend deel beleidskader
op rijksniveau voor de Waddenzee is de Planologische Kernbeslissing Waddenzee.
De herziening van deze PKB zou medio dit jaar naar de Kamer worden gestuurd.
Kan worden aangegeven worden wanneer deze PKB naar de Kamer wordt gestuurd?FINANCIEEL REGIME31. Kosten invoering nieuw financieel systeemWat zullen naar schatting extra baten, door extra produktie, voor de overheid
zijn, zo vragen de leden van de PvdA-fractie. Zullen die meer of minder dan
de gederfde 10 miljoen zijn? 32. Mijnbouwklimaat, flexibel financieel systeemDe leden van de PvdA-fractie wensen allereerst een vraag te stellen over
het vergunningenstelsel en de invloed hiervan op het mijnbouwklimaat. Deze
leden sluiten zich aan bij de opmerkingen van de FNV-bondgenoten over de te
lange procedures die doorlopen moeten worden om marginale velden te kunnen
ontginnen. Ziet de regering mogelijkheden om de procedures voor marginale
velden in te korten?Wat betreft het afdrachtensysteem willen de leden van de PvdA-fractie
allereerst verwijzen naar hetgeen zij onder punt 2 gesteld hebben. Zij zijn
van mening dat het door hen voor te bereiden amendement voorziet in de behoefte
aan een apart financieel regime voor specifieke gasvelden dat beter is afgestemd
op specifieke economische omstandigheden.De leden van de PvdA-fractie wijzen nogmaals op het belang dat zij aan
flexibiliteit hechten. De leden van de PvdA-fractie begrijpen dat de regering
bij de opstelling van het wetsvoorstel is uitgegaan het principe van algemeen
geldende regels in plaats van voorwaarden in individuele vergunningsvoorschriften.
Deze leden willen nogmaals benadrukken dat dit geen wet van Meden en Perzen
kan zijn en dat het uiteindelijk aan de wetgever is om te bepalen of op onderdelen
geen uitzonderingen op dit principe zouden mogen worden gemaakt. Overigens
merken deze leden op dat het argument van de regering, dat strikt zou moeten
worden vastgehouden aan algemeen geldende beleidsregels hen sowieso niet overtuigt,
aangezien de regering zich hier ook niet aan lijkt te houden. De financiële
zekerheidsstelling is bijvoorbeeld ook facultatief en dus ter beoordeling
van de regering. Ook in de nota naar aanleiding van het verslag wordt gesteld
dat soms van de hoofdregel moet worden afgeweken. Kan de regering hierop ingaan?De leden van de PvdA-fractie onderstrepen het standpunt van de regering
dat «permanente zorg is vereist voor het mijnbouwklimaat en de continuïteit
voor de exploratie en exploitatie van de kleine en marginale velden».
De wijze waarop de regering die zorg gestalte geeft achten deze leden onvoldoende.
Zij bepleiten nogmaals het instellen van een groen nationaal offshore overleg,
waarin regering, werkgeversen werknemersorganisaties en natuur- en milieuorganisaties
overleg plegen over het beleid en de daarbij behorende instrumenten.Wat verzet zich tegen een grotere financiële flexibiliteit, zo vragen
de leden van de PvdA-fractie. Deelt u overigens de visie van de FNV dat de
Nederlandse offshore haar kennis kwijtraakt indien artikel 18 van de huidige
Mijnwet zal vervallen? Om hoeveel ontslagen gaat het inmiddels bij de diverse
productiemaatschappijen? Zal de werkgelegenheid weer aantrekken na verhoging
van de olieprijs? Of is het dan al te laat? Wat is volgens de regering het
minimumniveau dat we moeten handhaven om de produktie op peil te houden?Als de produktie uit kleine velden niet op peil blijft, zou een groter
beroep op het Slochterenveld noodzakelijk zijn. Zien de leden van de PvdA-fractie
dit juist? Hebben deze leden het goed begrepen dat het Slochterenveld nog
40 jaar mee kan zoals van ambtelijke zijde meegedeeld tijdens de briefing
over de Gaswet voor de Tweede Kamer?De regering noemt 3 elementen die voor flexibiliteit zouden moeten zorgen.
Hebben de leden van de PvdA-fractie goed begrepen dat het eerste en het tweede
element reeds bestaande middelen zijn? Hoe verhoudt de willekeurige afschrijving
voor de Vpb en het staatswinstaandeel zich tot de artikel 18-regeling? Hebben
deze leden tevens goed begrepen dat bedoelde regeling met betrekking tot willekeurige
afschrijving niet specifiek gericht is op kleine en/of marginale velden?Wat betreft het tweede element verwijzen de leden van de PvdA-fractie
eveneens naar punt 2. De flexibiliteit van het staatswinstaandeel heeft naar
de mening van deze leden geen effect op het al dan niet bedrijfseconomisch
marginaal zijn van een veld. Kan de regering hierop ingaan? De leden van de PvdA-fractie stellen vast dat de regering de mogelijkheden
tot consolidatie verruimt. Hebben de leden van de PvdA-fractie het goed begrepen
dat zowel op zee als op land de resultaten niet afzonderlijk zullen worden
behandeld per regime? Deze leden zouden willen weten hoeveel aan gederfde
afdrachten aan de staat dit gaat kosten. Kan de regering hierop ingaan? Deze
leden merken op dat de verruimde consolidatiemogelijkheden niet de marginaliteitverlagende
werking hebben waar zij naar op zoek zijn. Zij overwegen het indienen van
een amendement. Hoe reageert de regering op de stelling van Nogepa, dat de
stelling van de regering, dat bij een winstmarge van lager dan 25% geen staatswinstaandeel
zou worden betaald, niet waar zou zijn?De leden van de PvdA-fractie vroegen naar de 75 velden die tot ontwikkeling
zouden kunnen worden gebracht bij de juiste financiële flexibiliteit.
Zij menen hierop geen afdoende antwoord te hebben gehad. Zij weten immers
reeds dat ook andere factoren zoals de gasprijs hiervoor van belang zijn.
Kan de regering de vraag alsnog beantwoorden? Ditzelfde geldt voor het effect
op de staatsinkomsten van de exploitatie van deze kleine velden.Hoeveel van de 75 velden worden volgens de regering niet tot ontwikkeling
gebracht? Waarom worden deze velden niet tot ontwikkeling gebracht? Is hierover
overleg geweest met de FNV? Delen de FNV en Nogepa deze mening van de regering?
Dat achten zij wel belangrijk omdat blijkbaar met «deze» ontwikkelingen
in de Rijksbegroting rekening wordt gehouden. Overeenstemming tussen betrokken
partners lijkt de leden van de PvdA-fractie toch essentieel, vooral ook omdat
het de basis is voor het Plan van Gasafzet van de Gasunie. Kan de regering
hierop ingaan? Een vraag die leeft bij de leden van de PvdA-fractie is, of
de EBN bij alle kleine velden op de Noordzee een rol speelt? Bij welke wel
en welke niet?Wat is de visie van de regering over de suggestie om de EBN te doen laten
participeren in de exploratieactiviteiten op de Noordzee?De leden van de PvdA-fractie zouden ook graag een uitvoerige reactie zien
op de door Nogepa aangevoerde opmerkingen in de brief van 7 september 1999
aan de Voorzitter van de Vaste Commissie voor Economische Zaken van de Tweede
Kamer. Met name zien deze leden graag een reactie tegemoet op het punt van
het in deze brief genoemde onderzoek naar de concurrentiepositie. Kan de regering
hierop ingaan? Is de hoge succesratio bij exploratie een gevolg van regeringsbeleid?
Heeft een en ander te maken met de kwaliteit van seismologische onderzoek?
Op welke punten is sprake van een verbetering van het investeringsklimaat?In het wetsontwerp Mijnbouwwet heeft de regering ervoor gekozen het systeem
van financiële afdrachten te regelen bij wet. De regering spreekt in
dit verband over «rechtstreeks uit de wet voortvloeiende verplichtingen».
Deze keuze vloeit voort uit het streven van de regering de essentialia zoveel
mogelijk vast te leggen in de Mijnbouwwet.Met de keuze voor een systeem van afdrachten die zijn vastgelegd in de
Mijnbouwwet gaat de regering geheel voorbij aan de ondubbelzinnig uitgesproken
wens van het parlement tot handhaving van een flexibel mijnbouwklimaat. In
dit verband is door de Tweede Kamer bij de plenaire behandeling van het wetsvoorstel
tot inwerkingtreding van het Besluit strekkende tot invoering van willekeurige
afschrijving uitdrukkelijk uitgesproken dat het thans bestaande systeem waarbij
financiële voorwaarden in vergunningsvoorwaarden zijn vastgelegd, waarbij
deze vergunningsvoorwaarden hun grondslag vinden in een door de regering opgestelde
en door het parlement goedgekeurde AMvB, onverkort in de mijnwetgeving, dus
ook deze Mijnbouwwet, moet worden gehandhaafd. Dit door de Tweede Kamer ingenomen
standpunt vindt zijn basis in een jarenlange, tussen regering en parlement
gevoerde discussie over de betekenis van artikel 18 van de Mijnwet Continentaal
Plat. Dit standpunt is door middel van een tweetal amendementen door het parlement vastgelegd in de huidige wetgeving. Het is voor de leden van de VVD-fractie,
gelet op deze historie, niet acceptabel dat het systeem, zoals thans neergelegd
in de Mijnwet Continentaal Plat door de regering niet wordt gehandhaafd, maar
wordt vervangen door een systeem dat geheel voorbijgaat aan de in het verleden
gevoerde indringende discussies. Reeds om deze reden kunnen deze leden zich
in het geheel niet vinden in het thans door de regering voorgestelde systeem
om afdrachten te regelen in de (formele) wet.Ook op grond van beleidsmatige overwegingen kunnen de leden van de VVD-fractie
zich niet verenigen met het voorstel tot regeling van financiële voorwaarden
in de (formele) wet. Zowel de regering als het parlement hebben in het verleden
meermaals beklemtoond dat de ontginning van kleine en marginale velden als
speerpunt van het mijnbouwbeleid moet worden gehandhaafd. Ook in de nota heeft
de regering dit standpunt nogmaals onderstreept. De mogelijkheid die het huidige
systeem zoals opgenomen in artikel 18 Mijnwet Continentaal Plat (en zijn pendant
in de Mijnwet 1903) de vergunninghouder biedt om op verzoek en in overleg
met de Minister van Economische Zaken te komen tot aanpassing van financiële
voorwaarden is een belangrijk instrument om te komen tot een rendabele opsporing
en winning van kleine en marginale velden. Verwezen wordt naar het schriftelijke
overleg over willekeurige afschrijving, waar uitgebreid op deze kwestie is
ingegaan. De noodzaak van een flexibel mijnbouwklimaat neemt met de liberalisering
van de gasmarkt alleen maar toe. Op dit punt is ook door de Energieraad in
zijn advies over liberalisering van de gasmarkt uitdrukkelijk gewezen. Met
het door de regering voorgestane systeem, waarbij de financiële afdrachten
zijn vastgelegd in de wet, gaat de thans bestaande flexibiliteit met betrekking
tot wijziging van financiële voorwaarden verloren. Aanpassing van financiële
voorwaarden kan dan slechts plaatsvinden door middel van een wetswijziging.
Een aanpassing van de wet is een aanzienlijk ingewikkeldere en moeizamere
weg dan het wijzigen van een vergunning.Door het vastleggen van de afdrachten in de wet wordt ook de rechtszekerheid
van de vergunninghouders op ontoelaatbare wijze aangetast. Op grond van het
huidige systeem (art. 18 Mijnwet Continentaal Plat; art.8k Mijnwet 1903 )
weet een vergunninghouder zich verzekerd van een «redelijke» beloning
voor de door hem verrichte winningsactiviteiten. Deze zekerheid vloeit voort
uit het feit dat de vergunninghouder op grond van de huidige wetgeving de
Minister van Economische Zaken kan verzoeken tot aanpassing van financiële
voorwaarden. De Minister is verplicht een dergelijk verzoek te honoreren,
wanneer blijkt dat de geldende financiële voorwaarden ontoereikend zijn
om te komen tot een rendabele ontginning. Wanneer de Minister het ingediende
verzoek afwijst, kan de vergunninghouder zich tegen dit besluit (deze beschikking)
wenden tot de bestuursrechter. Deze (rechts)zekerheid gaat verloren met de
invoering van het door de regering voorgestelde systeem waarbij afdrachten
zijn vastgelegd in de wet. Het voorgestelde systeem heeft immers tot gevolg
dat de vergunninghouder voor het wijzigen van zijn voorwaarden afhankelijk
wordt van het initiatief van de wetgever. De wetgever zal niet snel tot de
door de vergunninghouder gewenste wijziging van financiële voorwaarden
overgaan, omdat een dergelijke wijziging niet slechts zal gelden voor deze
vergunninghouder, maar voor alle vergunninghouders. Een systeem van afdrachten
opgenomen in de wet biedt dus geen ruimte voor aanpassing van individuele
voorwaarden van een enkele vergunninghouder. In dit verband wijzen de leden
van de VVD-fractie erop dat met het voorgestelde systeem niet valt uit te
sluiten dat een wetswijziging tot aanpassing van financiële voorwaarden
voor een of meer vergunninghouders zelfs nadelig uitpakt.Daar komt bij dat de rechter in het door de regering voorgestelde systeem
niet langer in de positie is om rechtsbescherming te bieden. Immers de financiële
voorwaarden maken deel uit van de formele wet. Op grond van artikel
120 Grondwet (toetsingsverbod) is de rechter niet langer bevoegd de financiële
voorwaarden te beoordelen. De rechtspositie van vergunninghouders wordt hierdoor
nog verder verzwakt. Op grond van de naar voren gebrachte bezwaren zal het
de regering duidelijk zijn dat naar de mening van de leden van de VVD-fractie
dit onderdeel van de Mijnbouwwet, dat willen zeggen het systeem waarbij financiële
afdrachten zijn vastgelegd in de wet (in plaats van in vergunningen), niet
kan worden gehandhaafd. De regering wordt op dit punt daarom dringend verzocht
te komen tot wijziging van het thans voorliggende wetsontwerp. Bij de wetswijziging
dient het thans in artikel 18 van de Mijnwet Continentaal Plat belichaamde
systeem als uitgangspunt te worden gehanteerd. Is de regering hiertoe bereid?In de Nota naar aanleiding van het verslag wordt door de regering onder
meer gesteld dat de vergunninghouder op grond van de bestaande mijnwetgeving
geen «recht» heeft op een redelijke beloning voor de door hem
verrichte werkzaamheden. Deze uitspraak moet op een vergissing berusten. Immers,
door de Tweede Kamer is bij de behandeling van het wetsvoorstel tot implementatie
van de koolwaterstoffenrichtlijn (Kamerstukken 24 078) en vervolgens
bij de uitvoerige discussie over invoering van willekeurige afschrijving (Kamerstukken
24 671) uitgebreid stilgestaan bij de wenselijkheid van een flexibel
mijnbouwklimaat. In dit verband is door het parlement in de vorm van een tweetal
amendementen onomwonden tot uitdrukking gebracht dat de vergunninghouder recht
heeft op een redelijke beloning. Een «redelijke beloning» is toen
gedefinieerd als «een zodanige winst op investeringen dat deze onderneming
overgaat tot exploratie en winning van delfstoffen». Van een «zodanige
winst» als bedoeld in deze zinsnede is sprake wanneer een vergunninghouder
na aftrek van alle redelijkerwijs aan het betreffende delfstoffenvoorkomen
toe te rekenen kosten een aan de ontginning van dit delfstoffenvoorkomen toe
te rekenen financieel voordeel kan realiseren dat in de sector als een algemeen
aanvaard redelijk rendement op het geïnvesteerd kapitaal wordt beschouwd.
Teneinde deze redelijke beloning te kunnen effectueren moet de vergunninghouder
in de gelegenheid zijn om op elk moment en op eigen initiatief, doch in overleg
met en na toestemming van de regering te komen tot wijziging van de financiële
voorwaarden door aanpassing van de betreffende vergunningsvoorschriften. Bij
een schriftelijk overleg in het kader van de invoering van willekeurige afschrijving
is in dit verband gesproken van een aan de vergunninghouder toekomende «garantie».
Deze systematiek is wettelijk verankerd in het huidige artikel 18 van de Mijnwet
Continentaal Plat. De in de nota naar aanleiding van het verslag gemaakte
opmerking dat een vergunninghouder geen recht heeft op een redelijke beloning
berust dus op een klaarblijkelijke vergissing van de zijde van de regering.Bij de uitvoerige behandeling van het wetsvoorstel inzake willekeurige
afschrijving is door de Tweede Kamer bij het afsluitend debat aan de regering
uitdrukkelijk te kennen gegeven dat het systeem als thans belichaamd in artikel
18 van de Mijnwet Continentaal Plat ook bij de toekomstige Mijnbouwwet zou
moeten worden gehandhaafd. Door de regering wordt evenwel, zonder enige nadere
uitleg, geheel voorbij gegaan aan deze uitspraak van de Kamer en gekozen voor
een systeem waarbij financiële afdrachten worden vastgelegd in de Mijnbouwwet.
Deze leden vinden het ongepast dat de regering geheel eenzijdig en zonder
enige motivering – in de memorie van toelichting wordt op de uitspraak
van het parlement in het geheel niet ingegaan – voorbij gaat aan een
dergelijke belangrijke uitspraak van de Kamer.Deze leden verzoeken de regering om deze reden uitgebreid op deze kwestie
in te gaan en daarbij haar visie op de relatie tussen regering en parlement
uitgebreid toe te lichten. In het door de Regering voorgestelde systeem worden de financiële
voorwaarden verankerd in de mijnbouwwet. Wijziging van financiële voorwaarden
kan dus alleen geschieden op initiatief van de wetgever. Aangezien een wetswijziging
rechtstreeks gevolgen heeft voor alle vergunninghouders is het redelijk te
veronderstellen dat de wetgever slechts terughoudend van de bevoegdheid tot
wijziging van financiële voorwaarden gebruik zal maken. Hierdoor verliest
het systeem aan flexibiliteit, hetgeen tot gevolg kan hebben dat de ontwikkeling
van marginale velden in het gedrang zal komen, en staat dus haaks op een effectief
kleine veldenbeleid.Tegen de achtergrond van mogelijk dalende gasprijzen ten gevolge van de
liberalisering van de gasmarkt wint dit bezwaar nog eens aan belang. Door
middel van een systeem gelijk artikel 18 van de Mijnwet continentaal plat
kunnen de nadelige gevolgen van een eventuele dalende gasprijs ten gevolge
van de liberalisering van de gasmarkt worden geredresseerd. Ook in het AER
advies over de liberalisering van de gasmarkt is voor een dergelijk systeem
gepleit.Een niet minder belangrijk bezwaar tegen het door de regering voorgestelde
systeem betreft de rechtspositie van vergunninghouders. Op grond van de huidige
wetgeving kunnen financiële voorwaarden niet ten nadele van de vergunninghouder
worden gewijzigd. Op grond van artikel 18 MCP en artikel 8k Mijnwet 1903 kan
wijziging van (financiële) voorwaarden immers uitsluitend plaatsvinden
op verzoek van de vergunninghouder respectievelijk concessionaris. Voor concessies
verleend voor 1996 geldt dat de financiële voorwaarden zijn neergelegd
in overeenkomsten tussen de Staat en de concessionaris. Voor wijziging van
de overeenkomst is wederzijdse instemming vereist. De huidige mijnwetgeving
kent dus groot gewicht toe aan de rechtszekerheid van vergunninghouders, respectievelijk
concessionarissen.In het nieuwe systeem wordt op deze rechtszekerheid ernstige inbreuk gemaakt.
Immers, de wetgever kan immers eenzijdig besluiten tot aanpassing van financiële
voorwaarden, waarbij niet wettelijk is uitgesloten dat de voorwaarden neerwaarts
worden aangepast, althans dit effect voor een aantal vergunninghouders (in
de praktijk) heeft.Daar komt bij dat tegen de aanpassing van de financiële voorwaarden
geen rechtstreeks beroep op de bestuursrechter of enige andere rechter openstaat.
De wijziging van de financiële voorwaarden geschiedt immers door aanpassing
van de Mijnbouwwet, een wet in formele zin. Op grond van artikel 120 van de
Grondwet is de rechter niet bevoegd een wet in formeel zin te toetsen. Uiteraard
laat dit de mogelijkheid van een zogeheten exeptieve toetsing onaangetast,
doch de rechter zal een dergelijke toetsing vermoedelijk zeer terughoudend
uitvoeren. Bovendien zal de vergunninghouder eerst moeten wachten op een beschikking
van de regering vooraleer een gerechtelijke procedure kan worden gestart.
Ondertussen verkeert de vergunning13-ouder in grote onzekerheid over de voor
hem geldende financiële voorwaarden. Om deze redenen kunnen de leden
van de CDA-fractie zich niet verenigen met dit onderdeel van het wetsvoorstel.Graag krijgen de leden van de CDA-fractie van de regering een uitgebreide
analyse voor wat betreft de effecten van de door de Regering voorgestelde
wet voor de werk-gelegenheid in de offshore-sector.Door de leden van de CDA-fractie is voorgesteld te komen tot een systeem
van «ring-fencing». Een dergelijk systeem heeft als voordeel dat
de financiële voorwaarden worden afgestemd op de financiële voordelen
die een vergunninghouder door de ontginning van een (marginaal) veld weet
te realiseren. Door de regering is er in dit verband op gewezen dat ring-fencing
als nadeel heeft dat daarmee de mogelijkheid tot het consolideren van verliezen
verloren gaat. Deze leden zien vooralsnog niet -in waarom consolidatie niet
langer mogelijk zou zijn. Bij het vast te stellen financiële regime is
het toch mogelijk te bepalen dat consolidatie is toegestaan?
De aanpassing van voorwaarden waarop deze leden doelen hebben veeleer betrekking
op de mogelijkheid een aangepaste cijns vast te stellen of een van de vergunning
afwijkende regeling voor staatsdeelname vast te stellen. Bij dit laatste kan
worden gedacht aan een lager dan wel geen of juist een hoger percentage staatsdeelneming
dan is opgenomen in de vergunning.33. Bonus, oppervlakterechtenIn plaats van oppervlakterecht betalen houders van opsporingsvergunningen
aan land geen oppervlakterecht, maar andere afdrachten zoals leges. De regering
stelt dat, om lastenverzwaring te voorkomen, vastgehouden wordt aan de huidige
situatie. Blijkbaar betalen zij dus minder dan op zee. Hebben de leden van
de PvdA-fractie dit goed begrepen? Hoe verhoudt dit zich tot het genoemde
streven naar gelijke behandeling van vergunninghouders? Kan de regering een
impressie geven van het verschil in afdracht per m3?De leden van de PvdA-fractie vragen in welke mate deze afdrachten aan
land een éénmalig karakter hebben. De regering stelt immers
dat het jaarlijks te betalen oppervlakterecht mede tot doel heeft om mijnbouwmaatschappijen
tot een voortvarende aanpak van activiteiten te bewegen. Juist op het territoir
lijkt dit meer van belang dan op zee, gezien het beslag op het oppervlak.
Het komt de leden van de PvdA-fractie voor dat éénmalige afdrachten
geen bijdrage zullen leveren aan een voortvarende aanpak. Kan de regering
hierop ingaan? Kan de regering overwegen om het oppervlakterecht ook voor
opsporingsactiviteiten op het land van toepassing te doen zijn? Deze leden
overwegen het indienen van een amendement.De leden van de PvdA-fractie begrijpen dat het antwoord op de vraag over
pag. 73 van de memorie van toelichting van wetstechnische aard is, en dat
de wettekst uiteraard prevaleert boven de tekst in de memorie van toelichting.
Toch blijft het zo dat het gebruik van de term «iedere vergunning»
in de memorie van toelichting zich niet verhoudt tot deze wettekst, en dat
dit wel zo zou moeten zijn. Kan de regering hierop ingaan?De leden van de PvdA-fractie zouden graag willen weten wanneer de resultaten
bekend worden van het onderzoek naar de mogelijkheden om de controle, de vaststelling
en de invordering van afdrachten uit hoofde van de Mijnbouwwet en dus het
staatswinstaandeel, te laten plaatsvinden als waren het rijksbelastingen waarop
de AWR en de Invorderingswet van toepassing zijn. Kan de regering hierop ingaan?De regering stelt dat de aansluiting bij wijzigingen in de fiscale regelgeving
is verbeterd, zodat nu ook de mijnbouwindustrie profiteert van fiscale faciliteiten.
Welke faciliteiten bedoelt de regering hier?De leden van de PvdA-fractie juichen toe dat technische en administratieve
vereenvoudigingen zullen plaatsvinden met betrekking tot het staatswinstaandeel.
In welke mate zullen deze leiden tot een versnelling van de procedure en het
tijdsbeslag dat gemoeid is met de afwikkeling van het staatswinstaandeel?De leden van de PvdA-fractie merken op dat de invoering van een kosten-lift
van 10% voor de vergunninghouders onder KB'76 en KB'96 een voordeel oplevert.
Hoe verhoudt dit zich tot het uitgangspunt van de door de regering genoemde
budgettaire neutraliteit? Hoeveel geld zal de Staat aan inkomsten derven?In het voorliggende wetsvoorstel wordt het staatswinstaandeel nog steeds
gehandhaafd. Naar de mening van de leden van de VVD-fractie is het staatswinstaandeel
in de voorgestelde Mijnbouwwet niet langer op zijn plaats. Het staatswinstaandeel
is in het verleden ingevoerd, omdat de vennootschapsbelasting
in het verleden niet van toepassing was op het continentaal plat. Mede gelet
op het oogmerk van de Mijnbouwwet, het zoveel mogelijk regelen van onderwerpen
via generieke wetgeving met het gelijktijdige terugtreden van de specifieke
bepalingen in de mijnwetgeving, bestaat er naar de mening van de leden van
de VVD-fractie niet langer een goede reden om het gecompliceerde staatswinstaandeel
te handhaven in de Mijnbouwwet. Een uitzondering is om overgangstechnische
redenen en vanwege het belang van de rechtszekerheid van vergunninghouders
wellicht mogelijk voor houders van op dit moment reeds bestaande vergunningen.
De leden van de VVD-fractie stellen daarom voor het staatswinstaandeel te
vervangen door een afdracht op basis van de vennootschapsbelasting. De budgetneutraliteit
van een dergelijke wijziging kan worden gerealiseerd door voor de vennootschapsbelasting
een aan de mijnbouwsector aangepast heffingspercentage te hanteren. Graag
vernemen deze leden de reactie van de regering op dit voorstel.Volgens het wetsvoorstel moeten opslag en winningvergunningen in een hand
zijn. De keuze wordt slechts kort gemotiveerd met een verwijzing naar mogelijke
conflicten die kunnen ontstaan tussen de houder van een opslagvergunning respectievelijk
de houder van de winningvergunning De leden van de CDA-fractie vragen de regering
deze keuze nader te onderbouwen en daarbij ook uitgebreid in te gaan op voor
en nadelen van een systeem waarbij opslag en winningsvergunningen niet in
een hand blijven.34. Vereenvoudigen afdrachten, winstaandeelDoor de regering wordt in de nota gesteld dat aan het staatswinstaandeel
een zelfstandige reden van bestaan toekomt. Deze stellingname wordt slechts
summier en naar de mening van de leden van de CDA-fractie op onvoldoende wijze
onderbouwd. Door het opnemen van specifieke regels in de Wet op de Vennootschapsbelasting
kan naar de mening van deze leden in de door de regering aangestipte problematiek
op goede wijze worden voorzien. Gelet op het uitgangspunt van de Mijnbouwwet
om waar mogelijk aan te sluiten bij de algemeen geldende wetgeving met gelijktijdige
terugtreding van de specifieke regels in de mijnwetgeving wordt de regering
verzocht het staatswinstaandeel te laten vervallen en te vervangen door de
Vennootschapsbelasting.35. StaatsdeelnemingDe leden van de PvdA-fractie hebben aarzelingen over de rol van de overheid
bij exploratie en exploitatie in de positie van EBN waarvan de staat –
juridisch – aandeelhouder is. Wat zou er gebeuren als de EBN zich terug
zou trekken uit de projecten waarin zij participeert?Deze leden vragen zich bijvoorbeeld af in welke mate de regering en de
Tweede Kamer invloed hebben, of kunnen hebben, op de verrichtingen van EBN.
Hoe is de ministeriële verantwoordelijkheid geregeld met betrekking tot
EBN? Hoe is de rol van DSM precies? Kan de regering nog eens kort weergeven
wat het belang is van handhaving van de EBN in de rol van eventuele mede-explorant
en mede-exploitant? Tevens kan de EBN optreden als adviseur voor de regering
bij de beoordeling over de financiële mogelijkheden van een vergunningsaanvrager.Zou de EBN ook gaan participeren in winningsactiviteiten bij Lauwersoog,
Paesens en Moddergat? Participeert EBN in de schuine winningsboringen vanaf
de Friese kust? Wat is de invloed van de EBN op activiteiten van een samenwerkingsverband
of consortium van productiemaatschappijen waar de NAM de hoofdoperator is?Kan de EBN zich bijvoorbeeld tussentijds hieruit terugtrekken,
en wat zijn de gevolgen hiervan. Kan de regering hierop ingaan?
Heeft de EBN ook invloed op de uitvoering van opsporing en winning, en het
opstellen van winningsplannen?Wat betreft de regeringsvertegenwoordiger, vragen de leden van de PvdA-fractie
waarom deze er bij de EBN uit moet en die bij de Gasunie gehandhaafd moet
blijven. Van zelfsprekend raakt dit de visie van de regering met betrekking
tot de rol van de overheid en de ministeriele verantwoordelijkheid in het
Nederlands aardgasbeleid. Kan de regering hier op ingaan?36. Concessies van voor 1965Wat is het belang dat concessies van voor 1965 in dit wetsvoorstel buiten
de werking van dit wetsvoorstel worden geplaatst? Kan de regering hierop ingaan?37. Afdrachten voor andere vergunningen en voor opslagVolgens de nota bestaan er momenteel verschillende financiële regimes
voor zoutwinning. De leden van de CDA-fractie zouden graag nader worden geïnformeerd
over de uitgangspunten (welke soorten heffingen, tariefgrondslagen) van deze
financiële regimes. Tevens zouden deze leden graag vernemen welke verschillen
tussen de huidige financiële regimes bestaan en waardoor deze verschillen
zijn veroorzaakt.Deze leden zouden tevens graag nadere informatie ontvangen voor wat betreft
de financiële afdrachtenstelsels zoals deze thans van toepassing zijn
op bestaande ondergrondse opslag (Alkmaar, Grijpskerk, Langelo). De regering
wordt bij de beantwoording van deze vraag verzocht per project in te gaan
op de verschillende heffingen, tariefgrondslag en hoogte van deze afdrachten.
Kan de regering tevens ingaan op basis van welke wettelijke grondslag de eigenaren
van ondergrondse opslag thans gehouden zijn tot het doen van financiële
afdrachten?UITVOERBAARHEID, HANDHAAFBAARHEID EN RECHTBESCHERMING38. RechtsbeschermingDe leden van de PvdA-fractie zijn niet overtuigd door de argumenten van
de regering om rechtspraak in twee instanties met betrekking tot de (mijnbouw)milieuvergunning
af te schaffen. Het ontbreken van zeefwerking in het verleden mag volgens
deze leden niet leiden tot een verslechtering van de rechtsbescherming. Kan
de regering hierop ingaan? Deze leden overwegen een amendement.In het wetsvoorstel wordt voorgesteld de Afdeling Bestuursrechtspraak
Raad van State (ABRvS) aan te wijzen als eerste en enige bestuursrechter.
Dit betekent een afwijking van de Algemene Wet Bestuursrecht, die als uitgangspunt
hanteert dat tegen een besluit na de (eventuele) bezwaarschriftprocedure,
beroep kan worden ingesteld in twee instanties. Het enkele argument dat van
een zeefwerking van beroep in twee instanties niets is gebleken, is voor de
leden van de VVD-fractie onvoldoende reden om af te wijken van het door de
AWB-wetgever gekozen systeem van beroep in twee instanties. Blijkens de toelichting
op de Algemene Wet Bestuursrecht is bij de behandeling van deze wet uitdrukkelijk
stilgestaan bij het belang van een systeem dat uitgaat van beroep bij twee
feitelijke instanties. Zo is naast de zeefwerking door de wetgever onder meer
gewezen op het belang dat kennelijke misslagen tijdens de beroepsprocedure
in tweede instantie kunnen worden gecorrigeerd. De wetgever heeft na ampel
beraad besloten dat beroep in twee instanties de regel is. Van deze regel
kan blijkens de toelichting op de Algemene Wet Bestuursrecht
slechts worden afgezien wanneer daarvoor dringende zwaarwichtige redenen bestaan.
Van dergelijke redenen is de leden van de VVD-fractie niet gebleken. Op grond
van deze overweging kunnen deze leden niet instemmen met dit onderdeel van
de Mijnbouwwet.De leden van de VVD-fractie hebben in het verslag verzocht om naast de
Afdeling Bestuursrechtspraak Raad van State ook het College van Beroep voor
het Bedrijfsleven (CBB) aan te wijzen voor de beslechting van «economisch»
getinte geschillen. Ook eventuele geschillen over winningsplannen kunnen tot
deze categorie geschillen worden gerekend. Door de regering wordt in reactie
op deze vraag gesteld dat in de praktijk dergelijke geschillen zich niet voordoen.
Tevens wordt een toename van dit soort geschillen niet verwacht. Wat betreft
de eerste opmerking wijzen deze leden op de gevoerde discussie over hoofdelijke
aansprakelijkheid. Deze leden meenden zich te kunnen herinneren dat over deze
kwestie tenminste een tweetal (principiële) beroepsprocedures heeft gediend.
De eerste opmerking van de zijde van de regering is op dit punt dus niet juist.
Wat betreft de toekomst verwachten deze leden wel degelijk een toename van
met name economische geschillen, wanneer dit wetsvoorstel onverkort mocht
worden aangenomen door het parlement.De ontginningsplicht, gekoppeld aan artikel 22 van de Mijnbouwwet, het
stellen van zekerheden en het winningsplan zijn alle zaken waarvoor niet kan
worden uitgesloten dat een vergunninghouder respectievelijk een mijnonderneming
in geval van een geschil met de regering, zich zal wenden tot de rechter.
Deze leden blijven dan ook bij hun eerdere standpunt dat dit soort geschillen
(d.w.z. geschillen die hun grondslag vinden in hoofdstuk 1,2,3,5,7 dan wel
10 van de Mijnbouwwet) moet worden voorgelegd aan het College van Beroep voor
het Bedrijfsleven. Voor geschillen die betrekking hebben op milieuaspecten
kan de Afdeling Rechtspraak Raad van State worden aangewezen. Ten overvloede
wijzen deze leden erop dat de aanwijzingen voor de regelgeving voor zover
deze leden kunnen overzien zich tegen de aanwijzing van twee rechters (ABRvS,
CBB) niet verzetten.Deze leden wensen (nogmaals) te benadrukken dat zij niet kunnen instemmen
met de keuze van de wetgever om het stelsel van financiële afdrachten
te verankeren in de (formele) wet. Een rechtstreeks gevolg van het verankeren
van financiële afdrachten in de wet is dat tegen een besluit tot wijziging
van financiële afdrachten, op grond van artikel 120 Grondwet geen rechtsbescherming
openstaat. Dit laat onverlet dat tegen de uitvoeringsbeschikking (aanslag)
beroep kan worden ingesteld, waarbij de hogere regel (in de formele wet) kan
worden getoetst. Een dergelijk systeem brengt, totdat de aanslag wordt opgelegd
en totdat in bezwaar en beroep is beslist, een zeer grote mate van onzekerheid
voor vergunninghouders met zich mee. Een dergelijk gevolg, verbonden aan de
keuze het afdrachtenstelsel te verankeren in de wet, achten deze leden zeer
onwenselijk.Nauw verbonden met het voorgaande is de uitsluiting van beroep bij de
bestuursrechter tegen besluiten, inhoudende algemeen verbindende voorschriften.
Verwezen wordt naar artikel 8:2 AWB. In het algemeen achten de leden van de
VVD-fractie het onwenselijk dat bestuursrechtelijke geschillen aan de civiele
rechter (als zogeheten restrechter) moeten worden voorgelegd. Om deze reden
achten zij een beperkte uitleg van artikel 8:2 AWB op zijn plaats. Een strikte
uitleg van artikel 8:2 AWB achten deze leden in het bijzonder op zijn plaats
in die situaties waarbij in bepaalde bestuurswetgeving, bijvoorbeeld in een
ministeriële regeling of in het kader van een plan, naast algemeen verbindende
voorschriften óók andere besluiten van algemene strekking (niet
inhoudende algemeen verbindende voorschriften) zijn opgenomen. In dergelijke
gevallen dient tegen die besluiten, opgenomen in de bestuurswetgeving of het
plan, die geen algemeen verbindende voorschriften bevatten beroep open te
staan bij de bestuursrechter. Met andere woorden, in dergelijke
gevallen dient de uitzondering als vervat in artikel 8:2 AWB zich te beperken
tot die onderdelen van de bestuurswetgeving of het plan die moeten worden
gekwalificeerd als algemeen verbindende voorschriften. Deze uitleg is van
belang, omdat niet valt uit te sluiten dat in voor de mijnbouwsector van belang
zijnde plannen (bijvoorbeeld op grond van de Wet op de Ruimtelijke Ordening)
beide typen besluiten (algemeen verbindende voorschriften en andere besluiten)
kunnen zijn opgenomen. Gelet op het belang dat de leden van de VVD-fractie
hechten aan een goede rechtsbescherming vernemen deze leden graag of de regering
de opvatting van deze leden op dit punt onderschrijft.De leden van de CDA-fractie kunnen zich niet vinden in het voorstel om
de Afdeling Bestuursrechtspraak Raad van State aan te wijzen als eerste en
enige feitelijke instantie. Bij de behandeling van de Algemene Wet Bestuursrecht
is uitgebreid ingegaan op de wenselijkheid om te komen tot de instelling van
twee feitelijke instanties. Van deze hoofdregel kan slechts om zwaarwegende
redenen worden afgeweken. Van dergelijke zwaarwegende redenen is de leden
van de CDA-fractie vooralsnog niet gebleken. De regering wordt daarom verzocht
het wetsvoorstel op dit punt aan te passen.Rechtsbescherming tegen besluiten genomen door de overheid achten deze
leden van groot belang. Uitzonderingen op de rechtsmacht van de bestuursrechter,
zoals onder meer neergelegd in artikel 8:2 AWB, moeten om deze reden naar
de mening van deze fractie daarom zo beperkt mogelijk worden uitgelegd. In
dit verband doet zich de vraag voor naar de rechtsbescherming van derden tegen
een door de Regering genomen besluit inzake de goedkeuring van een winningsplan.
Een winningsplan is voor derden van rechtstreeks belang, omdat in dit plan
maatregelen moeten zijn opgenomen in verband met het voorkomen en beperken
van de bodemdaling.In dit verband hebben deze leden verschillende vragen. Hoe kan een belanghebbende
kennis nemen van een besluit tot goedkeuring van een winningsplan? In hoeverre
zijn deze winningsplannen openbaar? Kan een derde tegen het winningsplan beroep
instellen en zo ja, bij welke rechter? Hoe verhoudt dit(eventuele) recht van
beroep zich met het belang van de vergunninghouder zo spoedig mogelijk uitvoering
te kunnen geven aan het winningsplan?ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel 9Gezien het aantal door de regering genoemde factoren dat invloed heeft
op de vraag of er al dan niet sprake is van economische winbaarheid, vragen
de leden van de PvdA-fractie wie dan bepaalt of en voorkomen economisch winbaar
is. Kan de regering hierop ingaan?Artikel 10De leden van de PvdA-fractie kunnen in grote lijnen instemmen met de toelichting
van de regering op de weigeringsgronden.Kan de EBN gevraagd en ongevraagd advies uitbrengen aan de regering over
de financiële mogelijkheden van de aanvrager?Deze leden wensen nog een kanttekening te maken bij de formulering van
art. 10 lid 1 sub c. Een vergunning kan worden geweigerd op grond van het
gebrek aan efficiëntie en verantwoordelijkheidszin waarvan de aanvrager
blijk heeft gegeven bij activiteiten onder een eerdere vergunning op grond
van deze wet. De manier waarop deze bepaling is geformuleerd (deze wet) heeft
tot gevolg dat deze weigeringsgrond alleen van toepassing zal
zijn op ongewenst gedrag na de invoering van de nieuwe Mijnbouwwet. Dit lijkt
in strijd te zijn met de bedoeling van deze bepaling. De leden van de PvdA-fractie
menen dat ook het ontginningsgedrag in de jaren voorafgaand aan de invoering
van de nieuwe wet moet worden meegenomen in de beoordeling. Kan de regering
een herformulering overwegen? Deze leden overwegen het indienen van een amendement.Voorts menen deze leden dat niet alleen naar ontginningsgedrag met een
vergunning op basis van Nederlandse wetgeving zou moeten worden gekeken, maar
dat ook ontginningsgedrag in het buitenland bij de beoordeling betrokken zou
moeten worden. Zij pleiten er dan ook voor om de zinsnede «bij activiteiten
in deze wet, of» te vervangen door «bij mijnbouwactiviteiten».
Kan de regering hierop ingaan? Deze leden overwegen het indienen van een amendement.Daarnaast menen de leden van de PvdA-fractie dat ook de tendens binnen
het bedrijfsleven naar meer maatschappelijk verantwoord ondernemen zijn vertaling
zou mogen vinden in het wetsvoorstel. Deze leden menen dat mijnbouwmaatschappijen,
danwel dochtermaatschappijen of andere ondernemingen binnen de groep waartoe
de mijnbouwmaatschappij behoort, hiervan, die er in het buitenland dubieuze
praktijken op na houden, of zich maatschappelijk onverantwoord opstellen,
voor weigering in aanmerking moeten kunnen komen. Deze leden pleiten er dan
ook voor, om voor het woord «verantwoordelijkheidszin» de term
«maatschappelijk» toe te voegen. Deze leden overwegen het indienen
van een amendement.Zoals eerder gemeld bij punt 13, dringen de leden van de PvdA-fractie
erop aan dat het milieubelang en het natuurbelang worden toegevoegd als weigering-
en intrekkingsgrond.Verder valt het deze leden op dat het NITG dient als adviesorgaan m.b.t.
geologische kennis en dat de Staatstoezicht voor de Mijnen de regering adviseert
over de technische kennis van de operator. Waarom heeft de Mijnraad hier geen
taak? Kan de taak van de Mijnraad niet verricht worden door deze organen?Artikel 17De leden van de PvdA-fractie vragen of een termijn van 12 maanden voor
het verlenen van een winningsvergunning niet wat lang is. Kan de regering
hierop ingaan?De leden van de PvdA-fractie vragen tevens waarom de aanvraag voor een
vergunning niet wordt voorgelegd aan de technische commissie bodembeweging.
Dit lijkt deze leden zeer wenselijk. Kan de regering hierop ingaan?Artikel 22De leden van de SP-fractie hebben het voornemen om een amendement in te
dienen op artikel 22 lid 1, ertoe strekkend dat herhaalde en/of ernstige overtreding
van de WM-vergunning wordt toegevoegd als intrekkingsgrond voor een vergunning
op basis van de Mijnbouwwet.Kan de regering een reactie geven op dit voornemen?Artikel 28Biedt de huidige redactie van artikel 28 de ruimte om een vergunning voor
het opslaan van stoffen, bijvoorbeeld radioactief afval, te weigeren op grond
van milieuoverwegingen? Zo nee, acht de regering dit niet bezwaarlijk? De
leden van de SP-fractie hebben het voornemen om op dit onderdeel een amendement
in te dienen. Artikel 35Hoe ruim moet het begrip «milieu» in art. 35 lid 3 gelezen
worden, vragen de leden van de SP-fractie. Is hierbij ook de bescherming van
de natuur inbegrepen. Zo nee, dan overwegen deze leden om een amendement in
te dienen.Artikel 36De leden van de PvdA-fractie verbazen zich erover dat bodembeweging geen
element is bij de beoordeling van aanvragen voor opsporings- en winningsvergunningen.
Bodembeweging speelt volgens de regering wel een belangrijke rol in de in
te dienen winningsplannen. Als de elementen die in het winningsplan een rol
spelen, vervolgens geen rol spelen bij het proces van vergunningsverlening,
wat is dan precies de functie van deze winningsplannen? Kan zich de situatie
voordoen dat de regering een winningsplan afkeurt, doch dat de maatschappij
vervolgens wel een winningsvergunning krijgt?Impliceert artikel 36 lid 3 dat voor het waddengebied registratie van
bodembeweging niet verplicht is? Zo ja, dan overwegen de leden van de SP-fractie
om een amendement in te dienen dat de registratieplicht uitbreidt tot het
waddengebied.Artikel 39Betekent artikel 39 dat ook mijnbouwinstallaties die waardevol zijn in
architectonisch en/of cultuurhistorisch opzicht altijd gesloopt moeten worden?
Zo ja, dan overwegen de leden van de SP-fractie om een amendement in te dienen,
dat de regering de bevoegdheid toekent om op deze gronden ontheffing van de
sloopverplichting te verlenen op grond van economische winbaarheid.58. Tweede kans bij staatsdeelnemingDe leden van de PvdA-fractie onderschrijven het standpunt van de regering
inzake deelneming aan tweede en volgende velden. Deze leden vragen of de Staat
in dat geval ook een inbrengvergoeding verschuldigd is voor het eerste veld.
Kan de regering hierop ingaan?Artikelen 101 en 102De leden van de PvdA-fractie waarderen de toezegging dat relevante gegevens
kunnen worden ingezien door de leden van de Tweede Kamer, opdat zij hun parlementaire
controletaken kunnen uitoefenen. Zullen desbetreffende vertrouwelijke gegevens
altijd desgevraagd ter vertrouwelijke kennisgeving aan de Kamer worden gezonden?
Voorts verwijzen deze leden naar de punten 10 en 11.De voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,BiesheuvelDe griffier voor dit verslag,FenijnXNoot1Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), Biesheuvel (CDA), voorzitter, Witteveen-Hevinga
(PvdA), Leers (CDA), Voûte-Droste (VVD), ondervoorzitter, Rabbae (GL),
Hessing (VVD), Giskes (D66), Marijnissen (SP), Crone (PvdA), Van Dijke (RPF),
M. B. Vos (GL), Van Zuijlen (PvdA), Augusteijn-Esser (D66), Hofstra
(VVD), Van Walsem (D66), Wagenaar (PvdA), Stroeken (CDA), De Boer (PvdA),
Van den Akker (CDA), Geluk (VVD), Verburg (CDA), Bos (PvdA), Blok (VVD), Hindriks
(PvdA).Plv. leden: Verbugt (VVD), Atsma (CDA), Kalsbeek-Jasperse
(PvdA), Wijn (CDA), Klein Molekamp (VVD), Vendrik (GL), Kamp (VVD), Van den
Berg (SGP), Poppe (SP), Kuijper (PvdA), Van Middelkoop (GPV), Van der Steenhoven
(GL), Schoenmakers (PvdA), Bakker (D66), Van Baalen (VVD), Schimmel (D66),
Herrebrugh (PvdA), Van der Hoeven (CDA), Smits (PvdA), De Haan (CDA), Van
Beek (VVD), Schreijer-Pierik (CDA), Koenders (PvdA), Udo (VVD), Hamer (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26219-10.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl