Wijziging van de Overleveringswet, de Wet wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging strafrechtelijke sancties 2008 en het Wetboek van Strafvordering ter implementatie van kaderbesluit 2009/299/JBZ van de Raad van de Europese Unie van 26 februari 2009 tot wijziging van kaderbesluit 2002/584/JBZ, kaderbesluit 2005/214/JBZ, kaderbesluit 2006/783/JBZ, kaderbesluit 2008/909/JBZ en kaderbesluit 2008/947/JBZ en tot versterking van de procedurele rechten van personen, tot bevordering van de; Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk Verslag (nader, tweede nader etc.)
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST138250
 2009-2010
 
 32 188
 Wijziging van de Overleveringswet, de Wet wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging
strafrechtelijke sancties 2008 en het Wetboek van Strafvordering ter implementatie
van kaderbesluit 2009/299/JBZ van de Raad van de Europese Unie van 26 februari
2009 tot wijziging van kaderbesluit 2002/584/JBZ, kaderbesluit 2005/214/JBZ,
kaderbesluit 2006/783/JBZ, kaderbesluit 2008/909/JBZ en kaderbesluit 2008/947/JBZ
en tot versterking van de procedurele rechten van personen, tot bevordering
van de toepassing van het beginsel van wederzijdse erkenning op beslissingen
gegeven ten aanzien van personen die niet verschenen zijn tijdens het proces
(PbEU L 81)
 
 
 
 
 Nr. 
 5
 VERSLAG
 Vastgesteld 4 december 2009
 De vaste commissie voor Justitie, belast
met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer als
volgt verslag uit te brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde
vragen en gemaakte opmerkingen voldoende zullen zijn beantwoord, acht de commissie
de openbare behandeling van het voorstel van wet genoegzaam voorbereid.
 ALGEMEEN
 1. Inleiding
 De leden van de CDA-fractie zien de wederzijdse rechtshulp binnen en buiten
de Europese Unie (EU) als goed gereedschap in de strijd tegen de criminaliteit.
De introductie van het Europees aanhoudingsbevel lijkt goed te zijn verlopen.
De kritiek vanuit de wetenschap en advocatuur over verminderde rechtsbescherming
lijkt te zijn afgenomen. De koudwatervrees voor de Overleveringswet/Europees
aanhoudingsbevel lijkt te zijn afgenomen. Door de kaderbesluiten en de daaruit
volgende implementatie in de Overleveringswet ontstaat meer uniformiteit en
een eenvormige interpretatie en versterking van de rechtswaarborgen, hetgeen
door deze leden wordt toegejuicht. Bij samenwerking tussen landen op het gebied
van het strafrecht moeten de regels en criteria duidelijk zijn en niet multi-interpretabel.
 De aan het woord zijnde leden merken op dat met de nieuwe regeling (het
kaderbesluit en wijzigingsvoorstellen van de Overleveringswet) een verdachte
zorgvuldig te werk zal moeten gaan bij het bepalen van zijn proceshouding
in het buitenland als hij op de hoogte is van de daar tegen hem aangespannen
procedure. De door hem te nemen beslissingen over het al dan niet daar aanwezig
zijn ter zitting en het zich al dan niet laten verdedigen door een raadsman
bij zijn afwezigheid zijn namelijk bepalend voor de vraag of het buitenlandse
verstekvonnis later erkend moet worden in andere EU-staten, zonder dat de
verdachte nog verdedigingsmogelijkheden heeft. Kan dit de toets aan artikel
6 van het Europees Verdrag tot Bescherming van de Rechten voor de Mens en
Fundamentele Vrijheden (EVRM) doorstaan? Er zijn immers bijzondere situaties
denkbaar waarin een verdachte weet van de terechtzitting maar niet kan verschijnen
door omstandigheden die hem niet te verwijten vallen. Een voorbeeld daarvan
is een onverwachte ziekenhuisopname.
 De leden van de CDA-fractie willen, wellicht ten overvloede, graag de
verzekering dat alle EU-lidstaten ook eigen onderdanen overleveren.
 
 De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het onderhavige wetsvoorstel.
Zorgvuldigheid is geboden bij het erkennen van strafvonnissen van rechters
uit andere lidstaten, zeker wanneer het gaat om strafprocedures waar de veroordeelde
niet de gehele strafprocedure aanwezig is geweest. Zij hebben over het wetsvoorstel
nog vragen en opmerkingen die hieronder aan de orde zullen komen.
 Allereerst constateren voornoemde leden dat het vertrouwensbeginsel tussen
de lidstaten verder wordt doorgevoerd, nu de mogelijkheden om verstekbeslissingen
te erkennen worden beperkt. Is deze constatering volgens de regering terecht?
Of gaat het slechts om uniformering van de bepalingen in andere kaderbesluiten,
zoals de regering stelt in de memorie van toelichting? Als het oude en het
nieuwe voorgestelde artikel 12 (en 12a) van de Overleveringswet bijvoorbeeld
met elkaar worden vergeleken, zijn de mogelijkheden om verstekbeslissingen
uit andere lidstaten niet te erkennen toch beperkter? Kan de regering toelichten
waarom hiermee de rechtswaarborgen van de veroordeelden worden versterkt,
zoals de memorie van toelichting stelt? Kan voorts duidelijker worden toegelicht
wat er nu concreet voor de Nederlandse wet verandert ten opzichte van de huidige
situatie?
 Daarnaast krijgen de leden van de SP-fractie graag toegelicht welke ruimte
lidstaten hebben bij de implementatie van dit kaderbesluit. Is daarbij enige
beoordelingsruimte aan de lidstaten gelaten een eigen afweging te maken in
hoeverre zij verstekvonnissen van andere lidstaten al dan niet erkennen? Mag
inhoudelijk getoetst worden op welke wijze en onder welke omstandigheden het
vonnis tot stand is gekomen en of overlevering wel of niet is toegestaan?
Moet de overlevering bijvoorbeeld worden toegestaan indien zich een van de
omstandigheden voordoet zoals in het voorgestelde artikel 12 van de Overleveringswet
is opgenomen, of is het slechts een mogelijkheid voor de rechter om de overlevering
toe te staan? Graag ontvangen deze leden een duidelijke toelichting op dit
punt.
 De aan het woord zijnde leden vragen hoe vaak het voorkomt dat Nederland
als uitvaardigende staat vonnissen en beslissingen naar andere lidstaten verzendt
waarbij de (buitenlandse) veroordeelde niet of niet de gehele strafprocedure
aanwezig was. Omgekeerd vragen zij hoe vaak Nederland als uitvoerende staat
dergelijke beslissingen of vonnissen uit het buitenland ontvangt? 
 ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING
 Artikel I
 Onderdeel A
 Artikel 12
 De leden van de CDA-fractie constateren dat de hoofdregel blijft dat overlevering
niet wordt toegestaan indien het Europees aanhoudingsbevel strekt tot tenuitvoerlegging
van een vonnis terwijl de verdachte niet in persoon is verschenen bij de behandeling
ter terechtzitting die tot het vonnis heeft geleid. Vervolgens wordt er een
aantal uitzonderingen op de hoofdregel genoemd die voldoende reden vormt toch
over te leveren. Aan het te wijzigen artikel 12, onderdeel d, ligt de gedachte
ten grondslag dat wanneer er een verstekvonnis is gewezen terwijl betrokkene
niet op de hoogte was van de behandeling ter terechtzitting en van de inhoud
van het vonnis, overlevering alleen kan worden toegestaan indien uitdrukkelijk
wordt verzekerd dat het vonnis hem na overlevering alsnog in persoon wordt
betekend met voldoende informatie over de hem ter beschikking staande rechtsmiddelen.
In dit soort gevallen is er dus al een vonnis (in het buitenland) gewezen.
De aan het woord zijnde leden willen weten of de opgeëiste persoon nog
wel «het kennelijk onschuld-verweer» van artikel 26, vierde lid,
juncto artikel 28, tweede lid, Overleveringswet kan opwerpen. Dit om een manifeste
vergissing aan het licht te kunnen brengen, zoals een gestolen identiteit
of waterdicht alibi. Voorts vragen deze leden of dan op grond van artikel
26, vijfde lid, getuigen opgeroepen kunnen worden ter staving van dat verweer.
 Voornoemde leden merken voorts op dat bij artikel 12, onderdeel d, wordt
bepaald dat de opgeëiste persoon desgewenst onder voorwaarden het recht
krijgt op een nieuwe procedure in het land dat hem opeist. Daarbij heeft verdachte
het recht heeft aanwezig te zijn, waarop de zaak ten gronde wordt behandeld
en nieuw bewijsmateriaal wordt toegelaten. Deze procedure kan leiden tot herziening
van het oorspronkelijke (buitenlandse) vonnis. De leden van de CDA-fractie
willen weten of deze omschrijving aansluit bij de jurisprudentie van het Europees
Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) inzake de definitie van een nieuw proces.
 
 De leden van de SP-fractie vinden het goed dat de bescherming blijft gehandhaafd
tegen een buitenlands vonnis waarvan de veroordeelde niets wist of kon weten.
De uitzonderingen op deze hoofdregel lijken echter te worden verruimd. Is
deze zienswijze juist? Brengt de uitzondering in artikel 12 Overleveringswet,
onderdeel c, met zich mee dat iemand die niet wist of kon weten van de veroordeling
in eerste aanleg, zich pas in hoger beroep kan verdedigen en dat deze persoon
daarmee een rechtsmiddel minder heeft?
 Bij de aan het woord zijnde leden roept met name de uitzondering in artikel
12, onderdeel d, vragen op. Betekent dit nu dat iemand die niets wist van
zijn veroordeling toch kan worden overgeleverd, waarbij slechts de waarborg
geldt dat het vonnis direct na overlevering wordt betekend en informatie over
beroepsmogelijkheden wordt verstrekt? Op dat moment is iemand dan al naar
het buitenland gebracht en is het spreekwoordelijke kwaad toch al geschied?
Deze leden menen dat dit moet worden omgedraaid. Een vonnis moet altijd eerst
in persoon worden betekend met vermelding van beroepsmogelijkheden, daarna
kan er pas sprake zijn van overlevering. Het voorgestelde artikel 12a Overleveringswet
geeft slechts de mogelijkheid om het vonnis te verzoeken (een «kan»-bepaling).
Waarom is dit niet dwingend voorgeschreven? Waarom is het geheel aan betrokkene
om te bepalen of hij een afschrift wil vragen, op welk tijdstip en tot wie
hij zich wendt? Bovendien is geregeld dat dit niet hoeft te worden
afgewacht. Waarom kan de overlevering gewoon doorgaan voordat het vonnis is
betekend? Kunnen deze punten beter worden toegelicht?
 De leden van de SP-fractie constateren ten slotte dat in alle andere bepalingen
die worden gewijzigd, steeds dezelfde wijziging wordt doorgevoerd. Daarmee
kunnen steeds dezelfde vragen worden gesteld (en dezelfde antwoorden door
de regering worden gegeven) als hiervoor door deze leden bij de artikelen
12 en 12a Overleveringswet is gedaan. Is dit juist, of zitten er hier toch
belangrijke verschillen in die de aandacht zouden moeten krijgen?
 
 De voorzitter van de commissie,
 De Pater-van der Meer
 Adjunct-griffier van de commissie,
 Van Doorn
 
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: De Wit (SP), Van der Staaij (SGP), Arib (PvdA), ondervoorzitter,
De Pater-van der Meer (CDA), voorzitter, Çörüz (CDA), Joldersma
(CDA), Gerkens (SP), Van Haersma Buma (CDA), Van Velzen (SP), Van Vroonhoven-Kok
(CDA), De Krom (VVD), Azough (GL), Timmer (PvdA), Griffith (VVD), Teeven (VVD),
Verdonk (Verdonk), De Roon (PVV), Roemer (SP), Pechtold (D66), Heerts (PvdA),
Thieme (PvdD), Kuiken (PvdA), Bouwmeester (PvdA), Van Toorenburg (CDA) en
Anker (CU).
 Plv. leden: Langkamp (SP), Van der Vlies (SGP), Besselink (PvdA), Aasted
Madsen-van Stiphout (CDA), Jager (CDA), Jonker (CDA), Leijten (SP), Sterk
(CDA), Ulenbelt (SP), De Vries (CDA), Weekers (VVD), Van Gent (GL), Dijsselbloem
(PvdA), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD), Van Miltenburg (VVD), Zijlstra
(VVD), Fritsma (PVV), Karabulut (SP), Koşer Kaya (D66), Gill’ard
(PvdA), Ouwehand (PvdD), Spekman (PvdA), Bouchibti (PvdA), Smilde (CDA) en
Slob (CU).