Ontwerpbesluiten Unie-Verdrag; Verslag schriftelijk overleg over het ontwerpkaderbesluit inzake de bewaring van telecommunicatie verkeersgegevens
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20042005-23490, nr. AM

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

12-05-2005

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

23490 nr. AM

12-04-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamBRIEF AAN DE MINISTER VAN JUSTITIE1. Proportionaliteit tussen doel en middel in relatie
tot artikel 8 EVRM2. Technische consequenties van het voorstel3. Onderzoek naar nut en noodzaak4. Internationale vergelijking: onderzoek/uitwerking bewaarplicht5. Nader onderscheid naar aard van gegevens6. Beveiliging langdurig opgeslagen gegevens7. Gekozen rechtsbasis in relatie tot mate van betrokkenheid
van het Europees ParlementBRIEF AAN DE MINISTER VAN JUSTITIE(AANVULLENDE VRAGEN)BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIEA. De brief van 22 februari 2005 (uw kenmerk 132370.06)1. Proportionaliteit tussen middel en doel in relatie
tot artikel 8 EVRM2. Technische consequenties van het voorstel3. Onderzoek naar nut en noodzaak4. Internationale vergelijking: onderzoek/uitwerking bewaarplicht5. Nader onderscheid naar aard van de gegevens6. Beveiliging langdurig opgeslagen gegevens7. Gekozen rechtsbasis in relatie tot mate van betrokkenheid
van het Europees ParlementB. De brief van 25 februari 2005 (uw kenmerk 132370.07)1. Een initiatief van de Commissie op basis van artikel
95 EG2. Herziening afwijkende bewaartermijnen3. Doelcriterium4. Selectie jurisprudentie5. Onderbouwing actueel gebruik van verkeersgegevens EU
lidstaten6. Bewaarplicht in andere lidstaten7. Kostenvergoeding initiële investeringen8. Verdergaande harmonisatie9. Inzet meer ingrijpende dwangmiddelen10. De behoefte van opsporingsdiensten11. De onderbouwing van de behoefte12. Kader voor de toegang tot verkeersgegevens13. Seminar in Leiden14. Vergoeding van de kosten15. Consequenties KPMG-rapport16. Verplichtingen aanbieders
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 23490Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 61 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
23 490Ontwerp-besluiten Unie-VerdragAMVERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEGVastgesteld 12 april 2005De leden van de bijzondere commissie voor de JBZ-Raad1 hebben op 22 en 25 februari 2005 brieven gezonden aan de minister
van Justitie met aanvullende vragen en opmerkingen betreffende het ontwerpkaderbesluit
inzake de bewaring van telecommunicatie verkeersgegevens.De minister heeft daarop bij brief van 6 april 2005 geantwoord.De commissie brengt hierbij verslag uit van het aldus gevoerde schriftelijke
overleg.De griffier van de bijzondere commissie JBZ-Raad,W. A. J. M. van Dooren BRIEF AAN DE MINISTER VAN JUSTITIEDen Haag, 22 februari 2005Betr: ontwerp kaderbesluit over de bewaring van gegevens die zijn verwerkt
en opgeslagen in verband met het aanbieden van openbare elektronische communicatiediensten
of gegevens in openbare communicatienetwerken met het oog op het voorkomen,
onderzoeken, opsporen en vervolgen van strafbare feiten, daaronder begrepen
terrorismeDe bijzondere commissie voor de JBZ-Raad heeft op 1 december 2004
bij gelegenheid van de behandeling van de geannoteerde agenda van de JBZ-Raad
van 2 december 2004 enkele vragen gesteld over het ontwerpkaderbesluit
over de bewaring van gegevens die zijn verwerkt en opgeslagen in verband met
het aanbieden van openbare elektronische communicatiediensten of gegevens
in openbare communicatienetwerken met het oog op het voorkomen, onderzoeken,
opsporen en vervolgen van strafbare feiten, daaronder begrepen terrorisme.
Op 23 december 2004 zijn daarop antwoorden ontvangen van de minister
van Justitie (23 490 AG).Na lezing van de antwoorden wensen de leden van de fracties van het CDA
en de PvdA aanvullend enkele vragen te stellen en opmerkingen te plaatsen.1. Proportionaliteit tussen doel en middel in relatie
tot artikel 8 EVRMDe leden van de CDA-fractie gaan ervan uit, dat de wenselijke reikwijdte
van de preventieve bewaarplicht enerzijds afhankelijk is van de klaarblijkelijke
behoefte aan verkeersen locatiegegevens bij de opsporingsdiensten en justitie
in concrete gevallen en anderzijds van de weging van de gevolgen van de algemene
bewaarplicht voor de persoonlijke levenssfeer van burgers, alsmede van de
praktische en financiële gevolgen voor telecommunicatie-aanbieders en
de overheid. Daarbij dient een eventueel aan de aanbieders op te leggen bewaarplicht
beperkt te zijn tot uitsluitend gegevens die ten behoeve van commerciële
of zakelijke doeleinden worden bewaard.Hoewel het niet de bedoeling is om van de inhoud van door middel van telecommunicatie
verzonden berichten kennis te nemen, staat vast, dat kennisneming van verkeers-
en locatiegegevens de mogelijkheid geeft een min of meer volledig beeld te
verkrijgen van bepaalde aspecten van iemands leven, zodat sprake kan zijn
van een inbreuk op de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer. Een dergelijke
inbreuk kan op grond van art. 8, tweede lid, van het EVRM gerechtvaardigd
zijn, wanneer deze beperking bij de wet is voorzien en dit in het belang van
enkele genoemde doelen «in een democratische samenleving noodzakelijk»
is. Dit noodzaakcriterium wordt in de rechtspraak van het Europese Hof in
Straatsburg nader ingevuld aan de hand van de beginselen van proportionaliteit,
subsidiariteit en van een «pressing social need».Nu staat in de brief van 23 december 2004, dat het doel van de bewaarplicht
is de voorkoming en bestrijding van ernstige strafbare feiten, zodat daarmee
aan het doelcriterium van art. 8 is voldaan. Hoe is deze vermelding evenwel
te rijmen met het feit, dat de inperking tot ernstige
strafbare feiten is geschrapt bij een bericht van het Nederlands voorzitterschap
aan de Raad bij brief van 8 november 2004 (voetnoot 4). Betekent dit,
dat het doelcriterium in een heel ander daglicht is komen te staan, aangezien
zal worden beoogd ook gegevens op te vragen bij lichte overtredingen? De leden van de fractie van de PvdA merken op dat de blijkens de titel
van het ontwerp voor een kaderbesluit de bewaring van gegevens uit openbare
elektronische communicatiediensten geschiedt «met het oog op het onderzoeken
van strafbare feiten, daaronder begrepen terrorisme». Dit behoeft aanpassing.
Ofwel de toevoeging «daaronder begrepen terrorisme» is zinledig
en kan worden weggelaten, omdat terroristische handelingen reeds behoren tot
de strafbare feiten. Ofwel het bedoelt te zeggen dat het alleen kan gaan om
strafbare feiten van ernstige aard, waarvan terrorisme een voorbeeld is («terrorisme»
als zodanig is geen strafbaar feit, maar komt in de delictsomschrijving voor
als oogmerk van een strafbaar feit). De juiste tekst ware alzo «met
het oog op het onderzoeken van ernstige strafbare
feiten, zoals wanneer deze worden gepleegd met een terroristisch oogmerk».De voorgaande opmerking is daarom van belang omdat de regering in het
antwoord op vraag 1 terecht tot tweemaal toe zegt dat de voorgestelde bewaarplicht
tot doel heeft om bij te dragen aan de opsporing van ernstige strafbare feiten.
In het voorgesteld kaderbesluit wordt in het algemeen gesproken van strafbare
feiten, zonder deze kwalificatie er bij te vermelden.Deze kwestie is van belang bij beoordeling van de vraag of de verplichting
tot het bewaren van alle verkeersgegevens al dan niet in strijd is met art. 8
EVRM. Deze eist is immers proportionaliteit tussen doel en middel, zulks bij
de beoordeling of inderdaad een «pressing social need» wel noopt
tot een beperking van de werking van art. 8.Immers een verplichting om alle verkeersgegevens te bewaren – ook
andere dan die welke een instelling reeds bewaart in het kader van de bedrijfsvoering
(zoals het in rekening brengen van de kosten) – is in feite een opdracht
om gegevens te vergaren en deze op te slaan om aan de behoefte van opsporing
en strafvordering te voldoen, onafhankelijk van de ernst van de strafbare
feiten welke zouden moeten opgespoord.Het komt de leden behorende tot de PvdA-fractie dan ook voor dat de ontwerpbepalingen
van het Kaderbesluit in dit opzicht een disproportionele inbreuk kunnen vormen
op art. 8 EVRM.2. Technische consequenties van het voorstelDe leden van de CDA-fractie stellen dat bij de afweging met betrekking
tot de proportionaliteit van het voorstel in aanmerking dient te worden genomen
wat de technische consequenties zullen zijn van het voorstel. Om de gedachten
te bepalen zou men een vergelijking kunnen maken met de bewaring van al het
postverkeer gedurende een periode van drie jaar, waarbij de opslag zowel aan
de kant van de verzender als aan de zijde van de ontvangende instantie moet
plaatsvinden. Deze analogie gaat trouwens al daarom niet op, omdat het aantal
telecommunicatieberichten een veelvoud bedraagt van het postverkeer en bij
e-mail verkeer bijvoorbeeld nog meer tussenstations zijn alwaar de berichten
ook nog eens moeten worden bewaard. Bij informatie bij het routeringsknooppunt
van Nederland is gebleken, dat aldaar de 50Gb grens is overschreden. Dit betekent,
dat 50 Gb per seconde zou moeten worden opgeslagen en bewaard, d.w.z. 10 CDroms
per seconde (of anderhalve DVD per seconde). Het is de vraag of dit technisch
mogelijk is. Echter ook wanneer men een uitsplitsing van de opslag over een
aantal dienstenaanbieders realiseert, zal het aantal gegevens gigantisch zijn
en de kosten zodanig toenemen, dat daarmee het criterium van proportionaliteit
wordt geschonden..Er is door KPMG Informatie Risk Management een berekening gemaakt, waarbij
is uitgegaan van een internetverkeer in Nederland van gemiddeld 25 Gb per
seconde. Dit gegeven berust op een aanname in het Stratix rapport van augustus
2003 en is inmiddels (zoals hierboven aangegeven) al weer sterk
verouderd. De geprognosticeerde kosten zullen derhalve al voor het eerste
jaar op zijn minst moeten worden verdubbeld. Neemt men daarbij in aanmerking,
dat internetproviders in Nederland slechts met krappe tot zeer krappe winstmarges
werken, dan ligt het voor de hand, dat deze alle kosten zullen doorberekenen
en de kosten voor de consument drastisch zullen moeten verhogen. Daarmee zullen
zij in een beduidend slechtere concurrentiepositie komen dan ISP's uit de
VS (denk aan grote Amerikaanse providers als Hotmail, Google en Yahoo) en
andere derdelanden. Is overwogen of, en zo ja in hoeverre, deze argumenten
in aanmerking moeten worden genomen?3. Onderzoek naar nut en noodzaakIs het juist, dat er in opdracht van de overheid een nader onderzoek wordt
verricht bij commerciële bureaus om het nut en de noodzaak van de bewaarlicht
te onderzoeken? Is de minister bereid om de resultaten van dit onderzoek aan
de Staten-Generaal ter beschikking te stellen alvorens over de preventieve
bewaarplicht een beslissing wordt genomen?Er bestaat, zo menen de leden behorende tot de PvdA-fractie, buitengewoon
weinig onderzoek welke zou kunnen onderbouwen dat het nodig is dienstverleners
in de telecommunicatie te verplichten om in deze omvang en voor deze periode
(een jaar) verkeersgegevens op te slaan. In antwoord op vragen van de leden
van de Tweede Kamer Van Dam en Wolfsen (PvdA) naar aanleiding van het onderzoek
van de politie Rotterdam Rijnmond naar de behoefte van de politie aan toegang
tot verkeersgegevens heeft de minister van Justitie geantwoord dat hij dit
onderzoeksrapport te beperkt achtte voor het trekken van conclusies, en dat
«aanvullend zou worden gekeken naar opsporingsbehoeften op dit punt».Welk onderzoek is inmiddels verricht, zo vroegen deze leden. Zo geen onderzoek
is verricht, waarop baseert de regering haar stelling dat er behoefte is aan
een verplichting tot opslag van een breed scala aan verkeersgegevens, zelfs
voor langer dan zes maanden?4. Internationale vergelijking: onderzoek/uitwerking bewaarplichtDe leden van de CDA-fractie zouden van de minister willen vernemen of
er in andere landen dan Nederland onderzoek is gedaan naar de mogelijke gevolgen
van een (algemene) wettelijke bewaarplicht en wat de resultaten van dergelijke
onderzoeken zijn? Zijn er andere EU-lidstaten waar al sprake is van een wettelijke
bewaarplicht en wat zijn daarvan de gevolgen zowel voor de opsporing als voor
de concurrentie op de interne markt? Kan de minister meedelen hoe de situatie
dienaangaande in de VS is en op welke wijze de kosten van eventueel preventief
bewaren worden gedragen?De leden van de fractie van de PvdA hebben van de minister vernomen dat
ook andere EU-lidstaten een bewaarplicht van telecommunicatiegegevens kennen.
Wil de minister aangeven welke landen dit zijn, en welke de aard is van die
verplichting?5. Nader onderscheid naar aard van gegevensHet wetsvoorstel «vorderen gegevens telecommunicatie (29 441,
thans in behandeling bij de Eerste Kamer) introduceert een onderscheid tussen
«identificerende» en «andere dan identificerende gegevens»,
welke laatste categorie weer een categorie «gevoelige gegevens»
onderscheidt. Kan de minister ingaan, zo vroegen de leden behorende tot de
PvdA-fractie op de vraag of de dit onderscheid ook een rol behoort
te spelen bij de bewaarplicht welke het kaderbesluit wil invoeren?Is de minister overigens niet van mening dat in de kop van een e-post
bericht de aanduiding van een onderwerp van dat bericht technisch onder de
verkeersgegevens valt, doch in feite de inhoud betreft. Kan hij dan volhouden
dat de genoemde bewaarplicht van verkeersgegevens niet op de inhoud betrekking
heeft, en dus «gevoelige gegevens» betreft?6. Beveiliging langdurig opgeslagen gegevensHoe wil de regering, aldus de leden behorende tot de PvdA-fractie, er
voor zorgen dat langdurig opgeslagen verkeersgegevens zodanig zijn beveiligd
dat zij niet, zoals thans reeds uitvoerig gebeurt, door virussen worden besmet
dan wel dat onbevoegden zich toegang verschaffen?7. Gekozen rechtsbasis in relatie tot mate van betrokkenheid
van het Europees ParlementHeeft dit kaderbesluit uit de Derde Pijler niet een zodanige invloed op
de interne markt (Eerste Pijler), dat de inhoud daarvan aan medebeslissing
door het Europees Parlement onderworpen zou moeten worden, conform de procedures
in de Eerste Pijler, zo vroegen de leden behorende tot de PvdA-fractie.Kan de regering wellicht ontvankelijk zijn om de rechtsgrondslag voor
de beoogde maatregel te vinden in het EG-verdrag, vragen de leden van de CDA-fractie,
waardoor er ook sprake kan zijn van co-decisie voor het Europees Parlement?
Gelet op de ingrijpende verandering met betrekking tot het vrije berichtenverkeer
als waarvan hier sprake is lijkt deze leden een hoge mate van betrokkenheid
van het Europees Parlement gewenst.De griffier van de bijzondere commissie voor de JBZ-Raad,W. A. J. M. van Dooren BRIEF AAN DE MINISTER VAN JUSTITIEDen Haag, 25 februari 2005Betr: ontwerp kaderbesluit over de bewaring van gegevens die zijn verwerkt
en opgeslagen in verband met het aanbieden van openbare elektronische communicatiediensten
of gegevens in openbare communicatienetwerken met het oog op het voorkomen,
onderzoeken, opsporen en vervolgen van strafbare feiten, daaronder begrepen
terrorisme(AANVULLENDE VRAGEN)In aanvulling op de vragen en opmerkingen welke u 22 februari jl.
werden toegezonden naar aanleiding van uw brief d.d. 23 december 2004
betreffende het ontwerpkaderbesluit inzake de bewaring van telecommunicatiegegevens
hebben de leden van de fracties van het CDA en de SP enkele aanvullende vragen
n.a.v. uw brief d.d. 14 februari 20051, gericht
aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal, in afschrift gezonden
aan de Voorzitter van de bijzondere commissie voor de JBZ-Raad van de Eerste
Kamer.Kort voor de vergadering van de bijzondere commissie voor de JBZ-Raad
van 15 februari 2005 is aan de leden van de commissie deze brief ter
hand gesteld. Aangezien er geen reële mogelijkheid was om deze brief
in het overleg van de commissievergadering van 15 februari jl. te betrekken,
hebben de leden van de CDA-fractie over deze brief tijdens de vergadering
van de commissie op 22 februari 2005 alsnog enkele vragen gesteld. Zij
gaan er daarbij vanuit, dat de minister allereerst de beantwoording van de
in de vergadering van 15 februari 2005 gestelde vragen ter hand zal nemen
en dat de hieronder gestelde vragen als een aanvulling zullen worden beschouwd
op hetgeen aldaar is naar voren gebracht.1. De brief vermeldt op pag. 2, dat de Commissie van oordeel is, dat er
voor een bewaarplicht van verkeersgegevens geen rechtsgrondslag kan worden
gevonden in de derde pijler van het EU-Verdrag, doch «dat er wel een
rechtsgrondslag kan worden gevonden in de regels van het Verdrag tot oprichting
van de Europese Gemeenschappen, de zogenaamde eerste pijler...». De
Commissie zou bereid zijn om met een initiatief te komen, dat is gebaseerd
op artikel 95 van het EG-Verdrag. Welk standpunt neemt de Nederlandse regering
in ten aanzien van deze vraag?2. Uit de stukken blijkt, dat een lidstaat kan besluiten om van de in
het kaderbesluit voorgestelde bewaartermijn af te wijken voor wat betreft
SMS, EMS en MMS diensten en voor wat betreft internetprotocollen, waaronder
ook verkeersgegevens inzake e-mail worden begrepen. Is het juist, dat deze
afwijkende bewaartermijnen jaarlijks moeten worden herzien onder de verplichting
tot melding daarvan aan de Commissie?Enkele vragen worden gesteld door zowel leden van de CDA-fractie als leden
van de SP-fractie:3. DoelcriteriumGaat het voorstel bij het bepalen van de bewaarplicht nog wel steeds uit
van het doelcriterium, vragen de leden van de CDA-fractie onder verwijzing
naar de eerdere door de genoemde leden gestelde vragen in het verslag d.d.
22 februari 2005, dat inhoudt, dat er sprake moet zijn van ernstige strafbare feiten?Op p. 5 schrijft de minister: «voldoet derhalve aan het doelcriterium»
(van art 8 EVRM). Terwijl er in de brief aan de Eerste Kamer van 23 december
2005 nog sprake was van «ernstige misdrijven» waardoor de bewaarplicht
naadloos aan het doelcriterium voldeed, gaat het nu om allerlei soorten misdrijven
en overtredingen, en desalniettemin voldoet het nog steeds naadloos aan het
doelcriterium, zo vragen de leden van de SP fractie? Overigens is op verschillende
andere plaatsen in de brief nog steeds sprake van «ernstige misdrijven».
Hoe komt dat?4. Selectie jurisprudentieDe leden van de CDA-fractie vragen zich af op welke gronden de selectie
van jurisprudentie, als weergegeven in de bijlage van de brief, waar op pag.
5 van de brief naar wordt verwezen, is gebaseerd? De weergegeven zaken hebben
alleen betrekking op communicatie door middel van telefonie. De leden van
de fractie van de SP vragen zich af in hoeverre deze selectie representatief
of uitputtend is. Met andere woorden, zijn dit alle zaken van de afgelopen
4 jaar waarin verkeersgegevens aan de orde zijn geweest? Klopt het verder
dat het in deze zaken:a) alleen gaat over telefonie (vast en mobiel)?b) er maar één zaak is waarin de gevraagde locatiegegevens
niet meer beschikbaar waren, in alle andere gevallen wel?c) er één advocaat geweest is die – overigens zonder
succes – in het belang van de verdachte om verkeersgegevens heeft gevraagd?
En zo ja, wat zijn de gevolgen van deze beslissing?5. Onderbouwing actueel gebruik van verkeersgegevensOp p. 7 stelt de minister: «In een belangrijk deel van de onderzoeken
in de EU lidstaten naar ernstige vormen van criminaliteit wordt gebruik gemaakt
van verkeersgegevens.» Waaruit blijkt dat dan, willen de leden van de
SP-fractie weten? Kunnen statistieken worden gegeven? Graag willen de leden
ook weten welke gegevens, welke termijn, en hoe vaak er gegevens níet
meer te krijgen zijn? Kan de minister, zo vragen de leden van de CDA-fractie,
de opmerking onderbouwen, waarin staat vermeld, dat in een belangrijk deel
van de onderzoeken in de EU lidstaten naar ernstige vormen van criminaliteit
gebruik wordt gemaakt van verkeersgegevens? Over welke (soort van) verkeersgegevens
gaat het dan en hoe verhoudt de mogelijkheid tot het gebruik van deze gegevens
zich tot het niet beschikbaar zijn van dergelijke data?6. Bewaarplicht in andere lidstatenZien de leden van de CDA-fractie het juist, dan geeft de beschrijving
op pag. 8 van de situatie in andere lidstaten aan, dat op dit moment slechts
Italië en Ierland een bewaarplicht kennen. In het Verenigd Koninkrijk
zou er sprake zijn van een vrijwillige gedragscode met betrekking tot telefoniegegevens.
Zijn er in een dergelijke aanpak als in het Verenigd Koninkrijk naar de mening
van de regering voordelen te onderkennen? De leden van de SP-fractie vragen
of bevestigd kan worden dat er nergens een bewaarplicht in werking getreden
is, met uitzondering van Italië, waar telefonie-verkeersgegevens twee
jaar moeten worden bewaard, en Ierland, waar een geheim decreet is uitgevaardigd?7. Kostenvergoeding initiële investeringenMet betrekking tot de financiële consequenties merken de leden van
de CDA-fractie op, dat het kostenprobleem niet zozeer is gelegen in de (inderdaad dalende) kosten van de data-opslag, maar in de initiële
investeringen om verkeersgegevens te kunnen destilleren uit de grote massa
data. Deze leden zouden graag een verduidelijking zien ten aanzien van de
voorgenomen vergoedingensystematiek met betrekking tot de bewaring van de
gegevens, waarvan hier sprake is.Op p. 12 spreekt de minister over dalende kosten van dataopslag. Maar
zijn die, zo vragen de leden van de SP-fractie, relevant als het gaat om de
eenmalige investeringen om verkeersgegevens überhaupt te kunnen destilleren
uit deze waterval aan data? Waarom gaat de minister daar niet op in, terwijl
juist daar de schoen lijkt te wringen?De leden van de fractie van de SP wensen de voorts de volgende vragen
voor te leggen8. De minister schrijft op p. 3 dat «delegaties» de voorkeur
gaven aan verdergaande harmonisatie. Is dat niet juist op initiatief van Nederland
gebeurd, naar aanleiding van de «workshop» in Leiden in september
2004?9. Op p. 6 verwijst de minister nog eens naar hetzelfde argument dat in
het rapport van de politie Rijnmond werd gebruikt, namelijk dat zonder algemene
bewaarplicht verkeersgegevens veel ingrijpender middelen moeten worden ingezet,
zoals huiszoeking. Maar is het niet zo dat dit dan alleen geldt voor specifieke
verdachten, en veel kosten met zich meebrengt, waardoor het middel een veel
minder grote privacy-inbreuk maakt en zorgvuldiger ingezet zal worden dan
het op voorhand in de gaten houden van alle burgers?10. Op p. 6 wordt gesproken over de behoefte van opsporingsdiensten. Is
daar geen sprake van een cirkelredenering: «In de dagelijkse praktijk
zijn historische telecommunicatiegegevens van groot belang voor onderzoeken
naar ernstige strafbare feiten teneinde zicht te krijgen op de betrokkenheid
van personen daarbij.» Waaruit blijkt dat dan? De verwijzing naar deze
paar rechtszaken kan toch geen beeld geven van een prangende behoefte van
opsporingsdiensten?11. Op p. 7 zegt de minister: «Tegelijkertijd neemt echter de behoefte
aan deze gegevens toe door de ontwikkeling van de aard van de criminaliteit,
de ernst, het georganiseerde karakter daarvan en de grote diversiteit aan
mogelijkheden en diensten bij het gebruik van telecommunicatie tijdens de
voorbereiding en uitvoering van strafbare feiten.» Welke onderbouwing
heeft de minister voor deze bewering?12. Op p. 8 wordt weer gesproken over «bestrijding van ernstige
vormen van criminaliteit». Verdoezelt dat niet dat er in Europa geen
leidend kader wordt gemaakt voor toegang tot verkeersgegevens? Verder wordt
er verwezen naar «wettelijke eisen», maar is het niet zo dat die
in het ene land beduidend anders kunnen liggen dan in het andere land? En
is het niet zo dat het hele besluit er formeel alleen op gericht is om lidstaten
makkelijker toegang te geven tot gegevens in andere EU-landen? Welke wettelijke
regels bepalen dan de toegang? Die van de vrager? En bovendien, is de dubbele
strafbaarheid niet komen te vervallen? Hoe zit het met de toetsing van een
rechtshulpverzoek?13. Op p. 8 wordt verwezen naar het seminar in Leiden. Over de resultaten,
zo zegt de minister, wordt de Kamer te zijner tijd geïnformeerd. Wanneer
zal dat zijn?14. Op p. 10 spreekt de minister over de kosten en zegt dat het niet duidelijk
is of een kostenvergoeding haalbaar is? Is het niet zo dat de minister
in het debat met de Tweede Kamer in januari veel explicieter aangaf dat hij
géén voorstander is van kostenvergoeding?15. Op p. 11 heeft de minister het over de consequenties van het KPMG-rapport
en zegt: «De bevindingen zullen worden betrokken bij de verdere standpuntbepaling
over een bewaarplicht voor verkeersgegevens.» Welk standpunt bedoelt
de minister hier en dient dat standpunt niet reeds nu met het parlement bediscussieerd
te worden?16. Op p. 12 spreekt de minister over de kosten voor EUversus niet EU-aanbieders
en zegt dat iedereen die een dienst aanbiedt die via EU netwerken toegankelijk
is, onder de werking van de richtlijn valt, maar voor zover dat niet het geval
is, de netwerkaanbieder verplicht kan worden verkeersgegevens over die dienst
te bewaren. Hoe zit het in dit verband met grote Amerikaanse e-mail aanbieders
als Google, Yahoo en Hotmail?De griffier van de bijzondere commissie voor de JBZ-Raad,W. A. J. M. van Dooren BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIEAan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 6 april 2005Naar aanleiding van de geannoteerde agenda's voor de Raden Justitie en
Binnenlandse Zaken van 19 november en 2 en 3 december 2004, heeft
de bijzondere commissie voor de JBZ-Raad van uw Kamer mij een aantal schriftelijke
vragen gesteld. Bij brief van 23 december 2004 heb ik uw Kamer schriftelijk
geantwoord1.Naar aanleiding van het Algemeen Overleg ter voorbereiding van de bijeenkomst
van de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken van 2 en 3 december 2004,
heb ik de Tweede Kamer een brief gestuurd waarin nader wordt ingegaan op een
aantal vragen met betrekking tot het ontwerp kaderbesluit inzake de bewaring
van telecommunicatie verkeersgegevens. Op 14 februari jongstleden heb
ik de voorzitter van de bijzondere commissie voor de JBZ-Raad van Uw Kamer
een afschrift van die brief doen toekomen2.Naar aanleiding van de bovengenoemde brieven zijn door de leden van Uw
Kamer aanvullende vragen gesteld. De vragen zijn opgenomen in de brieven van
22 februari 2005 en 25 februari 2005. Hieronder treft u aan de beantwoording
van de in die brieven gestelde vragen.A. De brief van 22 februari 2005 (uw kenmerk 132370.06)1. Proportionaliteit tussen middel en doel in relatie
tot artikel 8 EVRMDe leden van de fracties van de PvdA en het CDA hebben vragen gesteld
over de proportionalieit tussen doel en middel in relatie tot artikel 8 EVRM.
Het ontwerp kaderbesluit heeft als doelstelling de bewaring van gegevens met
het oog op het voorkomen, onderzoeken, opsporen en vervolgen van criminaliteit
of strafbare feiten waaronder terrorisme (artikel 1 van het ontwerp kaderbesluit).
Gedurende de onderhandelingen over het ontwerp kaderbesluit in de Raad is
door enkele lidstaten voorgesteld de doelstelling te beperken tot ernstige
strafbare feiten, inclusief terrorisme. De meerderheid der lidstaten is echter
geen voorstander van een dergelijke inperking van de doelstelling bij voorbaat,
omdat dit tot gevolg zou hebben dat de verplichtingen van de aanbieders dan
zijn beperkt tot het bewaren van telecommunicatie verkeersgegevens die betrekking
hebben op ernstige strafbare feiten. De essentie van de bewaarplicht is echter
dat op het moment van het bewaren van de gegevens geen wetenschap behoeft
te bestaan van de later op te sporen strafbare feiten. Hierin onderscheidt
een bewaarplicht («retention») zich van een verplichting tot bevriezing
(«preservation») van telecommunicatie verkeersgegevens. Het gaat
hier ook niet om de inhoud van communicatie. Zoals ik in de brief van 14 februari
jongstleden heb uiteengezet, acht ik een bewaarplicht voor dergelijke gegevens
in beginsel heel wel verenigbaar met de waarborgen op het gebied van de persoonlijke
levenssfeer die voortvloeien uit het EVRM. Deze waarborgen kunnen worden verzekerd
door eisen te stellen aan de gevallen waarin, en de voorwaarden waaronder,
toegang kan worden verkregen tot die gegevens. In het licht van de discussie
hierover in de werkgroep justitiële samenwerking in strafzaken heeft
het toenmalige Nederlandse voorzitterschap aan de leden van het zogenaamde
Comité Artikel 36 van de Raad voorgesteld de doelstelling van het kaderbesluit
niet bij voorbaat in te perken door middel van woorden als «terrorisme
en andere ernstige strafbare feiten». Inmiddels heeft het Comité
Artikel 36 aldus besloten. Aldus is in de discussie over het ontwerp kaderbesluit in het Comité
Artikel 36 de doelstelling van een bewaarplicht onderscheiden van de toegang
tot de bewaarde gegevens. Op grond van het Wetboek van Strafvordering gelden
in Nederland wettelijke voorwaarden rond de toegang tot dergelijke gegevens
voor politie en justitie. De wettelijke vereisten, die betrekking hebben op
de kring van functionarissen die toegang hebben tot deze gegevens en de ernst
van de strafbare feiten die in het geding zijn, zijn toegelicht in de brieven
van 23 december en 14 februari jongstleden. Deze eisen houden verband
met de uit artikel 8 van het EVRM voortvloeiende beginselen van proportionaliteit,
subsidiariteit en een «pressing social need».In het ontwerp kaderbesluit wordt de toegang tot de gegevens gebonden
aan de rechtsinstrumenten op het gebied van de wederzijdse rechtshulp in strafzaken
die gelden op grond van Titel VI van het EU-Verdrag. De aangezochte lidstaat
kan zijn toestemming afhankelijk maken van iedere voorwaarde die in een nationale
zaak zou gelden (artikel 5). Gedurende de onderhandelingen over het ontwerp
kaderbesluit in Brussel heeft een groot aantal lidstaten evenwel te kennen
gegeven de voorkeur te geven aan schrapping van de laatste zin en de voorwaarden
voor de toegang tot de gegevens te regelen in het Europees bewijsverkrijgingsbevel,
waarover thans in de Raad wordt onderhandeld. Hiermee kan worden voorkomen
dat in de verschillende kaderbesluiten verschillende afspraken worden opgenomen
over de uitwisseling van opsporingsgegevens tussen de lidstaten van de Unie.
Hier wordt nader op in gegaan in onderdeel B. van deze brief, bij de beantwoording
van vraag 12.Naar aanleiding van de vragen van de fractie van de PvdA over het gebruik
van het woord «ernstig» in verhouding tot artikel 8 EVRM acht
ik het, zoals uiteengezet in de brief van 14 februari jongstleden (TK
2004–2005, 23 490, nr. 360), van belang dat wordt voldaan aan de
waarborgen van het EVRM. Gelet op die waarborgen is de toegang tot verkeersgegevens
voor politie en justitie, conform de in Nederland geldende wettelijke vereisten,
voorbehouden aan gevallen waarin sprake is van ernstige vormen van criminaliteit.
In dit verband wordt aangegeven dat historische verkeersgegevens van groot
belang zijn voor de bestrijding van die vormen van criminaliteit. In de brief
van 23 december jongstleden wordt gedoeld op de eisen die uit het EVRM
voortvloeien wanneer wordt verwezen naar de bestrijding van ernstige strafbare feiten.In hoeverre dergelijke gegevens ook van belang zijn voor de bestrijding
van minder ernstige vormen van criminaliteit is, met het oog op de thans naar
Nederlands recht geldende voorwaarden voor toegang tot die gegevens, niet
goed in te schatten. Maar los daarvan zullen ook de hierboven genoemde waarborgen,
die voortvloeien uit artikel 8 van het EVRM, in de weg kunnen staan aan de
toegang van politie en justitie tot dergelijke gegevens met het oog op de
opsporing en vervolging van minder ernstige strafbare feiten.Door de leden van de PvdA-fractie wordt gewezen op de overbodigheid van
de toevoeging van het woord «daaronder begrepen terrorisme» aan
de doelstelling van het kaderbesluit. Zoals hierboven vermeld hebben de onderhandelingen
over het ontwerp kaderbesluit in Brussel inmiddels geleid tot een voorstel
tot schrapping van deze woorden in artikel 1 van het kaderbesluit.2. Technische consequenties van het voorstelDe leden van de fractie van het CDA stellen de vraag of, en zo ja in hoeverre,
is overwogen argumenten met betrekking tot de kosten van de opslag door internetproviders
bij de afweging met betrekking tot de proportionaliteit in aanmerking
te nemen. Op dit punt merk ik op dat, zoals ik heb aangegeven in het Algemeen
Overleg met de Tweede Kamer over de geannoteerde agenda JBZ-Raad, dat is gehouden
op 26 januari jongstleden, het marktsysteem geen blokkade mag vormen
voor het denken over een bewaarplicht van telecommunicatie verkeersgegevens.
Dit neemt niet weg dat het kostenaspect een rol zal moeten spelen bij de afwegingen.
Dit is ook tot uitdrukking gebracht in het zogenaamde fiche dat over dit onderwerp
aan de Tweede Kamer is gezonden. De JBZ-ministers hebben inmiddels besloten
dat uitgangspunt voor het verdere onderzoek van een eventuele bewaarplicht
is, dat het gaat om gegevens die door de aanbieders worden gegenereerd of
verwerkt tijdens het verrichten van de desbetreffende communicatiedienst.
Verder wijs ik er op dat in het rapport van KPMG Informatie Risk Management
verschillende modellen worden uitgewerkt voor de opslag van dergelijke gegevens.
De keuze tussen die modellen is van groot belang voor de kosten van de aanbieders.
Dit komt nader aan de orde in onderdeel B van deze brief, bij de beantwoording
van vraag 7.3. Onderzoek naar nut en noodzaakOm een beter inzicht te krijgen in de telecommunicatiegegevens waarvan
de bewaring noodzakelijk is ten behoeve van de criminaliteitsbestrijding in
Nederland, wordt er op mijn initiatief door de Faculteit der Rechtsgeleerdheid
van de Erasmus Universiteit onderzoek verricht naar het gebruik van verkeersgegevens
in opsporingsonderzoeken.Wat betreft de opzet van het onderzoek is het de bedoeling inzicht te
verkrijgen in de samenstelling van de verkeersgegevens, die door politie en
justitie worden gevorderd alsook in het belang van de verschillende gegevens
voor het resultaat van het opsporingsonderzoek. Hierbij zal het zwaartepunt
liggen op de verkeersgegevens rond Internet en Internetdiensten. Tenslotte
beoogt het onderzoek duidelijkheid te verschaffen welke effecten een bewaarplicht
heeft op de doorlooptijden van strafvorderlijke onderzoeken.De resutaten van dit onderzoek zullen naar verwachting voor de zomer beschikbaar
zijn. Uiteraard ben ik gaarne bereid de resultaten dan ter beschikking te
stellen van de Staten-Generaal.In aanvulling op het voorgaande merk ik nog op dat er, gelet op de ontwikkelingen
binnen de telecommunicatiesector, gedurende de afgelopen jaren in Europees
en internationaal verband reeds vaker initiatieven zijn ontplooid om te komen
tot een inventarisatie van telecommunicatie verkeersgegevens waarvan de bewaring
door de politiediensten van wezenlijk belang wordt geacht voor de opsporing
van strafbare feiten. Een voorbeeld hiervan is het seminar in Leiden waarop
in onderdeel B. van deze brief, bij de beantwoording van vraag 8, wordt in
gegaan. Verder wijs ik op de werkzaamheden van de «European Working
Party on Information Technology CrimeInterpol» alsook op de lijst van
de G-8 landen. Hier wordt nader op in gegaan in onderdeel B. van deze brief,
bij de beantwoording van vraag 5.4. Internationale vergelijking: onderzoek/uitwerking bewaarplichtIn antwoord op vragen van de leden van de CDA-fractie kan ik melden dat,
voorzover mij thans bekend, er in andere lidstaten geen onderzoek is gedaan
naar de mogelijke gevolgen van een (algemene) bewaarplicht. Wel zijn er andere
lidstaten waar al sprake is van een wettelijke bewaarplicht. Mede naar aanleiding
van een vraag van de leden van de fractie van de PvdA wijs ik er op dat de
situatie in deze landen wordt beschreven in de brief van 14 februari
jongstleden (pagina 7/8). Voor wat betreft de gevolgen van een
bewaarplicht voor de opsporing kan worden gewezen op de door de Commissie
georganiseerde workshops (14 juni en 21 september 2004) waar vertegenwoordigers
van de politiediensten van Ierland, Frankrijk en Zweden mede aan de hand van
voorbeelden uit de opsporingspraktijk het belang van een bewaarplicht hebben
toegelicht. Tijdens de vergadering van de werkgroep justitiële samenwerking
in strafzaken van 19 en 20 oktober 2004, hebben vertegenwoordigers van
de Engelse politie presentaties gegeven over enkele geruchtmakende strafzaken,
waarin historische telecommunicatie verkeergegevens een belangrijke rol hebben
vervuld in de opsporing. Thans beschik ik niet over gegevens die inzicht geven
in de vraag over de gevolgen van een bewaarplicht voor de concurrentie op
de interne markt. In de brief van 14 februari jongstleden is op dit punt
aangegeven dat een regeling op Europees niveau kan voorkomen dat verschillende
regelingen op nationaal niveau gaan gelden, hetgeen afbreuk doet aan gelijke
concurrentieverhoudingen binnen de Europese Unie (pag. 4).In de Verenigde Staten geldt thans geen bewaarplicht voor verkeersgegevens.5. Nader onderscheid naar aard van de gegevensIn antwoord op de vragen van de PvdA kan ik melden dat in de wet vorderen
gegevens telecommunicatie onderscheid wordt gemaakt tussen verkeersgegevens
en gebruikersgegevens. De eerste categorie is voor de opsporing van belang
om zicht te kunnen verkrijgen op het telecommunicatiegedrag en het patroon
van contacten van een persoon. De tweede categorie betreft gegevens die bijdragen
aan het identificeren van een persoon. Dit onderscheid houdt verband met de
toedeling van bevoegdheden tot het vorderen van gegevens van een aanbieder
van een openbaar telecommunicatienetwerk of een openbare telecommunicatiedienst.Dit onderscheid kan ook een rol spelen bij de bewaarplicht welke het kaderbesluit
wil invoeren, in die zin dat de nationale voorwaarden voor toegang tot telecommunicatie
verkeersgegevens van belang kunnen zijn voor het verlenen van rechtshulp bij
de verstrekking van die gegevens. Hier wordt nader op in gegaan in onderdeel
B. van deze brief, bij de beantwoording van vraag 12.In reactie op de vraag van de leden van de PvdA-fractie over de aanduiding
van een onderwerp in een e-post bericht merk ik op dat de adressering van
een e-postbericht wel valt onder het begrip verkeersgegevens, maar de aanduiding
van een onderwerp, voorzover de afzender deze heeft aangebracht, niet.6. Beveiliging langdurig opgeslagen gegevensDe PvdA-fractie heeft vragen gesteld over de beveiliging van gegevens.
In het rapport van KPMG Informatie Risk Management is een afzonderlijk hoofdstuk
gewijd aan de beveiliging van de opgeslagen gegevens (hoofdstuk 5). De conclusie
van dit hoofdstuk is dat de gegevens die zijn opgeslagen bij de aanbieders,
dienen te worden beveiligd overeenkomstig risicoklasse 3 van het rapport Beveiliging
van persoonsgegevens (Registratiekamer, Achtergrondstudies en verkenningen,
23 april 2001). Dit is het hoogste niveau van beveiliging voor persoonsgegevens.
Dit beveiligingsniveau geldt derhalve voor het model 1, waarbij de gegevens
bij de aanbieders worden opgeslagen. In dit geval is de betreffende aanbieder
verantwoordelijk voor de beveiliging van de gegevens. Indien de gegevens worden
opengeslagen overeenkomstig model 2, waarbij de gegevens binnen het domein
van de overheid worden bewaard, dan is het beveiligingsregime
van het Voorschrift Informatiebeveiliging Rijksoverheid voor Bijzondere Informatie
(VIR-BI) van toepassing. Het beveiligingsniveau van het VIR-BI overstijgt
het niveau van beveiliging dat wordt vereist bij risicoklasse 3.7. Gekozen rechtsbasis in relatie tot mate van betrokkenheid
van het Europees ParlementDe beantwoording van de vragen van de fracties van de PvdA en het CDA
over de gekozen rechtsbasis is betrokken in de beantwoording van de vraag
over het standpunt van de regering ten aanzien van een initiatief van de commissie
op basis van artikel 95 EG, welke is terug te vinden in onderdeel B van deze
brief, onder vraag 1.B. De brief van 25 februari 2005 (uw kenmerk 132370.07)1. Een initiatief van de Commissie op basis van artikel
95 EGIn antwoord op de vraag naar het standpunt van de Nederlandse regering
ten aanzien van de rechtsgrondslag voor een bewaarplicht van verkeersgegevens
wijs ik op het zogenaamde fiche over dit onderwerp, dat op 14 juli jongstleden
aan de Tweede Kamer is gezonden (TK 2003–2004, 22 112, nr. 331),
waarin is aangegeven dat Nederland zich kan vinden in de rechtsgrondslag en
behandeling in de derde pijler. Hieruit vloeit voort dat het Europees Parlement
wordt geraadpleegd. Voor wat betreft de consequenties van een eventuele bewaarplicht
voor de werking van de interne markt wijs ik er op, zoals ook in het fiche
is aangegeven, dat een dergelijke invloed afhankelijk is van de wijze waarop
dit kaderbesluit wordt ingevuld en de gegevens die het betreft.Dit wil echter niet zeggen dat ik bij voorbaat afwijzend zou staan ten
opzichte van een initiatief dat is gebaseerd op artikel 95 van het EG-Verdrag.
Het Nederlandse standpunt ten aanzien van een bewaarplicht voor telecommunicatiegegevens
is in beginsel positief, waarbij wel de nodige aandacht dient te worden geschonken
aan de wijze waarop deze verplichting wordt ingevuld. De Commissie heeft aangegeven
voornemens te zijn dit voorjaar te komen met een initiatief op basis van artikel
95 van het EG-verdrag. Zodra de Commissie met een dergelijk initiatief komt
dan zal ik dat op zijn merites beoordelen. Ook dan geldt echter, zoals vermeld
in de brief van 23 december jongstleden, dat Nederland voorstander is
van een evenwichtige regeling waarbij rekening wordt gehouden met de huidige
praktijk van de telecomaanbieders en de kosten die uit een bewaarplicht voortvloeien.
Dit alles mede in relatie tot de behoeftes van de opsporingsdiensten. Gelet
op de discussie over het ontwerp kaderbesluit in de verschillende maatschappelijke
geledingen tot nu toe en de effecten daarvan voor de Europese burgers, kan
een grotere mate van betrokkenheid van het Europees Parlement slechts als
positief worden beoordeeld.Naar aanleiding van de vraag in hoeverre het aangewezen zou zijn van de
in het EU-verdrag vastgelegde procedure af te wijken merk ik op dat, naar
aanleiding van de standpuntbepaling van de Commissie over de rechtsgrondslag
van het ontwerp kaderbesluit, over de rechtsgrondslag van een bewaarplicht
naar alle waarschijnlijkheid nog een discussie in de Raad zal worden gevoerd.
De uitkomsten van die discussie zal bepalend zijn voor de positie van het
Europees Parlement. Het afwijken van de in het EU-verdrag vastgelegde procedures
over de besluitvorming in de derde pijler acht ik vanuit juridisch en politiek
perspectief niet haalbaar. 2. Herziening afwijkende bewaartermijnenHet is juist dat het ontwerp kaderbesluit voorziet in een jaarlijkse herziening
van de afwijkende bewaartermijnen, onder de verplichting tot melding daarvan
aan de Commissie. Daarbij geldt echter wel dat het systeem van de verschillende
termijnen voor de verschillende categorieën van gegevens, evenals de
verplichting tot rapportage als zodanig nog onderwerp vormt van beraadslaging
in de raadswerkgroep justitiële samenwerking in strafzaken van de Raad.3. DoelcriteriumNaar aanleiding van de vragen van de fracties van het CDA en de SP verwijs
ik graag naar onderdeel A. van deze brief, bij de beantwoording van vraag
1, waar wordt in gegaan op het onderscheid tussen het doel van de bewaarplicht –
de opsporing en vervolging van strafbare feiten – en de toegang tot
de gegevens voor politie en justitie, die ook op grond van de thans geldende
voorwaarden in het Wetboek van Strafvordering is beperkt tot ernstige strafbare
feiten (in de brief van 14 februari jongstleden wordt gesproken van ernstige
vormen van criminaliteit maar hiermee wordt hetzelfde bedoeld).4. Selectie jurisprudentieNaar aanleiding van de vragen van het CDA en de SP kan worden gemeld dat
de selectie van de jurisprudentie is ontleend aan het veel omvangrijkere resultaat
van de bevraging van een databank met Nederlandse jurisprudentie op de term
«verkeersgegevens». Deze selectie beoogt slechts een illustratie
te vormen van de rol die verkeersgegevens kunnen vervullen in het opsporingsonderzoek
en de bewijsvoering jegens verdachten en is niet representatief of uitputtend.
Een representatief of uitputtend overzicht van alle zaken waarin de afgelopen
vier jaar telecommunicatieverkeergegevens aan de orde zijn geweest zou ook
de gevallen moeten omvatten, waarin verkeersgegevens door de politie worden
gebruikt ten behoeve van de sturing van opsporingsonderzoeken. Dit vereist
een andere aanpak. Daarbij moet worden bedacht dat een inventarisatie van
jurisprudentie geen antwoord zal kunnen geven op de vraag welke gegevens niet
beschikbaar zijn geweest ten behoeve van een opsporingsonderzoek omdat de
aanbieder die gegevens niet heeft bewaard.In antwoord op de vragen van de fractie van de SP kan nog worden opgemerkt
dat het in deze zaken naar alle waarschijnlijkheid inderdaad alleen gaat over
gegevens met betrekking tot telefonie (vast en mobiel). Ik kan helaas niet
bevestigen dat er maar één advocaat is geweest die om verkeersgegevens
heeft gevraagd. De beschikbare gegevens zijn niet voldoende om daarover harde
uitspraken te doen. Het is evenmin niet met zekerheid te zeggen in hoeverre
er maar één zaak is waarin gevraagde locatiegegevens niet meer
beschikbaar waren. In de eerste twee zaken van de selectie blijken de verkeersgegevens
bij een aanbieder niet beschikbaar te zijn. Verder geldt onverkort hetgeen
hierboven is opgemerkt over het doel en de reikwijdte van de inventarisatie.5. Onderbouwing actueel gebruik van verkeersgegevens EU
lidstatenDe leden van de fracties van het CDA en de SP vragen naar een onderbouwing
van de stelling dat in een belangrijk deel van de onderzoeken in de EU-lidstaten
gebruik wordt gemaakt van verkeersgegevens. De leden van de SP-fractie vragen
waar deze stelling uit blijkt en of er statistieken voorhanden zijn. In vervolg op de in 2002 door de toenmalige vijftien EU-lidstaten ingevulde
vragenlijsten over dataretentie is de EU-lidstaten in juni 2004, op verzoek
van het toenmalige Ierse voorzitterschap en in samenwerking met het destijds
aankomende Nederlandse voorzitterschap, verzocht om een vragenlijst over dataretentie1 in te vullen. De vragen hadden onder andere betrekking
op de type onderzoeken waarin verkeersgegevens een rol spelen, de soorten
verkeersgegevens die daarbij van bijzonder belang waren en de ondervonden
problemen vanwege het ontbreken van een bewaarplicht.Twintig lidstaten, waaronder Nederland, hebben antwoorden gezonden. Deze
zijn te vinden in het Raadsdocument met referentie 12 076/04 COPEN 100,
TELECOM 136. In hun beantwoording bevestigen de meeste lidstaten, met name
België, Duitsland, Frankrijk, Ierland, Italië, Zweden, Litouwen,
Polen, Slowakije en het Verenigd Koninkrijk, dat in een belangrijk deel van
de onderzoeken naar ernstige vormen van criminalieit de verkeersgegevens een
belangrijke rol spelen.Als voorbeelden van opsporingsonderzoeken waarin verkeersgegevens van
groot belang zijn, worden veelvuldig genoemd: kinderpornografie, pedofilie
en kindermisbruik, (kinder)ontvoeringen, moorden, (gewapende)diefstallen,
cybercrime, IT-fraude en IT-misdrijven, misdrijven van terroristische aard
dan wel dreiging met terroristische misdrijven. Een aantal lidstaten geeft
voorts voorbeelden van situaties waarin verkeersgegevens van bijzonder nut
zijn. Ik noem de volgende: als de dader volledig onbekend is met het slachtoffer
en er verder geen getuigenissen of bekentenissen beschikbaar zijn, zijn de
verkeersgegevens, aldus Frankrijk, van doorslaggevend belang; Italië
geeft aan dat verkeersgegevens vaak gebruikt worden ten behoeve van de sturing
van opsporingsonderzoeken; verder stelt Polen dat verkeersgegevens van belang
zijn om de structuur of hiërarchie van georganiseerde criminele groepen
te achterhalen en Ierland noemt een aantal concrete voorbeelden van opsporingsonderzoeken
waarin de verkeersgegevens van telecommunicatie een doorslaggevende rol hebben
gespeeld.In antwoord op de vragen van de leden van de SP fracties over welke soorten
verkeersgegevens het in deze onderzoeken gaat, merk ik op dat in het algemeen
er van de kant van de opsporingsdiensten behoefte bestaat aan de gegevens
waarmee een antwoord op de klassieke vragen «wie», «wanneer»,
«waar» en «hoe» kan worden gegeven. In aanvulling
hierop verwijs ik naar de antwoorden van de EU-lidstaten op de vragenlijst.
Meer in het bijzonder wijs ik op de «Overview of
vital traffic data necessary for investigations for which the European Working
Party on Information Technology Crime (EWPITC) asks the general retention
[for no less than 12 months] by telecommunication operators and telecommunication
access and service providers» waar België in zijn beantwoording
aan refereert en dat een opsomming bevat van gegevens die volgens Interpol
van essentieel belang zijn voor de opsporingsdiensten. Ook wijs ik op de op
Internet toegespitste gegevens waarvan de bewaring door Duitland wenselijk
wordt geacht. Verder verwijs ik naar de functionele lijst van gegevens waar
Ierland de voorkeur aan geeft alsmede naar een door Italië ingebrachte
lijst die in 2001 door de G8 is opgesteld. Het gaat hier eveneens om gegevens
die voor de opsporingsdiensten van wezenlijk belang worden geacht. Tenslotte
verwijs ik naar de «technical Matrix» die 140 vragen bevat over
bewaring van telecommunicatiegegevens en als basis dient voor de discussies
over de aanpassing van de vrijwillige gedragscodes in het Verenigd Koningrijk.Tenslotte vragen de leden van de SP-fractie hoe vaak gegevens niet meer
te krijgen zijn en vraagt het CDA naar de verhouding tussen het gebruik van gegevens en het niet beschikbaar zijn van deze data. Zoals uiteengezet
in de brief van 14 februari jongstleden, leiden de verplichtingen tot
het wissen van gegevens, voortvloeiend uit de richtlijn betreffende privacy
en elektronische communicatie, de verminderde noodzaak van het langdurig bewaren
van gegevens voor facturering door het invoeren van pre-paid systemen alsmede
het onafhankelijk maken van de prijs van de frequentie van het gebruik van
telecommunicatie, ertoe dat het voorhanden blijven van gegevens ten behoeve
van strafrechtelijke doeleinden onzekerder wordt. Deze zorg komt tot uiting
in de antwoorden van een aantal lidstaten die melding maken van problemen
die de handhavingsautoriteiten ondervinden vanwege het ontbreken van een bewaarplicht
of signaleren dat het voorhanden blijven van gegevens vanwege bovengenoemde
ontwikkelingen steeds onzekerder zal worden. Ik wijs hier op de antwoorden
van België, Tsjechië, Duitsland, Frankrijk, Italië, Cyprus,
Zweden, Litouwen, Oostenrijk en het Verenigd Koninkrijk.6. Bewaarplicht in andere lidstatenIn antwoord op de vraag van de leden van de fracties van het CDA en de
SP kan ik bevestigen dat er in Italië (alleen voor gegevens inzake telefonie)
en Ierland een bewaarplicht in werking is getreden. In verschillende andere
lidstaten is een bewaarplicht wettelijk vastgelegd maar nog niet in werking
getreden, in afwachting van de benodigde uitvoeringswetgeving.In antwoord op een vraag van het CDA over de vrijwillige gedragscode in
het Verenigd Koninkrijk merk ik op dat een dergelijke aanpak wellicht voordelen
kan bieden op het punt van de betrokkenheid van de aanbieders van telecommunicatiediensten
bij het verzamelen en bewaren van gegevens ten behoeve van de opsporing en
vervolging van strafbare feiten. Anderzijds zijn er echter ook zwaarwegende
bezwaren verbonden aan een vrijwillige regeling. In de eerste plaats geldt
dat aanbieders niet kunnen worden gedwongen tot medewerking, voorzover aanbieders
wel vrijwillig meewerken is er materieel geen verschil met een wettelijke
bewaarplicht. Een wettelijke bewaarplicht is voor politie en justitie noodzakelijk
om ook die aanbieders tot medewerking te brengen die op grond van een vrijwillige
regeling niet aangesproken kunnen worden. Een wettelijke verplichting kan
voor de aanbieders ook nuttig zijn in verband met de uitsluiting van de civielrechtelijke
aansprakelijkheid richting hun cliënten. Tenslotte merk ik op dat het
Verenigd Koninkrijk tot de initiatiefnemers behoort voor het ontwerp kaderbesluit,
dat voorziet in een wettelijke bewaarplicht.7. Kostenvergoeding initiële investeringenNaar aanleiding van de vragen van het CDA en de SP merk ik op dat voor
het traditionele aftappen en bevragen van verkeersgegevens ten behoeve van
politie en justitie thans een vergoedingsregeling geldt (artikel 13.6 Telecommunicatiewet).
Indien de huidige regeling zou worden toegepast op de bewaring van historische
verkeersgegevens door de aanbieders dan zouden de investeringskosten, evenals
de kosten van exploitatie en onderhoud, voor rekening komen van de aanbieders.
De beleidsdiscussie over de kosten en de vergoeding daarvan moet echter nog
aan de orde komen. Daarbij dient tevens te worden bedacht dat in het onderzoek
van KPMG Informatie Risk Management twee modellen worden uitgewerkt voor de
opslag van de betreffende gegevens. Indien gekozen zou worden voor het model
waarbij de overheid zorg draagt voor de opslag van de gegevens dan zullen
de investeringskosten aan de zijde van de aanbieders zijn beperkt tot de beschikbaarstelling
van de daartoe aangewezen gegevens, voorzover deze worden verwerkt of gegenereerd
tijdens het verrichten van de desbetreffende communicatiedienst. In hoeverre
aan de zijde van de aanbieders dan aanvullend initiële investeringen
nodig zouden zijn voor het destilleren van de gegevens uit de grote massa
data kan ik thans niet goed inschatten. Mede gelet op de Nederlandse voorkeur
voor een evenwichtige regeling waarbij rekening wordt gehouden met de huidige
praktijk van de telecomaanbieders en de kosten die uit een bewaarplicht voortvloeien
acht ik het van belang dat, zodra meer zicht bestaat op de reikwijdte van
een eventuele bewaarplicht, de bewaartermijn en het model voor de opslag van
de gegevens, over de hieraan verbonden gevolgen voor de bedrijfsvoering nader
overleg wordt gevoerd met de aanbieders.8. Verdergaande harmonisatieIn antwoord op de vraag van de SP kan ik melden dat het seminar in Leiden
beoogde te komen tot een inventarisatie van verkeersgegevens die door de politiediensten
als waardevol worden beschouwd voor de opsporing. Dit heeft geleid tot een
zogenaamd non-paper, dat kan dienen als hulpmiddel voor de verdere onderhandelingen
over de invulling van de bewaarplicht. Dit non-paper heeft echter geen rol
vervuld in de discussie over de wenselijkheid van verdergaande harmonisatie
als bedoeld door de fractie van de SP. Dit non paper gaat als bijlage bij
deze brief1.9. Inzet meer ingrijpende dwangmiddelenNaar aanleiding van de vraag van de SP kan worden opgemerkt dat de toegang
voor politie en justitie tot verkeersgegevens naar Nederlands recht is gebonden
aan bepaalde wettelijke vereisten, die in de brieven van 23 december
en 14 februari jongstleden zijn geschetst. Uit de wettelijke voorwaarden
vloeit voort dat deze bevoegdheid slechts in afzonderlijke gevallen kan worden
gebruikt wanneer daartoe aanleiding bestaat, en niet kan worden ingezet voor
het op voorhand in de gaten houden van alle burgers.10. De behoefte van opsporingsdienstenVoor de beantwoording van de vragen inzake de behoefte van de opsporingsdiensten
verwijs ik graag naar de beantwoording van de vragen 4 en 5.11. De onderbouwing van de behoefteVoor de onderbouwing van mijn bewering dat de behoefte aan verkeersgegevens
toeneemt door de ontwikkeling van de criminaliteit en de diversiteit aan mogelijkheden
bij het gebruik van telecommunicatie, zoals gevraagd door de fractie van de
SP, verwijs ik naar het rapport «Nationaal Dreigingsbeeld zware of georganiseerde
criminaliteit». In hoofdstuk 2, paragraaf 4, van dit rapport worden
de belangrijkste bevindingen aangegeven over de wijze waarop ICT wordt ingezet
bij de bestrijding van de zware of georganiseerde criminaliteit.12. Kader voor de toegang tot verkeersgegevensDe fractie van de SP heeft vragen gesteld over de toegang tot verkeersgegevens.
In onderdeel A. van deze brief, bij de beantwoording van vraag 1, is gemeld
dat de onderhandelingen over het ontwerp kaderbesluit in de Raad in de richting
gaan van het regelen van de voorwaarden tot de toegang tot de bewaarde telecommunicatie
verkeersgegevens in het Europees Bewijsverkrijgings Bevel. Dit zou dan als
leidend kader fungeren voor de uitwisseling van dergelijke gegevens. De Nederlandse
delegatie steunt deze zienswijze. Het voorstel van de Commissie
voor een Europees Bewijsverkrijgings Bevel, dat op 14 november 2003 aan
de Raad is gezonden, voorziet in regels over de verkrijging door de verzoekende
lidstaat van voorwerpen, documenten of gegevens ten behoeve van strafechtelijke
of administratieve procedures. In het voorstel van de Commissie worden voorwaarden
verbonden aan de uitvaardiging van een Europees Bewijsverkrijgings Bevel evenals
gronden voor de weigering dit bevel te erkennen of ten uitvoer te leggen.
In het voorstel wordt tevens een regeling gegeven voor de verstrekking van
gegevens bij het ontbreken van de dubbele strafbaarheid.In de verdere onderhandelingen over het voorstel voor het Europees Bewijsverkrijgings
Bevel in de Raad zal de Nederlandse delegatie bewaken dat de op grond van
het nationale recht geldende wettelijke vereisten voor de toegang tot telecommunicatie
verkeersgegevens door opsporingsautoriteiten van andere lidstaten van de Unie
worden gerespecteerd. Dit zal met zich mee kunnen brengen dat de nodige voorstellen
worden gedaan ter aanpassing of aanvulling van de tekst van het voorstel van
de Commissie teneinde te waarborgen dat de toegang tot dergelijke gegevens
is voorbehouden aan gevallen waarin sprake is van ernstige vormen van criminaliteit.13. Seminar in LeidenVoor de beantwoording van deze vraag van de fractie van de SP verwijs
ik naar de beantwoording vraag 8.14. Vergoeding van de kostenNaar aanleiding van de vraag van de SP over de haalbaarheid van een kostenvergoeding
merk ik op dat ik in het Algemeen Overleg over de JBZ-Raad van 27 en 28 januari
2005, dat is gehouden op 26 januari jongstleden, heb aangegeven er nog
geen voorstander van te zijn dat de Europese dan wel de nationale overheden
de kosten, die aan het invoeren van een bewaarplicht zijn verbonden, dragen.
Hieraan heb ik echter toegevoegd dat de beleidsdiscussie over de kosten en
de vergoeding daarvan nog aan de orde moet komen. Een gemeenschappelijke regeling
zal echter niet eenvoudig zijn vanwege het uiteenlopen van de regelingen op
nationaal niveau. Voorts wijs ik erop dat, zoals ik hierboven bij de beantwoording
van vraag 7 heb aangegeven, er thans op grond van de Telecommunicatiewet een
vergoedingsregeling geldt voor het traditionele aftappen en het bevragen van
verkeersgegevens, dat de reikwijdte van een eventuele bewaarplicht evenals
de daaraan verbonden bewaartermijnen nog niet vast liggen en dat overigens
de kosten aan de zijde van de aanbieders sterk afhankelijk zullen zijn van
het gekozen model voor de opslag van de gegevens. Dit alles zal in de verdere
discussie over de kostenvergoeding, en de daarbij te maken afwegingen, moeten
worden betrokken.15. Consequenties KPMG-rapportDe SP heeft vragen gesteld over de standpuntbepaling over een bewaarplicht
voor verkeersgegevens. Het Nederlandse standpunt inzake een wettelijke bewaarplicht
voor telecommunicatie verkeersgegevens is neergelegd in het zogenaamde fiche
dat aan de Tweede Kamer is gezonden, en eveneens aan de orde gekomen in de
geannoteerde agenda voor de JBZ-Raad van 2 en 3 december jongstleden
en de brief aan Uw Kamer van 23 december 2004. Gedurende de onderhandelingen
in Brussel over het ontwerp kaderbesluit zullen de afspraken over de te bewaren
gegevens en de bewaarduur moeten worden getoetst aan het Nederlandse
standpunt dat een evenwichtige regeling wordt gecreëerd waarbij rekening
wordt gehouden met de huidige praktijk van telecommunicatieaanbieders en de
kosten die uit een bewaarplicht voortvloeien. Dit alles mede in relatie tot
de behoeftes van de opsporingsdiensten. De bevindingen van het onderzoek van
KPMG kunnen hierbij behulpzaam zijn. Het Nederlandse standpunt zal in ieder
geval onderwerp van discussie met de Tweede Kamer vormen bij de voorbereiding
van de besluitvorming in de JBZ-Raad met betrekking tot het ontwerp kaderbesluit.16. Verplichtingen aanbiedersNaar aanleiding van de vraag van de SP over de grote Amerikaanse e-mailaanbieders
kan ik antwoorden dat de uit de richtlijn betreffende privacy en elektronische
communicatie (Richtlijn 2002/58/EC) voortvloeiende verplichtingen eveneens
voor die e-mailaanbieders zullen gelden indien deze actief hun diensten aanbieden
in de lidstaten van de Gemeenschap. Dit kan anders liggen ingeval er geen
sprake zou zijn van actieve dienstverlening, bijvoorbeeld als een Amerikaanse
toerist op het grondgebied van de Unie gebruik maakt van een e-mailfaciliteit
die vanuit Amerika wordt aangeboden. De precieze afgrenzing van de verplichtingen
die voortvloeien uit de richtlijn is echter een aangelegenheid die primair
de verantwoordelijkheid van mijn ambtgenoot van Economische Zaken regardeert.De Minister van Justitie,J. P. H. Donner XNoot1Samenstelling: Holdijk (SGP), Wagemakers (CDA) , Jurgens (PvdA) ,Dees
(VVD), De Wolff (GL), Van de Beeten (CDA), Broekers-Knol (VVD), Hessing (LPF),
Van den Oosten (VVD), vac. (CDA) , Middel (PvdA), Kox (SP) en Engels (D66)
(voorzitter).XNoot123 490, 360.XNoot123 490, AG.XNoot223 490, 360.XNoot1Raadsdocument 10 767/04, COPEN 77 TELECOM125.XNoot1Is ter inzage gelegd op het Centraal Informatiepunt onder griffienr. 132 370.8
en te vinden op www.europapoort.nl dossier 4.0.6. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20042005-23490-AM.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl