Aanpassing van diverse wetten ter implementatie van richtlijn 2006/123/EG van het Europees parlement en de Raad van de Europese Unie van 12 december 2006 betreffende diensten op de interne markt (PbEU L 376 /6) (Aanpassingswet dienstenrichtlijn); Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk Nota n.a.v. het (nader, tweede nader, enz.) verslag
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST135897
 2009-2010
 
 31 859
 Aanpassing van diverse wetten ter implementatie van richtlijn 2006/123/EG
van het Europees parlement en de Raad van de Europese Unie van 12 december
2006 betreffende diensten op de interne markt (PbEU L 376 /6) (Aanpassingswet
dienstenrichtlijn)
 
 
 
 
 Nr. 
 7
 NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
 Ontvangen 19 oktober 2009
 I. ALGEMEEN
 Met belangstelling heb ik kennis genomen van de vragen van de leden van
de verschillende fracties. Ik waardeer de interesse van de leden van de fracties
voor dit wetsvoorstel. Ook ben ik verheugd over de korte termijn waarbinnen
het verslag is uitgebracht, omdat hierdoor de implementatietermijn van de
dienstenrichtlijn – die zoals bekend op 28 december 2009 verstrijkt –
binnen bereik blijft. Ik vertrouw erop dat deze beantwoording van de vragen
bij zal dragen aan een voorspoedige verdere behandeling van dit wetsvoorstel.
 1. Inleiding
 De leden van de CDA-fractie informeerden naar de laatste stand van zaken
van de implementatie van de dienstenrichtlijn in de andere EU-lidstaten. Zeer
recent heb ik de Tweede Kamer per brief (Kamerstukken II 2008/09, 31 579,
nr. 22) geïnformeerd over de stand van zaken in andere lidstaten.
Voor een uitgebreide beschrijving verwijs ik dan ook graag naar genoemde brief.
Kort samengevat concludeert de brief dat sommige lidstaten vergevorderd zijn
met de implementatie en andere lidstaten nog veel werk te verrichten hebben.
Dit laatste geldt met name op het terrein van de implementatiewetgeving en
de opzet van het elektronische loket. Alle lidstaten vinden de dienstenrichtlijn
van strategisch belang voor het groeivermogen van de EU. In de Raad voor Concurrentievermogen
van 24 september jl., hebben de lidstaten uitdrukkelijk aangegeven op
tijd te willen implementeren.
 Ik hecht aan een goede en tijdige implementatie door alle EU-lidstaten.
Dit is van belang om vanaf 2010 daadwerkelijk de interne markt voor diensten
te verbeteren. Ik heb daar al meermaals aandacht voor gevraagd bij mijn collega-ministers
en spoor de Europese Commissie aan dit proces goed te bewaken, wat onder meer
leidde tot de recente inventarisatie, waarover ik de Tweede Kamer in mijn
brief berichtte.
 Ten aanzien van de talenregimes op de elektronische loketten van de lidstaten,
waarnaar de leden van de CDA-fractie in het bijzonder vroegen, kan ik meedelen
dat een groot aantal lidstaten naar aanleiding van een inventarisatie
van de Europese Commissie, heeft aangegeven voornemens te zijn om, net als
Nederland, een deel van de informatie ook in een andere dan de eigen voertaal
aan te bieden. Hierbij zal veelal voor het Engels gekozen worden.
 
 De leden van de CDA-fractie juichten toe dat de rijksoverheid een instrument
in handen krijgt om de schade die ontstaat door het gedrag van nalatige decentrale
overheden, ook bij die partijen te verhalen. De leden van CDA-fractie verzochten
de regering nogmaals aan te geven waarom het noodzakelijk is om juist bij
de implementatie van de dienstenrichtlijn dit instrument voorhanden te hebben.
Met de leden van de CDA-fractie onderschrijf ik het belang van een goede en
effectieve implementatie van de dienstenrichtlijn en ook naleving van die
richtlijn op een langere termijn. Het doel van de dienstenrichtlijn is immers
het structureel verbeteren en vervolmaken van een interne markt voor diensten
voor ondernemers en consumenten. Dit is voor Nederland met zijn grote dienstensector
van groot belang. De aard en inhoud van de verplichtingen opgenomen in de
dienstenrichtlijn brengen met zich mee dat veel verschillende partijen, waaronder
medeoverheden en organisaties met een wettelijke taak, de dienstenrichtlijn
moeten implementeren, toepassen en naleven. Het is daarbij van belang dat
al deze organisaties de richtlijn eenduidig implementeren en uitvoeren om
ongelijke behandeling tussen dienstverrichters te voorkomen. Juist in het
licht van het veelomvattende en brede karakter van de dienstenrichtlijn en
het effect hiervan op de werkwijze en uitvoeringspraktijk van zeer verschillende
bevoegde instanties bestaat er een risico dat de dienstenrichtlijn niet effectief
wordt geïmplementeerd of toegepast door bevoegde instanties. Hoewel er
thans geen sprake is van problemen op het specifieke terrein van de dienstenrichtlijn,
is het wenselijk om nu al te voorzien in specifieke voorzieningen om de naleving
van de dienstenrichtlijn te waarborgen. Het gemeenschapsrecht geeft daar ook
aanleiding toe.
 Het gemeenschapsrecht verplicht lidstaten immers uitdrukkelijk om bij
de implementatie van een richtlijn zorg te dragen voor een effectieve implementatie
van de richtlijn in de nationale rechtsorde. Een lidstaat moet alle passende
maatregelen nemen die geschikt zijn om de nakoming van Europese verplichtingen
te waarborgen (zie arrest Von Colson en Kamann, zaak 14/83, overweging 15
en 26). Dit geldt niet alleen voor de naleving van de dienstenrichtlijn, maar
voor alle Europese wet- en regelgeving. Het waarborgen van de effectieve werking
van een richtlijn omvat meer dan alleen het vaststellen van wet- en regelgeving
die reeds geldende Nederlandse wet- en regelgeving wijzigt of nieuwe normen
introduceert. Het gemeenschapsrecht vergt ook dat wordt voorzien in voldoende
niveau van handhaving van de Europese normen om de effectieve werking van
deze normen te waarborgen (zie arrest Griekse maïs, zaak 68/88, overweging
23).
 Een lidstaat kan zich niet verschuilen achter nationale bepalingen, praktijken
of gewoonten ter rechtvaardiging van het niet-nakomen van een communautaire
verplichting (zie arrest Commissie/België, zaak C-74/89 en arrest Duitsland/Commissie,
zaak C-240/90, overweging 26). Dit gaat zelfs zo ver dat wanneer de desbetreffende
Europese verplichting onvoorwaardelijk en voldoende nauwkeurig is om door
een particulier tegen de Staat tegengeworpen te kunnen worden, iedere overheidsinstantie
(waaronder gedecentraliseerde instanties zoals gemeenten) gehouden is de Europese
verplichting toe te passen met voorbijgaan aan de nationale regels die in
strijd zijn met deze verplichting. Iedere overheidsinstantie is dan bevoegd
om in een individueel geval de nationale regels buiten toepassing te laten,
zelfs als deze regels afkomstig zijn van een hogere overheidsinstantie (arrest
Fratelli Costanzo, zaak 103/88, overwegingen 28–31).
 Op grond van deze Europeesrechtelijke overwegingen is het treffen van
een nalevingsregime noodzakelijk. Hiertoe dient het regime zoals neergelegd in hoofdstuk 6A van het wetsvoorstel. Dit regime zal (op termijn)
worden vervangen door het wetsvoorstel Naleving Europese regelgeving publieke
entiteiten dat op 2 oktober jl. door de koningin bij de Tweede Kamer
aanhangig is gemaakt (Kamerstukken II 2009/10, 32 157, nr. 2 en
3). Omdat de bepalingen die met dat wetsvoorstel geïntroduceerd worden
nog niet van kracht zullen zijn bij inwerkingtreding van de Dienstenwet, zijn
in hoofdstuk 6A van de Dienstenwet hiervoor tijdelijke bepalingen opgenomen,
conform de motie van het lid Jan Jacob van Dijk c.s. (Kamerstukken II 2008/09,
31 579, nr. 9). Wanneer de dienstenrichtlijn niet goed wordt toegepast
of nageleefd door bevoegde instanties kan dit instrumentarium worden ingezet.
Daarbij moet zo veel mogelijk rekening worden gehouden met de reeds bestaande
mogelijkheden om de naleving van de verplichtingen uit de dienstenrichtlijn
te realiseren en zal uiteraard de inzet van het instrumentarium van hoofdstuk
6A een ultimum remedium karakter hebben.
 
 De leden van de CDA-fractie vroegen de regering om te bevestigen dat het
instrument om de schade die ontstaat door het gedrag van nalatige decentrale
overheden te verhalen in onderhavig geval geen zogeheten nationale kop is,
maar slechts een noodzakelijk instrument om een goede implementatie van de
dienstenrichtlijn ook op langere termijn te borgen.
 Het voorgestelde instrumentarium opgenomen in hoofdstuk 6A is inderdaad
slechts een noodzakelijk, tijdelijk instrument om de goede werking en de naleving
van de verplichtingen uit de dienstenrichtlijn te waarborgen en geen «nationale
kop». Er zijn, conform de definitie van «nationale kop»
opgenomen in de brief van de Staatssecretaris van Economische Zaken van 2 november
2007 met de kabinetsreactie op de resultaten van de tweede inventarisatie
van «Nationale Koppen op Europese regels» (Kamerstukken II, 2007/08,
29 515 en 29 826, nr. 222), drie vormen van nationale koppen
te onderscheiden. Het eerste type «nationale kop» doet zich voor
wanneer een richtlijn een vorm van minimumharmonisatie inhoudt, waarbij het
de lidstaten is toegestaan om in het nationale recht strengere normen te handhaven
of te introduceren die verder gaan dan de minimumnorm in de richtlijn. Als
er gebruik wordt gemaakt van deze mogelijkheid, is er sprake van een nationale
kop. Het voorgestelde instrumentarium van hoofdstuk 6A voldoet niet aan deze
typering. Het tweede type «nationale kop» doet zich voor in geval
een richtlijn de mogelijkheid biedt om bepaalde uitzonderingen toe te passen
waardoor een deels lichtere implementatie en toepassing van de richtlijn kan
plaatsvinden. Als geen gebruik wordt gemaakt van deze mogelijkheid, is er
sprake van een nationale kop. Deze situatie doet zich hier niet voor. Het
derde type «nationale kop» doet zich voor wanneer bij de omzetting
van een richtlijn in nationale wet- en regelgeving wordt besloten om de normen
uit de richtlijn toe te passen op gevallen en situaties die buiten de reikwijdte
van de desbetreffende richtlijn vallen. Er is dan sprake van een nationale
kop, omdat de werkingssfeer van de richtlijn wordt overschreden. Het voorgestelde
instrumentarium sluit expliciet aan bij de reikwijdte van de dienstenrichtlijn
en voldoet derhalve ook niet aan deze derde typering.
 
 De leden van de CDA-fractie gaven aan behoefte te hebben aan nadere informatie
over de destijds aan de dienstenrichtlijn gekoppelde mededeling over hoe om
te gaan met de detacheringrichtlijn. In het bijzonder wensten de leden van
de CDA-fractie te vernemen in hoeverre in andere EU-lidstaten, in navolging
van Nederland, geldende algemeen verbindend verklaarde collectieve arbeidsovereenkomsten
van toepassing worden verklaard op werknemers van buitenlandse dienstverleners
wanneer zij in de desbetreffende lidstaat hun diensten uitvoeren.
 De mededeling waar de leden van de CDA-fractie op doelden, betreft de
mededeling van de Commissie «Richtsnoeren betreffende de detachering
van werknemers met het oog op het verrichten van diensten (COM(2006)159)».
Zie http://eur-lex.europa.eu. Deze mededeling is toegespitst op de administratieve
formaliteiten en procedures die in het kader van de toepassing en handhaving
van de detacheringsrichtlijn kunnen worden gehanteerd en welke vanuit Europeesrechtelijk
oogpunt op bezwaren stuiten.
 De regering beschikt niet over een volledig actueel overzicht van de situatie
in alle afzonderlijke lidstaten. Voor zover bij de regering bekend is de stand
van zaken thans als volgt.
 In de lidstaten België, Finland, Frankrijk, Griekenland, Italië,
Luxemburg, Nederland, Oostenrijk, Spanje en Portugal geldt dat de harde kern
van de arbeidsvoorwaarden enomstandigheden zoals neergelegd in zowel wet-
en regelgeving als in algemeen verbindend verklaarde collectieve arbeidsovereenkomsten
ongeacht welke sector, van toepassing is op werknemers van buitenlandse dienstverleners
wanneer zij in de desbetreffende lidstaat hun diensten uitvoeren.
 In de lidstaten Denemarken, Hongarije, Ierland en Slovenië wordt
in beginsel uitgegaan van de contractsvrijheid van sociale partners waarbij
collectieve arbeidsovereenkomsten slechts bindend kunnen zijn voor de partijen
die deelnemen aan de collectieve arbeidsovereenkomsten. Wel bestaat in deze
lidstaten de mogelijkheid om (delen) van cao’s op enigerlei wijze door
de overheid algemeen verbindend te laten verklaren voor de desbetreffende
sector indien de relevante sociale partners daarom verzoeken. Na zo’n
algemeen verbindend verklaring geldt de cao voor iedere partij in de desbetreffende
sector en is er sprake van een juridisch bindende werking die gelijk wordt
gesteld aan toepasselijke wet- en regelgeving. De harde kern van de arbeidsvoorwaarden
en -omstandigheden opgenomen in deze cao’s kan dan ook worden tegengeworpen
aan buitenlandse dienstverrichters die met hun werknemers in deze lidstaten
activiteiten ontplooien in de desbetreffende sectoren waar deze cao’s
gelden.
 In Duitsland hebben collectieve arbeidsovereenkomsten in beginsel slechts
bindende werking tussen de sociale partners en hun leden die deze overeenkomsten
hebben afgesloten. Wel kunnen deze overeenkomsten in een beperkt aantal aangewezen
sectoren algemeen verbindend worden verklaard voor de gehele beroepsgroep,
indien ten minste 50% van de werknemers gebonden is aan deze collectieve
arbeidsovereenkomst en het algemeen belang een algemeen verbindend verklaren
van de desbetreffende cao rechtvaardigt. Door middel van bijzondere wetgeving
ter implementatie van de detacheringsrichtlijn is een bijzondere maatregel
getroffen ten aanzien van collectieve arbeidsovereenkomsten die van toepassing
zijn in de bouwsector in Duitsland. Deze collectieve arbeidsovereenkomsten
zijn generiek algemeen verbindend verklaard en gelden ook voor buitenlandse
dienstverleners die met hun werknemers in de Duitse bouwsector activiteiten
ontplooien.
 Zweden kent geen systeem van algemeen verbindend verklaring van cao-bepalingen,
maar daar geldt de cao voor bijna alle werknemers door de zeer hoge organisatiegraad
van de vakbonden.
 Malta en het Verenigd Koninkrijk kennen slechts een wettelijk vastgelegd
minimumloon en andere wettelijk vastgelegde arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden.
Collectieve arbeidsovereenkomsten zijn slechts van toepassing op de leden
van de vakbonden die deze cao’s afsluiten met de werkgevers. Cao’s
worden niet algemeen verbindend verklaard en kunnen dus ook niet overeenkomstig
de detacheringsrichtlijn als wettelijk minimum worden tegengeworpen aan buitenlandse
dienstverleners.
 
 De leden van de PvdA-fractie vroegen de regering hoe dit wetsvoorstel
zich verhoudt tot het Tijdelijk besluit lex silencio positivo Dienstenrichtlijn
dat beoogt het amendement van de leden Vos-Van Dijk (Kamerstukken II, 2008/09,
31 579, nr. 14) ten uitvoer te brengen.
 Het thans voorliggende wetsvoorstel houdt ten volle rekening met dit voorgenomen
tijdelijke besluit (Kamerstukken II 2008/09, 31 579, nr. 20). Om
die reden zijn twee onderdelen uit het oorspronkelijke voorstel voor de Aanpassingswet
vervallen. Het betreft het van toepassing verklaren van de lex silencio positivo
ten aanzien van de schriftelijke toestemming van de Minister van Economische
Zaken bij de overdracht van de opslagvergunning en de ontheffing van de opleidingseisen
die worden gesteld aan personen die door een beveiligingsorganisatie of recherchebureau
met werkzaamheden worden belast. In het oorspronkelijk wetsvoorstel Dienstenwet
was het uitgangspunt dat de lex silencio positivo niet van toepassing is,
tenzij uitdrukkelijk bepaald. Door genoemd amendement is het uitgangspunt
geworden dat de lex silencio positivo wel van toepassing is, tenzij uitdrukkelijk
uitgesloten. Ten aanzien van het wetsvoorstel Aanpassingswet heeft dit concreet
tot gevolg gehad dat het van toepassing verklaren van de lex silencio positivo
niet meer nodig was. Om die reden zijn de desbetreffende twee onderdelen komen
te vervallen. Dit wordt voor de overdracht van de opslagvergunning geregeld
door middel van de vervanging van artikel VIII uit het oorspronkelijke wetsvoorstel
door een nieuw artikel VIII in de nota van wijziging (zie onderdeel F en de
toelichting daarop). Daarmee vervalt de oorspronkelijke tekst van artikel
VIII. Voor de ontheffing van de opleidingseisen wordt dit geregeld in onderdeel
B van de nota van wijziging. Aan de hand daarvan vervalt een deel van artikel
II uit het oorspronkelijke wetsvoorstel.
 
 De leden van de fractie van de PvdA vroegen of de regering in kan gaan
op het gestelde dat wijzigingen naar aanleiding van de screeningsoperatie
door de departementen in eigen wetgeving worden doorgevoerd en niet in het
voorliggende wetsvoorstel. Het uitgangspunt om de wijzigingen naar aanleiding
van de screeningsoperatie in beginsel door de departementen zelf te laten
verzorgen heeft een principiële achtergrond. De verenigbaarheid van de
departementale wet- en regelgeving met de dienstenrichtlijn dient door iedere
minister te worden gewaarborgd. Het is namelijk aan iedere minister om wet-
en regelgeving voor te bereiden die verenigbaar is met het Europees recht,
waaronder de dienstenrichtlijn. De relevante minister is veelal ook het best
in staat om de benodigde wijzigingen zo vorm te geven dat deze het best inpasbaar
zijn in het desbetreffende wet- en regelgevingscomplex. Bovendien kon naar
verwachting in veel gevallen worden aangesloten bij reeds lopende dan wel
geplande trajecten. De wijzigingen – veelal technisch van aard –
kunnen hierdoor snel worden doorgevoerd.
 Met dit uitgangspunt is overigens pragmatisch omgegaan; daar waar de benodigde
wijzigingen op wetsniveau niet konden worden meegenomen met een departementaal
traject, of waar onvoldoende zekerheid was over de afronding van de departementale
trajecten voor de implementatiedatum van de dienstenrichtlijn, is ervoor gekozen
om deze mee te nemen bij de thans voorliggende Aanpassingswet. De leden van
de PvdA-fractie vroegen tevens of het de regering een overzicht van de benodigde
aanpassingen en de bijbehorende wetsvoorstellen kan geven. In reactie hierop
kan ik meedelen dat het overgrote deel van de wijzigingen op wetsniveau in
onderhavig wetsvoorstel zijn opgenomen. Voor het overige geldt dat bij nota
van wijziging op het wetsvoorstel tot wijziging van de Gaswet, de Elektriciteitswet
1998 en enige andere wetten tot herstel van wettechnische gebreken en leemten,
tot aanbrenging van wijzigingen van inhoudelijk ondergeschikte aard en tot
intrekking van diverse wetten die uitgewerkt zijn (Kamerstukken I 2007/08,
31 120, nr. A), een wijziging in de Handelsregisterwet 2007 aangebracht
is om laatstgenoemde wet in overeenstemming te brengen met de dienstenrichtlijn.
Door de inwerkingtreding van deze bepaling per 1 juli 2008 (Staatsblad
2008, 242) is deze aanpassing aan de dienstenrichtlijn reeds afgerond. Een
benodigde wetswijziging op het gebied van de Wet verontreiniging oppervlakte
wateren krijgt vorm via de Waterwet. Het wetsvoorstel is op 2 juli
door de Tweede Kamer aangenomen en is inmiddels in behandeling bij de Eerste
Kamer (Kamerstukken I 2008/09, 31 858, A).
 
 De leden van de PvdA fractie vroegen zich af of het juist is dat de Veegwet
komt te vervallen als gevolg van de nota van wijziging van 16 september
jl., kortom, of de nota van wijziging de inhoud van de voorgenomen Veegwet
bevat.
 De Veegwet komt inderdaad te vervallen als gevolg van de nota van wijziging.
Dit wordt uiteengezet in het algemeen deel van de toelichting op de nota van
wijziging op het wetsvoorstel Aanpassingswet dienstenrichtlijn. In paragraaf 3.4
van de memorie van toelichting op het wetsvoorstel Dienstenwet (Kamerstukken
II 2007/08, 31 579, nr. 3) was aangegeven dat de Veegwet het derde
component zou vormen van het juridisch kader ter implementatie van de dienstenrichtlijn.
Daarin zouden correcties, aanvullingen, onvolkomenheden en dergelijke worden
opgenomen. Deze zijn thans in de nota van wijziging op het wetsvoorstel Aanpassingswet
dienstenrichtlijn opgenomen. Een Veegwet heeft derhalve geen functie meer.
 
 De leden van de PvdA-fractie vroegen of de implementatiedatum van 28 december
2009 gehaald gaat worden en vroegen in het bijzonder naar de voortgang bij
gemeenten en provincies. Naar verwachting zal Nederland tijdig implementeren;
de implementatie werkzaamheden liggen op schema. Aangezien de implementatie
uit een aantal onderdelen bestaat, geef ik hieronder per onderdeel de stand
van zaken aan.
 Het Nederlandse elektronische loket is in aanbouw bij het bestaande portaal «Antwoord
voor bedrijven». Naast informatie bestaat dit loket uit twee onderdelen:
ten eerste de berichtenbox, waarin de dienstverrichter en bevoegde instantie
via een beveiligde verbinding over en weer berichten kunnen verzenden in het
kader van informatieverstrekking, beantwoording van vragen en de afwikkeling
van procedures en formaliteiten en ten tweede is er de voorziening Samenwerkende
Catalogi, die ervoor zorgt dat de producten en diensten door op Samenwerkende
Catalogi aangesloten instanties eenduidig worden ontsloten via het centrale
dienstenloket. 96% van de gemeenten heeft zich inmiddels aangemeld
voor deze systemen. Voor provincies is dit percentage zelfs 100%.
 Over het Interne Markt Informatiesysteem kan ik opmerken dat het hier
een reeds bestaand en al functionerend systeem betreft. Inmiddels heeft 95%
van de gemeenten en 67% van de provincies zich aangemeld voor dit systeem.
 Ten aanzien van de wetgeving: plenaire behandeling van het Dienstenwetsvoorstel
in de Eerste Kamer zal op 10 november a.s. plaatsvinden. Het voorliggende
wetsvoorstel Aanpassingswet dienstenrichtlijn kan, indien de Tweede Kamer
daarmee binnen afzienbare tijd kan instemmen, tijdig naar de Eerste Kamer
worden doorgezonden om na behandeling aldaar voor het einde van het jaar in
werking te kunnen treden.
 Voor de «screening» van wet- en regelgeving geldt dat deze
op rijksniveau en op de meeste decentrale niveaus, waaronder de provincies,
al enige tijd geleden afgerond is. Circa 80% van de gemeenten heeft
inmiddels de doorlichting van de eigen regelgeving afgerond en de rapportage
ingeleverd. Ten aanzien van een kleine groep daarvan geldt dat nader wordt
overlegd over de resultaten. Met alle gemeenten waarvan nog geen rapportages
ontvangen zijn, is contact om hen van de nodige informatie te voorzien om
dit proces zo spoedig mogelijk af te ronden. Het gaat hierbij hoofdzakelijk
om gemeenten die wegens herindeling, prioriteits- en capaciteitskwesties nog
niet (geheel) aan het screenen waren toegekomen. Uit recente contacten met
deze gemeenten komt in het algemeen het beeld naar voren dat men zich realiseert
wat de dienstenrichtlijn met zich meebrengt en dat men de werkzaamheden oppakt.
Van een groot deel van deze gemeenten wordt verwacht dat zij aansluiten
bij de modelverordeningen van de VNG, die reeds zijn gescreend en in overeenstemming
zijn gebracht met de dienstenrichtlijn. Dat betekent voor deze gemeenten dat
de screeningswerkzaamheden tamelijk beperkt kunnen blijven; zij hoeven uitsluitend
de afwijkingen van de VNG-modellen alsmede de eigen beleidsregels zelf nog
door te lichten. Mijn inspanningen zijn er aldus op gericht om de implementatie
tijdig en volledig af te ronden. Overeind blijft dat de betrokken overheden
zelf ook een eigen verantwoordelijkheid hebben om de implementatie tijdig
en juist afgerond te hebben.
 
 De leden van de PvdA-fractie vroegen welke normen uit de dienstenrichtlijn
niet geschikt zijn om te worden vastgelegd in wet-of regelgeving.
 De keuze om diverse bepalingen uit de dienstenrichtlijn niet te implementeren
door middel van bepalingen opgenomen in een wet in formele zin, is ingegeven
door de wens om op wetsniveau alleen die aspecten te regelen die een binding
van derden met zich meebrengen of rechten voor derden in het leven roepen.
De afweging om een aantal bepalingen niet op wetsniveau te implementeren is
uitvoerig onderbouwd in paragraaf 3.4.2 van de memorie van toelichting
bij het wetsvoorstel voor een Dienstenwet (Kamerstukken II 2007/08, 31 579,
nr. 3, blz. 17 en verder).
 In deze paragraaf van de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel
voor een dienstenwet zijn de artikelen 9, 14, 15, 16, 19, 24 en 25 van de
dienstenrichtlijn geïdentificeerd als bepalingen die uit hun aard zich
niet lenen voor een implementatie door een wetsbepaling. Deze bepalingen zijn
verbodsbepalingen die het kader scheppen waarbinnen de wetgever in formele
zin en andere regelgevende instanties eisen en vergunningstelsels kunnen handhaven
of nieuwe kunnen invoeren. Dergelijke normen zijn dus kaderstellende normen
die door middel van feitelijk handelen van de wetgever in formele zin en de
regelgever gewaarborgd moeten worden. Uiteraard moeten deze wel worden nageleefd
en daarbij zijn instrumenten zoals de Aanwijzingen voor de regelgeving behulpzaam.
 Daarnaast geldt voor artikel 15, zevende lid en artikel 39 (in combinatie
met de artikelen 9, 15, 16, 19 en 25) dat zij de lidstaat tevens verplichten
om wet- en regelgeving te screenen en indien nodig aan te passen, een bijbehorend
screeningsverslag op te stellen en bij nieuwe wet- en regelgeving (indien
nodig) over te gaan tot notificatie bij de Europese Commissie. Dergelijke
administratieve werkzaamheden die vooral betrekking hebben op het communiceren
van informatie met de Europese Commissie behoeft volgens het Hof van Justitie
geen implementatie door middel van wet- of regelgeving.
 Ten slotte zij opgemerkt dat sommige normen uit de dienstenrichtlijn niet
zijn vastgelegd in het wetsvoorstel voor een Dienstenwet noch in het wetsvoorstel
voor een Aanpassingswet, omdat de normen reeds gelden in de Nederlandse rechtsorde.
Bijvoorbeeld het discriminatieverbod. Dit verbod heeft een rechtstreekse werking
die direct voortvloeit uit de beginselen van het Verdrag zelf (zie onder andere
artikel 12 van het EG-verdrag), maar komt ook tot uitdrukking in de Nederlandse
rechtsorde in bijvoorbeeld artikel 1 van de Grondwet. Een ander voorbeeld
zijn de beginselen van behoorlijk bestuur zoals neergelegd in afdeling 3.2
van de Algemene wet bestuursrecht. Ook dit is toegelicht in paragraaf 3.4.2
van de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel voor een Dienstenwet.
 
 De leden van de PvdA-fractie wilden weten wat de stand van zaken is met
betrekking tot de behandeling van de Dienstenwet in de Eerste Kamer en welke
hoofdpunten daar naar voren kwamen. Hierover kan ik het volgende meedelen.
Sinds 12 maart 2009 ligt het Dienstenwetsvoorstel voor in de Eerste Kamer.
De Eerste Kamer heeft twee maal schriftelijke vragen gesteld over de Dienstenwet,
welke beantwoord zijn via de memorie van antwoord (Kamerstukken I 2008/09,
31 579, nr. C) en de nadere memorie van antwoord (Kamerstukken
I 2008/09, 31 579, nr. F). De senatoren stelden vragen op een aantal
terreinen, bijvoorbeeld de stand van zaken in andere lidstaten, de lex silencio
positivo,één-op-één implementatie en nationale
koppen en casuïstiek op het vlak van grensoverschrijdende arbeid. Op
8 september 2009 stelde de Eerste Kamer haar eindverslag vast (Kamerstukken
I 2008/09, 31 579, nr. G) waarin zij aangaf het wetsvoorstel voldoende
voorbereid te achten voor openbare behandeling. Deze zal plaatsvinden op 10 november.
 
 De leden van de PvdA-fractie vroegen zich af of hun indruk juist is dat
in de nota van wijziging naast technische wijzigingen ook wijzigingsvoorstellen
staan die betrekking hebben op het niet voldoen van Nederlandse vergunningsstelsels
aan de Dienstenrichtlijn. Daarnaast vroegen zij zich af waarom die laatste
wijzigingsvoorstellen niet in het oorspronkelijke wetsvoorstel zijn meegenomen.
 Inderdaad zijn in de nota van wijziging ook inhoudelijke wijzigingen te
vinden. Dit vloeit voort uit het feit dat de nota van wijziging, zoals hiervoor
op een andere vraag van de leden van de PvdA-fractie al is uiteengezet, feitelijk
de functie van de Veegwet heeft overgenomen. Zoals in de memorie van toelichting
op het wetsvoorstel Dienstenwet (Kamerstukken II 2007/08, 31 579) uiteen
is gezet zou de Veegwet als functie hebben om onvolkomenheden en dergelijke
van het wetsvoorstel Dienstenwet en het wetsvoorstel Aanpassingswet dienstenrichtlijn
te corrigeren of aan te vullen. De reden dat bepaalde wijzigingen niet in
het oorspronkelijk wetsvoorstel Aanpassingswet dienstenrichtlijn zijn opgenomen
heeft te maken met de brede werking van de dienstenrichtlijn, de gevolgen
voor veel weten regelgeving en de bestuurlijke processen in combinatie met
een relatief korte omzettingstermijn van 3 jaar. Daardoor waren sommige wijzigingen
niet eerder bekend. Daarnaast werden wijzigingen verwacht in verband met nog
te vormen of lopende besluitvorming van de Europese Commissie ten tijde van
de publicatie van het wetsvoorstel Dienstenwet. Zo is in de nota van wijziging
op het wetsvoorstel Aanpassingswet dienstenrichtlijn een aantal inhoudelijke
aanpassingen doorgevoerd die samenhangen met het aanstaande besluit van de
Commissie dat als doel heeft de interoperabiliteit van de informatiesystemen
en het gebruik van elektronische procedures tussen de lidstaten te vergemakkelijken.
Dit betreft met name onderdeel F, artikel VIII, eerste lid, van de nota van
wijziging waarin de erkenning en acceptatie van de geavanceerde en gekwalificeerde
elektronische handtekening door bevoegde instanties is geregeld in het kader
van de afwikkeling van procedures en formaliteiten die onder de dienstenrichtlijn
vallen.
 
 De leden van de PvdA-fractie vroegen hoe het proces van «peer pressure»
in zijn werk zal gaan en welke landen Nederland allemaal gaat beoordelen.
Om de interne markt voor diensten daadwerkelijk tot stand te brengen, is het
van belang dat alle lidstaten op juiste wijze implementeren. De wederzijdse
beoordeling («peer review») is een van de manieren om daar op
toe te zien. Dat proces ziet er als volgt uit. Alle lidstaten moeten hun wet-
en regelgeving doorlichten («screenen») op belemmeringen voor
dienstverrichters. De resultaten van deze screening zenden de lidstaten uiterlijk
op 28 december 2009 naar de Europese Commissie. De richtlijn schrijft
vervolgens voor, dat in 2010 gedurende zes maanden een proces van wederzijdse
evaluatie van deze screeningsverslagen plaatsvindt. De lidstaten en de Europese
Commissie bekijken en beoordelen dan de screeningsresultaten van de lidstaten.
Gezien de zeer omvangrijke hoeveelheid gegevens die beschikbaar komt in de
verslagen, is er voor gekozen om in eerste instantie in kleinere groepen,
van circa vijf landen, voorbereidend werk te doen. De uitkomsten daarvan worden
vervolgens met alle lidstaten en de Europese Commissie besproken. Alle landen
worden aldus beoordeeld. De verschillende groepen zullen alle werken op basis van dezelfde vooraf overeengekomen uitgangspunten. Op die manier
wordt gewaarborgd dat alle lidstaten langs dezelfde meetlat gelegd worden.
Ik zal gedurende dit proces specifiek aandacht schenken aan lidstaten die
voor ons land van bijzondere betekenis zijn vanuit (potentiële) handelsbelangen.
De wederzijdse beoordeling zal uitmonden in een samenvattend verslag van de
Europese Commissie aan de Raad en het Europees Parlement (uiterlijk 28 december
2010), waarin tevens in voorkomend geval voorstellen voor aanvullende initiatieven
kunnen worden opgenomen. Zoals reeds aan de Eerste Kamer is toegezegd in de
memorie van antwoord (Kamerstukken I 2008/09, 31 579, nr. C) zal ik de
beide Kamers dit verslag, voorzien van mijn duiding, sturen.
 
 De leden van de fractie van de PvdA vroegen wat de consequenties voor
Nederlandse ondernemers zijn wanneer andere lidstaten achterblijven met de
implementatie van de dienstenrichtlijn en vroegen welke lidstaten problemen
hebben met de implementatie en welke problemen dat zijn. Dit zou tot gevolg
hebben dat ondernemers, zowel uit Nederland als uit andere lidstaten, in die
landen niet volledig kunnen profiteren van de voordelen die de dienstenrichtlijn
biedt. De mate waarin ondernemers daar hinder van ondervinden, is onder meer
afhankelijk van de vraag op welk punt(en) de dienstenrichtlijn niet, of niet
volledig, wordt geïmplementeerd. Ook de vraag of het gaat om landen met
een open of juist een meer gesloten economie speelt daarbij een rol, evenals
de vraag welke omvang de dienstenhandel met de desbetreffende lidstaten heeft.
Ten aanzien van het tweede onderdeel van de vraag verwijs ik graag naar mijn
eerder genoemde brief waarin ik uitgebreid op deze vragen in ga.
 
 De leden van de PvdA-fractie vroegen hoeveel vertraging een lidstaat moet
oplopen om, als gevolg van een inbreukprocedure, een boete of dwangsom opgelegd
te krijgen.
 De bevoegdheid van de Europese Commissie om een procedure wegens verdragsschending
aan te spannen overeenkomstig artikel 226 EG gaat in op de dag waarop de Europese
Commissie constateert dat een lidstaat een op hem rustende verplichting –
in dit geval de tijdige implementatie van de dienstenrichtlijn – niet
is nagekomen. Dit betekent dat de Europese Commissie kort na de jaarwisseling
die lidstaten kan aanspreken die dan de dienstenrichtlijn nog niet door middel
van alle noodzakelijke wet- en regelgeving hebben geïmplementeerd. Daarbij
moet de Europese Commissie wel eerst een aantal procedurele stappen nemen.
 Allereerst dient de Commissie de lidstaat op de schending te wijzen door
middel van een ingebrekestelling. Vervolgens dient de lidstaat binnen de gestelde
termijn een antwoord te verstrekken. Vervolgens kan de Commissie – indien
het antwoord niet tot tevredenheid stemt – de lidstaat een met redenen
omkleed advies zenden. De lidstaat is gehouden om binnen de termijn gesteld
bij het met redenen omkleed advies, gehoor te geven aan dit advies. Geeft
de lidstaat niet tijdig gehoor aan dit advies, dan kan de Europese Commissie
de zaak aanhangig maken bij het Hof van Justitie.
 Volgens het 25ste jaarverslag van de Europese Commissie over de controle
op de toepassing van het gemeenschapsrecht (2007) is de termijn voor al deze
procedurele stappen totaal en gemiddeld genomen 15 maanden, voordat een zaak
aanhangig wordt gemaakt bij het Hof. Op grond van de mededelingen van de Europese
Commissie zal de tijdige implementatie van de dienstenrichtlijn door de lidstaten
prioritair worden opgepakt door de Europese Commissie. In zulke prioritaire
dossiers kan de termijn terugvallen tot ongeveer 8 maanden. Vervolgens zal
het Hof in 8 tot 12 maanden overgaan tot het doen van een uitspraak.
 Zodra het Verdrag van Lissabon in werking treedt is het voor de Europese
Commissie mogelijk om overeenkomstig artikel 260, derde lid, van het Verdrag
betreffende de werking van de Europese Unie een bedrag te vorderen
als boete of dwangsom voor het niet tijdig implementeren van de dienstenrichtlijn.
De verplichting tot betaling gaat in op de door het Hof bepaalde moment.
 Als alle termijnen bij elkaar worden opgeteld en het Verdrag van Lissabon
in werking treedt, dan duurt het ongeveer 16 tot 20 maanden vanaf de implementatiedatum
voordat een lidstaat een boete of dwangsom verbeurt.
 
 De leden van de PvdA-fractie vroegen in hoeverre de bevoegdheden opgenomen
in het nieuwe hoofdstuk 6A – Naleving verplichtingen door bevoegde instanties –
een meerwaarde hebben ten opzichte van de aanwijzingsbevoegdheden van de Provinciewet
en Gemeentewet.
 De Provinciewet en de Gemeentewet kennen geen aanwijzingsbevoegdheden.
In hoofdstuk XVIII van de Provinciewet en hoofdstuk XVII van de Gemeentewet
is voorzien in de mogelijkheid van schorsing dan wel vernietiging van besluiten.
Daarnaast kennen beide wetten de mogelijkheid van indeplaatsstelling bij taakverwaarlozing
(respectievelijk artikel 121 Provinciewet en artikel 124 Gemeentewet). De
bevoegdheden opgenomen in het nieuwe hoofdstuk 6A hebben een meerwaarde ten
opzichte van de bevoegdheden zoals thans opgenomen in de Provinciewet en Gemeentewet
voor die gevallen waarin het niet mogelijk of wenselijk is om terug te vallen
op de mogelijkheid van schorsing of vernietiging van besluiten dan wel de
mogelijkheid van indeplaatsstelling zoals vastgelegd in de Provinciewet en
de Gemeentewet.
 Uitgangspunt is dat de bevoegdheden zoals opgenomen in het nieuwe hoofdstuk
6A alleen worden ingezet, wanneer bestaande bevoegdheden niet toereikend of
bruikbaar zijn (zie in dit verband het in hoofdstuk 6A opgenomen artikel 59a,
tweede lid). Schorsing en vernietiging zijn bijvoorbeeld alleen mogelijk voor
zover er sprake is van een besluit en kunnen alleen geldende besluiten aanpakken.
Het niet-nemen van besluiten kan niet via dit instrumentarium worden opgelost
noch door middel van het instrument van de indeplaatsstelling voor zover het
gaat om besluiten die in autonomie worden genomen. Juist in het kader van
de dienstenrichtlijn zijn er voorbeelden waarbij geen sprake is van een besluit,
maar van het niet voldoen aan een andere wettelijke verplichting zoals het
aansluiten op het dienstenloket of het elektronisch ontsluiten van informatie
die relevant is voor de dienstverrichter. Ook het niet melden van onderdelen
van een nieuwe of gewijzigde provinciale of gemeentelijke autonome verordening,
terwijl dit op grond van artikel 15, zevende lid, of artikel 39, vijfde lid,
van de dienstenrichtlijn wel verplicht is, kan aanleiding geven tot de inzet
van het instrument van de aanwijzing. In voorkomend geval kan de minister
zelf optreden indien geen gevolg is gegeven aan de aanwijzing.
 
 De leden van de VVD-fractie wilden weten wat «goed op weg»
betekent waar het de screening van wet- en regelgeving betreft en wat de stand
van zaken is, voornamelijk met betrekking tot de lokale overheden. Daarnaast
vroegen deze leden op welke termijn of datum de screening zal zijn voltooid
en de relevante wet- en regelgeving op de verschillende overheidsniveaus is
aangepast.
 Voor de «screening» van wet- en regelgeving geldt dat deze
op rijksniveau en op de meeste decentrale niveaus, waaronder de provincies,
al enige tijd geleden afgerond is. Circa 80% van de gemeenten heeft
inmiddels de doorlichting van de eigen regelgeving afgerond en de rapportage
ingeleverd. Met de overige gemeenten is, zoals hiervoor aangegeven, contact.
 Met betrekking tot de benodigde aanpassingen, kan ik het volgende zeggen.
 Op een aantal plaatsen is aanpassing van de wet- en regelgeving noodzakelijk
om deze in lijn te brengen met de dienstenrichtlijn. Deze benodigde aanpassingen
zijn niet zeer talrijk en dat vind ik een goed teken; onze wet- en
regelgeving is dus grotendeels in overeenstemming met die onderdelen van de
dienstenrichtlijn die in wezen neerkomen op een codificatie van al geldend
Europees recht. In de thans voorliggende Aanpassingswet dienstenrichtlijn
wordt een negental bepalingen in diverse wetten gewijzigd om deze in overeenstemming
te brengen met de dienstenrichtlijn en Dienstenwet. Zoals hiervoor reeds aangegeven
is in 2008 de Handelsregisterwet 2007 aangepast aan de dienstenrichtlijn en
volgt nog een wijziging van de Wet verontreiniging oppervlakte wateren via
de Waterwet. Op het niveau van algemene maatregelen van bestuur zijn een 25-tal
aanpassingen benodigd en voor ministeriële regelingen geldt dat het er
circa 30 zijn. Ten aanzien van decentrale regelgeving geldt over het algemeen
dat er weinig tot geen met de dienstenrichtlijn strijdige bepalingen zijn
aangetroffen. Naar aanleiding van de screening door de Vereniging van Nederlandse
Gemeenten (VNG) van de modelverordeningen, zijn in deze modellen enkele wijzigingen
aangebracht; zo oordeelde de VNG dat (vooral) voor de kleinere evenementen
een voorafgaande toestemming, met alle bureaucratie van dien, niet nodig is
en prima kan worden volstaan met controles achteraf. De vergunning voor kleinere
evenementen is dan ook als gevolg van de dienstenrichtlijn afgeschaft. Bij
individuele gemeenten bleek hier en daar nog een discriminatoire eis («ondernemers
die diensten willen verrichten, dienen gevestigd te zijn in deze gemeente»)
voor te komen, die door de desbetreffende gemeenten geschrapt is of wordt.
Alle benodigde wijzigingen dienen uiteraard uiterlijk op 28 december
2009 geheel doorgevoerd te zijn. De provincies hebben in het verband van het
Interprovinciaal Overleg (IPO) hun gemeenschappelijke verordeningen gezamenlijk
gescreend. Aanpassingen van provinciale regelgeving zijn nauwelijks noodzakelijk
gebleken. De Unie van Waterschappen heeft twee modellen gescreend en de waterschappen
daarover geïnformeerd. Een onderdeel van één model is naar
aanleiding van de screening aan de dienstenrichtlijn aangepast. Dit had te
maken met een bepaling omtrent overhandiging van een certificaat, die geschrapt
is. Daarnaast heeft de Unie van Waterschappen gewerkt aan een nieuwe modelkeur,
die getoetst is aan de eisen van de dienstenrichtlijn en waarbij geconstateerd
is dat deze niet onder de reikwijdte van de dienstenrichtlijn valt aangezien
deze zich niet specifiek tot dienstverrichters richt.
 
 De leden van de VVD-fractie wilden weten in welk opzicht de screening
voor een belemmering van de tijdige invoering van de dienstenrichtlijn zorgt.
In reactie hierop kan ik aangeven dat, zoals ook eerder aangegeven, de screening
een onderdeel vormt van de implementatie. Indien er geen screening plaats
zou vinden, kan er geen sprake zijn van volledige en juiste implementatie.
Het vormt aldus geen belemmering, maar een noodzakelijk onderdeel. Zoals hiervoor
aangegeven heb ik vertrouwen in een tijdige afronding van dit proces.
 2. Inhoud van het wetsvoorstel – Lex silencio
positivo
 Gevraagd werd door de leden van de SP-fractie om te reflecteren of de
eigenschappen van het vergunningstelsel mijnbouwvergunning overeenkomen met
de criteria om de lex silencio positivo toe te passen. In reactie hierop wijs
ik u er op dat, zoals ook hiervoor uiteengezet, de invoering van de lex silencio
positivo bij specifieke vergunningen, geen onderdeel meer uitmaakt van voorliggend
wetsvoorstel.
 Het invoeren van de lex silencio positivo ten aanzien van de schriftelijke
toestemming van de Minister van Economische Zaken bij de overdracht van de
opslagvergunning wordt aldus niet geregeld in voorliggend wetsvoorstel. Voor
de volledigheid wijs ik er op dat de keuze of bij een specifiek vergunningstelsel
een afwijking van het principe van de lex silencio positivo, zoals neergelegd
in artikel 28 van de Dienstenwet noodzakelijk is, zal worden vastgelegd en
gemotiveerd bij het Tijdelijk besluit lex silencio positivo Dienstenrichtlijn.
Het ontwerp voor dat besluit is met de Tweede Kamer besproken in het Algemeen
Overleg met de Vaste Commissie voor Economische Zaken op 29 september
jl.. Het voornemen is om het ontwerp op 21 oktober a.s., een week na
toezending aan de Kamer van de nadere reactie over het vergunningstelsel in
de Wet op de architectentitel, voor te leggen aan de Raad van State voor advies.
Voor een toelichting bij de keuze om de lex silencio positivo op bepaalde
vergunningstelsels toe te passen, kan worden verwezen naar de nota van toelichting
bij het voorgehangen ontwerpbesluit.
 
 De leden van de VVD-fractie vroegen in hoeverre de lex silencio positivo
ook is getoetst op vergunningen en aanvragen die buiten de dienstenrichtlijn
vallen en binnen welke termijn dit proces moet zijn afgerond. Tijdens de behandeling
van de Dienstenwet door de Tweede Kamer in het voorjaar van 2009 is een motie
ingediend door kamerleden van Dijk c.s. (Kamerstukken II, 2008/09, 31 579,
nr. 18), waarin is gevraagd om een heroverweging van toepassing van de
lex silencio positivo op de buiten de Dienstenwet vallende vergunningstelsels.
Bij brief van 9 juli 2009 (Kamerstukken II, 2008/09, 29 515, nr. 293)
heeft de Minister van Justitie, mede namens de Staatssecretaris van Economische
Zaken, de Tweede Kamer geïnformeerd over de resultaten van deze heroverweging.
De resultaten hielden in dat er, naast de in de brief van 3 december
2008 aangekondigde 24 nieuwe toepassingen van de lex silencio positivo, nog
eens 45 toepassingen van de lex silencio positivo bij kwamen. De heroverweging
leidde er overigens ook toe dat 45 vergunningstelsels extra worden afgeschaft
of omgezet in algemene regels. De brief van 9 juli 2009 was, samen met
het Tijdelijk besluit lex silencio positivo Dienstenrichtlijn (Kamerstukken
II, 2008/09, 31 579, nr. 20) onderwerp van het Algemeen Overleg
met de Vaste Commissie voor Economische Zaken op 29 september jl. De
resultaten van de heroverweging op grond van de motie van Dijk c.s. zullen
op verschillende manieren worden ingevoerd. Een deel wordt ingevoerd via een
voorgenomen verzamelwet (Verzamelwet van rechtswege verleende vergunning)
die de Minister van Justitie in voorbereiding heeft. Inwerkingtreding daarvan
is voorzien per 1 januari 2011. Voor een ander deel zullen de resultaten
worden meegenomen in lopende herzieningstrajecten van specifieke wetgeving.
 
 De leden van de VVD-fractie verzochten om een overzicht per beleidsterrein
van de stand van zaken met betrekking tot het afschaffen van regels en vergunningen
en de toepassing van de lex silencio positivo ten opzichte van andere landen.
De leden wilden daarmee inzicht krijgen in hoeverre belemmeringen voor dienstverlenende
ondernemers om grensoverschrijdend te opereren, worden weggenomen. In mijn
eerder genoemde brief en in het recente rapport van de Europese Commissie
(te vinden op: http://ec.europa.eu/internal_market/services/services-dir/doc/
explanatory/20090914_memo_to_council_en.pdf) wordt een overzicht gegeven van
de stand van zaken ten aanzien van het juridisch verankeren van de doelstellingen
van de dienstenrichtlijn door de lidstaten. Dit vindt in belangrijke mate
plaats via horizontale wetgeving (zoals de Nederlandse Dienstenwet) en via
aanpassingswetgeving (vaak een verzamelwet, zoals de Spaanse Omnibuswet) en
sectorspecifieke wijzigingen (zoals de Franse Loi n° 2009–888 van
22 juli 2009 over toeristische dienstverlening). Hiermee wordt een aantal
zaken geregeld: minder regels, eenvoudiger procedures en elektronische afwikkeling
van transacties; alle bedoeld om grensoverschrijdende dienstenhandel te vergemakkelijken.
De mate waarin een land procedures moet vereenvoudigen en regels moet afschaffen
en de beleidsterreinen waarop dat moet, hangen af van de mate waarin de nationale
wetgeving nu niet voldoet aan de verplichtingen van de dienstenrichtlijn.
In veel landen is het wetgevingsproces nog in volle gang en pas
bij de wederzijdse beoordeling in 2010 zal een bredere analyse mogelijk zijn.
 De leden van de VVD-fractie vroegen ook specifiek naar de toepassing van
de lex silencio positivo in andere lidstaten. Met betrekking tot de lex silencio
positivo geldt, dat artikel 13, vierde lid van de dienstenrichtlijn de lex
silencio positivo als uitgangspunt voorschrijft. Van dit uitgangspunt kan
worden afgeweken, maar alleen als dwingende redenen van algemeen belang, inclusief
de bescherming van de belangen van derden, daar aanleiding toe geven. Alle
lidstaten zullen dus dit uitgangspunt moeten implementeren in hun nationale
rechtsorde. Definitieve informatie over de precieze implementatie in de andere
lidstaten kan pas verzameld worden na 28 december 2009, de uiterste implementatiedatum.
Dan moeten alle lidstaten hun implementatiemaatregelen melden bij de Europese
Commissie en van daaruit kan een beeld ontstaan van hoe de lidstaten diverse
onderdelen van de dienstenrichtlijn implementeren. Via diverse bilaterale
contacten vanuit mijn departement met diverse andere lidstaten is gebleken,
dat de meeste lidstaten in hun horizontale implementatiewet het uitgangspunt
opnemen dat de lex silencio positivo geldt. De afwijkingen van dit uitgangspunt
(waar dwingende redenen van algemeen belang inclusief belangen van derden
daartoe aanleiding geven) worden neergelegd in sectorwetgeving. Dit is vergelijkbaar
met de Nederlandse systematiek in het Dienstenwetsvoorstel zoals dit luidt
na amendering door de Tweede Kamer. In sommige lidstaten wordt een andere
systematiek gevolgd: er worden algemene regels over de lex silencio positivo
opgenomen in de horizontale implementatiewet, maar die gelden uitsluitend
als de sectorwetgeving deze algemene regels van toepassing verklaart. Dit
is vergelijkbaar met de systematiek zoals neergelegd in het oorspronkelijke
Dienstenwetsvoorstel vóór amendering. Enkele lidstaten regelen
de lex silencio positivo geheel in hun sectorwetgeving, omdat zij ofwel geen
horizontale implementatiewet doorvoeren ofwel omdat dit in hun lidstaat de
gebruikelijke methodiek voor regulering van vergunningsprocedures is.
 II ARTIKELEN
 Hoofdstuk 6A
 De leden van de PvdA-fractie vroegen in hoeverre het nieuwe hoofdstuk
6A – Naleving verplichtingen door bevoegde instanties – en het
wetsvoorstel Naleving Europese regelgeving publieke entiteiten daadwerkelijk
volledig samenvallen en willen graag weten of er daadwerkelijk geen verschillen
zijn. Voorts vroegen de leden van PvdA-fractie in hoeverre er verschillen
of overeenkomsten zijn met aanwijzingsbevoegdheden op basis van andere wetgeving,
alsmede waarom de aanwijzingsbevoegdheid beperkt is tot een bepaald aantal
fundamentele verplichtingen van de dienstenrichtlijn. De leden van de PvdA-fractie
vroegen tot slot of hiermee niet tekort wordt gedaan aan de motie van het
lid Van Dijk (Kamerstukken II, 2008/09, 31 579, nr. 9). Hierop kan
ik als volgt antwoorden.
 Het nieuwe hoofdstuk 6A valt qua systematiek en principes samen met het
wetsvoorstel Naleving Europese regelgeving publieke entiteiten. Zo geldt net
als bij het wetsvoorstel Naleving Europese regelgeving publieke entiteiten
het uitgangspunt dat de bevoegdheden zoals opgenomen in het nieuwe hoofdstuk
6A alleen worden ingezet, wanneer bestaande bevoegdheden uit de Provinciewet
of Gemeentewet niet toereikend of bruikbaar zijn (zie in dit verband het in
hoofdstuk 6A opgenomen artikel 59a, tweede lid). Ook het instrument van de
aanwijzing en de mogelijkheid van indeplaatsstelling indien de aanwijzing
niet wordt opgevolgd, komt overeen met hetgeen in het wetsvoorstel Naleving
Europese regelgeving publieke entiteiten is opgenomen. Er zijn ook verschillen
tussen het regime opgenomen in het nieuwe hoofdstuk 6A en het
wetsvoorstel Naleving Europese regelgeving publieke entiteiten.
 Een eerste belangrijk verschil ligt in de reikwijdte van het regime. Hoofdstuk
6A is beperkt tot aangelegenheden en verplichtingen die onder de dienstenrichtlijn
vallen. In hoofdstuk 6A is zelfs expliciet aangegeven ten aanzien van welke
verplichtingen uit het wetsvoorstel voor een Dienstenwet en uit de dienstenrichtlijn
de bevoegdheden kunnen worden uitgeoefend (zie het voorgestelde artikel 59a,
eerste lid). Het wetsvoorstel Naleving Europese regelgeving publieke entiteiten
en de daarin besloten bevoegdheden gelden voor alle Europeesrechtelijke verplichtingen
die op lidstaat Nederland rusten en grijpt niet aan op nader gespecificeerde
verplichtingen.
 Ten tweede is het regime van hoofdstuk 6A, overeenkomstig de motie van
het lid Van Dijk, uitdrukkelijk voorzien als een tijdelijk instrument. Het
wetsvoorstel Naleving Europese regelgeving publieke entiteiten treft een definitieve
en meer omvattende regeling ten behoeve van de naleving van Europeesrechtelijke
verplichtingen door publieke entiteiten.
 Bij het ontwerpen van het regime zoals neergelegd in hoofdstuk 6A is vooral
gekeken naar het regime dat in ontwikkeling was voor het wetsvoorstel Naleving
Europese regelgeving publieke entiteiten en daar zo veel mogelijk bij aangesloten
(zie ook hierboven). Tevens is gekeken naar de bevoegdheden die zijn opgenomen
in de Provinciewet en Gemeentewet. Daarbij is geconstateerd dat deze geen
aanwijzingsbevoegdheden kennen, doch slechts de mogelijkheid van schorsing
en vernietiging van besluiten en voor zover het gaat om medebewind de mogelijkheid
van de indeplaatsstelling.
 Ten slotte kent het regime van hoofdstuk 6A geen regresrecht zoals opgenomen
in het wetsvoorstel Naleving Europese regelgeving publieke entiteiten. Indien
lidstaat Nederland wegens de onjuiste nakoming van de verplichtingen uit de
dienstenrichtlijn door een bevoegde instantie een boete of dwangsom krijgt
opgelegd door het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen, dan voorziet
hoofdstuk 6A niet in een regresmogelijkheid zoals voorzien in artikel 7 van
het wetsvoorstel Naleving Europese regelgeving publieke entiteiten. De reden
voor deze keuze is gelegen in het tijdelijk karakter van hoofdstuk 6A. De
procedure voor het opleggen van een boete of dwangsom door het Hof van Justitie
neemt geruime tijd in beslag en op dat moment zal naar verwachting al het
wetsvoorstel Naleving Europese regelgeving publieke entiteiten in werking
zijn getreden.
 De aanwijzingsbevoegdheid is beperkt tot de fundamentele verplichtingen
van de dienstenrichtlijn zoals opgesomd in het voorgestelde artikel 59a, eerste
lid. Deze fundamentele verplichtingen omvatten de aansluiting op het elektronisch
loket, het elektronisch afwikkelen van procedures en formaliteiten op verzoek
van de dienstverrichter, het notificeren van nieuwe eisen en vergunningstelsels
en het nakomen van de verplichtingen inzake administratieve samenwerking.
In combinatie met de op grond van de Provinciewet en Gemeentewet reeds geldende
bevoegdheden inzake schorsing en vernietiging van besluiten (hetgeen zowel
de mogelijkheid omvat van het schorsen en vernietigen van individuele besluiten
zoals vergunningen, maar ook van verordeningen), kan worden gesteld dat het
voorgestelde hoofdstuk 6A het Rijk voldoende bevoegdheden krijgt om decentrale
overheden te dwingen de bepalingen uit de dienstenrichtlijn en Dienstenwet
na te leven en te waarborgen dat dienstverrichters daadwerkelijk de mogelijkheden
krijgen die de dienstenrichtlijn hen verleent.
 Artikel 2
 De leden van de SP-fractie vroegen hoe de regering motiveert dat beveiligers
en rechercheurs die via de lex silencio positivo zonder gedegen opleiding
toch een vergunning kunnen krijgen niet een mogelijk aanzienlijk risico voor
de veiligheid vormen. In reactie hierop verwijs ik naar hetgeen ik daaromtrent
heb opgemerkt naar aanleiding van de vraag van de leden van de fractie van
de SP ten aanzien van de mijnbouwvergunning (hiermee werd bedoeld de schriftelijke
toestemming van de minister van Economische Zaken bij de overdracht van de
opslagvergunning).
 
 De minister van Economische Zaken,
 M. J. A. van der Hoeven