Vreemdelingenbeleid; Verslag algemeen overleg op 2 juli 2009 over o.a. ontwikkelingen in opvangcapaciteit asiel
Staten-Generaal — Kamerstuk Verslag van een algemeen overleg
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST134903
 2009-2010
 
 19 637
 Vreemdelingenbeleid
 
 
 
 
 Nr. 
 1301
 VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
 Vastgesteld 22 september 2009
 De vaste commissie voor Justitie heeft op
2 juli 2009 overleg gevoerd met staatssecretaris Albayrak van Justitie
over:
 
 – de brief van de staatssecretaris van Justitie
d.d. 27 maart 2009 over de voorgenomen verruiming van de bevoegdheden
in het kader van het vreemdelingentoezicht (19 637, nr. 1260);
 
 
 – de brief van de staatssecretaris van Justitie
d.d. 14 april 2009 over de stand van zaken maatregelen terugkeer en reactie
op jaarverslag 2008 van de Commissie Integraal Toezicht Terugkeer (CITT) (19 637,
nr. 1263);
 
 
 – de brief van de staatssecretaris van Justitie
d.d. 25 mei 2009 over de ontwikkelingen in de opvangcapaciteit asiel
(19 637, nr. 1278);
 
 
 – de brief van de staatssecretaris van Justitie
d.d. 8 juni 2009 over de regeling eigen bijdrage asielzoekers met inkomen
en vermogen en gesprek COA/COC (31 018, nr. 50);
 
 
 – de brief van de staatssecretaris van Justitie
d.d. 15 juni 2009 over extra opvangcapaciteit in Oude Pekela (19 637,
nr. 1284);
 
 
 – de brief van de staatssecretaris van Justitie
d.d. 22 juni 2009 houdende een reactie op aanbevelingen evaluatie gendergerelateerd
vreemdelingenbeleid (19 637, nr. 1287);
 
 
 – de brief van de minister van Justitie d.d.
23 juni 2009 over het asielbeleid in Griekenland (22 112, nr. 881);
 
 
 – de brief van de staatssecretaris van Justitie
d.d. 30 juni 2009 over diverse toezeggingen inzake het vreemdelingenbeleid
(30 573, nr. 45);
 
 
 – de brief van de staatssecretaris van Justitie
d.d. 1 juli 2009 over Sri Lanka (19 637, nr. 1296);
 
 Van het overleg brengt de commissie bijgaand stenografisch verslag uit.
 
 De voorzitter van de vaste commissie voor Justitie,
 De Pater-van der Meer
 De griffier van de vaste commissie voor Justitie,
 Nava
 
 
 
 Voorzitter: De Pater-van der Meer
 
 
 Griffier: Van Doorn
 
 
 Aanwezig zijn negen leden der Kamer, te weten: Anker, Azough, Fritsma,
De Krom, De Pater-van der Meer, Spekman, Van Toorenburg, Van Velzen en Verdonk,
 
 en staatssecretaris Albayrak van Justitie, die vergezeld is van enkele
ambtenaren van haar ministerie.
 
 De voorzitter: Ik heet iedereen van harte
welkom. De spreektijd in eerste termijn is ongeveer zeven minuten. Ik zal
de sprekers daaraan houden, gezien het aantal deelnemers aan dit debat.
 
 De heer Fritsma (PVV): Voorzitter. Ik wil
dit laatste algemeen overleg over vreemdelingenzaken graag beginnen met de
opmerking dat ik het storend vind dat het kabinet heel veel belangrijke zaken
op het gebied van het vreemdelingenbeleid over het zomerreces heen tilt. Het
onderzoek naar de aanscherping van de glijdende schaal, het heffen van leges
bij het vervangen van verloren verblijfsdocumenten en het onderzoek naar de
Europaroute zijn allemaal op de lange baan geschoven. Gedane toezeggingen
worden daarmee niet nagekomen. Het kabinet doet mij een beetje denken aan
een voetbalelftal dat zo slecht speelt dat het zijn toevlucht moet nemen tot
flauw tijdrekken.
 In de brief van 30 juni wordt onder meer ingegaan op de Europaroute.
Het bestaan van een duurzame relatie dient in het vervolg te worden aangetoond
met een bewijs van samenwoning gedurende zes maanden of met het hebben van
een kind. Als het kabinet denkt dat het gebruik en misbruik van de Europaroute
daarmee is opgelost, heeft het de ernst van het probleem echt niet in de gaten.
Gezinsmigranten die via de Europaroute verblijfsrecht regelen, hoeven verder
immers helemaal nergens aan te voldoen. Zo vervalt bijvoorbeeld de gangbare
inkomenseis en hoeft men niet eens in te burgeren. Men hoeft niet aan de gangbare
leeftijdseis te voldoen en hoeft geen machtiging tot voorlopig verblijf (MVV)
te hebben. Zelfs de gangbare eis om mee te werken aan een tbc-onderzoek vervalt.
Criminelen zijn ook geholpen met de Europaroute, want ook het gangbare openbareordebeleid
vervalt natuurlijk.
 Het is dus overduidelijk dat de gangbare toelatingsvoorwaarden veel te
gemakkelijk kunnen worden omzeild en dat de Europaroute misbruik in de hand
werkt. Ik roep de staatssecretaris op om er zorg voor te dragen dat wij helemaal
van die Europaroute afkomen. Het is belachelijk dat het verblijfsrecht voor
EU-onderdanen ook automatisch geldt voor de partners van die EU-onderdanen
die zelf geen EU-nationaliteit hebben. Daarbij vind ik het belangrijk om op
te merken dat ook de minister voor WWI zich onlangs heeft beklaagd over de
Europaroute. In dat kader roep ik nogmaals op tot actie. Dat impliceerde het
interview met de genoemde minister ook.
 Een ander belangrijk punt uit de brief van 30 juni is dat de aangenomen
motie-Van de Camp inzake het ouderenbeleid, die ook door de PVV is gesteund,
niet wordt uitgevoerd. Dat is een slechte zaak. Het kabinet wijst op de periode
van drie jaar waarna gezinsmigranten niet meer afhankelijk zijn van de verblijfsgever
en een zelfstandige verblijfsvergunning kunnen krijgen. Na die drie jaar kan
je geen eisen meer stellen op bijvoorbeeld het gebied van inkomen en een intacte
gezinsband. De PVV vindt, zoals bekend, die periode van drie jaar veel te
kort. De noodzaak tot het verlengen van die termijn, wordt weer eens duidelijk
nu het kabinet zich achter die periode van drie jaar verschuilt om noodzakelijke
aanscherpingen van het vreemdelingenbeleid tegen te houden. Dat hebben wij
gezien met het niet uitvoeren van de motie-Van de Camp. Ik roep het kabinet
op om voor alle gezinsmigranten niet na drie jaar, maar pas na tien
jaar zelfstandig verblijfsrecht mogelijk te maken. Gezinsmigratie is nog steeds
massa-immigratie en dat komt ook doordat relaties vaak kort duren waarna beide
partners vaak weer nieuwe partners uit het land van herkomst halen. Dit sneeuwbaleffect
van gezinsmigratie moet worden tegengegaan. Dat kan heel goed door de termijn
waarna zelfstandig verblijfsrecht mogelijk is op te rekken van drie jaar na
tien jaar.
 Ik kom nu op de brief over terugkeer van 14 april. Ik kan het naar
aanleiding van die brief toch weer niet laten om weer het megaprobleem van
het procedurestapelen aan de orde te stellen. Het kabinet wil dit tegengaan
door de vreemdeling alles mede te delen omtrent een mogelijke verblijfsaanvraag.
Wanneer de vreemdeling dat nalaat en nadien alsnog een reguliere verblijfsaanvraag
indient, zo lezen wij, zal die in beginsel worden afgewezen. Dit is een veel
te zwak plan waaruit blijkt hoe naïef het kabinet ook tegen dit probleem
aankijkt. De staatssecretaris kent toch ook de telefoonboekdikke dossiers
van vreemdelingen die letterlijk aan de gang blijven met het steeds weer opnieuw
indienen van verblijfsaanvragen? Vaak zitten er in één dossier
verschillende verblijfsaanvragen op medische gronden. Elke keer als er gezondheidsklachten
worden aangevoerd, wordt er weer een ellenlange procedure in gang gezet. Die
gaat nooit snel, want de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) moet steeds
een medisch adviseur onderzoek laten doen. Ook als het allemaal wel meevalt
met de gezondheid van de vreemdeling, weet je dat pas maanden later.
 Er worden ook aan de lopende band procedures opgestart op grond van hier
geboren kinderen, hier gevonden partners, bijzondere individuele omstandigheden
en ga zo maar door. Ook het voorbeeld waarmee de heer De Krom in de media
kwam, illustreert dit. Dat is terecht aangekaart. Als ergens een verblijfsaanvraag
op valt te beginnen, of het nu op grond van mensenhandel is of op grond van
medische omstandigheden, zullen vreemdelingen en vooral hun advocaten het
niet nalaten om de zaak weer te traineren en op te rekken met het procedurestapelen.
Erken dat nu eens, zou ik de staatssecretaris willen vragen, en zorg ervoor
dat het procedurestapelen eindelijk afloopt.
 Ik kom nu op het voornemen van het kabinet op criminelen vast te zetten
of uit te zetten. Dit klinkt natuurlijk mooi, maar het kabinet kan het nooit
waarmaken doordat de regels nu zo zijn dat die criminelen helaas niet erg
lang in vreemdelingenbewaring kunnen worden gehouden. De staatssecretaris
heeft zelf aangegeven dat 85% van de vreemdelingen die in 2008 in bewaring
zijn gesteld weer op vrije voeten moest worden gesteld. Ook hier wreekt het
procedurestapelen zich weer. Als je een nieuwe verblijfsaanvraag indient,
heb je immers weer verblijfsrecht. Dan kun je weer uit vreemdelingenbewaring
en je verblijfsaanvraag hier afwachten. Ook hier komt dat vervelende procedurestapelen
weer terug. Hoe ziet de staatssecretaris de tegenstrijdigheid dat je niet
iedereen vast kunt houden, dat je niet iedereen lang in vreemdelingenbewaring
kunt houden?
 
 De heer De Krom (VVD): Voorzitter. Ik dank
de staatssecretaris hartelijk voor haar brief van 1 juli waarin wordt
ingegaan op de cijfers uit het migratiefactsheet dat ik haar in debat van
13 mei heb geleverd. Ik vind het een prestatie dat het ministerie anderhalve
maand nodig heeft om één A4’tje met een paar getalletjes
te verifiëren en te bekijken of dat al dan niet klopt. Dat is al indrukwekkend.
De reactie is precies zoals ik had verwacht dat die zou zijn, namelijk dat
het gaat over de beeldvorming en niet zozeer over de cijfers. Die cijfers
kloppen eigenlijk allemaal wel, op twee na. De staatssecretaris probeert uit
alle macht – ik heb dat het halfjaar dat ik deze portefeuille doe niet
anders meegemaakt – het beeld bij te draaien door te zeggen dat het
allemaal wel meevalt met de stijging van het aantal asielzoekers en met de
immigratie. Dat kan je hardnekkig proberen, ondanks een collega in het kabinet
die wel heel hard aan de bel trekt. Minister Van der Laan zegt dat de gezinsmigratie
echt uit de hand loopt en dat er een stop moet worden gezet op
de import van bruiden. Dat heb ik hem heel duidelijk horen zeggen. Er is dus
in elk geval één bewindspersoon in het kabinet die kennelijk
wel gevoel heeft voor de problematiek waar wij vandaag de dag mee kampen.
Bij deze staatssecretaris zie ik daar echter nog geen spoor van terug. Ondertussen
worden asielzoekers weer opgevangen in tenten en komt er een asielboot in
Den Haag. Wellicht kan de staatssecretaris dat bericht even bevestigen. Wij
zitten ook nog steeds met grootschalige fraude, grootschalig bedrog, grootschalige
illegaliteit, et cetera.
 Ik loop even kort een paar puntjes uit die brief langs. De staatssecretaris
schrijft op bladzijde 1 dat het beleid selectief is omdat het alleen is gericht
op migranten die een bijdrage kunnen leveren aan de economische ontwikkeling.
Dat is gewoon onjuist. Dat begint al met het generaal pardon. Dat had een
heel andere doelstelling. Dat was daar helemaal niet op gericht. Vorig jaar
waren er 4000 ingewilligde MVV-aanvragen meer dan het jaar daarvoor. Het aantal
eerste asielaanvragen is sinds vorig jaar gestegen met ongeveer 7000. Wat
zij daar schrijft, klopt gewoon niet. Het is feitelijk gewoon onjuist.
 De staatssecretaris schrijft eigenlijk ook op bladzijde 1 van die brief
dat die cijfers eigenlijk wel kloppen. Zij schrijft dat zij de juistheid van
de cijfers van CBS of die van het ministerie van Justitie niet betwist. Daar
heb ik uitsluitend gebruik van gemaakt. Er is een paragraafje over het migratiesaldo.
Daar staat ook niets in waaruit blijkt dat de cijfers niet zouden kloppen.
Zij doet alsof wij conclusies hadden verbonden aan de cijfers op dat factsheet.
Dat hebben wij helemaal niet gedaan. Wij hebben die cijfers alleen maar geconstateerd.
Zij heeft een heel betoog opgeschreven over dingen waarover ik helemaal niets
heb gezegd. Ook de cijfers onder het kopje «niet-westerse immigranten»
kloppen gewoon. De staatssecretaris betwist dat ook niet en doet daar dus
niet veel aan af.
 Op bladzijde 4 heeft zij een punt. Er staat dat het totaal aantal asielverzoeken
in 2006 geen 10 000 maar 14 500 betrof. 2006 had 2007 moeten zijn.
Dat was een typefout. Daar heeft zij gelijk in. Dat geef ik ruiterlijk toe.
Het puntje daarop klopt ook. Op mijn factsheet had moeten staan «verdubbeling
van het aantal eerste asielaanvragen». Dat is dan uit de wereld. De
rest van dat factsheet klopte dus gewoon.
 
 De heer Fritsma (PVV): Ik heb één
vraag aan de VVD-fractie over die cijfers. Het is inderdaad triest dat alle
immigratierecords worden gebroken, op alle fronten. Erkent u dat dit mede
door de VVD komt, mijnheer De Krom? De VVD-fractie heeft immers ingestemd
met de openstelling van de Nederlandse arbeidsmarkt voor bijvoorbeeld Polen.
Dat heeft een stortvloed van Polen opgeleverd die in deze zware economische
tijden met onze bouwvakkers moeten concurreren. Erkent u dat de VVD-fractie
debet is aan de toegenomen migratie doordat hier tienduizenden Oost-Europeanen
naartoe komen?
 
 De heer De Krom (VVD): De VVD kan zich heel
goed herinneren dat onder de kabinetten-Balkenende I, II en III voor het eerst
sinds jaren een trendbreuk is gerealiseerd met betrekking tot asiel en migratie.
Dat is gewoon terug te vinden. Uw collega Wilders zal zich dat goed kunnen
herinneren, want hij zat doen nog in onze fractie. Uw stelling dat Polen concurreren
om baantjes houdt geen stand. U had er gisteren bij moeten zijn, toen een
uitstekend onderzoek van Forum werd aangeboden waarin precies staat wat de
stand van zaken met betrekking tot de Polen is. Uit dat onderzoek blijkt in
elk geval niet dat er sprake is van concurrentie. De reden dat Polen hier
zijn, is dat werkgevers geen andere mensen kunnen krijgen of mensen die niet
willen of kunnen werken. Daarom zijn zij hier. Ik vind dat wij moeten ophouden
met Polenbashing.
 Ik zeg overigens niet dat er geen problemen zijn, want die zijn er wel.
Wij hebben voorstellen gedaan op dat terrein, bijvoorbeeld het invoeren van een ingroeimodel sociale zekerheid, het verplicht stellen van het volgen
van inburgeringscursussen en het aanpakken van illegaliteit. Er zijn reële
problemen en wij vinden dat daar iets aan moet worden gedaan. Ik roep het
kabinet op dat te doen. Wij zullen het kabinet in de procedurevergadering
van de commissie voor WWI om een reactie op het rapport over Polen vragen.
Minister Donner heeft tot nu toe dat de Kamer niet anders geïnformeerd
dan dat de Polen niet blijven, maar 20% blijft wel. Ik hoor net dat
dit verzoek al is gedaan.
 
 De heer Fritsma (PVV): Wat u zegt, vind ik
een beetje vreemd. Tienduizenden Nederlandse bouwvakkers verliezen hun baan.
Die cijfers zijn bekend. Op hetzelfde moment hebben wij hier tienduizenden
Polen in de bouwsector. Natuurlijk is er sprake van verdringing op de arbeidsmarkt.
Dat kunt u toch niet ontkennen?
 
 De voorzitter: Wacht even, wij gaan nu niet
over de arbeidsmarkt discussiëren. Uw vraag in eerste instantie was een
andere.
 
 De heer Fritsma (PVV): Dan houd ik mij vast
aan mijn beginvraag, waar ik nog geen helder antwoord heb gekregen. Heeft
de VVD-fractie geen spijt dat zij heeft ingestemd met de openstelling van
de arbeidsmarkt, mede waardoor wij nu die gigantische instroom hebben en de
immigratierecords worden gebroken? Dat geldt ook voor Roemenië en Bulgarije.
De VVD-fractie heeft ingestemd met de toetreding van Roemenië en Bulgarije
tot de EU waardoor ook mensen uit die landen straks op de arbeidsmarkt komen.
Dat hebben wij ook aan de VVD te danken. Heeft de VVD-fractie daar niet een
beetje spijt van?
 
 De heer De Krom (VVD): Mijn linkerbuurvrouw
begint het leuk te vinden. Dan gaat het debat niet de goede kant uit.
 
 De voorzitter: Het ging over de vraag van
de heer Fritsma in eerste instantie.
 
 De heer De Krom (VVD): Ik doe aan dit verhaal
niet mee. Ik vind het onjuist om te stellen dat de werkloosheid in Nederland
aan buitenlanders te wijten is. Dat is ook niet aantoonbaar. Wat de PVV stelt
is te simpel, te gemakkelijk en te kort door de bocht. Die conclusie kan ook
op basis van dit onderzoek gewoon niet worden getrokken. Ik raad u aan dat
onderzoek toch even door te lezen, mijnheer Fritsma.
 Ik sla de rest van de brief over en kom op de conclusies.
 
 De heer Spekman (PvdA): Ik dacht dat er nog
iets over de cijfers kwam, daarom wilde ik u laten uitpraten. Een hoop van
de zaken en cijfers die wij nu zien betreffen consequenties van keuzes die
in verleden zijn gemaakt. Los van de discussie tussen u en de heer Fritsma,
ben ik wel gefascineerd door uw fascinatie voor cijfers. U zegt dat de cijfers
over het migratiesaldo allemaal correct zijn. Daarin staat ook dat de cijfers
worden beïnvloed door het aantal Nederlanders dat ervoor kiest om Nederland
te verlaten. Houdt u er nu een pleidooi voor dat meer Nederlanders uit Nederland
moeten vertrekken? Dan zijn de cijfers immers goed en is het probleem opgelost.
Dat is toch een beetje de toon van uw betoog?
 
 De heer De Krom (VVD): Ik vind het wel schattig
als partijgenoten het voor hun bewindspersoon opnemen. Dat is een aandoenlijk
gezicht. U doet dat met verve, mijnheer Spekman. Maar poetst u de zaken nu
gewoon niet onder tafel. De immigratie en de asielverzoeken lopen op. Waarom
hebben wij anders die tenten nodig en zegt minister Van der Laan dat het uit
de hand loopt? Dat is ook een partijgenoot van u. Waar bent u nu toch mee
bezig? U blijft elke keer maar die punten wegpoetsen. Ik vind
dat echt onvoorstelbaar. Het is precies wat deze partijgenoot, de staatssecretaris,
ook doet.
 
 De heer Spekman (PvdA): Het valt mij gewoon
op dat u geen antwoord geeft op de vragen over de keuzes die in het verleden
zijn gemaakt, ook onder de verantwoordelijkheid van de VVD. Die keuzes hebben
consequenties voor de instroom nu. Dat is onder andere het betoog van de heer
Fritsma. Ik sta er nog steeds achter, maar ik loop er ook niet van weg. U
bent gefascineerd door cijfers. U bent blijkbaar niet geïnteresseerd
in de vraag om wie het gaat. Het gaat er alleen maar om dat de getalletjes
deugen. Ik zeg dat onderdeel van de getalletjes het feit is dat er nu minder
Nederlanders vertrekken naar het buitenland. Daar reageert u niet op.
 
 De heer De Krom (VVD): Heb ik dat ooit bestreden
dan?
 
 De heer Spekman (PvdA): Jawel.
 
 De heer De Krom (VVD): Nee, dat heb ik nooit
bestreden. Het staat zelfs in mijn eigen factsheet. Het staat er gewoon in.
U probeert het beeld maar weg te draaien dat het uit de hand aan het lopen
is. Uw eigen minister Van der Laan doet dat niet. Maar in deze commissie gebeurt
dat elke keer wel. Ik begrijp gewoon niet waarom u dat doet.
 
 De voorzitter: En ik denk dat u nu doorgaat
met uw betoog, mijnheer De Krom.
 
 De heer Spekman (PvdA): Voorzitter, dit was
een tegenvraag.
 
 De voorzitter: Daar mag u straks op reageren.
Daar krijgt u de ruimte voor.
 
 De heer De Krom (VVD): Wij hebben gebruik
gemaakt van de cijfers die zijn geleverd door het CBS en door het ministerie
van Justitie zelf. Dan komt er weer zo’n beeldvervormend verhaal dat
het allemaal niet in de context staat en dit en dat. Cijfers liegen niet,
mevrouw de staatssecretaris. U hebt gewoon een probleem en dat wordt in de
eerste plaats onderkend door uw eigen partijgenoot en collega, minister Van
der Laan. Die heeft daar wel oog voor. De vraag is nu of het kabinet daar
nog iets mee gaat doen. Mijn conclusie is dat ik alles handhaaf wat ik over
die cijfers heb gezegd. Ik zie geen enkele reden, niet in de brief en ook
niet in de cijfers, om waar dan ook op terug te komen. Bovendien worden die
cijfers ook gesteund en gestaafd door het kostenplaatje dat op tafel ligt.
Daar ben ik de vorige keer ook al op ingegaan. Alle kosten gaan omhoog, behalve
die voor het uitzetbeleid want daar wordt op bezuinigd. Als u dat niet gelooft,
mijnheer Spekman, heb ik een staatje voor u. Leve minister Van der Laan, zou
ik tegen de staatssecretaris willen zeggen.
 Nu boter bij de vis. Wat gaat het kabinet nu doen om dit probleem op te
lossen? De staatssecretaris kan wel blijven hangen in gezeur over beeldvorming,
maar daarbuiten zijn problemen die zij moet aanpakken. Daar wachten wij nog
steeds op. Tot nu toe hebben wij alleen maar gezien dat alle voorstellen die
onder andere de VVD-fractie op tafel heeft gelegd, eraf worden geveegd.
 Ik wil nog een korte opmerking maken over de asielzoekerscentra (azc’s).
Ik heb gesproken met een aantal mensen in de gemeente Grave, onder wie de
politie. Het aantal geweldsincidenten binnen het azc in Grave – dat
is geloof ik niet het enige, want in Vught en Middelburg speelt hetzelfde –
neemt toe. Dat heeft een heleboel oorzaken, maar de conclusie is dat de beveiliging
volstrekt onvoldoende is. Is dit bij de staatssecretaris bekend? Wat denkt
zij hieraan te gaan doen? Volgens mijn informatie wordt er nauwelijks opgespoord,
vervolgd en veroordeeld, laat staan ongewenst verklaard en uitgezet.
Hoeveel geweldsincidenten zijn er per jaar in azc’s? De gemeente Grave,
een gemeente van 13 000 inwoners, heeft berekend dat zij uit gemeentelijke
budgetten ongeveer € 250 000 per jaar kwijt is. Dat is een
hoop geld. Dat gaat bijvoorbeeld naar het inschrijven bij de gemeente van
inwoners van het azc. Dat kost veel meer tijd dan normaal. Er moeten tolken
worden ingehuurd en er moet onderwijs aan kinderen worden verzorgd. Daarnaast
zijn er kosten voor beveiliging. De totale kosten zijn ongeveer € 250 000.
Dat is een hoop geld voor een kleine gemeente. Hoeveel kosten die zijn verbonden
aan een azc worden op de gemeenten afgewenteld? De staatssecretaris heeft
nu een tekort aan opvangplaatsen. Dat is natuurlijk geen wonder nu de aantallen
zo oplopen. Als zij niet alle kosten voor haar rekening neemt, kan zij er
verzekerd van zijn dat gemeenten er helemaal geen zin in hebben.
 Ik ben nog lang niet klaar voorzitter.
 
 De voorzitter: Dat is jammer, want uw tijd
is bijna om.
 
 De heer De Krom (VVD): Dan ga ik nog even
gezellig door.
 
 De voorzitter: Nee, want ik heb aan het begin
gezegd dat ik iedereen aan zijn tijd zou houden, gelet op het aantal sprekers
dat zich heeft gemeld.
 
 De heer De Krom (VVD): U hebt gelijk voorzitter.
Ik zal het kort houden. Een nieuw generaal pardon komt eraan. Burgemeesters
worden nu alweer geconfronteerd met protesten en demonstraties voor het blijven
van uitgeprocedeerde asielzoekers. Je kunt op de vingers natellen dat dit
vroeger of later weer deze kant uitkomt. Kan de staatssecretaris garanderen
dat er geen enkele vorm van een generaal pardon meer komt? Dan kunnen wij
daar namelijk duidelijk over zijn.
 Mijn slotopmerking betreft de B9-regeling. Ons heeft informatie bereikt
dat er inmiddels op grote schaal misbruik wordt gemaakt van deze regeling.
De B9-regeling is een belangrijke regeling. Dat vinden wij ook en wij staan
er daarom achter. Het aantal gevallen en aangiften neemt echter hand over
hand toe. Er zijn zelfs, zo heb ik uit betrouwbare bron vernomen, mensen die
uitgeprocedeerd zijn en al jaren in Nederland wonen die nog een keer aangifte
doen. Dat is aantrekkelijk. Als je aangifte doet, krijg je immers een tijdelijk
pasje en huisvesting. Als het onderzoek langer dan drie jaar duurt, mag je
bovendien blijven.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Wat is de bron
van die informatie?
 
 De voorzitter: Dat is een brief die niet geagendeerd
is voor dit overleg.
 
 De heer De Krom (VVD): Ik zal u dat in vertrouwen
melden, staatssecretaris.
 
 De voorzitter: Nee. Hierover is een brief
toegezegd aan de Kamer, maar die is niet geagendeerd. De griffier zal het
even nakijken.
 
 Mevrouw Van Velzen (SP): U spreekt over misbruik
van de B9-regeling op grote schaal, mijnheer De Krom. Als dat het geval is,
kan de staatssecretaris die mensen toch gewoon laten oppakken en uitzetten?
Je gaat dan niet drie jaar in Nederland op een onderzoek zitten wachten. Als
er sprake is van misbruik of fraude, heb ten onrechte gebruik gemaakt van
die regeling en geldt de regel «uitzetten».
 
 De heer De Krom (VVD): Dat is ook het argument
dat ik hoor. Ik heb mijzelf ook afgevraagd hoe dat mogelijk is. Als je een
valse aangifte doet, wordt de procedure afgebroken en dan ga je eruit. Zo
simpel zou het moeten zijn. Het punt is echter dat het heel moeilijk is om
te bewijzen dat een aangifte vals is, misschien wel net zo moeilijk
als het bewijzen dat de aangifte niet vals is. In de praktijk leidt dit tot
een nieuwe stapeling en een nieuwe ontsnappingsroute om te voorkomen dat je
het land moet verlaten.
 
 Mevrouw Van Velzen (SP): Als het dan zo moeilijk
is om misbruik aan te tonen, hoe weet u dan zo zeker dat er op grote schaal
misbruik wordt gemaakt? U wilt hier uw bronnen niet kenbaar maken, maar ik
vraag mij dan wel af waar het verhaal vandaan komt.
 
 De heer De Krom (VVD): Ik ga hier niet vertellen
waar het verhaal vandaan komt. Ik wil het de staatssecretaris in vertrouwen
vertellen, maar ik zeg het niet hier aan tafel.
 
 De voorzitter: Dat kan zo niet. Wij kunnen
niet hier in een openbaar debat dit soort opmerkingen maken. Er is een brief
over de B9-regeling of die is in elk geval toegezegd. Die is niet geagendeerd.
En wij gaan al helemaal geen zaken op tafel leggen afkomstig uit vertrouwelijke
bronnen die u alleen in vertrouwen aan de staatssecretaris wilt melden. Daar
gaan wij dan niet over debatteren.
 
 De heer De Krom (VVD): Dan doe ik het anders,
dan wil ik een paar vragen stellen aan de staatssecretaris. Dat mag wel.
 
 De voorzitter: Dat kunt u sowieso doen, schriftelijk.
 
 De heer De Krom (VVD): Dat mag hier ook, toch?
 
 De voorzitter: Ja. U mag dat hier wel doen,
maar dan moet u wel uw bronnen melden.
 
 De heer De Krom (VVD): Ik beperk mij nu tot
vragen. In hoeveel gevallen bestaat er een vermoeden van fraude met de B9-regeling?
Kan de staatssecretaris de Kamer informeren over het profiel van de mensen
die aangifte doen? Hoeveel aangiften eindigen in een verblijfsvergunning,
et cetera? De VVD-fractie wil graag het naadje van de kous weten.
 
 De heer Anker (ChristenUnie): Ik heb twee
vragen. De eerste betreft de gemeenten en de azc’s. Ik weet best dat
niet altijd makkelijk is voor een gemeente om draagvlak te vinden voor vestiging
van een azc. Ik ken echter ook gemeenten die het heel graag willen vanwege
de werkgelegenheid die een azc oplevert. Bent u bereid om de staatssecretaris
de extra kosten die een gemeente maakt in relatie te brengen tot de opbrengst
die het centrum heeft voor de inwoners in de vorm van werkgelegenheid?
 Ik vind het heel vervelend dat u nu met dat B9-verhaal komt. Wij hebben
ongeveer een maand geleden een uitgebreid algemeen overleg gevoerd over de
B9-regeling. Het punt daar was dat wij mensenhandel een groot probleem vinden
en de aangiftebereidheid omhoog willen hebben. De Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken
(ACVZ) stelde in een advies dat daartoe het tijdelijk verblijf moet worden
opgerekt. De staatssecretaris heeft dat niet gedaan. Op dat moment heb ik
helemaal niets van u gehoord, wel van uw collega Teeven. Ik heb echter niets
gehoord over de verhalen die u nu uit de lucht grijpt uit bronnen waarover
wij niet kunnen beschikken. Als je nu zo laat als spuit elf komt aanzetten,
moet je ook man en paard noemen want dit wordt gewoon heel vervelend.
 
 De heer De Krom (VVD): Het antwoord op uw
eerste vraag is nee. Vraagt u dat zelf maar. Het antwoord op uw tweede vraag
is: die informatie hadden wij toen nog niet.
 
 De voorzitter: Wij gaan hier nu niet over
door, mijnheer Anker.
 
 De heer Anker (ChristenUnie): Een maand geleden
was het probleem dat wij te weinig aangiften hadden en nu komt de heer De
Krom met het verhaal dat er ontzaglijk veel misbruik wordt gemaakt van de
regeling. Dan wil ik wel dat hij zijn werk goed doet en met een volledig verhaal
komt.
 
 De voorzitter: Wij zoeken het uit.
 
 De heer De Krom (VVD): Het zou helpen als
de staatssecretaris de vragen zou beantwoorden.
 
 De voorzitter: Het zou ook helpen als wij
ons nu gingen beperken. Ik geef het woord aan mevrouw Van Velzen voor haar
bijdrage in eerste termijn.
 
 Mevrouw Van Velzen (SP): Voorzitter. Ik heb
gisterenavond een hele berg brieven van de staatssecretaris mogen ontvangen
die vandaag op de agenda staan. Ik wil haar daarvoor danken. Ik had eigenlijk
niets te doen, dus het kwam goed uit. Dit is ook bedoeld als steun aan de
heer Anker. Ik weet dat hij straks ook zijn ongenoegen zal uiten over het
feit dat wij weer zo laat stukken hebben gekregen.
 Een van de stukken vond ik verbazingwekkend, namelijk het rapport van
de Commissie Integraal Toezicht Terugkeer (CITT) over 2008. Zij zegt dat ambtelijk
een «sense of urgency» ten aanzien van terugkeer ontbreekt. Tegelijkertijd
lees ik in alle stukken van de staatssecretaris dat de terugkeer van vreemdelingen
de hoogste prioriteit heeft. Een van beide is dus verkeerd geïnformeerd.
Kan de staatssecretaris aangeven wat de commissie verkeerd ziet als zij met
zo’n harde conclusie komt?
 De staatssecretaris komt met een hele lijst met voorgenomen uitbreidingen
van bevoegdheden wat betreft identiteitsvaststelling. Die is heel interessant.
Op een heleboel punten moet de wet worden gewijzigd. Ik ben benieuwd wanneer
zij met die wetswijzigingen gaat komen.
 Wat betreft terugkeer lijkt het beeld te ontstaan dat geannuleerde vluchten
vooral ontstaan doordat vreemdelingen nog een nieuwe aanvraag doen als zij
al op de vliegtuigtrap staan. Dat gebeurt ook. Ik zie echter ook dat ambassades
op het laatste moment weigeren om reisdocumenten te verstrekken of, wat ik
nog ernstiger vind, dat pas op de vliegtuigtrap blijkt dat de vreemdeling
in kwestie dagen eerder een voorlopige voorziening heeft gekregen. Dat laatste
slaat terug op de wijze waarop de overheid werkt. Er is dan dus sprake van
een administratie die niet op orde is, chaos, en daarmee onnodig geannuleerde
vluchten. Dat concludeert de commissie ook in haar bewoordingen. Zij stelt
een nader onderzoek in. Ik wil graag de uitkomsten daarvan ontvangen van de
staatssecretaris.
 Wij hebben eerder gesproken over de tentenkampen van staatssecretaris
Albayrak. Nu blijkt dat ook in Laren, naast Gilze en Oude Pekela, dit soort
tentenkampen wordt opgericht. Ik begrijp het nog steeds niet. De prognoses
voor de instroom waren hoger dan wat nu is binnengekomen. Wat is er nu misgegaan?
Ik wil nog steeds graag een goede analyse horen voor de noodzaak om die tenten
te plaatsen en de wijze waarop dat in de toekomst kan worden voorkomen. De
staatssecretaris heeft beloofd dat de tentenkampen tijdelijk zijn, voor een
periode van acht maanden. Ik heb echter de vergunningaanvragen gezien. In
Oude Pekela is een aanvraag gedaan voor een tentenkamp voor de periode van
een jaar. Is dat nu gewoon ambtelijke stroefheid? Als een vergunning voor
een jaar is afgegeven, is die termijn van acht maanden dan wel hard? Gaat
de staatssecretaris zich daaraan houden? Hoe gaat zij in de tussentijd zorgen
voor structurele opvanglocaties zodat dit soort noodoplossingen tot het verleden
kan gaan behoren? Ik herinner haar aan de uitspraak van de hoogste baas van
het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA), mevrouw Nurten
Albayrak, van twee jaar geleden, toen de gemeente Laren besloot om het asielzoekerscentrum
Crailo te heropenen. In een persbericht van het COA is te lezen: «Maar
de raad heeft ingezien dat ons verzoek om heropening niet alleen een zakelijke
vraag was, maar ook een humane. We kunnen asielzoekers tenslotte niet op straat
laten of in tenten onderbrengen», aldus een verheugde algemeen directeur
van het COA. Wat is er nu gebeurd? Kan de staatssecretaris reageren op deze
uitspraak van de andere mevrouw Albayrak? Ik ga volgende week overigens een
bezoek brengen aan een van die tentenparadijzen, dat in Oude Pekela. Ik dank
haar voor de uitnodiging.
 Mijn volgende punt is het asielbeleid van Griekenland. De staatssecretaris
is daar op bezoek geweest. Wij zouden een verslag met foto’s krijgen.
Dat verslag is inmiddels binnen, maar het is erg summier. De foto’s
kon ik wel missen, maar de inhoud is beperkt: zaken als afspraken, waarborgen
en toezicht staan er niet in. Wat zijn de waarborgen dat Griekenland zich
gaat houden aan de afspraken die het met de staatssecretaris heeft gemaakt?
Hoe gaat zij daar toezicht op houden? Wat gebeurt er bijvoorbeeld met vluchtelingen
die nu, volgens haar verslag, op het vliegveld een asielaanvraag hebben gedaan
nadat zij de luchthaven hebben verlaten? Worden zij dan op straat geschopt
of komen zij onder onacceptabele detentieomstandigheden te verblijven? Hoe
garandeert de staatssecretaris dat de asielaanvragen nu wel zorgvuldig afgehandeld
gaan worden? Wat is de stand van zaken wat betreft het Griekse voornemen om
het hoger beroep voor asielaanvragen af te schaffen?
 Wij hebben gisterenavond een berg stukken ontvangen, onder andere over
Griekenland, waaronder antwoorden op Kamervragen. Die zijn allemaal heel actueel,
tot 30 juni aan toe. Dat is prachtig. Het valt mij echter wel op dat
aan een zeer belangwekkend rapport, namelijk dat van het Comité ter
Preventie van Foltering van de Raad van Europa (Antifolter Comité),
helemaal geen woord wordt gewijd. Dat rapport, waarvan de inkt alweer lang
en breed is opgedroogd, liegt er niet om. Er wordt in gesteld dat personen
die in Griekenland in detentie belanden een aanzienlijk risico lopen op mishandeling,
dat er nog steeds geen sprake is van een structurele of systematische aanpak
van de problemen door de Griekse autoriteiten, dat de detentieomstandigheden
onverminderd onacceptabel zijn en dat de Griekse autoriteiten al sinds 1997
alle aanbevelingen van het comité negeren. Naar deze situatie wil deze
staatssecretaris 1100 vreemdelingen terugsturen. Zij schermt tijdens haar
rondreis door andere Griekenland met het interstatelijk vertrouwensbeginsel.
Als dit soort conclusies van het Antifolter Comité niet alleen door
Griekenland, maar ook door haar worden genegeerd, heb ik daar geen vertrouwen
in. VluchtelingenWerk Nederland stelt op basis van de informatie die Griekenland
aan het Verenigd Koninkrijk heeft gegeven – er loopt een zaak bij het
Europees Hof voor de Rechten van Mens – dat blijkt dat ook na de door
Griekenland ingevoerde nieuwe wetgeving, Griekenland niet voldoet aan de minimumnormen
die in de Procedurerichtlijn en de Kwalificatierichtlijn worden gegeven. Ik
hoor daar graag een reactie op. Ik vraag de staatssecretaris om haar ogen
open te doen voor de asielpraktijk. De asielpraktijk in Griekenland deugt
niet. Met haar opstelling helpt zij niemand anders dan zichzelf. Wat de SP
betreft is er nu meer dan ooit reden om het overdragen van vreemdelingen aan
Griekenland op te schorten, zoals ook de Europese Commissie voorstelt.
 Iedereen heeft de beelden over Sri Lanka op de televisie gezien. Het mag
duidelijk zijn dat daar sprake is van een humanitaire noodsituatie. De VN-vluchtelingenorganisatie
UNHCR luidt de noodklok op een niet mis te verstane wijze. De staatssecretaris
reageert daar als volgt op: «Ik heb onvoldoende andere informatie die
de berichtgeving van de UNHCR bevestigt.» Dit is niet de eerste keer
dat zij de berichten van de UNHCR niet serieus neemt en daar heb ik moeite
mee. Het is niet zomaar een of ander actieclubje dat wat beweert. Ik wil –
ik neem aan dat de staatssecretaris dat kan toezeggen –
dat de mensen die mogelijk gevaar lopen niet worden teruggestuurd. Bovendien
wil ik dat zij gaat voorzien in specifieke criteria zodat er een extra zorgvuldige
toets voor asielverzoeken van Tamils uit Sri Lanka komt, dat zij de Kamer
daarover bericht en dat zij tot die tijd afziet van onomkeerbare beslissingen
wat betreft deze specifieke groep asielzoekers.
 Wij betreuren het dat de herijking wat betreft kinderen in het vreemdelingenbeleid
pas in het najaar komt. Die had er nu moeten zijn. De nood is hoog en ik heb
zelfs de indruk dat de situatie voor minderjarigen in de opvang aan het verslechteren
is.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Voorzitter. Ik
heb deze staatssecretaris al eens eerder aangeboden om haar te adviseren.
Ik herhaal dat aanbod vandaag. Zij is nu twee jaar en vier maanden in functie
en dan kunnen bepaalde dingen gewoon niet meer. Dan moet je de eerste concrete
resultaten kunnen zien van het werk dat zij heeft gedaan. Daarnaast moet duidelijk
zijn wanneer eventuele wetswijzigingen die in de planning staan voor het komende
jaar en acht maanden op de agenda van de Kamer komen. Anders wordt het helemaal
niets. Om te voorkomen dat aan het eind van deze kabinetsperiode de ambtsperiode
van de staatssecretaris te boek komt te staan als mislukt, doe ik haar vandaag
een aantal adviezen aan de hand. De belangrijkste boodschap is: concrete resultaten.
De concrete resultaten van de eerste 2,5 jaar willen wij nu zien en wij willen
weten wat er de komende periode nog staat te gebeuren, wat wanneer op de planning
staat. En staatssecretaris, terugverwijzen naar een vorige kabinetsperiode
of de periode daarvoor of daarvoor is echt achter de terug. Twee jaar en vier
maanden, dat is de verantwoordelijkheid van de staatssecretaris voor wat er
nu allemaal wel en – dat kan ik beter zeggen – niet gebeurt.
 In de eerste brief staat dat de staatssecretaris een aantal wetswijzigingen
wil doorvoeren. Zij gaat de Kamer informeren over de voorgenomen wetswijzigingen.
Ik wil graag weten wanneer die op de agenda van de Kamer staan.
 De tweede brief betreft het rapport van de CITT. Daarin staat op pagina
1 dat er een toename is van het aantal personen dat aantoonbaar uit Nederland
vertrekt via de vertrekprocedure van de Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V).
Ik dacht: weet je wat, ik pak de Rapportage Vreemdelingenketen er eens bij
en ik ga daar eens even in kijken. Ik verzoek de staatssecretaris te kijken
naar pagina 28, in het bijzonder naar grafiek 4.4, en eens te vertellen waarom
daar heel duidelijk een afname staat van het aantal teruggekeerden via DT&V,
van het aantoonbaar vertrek vanuit Nederland. Ik zie daar een daling van ongeveer
20%. Ik hoor graag een uitleg van de staatssecretaris.
 Ik heb de bijlage bij de brief voor mij. In de bijlage over het overzicht
van terugkeermaatregelen staat een heleboel terugkeermaatregelen. Bij punt
1 staat dat er een bestuursakkoord is. Wat staat daarin en wat zijn de concrete
resultaten ervan? Vergroting van herintegratieondersteuning bij terugkeer
wordt uitgebreid. Wij gaan punt 3 bespreken en punt 4 zijn er sinds 2006 onderhandelingsmandaten
verstrekt.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Sorry, ik kan het
niet meer volgen. Om welk bestuursakkoord gaat het?
 
 De voorzitter: Kunt u even aangeven op welke
brief u doelt, mevrouw Verdonk?
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Het gaat om de
bijlage bij de brief van ministerie van Justitie waarin het Directoraat-Generaal
Wetgeving, Internationale Aangelegenheden en Vreemdelingenzaken ...
 
 De voorzitter: Het nummer van die brief is
handig, mevrouw Verdonk.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Dat is 5597444/09.
 
 De voorzitter: Gaat u door.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Dan kom ik bij
punt 5. De rol van de minister van Buitenlandse Zaken wordt versterkt. Ook
een heel sterk punt. Bij punt 6 wordt er een procedure vormgegeven en bij
punt 7 wou ik graag weten – ik pak alleen even de eerste pagina –
wat nu de concrete resultaten zijn. Er staat namelijk werkelijk helemaal niets
in.
 Ik ga nog even terug naar het rapport van de CITT. Wat staat er op pagina
17 van dat rapport? Dat is vreemd. Wij hebben een bijna lege inrichting voor
vreemdelingendetentie in Alphen aan de Rijn staan. Wat staat erin? Het blijkt
dat heel vreemdelingen in een andere penitentiaire inrichting zitten. Dat
levert allerlei problemen op als mensen terugmoeten, want dan moeten zij eerst
worden gezocht. Dan krijg je inderdaad situaties dat mensen op de trap van
het vliegtuig staan en hun papieren niet in orde blijken te zijn. Dat is heel
logisch. Waarom zitten die mensen met een straf van korter van vier maanden
niet gewoon in Alphen aan de Rijn? Waarom is dat? Zij horen daar te zitten,
zegt het Procesprotocol Vreemdelingen in de strafketen (VRIS) volgens de CITT
op pagina 17 bovenaan.
 
 Mevrouw Van Velzen (SP): Zij kunnen daar niet
zitten, want het lekt daar.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Het lekt daar.
Nou als alle cellen in gebruik worden genomen die niet lekken, schieten wij
al op.
 De derde brief betreft een zeer nietszeggende notitie van de staatssecretaris.
Ongelofelijk. En dan hebben wij het over zo’n belangrijk onderwerp als
de asielinstroom. Ik heb ook eens wat cijfers verzameld. Ik zou graag wat
concrete antwoorden willen. In 2009 komt de instroom ongeveer uit op 16 900
eerste asielaanvragen. In 2004 was de totale instroom eerste en tweede asielaanvragen
9800 en in 2005 was de asielinstroom van eerste en tweede aanvragen –
die konden wij namelijk toen nog niet scheiden, dat kon pas per 1 januari
2007 – net iets meer dan 12 000. Graag een reactie op deze cijfers,
want Nederland stroomt weer vol. Geen windowdressing vandaag, maar concrete
cijfers. Klopt het dat er dit jaar tot en met mei een inwilligingspercentage
is van bijna 42%, namelijk 41,6%, terwijl dat in 2006 of 2007
nog op 13% lag?
 Ik heb het net al even over de terugkeer gehad. Ik kom, gezien de cijfers
van aantoonbaar vertrek door de DT&V, tot een teruggang in de cijfers,
helemaal niet tot een toename. Ik heb net al een grafiek genoemd. Ik zou graag
horen wat er nog meer aan cijfers bekend is over deze teruggang.
 Volgens het VRIS zijn er in 2008 440 criminele vreemdelingen uitgezet.
De aantoonbare uitstroom van criminele vreemdelingen is 308. Wat is er met
de overige 30% gebeurd? Lopen die allemaal op straat? Ik hoor graag
concrete antwoorden en concrete cijfers.Ik kom nu op onze positie in Europa.
Ik heb begrepen dat de asielinstroom in Europa weer terug is op het niveau
van 2003. Ik heb begrepen dat wij vroeger een van de landen waren met de laagste
instroom en dat wij nu zijn gedaald, wat mij betreft, tot een plaats ergens
aan de ondergrond, dus met ongeveer de hoogste asielstroom van Europa. Het
zelfde geldt voor de gezinsvorming. Die is onder een vorig kabinet gedaald
met maar liefst 65% en is nu gestegen met meer dan 40%. Ook
op die Europese lijstjes zijn wij enorm gezakt, als je ervan uitgaat dat hoe
lager de instroom is hoe hoger je staat. Daar hoor ik graag een reactie op.
 Dan is er nog een mooie overzichtsbrief. Dat is altijd makkelijk, zeker
voor eenpersoonsfracties. Dan heb je alles lekker bij elkaar. Wat lees ik
daarin: de Belgiëroute. Ongelofelijk. De concrete resultaten van de aanpak
daarvan zijn 0,0. Wij hebben besloten om de vreemdelingendiensten van België en Nederland op dit punt nauwer te laten samenwerken in
de verwachting dat de andere lidstaten zullen volgen. Ha, ha, ha, staatssecretaris,
droom lekker verder. Dat gaan zij helemaal niet doen. Laat zij ervoor zorgen
dat zij gewoon voor Nederland de zaken op orde heeft. Ik ben heel benieuwd
voor hoeveel concrete gevallen die aanpak al tot resultaat heeft geleid. Ik
hoor sowieso graag in het algemeen cijfers over dit gebeuren en niet meer
alleen maar tekst. Die tijd is echt voorbij.
 De heer Fritsma sprak net al over de motie-Van de Camp. Het is schandalig
dat die motie zomaar aan de kant wordt geschoven terwijl het dictum is: «verzoekt
de regering de regelgeving zodanig aan te passen dat in het ouderenbeleid
de garantstelling door kinderen geldt voor de volledige periode van verblijf
van de ouder» De staatssecretaris zegt gewoon: dat doen wij niet, het
gaat maar om beperkte kosten. Tegen iedereen die dit hoort, zou ik willen
zeggen: nodig je ouders uit, want die kunnen hier in Nederland gewoon leven
op kosten van de belastingbetaler omdat wij alles betalen.
 Ik vind het echt schandalig wat de staatssecretaris heeft bereikt tot
nu toe. Het is een lege huls, dit beleid. Ik wil graag concrete cijfers en
ik neem vandaag echt geen genoegen met weer een verhaal met alleen maar tekst
over wat er allemaal wel goed gaat, waarschijnlijk over 25 jaar. Dat is echt
voorbij. Concrete cijfers vandaag. Wat dat betreft ben ik dezelfde mening
toegedaan als de heer De Krom: het enige waar wij echt de waarheid uit kunnen
halen, zijn de cijfers en niet de blokken tekst.
 
 De heer Spekman (PvdA): Voorzitter. Gelukkig
was vroeger alles beter, dat toen de Europaroute geniaal is aangepakt en de
criminele illegale standvastig werden uitgezet. De wereld was vroeger toch
mooier. Volgens mij wijzen de cijfers ook uit dat het anders was en was in
de vorige periode de Europaroute ook open en werden criminele illegalen niet
uitgezet.
 In de terugkeerbrief staan goede maatregelen om de terugkeer beter aan
te pakken. Wij zijn het er zeer mee eens om iets te doen dat met het nuchtere
verstand al 100 jaar geregeld kon worden, namelijk de illegaliteitscontrole
en daarmee te identiteitscontrole strakker uit te voeren, en ook meer bevoegdheden
te geven aan de uitvoerende organisaties. Wij zetten wel vraagtekens bij het
doorgeven van criminele antecedenten aan landen van herkomst. Wij vragen ons
echt af wat de staatssecretaris daarmee beoogt. Hard, harder, hardst is soms
in de mode, maar wij willen wel weten of dat echt iets oplevert. Wat moet
het opleveren wat betreft de terugkeer? Hoewel hard, harder, hardst in de
mode is, vinden wij nog steeds dat wij garanties moeten geven als Nederland
dat deze mensen niet twee keer gestraft worden. Dat is namelijk gewoon verboden.
Wij zijn daar echt een beetje beducht voor, ook voor de eventuele nadelen
die het heeft.
 Ik kom op de opvangcapaciteit. Wij hebben grote twijfels over het functioneren
over het zelfstandig bestuursorgaan COA.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Ik heb nog een
vraag over de illegalen. Ik vind ook dat er een stevig beleid moet staan,
maar dat er wel waarborgen moeten zijn. Als de staatssecretaris nu zegt dat
drie wetswijzigingen noodzakelijk zijn en dat zij daar even over gaat denken,
vindt u dat dan voldoende?
 
 De heer Spekman (PvdA): Ik heb in het algemeen
overleg over illegalen voorgesteld om huizen te kunnen binnenvallen als er
moet worden gezocht naar een paspoort. Dat vind ik cruciaal omdat het niet
hebben van een identiteit een van de belangrijkste belemmeringen is voor terugkeer.
Daar ben ik dus zeer voor. Ik heb twijfels bij het doorgeven van de antecedenten.
Is het voldoende? Nee, dat is niet het geval. Heeft een van ons het antwoord?
Dat is volgens mij ook niet het geval. De staatssecretaris heeft in
samenwerking in maatschappelijke organisaties toegezegd om eerder te beoordelen
en eerder in te grijpen als iemand illegaal is. Hem moet duidelijk worden
gemaakt dat hij terug moet keren naar het land van herkomst of hier zijn leven
met perspectief moet doorbrengen. Daar verwacht ik eigenlijk meer van. Het
illegalenprobleem is heel oud in Nederland en alleen maar genegeerd. Het is
niet opgelost, ook niet door u.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Ik stelde een heel
concrete vraag. De staatssecretaris geeft aan dat drie wetswijzigingen noodzakelijk
zijn. Bent u net als ik heel benieuwd wanneer die op de agenda van de Kamer
staan? Daarna gaan wij immers pas wat invoeren.
 
 De heer Spekman (PvdA): Natuurlijk, dat zal
ik straks van de staatssecretaris horen. Ik ben ervoor om dit voortvarend
aan te pakken.
 Ik sprak over het COA. Wij zijn echt kritisch op dit moment over de wijze
waarop de opvang wordt georganiseerd. Wij zien dat de druk op het COA groot
is. Het is echter belangrijk dat wij meer grip krijgen op de opvang en de
wijze waarop die is georganiseerd. Wat zijn de kosten en wat zijn wij daar
aan het doen? Wij horen te veel rare geluiden. Ik heb allemaal voorbeelden
gekregen van mensen die in twee jaar en twee maanden tijd op zeven locaties
hebben gewoond. Ik heb er een hele waslijst van. Mensen die in zeven maanden
op een aantal locaties hebben gewoond. Dat brengt allemaal kosten met zich
mee. Het zijn geen verschillende locaties, naar aard van de opvang. Er wordt
wat afverhuisd. Wij zien ook dat er wordt gevochten om het geld wat betreft
de diensten die worden ingekocht door het COA, zoals tolkendiensten. Er komt
druk op de opvang van alleenstaande minderjarige asielzoekers (ama’s)
en de kwaliteit daarvan lijkt achteruit te schieten. Er is dus druk op het
COA. Wij vinden dat de Kamer meer grip moet hebben op de kosten en de wijze
waarop zaken worden georganiseerd bij het COA. Ik vraag om een onderzoek bij
het COA. Ik vind het prima als de staatssecretaris dat doet. Ik wil worden
geïnformeerd over de precieze kosten per persoon en de reden dat bepaalde
keuzes zijn gemaakt om ons echt meer inzicht te bieden. Anders loopt het vast.
Ook VluchtelingenWerk Nederland heeft gepleit voor een onderzoek naar de opvangcapaciteit.
Ik kan mij aansluiten bij de onderzoeksopdracht die VluchtelingenWerk Nederland
in haar brief heeft voorgesteld.
 Het uitgangspunt van de Regeling eigen bijdrage asielzoekers met inkomen
en vermogen (Reba) is dat werken lonend moet zijn voor deze mensen. Als werken
niet lonend is – dat is net als in de sociale zekerheid – loopt
het vast. Wij twijfelen er nog steeds aan of met de regeling die nu wordt
voorgesteld werken lonend is. Er moet een prikkel zijn om te gaan werken.
Dat heeft overigens ook een samenhang met de opvangkosten, die wel heel hoog
zijn geworden in de loop der jaren.
 Wat betreft het asielbeleid in Griekenland sta ik voor het zelfde dilemma
als mevrouw Van Velzen. Ik vind het alleen niet op de weg liggen dat Nederland,
als enige land in Europa, deze mensen niet meer terugstuurt naar Griekenland.
Ik vind het een waardeloos dilemma. Ik baal er stevig van dat Griekenland
het zo doet, maar het leven is kiezen. Ik vond het wel interessant dat VluchtelingenWerk
Nederland nog een andere optie noemde. Ik hoor graag de reactie van de staatssecretaris
op die optie, namelijk om op basis van artikel 227 van het EG-verdrag het
Hof te wijzen op schending door Griekenland van het EG-verdrag. Ik vind dat
ondertussen wel op zijn plaats. Ik heb geen zin om er hier moedeloos bij te
zitten en constant voor het zelfde dilemma te staan: wanneer houdt het op
en nemen wij onze eigen verantwoordelijkheid, als Nederland? Als Nederland
zijn eigen verantwoordelijkheid neemt en dat als enige doet, zijn de consequenties
heel negatief. Dat snap ik ook wel. Ik wil dat ook liever niet. Ik ben het
ook zat dat Griekenland hier maar mee blijft wegkomen. Ik wil weten wat de
staatssecretaris vindt van het idee van VluchtelingenWerk Nederland
om als Nederland het Hof te wijzen op de schending van het EG-verdrag door
Griekenland. Dat lijkt een betrekkelijk aantrekkelijke tussenweg.
 Ik kom nu op de B9-regeling. Ik heb de indruk dat de heer De Krom liever
de boeven laat lopen dan vrouwen onterecht hier laat. Ik denk zelf dat wij
de keuze moeten maken dat liever hier een, twee of tien vrouwen onterecht
blijven dan dat wij de mensenhandelaren daarboven niet aanpakken doordat wij
de regeling zo streng en strak hebben gemaakt dat niemand uit de kast durft
te komen en aangifte durft te doen. Volgens mij is internationaal vastgesteld
en bewezen dat het ontzettend ingewikkeld is om het vertrouwen te winnen van
vrouwen die zo’n vreselijke ervaring hebben gehad. Het kan soms, niet
altijd, jaren duren voordat zij de moed opbrengen om aangifte te doen van
zo’n serieuze schending van hun eigen leven.
 
 De voorzitter: Dat wordt niet betwist. Ik
heb net echter gezegd dat hierover vandaag geen brief op de agenda staat.
Wij hebben hier een paar weken geleden over gesproken. De griffier heeft net
uitgezocht dat hier toen een toezegging over is gedaan. Ik wil het graag even
helder houden hier.
 
 De heer Spekman (PvdA): Daar hebt u gelijk
in. Ik laat het bij de afrondende zin dat ik het fout vind om deze vrouwen
die veel voor hun kiezen hebben gehad en die terecht gebruik hebben gemaakt
van de regeling weg te zetten in een interview in de krant als een groep bij
wie per definitie betwist moet worden of zij de zaak niet hebben belazerd.
 
 De heer De Krom (VVD): Ik wil toch nog even
een korte opmerking maken over de B9-regeling, want de heer Spekman spreekt
mij daarop aan. De bezorgdheid komt voort uit het feit dat men nu kennelijk
meer bezig is met het opnemen en uitwerken van aangiftes, dat het beslag op
de capaciteit daarvoor zo groot, dat men aan het doen van onderzoek naar daadwerkelijke
misstanden niet meer toekomt.
 
 De voorzitter: Daar sluiten wij dit mee af.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Bent u het met
mij eens dat de asielinstroom op dit moment toeneemt, mijnheer Spekman?
 
 De heer Spekman (PvdA): Op dit moment neemt
de asielinstroom weer af omdat het categoriale beleid voor Somalië en
Irak is gestopt. De instroom bevindt zich ongeveer weer op een oud niveau.
Volgens mij is het veel lager dan in 2001 en nog ietsje hoger dan in 2006.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Dat vind ik heel
leuk om te horen. Ik was bij het debat over de Voorjaarsnota. Dat is ook altijd
een heel interessant debat, want dan kun je zien waar echt het geld aan is
uitgegeven. Daarin staat: «De asielinstroom is hoger dan geraamd. Daarbij
is er sprake van een lagere uitstroom omdat de terugkeer van asielzoekers
nog steeds moeilijk verloopt. Hierdoor stijgt de gemiddelde bezetting van
het COA.» Dit is een uitlating in de Voorjaarsnota van de minister van
Financiën. Ik wil graag een commentaar op dit citaat.
 
 De heer Spekman (PvdA): Ik vind het wel grappig
altijd. Eerst geef ik antwoord op de vraag, want die betrof nu. Ik geef het
antwoord over wat er volgens mij nu aan de hand is. De Voorjaarsnota –
u weet hoe het hier werkt – is niet van nu, maar van gisteren. Gisteren
nam het nog toe, want toen was het categoriale beleid er nog. Nu neemt het
af, want het categoriale beleid is gestopt.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): De Voorjaarsnota
is van nu, van 29 mei 2009. Er is eergisteren een debat over geweest
met de minister van Financiën.
 
 De heer Spekman (PvdA): Dat ging over verklaring
van de cijfers.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Ik kan u zeggen
dat de minister totaal geen afstand heeft genomen van dit gegeven. Geeft u
mij dus gewoon antwoord. De minister van Financiën zegt dat de asielinstroom
stijgt en u blijft het houden bij sprookjes. Mijnheer Spekman, schaam u.
 
 De heer Spekman (PvdA): Ik zou het prettig
vinden u dan zegt dat u een onduidelijke, onheldere en foute vraag heeft gesteld,
mevrouw Verdonk. U vroeg naar het nu. Ik geef antwoord op nu. Wij leven niet
in de tijd dat de tekst van de Voorjaarsnota is opgeschreven.
 
 De voorzitter: Ik geloof niet dat wij hier
met elkaar gaan bespreken over welke periode de Voorjaarsnota gaat. Dat lijkt
mij bij de behandeling van de Voorjaarsnota voldoende aan de orde geweest.
 
 De heer De Krom (VVD): Klopt het volgens u
dat het aantal MVV-aanvragen voor gezinshereniging van 2007 op 2008 met 32%
is gestegen, mijnheer Spekman? Klopt het volgens u dat het aantal verleende
vergunningen voor bepaalde tijd in dezelfde periode met 26% is gestegen?
 
 De heer Spekman (PvdA): Ja.
 
 Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Voorzitter.
Ik wil graag de agendapunten langslopen. Ik kom als eerste op de verruiming
van de bevoegdheden voor vreemdelingentoezicht. Vooropgesteld dat de terugkeer
staat en valt bij medewerking van de betreffende vreemdeling, moet er soms
wel wat medewerking worden geforceerd. Wij zijn heel erg blij met de voorstellen
om de bevoegdheden van de Vreemdelingenpolitie en de Koninklijke Marechaussee
wat uit te breiden. Wij wachten het wetsvoorstel af.
 Het volgende punt is het CITT-rapport. Bij de behandeling van de begroting
van Justitie hebben wij voorstellen gedaan om het terugkeerbeleid effectiever
te maken. Hoe staat het met de uitvoering van de ingediende amendementen die
bij de behandeling van begrotingen van Justitie en Ontwikkelingssamenwerking
zijn aangenomen? Hoe staat het bijvoorbeeld met het Platform Duurzame Terugkeer,
Kerk in Actie en IntEnt? Gaan nu concrete projecten en activiteiten van start?
Kan er een combinatie worden gemaakt met de projectmatige aanpak voor vrijwillig
vertrek uit vreemdelingenbewaring de Internationale Organisatie voor Migratie
in Nederland (IOM Nederland)? In de recente gegevens zien wij een lichte tendens
tot verbetering van de terugkeerresultaten. De vraag is of die tendens zich
voortzet. De CDA-fractie vindt dat het aantal vertrekken met onbekende bestemming
(MOB’s) nog veel en veel te hoog is. Wat zijn de meest recente cijfers?
Is daarin de toename te zien die wij vrezen?
 In de brief staat, overigens terecht, dat de effectiviteit van het terugkeerbeleid
voor een belangrijk deel wordt bepaald door het maatschappelijk draagvlak
voor de terugkeer. Hoe staat het op dit moment, dus vandaag en niet eergisteren,
met de afbouw van de gemeentelijke noodopvang? Het rapport schetst een aantal
problemen bij het terugkeerproces, zoals annuleringen van vluchten, problemen
met aanvraagprocedures voor een laissez passer, de niet-optimale samenwerking
van de ketenpartners en ook de geringe rol van Buitenlandse Zaken. Daar wordt
een kritische opmerking over gemaakt en die wordt eigenlijk wat gemakkelijk
weggewuifd. Hoe zit dat nu eigenlijk? Van ambtenaren van Buitenlandse Zaken horen wij dat zij liever praten over economische belangen dan over
daadwerkelijke terugkeer. Dat kan een heel groot probleem zijn. Wij willen
graag dat de staatssecretaris daarop ingaat.
 Een zeer ergerlijk punt waarover ook het CITT spreekt is de aanvraagprocedure
voor laissez passers. De behandelduur, bijvoorbeeld bij Marokko en Algerije,
loopt op tot meer dan zes maanden. Dat is veel te lang. Het aantal intrekkingen
is erg hoog en het aantal gehonoreerde aanvragen te laag. Onderhandelingen
op Europees niveau over terugname en overnameovereenkomsten lukken niet, maar
toch zijn er onderhandelingsposities. Nederland heeft een sterke onderhandelingspositie.
Wij hebben samen economische belangen, handelsbelangen en landbouwbelangen.
Er zijn allerlei samenwerkingsrelaties. Hoe kan het toch dat iedere keer daar
onwil blijft bestaan terwijl wij, in ieder geval wat de CDA-fractie betreft,
toch duidelijk drukmiddelen hebben? Hoe kunnen wij daar nu een en ander vlottrekken?
Kan de staatssecretaris daarop reageren?
 Het starten van nieuwe en herhaalde procedures moet met kracht worden
tegengegaan. Daar zijn velen hier aan tafel het volgens mij over eens. Er
zijn maatregelen genomen, maar wat leveren die nu op? Het blijft heel ergerlijk
dat het starten van nieuwe procedures op het allerlaatste moment kan leiden
tot het niet doorgaan van een uitzetting, bij wijze van spreken op de vliegtuigtrap.
Dat lezen wij ook. Dat kan niet zo zijn. Wat gaat de staatssecretaris daar
verder nog aan doen?
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Ik ben benieuwd
waar de CDA-fractie nu ziet dat de terugkeer is gestegen, dat er meer mensen
teruggaan. Wat is de bron daarvan? Ik ben het eens met de afbouw van noodopvangen.
Dat willen wij nu wel eens een keer zien. Vraagt u nu aan de staatssecretaris
om concrete cijfers wat betreft de afbouw van de noodopvang, van wat nu nog
in werking is bij welke gemeente met hoeveel plaatsen?
 
 Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Die laatste
vraag zou uw vraag kunnen zijn. Ik heb gevraagd hoe het staat met de gemeentelijke
noodopvang en de afbouw daarvan. Dat wil ik gewoon van de staatssecretaris
horen.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): In cijfers of in
letters?
 
 Mevrouw Van Toorenburg (CDA): U stelt uw vraag
en ik stel mijn vraag. Verder hebben wij ook de cijfers geanalyseerd. Wij
zien een recente teruggang. Daar kom ik zo nog op, want een ander probleem
is een duidelijke toename.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Ik vroeg waar die
cijfers staan, waar die cijfers vandaan zijn gehaald.
 
 Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Die staan in
het pakket dat ik hier voor mij heb liggen, het pakket dat u ook hebt.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Ja, ja, in het
pakket. Ik wil graag een bladzijde. Dit is natuurlijk flauwekul.
 
 Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Die bladzijde
kunt u zelf opzoeken, daar heb ik nu absoluut geen behoefte aan.
 
 De voorzitter: Gaat u door, mevrouw Van Toorenburg.
 
 Mevrouw Van Toorenburg (CDA): De noodopvang
baart ons erg grote zorgen. Wij hebben recent een programma gezien waaruit
bleek dat deze opvang mede te danken is aan het slechte relatiebeheer van
het COA met gemeenten om ervoor te zorgen dat er draagvlak in gemeenten blijft
om goede noodopvang te regelen. Wij zien nu dat er ineens tenten moetenworden geplaatst. Er zijn er nu volgens mij 750. Waar komen die andere
dan te staan? Komen die daarbij? Wij zien tegelijkertijd – dat is ook
een grote zorg van de CDA-fractie – dat het met de alleenstaande minderjarige
asielzoekers gewoon niet goed gaat. Wij willen best een heel hard kritisch
beleid voeren. Daar staan wij voor. Het kan echter niet zo zijn dat kinderen
daarvan de rekening krijgen. Wij willen dat de staatssecretaris daar extra
zorg en aandacht voor heeft.
 
 Mevrouw Van Velzen (SP): Dat is heel mooi,
dat u zorgen hebt over ama’s. Wat verwacht u nu concreet van de staatssecretaris?
Wij weten precies wat zij aan het doen is. Wij krijgen nog een notitie, ergens
in het najaar. In de tussentijd blijft alles zoals het is, dus uw zorgen ook.
Wat vraagt u nu concreet aan de staatssecretaris?
 
 Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Het is inderdaad
erg teleurstellend dat die zorg misschien niet de eerste prioriteit heeft,
want die zou zij wel moeten hebben. Ik vind het ook teleurstellend dat wij
moeten wachten op de maatregelen, maar ik ga ervan uit dat zij zullen komen
en dat het met die zorg beter gaat. Wij hebben recentelijk een aantal rapporten
gepresenteerd gekregen waaruit blijkt dat Nederland zich eigenlijk een beetje
moet schamen waar het gaat om het Haags Verdrag voor de rechten van het kind.
Dat wil mijn fractie niet. Wij willen best kritisch en stevig zijn, maar het
kan niet zo zijn dat kinderen daar de rekening van gepresenteerd krijgen.
De staatssecretaris zal dat heel serieus moeten aanpakken.
 
 Mevrouw Van Velzen (SP): Ik ben het helemaal
met u eens, maar ik vraag nu of u concreet kunt aangeven welke maatregelen
de staatssecretaris wat uw fractie betreft zou moeten nemen. Dat wij ons moeten
schamen en dat het betreurenswaardig is, akkoord. Maar nu concreet: welke
maatregelen stelt u voor?
 
 Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Ik stel voor
dat de staatssecretaris een en ander zo inricht dat kinderen veilig kunnen
verblijven in een kindvriendelijke omgeving. Zij moeten niet, misschien uit
nood, maar een half uurtje les krijgen omdat wij van gekkigheid niet meer
weten wat wij met die kinderen moeten. Dat kan niet zo zijn. Dat moet beter
worden ingericht en dat willen wij van de staatssecretaris horen.
 
 De heer De Krom (VVD): Hoe bezorgd is de CDA-fractie
over de oplopende gezinsmigratie?
 
 Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Ik ga verder
met mijn betoog, want bij dat punt was ik aangeland. Wij zijn natuurlijk zeer
bezorgd.
 
 De voorzitter: U vroeg naar de gezinsmigratie,
mijnheer de Krom. Daar ging mevrouw Van Toorenburg aan beginnen. Ik denk dat
het goed is dat zij dat eerst doet.
 
 Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Dat zou ik graag
willen.
 
 De heer De Krom (VVD): Ik heb het antwoord
al.
 
 Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Ah, u hebt het
antwoord al. Dan hoef ik misschien de vraag niet te beantwoorden. Dan ga ik
gewoon verder met mijn eigen betoog. Wij hebben niet voor niets de motie-Van
Toorenburg/Dijsselbloem ingediend. Wij hebben heel grote zorgen over de toegenomen
gezinsmigratie. Wij willen dat er een stevige aanpak komt en vinden het teleurstellend
dat die er nog niet is. Wij verwachten na het reces absoluut een voorstel
voor een integraal beleid, want de gezinsmigratie en de huwelijksmigratie
moeten drastisch naar beneden. Die neemt toe. De minister voor
WWI heeft dat ook aangegeven in een andere commissie waar ik deel van uitmaak.
Het hele integratiebeleid gaat eronder gebukt. Dat kan niet zo zijn. Daarom
hebben wij volgens mij zeven items genoemd waar wij specifieke aandacht voor
willen hebben. Wij willen niet vandaag een beetje dit en morgen een beetje
dat, wij willen een integraal beleid.
 Wij zijn er absoluut ontevreden over dat de motie-Van de Camp niet zal
worden uitgevoerd. Het kan niet zo zijn dat wij in Nederland, dat gebukt gaat
onder vergrijzing, alle deuren open zetten door te stellen dat alle 65-plussers
die relaties hebben in Nederland hier naartoe kunnen komen. Kinderen moeten
ze nu een korte periode kunnen onderhouden, maar daarna is het aan de Staat.
Het kan niet zo zijn dat wij dat blijven volhouden. Wij hebben daarvoor een
suggestie gedaan in de motie, die motie is aangenomen en die wordt nu niet
uitgevoerd. Ook dat kan niet zo zijn. Wij gaan dat niet vandaag op de allerlaatste
dag voor het reces op de spits drijven, maar wij willen wel iets anders. Wij
willen dat als de staatssecretaris na het reces komt met haar integrale beleid
ten aanzien van huwelijksmigratie, zij daarin de ouderenmigratie meeneemt.
Daar willen wij direct na het reces over kunnen debatteren. Wij kunnen niet
volstaan met de mededeling dat de motie niet wordt uitgevoerd. Daarom heb
ik ook een VAO aangevraagd voor vanavond. Ik wil ervoor zorgen dat dit in
elk geval is geborgd. Wij willen een serieuze analyse, een aanpak en uiteindelijk
ook een teruggang van de ouderenmigratie naar Nederland. Het kan niet zo zijn
dat wij hier in Nederland helemaal niet meer weten wat voor maatregelen wij
moeten treffen om de vergrijzing op te vangen en dat wij vervolgens de deuren
openzetten voor iedereen die in nood is. Ik kijk ook televisie. Ik zie heel
veel mensen in nood in de wereld. Wij kunnen niet alle 65-plussers die het
moeilijk hebben naar Nederland laten komen, naar onze verzorgings- en verpleeghuizen.
Dat kan niet gebeuren.
 Voor het overige sluit ik mij aan bij opmerkingen die zijn gemaakt.
 
 Mevrouw Azough (GroenLinks): Ik heb nog een
vraag over uw eerdere opmerking over de noodcapaciteit en de tenten. Wat is
uw voorstel aan de staatssecretaris? Moet zij hier niet, zoals wij vinden,
direct mee stoppen?
 
 Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Ik weet niet
of zij er vandaag mee moet stoppen, want dan hebben wij niets. Ik weet niet
of dat een goed idee is. Ik heb wel aangegeven dat er justitie-instellingen
leegstaan. Er zijn ook justitie-instellingen bij, zoals Maashegge, die daar
prima geschikt voor kunnen worden gemaakt zodat mensen op een betere manier
kunnen worden ondergebracht dan in een tentenkamp. Ik vind het veel erger
dat het zover is gekomen. Ik vind veel erger dat wij van ambtenaren en het
COA horen dat wij eigenlijk door onvoldoende relatiebeheer met gemeenten misschien
zaken hebben verspeeld, dat wij daardoor mogelijk te weinig ruimte krijgen
in gemeenten, dat er te snel is afgebouwd en dat onvoldoende is gezien dat
er nog een behoorlijke beweging is in dat dossier. Dat is teleurstellend.
Het had nooit zover mogen komen. Ik zeg niet dat die tentenkampen nu dicht
moeten, want dan hebben wij niets en staan de mensen op straat.
 
 Mevrouw Azough (GroenLinks): Ik ben het volledig
met u eens dat er zo snel mogelijk iets aan moet worden gedaan en ook dat
er onvoldoende is geanticipeerd op deze problemen. De staatssecretaris kan
er in elk geval in samenwerking met het COA voor zorgen dat de locaties die
nu dreigen te worden gesloten alsnog niet worden gesloten. Wilt u met mij
de staatssecretaris oproepen om daar zo veel mogelijk werk van te maken?
 
 Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Zij moet daar
zeker zo veel mogelijk werk van maken. Wij realiseren ons echter ook dat dit
op een bepaald moment de bevoegdheid is van de gemeente of dat
toe te staan of niet. Dat het uiterste moet worden gedaan, onderschrijf ik
absoluut.
 
 De heer De Krom (VVD): Ik begin een beetje
genoeg te krijgen van de huilverhalen van de CDA-fractie over waar zij allemaal
ontevreden over is. Als het puntje bij paaltje komt, is de CDA-fractie nooit
thuis. Het begon natuurlijk met de instemming met het generaal pardon, waar
de fractie eerst zo tegen was. Vervolgens heb u 2,5 jaar lang consequent gestemd
tegen alle voorstellen die zijn ingediend om de migratie- en asielstromen
weer in te dammen. Dat hebt u consequent gedaan, tot vorige week nog. Toen
hebt u tegen de motie gestemd om het aantal importbruiden, waar minister Van
der Laan zo bezorgd over is, te beperken. Daar hebt u ook nog tegen gestemd.
Wat kunnen wij eigenlijk nog concreet van de CDA-fractie verwachten? U hebt
een heleboel punten, maar er komt nooit wat van u, U laat het ook allemaal
gebeuren.
 
 Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Dat zijn bijzondere
kwalificaties. Wij hebben aangegeven dat wij willen dat de wetten die wij
maken, uitvoerbaar zijn. Wij kunnen nu wel roepen: stop dit! Dan weten wij
echter ook dat wij de hele samenleving en iedereen die zit te kijken voor
de gek houden, omdat wij iets roepen dat niet uitvoerbaar is. Wij weten dat
wij gebonden zijn aan bepaalde internationale verdragen. Wij laten ons daar
absoluut niet lam door slaan. Wij gaan dat echter wel in een integraal beleid
doen, een integraal beleid dat ook in Europa is uit te leggen zodat wij ook
in Europa kunnen aangeven dat wij zo niet verder willen. Langs die lijn kan
het. Wij zijn voor het uitvoeren van goed en gedegen beleid en niet vandaag
iets te roepen, morgen iets te roepen en overmorgen weer iets te roepen. Daarom
hebben wij zeven onderwerpen, of zelfs negen, genoemd die wij wat betreft
de huwelijksmigratie aangepakt willen zien. Niet morgen dit en overmorgen
dat, maar integraal zodat het haalbaar is en wij daadwerkelijk de maatregelen
kunnen nemen die genomen moeten worden. Wij gaan niet een beetje met losse
flodders knallen waarvan wij bij voorbaat al weten dat zij niet uitvoerbaar
zijn – de VVD-fractie is daar meester in – maar wel lekker stoer
klinken: morgen op de voorpagina van De Telegraaf. Dat is super. Laten wij
echter iets doen wat wel haalbaar is, want daar staan wij voor.
 
 De heer Fritsma (PVV): De motie-Van de Camp
was een van de weinige zinnige dingen die wel van de kant van de CDA-fractie
op ons is afgekomen. Die gaat over de aanscherping van het ouderenbeleid.
U zegt nu: laten wij dat voor het zomerreces maar niet meer op de spits drijven.
Wat een onbegrijpelijke reactie! U moet met uw vuist op tafel slaan. U moet
tegen de staatssecretaris zeggen dat die motie potverdorie moet worden uitgevoerd.
Waarom zegt u dat niet?
 
 Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Precies om de
reden die ik net noemde. Als de staatssecretaris alleen redenen noemt waarom
die motie nu niet kan worden uitgevoerd, nemen wij daar geen genoegen mee.
Wij willen weten hoe zij wel kan worden uitgevoerd. Dat willen wij van de
staatssecretaris weten. Wij willen dat zij vervolgens met een integraal pakket
komt. Dat zal na het reces zijn. Daarom willen wij dat op deze manier. Wij
gaan over onze eigen moties. Wij accepteren niet dat deze motie niet wordt
uitgevoerd. Wij hebben vorig jaar zomer een paar keer gehad dat een rechter
zei dat een bepaald beleid niet kon worden uitgevoerd. Daar heeft de CDA-fractie
geen zin in. Wij willen regels die uitvoerbaar zijn en die niet bij de eerste
beste rechtszaak omvallen. Dat willen wij gewoon niet hebben.
 
 De heer Fritsma (PVV): Het is in elk geval
goed om te horen dat de CDA-fractie niet accepteert dat deze motie niet wordt
uitgevoerd. De staatssecretaris heeft aangegeven dat de termijn
waarbinnen mensen afhankelijk verblijfsrecht houden drie jaar is. Daarna kan
je eigenlijk bijna niets meer tegenwerpen. Vindt de CDA-fractie het niet ook
tijd om de afhankelijke verblijfstermijn op te rekken? Die blokkeert nu immers
ook de uitvoering van de motie-Van de Camp.
 
 Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Dat is een mooi
punt om mee te nemen. Ik vraag de staatssecretaris dat mee te nemen als zij
met haar integraal beleid komt.
 
 De heer Fritsma (PVV): Maar wat is uw mening?
Wat is de mening van de CDA-fractie? Die termijn van een afhankelijk verblijfsrecht
van drie jaar is een heel groot probleem. Dat geldt ook voor de partner en
andere gezinsmigranten. Vaak duurt de relatie niet meer dan drie jaar, is
die afgelopen en laten beide partners weer nieuwe partners uit het land van
herkomst komen. Dit is het sneeuwbaleffect van de gezinsmigratie dat al decennia
lang doorgaat. Dat kan vertraagd worden met het oprekken van die termijn voor
afhankelijk verblijf. Het zou goed zijn als de CDA-fractie zich daar eens
over uitsprak.
 
 Mevrouw Van Toorenburg (CDA): U hebt ongetwijfeld
de minister van Justitie daar al een paar keer over gehoord. Hij is daar op
onderdelen zeker mee bezig. Dat is een heel goede lijn. Je zou verder inderdaad
kunnen kijken waar die moet worden opgerekt en waar niet. Wij willen dat mensen
op eigen benen staan, dus dan maakt het niet zo erg veel verschil. Er zit
zeker een kwetsbaarheid in en daar willen wij wel een reactie op.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Ik wil het nog
even hebben over de motie-Van de Camp. U wilt graag zeker weten dat er geen
proces komt. Ik vind wel dat u de kennis van de heer Van de Camp over dit
dossier erg tekortdoet. Hij heeft bij zijn motie, die heel zorgvuldig is opgesteld,
heel goed overwogen dat zij gewoon uitvoerbaar is. De staatssecretaris wil
haar echter niet uitvoeren en heeft in haar brief, die wij pas 30 juni
hebben ontvangen, ongeveer drie kantjes nodig om te vertellen waarom de motie
niet kan worden uitgevoerd. Volgens mij kan deze motie meteen worden uitgevoerd,
zeker gezien de dossierkennis van de heer Van de Camp. Bent u dat met mij
eens?
 
 Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Ja, maar dan
zijn er dus drie juristen in gesprek. Wij weten dat er altijd divers wordt
gekeken naar dit soort problematiek. De staatssecretaris zegt dat zij de motie
niet uit kan voeren en wij denken dat dit wel mogelijk is. Daarom willen wij
een nieuwe analyse van de staatssecretaris over de wijze waarop dat wel mogelijk
kan worden gemaakt. Wij accepteren niet dat wij, nu wij gebukt gaan onder
vergrijzing, de deuren openzetten. Dat is de strekking van onze motie. Wat
eraan moet worden gedaan, moet eraan worden gedaan. Daar willen wij graag
een aparte notitie over ontvangen van de staatssecretaris, die zij mag voegen
bij de notitie over ons verzoek om aanscherping van de regels voor huwelijksmigratie.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): De motie is van
10 december 2008. De brief erover kwam 30 juni 2009. U gaat dus
eerst al akkoord met het feit dat er al zes maanden lang geen uitvoering wordt
gegeven aan deze motie, al zeven maanden zelfs. Ik zou de staatssecretaris
ervan kunnen verdenken dat zij de brief juist op 30 juni naar de Kamer
heeft gestuurd, want zij weet heel goed dat de coalitiepartner CDA haar voor
het reces niet laat struikelen over deze bananenschil. Bent u het met die
analyse eens?
 
 Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Misschien voor
een belangrijk deel wel. Het is natuurlijk teleurstellend dat het lang heeft
geduurd en dat wij op 8 december de motie-Van Toorenburg/Dijsselbloem
hebben ingediend, dat die aangenomen is en dat wij nog wachten op het beleid.
Laat het een heel goed beleid zijn, dat wij na het reces krijgen, waar wij
daadwerkelijk mee uit de voeten kunnen. Wij willen geen proefballonnetjes,
van een beetje hier en een beetje daar. Wij hebben natuurlijk vorige zomer
twee van de Verdonkwetten zien sneuvelen bij de rechter. Daar hebben wij geen
zin in. Wij willen gewoon dat de staatssecretaris haar werk zo doet dat wij
dat niet meer meemaken.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Wanneer wilt u
de concrete plannen van de staatssecretaris hebben?
 
 Mevrouw Van Toorenburg (CDA): De dag dat ik
van het reces terugkeer.
 
 Mevrouw Azough (GroenLinks): Voorzitter. Ook
mij moet van het hart dat het heel vreemd is dat wij de stukken voor het algemeen
overleg laat, of in elk geval heel kort van te voren, hebben ontvangen terwijl
dit algemeen overleg al veel langer gepland stond. Het gaat om belangrijke
onderwerpen. Ik denk dat ook de staatssecretaris is gebaat bij een zorgvuldige
discussie. Die discussie kan alleen maar zorgvuldig worden gevoerd als men
de stukken goed heeft kunnen bestuderen. Het spijt mij en ik hoop dat het
de staatssecretaris ook spijt, in elk geval genoeg om te voorkomen dat zij
dat weer doet. Dit is namelijk niet de eerste keer.
 De eerste brief gaat over de verruiming van de bevoegdheden rond vreemdelingentoezicht.
Wij wachten de wetsvoorstellen af. Ik zie in eerste instantie niet heel veel
kwaad in de voorstellen, maar ik kan daar pas dieper op ingaan als ik de wetsvoorstellen
heb.
 De brief over het rapport van de CITT bevat wel een probleem. Dat betreft
specifiek het feit dat wordt overwogen om eventuele criminele antecedenten
van de betrokken vreemdelingen door te geven aan de herkomstlanden. Wat is
daar nu precies het nut van? Daarop wordt niet ingegaan in de brief. Wat is
het nut voor de Nederlandse overheid en wat is het nut waar het gaat om het
bevorderen van het vertrek? Kan het zijn dat er ook impliciet asielgerelateerde
informatie wordt meegegeven? Hoe garandeert de staatssecretaris dat dit niet
gebeurt? Gaat het om alle soorten criminele antecedenten? Ik wil graag dat
de staatssecretaris hierop ingaat omdat ik mij afvraag wat het nut ervan is
en ook of zij voldoende toezicht houdt op mogelijke gevolgen en eventuele
reacties op het verstrekken van deze informatie.
 Dat terugkeer een zeer kwetsbaar onderdeel is van de vreemdelingenprocedure,
is niet alleen bij dit kabinet bekend. Dat is al langer bekend. Een groot
probleem bij terugkeer is de administratie van de IND, die op orde moet zijn.
Ook in het rapport van de CITT wordt duidelijk gemaakt dat zolang die administratie
niet op orde is, er veel problemen blijven ontstaan en dat een vicieuze cirkel
ontstaat waardoor wij hier voortdurend praten over problemen die hadden kunnen
worden voorkomen. Kan de staatssecretaris aangeven hoe zij ervoor gaat zorgen
dat dit probleem op korte termijn wordt opgelost? Ook uit vragen die kort
geleden zijn gesteld, blijkt dat dit problematisch is. Ik vraag mij af in
hoeverre deze staatssecretaris – wij hebben hier een eerder bewindspersoon
aan de tafel zitten – ervoor kan zorgen dat de IND zijn werk toch beter
gaat doen.
 Bij de opvangcapaciteit speelt de IND ook een rol. Het gaat niet alleen
over het COA, maar ook over de IND. Het is bizar dat dit probleem is ontstaan.
Ik herinner mij dat er niet zo lang geleden, hooguit een jaar, gesprekken
werden gevoerd met belangenbehartigers en met vertegenwoordigers van het COA
waarin werd aangegeven dat er absoluut geen problemen waren, dat er voldoende
buffercapaciteit was en dat de prognoses voor de toekomst heel goed waren.
Vervolgens worden wij weer geconfronteerd met grote problemen met de opvangcapaciteit
en met oplossingen die wat de fractie van GroenLinks betreft echt niet kunnen, zeker niet structureel. De vraag is in hoeverre deze tenten toch een
structurele oplossing moeten worden. Er worden veel investeringen gedaan:
er worden wegen geasfalteerd en er worden waterleidingen aangelegd. Dat kan
voor die acht maanden. Ik vraag mij echter af of het bij die acht maanden
blijft. Kan de staatssecretaris garanderen dat dit een tijdelijke oplossing
is en dat die tentenkampen niet worden uitgebreid?
 Wat betreft de alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv’s)
sluit ik mij aan bij de hartenkreet van mevrouw Van Toorenburg. Ook mijn fractie
heeft heel veel zorgen over de opvang voor deze jongeren. Het zijn kwetsbare
jongeren die grote risico’s lopen. Het feit dat daar onvoldoende oog
voor is en onvoldoende prioriteit aan wordt gesteld vanuit het kabinet, baart
mij grote zorgen. Ik vind het ook zorgelijk dat wij nog steeds die herijking
niet hebben ontvangen, terwijl wij daar al zo lang over spreken. De coalitiepartijen
geven nota bene ook aan dat dit prioriteit moet hebben. Wanneer krijgen wij
die herijking en kunnen wij erover praten? Voordat wij die hebben en voordat
de maatregelen zijn doorgevoerd, zijn wij weer een jaar of twee verder.
 Ik heb gisteren in de procedurevergadering gevraagd om extra informatie
over Sri Lanka omdat de situatie daar bijzonder ernstig is. Wij hebben allemaal
de beelden kunnen zien van een aantal weken geleden. De situatie in de vluchtelingenkampen
is nog steeds zeer zorgelijk. Honderdduizenden Tamils zitten opgesloten in
kampen waarin het aan van alles ontbreekt, familieleden zijn elkaar verloren,
potentiële verdachten worden zonder omhaal van woorden gearresteerd,
de gezondheidstoestand is zeer ernstig en er zijn berichten over verkrachtingen
en verdwijningen. Gisteren hebben wij een brief ontvangen van de staatssecretaris.
Ik moet zeggen dat in die brief wat mij betreft volstrekt onvoldoende wordt
ingegaan op de ernst van de situatie. De staatssecretaris geeft aan dat zij
het nieuwe ambtsbericht van juli afwacht. Er ligt een rapport van de UNHCR,
maar daar staat volgens haar onvoldoende informatie in om de conclusies die
de UNHCR trekt te bevestigen. Dat verhaal horen wij wel vaker waar het gaat
over ambtsberichten. Het kabinet gaat uit van zijn eigen ambtsbericht en zo
lang er geen dwang plaatsvindt om ervoor te zorgen dat het ander beleid gaat
voeren, wordt eigenlijk gezegd: de UNHCR of Human Rights Watch zeggen wel
van alles, maar daar gaan wij niet naar luisteren. Wie de laatste berichten
over Tamils in Sri Lanka leest, kan niet aan de gedachte ontkomen dat er feitelijk
geen binnenlands vestigingsalternatief voor hen is. Kan de staatssecretaris
daar nader op ingaan en kan zij toelichten waarom zij geen nadere maatregelen
neemt? Wij bereiden hierover een motie voor, want de situatie is zeer zorgelijk.
 Vanaf het moment dat deze staatssecretaris in functie was, hebben wij
gesproken over de situatie in Griekenland. Eigenlijk is het elke keer hetzelfde
verhaal. Er is sprake van interstatelijk vertrouwen en daar moeten wij maar
van uit blijven gaan. Er zijn vanaf het begin signalen gekomen dat de situatie
zeer ernstig is, dat de detentieomstandigheden zeer zorgelijk zijn, dat er
eigenlijk geen sprake is van een zorgvuldige asielprocedure en dat er niet
wordt voldaan aan basale normen wat betreft de terugkeerrichtlijn en de Procedurerichtlijn.
Ik vraag mij dan toch af hoe de staatssecretaris uit kan blijven gaan van
het interstatelijk vertrouwen. Volgens mij vindt zij dat wel makkelijk. Zolang
zij niet wordt gedwongen wordt om uit te gaan van het tegendeel, hoeveel kritiek
er ook komt van verschillende organisaties als Human Rights Watch, de UNHCR
en het Antifolter Comité, maakt het haar niet uit. Haar mening staat
vast en zij wijkt daar niet van af. Het feit dat 1100 mensen op het punt staan
overdragen te worden, is wat mijn fractie betreft volstrekt onacceptabel.
Wij zullen daar opnieuw een motie over indienen. Helaas moet dat opnieuw,
want ik zou willen dat het een keer op een andere manier werd bekeken. Waarschijnlijk
krijgen wij echter ook dit keer weer hetzelfde antwoord.
 
 De heer Anker (ChristenUnie): Voorzitter.
Ik heb eerder deze week al een keer geklaagd over late verzending van stukken
door het ministerie van Justitie en dat wil ik eigenlijk niet weer doen. Ik
heb echter wel weer een extra argument. De brieven die de staatssecretaris
stuurt, worden vaak gevolgd door een briefje van een aantal organisaties.
Ik heb die organisaties wel eens verzocht om gewoon één brief
in één keer te sturen voor het algemeen overleg in plaats van
drie. Dan lachen wij daar een beetje over, want ik lees die brieven natuurlijk
met veel plezier. De staatssecretaris moet echter wel weten dat zij mij altijd
een tweetrapsraket aanreikt als zij de brieven zo laat stuurt, omdat ik dan
ook op het laatste moment weer briefjes van die organisaties krijg.
 Ik sluit mij van harte aan bij de woorden van de heer Spekman over Griekenland.
Ik vind dat wij voor een ontzaglijk beroerd dilemma worden geplaatst. Er is
een verdrag overeengekomen, uitgaande van het idee dat iedereen op een goede
manier zijn verantwoordelijkheid neemt en je krijgt sterkere twijfels of een
van de verdragpartners die verantwoordelijkheid wel goed neemt. Ik zie wel
dat de staatssecretaris veel doet aan Griekenland. Zij stuurt mensen uit de
Nederlandse praktijk daarheen – het COA heeft dat wel vaker gedaan,
ook op Cyprus en Malta – om uit te leggen hoe je opvang kunt organiseren.
Zij heeft dat ongetwijfeld ook met andere organisaties gedaan. Zij gebruikt
in haar brief een brede term, ik meen «een groep functionarissen».
Ik wil weten wat die precies doen. Zij stuurt ook mensen mee met de mensen
die worden teruggezonden zodat wordt toegezien op een goede overdracht. Het
ziet er een beetje naar uit dat dit het is.
 VluchtelingenWerk Nederland heeft de suggestie gedaan om een manier te
vinden om ervoor te zorgen dat Griekenland wordt aangesproken op wat het doet
door het Europees Hof. Begrijp ik goed dat de staatssecretaris zich aan het
voorbereiden is op dergelijke acties? Als wij het verdrag niet eenzijdig kunnen
opzeggen, is zij dan wel van plan om zo veel mogelijk zichtbaar maken dat
hetgeen Griekenland doet gewoon niet deugt? Heb ik dat goed begrepen? Als
zij dat op dit moment nog niet doet, wat vindt zij dan van die gedachtegang?
Kan zij daarin meegaan en kan zij daarover meedenken?
 
 Staatssecretaris Albayrak: Zij, dat ben ik?
 
 De heer Anker (ChristenUnie): Ja, staatssecretaris.
Ik moet via de voorzitter spreken, dus dan bent u automatisch de derde persoon.
 Ik heb indertijd een motie van de heer Spekman ondertekend over de Reba.
Wij vroegen om de regeling zo aan te passen voor statushouders die nog door
het COA worden opgevangen dat zij meer van hun inkomen uit werk mogen behouden.
Het is belangrijk dat zij zo snel mogelijk worden geactiveerd zodat zij ook
snel uit het asielzoekerscentrum aan het werk kunnen. De regeling is nu gewijzigd,
maar in de praktijk leidt wijziging in een aantal gevallen tot een duidelijke
verslechtering van de positie van asielzoekers en statushouders. Voor de oude
groep voert de staatssecretaris een eerbiedigingsbeleid. Een feit blijft dat
de nieuwe regeling voor de kleinverdieners – het zijn helemaal geen
heel grote verdieners – niet bepaald stimulerend of motiverend werkt.
Ik zou toch graag van de staatssecretaris willen horen hoe zij de toekomst
van deze regeling voor zich ziet, met ook echt die stimulans en die motivering
erin. Ik wil eigenlijk even wegblijven bij een discussie over percentages.
Mijn vraag is hoe een stimulans in de regeling kan worden opgenomen waardoor
mensen inderdaad aan het werk gaan en zich ook al tijdens hun verblijf in
het asielzoekerscentrum voorbereiden op de arbeidsmarkt.
 Ik begrijp het ongeduld van mevrouw Azough over Sri Lanka ergens wel.
Wij hebben in het vorige algemeen overleg over vreemdelingenbeleid gevraagd
om een nieuw ambtsbericht. Dat was nog voor de grote omwenteling die daar
de afgelopen maand heeft plaatsgevonden. Ik zou het liefst vandaag
precies weten waar wij mee aan de gang moeten gaan. Wanneer is het ambtsbericht
beschikbaar? Ik dacht dat dit in juli zou zijn. Dat heeft zij ook geschreven.
Het moet echt snel komen. Ik wil ook weten op welke termijn de staatssecretaris
met haar beleidsreactie daarop komt.
 
 Mevrouw Van Velzen (SP): Vindt u het een fijn
plan om die ambtsberichten en nadere regels af te wachten en in de tussentijd
geen mensen uit te zetten naar Sri Lanka als er een gerede kans is dat zij
daar risico lopen? Bent u dat met mij eens?
 
 De heer Anker (ChristenUnie): Als het goed
is werkt ons asielbeleid op zo’n manier dat dit wordt bekeken. Het is
niet de bedoeling dat wij mensen terugsturen als er een groot gevaar is. Zo
moet asielbescherming werken. Het ambtsbericht komt als het goed is met een
week. Ik ga ervan uit dat wij in de tussentijd met wijsheid omgaan met het
beleid ten aanzien van Tamils. Ik ben er niet voor om direct weer vanuit de
Kamer een moratorium in te stellen. Dat heeft namelijk ook een heleboel juridische
consequenties. Daar hebben wij vaker over gesproken.
 Ik denk dat het goed is dat de staatssecretaris op een rijtje heeft gezet
wat zij allemaal aan het doen is ten aanzien van terugkeer, ook in reactie
op het rapport van de CITT. Ik begrijp dat mensen zeggen dat het wel heel
erg veel diplomatie is. Dat is het natuurlijk voor een groot gedeelte wel.
Wij zijn erg afhankelijk van andere partners, zoals de Chinese overheid. Ik
zou wat meer willen horen over de inzet van de minister van Buitenlandse Zaken.
Wij hebben daar een tijdje geleden op ingezet. Wij hebben zelfs een keer –
de heer Van de Camp heeft dat nog manhaftig ingezet – een gesprek met
de Chinese ambassadeur aangevraagd. Het is duidelijk dat China zich niet zo
gek veel aantrekt van wat wij vinden. Het zegt zelfs een Tweede Kamerdelegatie
de wacht aan. Desalniettemin moeten wij daar fel op blijven. Dit is echt een
onderwerp dat er, naast alle mensenrechtenthema’s die spelen, bij moet
worden gehouden.
 Ik heb nog enkele praktische vragen. Er komt een terugkeerfunctionaris.
Hoe gaat zijn rol precies uitzien, zeker in relatie met het Platform Duurzame
Terugkeer? Dat platform heeft zelfs ooit een heel mooie tekening gemaakt,
een soort cirkeldiagram, waarin het heeft aangegeven wat zijn rol is en wat
de rol is van bijvoorbeeld de IND. Er zijn overdrachtsmomenten of momenten
waarop gezamenlijke verantwoordelijkheden zijn. Ik denk dat het goed is om
duidelijk te maken wat de positie van die terugkeerfunctionaris wordt. Wij
krijgen ook regelmatig te horen dat er binnen de vreemdelingenketen, bijvoorbeeld
tussen de IND en de DT&V, een moeizame communicatie is over de overdracht
van dossiers en dat soort zaken. Hoe staat het daarmee? Men vindt van alles
en nog wat over de IND, maar dit is wel een heel belangrijk punt, zeker waar
het gaat om het bevorderen van terugkeer.
 Er is ook gesproken over leges. Daar hebben wij een algemeen overleg over
gehad. Ik kreeg het idee dat zo langzamerhand ook het bedrijfsrestaurant en
de vuilnisophaaldienst werden verrekend in de leges die de IND berekende.
Er komt een nader onderzoek. Hoe ziet het er concreet uit? Er wordt aangegeven
dat er iets van Ernst & Young is. Er wordt opnieuw gekeken naar de kostprijssystematiek.
Het is allemaal wel erg voorzichtig. Wanneer krijgen wij de resultaten en
wat verwacht de staatssecretaris ervan?
 Wat betreft de COA-capaciteit sluit ik mij van harte aan bij de klachten
die door anderen zijn geuit. Natuurlijk is het ontzettend lastig dat het COA
telkens weer de discussie en het gevecht aanmoet met lokale overheden om een
plek te krijgen en een tijdelijke of een vaste vergunning voor zaken, maar
is er nu niet meer aan te doen om vanuit de rijksoverheid het COA meer te
ondersteunen? Het COA komt vaak met de vraag om een buffercapaciteit te mogen
aanhouden. Ik vind dat altijd een beetje lastig. Het is een zelfstandig bestuursorgaan,
dus het moet ook een beetje zijn eigen boontjes doppen. Hoe gaat
de staatssecretaris het gesprek aan met het COA over hoe het omgaat met schommelingen?
Soms heb je een bijzonder moment waarop er een vakantiepark moet worden platgelegd
als ineens 700 Chinezen zich melden. Dat zijn uitzonderingen, daar wil ik
mij niet op richten. Wij krijgen nu wel te veel alternatieve huisvestingsvormen
achter elkaar en dat kan toch niet de bedoeling zijn.
 Mijn laatste vraag betreft de Belgiëroute. In de brief schrijft de
staatssecretaris dat zij een pilotonderzoek doet naar schijnrelaties. Als
mensen op basis van een relatie iemand over laten komen, wordt wel een beetje
gecontroleerd die relatie nog steeds bestaat. Ik heb al eerder gevraagd of
wij dat niet kunnen combineren met de Belgiëroute, zeker als er meermalen
een vrouw uit bijvoorbeeld Marokko wordt gehaald. De staatssecretaris zegt
dat dit twee verschillende onderzoeken zijn. Ik wil daar toch graag even wat
meer over horen. Ik wil weten waarom dat wel of niet werkt. Als iemand meermalen
een bruid laat overkomen, is dat toch ook een indicatie dat er iets niet deugt?
Kan er nu echt geen combinatie worden gemaakt met het checken van de echtheid
van relatie?
 
 De voorzitter: Wij zijn aan het eind gekomen
aan de eerste termijn van de Kamer. De staatssecretaris wil gelijk antwoorden.
Voordat zij dat doet, zal ik de Kamer nog even informeren over de B9-regeling
en het mogelijke misbruik daarvan. Wij hebben een brief gekregen op 9 juni
voor het debat van 10 juni over mensenhandel en de B9-regeling. In die
brief is de minister van Justitie ingegaan op berichten in de media, RTL en
het Algemeen Dagblad, over valse aangiften ter zake van mensenhandel en het
verkrijgen van een zogeheten B9-vergunning. Behalve inhoudelijke argumenten
met betrekking tot stafbare feiten et cetera, is aan het eind van die brief
gesteld dat de signalen, zowel van de zijde van de politie als die van de
hulpverlening, de nationaal rapporteur mensenhandel hebben doen besluiten
nader onderzoek naar deze problematiek te verrichten alsmede een expertmeeting
te organiseren over dit onderwerp. Het Bureau Nationaal rapporteur mensenhandel
komt in zijn zevende rapportage hier uitgebreid op terug. Daar is de commissie
op 10 juni mee akkoord gegaan. Daarmee zou ik dit onderwerp vandaag verder
niet aan de orde willen stellen.
 
 De heer De Krom (VVD): Ik heb wel een paar
vragen gesteld. Worden die daarin meegenomen?
 
 De voorzitter: Dat lijkt mij wel.
 
 De voorzitter: Voor ik het woord geef aan
de staatssecretaris voor haar beantwoording in eerste termijn, hebben mij
wat berichten bereikt dat een aantal leden nu al inziet geen behoefte te hebben
aan een tweede termijn. Dat is een goed inzicht volgens mij, want gezien de
tijd zullen wij daar nauwelijks aan toekomen. Ik stel de Kamer voor om deze
bijeenkomst toch om 17.30 uur te beëindigen. Er is door de Kamer ruim
tijd genomen om vragen te stellen, maar ook om elkaar te interrumperen. In
de termijn van de staatssecretaris zal ik de Kamer wat betreft interrupties
iets korter houden dan in de eerste termijn van de Kamer. Ik doe dat het met
het oog op het feit dat ik deze vergadering om 17.30 uur wil beëindigen
en dat er al een VAO is aangevraagd.
 
 De heer Anker (ChristenUnie): Ik weet nog
niet of ik behoefte heb aan een tweede termijn. Ik ben niet van plan om die
van te voren uit te sluiten. De staatssecretaris kan heel goed antwoorden,
maar het zou toch fijn als er een kwartiertje overschiet aan het eind.
 
 De voorzitter: Ik heb van een aantal van uw
collega’s begrepen dat zij 17.30 uur een mooie eindtijd vinden. Als
wij die hebben afgesproken, is het volgens mij goed om daar zo
veel mogelijk naar te streven. Ik geef het woord aan de staatssecretaris.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Voorzitter. Ik
wil de beantwoording doen in de volgorde van de sprekers, want de woordvoerders
hebben in hun inbreng een selectie gemaakt van de vele brieven. Ik denk dat
het goed is dat ik nu, ook gelet op het feit dat er zo veel sprekers zijn,
iedereen probeer recht te doen, zoals de Kamer van mij gewend is, in het laatste
debat voor het zomerreces over asiel- en migratiebeleid.
 De heer Fritsma sprak zijn teleurstelling uit over het feit dat er zoveel
over het zomerreces heen is getild. Dat komt doordat wij voor een aantal zaken
meer tijd nodig hadden, maar ook doordat een aantal zaken een soort zwaan-kleef-aan
zijn geworden door spoeddebatten en publiciteit waardoor zaken die wij hadden
toegezegd steeds groter zijn geworden. De brief over de huwelijksmigratie
is daar een voorbeeld van. Ik zal daar straks inhoudelijk nog veel meer over
zeggen. Bovendien werken wij met beperkte capaciteit. Als ik terugblik en
zie hoeveel wij wel hebben gedaan, welke brieven de Kamer wel heeft gehad
en welke maatregelen en wetten zijn voorbereid en ingediend, is dat echt een
prestatie van jewelste. Er wordt hard gewerkt op het ministerie van Justitie.
 Dat er zaken na de zomer komen, vind ik niet zo heel erg dramatisch. Ik
vind het juist goed dat wij een aantal van de wat grotere, principiële
thema’s na de zomer, goed voorbereid, met de Kamer bespreken. Ik noem
er een paar: huwelijksmigratie, de Europaroute en de minderjarigen. Ik denk
dat een fundamenteel debat over hoe wij in Nederland omgaan met alleenstaande
minderjarige vreemdelingen inmiddels echt nodig is. Ik heb naar aanleiding
van de toezegging een paar keer een voorstel gezien waarin steeds op een paar
punten zaken werden gewijzigd, maar ik was daar steeds niet tevreden over.
Ik denk dat inmiddels de vraag is of wij het amv-beleid, het specifieke beleid
voor alleenstaande minderjarigen, niet moeten inruilen voor een ander type
beleid en een ander type bescherming van de minderjarigen binnen het algemene
beleid. Ik denk dat dit veel meer recht doet aan de positie van het kind en
de zorgen van de heer Spekman. Hij zegt: wij zetten ze drie jaar in de marge
van de samenleving en als zij achttien zijn, zetten wij ze op straat en vallen
zij in handen van mensenhandelaren et cetera. Dat onderwerp heb ik zelf groter
gemaakt, omdat ik vind dat het een fundamenteel debat waard is.
 Een ander thema dat na de zomer aan de orde komt, is het categoriaal beschermingsbeleid,
omdat het over de toekomst gaat van het concept «bescherming in Nederland».
Dat is een debat dat goed wordt voorbereid en dat ik met de Kamer wil voeren.
Het klopt dus niet helemaal dat alles over het zomerreces is getild. Wij hebben
al veel gedaan. Er komt nog veel meer aan. Dit kabinet heeft nog bijna twee
jaar om met de Kamer over al deze zaken, die vooral gaan over de periode na
deze kabinetsperiode en de toekomst van het toelatingsbeleid in Nederland,
van gedachten te wisselen. De heer Fritsma zegt dat het een beetje op flauw
voetbal lijkt omdat als mensen een beetje flauw hebben gevoetbald, zij tijd
gaan rekken omdat zij aan het verliezen zijn. Volgens mij hoef je maar één
voetbalwedstrijd gezien te hebben om te weten dat de winnaars tijd rekken,
degenen die absoluut voor staan. Winnende voetbalteams rekken de tijd om ervoor
te zorgen dat het goed komt. Wij rekken geen tijd. Dit gaat allemaal komen.
Ik zal daar met veel plezier met de Kamer over van gedachten wisselen.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): U zegt dat u vooral
bezig bent met zaken voor na deze kabinetsperiode, staatssecretaris. Dat lijkt
mij toch niet echt de bedoeling van een staatssecretarisschap, dan moet je
dingen regelen in je eigen kabinetsperiode. Wij zijn nu weer vijf minuten
kwijt aan een inleiding die nergens over gaat. Ik hoor graag concrete antwoorden.
U zou beginnen met de eerste spreker, dus graag concrete antwoorden.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Ik ben antwoord
aan het geven. Ik heb niet gezegd dat ik met maatregelen wacht op volgende
kabinetten, ik heb gezegd dat ik erover nadenk hoe het migratie-instrument
mede kan bepalen hoe Nederland eruit ziet in de toekomst. Als wij nu nadenken
over hoe Nederland er over twintig jaar uitziet, moeten wij nu maatregelen
nemen in het immigratiebeleid. Dat is wat ik heb gezegd.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Als u nu geen maatregelen
neemt, is Nederland intussen overstroomd met allerlei asielzoekers en importbruiden.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Wij zijn het met
elkaar eens.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Ja, dat zijn wij
met elkaar eens, maar u kunt er iets aan doen. Doe dat dan ook.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Dat doe ik ook. Daar gaan al die concrete vragen
over en daar geef ik ook met veel plezier antwoord op.
 
 De heer Spekman (PvdA): Ik heb er moeite mee
dat termen als «overstroomd» worden gebruikt, want dat is feitelijk
ook weer niet waar. Wij kunnen allemaal in overdrijving vervallen en proberen
tegen elkaar op te bieden ...
 
 De voorzitter: Ieder kiest zijn eigen woorden,
mijnheer Spekman. De staatssecretaris heeft nu het woord.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Ik kom op de Europaroute.
Nog voordat de Kamer dit thema agendeerde, ben ik zelf al aan de slag gegaan,
zowel in Europa als nationaal, om te kijken wat er aan de hand is. Het stoorde
mij enorm dat wij er op geen enkele manier achter kunnen komen hoe veel mensen
uit Nederland zich in België vestigen. Daarom is de registratie ter hand
genomen. Europeanen hoeven zich niet te registeren. Als een Belg hier komt
wonen, hoeft hij niet naar de IND. Als een Belg hier een aanvraag indient
voor toelating van een partner uit een niet-EU-land, wordt dat natuurlijk
wel ergens geregistreerd. Dat was voor mij een aanknopingspunt om België
te vragen of wij kunnen samenwerken om daar zicht op te krijgen. Ik kan dat
Europees regelen. Sterker nog, bij de evaluatie van de gezinsherenigingsrichtlijn
is dit ook precies mijn inzet. Niet alleen Nederland maakt zich zorgen over
dit fenomeen, maar ook andere landen als Denemarken en het Verenigd Koninkrijk.
Zij brengen dit ook in. Wij gaan daar met vereende krachten mee door.
 Ik heb al gezegd dat wij nationaal al ontzettend veel hebben gedaan. De
aanscherping van het aantonen van een duurzame relatie is er zo een. Dat is
een heel recente aanscherping. Ik heb gezegd dat niet moet worden gewacht
op de onderzoeken die lopen. Ik kan ook nu al maatregelen nemen. Samenwonende
partners kunnen ook gebruikmaken van het Europees recht. Ik heb gezegd dat
ik daar een aanknopingspunt heb om uit te mogen gaan van de duurzaamheid van
de relatie. Dat is inmiddels gewijzigd.
 We hebben hier een pilot, omdat ik de aantallen niet-Europeanen die door
middel van Europeanen naar Nederland komen – dus niet de Europaroute,
maar de Nederlandroute – nogal fors vond. Na onderzoek liet de pilot
Haaglanden zien dat er misschien rare dingen gebeuren. Dat was voor mij de
reden om dat te koppelen aan een veel groter onderzoek waar de IND en ook
het WODC al mee bezig waren. U hebt al enkele keren van mij vernomen dat de
resultaten daarvan in het najaar zullen komen, waarschijnlijk in september.
Dat is niet alleen een kwantitatief onderzoek, maar ook kwalitatief; welke
nationaliteiten zijn het, hoe lang hebben ze in dat andere land, bijvoorbeeld
België of Duitsland gewoond voordat ze hier naartoe kwamen?
Ik blijf zeggen dat ik natuurlijk helemaal achter het principe van vrij verkeer
in Europa sta, een van de fundamenten van de Europese samenwerking. Dat is
ook wat Europa Europa heeft gemaakt, dat levert duurzame vooruitgang op en
veiligheid in Europa. Wij hebben afgesproken dat als een Pool in Nederland
wil komen werken of een Portugees bij Europol hier, de partner mee mag komen
en dat als die partner al in dat andere land woont of sprake is van gezinsvorming,
niet de nationale toelatingsregels gelden maar de Europese. Het gebruik van
die Europaroute is ook helemaal niet erg en is ook bedoeld om te zorgen voor
meer mobiliteit van werknemers. Zodra er echter sprake van misbruik of van
fraude is, bijvoorbeeld als mensen alleen maar in een ander land gaan wonen
om de nationale regels te omzeilen of als tegen betaling niet bestaande huwelijken
worden opgevoerd om iemand hier naartoe te kunnen halen, treden wij op. Dat
is waar mijn aandacht zich in Nederland en in Europa op richt. Er zijn dus
twee routes; de evaluatie van de richtlijn gezinshereniging en de evaluatie
van de richtlijn vrij verkeer. Beide zijn aanknopingspunten om dit aan te
dragen. Wat betreft de richtlijn vrij verkeer hebben wij de Commissie gevraagd
om met aandacht voor dit punt richtsnoeren op te stellen om fraude en misbruik
te voorkomen. Volgens mijn laatste informatie zullen die richtsnoeren vandaag
of in ieder geval een dezer dagen verschijnen.
 
 De heer Fritsma (PVV): Voor sommige zaken
heb je geen onderzoek nodig om te weten dat het zo krom is als een hoepel.
De Europaroute is daar een voorbeeld van. Als een gezinsmigrant uit bijvoorbeeld
Marokko naar Nederland komt onder het beleid van die Europaroute, vervallen
gewoon alle voorwaarden; de inkomenseis zoals wij die kennen, een machtiging
tot voorlopig verblijf, voorheen de samenwoningseis waar wij nu zes maanden
van maken, wat natuurlijk niets voorstelt, het openbareordebeleid, zoals wij
dat binnen ons nationale beleid kennen, de Wet inburgering in het buitenland.
Alles vervalt en dat kan toch niet? Dat kunt u toch niet goed vinden? Ik heb
het interview in De Telegraaf met minister Van der Laan gelezen waarin hij
zich beklaagt over het bestaan van die Europaroute, maar u laat die route
gewoon intact en wil alleen misbruik aanpakken. Ik vind die woorden van minister
Van der Laan met terugwerkende kracht dus superongeloofwaardig, want als puntje
bij paaltje komt, doet het kabinet helemaal niets. Het is alleen stoere praat
voor de bühne. Dat toont dit probleem van die Europaroute maar weer eens
perfect aan.
 
 De voorzitter: Ik vind dat interrupties echt
wel wat korter mogen.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Ik heb inmiddels
helemaal geen illusie meer dat ik de heer Fritsma zal kunnen overtuigen die überhaupt
afschaffing van de Europese Unie wil, in ieder geval als het gaat om de Europese
samenwerking op het terrein van asiel en migratie. Ik laat het dus maar even
bij de argumenten die ik net noemde. Overigens zijn de zorgen van de heer
Van der Laan ook helemaal de mijne. Daarom treden wij ook zo hard op, hebben
wij niet gewacht tot de uitkomst van het onderzoek en hebben wij al maatregelen
genomen. De heer Van der Laan heeft overigens ook nog aangekondigd dat hij
vanuit zijn verantwoordelijkheid voor inburgering gaat onderzoeken of het
mogelijk is dat ook Europeanen onder die inburgeringsplicht kunnen vallen.
Nu kan dat alleen op vrijwillige basis.
 
 De heer Fritsma (PVV): Als iemand uit bijvoorbeeld
Marokko naar Nederland wil komen met gebruikmaking van die Europaroute, is
hij niet inburgeringsplichtig. U zegt zelf dat inburgering dan vrijwillig
is. Maar hoe beoordeelt u het nu dat deze mensen niet hoeven in te burgeren,
dat zij compleet onvoorbereid zonder ook maar een paar woordjes van die Wet
inburgering buitenland te kennen in de Nederlandse samenleving komen?
 Mijn tweede concrete vraag...
 
 De voorzitter: Dat zijn dan alweer twee wat
langere vragen!
 
 De heer Fritsma (PVV): Het gaat nog om een
concreet punt namelijk criminelen. Ook zij hebben voordeel bij die Europaroute.
Erkent u dat? Het openbareordebeleid voor EU-onderdanen, dus ook voor hun
partners, is veel zwakker dan het gangbare openbareordebeleid. Hoe kunt u
nu zeggen dat u misdadigers aanpakt als die weer voordeel hebben van die Europaroute
die u intact laat?
 
 De voorzitter: Mijnheer Fritsma, u moet u
niet steeds herhalen als ik u de gelegenheid geef om een korte aanvullende
vraag te stellen.
 
 Staatssecretaris Albayrak: De heer Fritsma
weet dat ik dat erken. Sterker nog, ik heb in de laatste debatten die wij
hierover hebben gehad ook gezegd wat ik met de aspecten van de openbare orde
van Europeanen doe. Dat is vooral zoeken naar een manier waarop wij ervoor
kunnen zorgen dat niet alleen de allerergste criminelen geweerd kunnen worden –
wij hebben immers nu al de bevoegdheid om Europeanen op basis van openbare
orde te weigeren – maar ook de minder erge criminelen, bijvoorbeeld
veelplegers die echt een overlast zijn voor de samenleving. Dat moet in Europa
geregeld worden bij de evaluatie van de richtlijn vrij verkeer. Daar blijven
wij ook op inzetten.
 De heer Fritsma gaf het voorbeeld van een Marokkaan die zonder inburgering
komt. Ik treed niet alleen op tegen fraude, schijnhuwelijken et cetera, maar
ook tegen oneigenlijk gebruik van die Europese regels. Als die worden gebruikt
om nationale regels te omzeilen, is dat per definitie niet goed en kunnen
wij ook optreden. Ik heb nog op mijn netvlies die NOVA-documentaire waarin
een Nederlander met zijn jonge Chinese vriendin uitgebreid en trots vertelde
dat hij naar België was verhuisd om zijn partner te kunnen laten komen,
omdat daar een verblijfsvergunning maar € 8 kost en hier bijna € 830.
Als mensen zoiets dan nog eens klip en klaar vertellen, dan moeten wij daar
ook tegen kunnen optreden.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): In 2006 liepen
er al gesprekken met de Belgische overheid over die Europaroute. Op 27 januari
2009 geeft u aan dat er een onderzoek begint dat voor de zomer klaar zou zijn,
maar dat blijkt nu na de zomer te worden. Handmatig zouden er zo’n 400
dossiers worden doorgelicht. Hoe veel daarvan zijn er nu al doorgelicht?
 
 Staatssecretaris Albayrak: Er worden op dit
moment inderdaad zo’n 400 dossiers handmatig bekeken, maar ik weet niet
hoe ver men daarmee is.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): In de brief staat «zullen
handmatig doorgenomen worden». Ik begrijp daaruit dat op dit moment
nog geen enkel dossier is doorgenomen.
 
 De voorzitter: Ik heb u gezegd dat dit onderzoek
in september klaar is. Dan krijgt u echt alle feiten en mijn beleidsreactie
daarop.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Maar september...
 
 De voorzitter: Dit kan echt niet zo. Zo komen
wij echt niet verder dan de beantwoording van twee sprekers. Als de staatssecretaris
toezegt dat wij het in september krijgen, dan moeten wij het daar maar even
bij houden.
 
 Mevrouw Van Toorenburg (CDA): In de commissie
WWI hebben herhaaldelijk aangedrongen op inburgering van ook Europeanen. Zou
de staatssecretaris dit mee willen nemen, want dat zou uiteindelijk
wel eens de oplossing kunnen zijn?
 
 Staatssecretaris Albayrak: Met de minister
voor WWI zijn wij bezig met die integrale visie op huwelijksmigratie. Daar
zou dit ook prima bij passen. Hij heeft al toegezegd dat onderzoek naar de
mogelijkheden om inburgering aan Europeanen op te leggen. Ik ga ervan uit
dat dit ook in die integrale visie terugkomt, inclusief de beleidsreactie
en de maatregelen.
 Toen mij werd gevraagd of wij die visie pas naar de Kamer zouden sturen
als ook alle onderzoeken naar de Europaroute klaar zijn, zei ik dat ik dat
te laat vond. U zou het voor de zomer krijgen. Om een aantal redenen is dat
niet gelukt en wordt het na de zomer. Omdat dat gezamenlijk onderzoek van
IND en WODC naar de Europaroute ergens in september klaar is, zou het november
worden voordat u die integrale visie zou krijgen. U krijgt dus eerst die integrale
visie en daarna de resultaten van dat onderzoek. Waar wij vooruit kunnen lopen,
bijvoorbeeld als het gaat om de inburgering, zullen wij dat natuurlijk doen.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): De staatssecretaris
heeft net toegezegd dat zij dat onderzoek in september aan de Kamer zou aanbieden.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Ik zei dat het
waarschijnlijk in september zal worden afgerond en dat ik u daarna mijn beleidsreactie
daarop zal doen toekomen.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Dan wil ik graag
alsnog antwoord op mijn vraag: wanneer is dat dan? Nu wordt het weer vertraagd.
Aan «mogelijk» heb ik niets, graag een tijdsaanduiding. Ik neem
aan dat die dan begin oktober bij de Kamer ligt!
 
 Staatssecretaris Albayrak: Mevrouw Verdonk,
u weet toch hoe dat werkt? Er komt een rapport...
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Ik zou ook gezegd
hebben dat ik ervoor zou zorgen dat het er in september is.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Als ik in staat
ben om mijn conclusies op basis van het rapport dat ik nog niet ken in september
te formuleren, dan zal ik dat met de grootste snelheid doen. Ik heb helemaal
geen behoefte aan vertraging op dit dossier.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Dus wanneer?
 
 Staatssecretaris Albayrak: Zodra ik dat kan.
 De heer Fritsma had een vraag over het driejarenbeleid. Naar aanleiding
van de motie van mevrouw Van Toorenburg kaart hij een ander probleem aan,
namelijk dat mensen na drie jaar een zelfstandige vergunning krijgen. Vooral
onder het vorige kabinet is dat langdurig en veelvuldig onderwerp van discussie
geweest. Toen is er uitdrukkelijk voor gekozen om die termijn van drie jaar
niet te verlengen en die lijn ondersteun ik. De heer Fritsma sprak over tien
jaar, maar ook voor de verlenging na vijf jaar is toen niet gekozen op basis
van de ervaring dat de afhankelijkheid van met name van de man afhankelijke
vrouwen van wie wij willen dat zij heel snel gaan participeren en integreren
als zij als importbruid komen alleen maar verlengd zou worden met alle gevolgen
van dien. In de debatten over bijvoorbeeld huiselijk geweld, heb ik gezegd
dat wij deze vrouwen nadrukkelijk willen beschermen door hen na drie jaar
een eigen verblijfsvergunning te geven, zodat de man niet meer kan dreigen
door te zeggen dat als zij naar de IND of de politie gaat zij zal worden weggestuurd.
Omdat wij die vrouwen uit die situatie wilden halen, is daarvoor gekozen.
Bovendien kan volgens de internationale regelgeving een verlenging
naar tien jaar niet eens. In ieder geval de Europese richtlijn gezinsvereniging
houdt dat tegen.
 
 De heer Fritsma (PVV): Dat laatste betwijfel
ik toch echt. In Denemarken krijgt men pas na zeven jaar een permanente verblijfsvergunning
en moet men die drie jaar hebben gehad om een partner te kunnen laten overkomen.
Hoeft Denemarken zich dan niet aan al die richtlijnen en verdragen te houden?
 Erkent u niet dat het sneeuwbaleffect problematisch is van gezinsmigranten
die na drie jaar een zelfstandige verblijfsvergunning krijgen en dus ook op
hun beurt weer na drie jaar partners uit het buitenland kunnen halen? U kent
toch de voorbeelden uit de praktijk? Dat is het sneeuwbaleffect waardoor wij
hier tienduizenden gezinsmigranten hebben gekregen. Dat sneeuwbaleffect is
desastreus voor Nederland en moet gestopt worden.
 
 De voorzitter: Dat hebt u in uw eerste termijn
ook al naar voren gebracht. De staatssecretaris gaat nu antwoorden.
 
 De heer Fritsma (PVV): Daarom is het nodig
dat die afhankelijke termijn echt verlengd wordt.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Daar is dat helemaal
niet voor nodig. Ik ben het wel met u eens dat gezinsmigratie integratie onder
druk zet. Voordat mensen mogen komen, moet je dan ook heel erg goed kijken
wie je toelaat, maar ook dat zal onderdeel zijn van de brief over huwelijksmigratie
die u zult krijgen. Als ze eenmaal hier zijn, is het ontzettend belangrijk
dat ook heel snel wordt gewerkt aan participatie en emancipatie van vooral
die vrouwen en meisjes. Om dat te doen, hebben wij volgens mij veel meer maatregelen
nodig dan wij nu in handen hebben. Met die verkenning zijn wij samen met de
minister voor WWI bezig. U staart zich nu blind op een deel van die huwelijksmigratie
waar de Wet inburgering buitenland geldt met na drie jaar een zelfstandige
vergunning et cetera. Ik wilde daar in antwoord op de heer De Krom iets over
zeggen, maar nu u daar weer op terugkomt, kan ik het nu wel zeggen. De stijging
in de huwelijksmigratiecijfers in het afgelopen jaar is voor een belangrijk
deel te verklaren met de nareizende gezinsleden van toegelaten vluchtelingen.
Wij hebben allemaal op ons netvlies dat het de Marokkaan en de Turk en weet
ik veel wie het allemaal zijn – daar zien wij ook een stijging, maar
wel een redelijk vlakke – maar de hoogste stijging zit in de nareizende
gezinsleden van Somaliërs en Irakezen. Wij hebben al honderden malen
met elkaar gesproken over hogere aantallen vluchtelingen, Somaliërs en
Irakezen, onder andere door het beschermingsbeleid: dat voor Somalië
ingesteld door het vorige kabinet en onlangs door mij beëindigd en dat
voor Irak door mij ingesteld en door mij beëindigd. Dat laat zien dat
het categoriale beschermingsbeleid effect heeft op de instroom. Als je meer
mensen toelaat, kun je inderdaad uitgaan van nareizende gezinsleden. Daar
mogen wij geen voorwaarden aan stellen, dus geen Wet inburgering buitenland.
In landen waar oorlog is, mag je mensen niet vragen om nog eens een cursus
te volgen. Wij mogen er ook geen inkomenseisen aan stellen als zij binnen
drie maanden inreizen. Ook dat is onderdeel van de verkenning. Ik loop er
nu misschien wel heel erg op vooruit, maar nadat het kabinet dit heeft herkend
en erkend, gaan wij kijken wat je wel kunt doen om de stijging op een juiste
manier te adresseren.
 
 De heer Fritsma (PVV): Een vraag is nog niet
beantwoord, namelijk of Denemarken zich niet aan al die Europese richtlijnen
en verdragen hoeft te houden, want daar krijgt men pas na zeven jaar een permanente
verblijfsvergunning.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Ik wil best eens
kijken hoe het er in Denemarken aan toe gaat, want natuurlijk moet ook Denemarken
zich houden aan richtlijnen. Mij zijn geen bezwaren van de Europese Commissie
of inbreukprocedures tegen Denemarken op dit punt bekend.
 
 De heer Fritsma (PVV): Mogen wij het resultaat
van dat kijken krijgen?
 
 De voorzitter: Natuurlijk.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Misschien kan dat
in de brief, dat zal ik bekijken.
 Het stapelen van procedures is een oud punt van de heer Fritsma. Ik wil
eigenlijk alleen maar verwijzen naar de vele debatten die wij hierover al
hebben gehad. Het wordt anders wat flauw en dan moet ik mijn argumenten herhalen
waarom het absoluut onmogelijk maken van het indienen van een herhaalde aanvraag
niet kan. Wel wil ik nog zeggen wat wij al doen en recent ook hebben veranderd
om het stapelen van procedures te voorkomen. Allereerst wijs ik op de Asielbrief
waar alle maatregelen in staan en om aan het begin te kijken of er naast de
asielgrond bijvoorbeeld nog een medische grond is om een vergunning te verlenen.
Zo kun je heel snel toeof afwijzen waardoor mensen niet na maanden of jaren
dat hun verzoek is afgewezen nog een procedure moeten starten, want dan zijn
ze hier al veel te lang. Bovendien wijs ik erop dat de rechters die vroeger
de situatie toetsten toen de vergunning werd geweigerd, nu mogen toetsen op
basis van de huidige situatie. Als er nu oorlog in een bepaald land is, kunnen
rechters op grond daarvan zeggen dat iemand nu een vergunning moet krijgen.
Zeer recent nog de vliegtuigtrap, door velen aangehaald. Die is eenieder eigenlijk
een doorn in het oog, alle voorgaande kabinetten ook. Wij hebben enkele maatregelen
genomen om dat te voorkomen. Als mensen in vreemdelingenbewaring worden genomen,
zegt de Dienst Terugkeer & Vertrek: u hebt nu de kans, hebt u nog gronden,
denkt u dat er nog iets met u aan de hand is, bent u ziek, zwak, misselijk,
wilt u nog een aanvraag indienen? Neen, dan wordt u nu uitgezet. Als iemand
om zijn vertrek te frustreren nog een aanvraag wil indienen, wordt die daar
zo ongeveer ter plekke direct afgewezen.
 
 De heer Fritsma (PVV): Mensen die zich vaak
tientallen jaren in Nederland hebben opgehouden door de ene na de andere verblijfsaanvrage
in te dienen, nodigen wij vlak voor hun vertrek nog eens een keer uit om nog
eens een aanvraag in te dienen. Mijnheer of mevrouw, hebt u misschien nog
een andere grond in uw hoofd? Natuurlijk zegt men dan dat men niet teruggestuurd
kan worden naar het land van herkomst en dat dit nu zijn verblijfsgrond is.
Dat nemen wij dan ook weer in behandeling. Dit is toch een gebed zonder einde?
U moet toch erkennen dat het pure noodzaak is om dat mes in die praktijken
van de procedurestapel te zetten? Dat kan niet anders, want anders lost u
deze problemen nooit op.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Het is helemaal
niet de bedoeling dat als de Dienst Terugkeer & Vertrek die vraag stelt
en dat men als men een herhaalde aanvraag indient weer anderhalf jaar kan
gaan wachten op de uitslag. Als er geen nieuwe feiten zijn, wordt op dat moment
door de IND de aanvraag afgewezen en is dat voor ons de grond om iets wat
men nu al doet de weg af te snijden en dat is de vliegtuigtrap. Het is dus
echt een verbetering van wat wij nu hebben aan mogelijkheden om die laatste
herhaalde aanvraag te voorkomen. Ook hebben wij de mogelijkheden uitgebreid
voor vreemdelingenbewaring. Als mensen uitgeprocedeerd zijn, in de illegaliteit
verdwijnen, maar dan een of andere reden zien om terug te komen om een herhaalde
aanvraag in te dienen, is dat voor ons een reden om die herhaalde aanvraag
versneld af te doen en betrokkene in vreemdelingenbewaring te
nemen. Ook dit zal mensen ontmoedigen zoiets te doen.
 
 De heer De Krom (VVD): Maar dan moet je ze
wel kunnen identificeren en daar zit vaak het probleem.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Maar als iemand
eenmaal bij ons door de asielmolen is geweest en is uitgeprocedeerd en met
onbekende bestemming is vertrokken dan hebben wij dat dossier echt nog wel
in huis.
 Er is gezegd dat vastzetten of uitzetten nooit zal lukken omdat de vreemdelingenbewaring
maximaal zes maanden mag. Wij willen met name criminele illegalen vastzetten
en uitzetten. Ik denk dat het ons wel gaat lukken. Het eerste bewijs daarvan
hebben wij ook al in handen. Sinds wij werken met de persoonsgerichte aanpak
van de top 100 draaideurcriminelen is de politie erg tevreden. Het blijkt
mogelijk om de allergrootste lastpakken wel een keer uit te zetten. Van vreemdelingen
met een strafrechtelijk verleden kent u inmiddels het percentage wel. Ik vond
het overigens wel leuk dat mevrouw Verdonk het omdraaide en vroeg wat er gebeurt
met die overige 30%. Gaan die allemaal de straat op? Zij accepteert
eindelijk dat 70% van die criminele illegalen wordt uitgezet. En die
30% is in ieder geval vele malen minder dan het ooit geweest is. Ik
zet in op de grootste criminele illegalen. Die vreemdelingenbewaring is het
grootst probleem niet. Wij moeten aan de voorkant zitten en dan zie je dat
wat sinds gisteren in werking getreden, namelijk dat wij veelplegende draaideurillegalen
maximaal twee jaar in de ISD-maatregel mogen plaatsen, ondanks het feit dat
zij illegaal in Nederland zijn, met als doel om ervoor te zorgen dat ze teruggaan
naar de landen van herkomst. Mijn verwachting is– ik hoop werkelijk
dat die uitkomt – dat als ze weten dat ze twee jaar moeten zitten, het
ineens heel andere koek zal zijn en ze wel zullen zeggen wat hun echte naam
is en teruggaan naar hun land van herkomst. Dat soort effecten verwachten
wij zeker. Aan de voorkant hebben wij inmiddels al zoveel ingezet qua mogelijkheden
om uit of vast te zetten dat ik ervan overtuigd ben dat dit zijn vruchten
zal gaan afwerpen.
 De vreemdelingenbewaring voor zes maanden maximaal hebben wij in Europa
afgesproken, maar als het criminelen zijn mag het maximaal achttien maanden.
Onze mogelijkheden voor vreemdelingenbewaring zijn dus helemaal niet zo beperkt
door Europa, want dit was al de praktijk in Nederland.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Het zou fantastisch
zijn als het inderdaad waar is dat 70% inderdaad is uitgestroomd, maar
ik waag dat te betwijfelen. Ik blijf de cijfers dan ook scherp in de gaten
houden, want ik zie nog steeds geen bewijzen. Maar er blijft dan nog 30%
over en dat zijn er alsnog 132. Waar zijn die dan gebleven?
 
 Staatssecretaris Albayrak: Men kan mij op
alle punten aanvallen, maar ik zit hier vanaf de eerste dag bovenop en ik
zie de resultaten daarvan. Het komt inderdaad voor dat als wij die crimineel
vast hebben, zelfs in de ISD-maatregel die na twee jaar van rechtswege ophoudt,
maar ook in de vreemdelingenbewaring als men op een gegeven moment niet uitzetbaar
blijkt te zijn...
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Laat ik mijn vraag
dan iets concretiseren. Lopen die 132 op straat?
 
 Staatssecretaris Albayrak: Ze zullen ongetwijfeld
weer op straat lopen, maar die andere 70% in ieder geval niet. Als
er geen zicht is op vertrek, dan beëindigt een rechter de vreemdelingenbewaring
en niet de staatssecretaris.
 
 De heer De Krom (VVD): Wij hebben ook al eerder
over dat uitzetbeleid gesproken, maar zo succesvol is dat toch niet. Ik heb
met de staatssecretaris ook over gerommel met cijfers gesproken. Zij zegt
dat 70% van de criminele vreemdelingen wordt uitgezet, maar dat is
helemaal niet waar, want zij weet helemaal niet hoeveel criminele vreemdelingen
er zijn en zij weet ook niet waar ze zijn.
 
 De voorzitter: Dat debat gaan wij nu ook niet
overdoen, daar hebben wij twee weken geleden al een spoeddebat aan gewijd.
U wordt het daar toch niet over eens.
 
 De heer De Krom (VVD): Maar de staatssecretaris
komt daar elke keer zelf op terug!
 
 De voorzitter: Maar u ook en u wordt het er
niet over eens. De staatssecretaris gaat door.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Ik heb nooit gezegd
dat ik 70% van alle criminele illegalen Nederland heb uitgezet. Wel
heb ik gezegd wat de caseload was, hoeveel mensen wij in beeld hadden en hoeveel
daarvan daadwerkelijk zijn uitgezet. Dat die vraag nu nog eens wordt gesteld!
 
 De voorzitter: Het was geen vraag, maar een
opmerking die iedere keer wordt gemaakt. Dus dat helpt niet echt.
 
 Staatssecretaris Albayrak: De heer De Krom
begon met de brief in antwoord op zijn factsheet die heeft gepresenteerd.
Hij zei dat cijfers niet liegen en dat ik «beeldvervormend» bezig
ben. Welnu, daar heb ik helemaal geen belang bij en ook totaal geen behoefte
aan. Ik ben in die brief ook niet beeldvervormend, maar beeldcorrigerend.
De heer De Krom noemde totaalcijfers immigratie als een soort schrikbeeld;
140 000 mensen naar Nederland, kansarmen, et cetera. Ik had het niet
zo snel bij de hand, maar ik zou hem graag het stenogram laten zien waar hij
de duiding gaf aan de cijfers die hij noemde. Ik ben in die CBS-cijfers gedoken
en vroeg mij af, waarom u dan ook niet erbij zei dat die cijfers ook de teruggekomen
Nederlanders omvatten. Het CBS kijkt immers naar absolute immigratiecijfers,
dus ook van autochtone en allochtone Nederlanders en dat zijn redelijk substantiële
aantallen. Inderdaad, er gaan er minder weg. Ook zit in die cijfers het beleid
door hem in ieder geval op hoofdlijnen is gesteund, namelijk de kennis- en
de studiemigratie. Concurrerend Nederland, de daadkracht van Nederland, de
economie moet vooruit en daar hebben wij brains voor nodig. Daar is veel kritiek
op van andere partijen vanwege de braindrain uit andere landen. Wij zien nu
het kennismigrantenbeleid – waar het vorige kabinet met instemming van
ook de VVD een aanzet toe heeft gegeven – forse successen afwerpen.
Wij merken bijvoorbeeld ook in gesprekken met grote ondernemingen in Nederland
dat mensen die ze keihard nodig hebben om te kunnen blijven draaien, makkelijker
en sneller naar Nederland kunnen komen. Dat is selectief migratiebeleid. Er
zijn partijen in deze Kamer die dat wellicht ethisch wat onjuist vinden omdat
het in ons eigen belang is – wij laten mensen sneller en eerder toe
met veel meer faciliteiten als wij ze nodig hebben – ik vind dat in
ieder geval een verdedigbaar beleid dat ook in die CBS-cijfers zit. In mijn
reactie staat geen enkele ontkenning van de stijging die ik net zelf noemde
en bovendien net nog nader duidde en verklaarde, onder andere door de nareizende
gezinsleden van vluchtelingen. Die cijfers zijn voor ons onderdeel van de
brief over huwelijksmigratie en dat is in ieder geval ook het pleidooi van
de heer Van der Laan geweest, natuurlijk mede namens mij. Vanaf de eerste
dag bekijken wij wat de dwarsverbanden zijn tussen integratie en immigratie.
Het was op mijn voorstel dat de heer Van der Laan door mijn ambtenaren een
demonstratie heeft gekregen van de migratiecijfers. Op basis
daarvan heeft hij gezegd wat hij heeft gezegd. Ook de verkenning naar maatregelen
is een gezamenlijke.
 
 De heer De Krom (VVD): Ik ben blij dat de
staatssecretaris net als in de brief zegt dat er van geen enkele ontkenning
van de cijfers sprake is. Daar zijn wij het in ieder geval dan over eens.
Die factsheet klopt grosso modo dus wel. Het punt blijft dat zij die stijging
wel zo’n tweeënhalf jaar gewoon laat gebeuren. De heer Van der
Laan trekt nu keihard aan de bel, maar het is de portefeuille van deze staatssecretaris.
De heer Van der Laan legt voor het eerst het verband tussen immigratie en
het al dan niet lukken of falen van integratie. Dit is overigens voor het
eerst dat de PvdA dat heeft gedaan. De staatssecretaris moet zich toch een
beetje beschaamd voelen dat haar collega die over integratie gaat eigenlijk
over haar hoofd heen in haar portefeuille zit te rommelen. Van der Laan heeft
gelijk, de staatssecretaris heeft het nooit uit haar mond kunnen krijgen en
ik vind het beschamend voor deze staatssecretaris dat haar collega dat moet
doen. Er gebeurt helemaal niets.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Ik kan nog eens
herhalen dat het op mijn initiatief was dat de heer Van der Laan deze presentatie
kreeg en dat ook in dit kabinet bewindspersonen over de schotten heen maximaal
met elkaar samenwerken als het gaat om thema’s die ons allen raken.
Integratie en immigratie waren vroeger in één hand en nu bij
twee verschillende bewindspersonen, maar zij hebben inderdaad wel alles met
elkaar te maken. Dat contact is nauw en goed en alles wat hij heeft gezegd,
heeft hij ook namens mij gezegd. Die brief komt ook namens ons tweeën.
U moet dus niet doen alsof u nu iets te pakken heeft, want dat is echt niet
zo.
 
 De heer De Krom (VVD): Ik heb niets te pakken,
de heer Van der Laan heeft hem te pakken. Die beklaagt zich over de immigratiecijfers.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Ik heb eigenlijk
al met zoveel woorden gezegd dat naast alle opmerkingen die ik daarover al
heb gemaakt, een deel van de oorzaken van die hogere cijfers een direct gevolg
is van beleid waar een meerderheid van de Kamer mee heeft ingestemd. Dat zijn
het generaal pardon en nareizende gezinsleden en het specifieke beleid voor
de Somaliërs en Irakezen.
 
 De heer De Krom (VVD): Daar is de ellende
ook mee begonnen, gelijk aan het begin.
 
 De heer Fritsma (PVV): De staatssecretaris
spreekt de hele tijd over huwelijksmigratie. Ik zou haar willen vragen om
dat niet meer te doen, want dat wekt de suggestie dat er een huwelijk voor
nodig is om een partner naar Nederland te halen en zoals wij allemaal weten
is dat niet zo. Je kunt ook een partner naar Nederland halen zonder huwelijk.
Het woord partnermigratie zou dus iets minder misleidend zijn.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Dat vind ik wel
een goede suggestie. Het woord huwelijksmigratie gebruiken wij al zo’n
100 jaar en is dus ingeburgerd, ook in alle beleidsstukken. Nederland kent
ook al zo’n 100 jaar de gelijkstelling van samenwonende partners en
gehuwde partners. Ik wil dat woord partnermigratie voortaan best in alle beleidsstukken
proberen door te voeren.
 De Krom sprak over de incidenten in het azc in Grave en zei dat het geweld
toeneemt. De zorgen van de burgemeester zijn het COA bekend. Ik heb begrepen
dat er zo’n twee weken geleden een goed is gesprek geweest tussen het
COA en het lokaal bestuur. Met houdt elkaar goed op de hoogte en men zoekt
samen ook naar oplossingen, onder andere het inzetten van meer
beveiliging, toegangscontrole, eventueel ook een politiepost in de buurt,
misschien zelfs op locatie. Ondertussen werkt het COA aan structurele oplossingen
voor de situatie aldaar.
 De heer De Krom heeft uit de krant over het voornemen begrepen om in Den
Haag een asielzoekerscentrum te openen. Ik heb u eerder gezegd dat het COA
bijzonder succesvol is in het voeren van gesprekken met gemeenten over duurzame
opvang. Dat betekent dat wij eigenlijk af willen van die kortdurende contracten
waardoor een deel van de huidige problemen wordt veroorzaakt. Die contracten
lopen nu af en kunnen niet snel worden omgezet. Als het COA in gesprek is
met Den Haag over een duurzame locatie, dan vind ik dat alleen maar goed.
Over de vorm en het hoe is nog niets besloten. De gemeente Den Haag moet overigens
zelfs nog tot een besluit komen. Dat wil ik vooral bij de gemeente laten.
 Kan ik de garantie geven dat er geen nieuw generaal pardon meer komt?
Ja, dat kan ik in ieder geval voor mijn ambtsperiode. Ik denk dat ik ook nog
wel kan zeggen dat er onder mijn verantwoordelijkheid ook geen specifiek pardon
zal komen. Wat ik natuurlijk niet kan, is over mijn graf heen regeren en zeggen
dat ik uitsluit dat welk kabinet op welk moment dan ook in de toekomst tot
een generaal pardon besluit.
 
 De heer De Krom (VVD): Dat is duidelijke taal.
Kan de heer Spekman hetzelfde zeggen namens de PvdA?
 
 Staatssecretaris Albayrak: U bent met mij
in gesprek!
 
 De heer Spekman (PvdA): Inderdaad, maar ik
wil best wel zeggen dat zolang ik hier zit ik daar niet voor zal zijn.
 
 De voorzitter: Ik denk overigens dat uiteindelijk
de Kamer daarover gaat.
 
 De heer Spekman (PvdA): Ik kan mij voorstellen
dat er ooit een VVD’er voor zal zijn, zoals Bush in Amerika er altijd
erg voor was.
 
 De voorzitter: Misschien kunnen wij volstaan
met te zeggen dat uiteindelijk de Kamer daarover gaat.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): De staatssecretaris
kan wel zeggen deze periode niet, maar zij doet in deze periode zo weinig
dat ik vrees dat zij het volgende kabinet opzadelt met een gigantisch probleem.
Maar als je daar geen oog voor wil hebben, het zij zo.
 Ik ga nog even terug naar die 70% van de vreemdelingen die uitgestroomd
zou zijn. De staatssecretaris keek zo verheugd dat ik dat geloofde en dacht
dat er vast wat in het stuk stond wat ik niet goed gelezen heb en laat dat
nu zo zijn. Want volgens de Vreemdelingenrapportage krijgt van de 70%
25% rechtmatig verblijf, dus die criminelen blijven gewoon in Nederland.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Op welke pagina
leest u dat?
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Bladzijde 27. Het
zou overigens leuk zijn als ik een volgende keer van de IND een echt exemplaar
zou kunnen krijgen, want van zo’n kopietje word ik een beetje moe. Zo’n
45% vertrekt aantoonbaar, zelfstandig dan wel uitgezet. Degenen die
zelfstandig terugkeren, vertrekken ook nog eens met steun van de IOM. Ze krijgen
ook nog eens geld mee. Hoeveel is dat, hoeveel criminele vreemdelingen krijgen
geld van de IOM mee? Mijn tweede vraag is of deze cijfers kloppen.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Waar zal ik beginnen?
 
 De voorzitter: U mag ook toezeggen dat u er
schriftelijk op antwoordt.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Nee, ik wil graag
antwoorden, want ik zou toch wel enige kennis mogen verwachten van welke vreemdelingen
geld meekrijgen. Dat zijn de vreemdelingen die vrijwillig meewerken aan terugkeer.
Vanuit de vreemdelingenbewaring wordt er geen geld meegegeven, tenzij mensen
aangeven op vrijwillige basis terug te willen en wij hen samen met de IOM
duurzaam kunnen laten terugkeren.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Het gaat om criminele
vreemdelingen en er staat dat er een toename is van 65% van het aantal
vreemdelingen dat zelfstandig vertrokken is, waaronder met de IOM. Dat zijn
dus criminele vreemdelingen waar het hierover gaat. Dus u laat criminele vreemdelingen
terugkeren naar het land van herkomst en geeft zo ook nog eens geld mee!
 
 Staatssecretaris Albayrak: Wat wilt u nu?
Natuurlijk geef ik ze graag die € 1750 mee als ze definitief uit
Nederland verdwijnen. Weet u wel wat ze de samenleving hebben gekost als ze
hier bijvoorbeeld 17 jaar in de binnenstad van Den Haag crimineel zijn geweest?
Dat was een van de mannen die wij aantroffen. Natuurlijk doen wij dat. Gedwongen
terugkeer is zo moeilijk te realiseren, dus als criminelen hun straf hebben
uitgezeten, in de vreemdelingenbewaring komen en vrijwillig willen teruggaan,
dus hun echte naam noemen, zodat hun ambassade hen papieren kan geven, kan
de IOM bemiddelen en volgen zij dezelfde weg als mensen zonder crimineel verleden
die vrijwillig terugkeren. Ik vind dat zeer te verdedigen.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Ik vind het schandalig
dat u aan criminelen die eerst aan lijf en goed van anderen hebben gezeten –
je komt in Nederland niet zomaar in de bajes – nog eens geld meegeeft.
Ik wil precies weten om hoeveel mensen het gaat en hoeveel geld ze meekrijgen.
Bovendien wil ik nu en hier van u horen dat dat gedoe over die 70%
aantoonbare uitstroom van criminele vreemdelingen gewoon flauwekul is omdat
25% daarvan gewoon een verblijfsvergunning krijgt.
 
 De voorzitter: Misschien dat u straks hier
nader op kan ingaan als u aan de beantwoording van mevrouw Verdonk toe bent.
 
 Staatssecretaris Albayrak: De op bladzijde
27 genoemde 70% die mevrouw Verdonk nu weer weerspreekt is de uitstroom
uit het terugkeerprogramma en zijn cijfers van de VRIS. Zij moet er dus een
ander lijstje bij pakken.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Ongeveer 140 vreemdelingen
die uit de caseload van de DT&V zijn gestroomd zijn vreemdelingen in de
strafrechtsketen. Hiervan is ongeveer 70% aantoonbaar vertrokken. Dat
staat er en dat is precies het cijfer waar u steeds mee schermt. Het zijn
dus wel degelijk de mensen uit de VRIS. Ik heb er overigens geen enkel bezwaar
tegen als ik het juiste antwoord op schrift krijg.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Ik zal zo zeggen
waar u die andere cijfers kunt vinden en hoe die zich tot elkaar verhouden.
 
 Mevrouw Van Velzen (SP): Ik dacht laat ik
ook eens wat zeggen. Als ik dit slagveld beschouw, is de staatssecretaris
nu bezig met de vragen van de heer De Krom, maar hoe gaat u verder? Wij hebben
al toegezegd dat er geen tweede termijn komt, maar volgens mij moet de staatssecretaris
nu wel wat kortere antwoorden geven en niet terugkomen op discussies die wij
al tig keer hebben gevoerd.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Ik heb geen grip
op de orde in het debat.
 
 De voorzitter: Dat probeer ik wel te houden,
maar ik heb nu al een paar keer verzocht om niet steeds debatten te herhalen.
Als u dat toch steeds weer doet, blijft het bij herhalingen. Ik nodig u steeds
uit om door te gaan.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Ik zal dit punt
verder dan maar laten rusten, maar mevrouw Verdonk zei dat het aantal mensen
die met DT&V teruggaan niet stijgt, zoals ik in de stukken heb aangegeven,
maar daalt. Dat was het terugkeercijfer van vorig jaar dat in totaal daalt,
maar daarbinnen is het percentage dat met de DT&V teruggaat gestegen.
Wij zien de DT&V dus echt de functie vervullen die wij daarvan gehoopt
hebben.
 De laatste vraag van de heer De Krom betrof de B9-regeling. Gelet op de
opmerking van de voorzitter van zo-even, zal ik die laten liggen, maar ik
heb nog wel een suggestie. Als u in het reces tijd hebt, zou ik u willen aanraden
om eens naar de film Taken te kijken, een Hollywood-productie met Liam Leeson,
waarin redelijk wordt blootgelegd hoe het er in die mensenhandel en prostitutie
aan toegaat.
 Mevrouw Van Velzen sprak over rapport van de Commissie Integraal Toezicht
Terugkeer en de conclusie van het ontbreken van de sense of urgency. Er is
veel gezegd over het innemen van die positie door de Dienst Terugkeer &
Vertrek, een nieuwe organisatie. De KMar, de Vreemdelingenpolitie en de IND
zijn daarin samengegaan. In het begin waren er veel communicatieproblemen,
er moesten protocollen worden afgesproken. Die annuleringen bleken te maken
te hebben met het M118-formulier, een formulier waarin wij de communicatie
tussen de KMar en de DT&V regelden, maar dat bleek allemaal veel beter
te kunnen. Dat een sense of urgency zou ontbreken, herken ik totaal niet.
 Ik heb u wel eens verteld dat ik de situatie aantrof dat een agent van
de Vreemdelingenpolitie een illegaal wel mocht aanhouden in een woning, maar
die woning niet mocht doorzoeken, bijvoorbeeld op aanwezigheid van een paspoort
of andere identiteitsdocumenten. Om dat te veranderen wordt er een wetsvoorstel
gemaakt dat ik begin volgend jaar aan de Kamer zal aanbieden. Met name mijn
gesprekken met de Vreemdelingenpolitie hebben mij gesterkt in het gevoel van
noodzakelijkheid om deze bevoegdheden uit te breiden.
 Mevrouw Van Velzen, mevrouw Azough, mevrouw Van Toorenburg en de heer
Spekman hebben gesproken over het COA. Wat is er verkeerd gegaan, hoe kunnen
er nu, anno 2009, mensen in tenten worden opvangen? Als u ze tenten wil blijven
noemen, moet u dat vooral blijven doen, maar ik ben in Gilze geweest, zoals
ik in het laatste debat ook heb toegezegd. Ik ben daar nog meer gesterkt in
mijn oordeel dat dit een acceptabele vorm van opvangen is, zeker als je beseft
dat het een tijdelijke noodvoorziening is. U gaat naar Oude Pekela. Als anderen
de behoefte hebben om daar langs te gaan, zal ik dat zonder meer faciliteren.
Het zijn in ieder geval vaste voorzieningen met vast sanitair die helemaal
niets te maken hebben met twee stokjes en een doek, waarover de heer De Krom
sprak. Dan zou hij nu in ieder geval moeten zeggen dat het geen tent is, want
het zijn die prefab voorzieningen met een harde buitenkant. Als u het ziet,
dan weet u wat ik bedoel.
 Hoe is het zo ver kunnen komen? Het is inderdaad een kwestie van een hogere
instroom, die de IND ondanks de capaciteitsuitbreiding waarmee wij bezig zijn
gegaan, niet zo snel kon verwerken dat mensen snel in de procedure konden
doorstromen, want wij wilden het ook niet ten koste van de zorgvuldigheid
laten gaan. Daarom is vooral aan de voorkant, in de tijdelijke noodvoorzieningen
een ophoping ontstaan. Daar zien wij nu het effect van. Deze paviljoens zijn
vooral bedoeld als tijdelijke noodvoorziening voor de mensen die in afwachting
zijn van de toelating tot de asielprocedure. Dat heeft alles te maken gehad
met een groot aantal kortlopende contracten die vaak ook tegelijkertijd afliepen
en aflopen en waarvoor geen vervanging is gerealiseerd. Het is dus een combinatie
een hogere instroom en een lagere uitstroom die weer verklaarbaar is uit de gigantisch goede uitstroom in 2007, met name door de uitstroom van
de pardonners. Veel gemeenten hebben zo hun best gedaan om die pardonners
een huis te geven, dat je de taakstelling voor andere statushouders in de
vertraging zag schieten. Voor zover ik het COA nu inderdaad als zbo bezig
zie, dus voor mij met beperkte sturingsmogelijkheden, dan denk ik dat door
die lange contracten waarmee het op dit moment bezig is er op termijn een
structurelere oplossing komt.
 
 Mevrouw Van Velzen (SP): Ik dacht dat wij
weer in een discussie zouden komen van tentenkampen of paviljoenparadijzen,
maar laat nu de oude heer Van Dale maar uitkomst geven. Wat is een paviljoen?
Een tent! Wij hebben dus allemaal gelijk. Ik zal u een printje geven van de
elektronische Van Dale.
 Als u spreekt van acht maanden, kunnen wij er dan zeker van zijn dat over
acht maanden al die paviljoenen of tenten weg zijn?
 
 Staatssecretaris Albayrak: Ik zie iemand van
het COA heel voorzichtig ja knikken. U vraagt mij in feite een voorspelling,
maar de indicaties die ik nu heb, geven aan dat het na acht maanden niet meer
nodig zal zijn. Natuurlijk gaat het niet zonder meer dicht als er nog mensen
moeten worden opgevangen en er geen andere plaats is, maar ik denk dat dit
niet nodig zal zijn. Overigens ben ik u zeer dankbaar dat u zegt wat er in
de Van Dale staat nadat ik zelf al heb gezegd dat ik geen bezwaar heb tegen
het woord tent. Men moet het vooral noemen zoals men zelf wil.
 
 Mevrouw Van Velzen (SP): Ik vraag geen voorspellingen,
maar om de garantie dat ze over acht maanden weg zijn. Men heeft acht maanden
de tijd om andere voorzieningen te creëren als de instroom groot blijft.
Wij hebben lange discussies gevoerd over het cellenoverschot. U zou bekijken
of de zbbi’s, de zeer beperkt beveiligde inrichtingen voor opvang bruikbaar
zouden zijn. Kunnen daar inderdaad mensen terecht als de instroom groot blijft?
Die paviljoens kunnen nooit zo goed zijn als gewoon een dak boven je hoofd.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Dat ben ik met
u eens, dus als er duurzame capaciteit te realiseren is, doen wij dat zeker.
Justitie bekijkt of opvang in die inrichtingen mogelijk is. Het COA en de
Dienst Justitiële Inrichtingen, zijn met elkaar in gesprek, maar dat
heeft nog niet tot concrete resultaten geleid. Als er resultaten zijn, zal
ik die direct melden.
 Is acht maanden acht maanden? De contractdata zijn bekend. Zonder onvoorziene
omstandigheden zijn ze over acht maanden weg. We weten natuurlijk niet hoe
de wereld zich ontwikkelt. Ik kijk bijvoorbeeld dagelijks naar de situatie
in Iran met meer dan gemiddelde belangstelling. Dat is een land waar het toch
wel bijzonder rommelt. In de voorgaande jaren hebben wij al een aantal Iraanse
vluchtelingen opgevangen. Dat soort elementen kan ik niet voorspellen. Als
de instroom om welke reden dan ook verder zou stijgen, zou de nood wel eens
hoog kunnen blijven. Met wat wij nu in beeld hebben, denk ik dat die acht
maanden wel acht maanden zullen zijn.
 
 Mevrouw Azough (GroenLinks): Kan de staatssecretaris
aangeven of er al succes is geboekt in de gesprekken met het COA en de VNG
om opvanglocaties die dreigen te worden gesloten open te houden?
 Ik heb begrepen dat het COA heeft aangegeven dat deze tenten mogelijk
ook als gewone opvanglocaties kunnen worden gebruikt. Klopt dat?
 
 Staatssecretaris Albayrak: Misschien hebben
mensen gedacht dat het een structurele voorziening zou gaan worden toen ik
zei dat ik het wel een acceptabele vorm van opvang vond, maar ik heb dat toch
uitdrukkelijk gekoppeld aan de tijdelijkheid van de huidige situatie.
 Op uw eerste vraag kan ik op dit moment geen antwoord geven. Zo mogelijk
kom ik er op terug als ik uw vragen beantwoord.
 Griekenland was volgens mij een van de hoofdpunten in de inbreng van een
groot aantal woordvoerders. Er bestaan zorgen over het terugsturen van asielzoekers
naar Griekenland om aldaar hun asielverzoek te laten behandelen. Dat is een
Europese afspraak waar het interstatelijke vertrouwensbeginsel aan ten grondslag
ligt. Als je in de EU normen afspreekt voor wat de bodem is van het respect
voor mensenrechten, mag geen enkele van de 27 landen door die bodem heen zakken.
Die bodem is allereerst neergelegd in de internationale mensenrechtenverdragen.
Als ik mensen naar Griekenland terugstuur, is de enige vraag die ik mij moet
stellen of daar mensenrechten worden geschonden. Tot op heden heb ik daarvan
geen voorbeelden gezien. Ik zoek ernaar en heb er ook naar gevraagd, bijvoorbeeld
bij de Griekse vluchtelingenraad tijdens mijn bezoek aldaar. Ik heb geen concrete
gevallen aangetroffen van bijvoorbeeld refoulement, dat mensen terug worden
gestuurd zonder dat ze de kans hebben gekregen op een eerlijke asielprocedure.
Wij zijn daar al twee jaar met elkaar over in gesprek, maar wij zijn ook wel
opgeschoten. Wij moeten de druk op Griekenland groot houden. Ik zal de eerste
zijn om te erkennen dat Griekenland een mindere asielrealiteit heeft dan Nederland.
Onze norm halen zij al helemaal niet en ze hangen zelfs een beetje onder de
Europese norm die wij met elkaar hebben afgesproken. Ik doe er alles aan om
ervoor te zorgen dat zij die Europese normen gaan hanteren. Daar is druk voor
nodig van de Europese Commissie, die steeds moet toetsen of de regels die
pas zijn geïmplementeerd nadat die druk is uitgeoefend ook daadwerkelijk
gevolgd worden. Er komen successen, op papier zijn die er, nu de praktijk
nog. Om die praktijk voor elkaar te krijgen, heb je die druk nodig, aan de
ene kant van de Commissie. Zij kijkt nu ook naar de voorgenomen wijzigingen
van de asielprocedure die volgens de laatste stand nog niet zijn doorgevoerd,
zoals afschaffen van het hoger beroep. Tegelijkertijd is praktische samenwerking
belangrijk – daarover heb ik u al veel over heb verteld – zodat
ze met behulp van de IND, van tolken, enzovoorts die praktijk ook daadwerkelijk
kunnen veranderen. Dat is de missie van de IND, die zeer binnenkort naar Griekenland
gaat om die verder uit te werken. Ik heb gezegd dat wij gedurende die tijd
doorgaan met het terugsturen van asielzoekers naar Griekenland, mede gelet
op de uitspraak van de Raad van State dat ik mensen verantwoord terug kan
sturen naar Griekenland. Wij hebben daar afspraken over gemaakt.
 Een van de belangrijkste zaken is dat wij hebben bedongen dat op het vliegveld
bij aankomst de asielaanvraag mag worden ingediend. Hebben wij de garantie
dat het daarna goed gaat? Die garantie kan ik natuurlijk niet geven. Ik moet
ervan kunnen uitgaan dat mensen een eerlijke kans krijgen en niet worden teruggestuurd,
zonder dat hun aanvraag zorgvuldig is bekeken en ik heb geen reden om aan
te nemen dat dit niet gebeurt. Op basis van dat interstatelijk vertrouwensbeginsel,
op basis van het Dublinverdrag, ga ik dan ook door met het terugsturen van
mensen naar Griekenland, maar ik zie ook de ontwikkelingen, bijvoorbeeld de
interimmaatregelen die door het Europese Hof voor de Rechten van de Mens zijn
opgelegd. Dat Hof kijkt naar individuele zaken. Als een asielzoeker hier zegt
dat hij niet mag worden teruggestuurd naar Griekenland omdat daar niet goed
zal gaan, mag het hof zeggen: Nederland, u mag dat niet doen. Dat is in een
aantal zaken ook gebeurd, ik dacht een stuk of vijf. Het Hof heeft vragen
gesteld aan Griekenland over de asielprocedure en de detentieomstandigheden
en zal op basis van de antwoorden besluiten wat er moet gebeuren, of het ons
zegt dat wij mensen niet meer mogen terugsturen of wel, gelet op de zaken
die door mensen in Nederland tegen Griekenland waren aangespannen. In een
aantal zaken heeft het Hof uitgesproken dat Nederland mensen wel mag uitsturen,
omdat het een probleem van Griekenland is. Het Hof legt dan Nederland geen
maatregelen op, maar Griekenland. Ik vind het een spannend proces dat ik van dag tot dag volg, ook met onze eigen raadsadviseur mensenrechten.
Ik ben vooral benieuwd wat er gebeurt als het Hof Nederland zou dwingen om
in individuele zaken mensen niet terug te sturen. Dat is dan een individuele
zaak en ik zal alle andere gevallen gewoon ook doorzetten. Wij zien wel hoe
het verder gaat lopen. Dit is echt de laatste stand van zaken en wel van gisteren.
 
 Mevrouw Van Velzen (SP): Hier gaan wij het
niet over eens worden. Alle seinen staan op oranje of zelfs rood en u stuurt
toch mensen terug. Wat ik nog concreet wil vragen – ik wil niet deze
laatste veertien minuten van mijn collega’s afnemen – is of u
schriftelijk kunt ingaan op het rapport van het Antifolter Comité van
de Raad van Europa dat u toch echt alle reden zou moeten geven om pas op de
plaats te maken. Graag deze toezegging, want dan kan ik de rest van de spreektijd
door andere collega’s laten invullen.
 
 De heer Spekman (PvdA): Ik heb gevraagd om
als Nederland het initiatief te nemen door het Europese Hof te wijzen op de
Griekse schending van artikel 227 van het EG-verdrag om zo de druk op te voeren.
Deze tussenoplossing is gesuggereerd door VluchtenlingenWerk en dat vind ik
een reële. Niet alleen voor de desbetreffende mensen is het vreselijk,
maar ook wij hebben er hinder van, want wij kunnen geen mensen naar Griekenland
terugsturen die wel teruggestuurd zouden moeten worden.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Ik vind het niet
zo constructief om dat nu te doen. De Europese Commissie moet de inbreuk constateren
op de afspraken die wij hierover hebben gemaakt. Die bal ligt dus bij de Commissie
en dat is vele malen effectiever. Overigens heeft dat middel ook al zijn effect
laten zien. Als ik deze zaak zou aanspannen, zou je eigenlijk kunnen zeggen
dat ik ook verkeerd bezig ben. Ik constateer dat er sprake is van die schending
en op die gronden start ik een zaak tegen het Hof. Dan kan ik wel meteen beginnen
met het terugsturen van mensen. Ik heb liever dat de situatie in Griekenland
snel verandert door de druk vanuit Europa en die praktische samenwerking,
onder andere vanuit Nederland. Als wij allemaal willen dat de situatie daar
verandert, is dit toch echt de beste strategie. Als wij nu te snel, als haantje
de voorste, zouden zeggen dat wij niemand meer naar Griekenland terugsturen,
dan is het effect daarvan al te voorspellen. Ik heb de situatie in die detentiecentra
gezien. Er zitten veel jonge mannen in de kracht van hun leven. Als Nederland
het enige land is dat niet meer terugstuurt naar Griekenland, dan zullen al
die doorreizende illegale migranten, waarvan een aantal aantoonbaar geen vluchteling
is, de weg naar Nederland weten te vinden. Dat vind ik onverantwoord.
 
 Mevrouw Van Velzen (SP): Ik heb nog steeds
dezelfde vraag.
 
 De heer Spekman (PvdA): Ik heb in dat dilemma
ervoor gekozen om mensen terug te sturen naar Griekenland, maar ik heb er
geen zin in om jaar in jaar uit te zien dat Griekenland traineert wat wij
belangrijk vinden. Dat zou een volgende stap wellicht kunnen zijn dat wij
dat initiatief nemen. Dat kan wel niet constructief zijn richting Griekenland,
maar op een gegeven moment houdt het toch wel op. Ik wil weten van de staatssecretaris
wanneer voor haar het moment gekomen is om dat initiatief toch te nemen, om
Griekenland veel meer voor het blok te zetten.
 
 Mevrouw Azough (GroenLinks): Dat zou ook mijn
hartenkreet zijn. Wij zijn er nu al zo’n twee jaar mee bezig. De staatssecretaris
zegt voortdurend dat zij vertrouwen heeft in de druk die op Griekenland wordt
uitgeoefend om tot verbetering te komen, maar het is nog steeds niet verbeterd.
Integendeel, weet de staatssecretaris dat er in Griekenland een wetsvoorstel komt waardoor er geen serieuze beroepsmogelijkheid meer is? Dat
geeft toch duidelijk aan dat Griekenland niet echt van zins is om iets te
veranderen?
 
 Staatssecretaris Albayrak: Ik ben het absoluut
met u eens dat het te traag gaat, maar er verandert echt wat. Wij zijn deze
discussie met elkaar begonnen over de trage implementatie van Griekenland
van de richtlijnen waarover in Europa een akkoord was bereikt. Toen heeft
het Hof gedreigd met infractieprocedure tegen Griekenland. Daarna is die implementatie
in weten regelgeving er gekomen. Dus ook Griekenland zal zich daaraan moeten
houden. Dat wetsvoorstel betreft inderdaad het afschaffen van het hoger beroep.
Mensen zouden dan alleen naar de Raad van State kunnen die alleen op formele
gronden toetst. Bovendien zou er een decentralisatie van de aanvragen komen,
waardoor de politiebureaus de aanvragen gaan behandelen. Dat wetsvoorstel
ligt er echter nog niet, het is een presidentieel decreet dat naar de Griekse
Raad van State is gezonden. Die gaat toetsen op de verenigbaarheid met Europese
regelgeving. Daarom zeg ik ook dat ik nog helemaal niet toe ben aan eenzijdige
maatregelen. Laten wij dit proces afwachten en kijken waar het eindigt.
 
 Mevrouw Azough (GroenLinks): Dat het presidentieel
decreet is zou toch al tot zorgen moeten leiden en tot een inbreuk op het
vertrouwen dat u voortdurend zegt te hebben?
 
 Staatssecretaris Albayrak: Dan moet u echt
de staatkundige verhoudingen in Griekenland in ogenschouw nemen. Ook ik wacht
met spanning op de uitspraak van de Griekse Raad van State, want met u zeg
ik dat het onverenigbaar oogt met de afgesproken minimumnormen, maar vooral
de Commissie kijkt er heel nauwgezet naar.
 Mevrouw Van Velzen vroeg naar het rapport van het Antifolter Comité.
Dat rapport is ons al enige tijd bekend. Dat gaat echter niet over asiel,
maar over grensvoorzieningen, detentieomstandigheden en illegaal ingereisden.
Wij hebben volgens mij ook gereageerd op dat rapport en de daarin geuite kritiek.
Ik zal u in ieder geval de vindplaats van die reactie doen toekomen.
 Volgens mij heb ik de grote thema’s nu wel behandeld. Mevrouw Van
Velzen en mevrouw Azough hebben gezegd dat de situatie in Sri Lanka nu al
aanleiding moet zijn voor bescherming, maar ook voor het stoppen van de terugkeer.
Overigens is de caseload Sri Lanka niet zo groot. Wij werken op basis van
ambtsberichten van Buitenlandse Zaken waarin het oordeel van internationale
organisaties wordt meegenomen. Ik heb al eerder toegezegd dat het zelfstandige
oordeel van internationale organisaties door ons meer gewicht zal worden toegekend
bij de beoordeling of bescherming nodig is of niet. Het rapport van de UNHCR
is nog gebaseerd op een gevechtssituatie. De wapenstilstand is nog niet in
het rapport waarin een oordeel wordt geveld over de binnenlandse vestigingsalternatieven
voor Tamils. Het duurt niet lang meer voordat het geactualiseerde ambtsbericht
er komt en ik heb al gezegd dat wij op basis daarvan zullen bezien of dat
aanleiding geeft om over te gaan tot bescherming van Tamils dan wel het niet
terugsturen, maar op dit moment is het oordeel en het geldend beleid dat er
een binnenlands vestigingsalternatief wordt aangenomen. Ik kan nu dus niet
overgaan tot bescherming van Tamils en ook niet tot het stoppen van de terugkeer.
 
 Mevrouw Azough (GroenLinks): Op welke manier
wordt het rapport van de UNHCR meegenomen in de beoordeling en welke zwaarte
heeft dat?
 
 Staatssecretaris Albayrak: Buitenlandse Zaken
maakt algemene ambtsberichten en kijkt daarvoor naar alle beschikbare bronnen
en dat zijn in ieder geval de UNHCR-rapporten die openbaar zijn.
 
 Mevrouw Azough (GroenLinks): Het gaat mij
niet om het ambtsbericht maar om de individuele beoordeling van casussen nu.
U hebt aangegeven dat u daarbij ook het rapport van de UNHCR zou meenemen.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Dat wordt door
de individuele IND-medewerker die zich met toelating bezighoudt ook meegenomen.
Er wordt bezien waar de desbetreffende persoon vandaan komt en of daar een
situatie is die in de beschikbare open bronnen wordt gedefinieerd als een
situatie waarin mensen niet veilig zijn.
 Over de amv’s heb ik in mijn inleiding al het nodige gezegd.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): De staatssecretaris
spreekt over Europa, Griekenland en samenwerking met andere Europese landen.
Ik ben heel benieuwd naar de lijstjes van asielinstroom in andere Europese
landen en de plaats die Nederland daarop inneemt.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Volgens mij staan
wij op nummer 9 als wij kijken naar de asielinstroom in verhouding tot de
bevolkingsomvang. In absolute aantallen staan wij op de vijfde plaats.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Ik vraag alleen
om concrete cijfers, om hoeveel we gezakt zijn.
 
 De voorzitter: Dat antwoord hebt u gehad:
op de negende plaats.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Ik heb concreet
gevraagd waar wij stonden, hoeveel we gezakt zijn en of het klopt dat bovenaan
de lijst de landen staan met de meeste instroom? Hoeveel landen staan er nu
boven en onder ons? Die negende plaats zegt mij helemaal niets! Dezelfde vragen
heb ik gesteld over de importbruiden.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Het was nog vele
malen dramatischer dan mevrouw Verdonk nu als beeld wil neerzetten, bijvoorbeeld
als het gaat om de instroom van Somaliërs. Door de buitengewone toestroom
van Somaliërs ontstond al gauw een verdenking van fraude en misbruik.
Ondanks het feit dat de situatie in Somalië een van de ergste in de wereld
is, is het beschermingsbeleid toch stopgezet, alleen al omdat wij zo uit de
pas liepen in Europa.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Ik hoor de staatssecretaris
nu zeggen dat wij in Europa uit de pas lopen. Ik wil dan graag weten hoeveel,
ik wil die lijstjes hebben.
 
 De voorzitter: Kunt u misschien schriftelijk
dan nog wat cijfers en feiten presenteren, staatssecretaris?
 
 Staatssecretaris Albayrak: Die cijfers en
feiten staan in de ketenrapportage en de Europese vergelijkingen krijgt de
Kamer regelmatig toegestuurd.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Ik zou het toch
graag van de staatssecretaris zelf horen.
 
 De heer Spekman (PvdA): Het begint wel een
portie ver plassen op rechts te worden, maar ik had een heel simpele vraag.
Wanneer komt de brief over het perspectief van ama’s naar de Kamer?
 
 Staatssecretaris Albayrak: Wij waren in contact
met de VNG over de uitvoering van uw motie. Daar zijn wij uitgekomen. De brief
is inmiddels naar de VNG gezonden en u zal een dezer dagen in afschrift krijgen.
 
 Mevrouw Van Velzen (SP): Ik wil even terug
naar Griekenland. De staatssecretaris zei dat het rapport al lang geleden
gestuurd is en dat er ook al een reactie op is. Ik krijg op 30 juni –
dat was toch gisteren – het rapport met reacties van Griekenland erbij
over de situatie van alle gedetineerden, inclusief vreemdelingen. Ik vraag
de staatssecretaris nogmaals om daar schriftelijk op terug te komen.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Ik zal dat met
veel plezier doen, maar dan moeten wij wel even kijken of we over hetzelfde
rapport spreken.
 Ik kom op de vragen van mevrouw Verdonk. Ik denk dat ik er impliciet al
een groot aantal heb beantwoord. Zij vroeg nogmaals om concrete resultaten.
Ik denk dat ik het er maar bij laat. Ik hoor verschillende malen «wij
kennen die lijstjes van je nu wel». Bijna was ik weer geneigd om alle
resultaten en successen van de afgelopen twee jaar weer eens op te sommen,
maar ik ga dat voor een keer gewoon eens niet doen en onder andere verwijzen
naar het laatste debat waarin ik dat heb gedaan, volgens mij het spoeddebat
van een week geleden.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Dat is allemaal
wel leuk en aardig, maar dan zal ik nog concretere vragen stellen. Als je
kijkt naar de asielinstroom in 2009, klopt het dat die uitkomt op een kleine
17 000? Het gaat alleen om eerste asielaanvragen. En klopt het dat er
tot en met mei 41% van ...
 
 De voorzitter: Mevrouw Verdonk, citeert u
nu uit een brief van de staatssecretaris of ergens anders uit?
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Ik heb het over
die nietszeggende brief van de staatssecretaris.
 
 De voorzitter: Dan hebt u de cijfers en ik
denk dat de staatssecretaris er dan mee kan volstaan als ze zegt dat de cijfers
die zij gepresenteerd heeft de cijfers zijn waar u zich aan mag houden.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Het spijt mij,
voorzitter, maar deze staatssecretaris is een held in het niet presenteren
van cijfers. Deze staatssecretaris heeft altijd alleen maar blokken tekst
en zegt alleen wat ze allemaal wil gaan doen. Ik kom met concrete cijfers...
 
 De voorzitter: En die haalt u dus uit de brief
van de staatssecretaris!
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Uit de Vreemdelingenrapportage!
 
 De voorzitter: Dan is het u bekend!
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Nee, want ik vraag
waarom er 41% van de asielaanvragen is ingewilligd en dat staat er
niet in.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Ik denk dat mevrouw
Verdonk die vraag nu al zo’n drie keer heeft gesteld. Ik heb al drie
keer gezegd dat dit klopt en dat dit ligt aan Somalië en Irak. Dat waren
de top 2 van toegelaten mensen. Als je speciaal beleid hebt...
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Wanneer is dat
speciale beleid ingezet?
 
 De voorzitter: Dat heeft de staatssecretaris
een tijdje geleden ook al beantwoord en zij gaat nu door. Het is nu half zes,
enkele collega’s hebben helemaal nog geen antwoorden gekregen. Wij gaan
nu niet op dit specifieke punt door waar wij al drie of vier keer over gedebatteerd
hebben. Ik kan ook uw microfoon uitzetten.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Dan even een punt
van orde. Ik snap dat de coalitiegenoten er geen behoefte aan hebben om deze
staatssecretaris het vuur aan de schenen te leggen. Ik heb een aantal concrete
vragen gesteld, maar krijg geen enkel concreet antwoord. Ik herinner nog maar
even aan de vraag over bladzijde 27 van de Vreemdelingenrapportage. Daar heb
ik ook nog geen antwoord op.
 
 De voorzitter: Ik wilde de staatssecretaris
daarom ook door laten gaan.
 
 De heer Spekman (PvdA): Ik heb er problemen
mee dat mevrouw Verdonk het de coalitie kwalijk neemt en veroordeelt. Zij
komt nu twee keer een algemeen overleg over asiel binnenvliegen. Wij hebben
de afgelopen jaren er heel veel gehad. Ik heb moeite met dit soort beschuldigingen,
terwijl jezelf maar een paar keer komt binnenvliegen en zelfs probeert nog
wat stoerdere bewoordingen te verzinnen dan de heren Fritsma en De Krom.
 
 De voorzitter: Die hebben de vergadering inmiddels
verlaten. Zullen wij de staatssecretaris nu niet gewoon de gelegenheid geven
om de vragen die in eerste termijn gesteld zijn te beantwoorden en niet steeds
terugkomen op rapportages die al een aantal keren zijn behandeld?
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Daar maak ik toch
bezwaar tegen.
 
 De voorzitter: Dat heb ik begrepen en dat
noteren wij.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Ik doe niets anders
dan uit vijf brieven citeren die wij hebben gekregen en daar wil ik graag
antwoord op.
 
 De voorzitter: En de staatssecretaris heeft
gezegd dat die cijfers kloppen.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Mevrouw Verdonk
citeerde de aantallen uit de laatste vreemdelingenrapportage. De volgende
komt in september. Dan kunnen wij ook zien wat de laatste ontwikkelingen zijn,
met name in de eerste maanden van dit jaar. U zult daarin in ieder geval zien
dat het aantal Irakezen dat binnenkomt fors daalt en dat het aantal Irakezen
dat vrijwillig vertrekt fors stijgt. Deze onthulling kan ik nu al doen, maar
de exacte cijfers krijgt u dus per september. Ik wacht overigens nog steeds
op de suggesties van de Kamer ter verbetering van die ketenrapportage.
 
 De voorzitter: Die hebben wij gisteren inderdaad
nog met elkaar besproken.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Wij zullen proberen
die dan nog mee te nemen bij het maken van de rapportage die in september
komt.
 Mevrouw Verdonk zei dat de 70% VRIS niet zou kloppen en dat er
in de cijfers die ik haar heb aangereikt echt iets anders staat. In de tweede
alinea van paragraaf 4.4. van de rapportage staat dat 70% aantoonbaar
vertrek is gerealiseerd van de categorie VRIS. De teksten die daarna komen,
gaan niet specifiek over VRIS maar over de hele DT&V caseload.
 Mevrouw Verdonk had het over het geld dat criminelen mee krijgen bij vrijwillig
vertrek. De percentages terugkeerregeling van ontwikkelingssamenwerking, dus
waar de IOM mee werkt als ze mensen geld meegeven en de vergunningverlening
waar mevrouw Verdonk op wees, gaan niet over criminelen. Criminele vreemdelingen
komen ook niet in aanmerking voor de Herintegratie Regeling Terugkeer (HRT)
of het REAN-programma (Return and Emigration of Aliens from the Netherlands) –
ik moet mij op dit punt dus zelf enigszins corrigeren – ook niet bij
vrijwillig vertrek. De IOM biedt wel ondersteuning aan, maar beperkt zich
bij deze mensen tot counseling en faciliteren, bijvoorbeeld bij het aanvragen
van documenten. Hieruit blijkt dat criminele antecedenten een
contra-indicatie zijn voor het meegeven van geld. Overigens blijf ik erbij
dat als je met een geringe financiële steun een crimineel de straten
onveilig heeft gemaakt weg kan krijgen, ik dat dan verkies boven het hier
laten rondhangen van deze mensen. Dat kost de samenleving veel meer geld.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Met deze laatste
zin van de staatssecretaris gaat zij een majeure beleidswijziging inzetten
waardoor het mogelijk wordt dat criminele vreemdelingen geld mee krijgen.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Hebt u mij dat
horen zeggen?
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Ja. Eerst ging
u verdedigen waarom criminele vreemdelingen wel geld mee zouden moeten krijgen,
toen kreeg u van uw ambtenaren gegevens en zei u dat criminele vreemdelingen
geen geld meekregen van de IOM, nu zegt u dat u het bij nader inzien toch
wel een goed idee vindt. U gaat voortaan criminele vreemdelingen dus voortaan
geld mee geven? De IOM krijgt de mogelijkheid om criminele vreemdelingen terug
te laten gaan naar het land van herkomst net geld?.
 
 De voorzitter: Dat is een conclusie van mevrouw
Verdonk. De staatssecretaris gaat nu door met haar beantwoording.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Ik sluit niet uit
dat de DT&V voor de keuze komt te staan om iemand op straat te zetten
of te helpen om bijvoorbeeld van Bagdad naar Noord-Irak te reizen en daarvoor
geld meegeeft. Ik denk dat wij dat ook moeten doen als het gaat om de keuze
tussen gaan of blijven. Maar de HRT, het IOM-geld, wordt niet ingezet voor
criminele vreemdelingen.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Maar de staatssecretaris
staat wel een beleidswijziging voor om te kijken hoe criminele met geld alsnog
terug kunnen naar het land van herkomst.
 
 De voorzitter: En de staatssecretaris ontkent
dat.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Er is geen voorgenomen
beleidswijziging.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): De staatssecretaris
vertelt hier alleen maar enkele leuke dromen en ideeën?
 
 Staatssecretaris Albayrak: Ik denk dat wij
de volgende vreemdelingenrapportage maar moeten gebruiken om verder te spreken
over de cijfers die mevrouw Verdonk noemde.
 Mevrouw Verdonk stelde dat criminele illegalen verspreid over het land
worden opgevangen en niet vindbaar zouden zijn. Als mensen vastzitten, zijn
ze altijd vindbaar. Wij hebben ook andere locaties voor vreemdelingenbewaring,
zoals de nieuwbouw van het terugkeercentrum in Rotterdam, maar ook de gevangenis
in Veenhuizen, waar vreemdelingen hun straf uitzitten en uiteindelijk moeten
worden uitgezet. In de laatste vier maanden komt DT&V eraan te pas en
worden zij geholpen met terugkeer. Dit was een van de mogelijkheden om de
gevangenis in Veenhuizen open te kunnen houden. Anders had daar een veel groter
deel moeten worden gesloten, omdat wij immers niet voldoende langgestraften
hadden om die gevangenis helemaal open te houden. Het was voor mij een goede
reden om daar vreemdelingen te plaatsen. Dat heeft ook geen negatief effect
op de terugkeer. Ik weet niet hoe u erop komt dat ze niet te vinden zouden
zijn.
 Ik denk dat ik hiermee wel de vragen van mevrouw Verdonk heb beantwoord.
 
 Mevrouw Verdonk (Verdonk): Die lijstjes van
Europa krijg ik nog toegestuurd?
 
 De voorzitter: Volgens mij heeft de staatssecretaris
dat al toegezegd.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Bij de volgende
rapportage vreemdelingenketen.
 Ik kom op de vragen van de heer Spekman voor zover die inmiddels al niet
zijn beantwoord. Ik heb al iets gezegd over het doorgeven van antecedenten.
U mag er echt van uitgaan dat dit in onze rechtsstaat gebeurt binnen de kaders
die wij met elkaar hebben afgesproken. Ik verwacht dat het een effect op terugkeer
heeft, al was het maar omdat het niet geven van die criminele gegevens door
ambassades als argument wordt gebruikt om niet mee te werken aan het geven
van vervangende reisdocumenten. Ik heb gekeken naar de praktijk in andere
landen. Een redelijk aantal landen heeft een met ons vergelijkbare praktijk,
zoals Zweden, Noorwegen en Nieuw-Zeeland, en heeft al ervaring met het geven
van antecedenten als dat voor de terugkeer noodzakelijk is en met alle waarborgen
omkleed. Er wordt in ieder geval bekeken of het gegevens zijn die voor de
uitzetting noodzakelijk zijn. Nieuw-Zeeland doet het vooral omdat men vindt
dat als mensen een echt paspoort nodig hebben, zij de gegevens die op dat
moment voorhanden zijn ook moeten verstrekken. Ik vind het te verdedigen en
ik denk echt dat het effect zal hebben in de zin van het meer realiseren van
meer vertrek. Wij zullen het doen met die gegevens van onvoorwaardelijk veroordeelde
mensen, dus geen verdachten. Het zijn in feite open bronnen die ambassades
zelf zouden kunnen vinden als ze ernaar gaan zoeken. Die uitspraken zijn immers
openbaar. Dat laat onverlet dat de waarborgen gelden die ik in de brief heb
genoemd.
 Ik hoop dat ik inmiddels voldoende over de inhoudelijke situatie van het
COA heb gezegd. Gevraagd is om een kostprijsonderzoek of een onderzoek naar
misschien ook wel de sturingsrelatie Justitie-COA en om meer inzage in capaciteitsontwikkelingen.
Enkele jaren geleden is er al een interdepartementaal beleidsonderzoek naar
het COA geweest, een uitvoerig bedrijfsvoeringsonderzoek. Dat dient u als
basis voor onze afspraken met het COA. De kostprijssystematiek waarmee wij
werken, is op dat onderzoek gebaseerd. Het wordt elke paar jaar geëvalueerd
op basis waarvan weer de kostprijs wordt geactualiseerd. De laatste maanden
van dit jaar en de eerste maanden van 2010 zal die evaluatie opnieuw plaatsvinden.
Dat zijn overigens de voor de periodieke evaluatie afgesproken termijnen.
Als u dat wenst, zullen wij dat in een wat bredere context aan de Kamer doen
toekomen.
 
 De heer Spekman (PvdA): Ik zou graag zien
dat daar ook elementen bij worden betrokken zoals verhuisbewegingen en eventuele
alternatieve vormen van opvang die goedkoper zijn. Wat mij fascineert is dat
de kostprijs soms hoger is dan die van maatschappelijke opvang.
 
 De voorzitter: Kan de staatssecretaris dat
toezeggen?
 
 Staatssecretaris Albayrak: Zeker.
 De Reba is een van de instrumenten om mensen te stimuleren te gaan werken
als ze nog in de opvang zitten. Wij hebben het dan over mensen die tot Nederland
toegelaten zijn en dus een status hebben, maar in de opvang nog wachten op
een huis. Zij mogen dan werken. Ik heb begrepen en hoop dat u door deze brief
inmiddels ook duidelijk is geworden dat er een misverstand bestond over het
geld dat mensen mogen houden. Gedacht werd dat als iemand een minimumloon
verdient van rond de € 1300, € 1400 hij maar € 183
mocht houden en er dus helemaal geen prikkel tot werken van uit zou gaan.
Iemand met een minimuminkomen kan ca. € 940 houden op basis van
de huidige regeling. Wij gaan ervan uit dat het COA kosten maakt
voor bed, bad, brood en dat die kosten worden betaald door de toegelaten vreemdeling,
op dat moment nog vluchteling die inkomen heeft. Volgens deze berekeningen
gaan wij uit van de Wet werk en bijstand, waardoor deze vreemdelingen niet
beter af zijn dan de mensen die in die WWB zitten, maar ook niet als ze vanuit
die centrale opvang naar een eigen huis gaan in een slechtere situatie terechtkomen
dan in de opvang. Ik hoop dat dit u voldoende heeft overtuigd. Als men voorbeelden
heeft dat dit in de praktijk niet zo werkt, zullen wij daar graag naar kijken.
Zo zou het in ieder geval moeten werken.
 
 De heer Spekman (PvdA): Gezien de tijd kom
ik er later nog wel op terug.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Ik denk over Griekenland
inmiddels wel voldoende te hebben gezegd.
 Mevrouw Van Toorenburg sprak over terugkeer Kerk in Actie en Platform
Duurzame Terugkeer. Wij zijn er nog steeds niet uit hoe wij die 9 mln. die
wij voor de terugkeer vrij hebben gemaakt via dat platform kunnen wegzetten
in succesvolle projecten. Ik zeg dit in alle eerlijkheid, want het gesprek
gaat nu al een paar keer heen en weer. Het laatste wat ik wil, is dat wij
die 9 mln. stoppen in de samenwerking van die organisaties zonder dat het
concrete succesvolle projecten oplevert. De voorstellen die zijn gedaan hebben
wij nu al een paar keer aangepast en wij blijven in gesprek. Ik ben daar echter
nog niet heel erg over te spreken. Het subsidieverzoek van Kerk in Actie gaan
wij een dezer dagen beantwoorden en wij bekijken dan vooral of het een bijdrage
kan leveren aan de terugkeer bovenop de maatregelen die wij zelf al hebben
in de vreemdelingenbewaring.
 Zij sprak ook over de gemeentelijke noodopvang. In alle bestuurlijke overleggen
die ik met de VNG heb, bevestigt de VNG de afspraak dat de inzet is om vanaf 1 januari
2010 de direct dan wel indirect door de gemeenten gesubsidieerde noodopvang
van asielzoekers te stoppen. Daar committeert de VNG zich ook aan, maar u
kent de lokale werkelijkheid. Die is weerbarstiger dan alleen maar mijn bestuurlijk
contact met de VNG, maar u moet daar op dit moment maar van uitgaan. Ik heb
de VNG gevraagd om een inventarisatie van de stand van zaken. Ik kom regelmatig
in het land en ik kan u zeggen dat de situatie in Friesland een wereld van
verschil is. Ik wil terug naar de normale situatie waarin wij echt af zijn
van de noodopvang van de 26 000 mensen die onder het generaal pardon
wilden vallen. De grootste groep is al weg, omdat ze een vergunning hebben
gekregen. Op heel veel plaatsen is die noodopvang feitelijk ook dicht. Ik
weet dat veel gemeenten er ook zo op zaten te wachten om dat weer tot het
verleden te laten behoren. Ik sluit niet uit dat een enkele gemeente mij probeert
te dwingen tot het opvangen van alle rechtmatig verblijvenden in Nederland,
maar die afspraak hebben wij niet gemaakt. Er is niet afgesproken dat eerst
die rechtmatig verblijvenden moeten worden opgevangen en dat daarna de noodopvang
dicht kan. Wij zijn anders begonnen en daar zal ik gemeenten ook aan houden.
Na de zomer zal ik zelf bekijken op basis van de inventarisatie waar de noodopvang
inderdaad dicht is. Ik moet daar de VNG wel voor gebruiken omdat ik daar zelf
natuurlijk niet 100% zicht op heb.
 U kent die normale situatie nog wel. Een paar jaar geleden ging de discussie
vooral over de vraag of gemeenten een autonome zorgplicht hebben voor de opvang
van dakloze mensen. U kent de situatie rondom dominee Visser in Rotterdam.
Ik sluit niet uit dat ook na 1 januari 2010 het incidenteel kan voorkomen
dat in de daklozenopvang of waar dan ook ook een uitgeprocedeerde asielgezin
zit dat op straat stond. Ik zal de gemeenten daarop blijven aanspreken. Maar
de situatie die is ontstaan rond de discussie over het generaal pardon met
een structurele opvang van uitgeprocedeerden die het land uit moeten, moet
tot het verleden behoren.
 De rol van Buitenlandse Zaken is in mijn ogen helemaal niet zo beperkt
als de CITT constateert, maar ik geloof wel dat die misschien nog wat zichtbaarder
moet worden. Dit kabinet wil een integrale aanpak. Op mijn initiatief praat
de ministerraad een keer in de drie weken over terugkeer en het verbinden
van de krachten van de verschillende ministers, die van EZ, Ontwikkelingssamenwerking,
Buitenlandse Zaken en LNV. In alle verdragen die zij sluiten, wil ik een terugkeerclausule
opnemen. Ik geloof echt dat wij een andere integrale aanpak te pakken hebben
waar Buitenlandse Zaken een uitdrukkelijke rol bij speelt. Een ambtenaar van
Buitenlandse Zaken zit bij mij ook tweewekelijks aan tafel bij mijn terugkeeroverleg.
 Ik denk dat ik ook voldoende ben ingegaan op de herhaalde aanvragen, net
als op de amv’s en gezinshereniging. Ik kom dan op de motie-Van de Camp
over het ouderenbeleid. Ik zal die met plezier betrekken bij de bredere visie
op gezinsmigratie. U hebt gelezen wat ik in reactie op de motie heb geschreven.
Als je mensen een zelfstandige vergunning geeft, mogen ze eigenlijk niet meer
afhankelijk zijn van het kind en ook niet meer financieel afhankelijk worden
geacht. Dat is de lijn die wij nu volgen, maar ik zal dit bij de beoordeling
betrekken van het brede gezinsmigratiebeleid.
 
 Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Maak dan gewoon
een relatiebeleid waarin al die aspecten van gezinsvorming, gezinshereniging
aan de orde komen.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Dat wordt mij te
vaag, te breed. Wij hebben huwelijk al in partner veranderd. Als wij dan ook
nog over relatie gaan spreken, gaat het ook om arbeidsmigratie, kennismigranten,
enzovoort. Dat wordt echt te breed. Het gaat natuurlijk om extended family.
Ouders kunnen worden toegelaten omdat dat een eerstelijnsrelatie is. Eigenlijk
is het dus familiemigratie.
 
 Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Krijgen wij
nu in het verlengde van die integrale aanpak van huwelijksmigratie een stuk
over ouderenmigratie waarover wij na het zomerreces kunnen debatteren?
 
 Staatssecretaris Albayrak: Ja, de link zal
zijn dat wij onder gezinsmigratie ook de migratie van ouderen verstaan. Ik
wil hier wel het beeld wegnemen dat ouderen zomaar zouden kunnen komen en
hier een uitkering krijgen. Ze kunnen niet zomaar komen, daar hebben wij strakke
voorwaarden voor. Pas als zij aan die voorwaarden voldoen, kunnen ze komen,
Er moet bijvoorbeeld iemand in dit land zijn die voor ze kan zorgen en het
kind moet voldoende middelen van bestaan hebben om die ouders te onderhouden
in de jaren dat zij een afhankelijke verblijfsvergunning hebben. Het staat
dus zeker niet iedereen vrij om hier naartoe te komen.
 Wat het COA betreft, heb ik nog een actualiteit die ik u niet wil onthouden.
Dat betreft de situatie in Tienray. Eerder heb ik al gewezen op het akkoord
dat er met de gemeente was voor een opvanglocatie in een hotel. Volgens de
eerdere meldingen van de burgemeester was dat conform het bestemmingsplan.
De gemeente is daar vervolgens op teruggekomen en heeft gezegd dat het in
strijd zou zijn met het bestemmingsplan. Het COA heeft een kort geding aangespannen
en heeft dat gisteren ook gewonnen. De gemeente is zich nu aan het beraden
over hoe zij met deze uitspraak zal omgaan, maar in principe kan het COA die
locatie dus in gebruik nemen. Wij wachten dus op de reactie van de gemeente.
 Het is een beetje de tragiek van de sprekers die aan het eind van de rij
zitten, maar ik hoop dat ik mevrouw Azough toch een beetje recht heb gedaan
door hiervoor bij verschillende onderwerpen ook naar u te verwijzen. Resteert
in ieder geval nog de opvang van minderjarigen, waarnaar ook mevrouw Van Toorenburg
nog heeft gevraagd. Er ligt een rapport over minderjarigen in de opvang, onder
andere van Defence for Children. Dat gaat met name om de lange
duur dat ze in de opvang zitten. In mijn reactie heb ik gezegd dat wij dat
proberen te adresseren door de maatregelen die in de Asielbrief zijn genoemd,
onder andere de duur van de COA-opvang verkorten. Dat ze zo vaak moeten verhuizen,
zal het COA zoveel mogelijk proberen tegen te gaan. Als het toch noodzakelijk
is, zullen wij dat concentreren rondom de schoolvakanties. Op de alleenstaande
minderjarigen kom ik graag terug in de visie die ik u beloofd heb.
 Over Griekenland heb ik al voldoende gezegd.
 
 Mevrouw Azough (GroenLinks): De staatssecretaris
had nog beloofd iets te zeggen over de stand van zaken in het overleg tussen
het COA en de VNG. Is Tienray het enige wat daarover te zeggen valt of zijn
er nog andere gemeenten waarover iets te zeggen valt?
 
 Staatssecretaris Albayrak: Die zijn mij op
dit moment niet bekend. Het COA heeft met name een probleem met gemeenten
waar het kortdurende opvang betreft, bijvoorbeeld als alternatief voor die
tenten. Voor de langdurige contracten zijn er vaak minder problemen. Zijn
er bijvoorbeeld nieuwe locaties gebouwd of in gebruik genomen, dan vragen
gemeenten vaak wel dat als die locaties niet meer nodig zijn, ze voor de gemeente
nog wel bruikbaar zijn als bijvoorbeeld huisvesting. Vandaar de op zich raar
lijkende discussie over de tweeondereenkapwoningen waar zo’n 16 mensen
in gaan wonen. Dat is dus voor gebruik door gemeenten als het de COA de huizen
niet meer nodig heeft.
 
 Mevrouw Van Velzen (SP): Ik maak mij toch
wat zorgen om de situatie in Tienray. Dit is niet iets wat je voor de rechter
moet uitvechten. Hier gaat het toch om draagvlak onder de bevolking. In dat
dorpje komt toch een immens grote stroom vreemdelingen en voor zover ik dat
heb kunnen polsen, is daar geen draagvlak voor. Je kunt dan wel je gelijk
voor de rechter halen, maar dan heb je nog niet je gelijk onder de bevolking
gekregen. De komende twee maanden zullen wij, zoals het er nu naar uitziet,
deze staatssecretaris niet naar de Kamer gaan halen, maar ik zou wel graag
van haar zien dat zij er volop op inzet om voor de bevolking daar het nodige
te doen aan voorlichting om ervoor te zorgen dat het draagvlak dat er niet
is nu wel wordt gecreëerd.
 
 Staatssecretaris Albayrak: Ik ben het daarmee
eens. Ik ken weliswaar niet helemaal de argumenten van de burgemeester, dat
was een contact tussen het COA en het lokale bestuur. Het was inderdaad even
de onhandigheid van eerst die toezegging. Als direct nee wordt gezegd, heb
je ook een ander gesprek, maar er lag een toezegging en die werd vervolgens
teruggedraaid. Daarom is dat kort geding ook aangespannen. Ik ben het helemaal
met u eens dat draagvlak essentieel is voor elke uitbreiding van de asielopvang.
Het COA is op dat punt echt wel opgeschoten. Van een situatie van krimp is
het in een situatie van groei terechtgekomen en de bestuurlijke contacten
en het draagvlak zijn dan essentieel om ervoor te zorgen dat de taak die het
COA van Justitie heeft gekregen kan worden waargemaakt. Ik zit echt niet te
wachten op een methode die alleen maar onrust zaait waardoor de kans op uitbreiding
van de opvang alleen maar kleiner wordt.
 
 Mevrouw Van Velzen (SP): Ik kan mij niet voorstellen
dat de onrust onder de bevolking verdwijnt als mensen via een rechtszaak in
feite gedwongen het dorp worden ingebracht. Ik vraag de staatssecretaris om
aan dat draagvlak te werken. Als blijkt dat dat er ook na alle inspanningen
van het COA toch niet is, moet ervan worden afgezien. Het draagvlak is wezenlijker
dan de opvang.
 
 Staatssecretaris Albayrak: De eerste stap
is dat de gemeente nu moet reageren en moet aangeven hoe zij met deze uitspraak
omgaat. Je mag er toch van uitgaan dat met name voor het lokaal bestuur draagvlak
onder de bevolking een van de essentiële overwegingen zal zijn.
 Voorzitter. Ik denk dat voor de heer Anker helemaal geldt dat het grootste
deel van zijn vragen al is beantwoord. Het ambtsbericht over Sri Lanka komt
snel en daarna zullen wij zo snel mogelijk met een kabinetsreactie komen.
De heer Anker sprak van een week, maar dat is mij niet bekend. Ik weet dat
het in juli komt, maar niet halverwege of aan het eind van de maand. Wij komen
in ieder geval zo snel mogelijk met een beleidsreactie. Dat hoeft niet zoveel
tijd te kosten, want wij hebben natuurlijk al veel informatie. Die actuele
wapenstilstand moet nog wel worden meegenomen.
 De heer Anker zei dat maatregelen inzake terugkeer op hoog diplomatiek
niveau moeten worden afgesproken. Dat laat wel zien dat de ambassades ook
zo cruciaal zijn. De terugkeerfunctionarissen van de DT&V werken al op
de terugkeerlocaties in de vreemdelingenbewaring. Hij vroeg vooral om een
en ander zodanig in te richten dat met name de vrijwillige terugkeer maximaal
wordt ondersteund.
 
 De heer Anker (ChristenUnie): Ik wilde eigenlijk
de link leggen tussen die terugkeerfunctionaris en het Platform Duurzame Terugkeer
dat in een visiedocument een cirkeldiagram heeft gemaakt van zo’n beetje
alle spelers die met terugkeer te maken hebben en daarin aangegeven wat nu
de verantwoordelijkheden van de overheid zijn en die van de ngo’s. Ik
vroeg mij af welke plaats die terugkeerfunctionaris in dat cirkeldiagram heeft.
Is het een soort intermediair tussen de vrijwilligerswereld en de overheid?
 
 Staatssecretaris Albayrak: Wij hebben nu al
een vrij nauwe samenwerking met veel van die organisaties, bijvoorbeeld tussen
de IOM en de DT&V. Wat de IOM doet en op welk moment het wordt ingeschakeld
en wat het, soms zonder dat wij daar zicht op hebben, doet moet op elkaar
aansluiten en elkaar versterken. Wij moeten elkaar niet tegenwerken. Wij zijn
geen concurrenten van elkaar. Als dat uw zorg is, deel ik die en via DT&V
probeer ik ervoor te zorgen dat het zo ook gebeurt, dat men van elkaar weet
of er bijvoorbeeld financiële ondersteuning mogelijk is. Het zijn vaak
toch dezelfde mensen waarmee gewerkt wordt. Dat geldt niet alleen voor de
IOM maar ook voor de andere ketenpartners. Ik zal in de verdere gesprekken
met het platform in ieder geval de positionering van de terugkeerfunctionaris
in de gaten blijven houden.
 Eigenlijk als enige heeft de heer Anker nog gesproken over de leges. Ik
heb al gezegd dat er op verzoek van Financiën en ook naar aanleiding
van de kritiek in het rapport van de Algemene Rekenkamer een nieuw en diepgravend
kostenonderzoek komt, ook naar de veranderingen die met het modern migratiebeleid
qua leges aan de orde komen. Daarin zal uitdrukkelijk de relatie tussen de
directe kosten en indirecte kosten worden meegenomen. Dat onderzoek zal in
oktober van dit jaar klaar zijn.
 
 De heer Anker (ChristenUnie): De staatssecretaris
heeft net de toezegging gedaan dat er onderzoek komt naar de kostprijssystematiek
van het COA. De heer Spekman wilde er nog andere dingen bij betrekken, zoals
verhuizingen. Ik wil het nog een beetje breder trekken en voorkomen dat wij
alleen een kostprijsverhaal krijgen. Hoe zit het met verhuizingen, hoe zit
het met alternatieve locaties en zijn er mogelijkheden om een beetje rust
in die tent te krijgen? De laatste maanden gebeuren zoveel verschillende dingen
op zoveel verschillende locaties en dat vindt niemand leuk. Kan ook dat erbij
worden betrokken?
 
 Staatssecretaris Albayrak: Ja. De ontwikkeling
van de kostprijs heeft natuurlijk ook alles te maken met het product dat je
aanbiedt en het product dat van je wordt gevraagd. Ik zal bezien in hoeverre
wij dit maximaal bij dat onderzoek kunnen meenemen.
 Voorzitter. Ik denk hiermee ook de resterende vragen van de heer Anker
te hebben beantwoord.
 
 De voorzitter: Dan is dit het eind van dit
algemeen overleg. Ik waardeer de collega’s die de moeite hebben genomen
om ook naar de antwoorden te luisteren op de vragen die collega’s gesteld
hadden. Ik dank de staatssecretaris voor haar beantwoording. Het verslag van
dit overleg zullen wij in de randen van de nacht wel zien langskomen.
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: De Wit (SP), Van der Staaij (SGP), Arib (PvdA), ondervoorzitter,
De Pater-van der Meer (CDA), voorzitter, Çörüz (CDA), Joldersma
(CDA), Gerkens (SP), Van Velzen (SP), Van Vroonhoven-Kok (CDA), De Krom (VVD),
Timmer (PvdA), Griffith (VVD), Teeven (VVD), Verdonk (Verdonk), De Roon (PVV),
Roemer (SP), Pechtold (D66), Heerts (PvdA), Thieme (PvdD), Kuiken (PvdA),
Bouwmeester (PvdA), Van Toorenburg (CDA) en Anker (ChristenUnie).
 Plv. leden: Langkamp (SP), Van der Vlies (SGP), Smeets (PvdA), Aasted
Madsen-van Stiphout (CDA), Jager (CDA), Jonker (CDA), Leijten (SP), Ulenbelt
(SP), Jan de Vries (CDA), Weekers (VVD), Dijsselbloem (PvdA), Dezentjé
Hamming-Bluemink (VVD), Van Miltenburg (VVD), Zijlstra (VVD), Fritsma (PVV),
Karabulut (SP) Koşer Kaya (D66), Gill’ard (PvdA), Ouwehand (PvdD),
Spekman (PvdA), Bouchibti (PvdA), Van Haersma Buma (CDA), Slob (ChristenUnie),
Sterk (CDA) en Van Gent (GroenLinks).