Rijksbegroting van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport voor het jaar 1997; Brief staatssecretaris met standpunt op het advies "Het Planningsbesluit IVF" van de Gezondsheidsraad
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25000-XVI, nr. 54

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

14-03-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

25000-XVI nr. 54

05-03-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Algemeen uitgangspunt2. Reikwijdte artikel 18 WZV3. Andere technieken4. Minimum-succesnorm5. Deskundigheid en andere kwaliteitseisen voor de artsen
in een IVF-centrum6. Protocollen7. Leeftijdsgrens8. Eiceldonatie en leeftijd9. Onderzoek10. Registratie11. Draagmoederschap12. Handelingen met embryo's13. Uitgesteld ouderschapOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25000-XVIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 40 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 000 XVIVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 1997nr. 54BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORTAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalRijswijk, 5 maart 1997Met het oog op het Algemeen Overleg dat de vaste commissie voor Volksgezondheid,
Welzijn en Sport heeft geagendeerd op 11 maart aanstaande over de brief ten
geleide van het advies «Het Planningsbesluit IVF» van de Gezondheidsraad
van 6 februari 1997 en de brief over ideëel draagmoederschap van 14 februari
1997 (Kamerstukken II, 1996/97, 25 000 XVI, nr 51) wil ik U, in overeenstemming
met de Minister van Justitie, in hoofdlijnen op de hoogte stellen van mijn
standpunt op dit advies. Zoals aangegeven in de brief ten geleide van het
advies zal één en ander zijn beslag krijgen in het nieuwe planningsbesluit
en in het wetsvoorstel inzake handelingen met geslachtscellen en embryo's. 1. Algemeen uitgangspuntDe Gezondheidsraad adviseert de werkingssfeer van artikel 18 WZV voor
wat betreft in-vitrofertilisatie uit te breiden. In plaats van de vier fasen
van de behandeling die nu onder de vergunningplicht vallen adviseert de Raad
alle zes fasen, van de intake tot en met de begeleiding in de afrondingsfase,
onder de vergunningplicht te brengen. Indertijd is in-vitrofertilisatie onder artikel 18 WZV gebracht omdat
concentratie niet alleen om kwaliteitsredenen noodzakelijk werd bevonden,
maar ook omdat over de aanvaardbaarheid van de techniek en de consequenties
van de techniek verschillend werd gedacht. Ik ben, met de Gezondheidsraad,
van mening dat deze argumenten nog steeds noodzaken tot een vergunningplicht
voor in-vitrofertilisatie. Ten aanzien van de reikwijdte van deze vergunningplicht
wil ik echter minder ver gaan. Sinds de totstandkoming van de huidige planningsregeling
in 1989 is er immers een Kwaliteitswet zorginstellingen in werking getreden
en zijn de ideeën over de inhoud van wetgeving op het terrein van hetgeen
met geslachtscellen en embryo's mag gebeuren en wie daar zeggenschap over
heeft zo ver uitgekristalliseerd dat wetgeving binnen afzienbare tijd in werking
moet kunnen zijn getreden.Ik wil dan ook als algemeen uitgangspunt hanteren dat in het planningsbesluit de spreiding en behoefte worden aangegeven, dat de kwaliteitseisen
die de Gezondheidsraad heeft geformuleerd gehandhaafd worden op basis van
de Kwaliteitswet en dat ethische aspecten regeling vinden in het wetsvoorstel
inzake handelingen met geslachtscellen en embryo's.Indien, zoals bij verrichtingen die onder artikel 18 zijn gebracht, concentratie
noodzakelijk is om ervaring en deskundigheid op peil te houden en er daarom
een vergunningstelsel vigeert, moet inzichtelijk zijn aan welke eisen voor
het verkrijgen van een vergunning moet zijn voldaan. Dit houdt in dat in het
planningsbesluit op enkele punten een kwaliteitsnorm of een verwijzing daarnaar
moet worden opgenomen.In het onderstaande geef ik puntsgewijs aan wat mijn standpunt is of mijn
voornemens zijn ten aanzien van de belangrijkste aanbevelingen van de Gezondheidsraad. 2. Reikwijdte artikel 18 WZVDe Gezondheidsraad maakt in zijn advies een onderscheid tussen IVF-centra,
zogenoemde transportziekenhuizen en satellietziekenhuizen. In IVF-centra wordt
in principe de gehele IVF-behandeling aangeboden. Bij transport-IVF vindt
het eerste gedeelte van de behandeling (de intake, de hormoonstimulatie en
de follikelpunctie) in een ander centrum plaats dan waar de eigenlijke in-vitrofertilisatie
(laboratoriumfase) plaatsvindt. In zogenaamde satellietziekenhuizen geschiedt
slechts de intake en de hormoonbehandeling.Er zijn op dit ogenblik 13 centra met een vergunning op grond van artikel
18 Wet ziekenhuisvoorzieningen voor de functie IVF. Daarmee wordt in de behoefte
aan deze verrichting voorzien. De Gezondheidsraad heeft berekend dat voor
de komende tien jaar de geraamde behoefte aan IVF kan worden opgevangen binnen
de thans beschikbare capaciteit.Ik ben het eens met de Gezondheidsraad dat transport-IVF een goede mogelijkheid
is om de hormoonstimulatie en de follikelpunctie in een wat meer vertrouwde
omgeving van een ziekenhuis in de naaste omgeving plaats te laten vinden.
Daarna kan transport van de aldaar verkregen eicellen naar het IVF-laboratorium
plaatsvinden. Er zijn op dit ogenblik 23 van dergelijke transportziekenhuizen.
Overigens zijn de mogelijkheden voor dergelijke ziekenhuizen vrij beperkt
omdat de verrichting met enige regelmaat moet gebeuren om de expertise op
peil te houden. Een te grote spreiding van transportziekenhuizen houdt het
risico in zich dat betrokken gynaecologen te weinig ervaring opdoen met hormoonstimulatie
en punctie. Ik onderschrijf dan ook het advies van de Gezondheidsraad om het
aantal transportziekenhuizen per IVF-centrum te beperken tot hooguit vier.Ik ben het voorts geheel met de Gezondheidsraad eens dat er geen plaats
moet zijn voor satellieten. Uit oogpunt van kwaliteit van zorg is dat een
ongewenste ontwikkeling. Aan deze opzet van de zorg moet dan ook geen medewerking
worden gegeven.De Gezondheidsraad adviseert om alle zes fasen van de IVF als zodanig
onder een vergunningplicht te brengen. Ik wil op dit punt minder ver gaan.
Een verbreding van de vergunningplicht betekent een aanzienlijke verzwaring
van de huidige regelgeving omdat voor de transportziekenhuizen een afzonderlijk
vergunningstelsel met beoordelingscriteria zou moeten worden ontworpen. Ik
neem mij voor om op dit punt voort te gaan op de weg van het huidige planningsbesluit
door de vergunningplicht beperkt te houden tot de huidige IVF-centra. Ten
aanzien van transportziekenhuizen wil ik aanvullende beperkingen opnemen.
Bepaald zal worden dat de IVF-centra alleen gebruik mogen maken van transportcentra
indien dat tevoren contractueel is vastgelegd. De IVF-centra mogen bovendien
slechts met ten hoogste vier centra een contract hebben. De contracten moeten
een lange loopduur hebben en moeten tevoren aan de inspectie zijn voorgelegd.
Vanzelfsprekend wordt in het te wijzigen planningsbesluit IVF
expliciet aangegeven dat samenwerking met een satellietcentrum (met of zonder
tussenkomst van een transportziekenhuis) uitgesloten is. 3. Andere techniekenEr is een groot aantal varianten mogelijk op de IVF-techniek. In antwoord
op de vraag of er reden is andere methoden en vormen van kunstmatige voortplanting
onder artikel 18 te brengen geeft de Gezondheidsraad aan dat de GIFT-methode,
een methode waarbij de geaspireerde eicel en de zaadcellen in de eileider
worden samengebracht (gamete intra-fallopian transfer), tevens vergunningplichtig
zou moeten zijn. De Raad geeft als reden de overeenkomsten van de techniek
met IVF en de wenselijkheid om in de praktijk toepassing van GIFT te koppelen
aan een IVF-programma, omdat boventallige eicellen niet kunnen worden ingevroren
en bewaard. Deze eicellen zullen dan alsnog in vitro worden bevrucht, zodat
de embryo's kunnen worden ingevroren. De Gezondheidsraad is echter ook van
mening dat gezien de bezwaren die aan de GIFT-methode zijn verbonden IVF de
voorkeur verdient. De bezwaren betreffen in de eerste plaats de grotere belasting
voor de vrouw. Niet alleen is de terugplaatsing belastender, ook zal in de
regel vaker een hormoonstimulatie plaats moeten vinden. Dit laatste hangt
samen met het tweede bezwaar: de lagere kans op succes. De twee teruggeplaatste
eicellen zullen immers lang niet altijd beide bevrucht worden. De genoemde
bezwaren vormen waarschijnlijk de reden dat de techniek in Nederland niet
wordt toegepast.Om de GIFT-methode onder de vergunningplicht van artikel 18 WZV te brengen
is het nodig de algemene maatregel van bestuur te wijzigen. Ik ben van mening
dat daarvoor vooralsnog niet voldoende reden is. Mijn argumenten daarvoor
zijn van verschillende aard. In de eerste plaats zal, zoals de Gezondheidsraad
aangeeft, de methode, als men deze zou willen toepassen, veelal gecombineerd
worden met de gewone IVF-behandeling die wel onder de vergunningplicht valt.
Een aparte vergunningplicht is dan niet nodig. Nu de Gezondheidsraad aangeeft
dat IVF de voorkeur verdient boven GIFT, zou ik bovendien niet door wijziging
van de algemene maatregel van bestuur de indruk willen geven dat ik die voorkeur
niet deel. In de tweede plaats moeten we geen wettelijke regelingen treffen
als daar geen noodzaak voor is. Er is geen noodzaak voor deze wijziging zolang
de techniek in Nederland niet wordt toegepast. Als in de toekomst de techniek
zo ver verbeterd zou worden dat de belasting minder is en klinieken de techniek
derhalve wel gaan toepassen, kan de algemene maatregel van bestuur alsnog
worden gewijzigd. 4. Minimum-succesnormDe Gezondheidsraad adviseert om voor de centra die de laboratoriumfase
en de terugplaatsing uitvoeren in het nieuwe planningsbesluit opnieuw een
minimum-succesnorm op te nemen. In het huidige planningsbesluit is de norm
gesteld van één doorgaande zwangerschap per tien gestarte behandelcycli.
De Gezondheidsraad stelt voor deze norm te verhogen tot 15% doorgaande zwangerschappen
per gestarte – eerste – behandelcyclus. Deze norm moet dan gelden
voor paren waarvan de man niet verminderd vruchtbaar is en waarvan de vrouw
35 jaar is of jonger. Met deze nuanceringen wordt gecorrigeerd voor cyclusrangorde,
leeftijd en indicatie als factoren die kunnen leiden tot verschil in uitkomsten.Ik acht de nieuwe minimumsuccesnorm een goede maatstaf voor de bepaling
van de kwaliteit van IVF-centra. Een centrum dat niet in staat is deze norm
bij de omschreven groep patiënten te halen, laat daarmee zien onvoldoende
kwaliteit te kunnen bieden. Ik beschouw dit criterium als zo centraal dat
ik dit expliciet als eis in het planningsbesluit zal opnemen. Daarmee
komt tot uitdrukking dat met het niet-halen van de norm direct de artikel
18-vergunning voor IVF ter discussie staat en ingetrokken zal kunnen worden. 5. Deskundigheid en andere kwaliteitseisen voor de artsen
in een IVF-centrumHet huidige planningsbesluit IVF bevat een groot aantal kwaliteitseisen
met betrekking tot de ervaring, deskundigheid en infrastructuur van de IVF-centra.
Deze eisen zijn in 1989 expliciet in het planningsbesluit genoemd omdat er
toen geen ander kader was waarin die eisen gehandhaafd konden worden. Thans
is voor het handhaven van kwalitatieve aspecten de Kwaliteitswet zorginstellingen
beschikbaar. De Gezondheidsraad adviseert om de voorwaarden uit het huidige
planningsbesluit met betrekking tot de ervaring en deskundigheid van artsen
en de infrastructuur van een centrum te handhaven.Ik wil die voorwaarden vooral in het licht van de Kwaliteitswet bezien.
Naar mijn oordeel dienen de betrokken beroepsgroepen en instellingen het advies
van de Gezondheidsraad te beschouwen als de minimumeisen waarvan bij de toetsing
van kwaliteit zal worden uitgegaan. 6. ProtocollenHet huidige planningsbesluit bevat als criterium voor vergunningverlening
dat de centra een protocol hebben voor de diverse fasen van de behandeling.
Ook in het nieuwe planningsbesluit zal deze eis worden opgenomen. Daarbij
zal een aantal aandachtspunten voor het protocol expliciet worden genoemd.
In ieder geval betreffen dat de indicatiestelling, het verkrijgen en bewaren
van geslachtscellen, het tot stand brengen van embryo's buiten het menselijk
lichaam, het bewaren ervan en het gebruiken van embryo's voor andere doeleinden.De beroepsgroep is bezig met een herziening van de indicatielijst van
1993. Ik ga er vanuit dat de beroepsgroep het advies van de Gezondheidsraad
in haar overwegingen zal betrekken. Naar verwachting zal de lijst binnen enkele
maanden beschikbaar zijn. 7. LeeftijdsgrensIn de protocollen van de meeste centra wordt voor de vrouw een maximumleeftijd
van veertig jaar genoemd. In de praktijk gaan enkele klinieken daar relatief
flexibel mee om, terwijl andere de grens heel strikt aanhouden. Redenen om
een leeftijdsgrens te hanteren zijn gelegen in het met de leeftijd teruglopen
van de kans op zwangerschap en het toenemen van risico's. Die risico's betreffen
onder meer de verloskundige risico's en de risico's van aangeboren aandoeningen
bij het kind. Bij de indicatiestelling wordt leeftijd als exclusiecriterium
gehanteerd.De Commissie Medische Ethiek van de KNMG heeft verleden jaar een standpunt
uitgebracht over IVF op latere leeftijd (Medisch Contact, jaargang 51, nr.
18, blz 620–627). De Gezondheidsraad betrekt dit standpunt in zijn beschouwingen
over dit onderwerp. De Gezondheidsraad en de KNMG zijn beide van mening dat
er bezwaren kleven aan het hanteren van een grens die berust op gemiddelde
cijfers voor de succeskans. Als de teruglopende fertiliteit de overweging
is om een leeftijdsgrens te hanteren, verdient het de voorkeur een fysiologische
maat te hanteren om een individuele prognose te kunnen doen. De Gezondheidsraad
constateert dat een op biologische indicatoren gebaseerde betrouwbare prognose
nog niet mogelijk is. De KNMG is van mening dat het daarom buitengewoon moeilijk
is om het hanteren van een strikte leeftijdsgrens te onderbouwen en acht het
wenselijk dat de beroepsgroep tracht te komen tot grenzen op basis van risico
en effectiviteit. De Maatschappij vindt dat de leeftijdgrens verhoogd
zou kunnen worden tot 42 à 43 jaar en dat die grens met enige flexibiliteit
gehanteerd zou kunnen worden. De Gezondheidsraad komt tot de conclusie dat
boven de leeftijd van de vrouw van veertig jaar de kans op succes gemiddeld
zo klein is, dat de balans van nut en risico's negatief uitvalt en behandeling
niet langer verantwoord wordt geacht en opteert voor handhaven van de huidige
grens.Zoals in het algemeen voor de gezondheidszorg kalenderleeftijd slechts
een afgeleide rol speelt en gehanteerd wordt als aanduiding voor de effectiviteit
van het handelen en de kans op risico's, zou bij IVF leeftijd eveneens gehanteerd
moeten worden als zo'n aanduiding. Verder onderzoek naar waarde van parameters
als menstruele cyclus en de spiegels van enkele hormonen zal op den duur wellicht
leiden tot de mogelijkheid een individuele prognose te doen. Ik ben, met de
Gezondheidsraad, van mening dat zolang van biologische parameters nog niet
is aangetoond dat zij de basis kunnen vormen voor een betrouwbare uitspraak
over de vruchtbaarheid van de individuele vrouw, het handhaven van een leeftijdsgrens
van ongeveer veertig jaar als richtlijn voor de indicatiestelling de voorkeur
verdient. 8. Eiceldonatie en leeftijdDe twee belangrijkste indicaties die in de praktijk voor eiceldonatie
worden gehanteerd zijn premature menopauze (95%) en een verhoogd genetisch
risico. Gezien de manier waarop donoreicellen beschikbaar moeten komen, wekt
het geen verbazing dat donoreicellen schaars zijn. De Gezondheidsraad waarschuwt
voor de morele druk die de donor kan ervaren. De vrijwilligheid van het besluit
om zich aan de belastende en zeker niet risicoloze hormoonstimulatie en follikelpunctie
bloot te stellen kan daardoor in gevaar komen. Om zeker te stellen dat in
ieder geval van winstbejag geen sprake zal zijn, zal in het wetsvoorstel inzake
handelingen met geslachtscellen en embryo's worden bepaald dat donatie van
geslachtscellen uitsluitend om niet mag plaatsvinden.De Gezondheidsraad geeft aan dat bij IVF met door jonge vrouwen gedoneerde
eicellen bij vrouwen op hogere leeftijd goede zwangerschapscijfers worden
behaald. De leeftijd van de eiceldonor, en niet die van de ontvangende vrouw,
blijkt voor de succeskans van IVF met donoreicellen de belangrijkste factor.
Bij de groep van peri- en postmenopauzale vrouwen worden, aldus de Gezondheidsraad,
zwangerschapscijfers bereikt die gunstig afsteken bij de prognose van jongere,
premenopauzale vrouwen die een IVF-behandeling met eigen eicellen ondergaan.
Deze feiten plaatsen ons voor de vraag of voor IVF met donoreicellen een hogere
leeftijdsgrens zou kunnen gelden.De Gezondheidsraad geeft een indruk van de medische risico's van zwangerschap
op hogere leeftijd. De Raad komt daarbij tot de conclusie dat bij vrouwen
tot 45 het verhoogde risico beperkt is en dat daarin geen aanleiding kan worden
gevonden vrouwen tussen 40 en 45 de toegang tot IVF (met eiceldonatie) te
ontzeggen. Over de risico's bij vrouwen van 45 jaar en ouder bestaat daarentegen
nog zo veel onduidelijkheid dat, naar het oordeel van de Raad, behandeling
geen deel zou moeten uitmaken van het reguliere zorgaanbod. De Raad bepleit
dan ook in de protocollen van de centra een maximumleeftijd op te nemen van
44 jaar bij het begin van de behandeling. De Raad adviseert tenslotte IVF
bij vrouwen boven deze leeftijd slechts toe te passen in het kader van wetenschappelijk
onderzoek dat gericht is op het verkrijgen van inzicht in de medische risico's
van zwangerschap na IVF met eiceldonatie op hogere leeftijd. Een leeftijd
van 48 jaar bij het begin van de behandeling zou het maximum moeten zijn.
De keuze voor dit maximum komt voort uit overwegingen van het belang van het
kind enerzijds en anderzijds uit de overweging dat over de medische risico's
van de behandeling bij vrouwen in de leeftijd van 45 tot 50 nog
zo weinig bekend is dat het zetten van een grotere stap alleen al daarom moet
worden afgewezen. De Gezondheidsraad is van mening dat het belang van het
kind bij ouderlijke begeleiding tot aan de volwassenheid het stellen van een
leeftijdsgrens rechtvaardigt, al wil dat nog niet zeggen dat duidelijk is
waar die moet worden getrokken.Met betrekking tot eiceldonatie ben ik voornemens om als criterium voor
vergunningverlening op te nemen dat, indien centra eiceldonatie toepassen,
in het protocol aan deze behandeling apart aandacht wordt besteed. Hierbij
zal tevens de indicatiestelling, die voor deze behandeling eveneens door de
beroepsgroep geactualiseerd zal worden, moeten worden opgenomen. Ook in dit
geval ga ik er vanuit dat de beroepsgroep aan het advies van de Gezondheidsraad
een zwaar gewicht zal toekennen en een leeftijd hoger dan 44 jaar bij aanvang
van de behandeling als exclusiecriterium op zal nemen. Van toepassing van
deze vorm van IVF bij vrouwen die ouder zijn, ook al is het in het kader van
wetenschappelijk onderzoek, ben ik geen voorstander. 9. OnderzoekDe Gezondheidsraad doet in zijn advies een aantal aanbevelingen voor onderzoek.
Ik kan mij vinden in de verschillende thema's die de Gezondheidsraad noemt.
Ik zal de thema's bij Zorgonderzoek Nederland en de Ziekenfondsraad onder
de aandacht brengen. In dit verband wil ik erop wijzen dat er inmiddels al
onderzoek loopt of in voorbereiding is. Onder meer is er een project van de Stichting Perinatale Epidemiologie
Nederland (PEN) van TNO-Preventieve Gezondheidszorg. Het gaat hier om een
landelijk onderzoek naar de gevolgen van de toepassing van IVF. Het project
is gestart in januari 1993 en duurt zeven jaar. Aandachtspunten bij het onderzoek
zijn verloop en uitkomsten van zwangerschappen na IVF, psychomotorische ontwikkeling
bij kinderen, psychosociale gevolgen van IVF voor de betrokken paren en somatische
problemen bij vrouwen. Dit onderzoek is inmiddels uitgebreid met een onderzoek
naar de psychomotorische gevolgen voor kinderen die zijn geboren na een ICSI-behandeling.
Het gaat hier om een vergelijking tussen ICSI-kinderen, IVF-kinderen en langs
natuurlijke weg verwekte kinderen. Het onderzoek, oorspronkelijk gefinancierd
uit de begroting van VWS, is met ingang van 1996 gefinancierd door de ZFR
en wordt begeleid door de subcommissie Beleidsonderzoek artikel 18 van de
ZFR. Voor 1996 bedroegen de totale kosten ca. f 0,47 mln. Voor de resterende
looptijd van het project (t/m 1999) bedragen de kosten ca. f 1,8 mln.Voorts is in 1996 een top-down geïnitieerd Ontwikkelingsgeneeskunde-onderzoeksvoorstel
ingediend naar de toepassing van IVF en ICSI. Het gaat hierbij om een onderzoek
naar de kosten-effectiviteit van IVF versus IVF/ICSI bij paren waarbij infertiliteit
wordt veroorzaakt door subfertiliteit van de man op voorstel van AZVU, AZR
en AZU. In het project komen ook de ethische en psychosociale aspecten van
beide behandelingen aan de orde.Het project is eind 1996, na een negatieve beoordeling van de NWO, negatief
beoordeeld door de Commissie Ontwikkelingsgeneeskunde van de Ziekenfondsraad.
Ik zal er bij de Raad op laten aandringen de mogelijkheden na te gaan om voor
1997 het onderwerp alsnog op te pakken.Het onderzoek naar de effectiviteit van IVF bij indicaties van subfertiliteit,
waartoe de Gezondheidsraad met klem adviseert, acht ik ook van belang. Het
komt erop neer dat het zojuist genoemde effectiviteitsonderzoek naar ICSI
uitgebreid moet worden met indicaties van subfertiliteit bij de vrouw. Ik
wil dan ook bevorderen dat ook dit in het kader van de ontwikkelingsgeneeskunde
wordt meegenomen. Ook daarvoor zal ik zonodig een top-down benadering kiezen. 10. RegistratieDe Gezondheidsraad vraagt in zijn advies aandacht voor registratie. Van
belang daarbij is vooral de wenselijkheid een landelijke registratie op te
zetten door de beroepsgroep zelf. Op grond van zo'n registratie ontstaat immers
een beter inzicht over de geleverde prestaties van de IVF-centra. Er wordt
gewerkt aan het opzetten van een dergelijke registratie. Tot nu toe hebben
die inspanningen nog niet geheel tot het beoogde resultaat geleid. Slechts
een deel van de centra werkt met het door de beroepsgroep ontwikkelde registratiesysteem.
Daarnaast is er de verplichte jaarlijkse artikel 18-enquête die gegevens
moet opleveren voor bijvoorbeeld de overheid. De registratie door de beroepsgroep
zelf is uiteraard gedetailleerder dan de jaarlijkse artikel 18-enquête.
De Gezondheidsraad stelt voor om de jaarlijkse artikel 18-enquête en
de landelijke registratie zodanig in elkaar te schuiven dat een ieder daar
voordeel van heeft. Immers ook de huidige artikel 18-registratie behoeft een
aanscherping.Ik ben het met de Gezondheidsraad eens dat de mogelijkheden onderzocht
zouden moeten worden om de beide registratiesystemen meer in elkaar te schuiven.
Een goede centrale landelijke registratie is nodig om een grotere transparantie
te verkrijgen van de toepassing van IVF en de follow-up. Over enkele dagen
wordt ten departemente overleg gevoerd met de Nederlandse Vereniging voor
Gynaecologie en Obstetrie. Daarbij zal dit onderwerp in ieder geval aan de
orde komen. 11. DraagmoederschapIn aanvulling op mijn brief van 14 februari 1997 merk ik met betrekking
tot draagmoederschap in combinatie met IVF nog het volgende op.Familierechtelijk is het kind dat uit de draagmoeder wordt geboren haar
kind. De eventuele echtgenoot van de draagmoeder geldt als de vader van het
kind. De overgang van het kind van het ene ouderpaar naar het andere is juridisch
geen eenvoudige zaak. De draagmoeder (en haar eventuele echtgenoot) moeten
uiteindelijk door de rechter worden ontheven van het ouderlijk gezag. De wensouder(s)
moeten daarmee worden belast en uiteindelijk zal het kind moeten worden geadopteerd
door de wensouders. Bewust is in deze procedures nooit met het oog op draagmoederschap
enige verandering gebracht. Ook niet als het gaat om draagmoederschap in combinatie
met kunstmatige inseminatie. Wijzigingen in dit opzicht zouden er immers toe
leiden dat in feite de terughoudende opstelling tegenover draagmoederschap
wordt verlaten.Tussen de draagmoeder en de wensouders zullen afspraken gemaakt moeten
worden over de feitelijke afstand en overgang van het kind. Dergelijke afspraken
zijn juridisch echter niet geldig en dus ook niet afdwingbaar. Als de draagmoeder
haar kind na de geboorte niet wenst af te staan (omdat zij zich aan dit kind
gehecht heeft) of als de wensouders het kind niet wensen op te nemen (omdat
het bij voorbeeld ernstig gehandicapt blijkt te zijn), valt daaraan niet veel
te doen. Het is ook maar zeer de vraag of afspraken ten aanzien van de draagmoeder
(bij voorbeeld dat deze zich onthoudt van roken en alcoholische dranken gedurende
de zwangerschap) afdwingbaar zijn.Beroeps- en bedrijfsmatige bemiddeling bij draagmoederschap is verboden
en strafrechtelijk gesanctioneerd (artikel 151b WvSr). Een arts die in een
concreet geval IVF toepast bij een draagmoeder valt in principe niet onder
dit verbod. 12. Handelingen met embryo'sEnkele aanbevelingen van de Gezondheidsraad hebben betrekking op de wijze
van handelen met embryo's nadat zij tot stand zijn gebracht en voor later
gebruik zijn ingevroren. Ik noem de eis van gezamenlijke beslissingsbevoegdheid
over de bestemming van die embryo's, regeling van de bewaartermijn, de gevolgen
van het overlijden van een van beide partners, alsmede de eis dat eerst de
ingevroren embryo's van het paar worden gebruikt alvorens een nieuwe behandelingscyclus
wordt begonnen. Deze onderwerpen betreffen de ethische aspecten van wat wel
en niet met embryo's mag gebeuren. Zoals ik U eerder heb meegedeeld zal het
wetsvoorstel inzake handelingen met geslachtscellen en embryo's niet meer
alleen betrekking hebben op wetenschappelijk onderzoek met embryo's en verboden
handelingen met embryo's en geslachtscellen zoals bijvoorbeeld het totstandbrengen
van klonen en het speciaal voor wetenschappelijk onderzoek kweken van embryo's.
Met de Kamer is over de uitgangspunten van dit onderdeel van gedachten gewisseld.
In het wetsvoorstel zullen nu ook de hierboven bedoelde door de Gezondheidsraad
genoemde onderwerpen aan de orde komen.Ik merk daarbij op dat het invriezen van embryo's geschiedt met het oog
op het totstandbrengen van een (volgende) zwangerschap van degenen ten behoeve
van wie de IVF heeft plaatsgevonden en dus in het kader van hun medische behandeling.
Daarvoor gelden uiteraard de gebruikelijke medische indicaties en professionele
standaarden, waaronder de afspraken van de beroepsgroep over te hanteren richtlijnen
voor leeftijd als exclusiecriterium.De mogelijkheid bestaat dat na beëindiging van de behandeling van
het paar ten behoeve waarvan de IVF heeft plaatsgevonden nog ingevroren embryo's
resteren. Van beëindiging van de behandeling is niet alleen sprake indien
het gezin van het paar is voltooid of het paar om andere redenen van verdere
behandeling wenst af te zien, maar ook indien de vrouw gezien haar leeftijd
niet meer voor terugplaatsing van een bewaard embryo is geïndiceerd.
De beslissing over de bestemming van de dan eventueel nog resterende ingevroren
embryo's is een beslissing van de partners gezamenlijk. De bestemming kan
zijn donatie ten behoeve van de zwangerschap van een ander, dan wel wetenschappelijk
onderzoek onder de in de wet geregelde restricties. Bij die beslissing dienen
ook afspraken te worden gemaakt over de termijn gedurende welke de embryo's
voor die doelen bewaard zullen blijven. Na het verstrijken van de afgesproken
termijn mogen overgebleven ingevroren embryo's niet langer worden bewaard
en zullen zij dus teloor gaan. Dat geldt ook indien het paar na beëindiging
van de behandeling de embryo's niet voor andere doeleinden ter beschikking
wenst te stellen. 13. Uitgesteld ouderschapDe Gezondheidsraad vraagt aandacht voor de gevolgen van de tendens ouderschap
uit te stellen. Omdat de vruchtbaarheid van de vrouw boven een leeftijd van
dertig jaar betrekkelijk snel afneemt, leidt deze tendens tot een toenemend
aantal vrouwen dat voor zwangerschap afhankelijk is van IVF. De Emancipatieraad
heeft rond de jaarwisseling '96/'97 een ongevraagd advies uitgebracht over
deze problematiek met als titel «Het late ouderschap: advies maatschappelijke
consequenties uitgesteld ouderschap». De aanbevelingen richten zich
tot de ministers van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen en tot ondergetekende.De Emancipatieraad geeft aan dat Nederland voorop loopt met deze tendens.
Het percentage vrouwen van dertig jaar en ouder dat een eerste kind krijgt
is in geen ander land zo snel gestegen als in Nederland. In 1990 was een kwart
van de vrouwen bij de geboorte van het eerste kind dertig jaar of ouder. Voor
het jaar 2000 is de prognose dat deze veranderingen zich verder zullen hebben
doorgezet. Als belangrijkste reden voor het uitstellen van de kinderwens noemt
de Raad de moeizame combinatie van betaalde arbeid, opleiding en zorg. De
aanbevelingen aan de ministers van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen hebben dan ook als strekking
de combinatie van zorg en arbeid en van zorg en opleiding te vergemakkelijken.Uit een oogpunt van volksgezondheid vind ik de tendens zorgelijk. Zoals
de Emancipatieraad ook aangeeft, betekent de afname van vruchtbaarheid dat
ongeveer tien jaar voor de menopauze de gemiddelde vrouw niet meer in staat
is zwanger te worden of een zwangerschap tot een goed einde te brengen. Bovendien
is op een hogere leeftijd van de vrouw de kans op aangeboren afwijkingen bij
het kind groter. Over enige maanden zal het kabinet een nader standpunt aan
de Kamer zenden over «Arbeid en zorg» naar aanleiding van het
advies hierover dat binnenkort zal worden uitgebracht door de Stichting van
de Arbeid. Ik zal bevorderen dat in dit standpunt de consequenties van uitgesteld
ouderschap en de aanbevelingen van de Emancipatieraad aandacht krijgen.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,E. Borst-Eilers 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25000-XVI-54.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl