Verklaring om een voorstel te overwegen tot verandering in Grondwet i.v.m. opneming bepalingen inz. Nationale ombudsman; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25313, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

29-04-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

25313 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamALGEMEENARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING ARTIKEL II onderdeel AOnderdeel Conderdeel DOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25313Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 21 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 313Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen
tot verandering in de Grondwet, strekkende tot opneming van bepalingen inzake
de Nationale ombudsmannr. 3MEMORIE VAN TOELICHTING1ALGEMEENHet advies van de Raad van State wordt niet openbaar gemaakt, omdat het
uitsluitend opmerkingen van redactionele aard bevat (artikel 25a, vierde lid,
onderdeel b, van de Wet op de Raad van State).Dit wetsvoorstel strekt ertoe
het ambt van Nationale ombudsman in de Grondwet te verankeren.Het instituut Nationale ombudsman heeft na een aanvankelijk aarzelende
start een belangwekkende ontwikkeling doorgemaakt.De Nationale ombudsman heeft zich een vaste en eigen plaats verworven
die niet meer is weg te denken in ons staatsbestel.Een expliciete vermelding in de Grondwet mag niet meer achterwege blijven.Het ombudsmaninstituut heeft zich overigens niet alleen in Nederland een
belangrijke plaats verworven, maar ook in een groeiend aantal andere landen
in de wereld. Zo is opmerkelijk dat in de nog jonge democratieën in Midden-
en Oost- Europa al vrij snel het ombudsinstituut tot ontwikkeling is gekomen.
In vele landen is de positie van de ombudsman constitutioneel verankerd. Gewezen
zij ook op de invoering in het verband van de Europese Unie van het instituut
van een Europese ombudsman.De Nationale ombudsman beoordeelt op verzoek of uit eigen beweging of
gedragingen van de onder zijn bevoegdheid vallende bestuursorganen en hun
medewerkers, volgens een inmiddels ontwikkeld toetsingskader, voldoen aan
normen van behoorlijkheid. Hoewel de oordelen van de Nationale ombudsman juridisch
niet bindend zijn, hebben zij gezag en kunnen zij ook als leidraad worden
gehanteerd bij de verbetering van het functioneren van bestuursorganen. Onverlet
de in een volwassen democratie aanwezige mogelijkheden van (formele of informele)
interne klachtafhandeling door overheidsorganisaties zelve – verwezen
zij naar het voorontwerp hoofdstuk 9 Algemene wet bestuursrecht over klachtrecht –
blijkt er bij burgers een grote behoefte te bestaan aan klachtenbehandeling
door een instituut als de Nationale ombudsman.Gegeven de omvang, verscheidenheid en intensiteit aan overheidstaken in
een complex gestructureerde overheidsorganisatie is het ook van groot belang
dat een onafhankelijk instituut als de Nationale ombudsman voor de burger
een aanvullende vorm van «rechtsbescherming» met een eigen betekenis
biedt. Dat geldt te meer omdat de Nationale ombudsman ook bevoegd is te oordelen
over gedragingen van organisaties op het niveau van de centrale
overheid waarvoor een beperkte ministeriële verantwoordelijkheid (en
daarvan afgeleide beperkte vorm van democratische controle door het parlement)
geldt: de zelfstandige bestuursorganen.Overigens zal telkens «zeker op de drempel van de 21e eeuw»
moeten worden bezien of de bestaande wetgeving inzake de Nationale ombudsman
voldoet aan de eisen die mogen worden gesteld aan een toegankelijk en efficiënt
ombudsmaninstituut voor de behandeling van klachten van burgers.De bevoegdheid van de Nationale ombudsman is thans niet meer zoals in
de beginfase beperkt tot enkel de ministeries en de politie, maar uitgebreid
tot andere organen zoals de waterschappen en de reeds genoemde zelfstandige
bestuursorganen. In het kader van een proefproject strekt de competentie van
de Nationale ombudsman zich nu ook uit tot de provincies; in dat kader is
ook een begin gemaakt met de mogelijkheid dat gemeenten zich voor deze vorm
van onafhankelijke «gezaghebbende externe klachtbehandeling» op
vrijwillige basis «aansluiten» bij de Nationale ombudsman.Dit voorstel tot grondwetsherziening laat voor verdere ontwikkelingen
op dit terrein, maar ook ten aanzien van andere ontwikkelingen van het instituut
Nationale ombudsman alle ruimte.Naast de uitbreiding van de bevoegdheid van de Nationale ombudsman sinds
1982 is er sprake van een steeds grotere kring van burgers die de weg naar
het instituut weet te vinden. Het aantal ingediende verzoekschriften is gestegen
van 3 000 à 4 000 in de beginjaren van het instituut naar
7 400 in 1995.Daarnaast wendden zich in 1995 meer dan 15 000 burgers telefonisch
tot de Nationale ombudsman.De Nationale ombudsman heeft zich in het Nederlandse maatschappelijk en
staatkundig leven een eigen plaats verworven te midden van de andere hoge
colleges van staat zoals de Raad van State en de Algemene Rekenkamer, hoewel
strikt genomen sprake is van een hoog ambt van staat. Hoewel elk hoog college
uiteraard een eigen takenpakket heeft, neemt het instituut Nationale ombudsman
staatsrechtelijk gezien in veel opzichten een vergelijkbare positie in. De
bekostiging van het instituut geschiedt op basis van het begrotingshoofdstuk
II voor de hoge colleges van staat (artikelen 1, 6 en 16 van de Comptabiliteitswet).
De drager van het ambt van Nationale ombudsman en diens plaatsvervanger(s)
hebben een wettelijk geregelde rechtspositie die – daargelaten de door
het huidige artikel 108 «tweede lid» van de Grondwet gestempelde
benoemingsprocedure – grotendeels overeenstemt met die van de Raad van
State en de Algemene Rekenkamer.Bij de behandeling van het voorstel van Wet Incompatibiliteiten Staten-Generaal
en Europees Parlement in 1994 is in de Tweede Kamer de aandacht erop gevestigd
dat de onverenigbaarheid van het kamerlidmaatschap met het ambt van Nationale
ombudsman uitsluitend wettelijk, doch niet grondwettelijk geregeld is. De
toenmalige Minister van Binnenlandse Zaken heeft toegezegd dat bij een eerstvolgende
grondwetsherziening de gelegenheid te baat zal worden genomen om opheffing
van de bestaande discrepantie in de regeling van de constitutionele onverenigbaarheden
ten aanzien van de Nationale ombudsman in overweging te nemen.1 Vestiging van een grondwettelijke onverenigbaarheid met het lidmaatschap
van de Staten-Generaal is in onze staatkundige verhoudingen aangewezen. Dat
kan eenvoudigweg geschieden door artikel 57 van de Grondwet aan
te vullen met vermelding van de Nationale ombudsman. Zulks wordt thans ook
voorgesteld.Uit het voorgaande zal duidelijk zijn geworden dat aanvulling van de Grondwet
niet bij vermelding van de Nationale ombudsman in artikel 57 wordt gelaten.
Het is dan wel nodig om de vraag te beantwoorden welke de juiste plaats is
voor de verankering van het instituut als zodanig in de Grondwet. Vermelding
van de Nationale ombudsman in het huidige algemene artikel over onafhankelijk
onderzoek (artikel 108 in hoofdstuk 5 van de Grondwet, dat handelt over wetgeving
en bestuur) achten wij minder gelukkig. Het meest geschikt is om de Nationale
ombudsman evenals de Raad van State en de Algemene Rekenkamer in hoofdstuk
4 van de Grondwet, voorafgaand aan de adviescolleges een plaats te geven.Voor de structuur van de grondwetsbepaling is zoveel mogelijk aangesloten
bij de bepalingen over de Raad van State en de Algemene Rekenkamer. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING ARTIKEL II onderdeel AVanwege de positie die de Nationale ombudsman in ons staatsbestel inneemt,
achten wij het aangewezen om dit ambt aan de – om redenen van staatkundige
zuiverheid opgenomen – regeling van constitutionele onverenigbaarheden
toe te voegen naast de thans reeds vermelde openbare functies van minister,
staatssecretaris, lid van de Raad van State en de Algemene Rekenkamer of lid
van of procureur-generaal bij de Hoge Raad. Door vermelding van de Nationale
ombudsman en diens substituut in het tweede lid van artikel 57 van de Grondwet
wordt ten aanzien van dit ambt een onverenigbaarheid in enge zin gevestigd
met het lidmaatschap van de Staten-Generaal. Na de totstandkoming van de voorgestelde
grondwetswijziging zal artikel 5, eerste lid, onder a, van de Wet Nationale
ombudsman hieraan worden aangepast. Onderdeel CIn aansluiting op de formulering van de bestaande algemene bepaling over
onderzoek van klachten in artikel 108 van de Grondwet bevat het eerste lid
van artikel 78a de omschrijving van de grondwettelijke hoofdtaak van het instituut
Nationale ombudsman. Daarbij is aangegeven dat de bevoegdheid van de Nationale
ombudsman zich richt op gedragingen van bestuursorganen op het niveau van
de centrale overheid.De grondwettelijke basis voor de bevoegdheid om klachten van andere organen,
zoals de bestuursorganen van waterschappen, provincies, gemeenten en van de
regionale politiekorpsen te onderzoeken, is te vinden in het vierde lid van
artikel 78a.Anders dan de artikelen 75 en 78 staat deze bepaling de mogelijkheid van
delegatie toe. Hoewel bij het toekennen van andere taken de hoofdelementen
in de wet moeten worden geregeld, kan niet geheel worden uitgesloten dat gebruik
moet worden gemaakt van lagere regelgeving. In dit verband is gedacht aan
het bij algemene maatregel van bestuur aanwijzen van bestuursorganen die onder
de competentie van de Nationale ombudsman worden gebracht (artikel 1a, eerste
lid, onderdeel d, van de Wet Nationale ombudsman). De benoeming van de Nationale ombudsman, welke grondwettelijk is geregeld
in het tweede lid van het huidige artikel 108 van de Grondwet (vgl. ook artikel
2 van de Wet Nationale ombudsman), wordt nu in het tweede lid van artikel
78a opgenomen. Het tweede lid van artikel 108 komt in dit voorstel dan ook
te vervallen. Ook het voorschrift voor een wettelijke regeling van het ontslag
en de op non-actiefstelling is in deze bepaling opgenomen. Tot slot is de
wettelijke opdracht opgenomen om de overige elementen van de rechtspositie
te regelen. In deze bepaling is gelet op het eenhoofdig karakter van het ambt
Nationale ombudsman tevens de positie geregeld van de substituut-ombudsman,
die hem vervangt wanneer hij niet in staat is het ambt te vervullen.Het derde lid bevat de ruime opdracht aan de wetgever om de bevoegdheid
en werkwijze van het Nationale ombudsman-instituut te regelen. onderdeel DMet de introduktie van de vermelding van het instituut Nationale ombudsman
in de Grondwet komt tegelijkertijd de voornaamste redengeving voor het niet
nader bepaalde artikel 108, eerste lid, inzake algemene, onafhankelijke klachtvoorzieningen
inzake overheidsgedragingen te vervallen.Wij hebben ons afgevraagd of aan handhaving nog een aanvullende betekenis
naast artikel 78a van de Grondwet zou toekomen. Deze bepaling spreekt immers
over een of meer algemene klachtvoorzieningen. Een dergelijke voorziening
biedt de Nationale ombudsman. Wij achten het niet goed denkbaar en evenmin
wenselijk om op grond van deze bepaling naast de Nationale ombudsman nog een
andere constitutioneel verankerde algemene, onafhankelijke klachtvoorziening
in het leven te roepen. Artikel 108, eerste lid, van de Grondwet heeft daarnaast
geen betrekking op specifieke klachtvoorzieningen op bepaalde terreinen (men
denke aan het klachtrecht zorginstellingen, discriminatieklachten
bij de Commissie gelijke behandeling en privacyklachten bij de Registratiekamer)
of op klachtvoorzieningen die door decentrale organen worden ingesteld. Indien
in de toekomst overigens nochtans behoefte zou bestaan aan een onafhankelijke
klachtvoorziening met een (min of meer) algemene strekking staat dat met inachtneming
van de voorrang van artikel 78a van de Grondwet een wettelijke regeling ter
zake niet in de weg. Onze conclusie is derhalve dat er geen redenen zijn voor
handhaving van een grondwettelijke basis voor regeling van deze materie.De Minister-President, Minister van Algemene Zaken,W. KokDe Minister van Binnenlandse Zaken,H. F. DijkstalDe Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken,J. Kohnstamm XNoot1De tekst van de memorie van toelichting zoals voorgelegd aan de Raad van
State is ter inzage gelegd bij de afdeling Parlemen- taire Documentatie.XNoot1Handelingen II 1993/94, blz. 3671 en 3678. Vgl. ook Handelingen II 1996/97,
blz. 843. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25313-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl