Gemeentelijke herindeling van West-Overijssel; Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26657, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

04-01-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26657 nr. 4

16-12-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Totstandkoming van de ontwerpregeling3. De inhoud van het wetsvoorstel3.1. Inleiding3.2. Zwolle en omgevingDe gemeente ZwolleDe nieuwe gemeente Dalfsen/NieuwleusenDe gemeente Staphorst3.3. Noordoost-OverijsselDe nieuwe gemeente Hardenberg/Ommen/Avereest/Gramsbergen3.4. SallandDe nieuwe gemeente Raalte/HeinoDe nieuwe gemeente Olst/Wijhe3.5. IJsseldeltaDe nieuwe gemeente Kampen/IJsselmuidenDe nieuwe gemeente Hasselt/Genemuiden/Zwartsluis3.6. Noordwest-OverijsselDe nieuwe gemeenten Steenwijk/Brederwiede/IJsselham4. Financiële aspecten5. Datum van herindeling, verkiezingen en naamgeving van
gemeentenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26657Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 97 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 657Gemeentelijke herindeling van West-Overijsselnr. 4VERSLAGVastgesteld 16 december 1999De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties1, belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel
van wet, heeft de eer van haar bevindingen als volgt verslag uit te brengen.
Onder het voorbehoud dat de regering de gestelde vragen tijdig zal hebben
beantwoord, acht de commissie de openbare beraadslaging over dit wetsvoorstel
genoegzaam voorbereid. Inhoudsopgave   1.Inleiding2.Totstandkoming van de ontwerpregeling3.De inhoud van het wetsvoorstel 3.1.Inleiding 3.2.Zwolle en omgeving 3.3.Noordoost-Overijssel 3.4.Salland 3.5.IJsseldelta 3.6.Noordwest-Overijssel4.Financiële aspecten5.Datum van herindeling, verkiezingen en naamgeving van gemeenten1. InleidingDe leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van het wetsvoorstel. Zij delen de opvatting van de regering dat het wetsvoorstel
past binnen het regeerakkoord, dat herindelingen waarmee een aanvang is gemaakt
in principe conform de provinciale voorstellen worden uitgevoerd. Dit betekent
volgens de leden van de PvdA-fractie niet dat de wetgever klakkeloos het provinciale
voorstel dient te volgen, wel dat de door het provinciaal bestuur en de provinciale
volksvertegenwoordiging gemaakte afwegingen een zwaar gewicht in de schaal
leggen. Het regeerakkoord geeft de wetgever vooral een nog zwaardere verantwoordelijkheid
dan normaal gesproken, om zorgvuldig beargumenteerd tot besluitvorming te
komen. Deelt de regering deze opvatting, zo vragen deze leden. De leden van de CDA-fractie hebben kennis genomen van het wetsvoor- stel
tot gemeentelijke herindeling in West-Overijssel. De eerste indruk die de
leden van de CDA-fractie bij onderhavig voorstel hebben, is er één
van een stevig herindelingvoorstel dat op onderdelen zelfs zeer grootschalig
te noemen is. Mede in het verlengde hiervan hebben de aan het woord zijnde
leden de volgende opmerkingen en vragen. Zij zullen hierbij de volgorde van
de memorie aanhouden.De leden van de CDA-fractie hanteren bij het beoordelen van herindelingvoorstellen
de knelpuntenbenadering, dat wil zeggen dat in principe herindeling alleen
acceptabel wordt geacht indien er sprake is van een evident ruimtelijk en/of
bestuurlijk-juridisch knelpunt. De bewijslast om de meerwaarde van voorstellen
aan te tonen ligt altijd bij diegenen die tot verandering van grenzen willen
overgaan. Binnen dit kader vormen de provinciale voorstellen een belangrijk
referentiepunt; de mate van draagvlak voor de (deel)voorstellen binnen de
Staten én de inhoudelijke afstand van de provinciale voorstellen tot
de knelpuntenbenadering bepalen voor de leden van de CDA-fractie in beginsel
de marges om tot eventuele aanpassing over te gaan.Het valt de aan het woord zijnde leden op dat er geen inhoudelijke onderbouwing
wordt gegeven van de noodzaak tot herindeling in het gebied West-Overijssel.
Deze leden hebben kennis genomen van de wens van de minister om te komen tot
robuuste gemeenten (wat dat ook moge inhouden). Maar dat is een politieke
wens, die niet voortkomt uit benoemde knelpunten. Deze leden verzoeken de
minister aan te geven hoe de noodzaak van herindeling voortkomt uit knelpunten
respectievelijk hoe knelpunten worden opgelost met de voorgestelde herindeling.De leden van de CDA-fractie verzoeken de regering voorts aan te geven
hoe de meest actuele stand van zaken is met betrekking tot de zogenoemde takendiscussie.
Is het immers niet zo dat uitkomsten van de takendiscussie van invloed (kunnen)
zijn op (de noodzaak van) gemeentelijke herindeling, zo vragen deze leden
zich af. Is het uitgangspunt dat «nieuw te vormen gemeenten integrale
afwegingen moeten kunnen maken bij de ontwikkeling van hun gebied» niet
illusoir? Blijft niet altijd in belangrijke mate intergemeentelijke samenwerking
en bovenlokale regie door de provincie nodig? En zo ja, relativeert dit niet
de «herindelingsdrang» van deze regering? Voorts zouden de leden
van de CDA-fractie het volgende aan de regering willen voorleggen. Wat is
het gevolg van de toenemende schaalvergroting van gemeenten voor de positie
van de provincie? Komt hiermee de «landsdelendiscussie» niet op
de agenda, zo vragen deze leden zich af. Zij vragen de regering hierop een
gedegen reactie te geven. In dit kader vragen deze leden voorts aan de minister
te berichten over de voortgang van het wetsvoorstel Twente. Wat is de consequenties
voor het onderhavige wetsvoorstel als het wetsvoorstel Twente opnieuw in behandeling
moet worden genomen en gaat leiden tot een ander voorstel dan hetgeen er nu
ligt? Kortom, wat is eigenlijk dan nog de noodzaak van dit grootschalige voorstel?
De optie van de Bandstad is een samenwerkingsoptie. Of is het een herindelingsoptie?
Als niet vrijblijvende samenwerking in het ene gebied van Overijssel mogelijk
wordt gemaakt, waarom zou het dan ook niet kunnen in andere delen van Overijssel?Daarnaast vragen de leden van de CDA-fractie, nu de discussie over de
5e nota ruimtelijke ordening is begonnen, in te gaan op de relatie tussen
planologisch (te maken) keuzes en keuzes op het gebied van gemeentelijke herindeling.
Wat is in dit verband de betekenis van de uitspraak dat centrumgemeenten moeten
beschikken over voldoende kwalitatieve keuzeruimte? Tenslotte informeren de
leden van de CDA-fractie bij de regering over overleg conform
de vigerende Wet Arhi met de Ondernemingsraden. Is de indruk juist dat de
minister weigert te doen? Kan de minister de achtergronden hiervan schetsten?De leden van de fractie van D66 hebben met belangstelling en sympathie
kennis genomen van het wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling van West-Overijssel.
Zij steunen het voorstel op hoofdlijnen. Deze leden complimenteren de provincie
Overijssel en de vele betrokken gemeenten met de intensieve en zorgvuldige
voorbereiding van het onderhavige wetsvoorstel. Zij betreuren dat het niet
mogelijk is gebleken het voorstel per 1 januari 2000 in te voeren. Dit feit
heeft veel teleurstelling, frustraties en mogelijk ook financieel nadeel voor
vele gemeenten veroorzaakt. Mede in dat licht is invoering per 1 januari 2001
van groot belang. Zij roepen de minister dan ook op bij de beantwoording van
dit verslag voortvarend te werk te gaan.Voorts informeren de leden van de D66-fractie naar de samenhang met het
wetsvoorstel herindeling Twente (e.o.). Is het waar dat, naast bestuurlijk-politieke
consequenties en dwarsverbanden, er geen technisch-feitelijke aspecten in
het geding zijn (bijvoorbeeld grensbeloop) die tot een bepaalde volgorde in
aanvaarding van de voorstellen door de Staten-Generaal nopen?Ten slotte zijn deze leden geïnteresseerd in de opvattingen van de
minister over de positie van ondernemingsraden ter zake van gemeentelijke
herindelingen. Is hij van oordeel dat rijk en provincie niet als ondernemers
kunnen worden beschouwd en dat derhalve artikel 25 van de Wet op de Ondernemingsraden
niet van toepassing is op deze materie? Loopt ter zake nog een cassatieprocedure
bij de Hoge Raad in relatie tot de uitspraak van de Ondernemingskamer van
het Hof te Amsterdam van 8 april 1999? Handhaaft de minister in het licht
van deze uitspraak derhalve zijn eerdere brief aan de Tweede Kamer van 12
maart 1999?Gemeentelijke herindelingen zijn operaties waarmee de centrale overheid
diep ingrijpt in de wereld van de burger. Grenscorrecties, hoe groot of klein
ook, grijpen altijd direct in op de dagelijkse leefomgeving van mensen. Zelden
dringt Den Haag zo sterk door bij grote groepen mensen als wanneer het gaat
om herindelingen, zelden ook stellen burgers zich zozeer en aaneengesloten
teweer tegen een rijksoverheidsbesluit. De leden van de GroenLinksfractie
menen dat de bewijslast voor de noodzaak tot dergelijke operaties ligt bij
de wetgever. Argumenten van Europese eenwording, regiovorming en efficiency
van het ambtelijke apparaat moeten daarbij gewogen worden tegen de belangen
van de immer verontruste burgers. Of hun kritiek nu gerechtvaardigd wordt
geacht of niet, burgers moeten van het begin af betrokken worden bij de plannen.
Algemeenheden als bedrijfsmatigheid en krachtdadigheid van het lokale bestuur
zijn in de ogen van deze leden nooit voldoende om over te gaan tot herindeling:
iedere operatie moet op zijn eigen merites worden beoordeeld. De voorwaarden
waaraan de leden van de GroenLinksfractie herindelingen over het algemeen
toetsen zijn:a. Is er een uitgebreide inventarisatie van de problemen waar gemeenten
mee kampen;b. biedt nauwere intergemeentelijke samenwerking mogelijke alternatieven;c. draagt herindeling aantoonbaar bij aan het verhelpen van de gesignaleerde
problemen;d. zijn de burgers zijn in een vroeg stadium betrokken, en tenslotte:e. weegt hun mening mee in de uiteindelijke afweging? In de onderhavige plannen voor de herindelingen in West-Overijssel zijn
in de ogen van de leden van de GroenLinksfractie goede argumenten te vinden
voor en goede argumenten te vinden tegen gemeentelijke schaalvergroting. Enerzijds
horen zij – van de minister, en dat blijkt ook uit de nu voorliggende
wettelijke plannen – dat de bestuurskracht van de gemeenten op orde
moet worden gebracht. Voor een daadkrachtig, op de toekomst gericht bestuur
zou schaalvergroting in veel gevallen voor de komende decennia een oplossing
zijn. Bovendien blijken regionale centrumgemeenten, zoals ook Zwolle in dit
geval, in toenemende mate te kampen te hebben met ruimtegebrek. In het licht
van de vorming van sterke gemeenten die over de nodige middelen en ruimte
beschikken om een breed takenpakket te kunnen uitvoeren, is het onderhavige
wetsvoorstel dan ook begrijpelijk. Toch had de memorie van toelichting hier
wel wat meer helderheid kunnen verschaffen. Waar is de inventarisatie van
de problemen waar gemeenten mee kampen? Hoe staat het met de huidige samenwerking
tussen de verschillende gemeenten die moeten worden samengevoegd? Wat moet
die schaalvergroting opleveren? Om welk takenpakket gaat het hier eigenlijk
precies? Kan dat doel ook via bestuurlijke instrumenten worden bereikt?De minister kiest voor het overnemen van hetgeen het provinciale bestuur
van Overijssel heeft voorgesteld, namelijk een ruimtelijke vergroting van
Zwolle en het terugbrengen van het aantal van 20 gemeenten tot negen. Kan
de minister hier nader zijn licht over laten schijnen? Welke alternatieven
zijn door het Ministerie bestudeerd? Waarom kan Zwolle een uitbreiding niet
door nauwere samenwerking met de omliggende gemeenten realiseren? Waarom neemt
de minister de voorstellen ongewijzigd over? Op grond van welke criteria komt
de minister tot deze afweging? Wat is de logica achter de opmerking in de
memorie van toelichting dat in het ene deelgebied een gemeente kan wordt opgeheven,
terwijl desondanks elders een even grote gemeente moet worden samengevoegd?
Dit zijn enkele van de vragen waarop wij graag een reactie tegemoet zien.Terwijl er argumenten zijn om de voorgestelde herindelingen te steunen,
zien de leden van de GroenLinksfractie zich ook geconfronteerd met een reeks
argumenten van de gemeenten die met opheffing bedreigd worden, gemeenten die
bovendien de steun hebben van de Statenfractie van GroenLinks in Overijssel.
Daarbij klinken een aantal hoofdpunten door.1. Ten eerste zijn de leden van de GroenLinksfractie van mening dat «groter»
beslist niet hetzelfde betekent als «beter», en volgt daaruit
de vraag waarom goed functionerende zelfstandige bestuurseenheden –
naar zij begrijpen verreweg de meeste van de in dit voorstel betrokken gemeenten –
thans moeten worden samengevoegd. Daarbij speelt de vraag op welke inhoudelijke
bestuurlijke en organisatorische punten er toekomstig decentralisatie plaats
zal vinden, en hoe die veranderingen voor het functioneren van de lokale overheid
zullen uitpakken. Het is deze leden op dit moment nog geenszins duidelijk
hoeveel en welke taken van de rijksoverheid er eigenlijk op welke termijn
naar de gemeenten toe gedecentraliseerd zullen worden. Die takendiscussie
zou naar ons idee aan de discussie over de passende schaalgrootte vooraf moeten
gaan, en we zouden de minister dan ook willen uitnodigen daarover nog eens
zijn licht te laten schijnen. Graag een reactie van de minister.2. Ten tweede zijn algemeenheden als bedrijfsmatigheid en krachtdadigheid
van het lokale bestuur op zichzelf onvoldoende om over te gaan tot herindeling.
Zij staan op het standpunt dat de beoogde efficiency – en de herschikking
van taken die daarvoor nodig is – in geen geval mag leiden tot een verslechtering
van de dienstverlening aan de burger. In tegendeel, schaalvergroting moet
in de ogen van deze leden hand in hand gaan met slagvaardiger
bestuur en aantoonbaar verbeterde dienstverlening aan de burger. Hoe kijkt
de minister hier tegenaan en als hij het met deze leden eens is: hoe denkt
hij dit te kunnen garanderen?3. Ten derde is een bijkomend effect van schaalvergroting dat de afstand
van de burger tot het bestuur groter wordt. Velen zijn van mening, en de leden
van de GroenLinksfractie zijn daar ook gevoelig voor, dat een responsief en
toegankelijk overheidsbestuur eigenlijk zo dicht als mogelijk bij de bevolking
dient te staan. Natuurlijk is het de minister ook bekend dat de burgers van
West-Overijssel zeer betrokken zijn bij de voorgenomen herindeling. Wat is
er gebeurd met de talloze hoorzittingen die in West-Overijssel over deze herindeling
gehouden zijn? Heeft de mening van de plaatselijke bevolkingen meegewogen
in de uiteindelijke afweging van de minister? Welke concessies zijn mogelijk
aan de wensen van de burgers en plaatselijke bestuurders4. Ten vierde zijn er de fusie en frictiekosten die heringedeelde gemeenten
moeten maken. Deze lopen meestal hoog op, tot in de tientallen miljoenen guldens.
Vergoedingen vanuit Den Haag zijn vaak niet meer dan de helft van de eigenlijke
kosten, en ook vanuit West-Overijssel bereiken ons nu reeds signalen dat de
herindeling hoge kosten voor de herindelende gemeenten met zich meedraagt.
Zo is de verwachting dat (in elk geval in de door Deloitte & Touche Bakkenist
onderzochte situatie rond Ommen, Gramsbergen, Hardenberg en Avereest) alle
zeilen zullen moeten worden bijgezet om een sluitende begroting in te dienen,
en dat er bovendien van een opwaartse druk op de belastingen en leges sprake
zal zijn waardoor de rekening uiteindelijk aan de inwoners van de heringedeelde
gemeente opgebracht zal gaan worden. Is de minister van plan met die vergoedingen
ruimhartiger om te gaan dan hij in het verleden heeft gedaan?De voor- en tegenargumenten overziend hebben de leden van de GroenLinksfractie
op dit moment een gematigd positieve grondhouding. Zij zijn op zich niet tegen
herindelingen. Graag zouden zij zich ook laten overtuigen voor een herindeling
in de regio West-Overijssel, maar dan moeten daar door de minister wel goede
argumenten voor worden aangedragen.De Haagse politiek beseft naar de mening van de leden van de GroenLinksfractie
veelal te weinig dat bestuurlijke herindelingen direct invoelbaar zijn voor
de mensen die ermee worden geconfronteerd. Herindelingen staan in de ogen
van de burgers gerant voor sluitende gemeentehuizen, verhuizende bibliotheken
en opgeheven politieposten. De verwachting van de minister was dat toename
van schaal ook toename van bestuurskracht en kwaliteit inhoudt, zoals in 1998
nog uitgesproken in de BZK-beleidsnotitie «Krachtige Gemeenten».
Dat deze veronderstelling over de effectiviteit van gemeentelijke herindelingen
schromelijk overdreven is, blijkt uit de vakliteratuur. Een citaat uit een
artikel in Bestuurswetenschappen: «Uit het recente onderzoek ontstaat
het beeld dat de processen weliswaar tot vermindering van de kwetsbaarheid
van de ambtelijke organisatie en tot ambtelijke professionalisering leidt,
maar dat er weinig andere positieve effecten zijn.» De leden van de
GroenLinksfractie willen de minister uitnodigen een inhoudelijke reactie te
geven op deze bevindingen aangaande de effectiviteit van gemeentelijke herindelingen,
en tevens aan te geven op welke wijze hij bij het thans voorliggende wetsvoorstel
wil anticiperen op deze conclusies. In het artikel wordt ervoor gepleit «interactieprocessen
te organiseren tussen betrokkenen waarin tot voorstellen kan worden gekomen
die recht doen aan de veelheid aan waarden en doelstellingen die in het geding
zijn. Het beleidskader van de minister biedt echter nauwelijks ruimte voor
een dergelijke discussie en moet vooralsnog eerder als een belemmering worden gezien dan als een stimulans.» Deze leden verzoeken de
minister om in zijn reactie op deze kritiek in te gaan en aan te geven of
hij met hen van mening is dat het beleidskader moet worden bijgesteld indien
dergelijke interactieprocessen daar inderdaad door in de weg gestaan zouden
worden.De leden van de SGP-fractie hebben met zeer gemengde gevoelens kennis
genomen van het wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling van West-Overijssel.
Zoals de regering bekend is, hebben deze leden de opvatting dat het opschalen
van het bestuurlijke niveau niet de oplossing is voor allerlei bestuurlijke
knelpunten. Daarnaast zijn deze leden van mening dat groot belang gehecht
moet worden aan de band tussen gemeente en gemeenschap. Zij verwijzen hiervoor
naar hun notitie «Paal en perk: Grenzen aan gemeentelijke herindeling»
(SGP-fractie Tweede Kamer, 28 januari 1999).Deze leden zijn met de regering van oordeel dat gemeenten bestuurskrachtig
genoeg moeten zijn om hun takenpakket naar behoren te kunnen vervullen. Echter
delen zij niet de mening van de regering dat diverse gemeenten onvoldoende
bestuurskrachtig zouden zijn, omdat verondersteld dat zij een groeiend takenpakket
niet aan zouden kunnen. Dat geldt zeker zolang de gemeente niet duidelijk
kan maken aan welke toekomstige ontwikkelingen gedacht moet worden waardoor
het lokale takenpakket groter wordt. In dit verband wijzen zij op de verslagen
van het open overleg tussen de Gedeputeerde Staten van Overijssel en de bij
de herindeling betrokken gemeenten. In dat open overleg vragen verschillende
gemeenten welke concrete taken zij er in de toekomst bij zouden krijgen als
gevolg waarvan zij eventueel niet meer zelfstandig zouden kunnen functioneren.
Daarbij krijgen zij opmerkelijk en teleurstellend genoeg geen van alle een
concreet antwoord: hen wordt slechts verwezen naar een nog lopende discussie
over verdergaande decentralisatie. Deze leden zijn dan ook van mening in veel
gevallen met herindeling geen concrete of acute problemen opgelost worden,
maar slechts geanticipeerd wordt op verwachte problemen. Verwachte problemen
zijn volgens deze leden echter geen voldoende grondslag voor zo'n vergaande
maatregel als de opheffing van gemeenten.De leden van de SGP-fractie vragen de regering voorts naar de verhouding
van het voorliggende voorstel tot het wetsvoorstel tot herindeling van Twente:
indien het laatste wetsvoorstel niet door de Eerste Kamer aangenomen wordt,
maar het onderhavige wel, zou dat dan niet tot ongewenste bestuurlijke onevenwichtigheden
leiden?De leden van de SGP-fractie wensen ook een opmerking te maken over het
draagvlak dat bij de betrokken gemeenten aanwezig is voor het voorliggende
voorstel. Zij merken op dat 8 van de 18 in het voorstel her in te delen gemeenten
(IJsselham, Brederwiede, Genemuiden, Avereest, Gramsbergen, Ommen, Heino,
Wijhe) tot op het ogenblik zich gekant hebben tegen de herindeling, vrijwel
allemaal omdat deze gemeenten niet duidelijk aangetoond is waarom herindeling nodig was en welke problemen ermee opgelost werden. In dit verband wijzen zij op het Zwartboek
Herindeling West-Overijssel, dat bij de hoorzitting door de genoemde acht
gemeenten aan de vaste kamercommissie van BZK aangeboden werd. Daarnaast merken
zij op dat zes andere gemeenten (Olst, Raalte, Hasselt, Zwartsluis, Dalfsen
en – in mindere mate – Steenwijk) in eerste instantie voor behoud
van zelfstandigheid geopteerd hebben omdat ook hun in de provinciale voorstellen
niet duidelijk gemaakt werd waarom zelfstandig voortbestaan onmogelijk zou
zijn. Weliswaar hebben de laatstgenoemde zes gemeenten zich in het vervolg
van de procedure positief opgesteld, maar toch verzoeken deze leden dringend
aan de regering om haar voorstellen voor herindeling nu en in de
toekomst beter – en op de concrete situaties en problemen toegespitst –
te motiveren. Hoe gaat de regering om met het geringe draagvlak voor haar
voorstel? Weliswaar stelt zij in de beleidsnotitie over herindeling: «Emoties
als gevolg van (voorgenomen) herindelingen zullen nimmer geheel kunnen worden
voorkomen. Dat is een onderdeel van het verwerkingsproces» (TK 1998–1999,
26 331 nr. 1), maar, zo vragen deze leden, de weerstand bij de eerstgenoemde
acht gemeenten komt toch niet alleen voort uit emoties maar ook uit een vraag
naar concrete argumenten vóór herindeling?
Ook vragen deze leden hoe het geringe draagvlak zich verhoudt tot de wens
van de regering – uitgesproken in de beleidsnotitie herindeling om herindeling
zoveel mogelijk van onderop te laten verlopen?De leden van de fracties van GPV en RPF hebben met reserves kennis genomen
van het wetsvoorstel. Zij onderkennen, dat zich ook in West-Overijssel knelpunten
voordoen, welke grenscorrecties en een zekere schaalvergroting gewenst maken.
Dat is zeker het geval als ook de gemeentelijke herindeling van Twente tot
stand zou komen. Tegelijk menen zij, dat de schaal van de voorgestelde herindeling
in een aantal gevallen wel erg ruim bemeten is, zonder dat de noodzaak daarvan
op overtuigende wijze is aangetoond.Te veel lijkt het voorstel het resultaat van een algemene politieke visie
op de wenselijke omvang van een gemeente, terwijl die algemene benadering
onvoldoende toegesneden is op de situatie in het onderhavige gebied. Als voorbeeld
noemen deze leden de positie van gemeenten met een regionale centrumfunctie.In het algemeen wordt in de toelichting geconstateerd dat versterking
van gemeenten met een regionale centrumfunctie moet plaatsvinden. Vervolgens
wordt bij elk van deze gemeenten met verwijzing naar dit uitgangspunt voorgesteld
het grondgebied uit te breiden met dat van één of meer buurgemeenten.
Moet in elk van deze gevallen niet worden aangetoond, dat deze gemeenten hun
centrumfunctie thans onvoldoende kunnen waarmaken en dat schaalvergroting
het aangewezen middel is om deze functie beter te kunnen uitoefenen? Moet
hierbij ook geen rol spelen, dat een centrumfunctie in een tamelijk dun bevolkt
gebied als West-Overijssel iets anders kan betekenen dan in delen van de Randstad?
Leidt het beleid er anders niet toe, dat – zonder dat expliciete getalscriteria
worden gehanteerd – de benedengrens voor een plattelandsgemeente feitelijk
bij 15 000 à 20 000 inwoners komt te liggen en bij gemeenten
met een centrumfunctie aanzienlijk hoger?Ten aanzien van het landelijk gebied constateren de leden van de fracties
van GPV en RPF, dat de toekomstige verzwaring van het takenpakket van het
lokale bestuur een argument vormt voor schaalvergroting. Maar hoe concreet
zijn de plannen voor een dergelijke pakketverzwaring? Mag van dit kabinet
op dit punt echt een belangrijke impuls worden verwacht? Het regeerakkoord
biedt hiervoor weinig aanknopingspunten.De leden van de fracties van GPV en RPF betreuren het dat de herindeling
van dit gebied onnodig lang in discussie is. Nadat het provinciaal bestuur
de zaak voortvarend had aangepakt en de ontwerpregeling door provinciale staten
was vastgesteld op 29 oktober 1997 heeft het tot 30 juni 1999 geduurd voordat
het wetsvoorstel werd ingediend. Dat heeft in het gebied geleid tot grote
onzekerheid, verloop van personeel, achterwege blijven van noodzakelijk beleid
en hoge kosten.Ook als in aanmerking genomen wordt dat ondertussen een nieuw kabinet
is geformeerd is een periode van bijna een jaar na het aantreden van het nieuwe
kabinet tot de indiening van het wetsvoorstel veel te lang. Hoe kon deze vertraging
ontstaan?Onduidelijkheid is troef ten aanzien van de gemeente Bathmen. Wat belemmert
de regering om nu eindelijk een knoop door te hakken? Vormt de motie-Hoekema
c.s. een hinderpaal om de voorkeur van de gemeente Bathmen te
volgen? Is het wachten op een definitieve beslissing over het wetsvoorstel
Twente? De leden van de fracties van GPV en RPF dringen aan op snelle duidelijkheid,
waarbij de optie van toevoeging aan Deventer voor hen niet meer aan de orde
is.De leden van de fracties van GPV en RPF vinden de keuze voor de zelfstandigheid
van Zwolle en Staphorst vanzelfsprekend. Op enkele voorgestelde grenscorrecties
komen zij hierna terug.De leden van de fracties van GPV en RPF constateren, dat ondernemingsraden
van gemeenten herhaaldelijk rechterlijke uitspraken uitlokken over hun rol
in de procedure. Zij verzoeken de minister in algemene bewoordingen aan te
geven welke rol naar zijn mening ondernemingsraden toekomt en wanneer.2. Totstandkoming van de ontwerpregelingDe regering spreekt in de memorie van toelichting haar waardering uit
voor de zorgvuldigheid en voortvarendheid waarmee het provinciebestuur van
Overijssel de procedure rond dit voorstel heeft afgewikkeld. De leden van
de PvdA-fractie delen deze waardering, maar betreuren het dat deze voortvarendheid
niet ook door de regering is betracht. Zij stellen vast dat de indiening van
onderliggend wetsvoorstel lang op zich heeft laten wachten. Gedeputeerde Staten
hebben het provinciale voorstel, na het debat met Provinciale Staten, reeds
in 1997 naar het ministerie van Binnenlandse Zaken verzonden. Waarom heeft
het bijna twee jaar geduurd, zo vragen deze leden, voordat het wetsvoorstel
bij de Tweede Kamer werd ingediend? Deelt de regering de mening dat het normaal
gesproken ongewenst is dat de periode tussen provinciale afhandeling en indiening
bij de Tweede Kamer zo lang is, omdat dit schadelijke gevolgen kan hebben
voor de betrokken gemeenten, zoals leegloop onder het personeel, het stil
komen te liggen van beleid en verstoorde bestuurlijke verhoudingen met buurgemeenten?Met alle betrokken gemeenten willen de leden van de PvdA-fractie aandringen
op spoedige duidelijkheid omtrent de bestuurlijke toekomst van de regio West
Overijssel. Zij vragen of de regering bereid is daar een krachtsinspanning
voor te leveren. Deze leden stellen vast dat ook in de regio Twente tientallen
gemeenten wachten op helderheid omtrent hun bestuurlijke lot. De leden van
de PvdA-fractie dringen aan op een zo spoedige mogelijke afhandeling van het
wetsvoorstel gemeentelijke herindeling Twente. Kan de regering aangeven hoe
de huidige stand van zaken rondom het wetsvoorstel Twente er uit ziet, en
of op korte termijn meer helderheid te verwachten valt?De regering verwijst in de memorie van toelichting naar de situatie rond
Bathmen. Ook hier laat een besluit al lang op zich wachten, stellen de leden
van de PvdA-fractie vast. Deze leden vragen of er volgens de regering samenhang
bestaat met het wetsvoorstel Twente, zodanig dat pas een besluit over de toekomst
van Bathmen kan worden genomen als de behandeling van de herindeling Twente
is afgerond. Is de regering bereid om nog voor het zomerreces 2000 met een
oplossing voor Bathmen te komen, vragen de leden van de PvdA.Ook de leden van de D66-fractie willen op deze plaats ingaan op de bestuurlijke
toekomst van Bathmen, een gemeente die tussen de wal (herindeling Deventer)
en het schip (wetsvoorstel Twente e.o.) is gevallen. Hoewel Bathmen niet onder
het onderhavige wetsvoorstel valt, is de vraag gerechtigd, gezien de relatie
van dit voorstel met dat voor Twente e.o., hoe de minister de bestuurlijke
toekomst van Bathmen ziet. Het zou immers wel heel bizar zijn – en ook
slecht – indien binnenkort geheel Overijssel is heringedeeld, en Bathmen
als het ware zou «overschieten». Wat staat de minister
voor ogen mede gezien de besluitvorming in de Kamer?3. De inhoud van het wetsvoorstel3.1. InleidingDe leden van de PvdA-fractie delen de opvatting van de regering dat maatwerk
van doorslaggevend belang is bij een proces van gemeentelijke herindeling.
Het opleggen van een bepaalde ondergrens in inwonertal bijvoorbeeld oogt weliswaar
helder, maar doet geen recht aan lokale omstandigheden en suggereert dat schaalvergroting
een doel in zichzelf is. Daar is volgens de leden van de PvdA geen sprake
van. Het moet bij herindeling draaien om een kwalitatieve versterking van
het lokaal bestuur. Toch hebben deze leden in dit verband behoefte aan een
nadere toelichting van de regering op de vraag waarom in dit concrete voorstel
de ene gemeente van rond de 17 000 inwoners wordt opgeheven (Ommen, Avereest),
terwijl de andere mag blijven voortbestaan (Staphorst) of wordt gevormd (Olst/Wijhe).
Welke inhoudelijke argumenten betreffende het algemene beeld van de regio
na herindeling hebben geleid tot deze beslissingen?De leden van de PvdA stellen vast dat uit de regio West Overijssel kritische
geluiden vanuit gemeentelijke ondernemingsraden de Tweede Kamer hebben bereikt.
Deze leden delen de opvatting van de regering, dat de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties niet als medeondernemer in de zin van de WOR
kan worden beschouwd. Zij vragen de regering of de betrokken gemeenten in
haar ogen allen ten volle uitvoering hebben gegeven aan de door de WOR voorgeschreven
bepalingen rond dit soort fusieprocessen? Is er nog overleg met ondernemingsraden
gestart na de brief van juni 1999 over dit onderwerp, of was dit overleg overal
al gevoerd?De leden van de PvdA-fractie stellen vast dat ook bij deze herindeling
vaak als argument tegen het voorstel wordt aangedragen dat de opkomst bij
lokale verkiezingen door een herindeling zou dalen. Deze leden vragen of deze
relatie wel eens wetenschappelijk is onderzocht, en of het beeld van opkomst
in heringedeelde gemeenten inderdaad significant afwijkt van dat in de rest
van het land? En zo ja, door welke inspanningen van de lokale, provinciale
en rijksoverheid zou zon lagere opkomst na een herindelingproces kunnen worden
voorkomen?De leden van de PvdA-fractie vragen de regering de problematiek van landelijke
gebieden en de rol die herindelingen kunnen spelen bij de oplossing van die
problemen nader toe te lichten. Heeft de regering bijvoorbeeld een beeld van
de openingstijden van gemeentehuizen en gemeentelijke diensten in de betrokken
gemeenten? En van de hoeveelheid deskundigheid van buitenaf die door landelijke
gemeenten moet worden ingehuurd, en wat de kosten daarvan bedragen? Kan ook
een beeld worden gegeven van welke intergemeentelijke samenwerkingsverbanden
in de regio bestaan, en voor welke beleidsterreinen? Ook vragen deze leden
of de raden van huidige landelijke gemeenten in staat zijn om voldoende democratische
controle uit te oefenen op de bestaande intergemeentelijke samenwerkingsverbanden?De regering beschrijft dat overleg heeft plaats gevonden met de nieuw
te vormen gemeente Den Ham/Vriezenveen over een aantal kernen in het zuiden
van Hardenberg en het oosten van Ommen. Zou de regering uiteen willen zetten
waarom dit overleg geen gevolgen heeft gehad voor dit wetsvoorstel? 3.2. Zwolle en omgevingDe gemeente ZwolleDe leden van de PvdA-fractie delen het uitgangspunt dat herindelingen
rond de steden een bijdrage moeten leveren aan de versterking van steden,
de C-20-steden in het bijzonder. Zij zijn het met de regering eens dat in
dit herindelingproces Zwolle daarom voldoende moet worden toegerust om tenminste
25 jaar verder te kunnen met haar ruimtelijke ontwikkeling. Deze leden stellen
vast dat de voorgestelde uitbreiding van Zwolle aan de bescheiden kant is,
ten opzichte van de versterking van de andere stedelijke gebieden in Overijssel
en met name Twentestad. Vindt de regering de verhouding tussen Twentestad
en Zwolle, indien beide wetsvoorstellen worden gerealiseerd, evenwichtig?
Of zou Zwolle nog verdere uitbreiding behoeven?De provincie Overijssel heeft er uiteindelijk voor gekozen de kern 's-Heerenbroek
niet bij Zwolle te voegen. Mocht daar tezijnertijd nog behoefte aan bestaan,
dan kan dat altijd nog bij provinciale grenscorrectie gerealiseerd worden,
zo schrijft de regering. De leden van de PvdA-fractie vragen hoe zich dit
verhoudt tot het uitgangspunt dat herindelingen voor 25 jaar soelaas moeten
bieden? Creëert het boven de markt laten hangen van een eventuele verdere
uitbreiding van Zwolle geen bestuurlijke onrust, en langdurige twijfel bij
de inwoners van 's Heerenbroek over hun bestuurlijke toekomst?Hoewel de leden het uitgangspunt dat ten grondslag ligt aan de uitbreiding
van Zwolle delen, hebben zij toch nog enkele vragen aan de regering over het
concrete voorstel. Hoe staat de regering tegenover de wens van de toekomstige
gemeente Dalfsen/Nieuwleusen om de watertoren «De Lichtmis» niet
aan het grondgebied van Zwolle toe te voegen, zo vragen de leden van de PvdA-fractie.
Ook vragen deze leden een reactie van de regering op het verzoek van de nieuw
te vormen gemeente Kampen/IJsselmuiden om het grensbeloop langs de Bisschopswetering
enigszins aan te passen, opdat het grensbeloop logischer zou worden dan in
het provinciale voorstel?De RW35 doorsnijdt op grond van het wetsvoorstel de nieuwe gemeenten Raalte,
Dalfsen en Zwolle, aldus de leden van de VVD-fractie.In hoeverre zou, uitgaande van het beginsel dat herindelingen zoveel mogelijke
langs natuurlijke grenzen dient plaats te vinden, het al dan niet wenselijk
zijn om het deel van de RW35 dat zich bevindt op het grondgebied van de gemeente
Dalfsen (inclusief het grondgebied van Dalfsen ten westen van de RW35) toe
te voegen aan de gemeente Zwolle?In welke mate komt het wetsvoorstel, gezien het ruimere voorstel van GS
van Overijssel, in voldoende mate tegemoet aan de behoefte van Zwolle om te
beschikken over voldoende bouwlocaties op het eigen grondgebied voor de komende
25 jaar (conform de motie Remkes)?De leden van de CDA-fractie zijn niet overtuigd van de noodzaak van voorgestelde
samenvoegingen aan Zwolle en verzoeken de regering een karakteristiek te geven
van de intergemeentelijke samenwerking in Zwolle en omgeving, in het bijzonder
met betrekking tot nieuwe woningbouwlocaties De leden behorende tot de CDA-fractie
vragen in dit kader tevens om de noodzaak van de ruimtelijke uitbreiding van
Zwolle gedegen te onderbouwen. Kan met andere woorden via samenwerking niet
heel veel resultaat worden geboekt? Wat is de meest actuele stand van zaken
met betrekking tot de prognose van benodigde woningbouw- en bedrijfsruimte,
buiten de bestaande stad? Wat is de mening van de minister over de politiek
vastgestelde ontwikkelingsvisie Zwolle na 2005? In het verlengde hiervan vragen
de leden van de CDA-fractie wat de meerwaarde is van toevoeging van het terrein
Hessenpoort richting Lichtmis en deelpolder Mastenbroek van de locatie Stadshagen
aan Zwolle. Wat is de toekomst qua ruimtelijke ordening van dit
gebied? Blijft intergemeentelijke samenwerking noodzakelijk?Wat Zwolle betreft onderschrijven de leden van de D66-fractie dat voor
woningbouw en bedrijfsterreinen de gemeente voorlopig goed vooruit kan. Tevens
ondersteunen zij de stelling dat het (voorlopig) niet nodig is de kern 's-Heerenbroek
aan Zwolle toe te voegen. Daarvoor zal eerst de streekplandiscussie enbesluitvorming
moeten worden afgewacht. Wel achten deze leden het van belang goede afspraken
te laten maken over eventuele toekomstige grenscorrecties, in dit geval met
IJsselmuiden. De provincie zal hier toezeggingen moeten nakomen en haar verantwoordelijkheid
moeten nemen.De voorgestelde twee grenswijzigingen met betrekking tot Zwolle (artikel
3 wetsvoorstel) roepen bij respectievelijk de gemeente Hasselt en Nieuwleusen
vragen op. Erkend moet overigens worden dat de ruimtewinst voor Zwolle kleiner
is dan aanvankelijk in de provinciale voorstellen het geval was. De gemeente
Hasselt stelt dat een zelfde redenering als de provincie heeft gevolgd met
betrekking tot 's-Heerenbroek, ook gevolgd zou kunnen worden met betrekking
tot de grenscorrectie Hasselt-Zwolle in de polder Mastenbroek. Kan de minister
aangeven waarom dit het geval is, waar hij zelf in het nader rapport bij het
wetsvoorstel stelt «de Mastenbroekpolder daarbij (n.l. bij ontwikkelingsrichtingen
van Zwolle) een van de reële mogelijkheden is», maar dat «definitieve
keuzes omtrent de ontwikkelingsrichtingen nog niet gemaakt zijn». Kan
de minister e.e.a. uitleggen gezien het feit dat Hasselt deze wijziging «nog
niet opportuun vindt», maar wel bereid is »constructief mee te
denken over noodzakelijke en zinnige grenscorrecties met Zwolle« (brief 11
februari 1997). Trekt de minister een bepaalde vaste lijn met betrekking tot
wat hij nu wil regelen en wat hij aan provinciale grenscorrecties wil overlaten?
Heeft hij een visie van de optimale ruimte van grote steden als Zwolle en
Deventer?Mutatis mutandis geldt hetzelfde voor de grenscorrectie met Nieuwleusen
met betrekking tot het bedrijventerrein Hessenpoort. Kan de minister reageren
op de stelling dat noch de provincie noch Zwolle reeds zulke vastomlijnde
plannen hebben met betrekking tot de eventuele functie van dit gebied voor
bedrijvenvestiging? Rapporten geven aan dat de tot 2020 benodigde 250–275
hectare bruto ruimte gevonden kunnen worden op Zwols gebied, of zonodig met
een kleine uitbreiding van genoemd gebied. Wat is het commentaar van de minister
ter zake? Ten slotte is de vraag waarom de nu gedane voorstellen zo'n groot
gebied betreffen dat hoe dan ook voor een belangrijk deel een «agrarisch-recreatieve
bestemming» zal blijven behouden («De Lichtmis»). Hoe denkt
de minister over het argument dat deze markante voormalige watertoren toch
veeleer een herkenningspunt bij uitstek van de nieuwe gemeente Dalfsen-Nieuwleusen
zal zijn dan een ver weg gelegen onderdeel van Zwolle? Hoe rijmt de minister
zijn voornemen met de trends uit de vijfde nota ruimtelijke ordening en de
concepten voor corridorontwikkeling? Is dit gebied niet eerder geschikt of
bestemd voor landbouw en natuurwaarden en, zo ja, wat moet Zwolle er mee aan
(e.e.a. nog los gezien van bezwaren van huidige bewoners om toegedeeld te
worden aan Zwolle)?Met betrekking tot Zwolle kunnen de leden van de SGP-fractie zich vinden
in de gekozen variant A1, omdat in deze variant enkele grenscorrecties voldoende
zijn voor het oplossen van ruimtelijke knelpunten van bedoelde gemeente. Ter
zake van deze gemeente vragen deze leden of de regering tegemoet wil komen
aan de wens van zowel Zwolle als IJsselmuiden om het grensbeloop tussen deze
gemeenten dusdanig te wijzigen dat de twee percelen Bisschopswetering 63a
en 65 geheel binnen de nieuwe gemeente Kampen komen te liggen. Deze leden hebben twijfels bij de noodzaak van vergaande uitbreiding van
de gemeente Zwolle in noordelijke richting langs de A28. Het gaat hier om
een uitbreiding van om en nabij 1000 hectare in verband met uitbreiding van
het bedrijventerrein Hessenpoort. De Provincie heeft aangegeven dat tot 2020
ongeveer 250 tot 275 hectare voldoende is voor Hessenpoort. Deze leden vragen
de regering hoeveel hectare nog op het huidige Zwolse grondgebied voor de
komende 25 jaar beschikbaar is voor uitbreiding van het bedrijventerrein en,
zo er dan een tekort zou zijn, of niet met een kleinere grenscorrectie volstaan
zou kunnen worden. Verder citeren zij uit het hoofdrapport van de MER Hessenpoort
van de Gemeente Zwolle het volgende: «Vanwege de te verwachten milieueffecten
is het wenselijk om het terrein in de toekomst niet verder aan de noordzijde
van de Nieuwleusenerdijk uit te breiden. Dit vanwege de te verwachten negatieve
beïnvloeding van het milieubeschermingsgebied annex Provinciale Ecologische
Hoofdstructuur Tolhuislanden en vanwege de sterke aantasting van de landelijke
openheid naar het noorden toe» (p. 78). Daarnaast vragen deze leden
of het niet logischer is om het bedoelde agrarische gebied, dat door grenscorrectie
bij Zwolle gevoegd zal worden, maar haar agrarische bestemming zal behouden,
juist bij de nieuw te vormen gemeente Dalfsen te laten? De agrarische belangenbehartiging
kan toch beter in handen van één nieuw te vormen krachtige plattelandsgemeente
gelegd worden? Is de regering bekend met de in verband met de herindeling
door Dalfsen en Nieuwleusen vastgestelde «Toekomstvisie Dalfsen en Nieuwleusen»
waarin het gebied «Lichtmis» een belangrijke toeristische functie
voor de nieuwe gemeente toegedacht wordt? Deze leden zouden een uitvoerige
beschouwing over de hier geschetste problemen zeer op prijs stellen en vragen
of de regering, alles overwegende, bereid om het bedoelde gebied bij de gemeente
Dalfsen te laten en het voorstel van wet te dien einde te aan te passen?De leden van de fracties van GPV en RPF delen het standpunt, dat een centrumstad
als Zwolle in staat moet zijn om voor een periode van minimaal 25 jaar verantwoorde
keuzes voor hun ruimtelijke ontwikkeling op het eigen grondgebied te maken.
Voor wat betreft de woningbouwlocaties zijn er binnen de huidige gemeentegrenzen
voldoende mogelijkheden. De genoemde leden zijn het ermee eens, dat mocht
in de toekomst enige verdere uitbreiding nodig zijn dit alsnog via grenswijziging
kan worden opgelost.Minder overtuigd zijn zij van de noodzaak van de voorgestelde gebiedsuitbreiding
in noordelijke richting tot aan de weg Hasselt – Nieuwleusen ten behoeve
van een mogelijke verdere uitbreiding van het bedrijventerrein Hessenpoort.
Het is voor deze leden zeer de vraag of een eventuele uitbreiding van dit
bedrijventerrein wel ooit in deze richting zal kunnen en moeten plaatsvinden
gezien de ernstige gevolgen daarvan voor de natuurlijke waarden en de landschappelijke
openheid in dit gebied.Bovendien is momenteel nog onduidelijk of en zo ja wanneer behoefte zal
ontstaan aan een dergelijke uitbreiding. De genoemde leden vinden het dan
onverstandig openlijk te suggereren dat dit gebied wel eens in aanmerking
zou kunnen komen als toekomstig bedrijventerrein. Dat lijkt dan een nauwelijks
verhulde uitnodiging aan projectontwikkelaars de gronden vroegtijdig te verwerven.Mocht op enig moment duidelijk worden, dat extra bedrijventerrein nodig
is, dan zal eerst een planologische afweging moeten worden gemaakt. Als deze
ertoe zou leiden dat verdere uitbreiding van het gebied Hessenpoort nodig
is tot over de gemeentegrens, dan zou alsnog tot een grenswijziging kunnen
worden besloten.De nieuwe gemeente Dalfsen/NieuwleusenDe leden van de PvdA-fractie stellen vast dat de huidige gemeenten Dalfsen
en Nieuwleusen het streven naar fusie, zoals dat in het regeringsvoorstel
is vastgelegd, delen. Zou de regering uiteen kunnen zetten op welke manier
items als leefbaarheid, voorzieningenpakket, relaties met Zwolle en plattelandsvraagstukken
in deze gemeenten een rol spelen, en hoe de herindeling hierin een oplossing
naderbij brengt?Volgens het wetsvoorstel zal het gebied bij de Lichtmis overgaan naar
de gemeente Zwolle, aldus de leden van de VVD-fractie. Het gebied is bestemd
voor ontwikkeling van de landbouw en natuurwaarden. Wat zijn in dit licht
de overwegingen om het gebied toe te voegen aan Zwolle?Wordt hiermee geen afbreuk gedaan aan de wens van de regering eveneens
te komen tot een bestuurskrachtige plattelandsgemeente Dalfsen?De leden van de CDA-fractie verzoeken de regering een antwoord te geven
op de vraag of samenvoeging uit het oogpunt van knelpunten noodzakelijk is.
Zij herhalen in dit kader de vraag over het terrein Hessenpoort. Volgens de
leden van de CDA-fractie zou overheveling alleen overwogen kunnen worden indien
er enige zekerheid bestaat over de toekomstige ruimtelijke ontwikkeling van
dit gebied.Met betrekking tot Dalfsen en Nieuwleusen verwijzen de leden van de SGP-fractie
naar hetgeen door hen gesteld en gevraagd is betreffende grenscorrecties van
Zwolle in noordelijke richting. Hun rest nog op te merken dat herindeling
voor de gemeente Dalfsen niet de eerste keus was: behoud van zelfstandigheid
werd door deze gemeente als een realistische optie aangemerkt. Niettemin is
gebleken dat samenvoeging met Dalfsen door Nieuwleusen wenselijk geacht werd,
en dit door Dalfsen als een goede tweede variant beschouwd werd. Deze leden
constateren tenslotte dat zowel Dalfsen als Nieuwleusen een plattelandsgemeente
is, dat beide georiënteerd zijn op Zwolle, en dat daarom herindeling
voor deze gemeente geen nadelige keuze behoeft te zijn.De gemeente StaphorstDe leden van de PvdA-fractie zien graag een nadere uiteenzetting van de
regering over de reden dat Staphorst zelfstandig blijft. Staat onomwonden
vast dat de gemeente Staphorst 25 jaar vooruit kan in haar bestuurlijke toerusting,
zo vragen deze leden. Zal het dienstverleningsniveau en de mate waarin de
gemeente Staphorst op eigen kracht beleid kan ontwikkelen voldoende gewaarborgd
blijven? Zou de regering nader in willen gaan op het evenwicht in dit voorstel
tussen deze gemeente Staphorst en aanstaande buurgemeenten als Ommen/Avereest/Hardenberg/Gramsbergen
en Steenwijk/IJsselham/Brederwiede?Waarom betwijfelt de regering dat samenvoeging met een of meer buurgemeenten
zal leiden tot een krachtig bestuurde gemeente, zo vragen de leden van de
PvdA-fractie, en wat bedoelt de regering precies met de zinsnede «buurgemeenten
waarvan het maatschappelijk karakter zich van Zwolle onderscheidt»?
Is maatschappelijk karakter een reden om van herindeling af te zien, vragen
deze leden, en zo ja, waarom gaat dat argument dan kennelijk volgens de regering
niet op voor bijvoorbeeld Genemuiden of Rijssen?Zou de regering willen aangeven of zij overwogen heeft Staphorst samen
te laten gaan met Zwartsluis/Genemuiden/Hasselt, zo nee, waarom niet, en zo
ja, waarom zij deze optie verworpen heeft, vragen de leden van de PvdA-fractie.
Deze leden stellen vast dat de regering in de inleiding van de memorie van
toelichting heeft aangegeven dat de huidige provinciegrenzen als vertrekpunt
zijn genomen van het wetsvoorstel. Vanuit de provincie Overijssel gedacht
achten de leden van de PvdA-fractie dat billijk. Maar, zo vragen zij, waarom
heeft de regering dat ook gedaan? Ligt een van de meerwaarden van een afhandeling
van herindelingen door de landelijke wetgever er niet in dat ook over provinciegrenzen
heen gekeken kan worden? Zou de regering daarom alsnog met redenen
omkleed kunnen ingaan op de optie dat Staphorst samengaat met Meppel?De leden van de CDA-fractie zien met de regering geen ruimtelijke en/of
bestuurlijk-juridische knelpunten en derhalve geen argumenten tot herindeling.Wat Staphorst betreft kunnen de leden van de D66-fractie de redenering
van de regering volgen dat Staphorst zelfstandig kan blijven gezien de huidige
omvang (17 000 inwoners) en de locatie tussen Zwolle en Meppel. Zij tekenen
daar wel bij aan dat maatschappelijk/religieuze oriëntatie op zich zelf
geen argument is om deze zelfstandigheid ten eeuwigen dage te handhaven. Bestuurlijke
en planologische overwegingen zullen immers uiteindelijk moeten prevaleren,
en de ervaring leert dat gemeenschappen zich zeer wel kunnen handhaven ook
in een grotere bestuurlijke eenheid. Is overigens in dit verband nog overwogen –
toegegeven, enigszins in tegenspraak met het voorgaande – om een grote
«reli-gemeente Staphorst/Genemuiden» cum annex te vormen?De leden van de SGP-fractie zijn verheugd dat in het wetsvoorstel gekozen
wordt voor een zelfstandig Staphorst. Zij hebben begrepen dat behoud van zelfstandigheid
voor Staphorst de eerste keuze was, gegeven een eigen identiteit en een authentiek
cultuurgebied. Op dit punt heeft het voorstel hun instemming.Ter zake het grensbeloop tussen Staphorst en de nieuw te vormen gemeente
Hardenberg merken deze leden nog het volgende op. Uit onderzoek onder bewoners
blijkt dat 90% van de bevolking van de buurtschappen Oud-Avereest en Westerhuizingerveld
bij de gemeente Staphorst wenst te behoren. Ook zou door toevoeging het gehele
Overijsselse deel van het Reestdal onder de gemeente Staphorst vallen. Wil
de regering aangeven hoe zij aankijkt tegen toevoeging van de beide buurtschappen
aan Staphorst?3.3. Noordoost-OverijsselDe nieuwe gemeente Hardenberg/Ommen/Avereest/GramsbergenDe leden van de PvdA-fractie vragen de regering een nadere uiteenzetting
te geven over het rapport «Nut en noodzaak» dat in de totstandkoming
van dit voorstel een rol heeft gespeeld. De drie gemeenten die zich tegen
het regeringsvoorstel verzetten, voeren aan dat in de memorie van toelichting
selectief uit het bewuste rapport is geciteerd. De leden van de PvdA-fractie
willen graag een reactie van de regering op die stelling. Hoe denkt de regering
over de andere vormen van samengaan tussen de vier gemeenten die in het bewuste
rapport genoemd worden, en die minder ver gaan dan herindeling? Waarom volstaan
zulke samenwerkingsconstructies volgens de regering niet? Kan de regering
aangeven op welke terreinen de betrokken vier gemeenten nu al bestuurlijk
samenwerken? En waaraan valt de «evidente samenhang» tussen de
vier gemeenten concreet af te lezen? Is die sterker dan bijvoorbeeld aangedragen
verschillen in (sociaal-)economische structuur?De leden van de PvdA-fractie stellen vast dat op provinciaal niveau langdurig
over de toekomst van Noordoost-Overijssel is gediscussieerd. Gedeputeerde
Staten hebben indertijd stelling betrokken voor de 3–1-optie. Argumenten
daarvoor waren onder meer de omvang van de vier-in-een-variant en de afwijkende
oriëntatie van Ommen. De regering heeft er uiteindelijk voor gekozen
de, in het door de provinciale VVD-fractie ingediende amendement vastgelegde,
vier-in-een-variant te volgen. In de memorie van toelichting is de regering
uitgebreid ingegaan op de omvang van de nieuwe gemeente. Wel vragen de leden
van de PvdA-fractie de regering een nadere toelichting op de
oriëntatie van Ommen.Heeft de regering de indruk dat het maatschappelijk en politiek-bestuurlijke
verzet tegen dit voorstel in Ommen sterker is dan in Gramsbergen en Avereest?
Ziet de regering inhoudelijke argumenten waarom Ommen eventueel wel buiten
dit voorstel zou zijn te houden, en Avereest en Gramsbergen niet? Of zou dat
strijden met een gelijke weging van alle, door afzonderlijke gemeenten aangedragen,
bezwaren tegen het voorstel, zo vragen de leden van de PvdA-fractie.Het wetsvoorstel creëert met deze samenvoeging een gemeente zo groot
als de Noordoostpolder bestaande uit vele tientallen kernen. De leden van
de VVD-fractie vragen zich sterk af of een gemeente van een dergelijke omvang
wel krachtig bestuurd kan worden en niet verwordt tot een bureaucratische
moloch.Op welke wijze zou de bestuurskracht van een gemeente van een omvang gelijk
aan de Noordoostpolder gegarandeerd kunnen worden?Is het sociaal-economisch karakter (voornamelijk toeristisch) van de gemeente
Ommen in vergelijking tot het agrarisch-industrieel karakter van de andere
drie gemeenten niet dermate verschillend dat uit de beoogde samenvoeging een
verlies van het karakter van de gemeente Ommen zal voortvloeien?In hoeverre zal de afstand tussen bestuur en kiezers sterk vergroot worden
bij de vorming van de beoogde gemeente van een dergelijke geografische omvang?Wordt de dienstverlening van het bestuur aan de inwoners niet ernstig
bemoeilijkt in de nieuwe gemeente?De gemeenten Gramsbergen en Hardenberg hebben een sociale oriëntatie
in noordoostelijke richting, terwijl de gemeente Ommen duidelijk een oriëntatie
in westelijke richting heeft. In hoeverre is hiermee rekening gehouden bij
dit voorstel?Op welke gronden wordt de gemeente Ommen niet in staat geacht zelfstandig
te kunnen blijven?Kan worden aangegeven welke de argumenten zijn die het noodzakelijk maken
de gemeente Ommen te doen opgaan in de mammoetgemeente Hardenberg?Zijn er aantoonbare bestuurlijke consequenties voor de beoogde gemeente
Hardenberg indien de gemeente Ommen thans zelfstandig zou blijven?In hoeverre zou op de langere termijn de gemeente Ommen zelfstandig kunnen
blijven?Is de samenvoeging van Ommen en Avereest vanuit bestuurlijk oogpunt een
reëel alternatief geweest in het besluitvormingsproces?De leden van de CDA-fractie hebben met gemengde gevoelens kennis genomen
van het voorstel tot samenvoeging van de vier gemeenten tot één
nieuwe «supergemeente» met 72 000 inwoners. Kan de regering
voor elk van de gemeenten aangeven waar en in welke mate naar haar mening
sprake is van knelpunten? De leden van de CDA-fractie zien deze maar in beperkte
mate. Deze leden vragen de regering derhalve aan te geven waarom sprake is
van een noodzaak tot samenvoeging van de vier gemeenten. Welke knelpunten
worden ermee opgelost? In de ogen van de leden van de CDA-fractie kunnen belangentegenstellingen
en beleidsconcurrentie ook heel goed worden ondervangen door een actieve houding
van de provincie. Hoe denkt de regering hierover? Tevens verzoeken de aan
het woord zijnde leden de regering een kwalificatie te geven over de variant
zoals oorspronkelijk door Gedeputeerde Staten voorgesteld en de variant waarbij
elke gemeente zelfstandig blijft alsmede de variant waarbij Ommen en Avereest
zelfstandig blijven en Gramsbergen wordt samengevoegd met Hardenberg. Is de
regering het eens met Provinciale Staten dat de oorspronkelijke
optie van Gedeputeerde Staten een verdedigbare optie is?Het valt de leden van de CDA-fractie op dat de minister het rapport «Nut
en Noodzaak» zeer omarmt en gebruikt als argument om tot herindeling
te komen. Maar is de feitelijke situatie niet een andere? Waarop baseert de
minister zijn overtuiging dat het rapport «Nut en Noodzaak» door
de vier betrokken gemeenten wordt ondersteund? Uit welke raadsverslagen blijkt
dit?Voorts noteren de leden van de CDA-fractie de grote omvang en het grote
aantal kernen van de nieuwe gemeente als belangrijke minpunten. Leidt dit
niet tot een grote coördinatielast c.q. problematiek, met name in de
relatie tot de burger?Over de voorgestelde samenvoeging van Ommen met Hardenberg, Gramsbergen
en Avereest zijn in de loop van het proces reeds veel opmerkingen gemaakt
respectievelijk bezwaren geuit (met uitzondering van Hardenberg), aldus de
leden van de D66-fractie. De voorgestelde gemeente wordt, aldus bestuur en
bevolking van Ommen (in grote meerderheid) een «mammoetgemeente».
Kan de minister om te beginnen ingaan op het argument van de fysieke grootte
en daarmee de (on)bestuurbaarheid gezien de grote afstanden letterlijk en
figuurlijk van de nieuwe gemeente? Kan hij daarbij ook verwerken de eerste
ervaringen in Drenthe waar ook grote gemeenten (bijvoorbeeld Middenveld) zijn
gevormd? Is de indruk juist dat de minister heeft overwogen af te wijken van
het provincievoorstel (c.q. de variant van een kleine meerderheid van PS)
gezien de woorden «grondig beraden» in het nader rapport bij het
wetsvoorstel? Kan nog eens uitvoerig worden ingegaan waarom nu juist de economische
argumenten («noodzaak van gemeentegrensoverschrijdende samenwerking
op sociaal-economisch gebied een belangrijke reden voor samenwerking»)
zo'n belangrijke rol spelen en waarom samenvoeging en niet samenwerking hiervoor
nodig is. Kan dat eveneens worden gedaan voor de overweging waarom een tweedeling
van het gebied via een noord-zuid as of een oost-west as niet wenselijk wordt
gevonden? Is het daarbij gehanteerde argument dat «bij belangentegenstellingen
tussen de dan te vormen twee gemeenten geen orgaan is dat knopen doorhakt»
en dat «gemeenten primair vanuit het eigen belang opereren» wel
doorslaggevend? Komt dit niet in het algemeen veelvuldig voor? Is het gegeven
argument dat een tweedeling «pertinent» wordt afgewezen wel doorslaggevend,
omdat ook dit veelvuldig zal voorkomen? De leden van de D66-fractie hebben
op zich begrip voor het argument dat een tweedeling de concurrentie tussen
Ommen en Hardenberg, respectievelijk Hardenberg en Avereest kan aanwakkeren,
maar is van oordeel dat zeer harde argumenten noodzakelijk zijn om deze megafusie
te bepleiten. Als de argumenten die o.m. in het rapport «Van nut en
noodzaak» zo goed en overtuigend zijn op het vlak van de samenhang van
de problemen, en de bestuurlijke respons daarop, (zie conclusie blz. 30, bijlage
8: «de variant van een gemeente in NW Overijssel biedt de meeste mogelijkheden»),
waarom is die visie dan niet bestuurlijk onderschreven? Waarom is niet de
logische lijn doorgetrokken dat gemeenten kennelijk zelf erkennen op den duur
niet zelfstandig te kunnen blijven, toegeven dat een tweedeling minder wenselijk
is, maar de variant van een gemeente in grote meerderheid (Hardenberg uitgezonderd)
afwijzen?Kan de minister voor wat betreft het grootteargument ook nog eens ingaan
op de vergelijking met grote gemeenten qua oppervlakte als Apeldoorn, Coevorden,
Emmen en Noordoost-polder? Hebben deze gemeenten niet het voordeel dat ze
een duidelijke centrumkern bezitten? Is de minister niet bang voor «binnengemeentelijke
concurrentie», en hoe wil hij, als de fusie doorgaat, binnengemeentelijke
decentralisatie bevorderen? Hoe om te gaan met een zeer grote mate van meerkernigheid?
Wil en kan hij de vergelijking met Friesland trekken? Welke functie heeft
gebiedsgericht werken hierbij? Hoe om te gaan met de afstand burger-bestuur?
Wat zijn trouwens de empirische ervaringen met participatie en andere vormen
van bestuurlijke betrokkenheid bij herindelingen? Aan welke maatregelen denkt
de minister bij de constatering dat een gemeentebestuur bij zo'n grote fusie
«te maken krijgt met meer mensen die op afstand wonen»?Avereerst is naar de mening van de leden van de GroenLinksfractie een
goed functionerende gemeente, en de bestuurlijke meerwaarde van de geplande
samenvoeging is hen absoluut niet duidelijk. In de plannen van de minister
ventileert hij dat Avereest niet zelfstandig kan blijven, terwijl qua grootte
vergelijkbare omliggende gemeenten dat wel kunnen. De leden van de GroenLinksfractie
willen graag duidelijkheid over de voor de minister doorslaggevende argumenten
om in deze gevallen toch te kiezen voor herindeling.De leden van de SGP-fractie betreuren het voorstel om Hardenberg, Ommen,
Avereest en Gramsbergen samen te voegen tot één grote gemeente.
Zij constateren verder dat de regering in de memorie van toelichting meer
ruimte besteedt aan het kweken van begrip voor de omvang van deze herindeling
dan aan het bewijzen van de meerwaarde van de herindeling. Deze leden wijzen
er overigens op dat GS duidelijk aangegeven hebben in de deze grootschalige
variant meer na- dan voordelen te zien.De vorming van een gemeente van dergelijke omvang achten deze leden zeer
onwenselijk. Er zal sprake zijn van zeer uiteenlopende oriëntaties. Ook
wordt de afstand van het gemeentelijk bestuur tot de bevolking door deze herindeling
buitengewoon groot. En tenslotte zullen door de veelkernigheid en uitgestrektheid
van de gemeente vormen van binnengemeentelijke decentralisatie nodig zijn,
waarmee het opschalingeffect van herindeling grotendeels ongedaan gemaakt
wordt.De leden van de SGP-fractie vragen zich ernstig af waarom indeling van
Ommen bij Hardenberg nodig is. Zij beschouwen Ommen als een gemeente die qua
inwonertal (omstreeks 16 500) en qua oppervlak (18 192 ha., dus
bovenmodaal) heel goed zelfstandig kan functioneren, en trekken hier de vergelijking
met Staphorst. Ook Ommen zelf heeft duidelijk voor zelfstandigheid geopteerd.
De gemeente wijst erop dat GS nog in 1995 aangegeven hebben dat voor de komende
25 jaren (vanaf dan gerekend) geen knelpunten voor deze gemeente voorzien
werden. Bij de totstandkoming van het plan voor herindeling hebben GS een
zelfstandig voortbestaan van Ommen nooit afgeraden, maar positief bejegend.
De indruk die de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel geeft als zou
de gemeente Ommen de inhoud van het rapport «Van nut en noodzaak»
zou onderschrijven, namelijk dat de B1-variant de mogelijkheid geeft om een
«eiland van ontwikkeling» te creëren, is niet juist, zoals
de gemeente heeft aangegeven. Ook wijst Ommen erop dat de maatschappelijke
oriëntatie veel meer op Zwolle (en op zichzelf) dan oostwaarts gericht
is, met name wat betreft onderwijs, politie, openbare orde en veiligheid,
gezondheidszorg en duurzame detailhandel (zie ook het rapport van I&O
Research, 1999). Verder merken deze leden op dat nog eerder vanwege de ecologische
hoofdstructuur langs de Vecht samenvoeging met Dalfsen voor de hand zou liggen,
en veel minder een samenvoeging met Hardenberg dat een meer industrieel karakter
heeft. Tenslotte vragen deze leden of, vanuit Ommen bezien, zich momenteel
knelpunten voordoen of in de toekomst problemen verwacht worden, waarvoor
de voorgestelde herindeling de oplossing zou bieden. Ook de opheffing van de gemeente Avereest roept vragen op bij de leden
van de SGP-fractie. Deze gemeente heeft duidelijk laten weten haar zelfstandigheid
te willen behouden en dat het draagvlak voor die opstelling maximaal is. Zij
neemt evenals Ommen afstand van de indruk die het wetsvoorstel wekt als zou
Avereest achter de inhoud van het rapport «Van nut en noodzaak»
staan. De gemeente vindt dat er alleen sociaal-economische argumenten voor
de B1-variant te geven zijn, maar ziet de herindeling als een aantasting van
de lokale democratie en vreest de vergroting van de kloof tussen burger en
bestuur die er het gevolg van zou zijn. Wat betreft Westerhuizingerveld en
Oud-Avereest verwijzen deze leden naar hun vragen en opmerkingen ter zake
van de gemeente Staphorst. Deze leden vragen de regering tenslotte of en op
welke punten de huidige gemeente Avereest niet goed functioneert, dan wel
of en op welke punten zij in de toekomst het gemeentelijke takenpakket niet
zal aankunnen.Deze leden hebben hun twijfels bij de noodzaak om Gramsbergen bij Hardenberg
in te delen. Zij hebben geconstateerd dat deze gemeente geen ruimtelijke en
bestuurlijke knelpunten kent, ook ten opzichte van Hardenberg geen concurrerend
beleid voert, en vragen de regering om een reactie hierop waarbij zij tevens
aan dient te geven welke tegenwoordige of toekomstige knelpunten door herindeling
opgelost dan wel voorkomen kunnen worden. De gemeente heeft nadrukkelijk bevestigd
geen meerwaarde te zien in herindeling en laat weten dat ook zij het rapport
«Van nut en noodzaak» niet onderschrijft. Zou herindeling doorgaan,
dan achten deze leden een samenvoeging van heel Gramsbergen met Hardenberg
de meest voor de hand liggende keus.Deze leden hebben kennis genomen van de voorkeur van de gemeente Hardenberg
voor de B1-variant. Zij constateren echter dat ook Hardenberg aangegeven heeft
dat de enorme omvang van de nieuw te vormen gemeente een organisatorisch probleem
zal creëren. De gemeente heeft wat hen betreft niet duidelijk kunnen
maken hoe met de veelkernigheid en de grootschaligheid, laat staan met de
verschillende oriëntaties van de samen te voegen gemeenten om moet worden
gegaan. Zij merken verder op dat in de memorie van toelichting gemeentelijke
herindeling aangedragen wordt als een oplossing voor allerlei problemen (teruggang
in werkgelegenheid, slechte vervoersverbindingen, het draagvlak voor voorzieningen,
de onderlinge concurrentie en teruggang in leefbaarheid). Deze leden vragen
een uitvoerige onderbouwing van deze stelling en vragen wat de consequenties
zouden zijn voor Hardenberg wanneer herindeling niet plaats zou vinden. Zouden
al deze problemen door herindeling wel opgelost worden? Zij vragen ook welke
visie de regering voor ogen staat bij de B1-variant. Zij spreekt meermalen
over versterking van de subregionale functie. Waarin bestaat die of moet die
bestaan? Hoe wil de regering meer werkgelegenheid in de nieuwe gemeente Hardenberg
creëren? Kunnen de bestaande gemeente hun eigen oriëntaties behouden,
of moeten ze die bijstellen? Welke functie vervult herindeling in dit alles?
Deze leden vragen ook in verband met Hardenberg aan de regering hoe zij aankijkt
tegen de 3+1-variant, gezien het feit dat ook Hardenberg die mogelijkheid
noemt als een reële tweede optie.De leden van de fracties van GPV en RPF onderschrijven de constatering,
dat herindeling van dit gebied geen eenvoudige zaak is, getuige onder meer
het feit dat het voorstel op dit onderdeel in de ontwerpregeling is gekomen
dankzij een amendement dat met een zeer kleine meerderheid is aanvaard.Er zijn ook duidelijk argumenten welke ervoor pleiten in dit gebied geen
ingrijpende herindeling toe te passen. Het draagvlak daarvoor ontbreekt in
drie van de vier gemeenten. Waar wel een bestuurlijk draagvlak aanwezig is,
in de gemeente Hardenberg, zijn inwonertal en oppervlakte niet te gering
voor het vervullen van een regionale centrumfunctie. Er bevinden zich in dit
gebied ook geen echt kleine gemeenten. Er moet dan ook wel sprake zijn van
sterke het belang van de individuele gemeenten overstijgende argumenten om
te komen tot een herindeling op de schaal die nu wordt voorgesteld.Het feit dat elders in het land nog enkele gemeenten voorkomen van vergelijkbare
grootte kan hierbij nauwelijks een rol spelen, omdat gemeenten als de Noordoostpolder
en Apeldoorn qua structuur en historie niet vergelijkbaar zijn met het gebied
van Noordoost-Overijssel.Blijkens de memorie van toelichting is voor de regering een belangrijk
argument vóór het samenvoegen van de vier gemeenten, dat één
bestuursorgaan bij belangentegenstellingen en beleidsconcurrentie knopen kan
doorhakken zonder overleg via gemeenschappelijke regelingen en samenwerkingsverbanden.
De leden van de fracties van GPV en RPF vinden dit een gevaarlijke redenering,
omdat zij vrijwel ongelimiteerd leidt tot steeds verdergaande schaalvergroting,
aangezien er altijd wel sprake zal zijn van vormen van samenwerking of concurrentie
tussen gemeenten. Het één noch het ander behoeft echter een
bezwaar te zijn. Onderlinge concurrentie wordt pas schadelijk als de situatie
dreigt te ontstaan van de twee honden en het ene been. Is daarvan in de praktijk
gebleken?De leden van genoemde fracties wijzen erop, dat aan het rapport «Van
Nut en Noodzaak» zowel door de provincie als door de minister nogal
veel waarde is toegekend. Anders dan de memorie van toelichting suggereert
hebben de vier gemeenten de conclusies van het rapport niet onderschreven.
Als zelfstandige factor in de discussie kan dit rapport daarom naar hun mening
evenmin een rol spelen als het geval is met een externe advies dat op verzoek
van de regering is uitgebracht maar vervolgens door de regering niet is onderschreven.De leden van de fracties van GPV en RPF zijn dan ook voorshands niet geneigd
het voorstel tot vorming van één gemeente te volgen. Zeker een
gemeente als Ommen – maar hetzelfde geldt tot op zekere hoogte ook voor
Avereest – kan naar hun indruk zeer goed zelfstandig blijven zonder
schade te berokkenen aan de toekomstige ontwikkelingen van het gebied. Dat
zou de afstand tussen bestuur en burgers ten goede komen. Binnengemeentelijke
decentralisatie of deconcentratie kan nuttig zijn, maar niet als alternatief
voor gemeentelijke zelfstandigheid. Zien zij het goed – zo vragen deze
leden – dat de regering van mening is dat Hardenberg zijn regionale
centrumfunctie alleen goed vervullen kan als alle vier gemeenten worden samengevoegd?
Zo ja, waarop is dat standpunt dan gebaseerd?3.4. SallandDe nieuwe gemeente Raalte/HeinoDe leden van de PvdA-fractie stellen vast dat het voorstel van de regering
voor Raalte en Heino vooral bedoeld is om de positie van de subregionale kern
Raalte te versterken. Tegelijkertijd stelt de regering vast dat Raalte volgens
het wetsvoorstel om ruimtelijke redenen geen extra grondgebied nodig heeft
om vooruit te kunnen. Zou Raalte dan niet ook heel goed zelfstandig kunnen
voortbestaan? Zou de regering nog eens nader kunnen toelichten welke concrete
verbindingen en maatschappelijke oriëntatie van de samenvoeging van Raalte
en Heino «een logische keuze» maakt? Ook vragen de leden van de
PvdA-fractie de regering in te gaan op de vraag of volgende het voorstel een
evenwichtige situatie in Salland ontstaat, met een gemeente van 36 000
inwoners, en een van 17 000 inwoners. Zou de variant Raalte zelfstandig
met 28 500 inwoners en een fusie van Heino, Olst en Wijhe met samen 24 000
inwoners niet ook een optie kunnen zijn, zo vragen de leden van de PvdA. Wat is de meerwaarde van deze samenvoeging voor Heino, nu voor de gemeente
Raalte een samenvoeging niet noodzakelijk is, zo vragen de leden van de VVD-fractie.Herhaaldelijk wordt bij het gebruik van het bestuurlijke instrument herindeling
verwezen naar uitbreiding van het takenpakket van het lokale bestuur.Kan de minister verduidelijken waaruit de in de toekomst te verwachten
taakverzwaring voor het lokale bestuur zal bestaan?De leden van de CDA-fractie zouden van de regering willen vernemen hoe
zij de knelpunten van de onderscheiden gemeenten ziet. De regering geeft immers
te kennen dat samenvoeging vanuit ruimtelijke optiek niet noodzakelijk is.
Welke knelpunten worden opgelost? Voorts vragen de leden van de CDA-fractie
of het advies van onafhankelijke deskundigen (commissie-Van Splunder) over
het recht doen aan het belang van de gemeente Heino aan de Kamer kan worden
toegezonden.Kan de minister reageren op de klemmende pleidooien vanuit de gemeente
Heino voor zelfstandigheid, mede in relatie tot het feit dat Raalte op zichzelf
zelfstandig kan en wil blijven, zo vragen de leden van de D66-fractie. Hoe
zijn de oriëntaties van Heino ten opzichte van respectievelijk Zwolle
en Raalte? Geeft bij dit voorstel de relatief geringe omvang van Heino (nog
geen 8000 inwoners) de doorslag, in die zin dat in de toekomst wel knelpunten
worden verwacht die thans nog niet (voldoende) aan het daglicht zijn gekomen?
De gemeente geeft in een uitvoerige pleitnota aan nu geen structurele problemen
te hebben. In hoeverre voert de gemeente Heino naar de minister bekend is
reeds nu een twee sporen beleid, waarbij, naast pleidooien voor zelfstandigheid,
al wordt geanticipeerd op de herindeling? Welke meerwaarde ziet de minister
(overigens mét de gemeente Raalte) in de samenvoeging? Aan welke taakverzwaringen
denkt hij bij wijze van voorbeelden? Welke rol speelt samenwerking bij de
aanpak van die taakverzwaringen?De leden van de SGP-fractie stellen met de regering vast dat de gemeente
Raalte geen ruimtelijke knelpunten heeft, qua werkgelegenheid een belangrijke
positie in Salland inneemt en dat de gemeente goede voorzieningen heeft. Tevens
is de gemeente qua oppervlak en inwonertal groot genoeg. En tenslotte heeft
de gemeente Raalte ook zelf aangegeven dat door de samenvoeging geen knelpunten
worden opgelost.Zij constateren dat de regering samenvoeging van de twee gemeenten met
name vanuit het perspectief van Heino beargumenteerd heeft. Ook voor deze
gemeente geldt echter dat de noodzaak van herindeling niet onderbouwd is.
Immers, Heino bewijst duidelijk het lokale takenpakket op een goede wijze
te kunnen vervullen, en de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel wijst
slechts op «verdere taakverzwaring in de toekomst», zonder aan
te tonen waarin die bestaat, hoe ver die toekomst nog weg ligt en of die taakverzwaring
tot gevolg zou hebben dat Heino niet zelfstandig meer zou kunnen functioneren.
Sterker nog, toekomstige onvoldoende bestuurskracht van de gemeente Heino
wordt in de memorie van toelichting slechts aan het inwonertal gerelateerd,
terwijl de regering in de Beleidsnotitie gemeentelijke herindeling duidelijk
stelt dat ook andere criteria een rol moeten spelen in de afweging. Deze leden
stellen verder dat uit de correspondentie tussen de gemeente Heino en de Commissie
van onafhankelijke deskundigen gebleken is dat weliswaar met enig recht gezegd
kan worden dat de gemeente in de procedure recht gedaan is, maar bovenal dat
door GS geen enkel concreet, op Heino toegesneden argument gegeven is voor
samenvoeging met Raalte. Zij vragen de regering daarom dringend deze samenvoeging
adequaat te onderbouwen. De leden van de fracties van GPV en RPF kunnen zich voorstellen dat met
name in de gemeente Heino weinig animo bestaat voor een samenvoeging met Raalte.
Op zichzelf behoeft een gemeente met 7500 inwoners niet te klein te zijn om
voort te bestaan. Anderzijds kunnen zij zich voorstellen, dat dit moeilijk
wordt als elders in het gebied aanmerkelijk grotere gemeenten ontstaan. Omdat
alternatieve mogelijkheden voor Heino nog minder voor de hand liggen zijn
de genoemde leden dan ook geneigd met de voorgestelde samenvoeging in het
kader van de herindeling van het gehele gebied mee te gaan.Hetzelfde geldt ook voor de voorgestelde samenvoeging van Olst en Wijhe,
hoewel het verschil in oriëntatie tussen beide gemeenten wel een reëel
nadeel vormt.De nieuwe gemeente Olst/WijheIn de gemeente Olst bestaan weinig bezwaren tegen het voorliggende wetsvoorstel,
stellen de leden van de PvdA-fractie vast. In de gemeente Wijhe daarentegen
is dit voorstel derde keus. Na de optie van zelfstandigheid geniet de variant
Heino-Wijhe-Olst daar de voorkeur. De leden van de PvdA-fractie vragen de
regering nader te beargumenteren waarom zij niet voor deze mogelijkheid gekozen
heeft. Deze leden menen een tegenstrijdigheid in de memorie van toelichting
te bespeuren, waar de regering enerzijds een fusie van Heino met Olst en Wijhe
afwijst vanwege het ontbreken van relaties tussen beiden, en anderzijds het
sterke bestuurlijke verschil in oriëntatie tussen Olst en Wijhe geen
reden vindt om af te zien van een fusie. De leden van de PvdA-fractie zien
graag een reactie van de regering hierop.Zou de regering ook beter kunnen aangeven waar de verschillen tussen Heino
aan de ene kant, en Olst en Wijhe aan de andere kant scherper zijn dan die
tussen Olst en Wijhe onderling?Ook vragen deze leden de regering of de omvang en bestuurlijke kracht
van de combinatie Olst-Wijhe duurzaam genoeg is, of dat wellicht binnen een
afzienbare periode toch weer een herindeling nodig zou blijken te zijn.Kan de minister, gegeven het verschil in oriëntatie van beide gemeenten
(Wijhe op Zwolle en Olst op Deventer), aangeven wat de bestuurlijke meerwaarde
is van deze samenvoeging, zo vragen de leden van de VVD-fractie.Is de samenvoeging slechts tot stand gekomen als gevolg van «de
laatst overblijvende» samenvoeging?De leden van de CDA-fractie vragen de regering een reactie met onderbouwing
te geven op de voorgestelde fusie van Olst en Wijhe. Is de situatie werkelijk
dusdanig dat beide gemeenten niet zelfstandig kunnen voortbestaan? Kan de
regering aangeven op welke taakvelden een bestuurlijk-juridisch knelpunt manifest
zou worden? Een duidelijke spanning zien de leden van de CDA-fractie in de
in de memorie van toelichting genoemde dubbele oriëntatie van de nieuwe
gemeente. Beide gemeenten participeren in verschillende intergemeentelijke
samenwerkingsverbanden. De nieuwe gemeente moet volgens de regering hierin
een keuze maken. Hoe wegen in de visie van de regering bestaande samenwerkingsverbanden
mee in herindelingbeleid zo vragen deze leden.Wil de minister reageren op de variant Olst/Wijhe/Heino die qua kaartbeloop
en evenwichtigheid van toekomstige oriëntaties wellicht overwogen had
kunnen worden, zo vragen de leden van de D66-fractie. Welke argumenten spreken
daartegen? Is er thans niet sprake van zeer uiteenlopende oriëntaties
van Wijhe (Zwolle)en Olst (Deventer), ook gezien de verschillende regionale
samenwerkingsverbanden waarin zij participeren? Hoe kan in dat licht een samenhangende
gemeente worden gevormd? Op welke punten oordeelt de minister nu dat de samenhang sterker is dan de verschillen? Wat vindt de minister van het argument
van registeraccountant drs. S.R. de Witte R.A. dat «een gedwongen huwelijk
zelden een goede samenleving geeft» (brief 28 september 1999)?
In dezelfde brief van deze inwoner van Wijhe wordt gepleit voor samengaan
met Zwolle. Is dat door de minister overwogen en, zo ja waarom, verworpen?
Is de minister bekend met het feit dat de gemeente Wijhe zelf een voorkeur
heeft om als zelfstandigheid niet haalbaar is, met Olst en Heino samen te
gaan? Hoe ver is trouwens de voorbereiding van de fusie Olst-Wijhe?Het voorstel om Olst met Wijhe roept grote vragen op bij de leden van
de SGP-fractie. Ten eerste hebben beide gemeenten aangegeven zelfstandig voort
te kunnen bestaan. Ten tweede ligt Olst in de Regio Stedendriehoek en Wijhe
in de Regio IJssel-Vecht, waarbij Olst op Deventer en Wijhe op Zwolle georiënteerd
is. Omdat de regering op dit tweede probleem geen antwoord heeft, laat zij
de keus om in de ene dan wel de andere regio te participeren aan de beide
gemeenten over. Voort is niet duidelijk welke bestuurlijke problemen (bijvoorbeeld
ruimtegebrek) nu of in de toekomst spelen en door herindeling opgelost of
voorkomen kunnen worden. Hierop is met name door de gemeente Wijhe gewezen.
Deze leden vragen dan ook wat de gevolgen zouden zijn voor beide gemeenten
wanneer herindeling niet zou plaatsvinden.3.5. IJsseldeltaDe nieuwe gemeente Kampen/IJsselmuidenIn beide betrokken gemeenten bestaat draagvlak voor dit voorstel, stellen
de leden van de PvdA-fractie vast. Wel vragen zij de regering naar een reactie
op de problemen die met name in (het dan voormalige) IJsselmuiden zullen ontstaan
met de instandhouding van het basisonderwijs. De leden van de PvdA-fractie
vragen de regering of er precedenten bestaan waarin bij herindeling de opheffingsnorm
van het basisonderwijs voor problemen van gelijke omvang heeft gezorgd? Hoe
is in die gevallen gehandeld? Heeft in dit geval al overleg plaats gevonden
tussen de betrokken schoolbesturen en beide huidige gemeenten?In de ogen van de leden van de VVD-fractie zou het wenselijk zijn om bij
de bepaling van de exacte gemeentegrens van de beoogde gemeente Kampen met
Zwolle ter hoogte van de percelen Bisschopswetering 63a en 65 zodanig in oostelijke
richting op te schuiven dat de nieuwe gemeentegrens niet de betreffende percelen
en de daarbij behorende opstallen doorsnijdt (het betreft ongeveer 6 ha grond).Deelt de minister deze zienswijze van de leden van de VVD-fractie?De leden van de CDA-fractie hebben er goede nota van genomen dat het voorstel
tot samenvoeging van Kampen en IJsselmuiden gebaseerd is op vrijwilligheid.
Ten aanzien van deze gemeenten leggen de aan het woord zijnde de regering
de vraag voor hoe de samenwerking met Zwolle getypeerd kan worden. Mede in
het verlengde hiervan informeerden zij naar de noodzaak van samenvoeging van
het (deel)gebied Mastenbroek. Kan deze locatie niet ook met constructieve
samenwerking worden gerealiseerd, zo vragen de aan het woord zijnde leden.
Ook in dit kader informeren zij naar de concrete behoefte van Zwolle, bijvoorbeeld
aan de hand van de huidige streekplanherziening. De leden van de CDA-fractie
zouden met andere woorden graag echte rugnummers willen zien.Een zorgpunt betreft de toekomstige positie van het basisonderwijs en
de opheffingsnorm. Ten gevolge van die norm worden 5 scholen in hun voortbestaan
bedreigd. Daarbij komt dat in het verleden bindende samenwerkingsafspraken
zijn gemaakt. Ten gevolge van de voorgenomen herindeling komen
deze afspraken op scherp te staan. Het niet nakomen ervan kan leiden tot schadeclaims.
Op die manier worden scholen die het beleid van het ene ministerie (OCW) uitvoeren
de dupe van het beleid dat het andere ministerie (BZK) voorstaat. Volgens
de leden van de CDA-fractie is dit ongewenst. Hoe kan dit dilemma worden opgelost?
Er zijn een aantal mogelijke oplossingen aangedragen. Zoals het wijzigen van
artikel 157,zesde lid van de Wet op het primair onderwijs en het aanpassen
van de uitvoerings AMvB Er zijn wellicht ook nog andere mogelijkheden. Zij
vragen hierop een reactie van de minister.Een tweede punt betreft de financiële aspecten. Kampen en IJsselmuiden
staan positief ten opzichte van de herindeling. Maar ten gevolge van vertraging
in de besluitvorming zijn heel wat (onnodige) kosten gemaakt. Die kunnen nergens
worden verhaald. Om welke bedragen gaat het hier?Wat betreft de IJsseldelta-gemeenten steunt de fractie van D66 de voorgenomen
samenvoeging van Kampen met IJsselmuiden, en die van Genemuiden met Hasselt
en Zwartsluis. Op het eerste voorstel zouden de leden van de fractie van D66
nog willen aantekenen dat de argumentatie voor de overgang van het kleine
gebied Bisschopswetering (5 ha) naar Zwolle niet overtuigend is. Graag ontvangen
zij een reactie van de minister.Wel moet worden geconstateerd dat de minister in zijn nader rapport bij
het wetsvoorstel maar uiterst summier ingaat op de vele bezwaren die vanuit
Genemuiden tegen het voorstel zijn ingebracht. Deze betreffen immers niet
alleen de godsdienstig-maatschappelijke verschillen, maar ook de veronderstelling
dat Genemuiden qua bestuurskracht, economische potentie en eigenstandige wijze
van besturen aanspraak kan maken op zelfstandigheid. En is de oriëntatie
op Zwolle op zich zelf (voor zover juist, qua arbeidsplaatsen mag daaraan
twijfel bestaan) een argument voor herindeling? De leden van de D66-fractie
zouden het op prijs stellen als de minister in zijn antwoord hierop uitvoerig
zou ingaan, alsmede op zijn zienswijze of en hoe verlengd lokaal bestuur in
de behoefte aan bestuurlijke versterking kan voorzien.Met name vanuit IJsselmuiden is aandacht gevraagd voor de negatieve consequenties
van de herindeling voor het basisonderwijs, aldus de leden van de D66-fractie.
Immers, waar door Toerusting en Bereikbaarheid de opheffingsnorm al omhoog
ging van 50 naar 69 leerlingen voor basisscholen, is door de herindeling de
norm verder verhoogd tot rond 90 leerlingen. Dit kan gevaren inhouden voor
het voortbestaan van basisscholen in het buitengebied van IJsselmuiden. Graag
een reactie van de minister hierop, inclusief de suggestie vanuit het onderwijsveld
in IJsselmuiden om artikel 157, zesde lid van de WPRO aan te passen met betrekking
tot samenwerkingsovereenkomsten in relatie tot herindelingen. Het hier gemaakte
punt: samenwerkingsovereenkomsten worden aangegaan op basis van op een gegeven
ogenblik bekende gegevens en instandhoudingnormen en kunnen dus geen rekening
houden met herindeling waardoor zaken fundamenteel anders kunnen komen te
liggen, lijkt immers zeer redelijk. Overigens worden vanuit het veld ook alternatieven
aangereikt voor een wetswijziging, zoals een aanpassing van de AMVB, het afgeven
van een verklaring en het treffen van een ad hoc maatregel. Deze leden zouden
hierop een toelichting willen. Of is de minister wellicht van mening dat een
fusie van bijzonder en openbaar onderwijs voor de hand ligt?Hoewel voor de leden van de SGP-fractie de noodzaak van een fusie van
Kampen en IJsselmuiden niet geheel evident is, respecteren zij de vrijwillige
keus van beide gemeenten om samen te gaan. Zij constateren dat deze gemeenten
vrijwillig gekozen hebben voor samenvoeging, omdat andere vormen
van samenwerking (zoals convenanten) niet bevredigden, maar ook omdat er sprake
is van nauwe functionele banden op allerlei terrein. Deelt de regering de
mening van deze leden dat door herindeling het eigen karakter van de dorpskernen
in het buitengebied IJsselmuiden niet aangetast mag worden? Voor wat betreft
het grensbeloop tussen Zwolle en de nieuwe gemeente Kampen verwijzen deze
leden naar hun opmerkingen en vragen ter zake van de gemeente Zwolle. Deze
leden verwijzen wat betreft de positie van dorpsscholen in de nieuw te vormen
gemeente Kampen naar hun opmerkingen aan het eind van het verslag.Op deze plaats vragen de leden van de SGP-fractie naar de consequenties
van de herindeling van West-Overijssel voor de scholen. In welke gemeenten
worden scholen met opheffing bedreigd? In dit verband vragen zij bijzondere
aandacht voor de dorpsscholen in Zuideinde/Kamperveen, 's-Heerenbroek en Wilsum,
die door de herindeling met opheffing bedreigd worden vanwege stijging van
de opheffingsnorm. In antwoord op vragen van de leden Rietkerk en Ross-Van
Dorp ter zake, stelt de regering het volgende (ontvangen 16 september 1999):
«Waar dat uit een oogpunt van evenwichtige spreiding en bereikbaarheid
nodig is, kunnen onderwijsvoorzieningen in stand blijven». De regering
wijst in haar antwoord ook op de mogelijkheid om een splitsing aan te brengen
tussen landelijk en stedelijk gebied, en stelt dat daardoor wellicht twee
van de vier bedoelde scholen in stand zouden kunnen blijven. Deze leden verzoeken
de regering het daarheen te leiden dat behoud van alle vier scholen mogelijk
gemaakt wordt.De leden van de fracties van GPV en RPF kunnen instemmen met het voorstel
tot samenvoeging van de gemeenten Kampen en IJsselmuiden, mede gezien het
feit dat beide gemeenteraden er mee instemmen. Zij gaan ervan uit, dat alsnog
tegemoet gekomen zal worden aan de wens van beide gemeenten met betrekking
tot de exacte grensbepaling ter plaatse van de percelen Bisschopswetering
63a en 65 met de gemeente Zwolle.De genoemde leden vragen voorts aandacht voor de problematiek van enkele
kleine scholen in de huidige gemeente IJsselmuiden. Het blijft moeilijk verteerbaar
dat kleine scholen die een waardevolle functie vervullen in kleine kernen
enkel als gevolg van een gemeentelijkeherindeling
in hun voortbestaan bedreigd worden.De nieuwe gemeente Hasselt/Genemuiden/ZwartsluisDe leden van de PvdA-fractie delen de mening van de regering dat verschillen
in godsdienstig en maatschappelijk leven geen doorslaggevende argumenten tegen
herindeling kunnen vormen. Zij stellen vast dat overigens het voorstel van
de regering bij een meerderheid van de betrokken gemeenten op draagvlak kan
rekenen. Wel vragen deze leden de regering nader in te gaan op de kern Belt
Schutsloot. De leden van de PvdA-fractie hebben begrepen dat de inwoners van
deze kern liever bij Brederwiede blijven. De leden van de PvdA-fractie vragen
zich af hoe zwaar het argument van een verbinding over eigen grondgebied tussen
Zwartsluis en Genemuiden geldt, als beiden straks opgaan in een gemeente?
Wat telt voor de regering zwaarder: logisch grensbeloop of de wens van betrokken
bewoners, willen de leden van de PvdA-fractie weten.In de memorie van toelichting wordt gesteld dat het religieuze maatschappelijke
karakter van Genemuiden niet van doorslaggevend belang kan zijn. Dit werd
inzake de positie van Staphorst wel als argument gehanteerd, aldus de leden
van de VVD-fractie.Kan in deze dan worden aangegeven waar in de beoordeling het verschil
schuilt tussen de gemeenten Genemuiden en Staphorst? Is het inwonertal het enige argument voor de samenvoeging van de drie
gemeenten tot de nieuwe gemeente Hasselt?In hoeverre is de beoogde grenscorrectie van Hasselt en Zwolle ten aanzien
van de polder Mastenbroek vergelijkbaar met de situatie van 's Heerenbroek?De leden van de CDA-fractie hebben op voorhand enige bedenkingen tegen
vorming van deze nieuwe gemeente, ook omdat niet voor elke gemeente onomstotelijk
vast ligt dat sprake is van een knelpunt. Kan de regering hierop ingaan? Zij
hebben echter wel vernomen dat de voorbereidingen voor de fusie op positieve
wijze plaatsvinden. De leden behorende tot de CDA-fractie vroegen ook hier
of toevoeging van het (deel)gebied Mastenbroek aan Zwolle noodzakelijk is.De leden van de SGP-fractie hebben onvoldoende argumenten aangetroffen
voor het voorstel om Hasselt, Genemuiden en Zwartsluis samen te voegen. De
memorie van toelichting stelt dat de industriële activiteiten van de
drie gemeenten op elkaar aansluiten. Deze leden vragen om argumenten voor
deze stelling. Genemuiden heeft immers een grote tapijtindustrie, terwijl
Zwartsluis georiënteerd is op de scheepvaart en Hasselt een meer divers
opgebouwde industrie heeft. Waarin is de aansluiting op elkaar gelegen en
waarom zou die een reden zijn voor samenvoeging? De memorie van toelichting
vermeldt verder: «Samenvoeging van de gemeenten versterkt de sociaal-economische
positie van het gebied». Deze leden vragen hoe herindeling die positie
zou versterken en of de sociaal-economische positie versterking behoeft gezien
het potentieel dat in de drie gemeenten reeds aanwezig is en benut wordt.
Ten aanzien van de oriëntatie op Zwolle wat betreft arbeid menen deze
leden te kunnen stellen dat Genemuiden voor een belangrijk deel zelfvoorzienend
is en ook veel arbeidsplaatsen in Genemuiden door burgers uit de omliggende
gemeenten bezet worden (in Overijssel heeft – na Zwolle – Genemuiden
het hoogste aantal arbeidsplaatsen per 1000 inwoners). En wat betreft onderwijs
is Genemuiden voor een belangrijk deel ook georiënteerd op Kampen. Graag
een reactie hierop van de regering. Wat betreft de geografische samenhang
door middel van het Zwarte Water, ontgaat het deze leden waarom ligging aan
dezelfde rivier een argument is om samen te gaan. En als het gaat om de oriëntatie
van de drie gemeenten en hun bevolking op elkaar, vormt het Zwarte Water eerder
een scheiding.De gemeente Hasselt stelt dat GS met het voorstel voor samenvoeging suggereren
dat de drie gemeenten afzonderlijk niet bestuurskrachtig genoeg zijn; hiervoor
worden echter geen argumenten genoemd. De eerste optie van Hasselt is daarom
zelfstandigheid. Met nadruk willen deze leden hierop wijzen. Overigens wijzen
deze leden erop dat voor het buitengebied reeds een goede intergemeentelijke
samenwerking tussen Hasselt en Genemuiden bestaat. Deze leden vragen aandacht
voor de grenswijziging van Zwolle ten nadele van Hasselt. Zij wijzen daarbij
op het volgende: in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel wordt
gezegd dat Zwolle op korte termijn geen ruimteproblemen wat betreft woningbouw
en bedrijventerrein. Om die reden, en gezien de nog lopende discussie over
de locatie waar gebiedsuitbreiding in de toekomst plaats zal moeten vinden,
wordt het «op dit moment» nog niet noodzakelijk geacht om 's-Heerenbroek
aan Zwolle toe te voegen. Dezelfde redenering zou toch gegeven kunnen worden
voor uitbreiding van Stadshagen in noordelijke richting: zolang uitbreiding
richting Hasselt nog niet vaststaat, zijn grenscorrecties in die richting
voorbarig. Pas wanneer grenswijziging nodig is, kan de provincie een voorstel
daaromtrent doen. Is de regering het hiermee eens, en wil zij het voorstel
op dit punt aanpassen? Deze leden stellen vast dat de gemeente Genemuiden een duidelijke eigen
identiteit heeft. De regering is bekend met de opvatting van de SGP-fractie
dat de band tussen gemeente en gemeenschap dermate belangrijk is dat zij bescherming
verdient, en derhalve ook in het geval van Genemuiden, waar die band relatief
sterk is. De bovenstaande overweging staat voor deze leden niet op zichzelf.
Naast de godsdienstige en maatschappelijke identiteit, speelt voor hen ook
mee dat Genemuiden een gemeente is die voldoende ruimte heeft voor woningbouw,
maar die zich ook in economisch opzicht ook prima kan redden. Het lokaal bestuur
is krachtig en bij de uitvoering van het takenpakket zijn geen knelpunten
gebleken. Daarnaast is niet aangetoond dat toekomstige taken door de gemeente
niet vervuld kunnen worden. Bewijs voor deze stelling vindt de regering in
de verslagen van het open overleg tussen de gemeente Genemuiden en GS. Deelt
de regering de mening van de SGP-fractie dat Genemuiden op zichzelf bezien
een voldoende bestuurskrachtige gemeente is?De leden van de SGP-fractie stellen vast dat ook de gemeente Zwartsluis
in een vroeg stadium een eerste voorkeur heeft uitgesproken voor behoud van
zelfstandigheid: de argumenten voor herindeling zouden afdoende zijn en niet
op de specifieke situatie van Zwartsluis zijn toegesneden. Deze leden merken
in dit verband ten aanzien van Zwartsluis op dat de memorie van toelichting
bij het wetsvoorstel geen enkel argument geeft waarmee zij aantoont dat herindeling
voor de hand ligt, en vragen de regering daarom aan te geven of Zwartsluis
niet zelfstandig voort zou kunnen. Deze leden vragen de regering hoe zij aankijkt
tegen de variant om Zwartsluis toe te voegen aan de gemeente Brederwiede,
en Genemuiden alleen met Hasselt samen te voegen. Een keuze voor deze variant
betekent dat de behoefte aan ruimte voor woningbouw in de Barsbeker Binnenpolder
in één gemeente opgelost kan worden. Deze variant heeft ook
als voordeel dat uit de kern Belt-Schutsloot niet eerst door een andere gemeente
gereden moet worden om in het andere deel van de eigen (huidige) gemeente Brederwiede
te komen. En tenslotte komt dan de verbinding Zwartsluis-Brederwiede binnen
één gemeente te liggen. Zwartsluis heeft ooit aangegeven over
deze optie te willen discussiëren, en ook de gemeente Brederwiede staat
hiervoor open. Tussen Brederwiede en Zwartsluis bestaat samenwerking inzake
het gebiedsgericht beleid, en ook op het gebied van onderwijs en woningbouw
bestaan er verbanden. Deze leden vragen de regering om een reactie te geven
op deze gedachte. Daarbij kan zij ook betrekken het gegeven dat Brederwiede
ook de variant Brederwiede-Zwartsluis-IJsselham realistisch acht.Mocht de samenvoeging van Genemuiden, Zwartsluis en Hasselt uiteindelijk
toch doorgaan, dan zijn deze leden van mening dat een grenscorrectie van de
nieuwe gemeente «Zwartewaterland» ten koste van Brederwiede (Barsbeker
Binnenpolder) geëffectueerd moet worden, opdat verkeer van Zwartsluis
naar Genemuiden en andersom door de eigen gemeente kan plaatsvinden.Meer problemen hebben de leden van de GPV en RPF-fracties met de voorgestelde
Zwartewatergemeente. Vooral in de gemeente Genemuiden leeft een breed verzet
tegen de voorgestelde samenvoeging. Bezien vanuit de positie van deze gemeente
lijkt er ook weinig aanleiding te bestaan voor haar opheffing. Er is sprake
van een sterke werkgelegenheidspositie. Het inwonertal groeit vrij snel. De
afhankelijkheid van andere gemeenten is niet groot. Als de regering desondanks
meent een voorstel tot opheffing te moeten doen mag verwacht worden dat hiervoor
sterke aan de functie van en de situatie in het gebied ontleende argumenten
worden aangevoerd.De leden van beide fracties vragen de regering aan te geven welke ernstige
problemen te verwachten zijn als de gemeente Genemuiden buiten de herindeling
zou blijven. Wat zou dit betekenen voor de positie van Hasselt
en Zwartsluis? In dit verband wijzen zij erop, dat het discutabel is aan de
ligging aan het Zwarte Water een argument te ontlenen voor de samenhang in
het gebied. Met even veel recht zou kunnen worden gezegd dat het Zwarte Water
een natuurlijke scheiding vormt tussen Genemuiden enerzijds en Hasselt en
Zwartsluis anderzijds.3.6. Noordwest-OverijsselDe nieuwe gemeenten Steenwijk/Brederwiede/IJsselhamDe leden van de PvdA-fractie vragen de regering een schets te geven van
het maatschappelijke en politiek-bestuurlijke draagvlak binnen de drie betrokken
gemeenten voor dit voorstel. Ook vragen zij de regering van welke functionele
samenwerkingsrelaties en projecten er tussen de betrokken gemeenten nu reeds
concreet sprake is.Deze leden hebben in de memorie van toelichting gelezen dat bij een tweedeling
in dit gebied, tussen Steenwijk enerzijds en Brederwiede en IJsselham anderzijds,
niet valt uit te sluiten dat herindeling in de nabije toekomst wederom noodzakelijk
zou kunnen zijn. De leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat dat geen
nastrevenswaardig scenario zou zijn, te meer daar in dit gebied 25 jaar geleden
ook al een herindeling heeft plaatsgevonden. In de ogen van de leden van de
PvdA-fractie kan daarmee de houdbaarheidsdatum van de huidige bestuurlijke
verhoudingen zeer wel bereikt zijn. Wel vragen deze leden af waarom de regering
zo'n toekomstbeeld wel ziet opdoemen voor een eventuele combinatie Brederwiede/IJsselham,
en niet voor de te vormen gemeente Olst/Wijhe, die toch een vergelijkbaar
inwonertal zal kennen. Zou de regering nader in kunnen gaan op de succes-
en faalfactoren van de vorige herindeling in dit gebied?Bij de onderzochte varianten door de Provincie Overijssel voor dit gebied
is blijkbaar nooit overwogen om Brederwiede zelfstandig te laten, aldus de
leden van de VVD-fractie.Kan de minister aangeven welke argumenten voor dan wel tegen een zelfstandig
Brederwiede pleiten?Wat zijn de effecten geweest van de herindeling zoals die begin jaren
zeventig in dit gebied heeft plaatsgevonden en heeft geleid tot de vorming
van de huidige gemeente Brederwiede?Waaruit vloeit de noodzaak voort om dit gebied nu opnieuw onderwerp van
herindeling te laten zijn?In welke mate zou de samenvoeging van IJsselham en Steenwijk een voldoende
oplossing bieden om te komen tot een krachtige nieuwe gemeente Steenwijk?In hoeverre staat een verschillende sociaal-culturele oriëntatie
van de samen te voegen gemeenten, namelijk niet op Steenwijk, de maatschappelijke
samenhang binnen de nieuwe gemeente Steenwijk in de weg?Kan de minister aangeven waarom niet is gekozen voor een variant waarbij
Steenwijk zelfstandig zou blijven en de gemeenten IJsselham en Brederwiede
worden samengevoegd?Is de beoogde nieuwe gemeente voor wat betreft bestuurlijke infrastructuur
niet vergelijkbaar met de beoogde gemeente Hardenberg in casu een uitgestrekt
geografisch gebied met vele tientallen kernen?Het is net 25 jaar geleden dat in de Kop van Overijssel een ingrijpende
herindeling heeft plaatsgevonden, aldus de leden van de CDA-fractie. Deze
herindeling is tot nu toe niet geëvalueerd. Waarom niet? Hoe kan worden
aangetoond dat deze voorgestelde herindeling nu noodzakelijk is? De leden
van de CDA-fractie kunnen zich minder goed vinden in dit onderdeel van het
wetsvoorstel. Zij achten de aanwezigheid van knelpunten onvoldoende aangetoond.
Kan de minister hier alsnog een «quick-scan» laten uitvoeren?
Voorts vragen de leden van de CDA-fractie één en
ander te beschouwen in het licht van het gebiedsgericht beleid in dit gebied
in de komende 10 jaar. Ook is niet in overwegende mate draagvlak aanwezig
om samen te gaan. Dit draagvlak – zo hebben de leden van de CDA-fractie
vernomen – is wel aanwezig om intensief intergemeentelijk samen te werken.
De leden van de CDA-fractie zouden daarom willen voorstellen om deze drie
gemeenten tezamen aan te wijzen als proefgebied voor intensieve samenwerking,
waaraan nieuwe instrumenten zoals bijvoorbeeld rechtstreekse taaktoedeling
en de provinciale rol een plaats zouden kunnen krijgen. Na een aantal jaren
zou één en ander kunnen worden geëvalueerd, waarna ook
nut en noodzaak van herindeling (alsnog) afgewogen zou kunnen worden. Wat
vindt de regering van dit voorstel? Is de regering bereid het gebied hierover
te consulteren?De gemeente IJsselham wijst (evenals andere gemeenten) op het feit dat
de herindeling van 1973 niet is geëvalueerd aldus de leden van de D66-fractie.
Wil de minister hierop reageren? Wil hij dat ook doen met betrekking tot het
rapport van de Universiteit Twente (Faculteit bestuurskunde, Centrum voor
bestuurskundig onderzoek en onderwijs) dat concludeert (op blz. VI): «Voor
zover er sprake is van knelpunten in de gemeente IJsselham, is schaalvergroting
niet de voor de hand liggende oplossing».De gemeente Steenwijk heeft in de inspraak laten weten dat het draagvlak
voor de herindeling enigszins aan het verglijden is. De lange duur en de onzekerheid
van de procedure brengt e.e.a. met zich mee. De leden van de D66-fractie delen
de zorg van Steenwijk. Gezien de samenhangende problematiek in het gebied
en de wenselijkheid van versterking van Steenwijk lijkt de vorming van een
gemeente ook een betere oplossing dan een knip tussen Steenwijk enerzijds
en Brederwiede/IJsselham anderzijds, hoezeer ook Steenwijk op eigen benen
kan staan. Kan de minister overigens commentaar geven op de stelling van Brederwiede
dat de samenhang in dit gebied maar zeer beperkt is, dat de controverse tussen
stad en platteland in een gemeente wordt geïncorporeerd en dat «een
aantal gedeputeerden lang van oordeel was dat de nieuwe gemeente onevenwichtig
van opbouw was en dat de centrumfunctie van Steenwijk er niet mee gediend
was» (pt 4 brief Brederwiede, 29 september 1999). Kan de minister ingaan
op de opmerkingen van IJsselham en Brederwiede dat het gebiedsgericht werken
in de provincie Overijssel met zich mee brengt dat eerder bestuurlijke rust
geboden is, en dat twee grote «gebiedsprocessen» elkaar in negatieve
zin zouden kunnen beïnvloeden Wil de minister ten slotte nader adstrueren
waarom het gebied Beltschutsloot van Brederwiede zou moeten overgaan naar
Zwartsluis?Een expliciet voorbehoud maken de leden van de GroenLinksfractie bij de
voorgestelde herindelingen rond Brederwiede. Deze gemeente is al eens eerder
heringedeeld, namelijk in 1973. Dat proces heeft ruim een decennium geduurd
en is naar zij begrijpen vrij moeizaam verlopen. Bovendien gaat het om een
groot en groen gebied met slechts 13 000 inwoners en een grote natuurwaarde.
Door de grote afstand tot de gemeenten waarmee in de plannen wordt samengevoegd,
zal de afstand tussen bevolking en bestuur in de voorgestelde gemeente sterk
worden vergroot, waardoor de binding zal afnemen. Tenslotte is er in juni
van dit jaar een referendum gehouden, waarbij 87% van de bevolking zich voor
behoud van de zelfstandigheid van de gemeente uitsprak.De leden van de SGP-fractie hebben grote twijfels bij het voorstel om
Steenwijk, Brederwiede en IJsselham samen te voegen. Zij zijn van mening dat
daardoor een veel te grote gemeente ontstaat waarvan verscheidene kernen niet
op Steenwijk, maar o.a. op Emmeloord, Zwolle en zelfs Meppel
gericht zijn. In dat opzicht zal er derhalve weinig samenhang zijn in de nieuwe
gemeente Steenwijk. De memorie van toelichting verzuimt naar het oordeel van
deze leden argumenten te geven op grond waarvan samenvoeging van de drie gemeenten
zou leiden tot een versterkte functie van de huidige gemeente Steenwijk t.a.v.
werkgelegenheid, dan wel dat samenvoeging zou leiden tot een betere dienstverlening
richting de burger. Vormt dat op dit moment een probleem, zo vragen deze leden?
Deze leden stellen ook vast dat de Kop van Overijssel relatief kort geleden
(1973) bij een herindeling betrokken is geweest en dat deze nooit geëvalueerd
is. Deze leden vragen daarom of het wel zo zorgvuldig is om thans reeds met
een voorstel tot herindeling te komen? Ook vragen zij de regering of intensivering
van intergemeentelijke samenwerking, zoals gewenst door IJsselham en Brederwiede,
een voldoende bestuurlijk middel is, bezien vanuit de regionale optiek?Ten aanzien van Steenwijk constateren de leden van de SGP-fractie dat
deze gemeente zich uitspreekt voor opschaling. Zij vragen vanuit welk gezichtspunt
deze opschaling gewenst is. Deze leden vragen de regering tevens om aan te
geven welke concrete taken de gemeente Steenwijk niet aankan. Zijn er ruimtelijke,
sociaal-geografische en financieel-economische knelpunten? Deze leden vragen
hoe de regering aankijkt tegen het probleem dat lang niet alle kernen op Steenwijk
gericht zijn: hoe moet eenheid in de nieuw te vormen gemeente bewerkstelligd
worden? Het feit dat reeds nu in de bestaande drie gemeenten verschillende
maatschappelijke oriëntaties bestaan is toch een argument om de verschillen
niet te vergroten?De gemeente Brederwiede kent geen ruimtelijke, economische en bestuurlijke
knelpunten, zo stellen deze leden vast. Deze leden vragen de regering of zij
hen van het tegendeel kan overtuigen. Ook vragen zij of het niet onverstandig
is om aan de vooravond van de invoering van tamelijk ingrijpend gebiedsgericht
beleid (samen met Zwartsluis, IJsselham en Steenwijk) tegelijkertijd opnieuw
een herindeling door te voeren, en niet eerst de mogelijkheden van intensievere
samenwerking te benutten, zoals ook IJsselham bepleit. Zij verwijzen verder
naar hun opmerkingen en vragen ter zake van de gemeente Zwartsluis over de
variant Brederwiede-Zwartsluis. Hoe oordeelt de regering overigens over een
eventuele volgende variant: Zwartsluis-Brederwiede-IJsselham samen als plattelandsgemeente
en Steenwijk zelfstandig als enige stedelijke gemeente. Argumenten tegen deze
optie, en tegen zelfstandigheid van Steenwijk, zijn voor deze leden pas overtuigend
wanneer de regering aangetoond heeft welke concrete voordelen Steenwijk heeft
bij samenvoeging met IJsselham en Brederwiede. Argumenten voor deze optie
hebben deze leden aangedragen bij de gemeente Zwartsluis.Inzake IJsselham verwijzen deze leden naar hun opmerkingen en vragen over
Brederwiede en Zwartsluis en over intergemeentelijke samenwerking in de Kop
van Overijssel. Daarnaast vragen zij waarom een zelfstandig voortbestaan tot
bestuurlijke problemen zou leiden.De leden van de fracties van GPV en RPF hebben moeite met het feit dat
Noordwest Overijssel opnieuw bij een herindeling wordt betrokken. Weliswaar
wordt voldaan aan de voorwaarde dat de vorige herindeling tenminste 25 jaar
geleden plaatsvond, maar het is bekend dat het veel tijd heeft gekost voordat
de gevolgen van de herindeling van 1973 waren verwerkt. Het is dan niet goed
voor de ontwikkeling van een gebied als spoedig daarna nieuwe onzekerheid
ontstaat.De argumenten voor een nieuwe herindeling in dit gebied zijn ook niet
zo sterk. Weliswaar is het inwonertal van IJsselham voor een dun bevolkte
plattelandsgemeente aan de lage kant, maar het gaat deze leden veel te ver
om te constateren dat op den duur ook handhaving van de zelfstandigheid van
Brederwiede met 12 000 inwoners niet haalbaar is. Waarop baseert de regering
dit oordeel? Het kan een voordeel zijn, dat de regiefunctie wat betreft de zorg voor
natuur en landschap in één bestuurlijke hand wordt gelegd. Maar
hoe omvangrijk is deze functie op gemeentelijk niveau? Welk deel van de oppervlakte
van het gebied dat in handen is van Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer maakt
thans deel uit van de gemeente Steenwijk?De genoemde leden zouden ook graag een toelichting krijgen op de stelling,
dat bij een tweedeling van het gebied in de nabije toekomst mogelijk een nieuwe
herindeling nodig zou zijn. Waarop baseert de regering de verwachting dat
dit zich in de nabije toekomst zou kunnen voordoen?4. Financiële aspectenDe leden van de PvdA-fractie hebben kunnen constateren dat bijna alle
gemeenten in de betrokken regio aangeven financiële schade te hebben
geleden door het uitstel waarmee de regering dit wetsvoorstel bij de Staten
Generaal heeft ingediend, en de verschuiving van de beoogde invoerdatum naar
1 januari 2001. Het betreft onder meer extra personeelskosten, omdat bij vervulling
van vacatures alleen nog met tijdelijke krachten kan worden gewerkt. Als specialistische
kennis noodzakelijk is, moet deze afzonderlijk worden ingehuurd, iets dat
vaak een kostbare oplossing blijkt. De leden van de PvdA-fractie vragen of
de gewenningsbijdrage voldoende zal zijn om in de schade die is geleden door
het uitstel te voorzien? Zo nee, is de regering bereid om met wat extra middelen
aan deze klachten tegemoet te komen?De regering geeft in de paragraaf over de financiële aspecten van
dit voorstel aan dat elk herindelingproces voor de betrokken gemeenten kosten
en baten met zich mee brengt. De leden van de PvdA-fractie hebben in die beschouwing
de kosten van binnengemeentelijke decentralisatie gemist. Deze leden hechten
sterk aan voldoende middelen voor de betrokken gemeenten om tot een volwaardige
vorm van binnengemeentelijke decentralisatie over te kunnen gaan. Dat biedt
burgers immers het beste van twee werelden: enerzijds een krachtig gemeentebestuur,
dat voor haar vele beleidstaken berekend is, over optimale democratische controle
beschikt en dat een uitstekend serviceniveau aan haar inwoners kan bieden,
en anderzijds bestuur dat dicht in de buurt aanwezig is, en haar voelsprieten
optimaal verspreid over haar grondgebied aanwezig kan doen zijn. De leden
van de PvdA-fractie concluderen dat de regering in de memorie van toelichting
de stelling betrekt dat de kosten en baten van een herindeling elkaar grosso
modo in evenwicht houden. Meent de regering dat nog steeds als zij binnengemeentelijke
decentralisatie in haar afweging betrekt? Zo nee, is zij bereid extra middelen
voor dit doel uit te trekken?Tegen herindelingen wordt vaak als argument aangevoerd dat de lokale lasten
voor inwoners aanzienlijk stijgen als gevolg van de herindeling. De leden
van de PvdA-fractie vragen de regering of over deze relatie wetenschappelijke
studies beschikbaar zijn? Zo ja, is deze relatie daarin aangetoond, en hoe
sterk is die relatie?Speciale aandacht willen de leden van de PvdA-fractie vragen voor de financiële
positie van de nieuwe gemeente Olst/Wijhe. Beide afzonderlijke gemeenten maken
nu onderdeel uit van verschillende regionale samenwerkingsverbanden. Een van
beiden zal daarom na de herindeling uit dat verband moeten treden. De leden
van de PvdA-fractie vragen of daar kosten aan zijn verbonden? Zo ja, hoeveel
zullen deze naar schatting bedragen, en voldoet de gewenningsbijdrage afdoende
in de dekking van zulke kosten?De gewenningsbijdrageregeling wordt herzien, maar de vraag is of ze in
de praktijk voldoende is. De leden van de CDA-fractie willen graag nader worden
geïnformeerd over de reële bemiddelingskosten per nieuw te vormen gemeente. Dan kan ook worden bekeken of de huidige gewenningsbijdrage
voldoet. Een van de mogelijke knelpunten als gevolg van de nieuwe regeling
is dat per 2001 het vaste bedrag wordt verdubbeld. Het gevolg daarvan is een
extra teruggang in inkomsten, ook binnen de voorgestelde gewenningsbijdrage.
Op welke wijze kan dit probleem worden opgelost?Veel gemeenten konden in redelijkheid uitgaan van herindeling per 1 januari
2000 en maakten daarvoor aanzienlijke kosten, zo spreken de leden van de D66-fractie
(zie brieven van o.m. IJsselmuiden en Kampen, maar ook anderen). Deze brieven
gaan vooral over de tekortschietende gewenningsbijdrage, waarover ook onlangs
(eind november) met de minister in een algemeen overleg over het Gemeentefonds
van gedachten is gewisseld. Bij die gelegenheid heeft de minister verklaard
een verhoging van de gewenningsbijdrage welwillend te bezien, juist omdat
de kosten de eerste jaren zo hoog zijn en de opbrengsten (nog) zo laag. Is
hij al tot een positiebepaling gekomen? Bij de Algemene Beschouwingen in de
Raad van Gramsbergen constateerde de PvdA-fractie (Zwolse Courant 29 oktober)
dat de kosten van herindeling juist al vlak voor de herindeling sterk stijgen
onder meer door intensivering van het (AHI)overleg. Erkent de minister dat
hier een probleem schuilt, met andere woorden dat een herindeling ook financiële
schaduwen vooruit werpt, en is hij voornemens hieraan iets te doen? De leden
van de D66-fractie zijn van oordeel dat de angst van gemeenten voor financiële
nadelen na een herindeling in veel gevallen een negatieve prikkel vormt om
een herindeling te overwegen, en dat dit aspect ten volle moet worden meegewogen.
In dit verband opperen zij de mogelijkheid om een tijdelijke subsidieregeling
voor binnengemeentelijke decentralisatie en deconcentratie te overwegen. Wat
is het standpunt van de minister hierover?Meer in het algemeen willen de leden van de D66-fractie de minister oproepen
te bezien waar gemeenten die in reële problemen zijn komen te verkeren
door het uitstel van de herindeling tegemoet gekomen kunnen worden.De leden van de SGP-fractie verzoeken de regering een overzicht te geven
van de financiële consequenties van de herindeling voor de betrokken
gemeenten uitgesplitst naar de verschillende verdeelmaatstaven van het Gemeentefonds.
In dit verband vragen deze leden de regering om een reactie op het rapport
van Deloitte & Touche Bakkenist, «Een groot goed? Financiële
effecten mogelijke herindeling Avereest» (1 december 1999).Voorts constateren zij dat als gevolg van de vertraging van een jaar bij
de voorbereiding van het wetsvoorstel, door alle gemeenten (veel) extra kosten
gemaakt zijn. Zij verzoeken de regering om de betrokken gemeenten te compenseren
en hen te informeren over de wijze waarop deze compensatie plaatsvindt.Tenslotte wensen zij een overzicht van de frictiekosten die per gemeente
in verband met de herindeling gemaakt worden.5. Datum van herindeling, verkiezingen en naamgeving van
gemeentenWat betreft de verkiezingen en met name de duur van de zittingsperiode
en de datum van de eerste verkiezingen na de herindelingen kunnen de leden
van de D66-fractie leven met verkiezingen in 2006, maar ideaal is dit niet.
Zoals de minister zelf aangeeft in het nader rapport, kunnen de uitslagen
sterk in het teken staan van de recente herindeling en daarmee «gekleurd»
zijn. Overwogen zou kunnen worden aan te sluiten bij spreiding van gemeenteraadsverkiezingen
indien tenminste dit idee nog levensvatbaar is. Ten slotte, summa summarum, tekenen de leden van de D66-fractie aan sympathiek
te staan tegenover dit voorstel en het op hoofdlijnen te steunen.De voorzitter van de commissie,De CloeDe griffier van de commissie,CoenenXNoot1Samenstelling: Leden: Schutte (GPV), Te Veldhuis (VVD), ondervoorzitter,
De Cloe (PvdA), voorzitter, Van den Berg (SGP), Van de Camp (CDA), Scheltema-de
Nie (D66), Van der Hoeven (CDA), Van Heemst (PvdA), Noorman-den Uyl (PvdA),
Oedayraj Singh Varma (GL), Dankers (CDA), Hoekema (D66), Rijpstra (VVD), Cornielje
(VVD), O. P. G. Vos (VVD), Rehwinkel (PvdA), Luchtenveld (VVD),
Wagenaar (PvdA), De Boer (PvdA), Duijkers (PvdA), Verburg (CDA), Rietkerk
(CDA), Halsema (GL), Kant (SP) en Balemans (VVD).Plv. leden: Rouvoet (RPF), Van Beek (VVD), Zijlstra (PvdA), Ravestein
(D66), Van Wijmen (CDA), Augusteijn-Esser (D66), Balkenende (CDA), Barth (PvdA),
Gortzak (PvdA), Rabbae (GL), Wijn (CDA), Dittrich (D66), Cherribi (VVD), Nicolaï
(VVD), Van den Doel (VVD), Van Oven (PvdA), Brood (VVD), Apostolou (PvdA),
Kuijper (PvdA), Belinfante (PvdA), Mosterd (CDA), Eurlings (CDA), Van Gent
(GL), Poppe (SP) en Essers (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26657-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl