Verslag van een schriftelijk overleg met de minister van Financiën over de Europese voorstellen voor de tweede reeks eigen middelen
Staten-Generaal — Kamerstuk Verslag
Datum: 2024-03-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2023-2024
 Eerste Kamer der Staten-Generaal
 1
 Kamerstukken
 
 
 
 36 409
 
 Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, Het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio’s: Een aangepast pakket voor de volgende generatie eigen middelen
 
 
 
 B
 
 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG 
 Vastgesteld 7 maart 2024
 
 
 
 De leden van de vaste commissies voor Financiën1Samenstelling:Kroon (BBB) (ondervoorzitter), Van Wijk (BBB), Heijnen (BBB), Griffioen (BBB), Martens (GroenLinks-PvdA), Crone (GroenLinks-PvdA), Karimi (GroenLinks-PvdA), Van Gurp (GroenLinks-PvdA), Rosenmöller (GroenLinks-PvdA), Van Ballekom (VVD) (voorzitter), Van de Sanden (VVD), Vogels (VVD), Bovens (CDA), Bakker-Klein (CDA), Aerdts (D66), Moonen (D66), Van Strien (PVV), Visseren-Hamakers (PvdD), Baumgarten (JA21), Van Apeldoorn (SP), Holterhues (CU), Van den Oetelaar (FVD), Schalk (SGP), Hartog (Volt), Van Rooijen (50PLUS), Van der Goot (OPNL). en Europese Zaken2Samenstelling:Oplaat (BBB), Walenkamp (BBB), Panman (BBB), Karimi (GroenLinks-PvdA), Rosenmöller (GroenLinks-PvdA), Veldhoen (GroenLinks-PvdA), Martens (GroenLinks-PvdA), Ramsodit (GroenLinks-PvdA), Van Ballekom (VVD), Van den Berg (VVD), Vogels (VVD), van Toorenburg (CDA), Bovens (CDA), Aerdts (D66), Dittrich (D66), Van Hattem (PVV), Visseren-Hamakers (PvdD), Nanninga (JA21), Van Apeldoorn (SP) (voorzitter), Huizinga (CU), Dessing (FVD) (ondervoorzitter), De Vries (SGP), Hartog (Volt), Van Rooijen (50PLUS), Van der Goot (OPNL). hebben kennisgenomen van de brief van de Minister van Buitenlandse Zaken van 25 augustus jl. inzake het BNC-fiche over het pakket tweede reeks eigen middelen (COM (2023)330, 331, 332 en 333)3Kamerstukken I, 2022–2023, 36 409, A.. De leden van de fracties ChristenUnie en Volt hadden naar aanleiding hiervan gezamenlijk enkele vragen en opmerkingen. De leden van de JA21-fractie en het lid van de 50PLUS-fractie hadden naar aanleiding van het BNC-fiche ook een aantal vragen en opmerkingen. De leden van de BBB-fractie sloten zich graag aan bij de vragen van de 50PLUS-fractie.
 Naar aanleiding hiervan is op 7 februari 2024 een brief gestuurd aan de Minister van Financiën.
 De Minister heeft op 5 maart 2024 gereageerd.
 De commissies brengen bijgaand verslag uit van het gevoerde schriftelijk overleg.
 
 
 
 
 De griffier voor dit verslag,
 
 Van Luijk
 
 
 
 
 
 
 BRIEF VAN DE VOORZITTERS VAN DE VASTE COMMISSIES VOOR FINANCIËN EN EUROPESE ZAKEN
 
 
 
 Aan de Minister van Financiën
 Den Haag, 7 februari 2024
 De leden van de vaste commissies voor Financiën en Europese Zaken hebben met belangstelling kennisgenomen van de brief van de Minister van Buitenlandse Zaken van 25 augustus jl. inzake het BNC-fiche over het pakket tweede reeks eigen middelen (COM (2023)330, 331, 332 en 333)4Kamerstukken I, 2022–2023, 36 409, A.. De leden van de fracties ChristenUnie en Volt hebben naar aanleiding hiervan gezamenlijk enkele vragen en opmerkingen. De leden van de JA21-fractie en het lid van de 50PLUS-fractie hebben naar aanleiding van het BNC-fiche ook enkele vragen en opmerkingen. De leden van de BBB-fractie sluiten zich graag aan bij de vragen van de 50PLUS-fractie.
 Vragen en opmerkingen van de leden van de fracties van de ChristenUnie en van Volt
 De leden van de fracties van de ChristenUnie en Volt stellen het op prijs dat het kabinet aangeeft hoe het aankijkt tegen het wijzigingsvoorstel voor het eigen middelenbesluit. Zij merken op dat een van de belangrijkste aandachtspunten voor het kabinet het effect op de Nederlandse afdracht is aan de Europese begroting. Omdat andere lidstaten ook naar hun relatieve afdracht kijken, brengt dit het risico van een effectieve stilstand, aldus deze leden.
 Bij de afdrachten aan de Europese begroting wordt meestal gekeken naar de nettobijdrage per inwoner. Dit kan, volgens deze leden, het gevaar met zich meebrengen dat er geen recht wordt gedaan aan de individuele bijdrage van de Europese inwoners. Een vermogend inwoner van een relatief arm land zou effectief minder kunnen betalen dan een arme inwoner van een relatief rijk land via zijn of haar belastingbijdrage. Kunt u een overzicht verschaffen van de jaarlijkse bijdrage van een inwoner van elke Europese lidstaat die respectievelijk een jaarinkomen heeft van 24.000 euro en van 120.000 euro, daarbij rekening houdende met de belastingafdracht in het desbetreffende lidstaat en de nettobijdrage?
 Deze leden lezen in het BNC-fiche dat het kabinet geen voorstander is van het invoeren van een tijdelijk statistisch eigen middel op basis van bedrijfswinsten, zoals nu door de Europese Commissie is voorgesteld.5Kamerstukken I, 2022–2023, 36 409, A, p. 8. Daarbij wordt met name gerefereerd aan de stabiliteit van de nationale afdrachten. Kunt u toelichten hoe het kabinet tegenover een directe belasting van de Europese Unie op bedrijfswinsten staat? Kunt u tot slot aangeven of er binnen het kabinet gedachten leven om te starten met een daadwerkelijk communautaire visie op de Europese financiën die het gezamenlijk belang voorop stelt?
 
 Vragen en opmerkingen van de leden van de JA21-fractie
 
 De leden van de JA21-fractie verzoeken u toe te lichten wat het betekent voor de nominale belastingdruk voor Nederland als het voorliggende Europese voorstel van de tweede reeks eigen middelen wordt aangenomen zoals het nu voorligt?
 Deze leden benadrukken het feit dat Nederland op dit moment netto-betaler is aan de Europese Unie en dat de meerderheid van de Europese landen netto geld ontvangt. Kunt u aangeven of dit met het voorliggende Europese voorstel zo blijft of dat dit wordt verminderd?
 Hoe beoordeelt u de impact van het implementeren van de tweede reeks eigen middelen en daardoor het afromen van bedrijfswinsten op de concurrentiepositie ten opzichte van bedrijven buiten de Europese Unie van het Nederlandse bedrijfsleven? Heeft u een impactanalyse verricht ten behoeve van het Nederlandse bedrijfsleven?
 Welke maatregelen heeft u voorzien ten behoeve van het voorkomen van extra administratieve lasten voor het bedrijfsleven bij implementatie van het pakket tweede reeks eigen middelen? In hoeverre wordt dit pakket uitgeruild tegen de lidstaat-bijdrage? Of, zo vragen de leden van de JA21-fractie, wordt het pakket tweede reeks eigen middelen in essentie aangewend om de steeds maar uitdijende Europese begroting te dekken?
 Vragen en opmerkingen van het lid van de 50PLUS-fractie
 Het lid van de 50PLUS-fractie is verheugd dat het kabinet geen voorstander is van een eigen middel van de Europese Unie op basis van bedrijfswinsten en ziet uit naar een vergelijkbaar oordeel over een eigen middel op basis van Pijler 1 (de herverdeling van winsten en belastingheffingsrechten tussen landen).6COM(2021)570.
 Het lid van deze fractie ziet de logica van de keus voor eigen middelen op basis van de Carbon border adjustment mechanism opbrengsten (CBAM) en het Emission Trading System (ETS). De 50PLUS-fractie heeft hier geen principiële bezwaren tegen, maar concludeert wel dat de beoogde en gewenste effecten van het ETS niet optimaal worden bereikt, als de opbrengsten niet worden teruggesluisd in de vorm van lastenverlichting, bijvoorbeeld op CO2-arme productie danwel consumptie. De prijseffecten van systemen zoals CBAM en ETS leiden tot een belasting van producten en diensten met een relatief hoge CO2-intensiteit. Op deze wijze wordt het gedrag van consumenten en producenten volgens dit de 50PLUS-fractie zodanig beïnvloed met prijsmaatregelen, dat consumenten gestimuleerd worden om producten en diensten met een lage CO2-intensiteit aan te schaffen.
 Het lid van de 50PLUS-fractie is van mening, dat voor maximale effectiviteit van CBAM en ETS, niet alleen producten en diensten met een hoge CO2-intensiteit dienen te worden belast maar dat eigenlijk ook de opbrengst moet worden gebruikt om producten en diensten met een lage CO2-intensiteit te subsidiëren of lager te belasten. Op deze wijze worden de gewenste gedragseffecten van consumenten en producenten optimaal beïnvloed. Of de opbrengsten terecht komen bij de lidstaten of bij de Europese Unie vindt deze fractie van secundair belang, zolang de opbrengsten worden geoormerkt voor (bepaalde vormen van) lastenverlichting, ter compensatie van de lastenverzwaringen van ETS. Dat is volgens deze fractie niet alleen beter voor de resultaten van het ETS, maar ook voor het draagvlak bij de bevolking evenals voor de lastendruk.
 Kunt u, op verzoek van het lid van de 50PLUS-fractie, een overzicht geven van de geschatte opbrengsten van de systemen CBAM en ETS over de komende jaren, indien mogelijk per Europees lidstaat en in totaal?
 Klopt het dat de opbrengsten van CBAM en ETS niet zijn geoormerkt voor lastenverlichting? Deelt u de mening dat het voor een optimale werking van CBAM en ETS beter was geweest om dit wel te doen? Indien u deze zienswijze niet deelt ontvangt dit lid hierop graag een toelichting. Deelt u voorts de zienswijze van de 50PLUS-fractie dat het overdragen van opbrengsten van CBAM en ETS voor uitgaven op Europees niveau, ervoor zorgt dat deze opbrengsten definitief niet kunnen worden gebruikt voor lastenverlichting? Indien u deze zienswijze niet deelt ontvangt dit lid hier graag een toelichting op. Kunt u tot slot aangeven wat er in de komende jaren precies zou gebeuren met de toenemende opbrengsten van CBAM en ETS, als de huidige situatie gehandhaafd blijft en de Europese Unie deze inkomsten niet meer naar zich toetrekt?
 De leden van de vaste commissies voor Financiën en Europese Zaken zien uw reactie met belangstelling tegemoet en ontvangen deze graag uiterlijk binnen vier weken na datum van verzending.
 
 
 
 
 De voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,
 
 W.T. van
 Ballekom
 
 
 
 De voorzitter van de vaste commissie voor Europese Zaken,
 
 E.B. van
 Apeldoorn
 
 
 
 
 
 
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
 
 
 
 Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal
 Den Haag, 5 maart 2024
 Hierbij zend ik u de beantwoording van het schriftelijk overleg inzake het BNC-fiche over het pakket tweede reeks eigen middelen.
 
 
 
 
 De Minister van Financiën,
 
 S.P.R.A. van
 Weyenberg
 
 
 
 
 
 
 
 
 De leden van de vaste commissies voor Financiën en Europese Zaken hebben met belangstelling kennisgenomen van de brief van de Minister van Buitenlandse Zaken van 25 augustus jl. inzake het BNC-fiche over het pakket tweede reeks eigen middelen (COM (2023)330, 331, 332 en 333).7Kamerstukken I, 2022–2023, 36 409, A. De leden van de fracties ChristenUnie en Volt hebben naar aanleiding hiervan gezamenlijk enkele vragen en opmerkingen. De leden van de JA21-fractie en het lid van de 50PLUS-fractie hebben naar aanleiding van het BNC-fiche ook enkele vragen en opmerkingen. De leden van de BBB-fractie sluiten zich graag aan bij de vragen van de 50PLUS-fractie.
 
 Vragen en opmerkingen van de leden van de fracties van de ChristenUnie en van Volt
 
 De leden van de fracties van de ChristenUnie en Volt stellen het op prijs dat het kabinet aangeeft hoe het aankijkt tegen het wijzigingsvoorstel voor het eigen middelenbesluit. Zij merken op dat een van de belangrijkste aandachtspunten voor het kabinet het effect op de Nederlandse afdracht is aan de Europese begroting. Omdat andere lidstaten ook naar hun relatieve afdracht kijken, brengt dit het risico van een effectieve stilstand, aldus deze leden.
 
 
 
 1.
 
 
 Bij de afdrachten aan de Europese begroting wordt meestal gekeken naar de nettobijdrage per inwoner. Dit kan, volgens deze leden, het gevaar met zich meebrengen dat er geen recht wordt gedaan aan de individuele bijdrage van de Europese inwoners. Een vermogend inwoner van een relatief arm land zou effectief minder kunnen betalen dan een arme inwoner van een relatief rijk land via zijn of haar belastingbijdrage. Kunt u een overzicht verschaffen van de jaarlijkse bijdrage van een inwoner van elke Europese lidstaat die respectievelijk een jaarinkomen heeft van 24.000 euro en van 120.000 euro, daarbij rekening houdende met de belastingafdracht in het desbetreffende lidstaat en de nettobijdrage?
 
 
 De Europese begroting wordt grotendeels gefinancierd door eigen middelen in de vorm van nationale afdrachten van lidstaten (op basis van het bruto nationaal inkomen (bni), btw en een grondslag op basis van niet-gerecycled plasticafval). Daarnaast zijn er de traditionele eigen middelen (invoerrechten) en ontvangt de Europese Unie overige inkomsten, zoals bijdragen van derden, rente- en boete-inkomsten. De afdrachten van de lidstaten zijn vastgelegd in het Eigenmiddelenbesluit (EMB).8eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32020D2053.
 Hieronder vindt u ter indicatie een overzicht van de afdrachten per lidstaat in 2023. Deze cijfers zijn gebaseerd op de actualisatie van de Europese Commissie van de Europese begroting ten aanzien van de eigen middelen uit het voorjaar 2023. Deze actualisatie gebeurt jaarlijks op basis van de Lenteraming van de Commissie en de cijfers die zijn vastgesteld in het Raadgevend Comité voor de eigen middelen (Advisory Committee on Own Resources; ACOR). Deze cijfers zijn Europa-breed. Nederland past zelf nog bijstellingen toe aan de raming, met name de jaarlijkse nacalculatie en uitkomsten van zaken tussen de Commissie en Nederland over de te innen invoerrechten. Deze bijstellingen zijn in onderstaande tabel niet meegenomen.
 
 Tabel 1: overzicht afdrachten EU-lidstaten 2023. Bedragen in miljoenen euro’s, lopende prijzen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 Ontvangsten (minus)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 lidstaat
 
 
 
 
 BNI-afdrachten
 
 
 
 
 BTW-afdrachten
 
 
 
 
 Invoerrechten
 
 
 
 
 Plastic-grondslag
 
 
 
 
 Perceptiekosten-vergoeding
 
 
 
 
 Totaal afdrachten (uitgaven-ontvangsten)
 
 
 
 
 
 
 België
 
 
 
 3.659
 
 
 703
 
 
 2.885
 
 
 169
 
 
 721
 
 
 6.696
 
 
 
 
 
 Bulgarije
 
 
 
 581
 
 
 137
 
 
 227
 
 
 61
 
 
 57
 
 
 949
 
 
 
 
 
 Tsjechië
 
 
 
 1.886
 
 
 381
 
 
 600
 
 
 122
 
 
 150
 
 
 2.838
 
 
 
 
 
 Denemarken
 
 
 
 2.033
 
 
 478
 
 
 593
 
 
 142
 
 
 148
 
 
 3.097
 
 
 
 
 
 Duitsland
 
 
 
 22.602
 
 
 5.306
 
 
 6.395
 
 
 1.423
 
 
 1.599
 
 
 34.128
 
 
 
 
 
 Estland
 
 
 
 243
 
 
 57
 
 
 88
 
 
 25
 
 
 22
 
 
 390
 
 
 
 
 
 Ierland
 
 
 
 2.530
 
 
 371
 
 
 696
 
 
 189
 
 
 174
 
 
 3.612
 
 
 
 
 
 Griekenland
 
 
 
 1.396
 
 
 274
 
 
 452
 
 
 104
 
 
 113
 
 
 2.113
 
 
 
 
 
 Spanje
 
 
 
 8.883
 
 
 2.048
 
 
 2.802
 
 
 828
 
 
 701
 
 
 13.861
 
 
 
 
 
 Frankrijk
 
 
 
 18.103
 
 
 4.153
 
 
 2.923
 
 
 1.564
 
 
 731
 
 
 26.011
 
 
 
 
 
 Kroatië
 
 
 
 461
 
 
 110
 
 
 81
 
 
 37
 
 
 20
 
 
 670
 
 
 
 
 
 Italië
 
 
 
 12.899
 
 
 2.719
 
 
 3.527
 
 
 1.039
 
 
 882
 
 
 19.303
 
 
 
 
 
 Cyprus
 
 
 
 168
 
 
 40
 
 
 54
 
 
 8
 
 
 14
 
 
 257
 
 
 
 
 
 Letland
 
 
 
 268
 
 
 60
 
 
 89
 
 
 23
 
 
 22
 
 
 418
 
 
 
 
 
 Litouwen
 
 
 
 453
 
 
 97
 
 
 212
 
 
 33
 
 
 53
 
 
 741
 
 
 
 
 
 Luxemburg
 
 
 
 348
 
 
 83
 
 
 21
 
 
 12
 
 
 5
 
 
 460
 
 
 
 
 
 Hongarije
 
 
 
 1.154
 
 
 247
 
 
 332
 
 
 277
 
 
 83
 
 
 1.927
 
 
 
 
 
 Malta
 
 
 
 106
 
 
 25
 
 
 30
 
 
 12
 
 
 7
 
 
 165
 
 
 
 
 
 Nederland
 
 
 
 4.163
 
 
 1.409
 
 
 4.964
 
 
 233
 
 
 1.241
 
 
 9.528
 
 
 
 
 
 Oostenrijk
 
 
 
 2.388
 
 
 678
 
 
 384
 
 
 171
 
 
 96
 
 
 3.525
 
 
 
 
 
 Polen
 
 
 
 4.413
 
 
 1.054
 
 
 1.890
 
 
 649
 
 
 473
 
 
 7.534
 
 
 
 
 
 Portugal
 
 
 
 1.596
 
 
 375
 
 
 355
 
 
 226
 
 
 89
 
 
 2.463
 
 
 
 
 
 Roemenië
 
 
 
 1.980
 
 
 345
 
 
 433
 
 
 278
 
 
 108
 
 
 2.927
 
 
 
 
 
 Slovenië
 
 
 
 399
 
 
 95
 
 
 326
 
 
 24
 
 
 81
 
 
 762
 
 
 
 
 
 Slowakije
 
 
 
 748
 
 
 161
 
 
 169
 
 
 45
 
 
 42
 
 
 1.081
 
 
 
 
 
 Finland
 
 
 
 1.748
 
 
 326
 
 
 283
 
 
 89
 
 
 71
 
 
 2.374
 
 
 
 
 
 Zweden
 
 
 
 2.444
 
 
 725
 
 
 831
 
 
 129
 
 
 208
 
 
 3.920
 
 
 
 
 
 Het is niet mogelijk om te herleiden hoeveel de individuele bijdrage van de Europese inwoners aan de Europese begroting bedraagt op basis van zijn of haar inkomstenbelastingbijdrage. De lidstaten bepalen zelf uit welke bronnen zij de afdrachten aan de EU betalen (door middel van inkomsten uit verschillende belastingen, etc.). De inkomsten en uitgaven staan niet direct met elkaar in verbinding. In Nederland geldt bijvoorbeeld een scheiding van inkomsten en uitgaven. Het merendeel van de afdrachten van een land wordt berekend op basis van het bruto nationaal inkomen – hierbij wordt dus naar de algemene welvarendheid van een land gekeken.
 
 
 2.
 
 
 Deze leden lezen in het BNC-fiche dat het kabinet geen voorstander is van het invoeren van een tijdelijk statistisch eigen middel op basis van bedrijfswinsten, zoals nu door de Europese Commissie is voorgesteld.9Kamerstukken I, 2022–2023, 36 409, A, p. 8. Daarbij wordt met name gerefereerd aan de stabiliteit van de nationale afdrachten. Kunt u toelichten hoe het kabinet tegenover een directe belasting van de Europese Unie op bedrijfswinsten staat?
 
 
 Een dergelijk voorstel zou verder gaan dan het richtlijnvoorstel BEFIT10COM(2023)532. en de voorgangers, de C(C)CTB-voorstellen.11COM(2016)685 en CCCTB COM(2016)683. In deze voorstellen behouden lidstaten zelf de mogelijkheid om nog aanpassingen te doen aan de belastinggrondslag en daarmee deze, weliswaar beperkter, deels naar eigen inzicht in te richten.
 Het kabinet verwacht niet dat er een voorstel tot een alternatieve directe belasting van de Europese Unie op bedrijfswinsten wordt voorgesteld zolang de onderhandelingen op het richtlijnvoorstel BEFIT gaande zijn. Een alternatieve directe belasting van de Europese Unie op bedrijfswinsten acht het kabinet op korte termijn niet realistisch noch wenselijk.
 
 
 3.
 
 
 Kunt u tot slot aangeven of er binnen het kabinet gedachten leven om te starten met een daadwerkelijk communautaire visie op de Europese financiën die het gezamenlijk belang voorop stelt?
 
 
 Naar verwachting zal voor 1 juli 2025 door de Europese Commissie een voorstel worden gepubliceerd voor het volgende Meerjarig Financieel Kader (MFK) vanaf 2028. Uw Kamer zal te zijner tijd via een BNC-fiche over de Nederlandse inzet ten aanzien van het nieuwe MFK worden geïnformeerd.
 Vragen en opmerkingen van de leden van de JA21-fractie
 
 
 4.
 
 
 De leden van de JA21-fractie verzoeken u toe te lichten wat het betekent voor de nominale belastingdruk voor Nederland als het voorliggende Europese voorstel van de tweede reeks eigen middelen wordt aangenomen zoals het nu voorligt?
 
 
 Met het voorstel voor de introductie van nieuwe eigen middelen zelf worden geen Europese belastingen of nationale belastingen geïntroduceerd. Daarom heeft het voorstel geen invloed op de nominale belastingdruk voor Nederland. Het voorstel beoogt de samenstelling van de inkomsten van de EU te wijzigen. Het heeft op zichzelf geen gevolgen voor de omvang van de Europese begroting, die wordt namelijk bepaald door de plafonds en maximale omvang van speciale instrumenten die zijn opgenomen in de verordening Meerjarig Financieel Kader (MFK) 2021–2027 (recentelijk aangepast in de tussentijdse herziening).12Kamerstukken II 2023/24, 21 501-20, nr. 2018. De EU-begroting moet conform artikel 310 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) in evenwicht zijn. Hierbij is de bni-afdracht de sluitpost aan de inkomstenkant van de EU-begroting. Dit betekent dat bij gelijkblijvende uitgaven de extra opbrengsten door nieuwe eigen middelen leiden tot een lagere benodigde financiering door middel van de bni-afdrachten. Nieuwe eigen middelen zijn dus vooral een andere verdeelsleutel op basis waarvan lidstaten bijdragen aan de EU-begroting. Indien het relatieve aandeel van een nieuw eigen middel voor Nederland lager ligt dan het bni-aandeel, betekent dit dat Nederland minder gaat afdragen.
 Daarnaast geldt in Nederland een scheiding van inkomsten en uitgaven. Een mutatie van de afdrachten leidt daarmee niet tot een wijziging van de lastendruk, maar wordt ingepast binnen het uitgavenplafond.
 
 
 5.
 
 
 Deze leden benadrukken het feit dat Nederland op dit moment netto-betaler is aan de Europese Unie en dat de meerderheid van de Europese landen netto geld ontvangt. Kunt u aangeven of dit met het voorliggende Europese voorstel zo blijft of dat dit wordt verminderd?
 
 
 De totale verwachte opbrengst voor de EU van de voorgestelde nieuwe eigen middelen (exclusief het voorgestelde eigen middel op basis van Pijler 1, waarvoor geen cijfers beschikbaar zijn) is volgens de Europese Commissie zo’n 24,7 miljard euro in 2024, oplopend tot 46 miljard euro in 2030.13Dit zijn verwachtingen op basis van ramingen van de Europese Commissie. Deze ramingen zijn afhankelijk van aannames over bijvoorbeeld de ETS-prijs en de ontwikkeling van het bni in de lidstaten en daardoor dus met onzekerheden omgeven. Vanaf 2028 loopt het bedrag flink op omdat vanaf dat jaar de opbrengsten uit het eigen middel gebaseerd op CBAM en ETS2 in werking zouden treden. Het Nederlandse aandeel hierin zou naar verwachting in 2024 1,6 miljard euro bedragen, oplopend tot zo’n 2,4 miljard euro in 2030. Indien ditzelfde bedrag opgehaald zou worden via de bni-afdracht zou het Nederlandse aandeel naar verwachting in 2024 1,6 miljard euro per jaar zijn, oplopend tot 2,6 miljard euro in 2030. Dit betekent dat invoering van de voorgestelde nieuwe eigen middelen (excl. Pijler 1) de Nederlandse nettobetalingspositie per saldo iets zouden verbeteren.
 
 
 6.
 
 
 Hoe beoordeelt u de impact van het implementeren van de tweede reeks eigen middelen en daardoor het afromen van bedrijfswinsten op de concurrentiepositie ten opzichte van bedrijven buiten de Europese Unie van het Nederlandse bedrijfsleven? Heeft u een impactanalyse verricht ten behoeve van het Nederlandse bedrijfsleven?
 
 
 Het eigen middel op basis van de statistiek over het bruto exploitatieoverschot van bedrijven heeft geen financieel effect voor het bedrijfsleven. Het eigen middel leidt niet tot wijzigingen in de belastingheffing voor ondernemingen. Er is dan ook geen impactanalyse verricht.
 
 
 7.
 
 
 Welke maatregelen heeft u voorzien ten behoeve van het voorkomen van extra administratieve lasten voor het bedrijfsleven bij implementatie van het pakket tweede reeks eigen middelen?
 
 
 Het voorstel voor de introductie van nieuwe eigen middelen zorgt niet voor extra administratieve lasten voor het Nederlandse bedrijfsleven, aangezien er geen effect is voor het bedrijfsleven. De onderliggende instrumenten CBAM en ETS hebben wel effect op het bedrijfsleven.14Kamerstukken II 2020/21, 22 112, nr. 3197 en Kamerstukken II 2020/21 22 112, nr. 3193. Dit zou waarschijnlijk ook gelden voor een toekomstig beleidsvoorstel over Pijler 1, welke gaat over een herverdeling van winsten en belastingheffingsrechten tussen landen naar aanleiding van het in het Inclusive Framework (IF) in de OESO/G20 overeengekomen akkoord.
 
 
 8.
 
 
 In hoeverre wordt dit pakket uitgeruild tegen de lidstaat-bijdrage? Of, zo vragen de leden van de JA21- fractie, wordt het pakket tweede reeks eigen middelen in essentie aangewend om de steeds maar uitdijende Europese begroting te dekken?
 
 
 Het voorstel beoogt de samenstelling van de inkomsten van de EU te wijzigen. Het heeft op zichzelf geen gevolgen voor de omvang van de Europese begroting, die wordt namelijk bepaald door de plafonds en maximale omvang van speciale instrumenten die zijn opgenomen in de verordening Meerjarig Financieel Kader (MFK) 2021–2027 (recentelijk aangepast in de tussentijdse herziening).15Kamerstukken II 2023/24, 21 501-20, nr. 2018. De EU-begroting moet conform artikel 310 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) in evenwicht zijn. Hierbij is de bni-afdracht de sluitpost aan de inkomstenkant van de EU-begroting. Dit betekent dat bij gelijkblijvende uitgaven de extra opbrengsten door nieuwe eigen middelen leiden tot een lagere benodigde financiering door middel van de bni-afdrachten.
 Vragen en opmerkingen van het lid van de 50PLUS-fractie
 
 Het lid van de 50PLUS-fractie is verheugd dat het kabinet geen voorstander is van een eigen middel van de Europese Unie op basis van bedrijfswinsten en ziet uit naar een vergelijkbaar oordeel over een eigen middel op basis van Pijler 1 (de herverdeling van winsten en belastingheffingsrechten tussen landen).16COM(2021)570.
 
 
 Het lid van deze fractie ziet de logica van de keus voor eigen middelen op basis van de Carbon border adjustment mechanism opbrengsten (CBAM) en het Emission Trading System (ETS). De 50PLUS-fractie heeft hier geen principiële bezwaren tegen, maar concludeert wel dat de beoogde en gewenste effecten van het ETS niet optimaal worden bereikt, als de opbrengsten niet worden teruggesluisd in de vorm van lastenverlichting, bijvoorbeeld op CO2-arme productie danwel consumptie. De prijseffecten van systemen zoals CBAM en ETS leiden tot een belasting van producten en diensten met een relatief hoge CO2-intensiteit. Op deze wijze wordt het gedrag van consumenten en producenten volgens dit de 50PLUS-fractie zodanig beïnvloed met prijsmaatregelen, dat consumenten gestimuleerd worden om producten en diensten met een lage CO2-intensiteit aan te schaffen.
 
 
 Het lid van de 50PLUS-fractie is van mening, dat voor maximale effectiviteit van CBAM en ETS, niet alleen producten en diensten met een hoge CO2-intensiteit dienen te worden belast maar dat eigenlijk ook de opbrengst moet worden gebruikt om producten en diensten met een lage CO2-intensiteit te subsidiëren of lager te belasten. Op deze wijze worden de gewenste gedragseffecten van consumenten en producenten optimaal beïnvloed. Of de opbrengsten terecht komen bij de lidstaten of bij de Europese Unie vindt deze fractie van secundair belang, zolang de opbrengsten worden geoormerkt voor (bepaalde vormen van) lastenverlichting, ter compensatie van de lastenverzwaringen van ETS. Dat is volgens deze fractie niet alleen beter voor de resultaten van het ETS, maar ook voor het draagvlak bij de bevolking evenals voor de lastendruk.
 
 
 
 9.
 
 
 Kunt u, op verzoek van het lid van de 50PLUS-fractie, een overzicht geven van de geschatte opbrengsten van de systemen CBAM en ETS over de komende jaren, indien mogelijk per Europees lidstaat en in totaal?
 
 
 De verwachte ETS veilingopbrengsten voor Nederland zijn opgenomen in de Rijksbegroting. Dit is een inschatting. Het is afhankelijk van marktontwikkelingen wat de uiteindelijke opbrengst zal zijn. In tabel 2, 3 en 4 vindt u de raming in miljoenen euro’s van respectievelijk de veilingopbrengsten voor Nederland (zoals opgenomen in de huidige Rijksbegroting), totaal voor alle EU-lidstaten (op basis van actuele kennis), en de verdeelsleutel van de veilingopbrengsten onder de EU-lidstaten.
 
 Tabel 2: veilingopbrengsten Nederland in miljoenen euro’s
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2024
 
 
 
 
 2025
 
 
 
 
 2026
 
 
 
 
 2027
 
 
 
 
 2028
 
 
 
 
 
 
 
 
 ETS1 en ETS2 ontvangsten
 
 
 
 1.400
 
 
 1.450
 
 
 1.700
 
 
 5.250
 
 
 4.250
 
 
 
 
 
 
 Tabel 3: totale veilingopbrengsten EU lidstaten in miljoenen euro’s
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2024
 
 
 
 
 2025
 
 
 
 
 2026
 
 
 
 
 2027
 
 
 
 
 2028
 
 
 
 
 2029
 
 
 
 
 2030
 
 
 
 
 
 
 
 
 ETS1
 
 
 
 36.200
 
 
 38.900
 
 
 44.200
 
 
 46.900
 
 
 45.600
 
 
 41.600
 
 
 34.900
 
 
 
 
 
 ETS2
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 78.400
 
 
 56.800
 
 
 47.700
 
 
 45.500
 
 
 
 
 
 
 Tabel 4: verdeelsleutel ETS veilingopbrengsten EU-lidstaten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ETS1
 
 
 
 
 ETS2
 
 
 
 
 
 
 
 
 België
 
 
 
 2,6%
 
 
 3,9%
 
 
 
 
 
 Bulgarije
 
 
 
 2,7%
 
 
 0,8%
 
 
 
 
 
 Cyprus
 
 
 
 0,3%
 
 
 0,2%
 
 
 
 
 
 Denemarken
 
 
 
 1,4%
 
 
 1,2%
 
 
 
 
 
 Duitsland
 
 
 
 22,3%
 
 
 22,7%
 
 
 
 
 
 Estland
 
 
 
 0,9%
 
 
 0,2%
 
 
 
 
 
 Finland
 
 
 
 1,9%
 
 
 1,1%
 
 
 
 
 
 Frankrijk
 
 
 
 6,1%
 
 
 16,1%
 
 
 
 
 
 Griekenland
 
 
 
 3,8%
 
 
 1,6%
 
 
 
 
 
 Hongarije
 
 
 
 1,5%
 
 
 1,9%
 
 
 
 
 
 Ierland
 
 
 
 1,0%
 
 
 1,6%
 
 
 
 
 
 Italië
 
 
 
 10,5%
 
 
 13,6%
 
 
 
 
 
 Kroatië
 
 
 
 0,5%
 
 
 0,7%
 
 
 
 
 
 Letland
 
 
 
 0,2%
 
 
 0,3%
 
 
 
 
 
 Litouwen
 
 
 
 0,4%
 
 
 0,5%
 
 
 
 
 
 Luxemburg
 
 
 
 0,1%
 
 
 0,6%
 
 
 
 
 
 Malta
 
 
 
 0,1%
 
 
 0,1%
 
 
 
 
 
 Nederland
 
 
 
 3,7%
 
 
 4,4%
 
 
 
 
 
 Oostenrijk
 
 
 
 1,5%
 
 
 2,5%
 
 
 
 
 
 Polen
 
 
 
 13,0%
 
 
 8,3%
 
 
 
 
 
 Portugal
 
 
 
 1,9%
 
 
 1,6%
 
 
 
 
 
 Roemenië
 
 
 
 4,8%
 
 
 2,1%
 
 
 
 
 
 Slovenië
 
 
 
 0,5%
 
 
 0,6%
 
 
 
 
 
 Slowakije
 
 
 
 1,6%
 
 
 0,9%
 
 
 
 
 
 Spanje
 
 
 
 9,5%
 
 
 8,9%
 
 
 
 
 
 Tsjechië
 
 
 
 5,0%
 
 
 2,4%
 
 
 
 
 
 Zweden
 
 
 
 0,9%
 
 
 1,3%
 
 
 
 
 
 Voor de berekening voor CBAM wordt gebruik gemaakt van ramingen van de Commissie uit juli 2023. Deze ramingen zijn afhankelijk van aannames over bijvoorbeeld de CBAM-prijs en daardoor dus met onzekerheden omgeven. De grondslag voor het eigen middel op basis van CBAM volgt uit de verkoop van CBAM-certificaten. Daarbij geldt dat de lidstaten CBAM-certificaten verkopen op een gemeenschappelijk centraal platform aan toegelaten CBAM-aangevers die in die lidstaat zijn gevestigd. Dit is conform de wens van het kabinet om in lijn met het coalitieakkoord de CBAM in principe nationaal te incasseren. Ter introductie van een CBAM-eigen middel is het voorstel van de Europese Commissie dat 75% van de opbrengsten van de verkoop van CBAM-certificaten naar de EU-begroting gaat.17Ter verduidelijking: er wordt nog onderhandeld over CBAM als mogelijk nieuw eigen middel en daarmee ook de verdeling. De cijfers van de Commissie uit juli 2023 gaan over de geschatte opbrengsten van een nieuw eigen middel op basis van CBAM. Hieronder vindt u de totale geschatte opbrengst van CBAM. CBAM zal pas in 2028 inkomsten opleveren.
 
 Tabel 5: Geschatte opbrengsten CBAM per lidstaat in de jaren 2028–2030. Bedragen in miljoenen euro’s
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2028
 
 
 
 
 2029
 
 
 
 
 2030
 
 
 
 
 
 
 
 
 België
 
 
 
 274
 
 
 287
 
 
 308
 
 
 
 
 
 Bulgarije
 
 
 
 122
 
 
 127
 
 
 137
 
 
 
 
 
 Tsjechië
 
 
 
 35
 
 
 36
 
 
 39
 
 
 
 
 
 Denemarken
 
 
 
 60
 
 
 63
 
 
 68
 
 
 
 
 
 Duitsland
 
 
 
 300
 
 
 314
 
 
 337
 
 
 
 
 
 Estland
 
 
 
 27
 
 
 28
 
 
 30
 
 
 
 
 
 Ierland
 
 
 
 52
 
 
 55
 
 
 59
 
 
 
 
 
 Griekenland
 
 
 
 24
 
 
 25
 
 
 27
 
 
 
 
 
 Spanje
 
 
 
 149
 
 
 156
 
 
 167
 
 
 
 
 
 Frankrijk
 
 
 
 114
 
 
 119
 
 
 128
 
 
 
 
 
 Kroatië
 
 
 
 17
 
 
 18
 
 
 20
 
 
 
 
 
 Italië
 
 
 
 416
 
 
 435
 
 
 467
 
 
 
 
 
 Cyprus
 
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 3
 
 
 
 
 
 Letland
 
 
 
 20
 
 
 21
 
 
 23
 
 
 
 
 
 Litouwen
 
 
 
 43
 
 
 45
 
 
 49
 
 
 
 
 
 Luxemburg
 
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 
 
 
 Hongarije
 
 
 
 43
 
 
 45
 
 
 49
 
 
 
 
 
 Malta
 
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 
 
 
 Nederland
 
 
 
 80
 
 
 84
 
 
 90
 
 
 
 
 
 Oostenrijk
 
 
 
 26
 
 
 27
 
 
 29
 
 
 
 
 
 Polen
 
 
 
 137
 
 
 143
 
 
 154
 
 
 
 
 
 Portugal 
 
 
 
 29
 
 
 30
 
 
 33
 
 
 
 
 
 Roemenië
 
 
 
 47
 
 
 49
 
 
 52
 
 
 
 
 
 Slovenië
 
 
 
 9
 
 
 9
 
 
 10
 
 
 
 
 
 Slovakije
 
 
 
 39
 
 
 41
 
 
 44
 
 
 
 
 
 Finland
 
 
 
 84
 
 
 89
 
 
 95
 
 
 
 
 
 Zweden
 
 
 
 58
 
 
 61
 
 
 65
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 2.213
 
 
 2.316
 
 
 2.487
 
 
 
 
 
 
 
 10.
 
 
 Klopt het dat de opbrengsten van CBAM en ETS niet zijn geoormerkt voor lastenverlichting? Deelt u de mening dat het voor een optimale werking van CBAM en ETS beter was geweest om dit wel te doen? Indien u deze zienswijze niet deelt ontvangt dit lid hierop graag een toelichting. Deelt u voorts de zienswijze van de 50PLUS-fractie dat het overdragen van opbrengsten van CBAM en ETS voor uitgaven op Europees niveau, ervoor zorgt dat deze opbrengsten definitief niet kunnen worden gebruikt voor lastenverlichting? Indien u deze zienswijze niet deelt ontvangt dit lid hier graag een toelichting op.
 
 
 Binnen de huidige systematiek vallen de inkomsten voor Nederland uit het ETS en CBAM binnen het inkomstenkader, en daarmee zijn de gangbare begrotingsregels van toepassing. Beleidsmatige mutaties dienen te worden gecompenseerd met lastenverlichting dan wel -verzwaring. Het is aan een volgend kabinet om te bepalen hoe het om wil gaan met eventuele wijzigingen ten aanzien van de verdeling van de inkomsten. Binnen de Nederlands begrotingssystematiek wordt in principe niet gewerkt met het oormerken van bepaalde inkomsten. De effectiviteit van een bepaalde lasten- of uitgavenmaatregelen staat los van de bron waaruit dit wordt gefinancierd. Het is daarmee niet zo dat het voor de effectiviteit van CBAM en ETS optimaal is dat wel te doen.
 
 
 11.
 
 
 Kunt u tot slot aangeven wat er in de komende jaren precies zou gebeuren met de toenemende opbrengsten van CBAM en ETS, als de huidige situatie gehandhaafd blijft en de Europese Unie deze inkomsten niet meer naar zich toetrekt?
 
 
 Het voorstel voor nieuwe eigen middelen op basis van CBAM en ETS betekent vooral dat lidstaten conform een nieuwe verdeelsleutel gaan afdragen aan de EU-begroting. De omvang van de EU-begroting stijgt hierdoor niet. Lidstaten blijven ongeacht het wel of niet invoeren van nieuwe eigen middelen hun aandeel in de opbrengst van CBAM en ETS ontvangen. Als de opbrengst van CBAM en ETS stijgt, stijgt ook de afdracht die lidstaten hierover doen, maar dit wordt gecompenseerd via de bni-afdracht. Omdat het Nederlandse bni-aandeel hoger ligt dan het Nederlandse aandeel in CBAM en ETS zou dit voor Nederland financieel gunstig uitpakken en zullen de afdrachten ceteris paribus dalen.