Wet werk en bijstand; Verslag schriftelijk overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28870, nr. 105

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

21-04-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

28870 nr. 105

05-04-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamVragen CDA-fractie1234 en 1056Vragen PvdA-fractie7, 24, 25 en 268 en 389111213, 27 en 2814, 15 en 16171819Vragen VVD-fractie20212223Tabel 1: Begrotingsjaar 2001 Tabel 2: Begrotingsjaar 2002 Tabel 3: Begrotingsjaar 2003 29, 30 en 313233 en 34353637
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28870Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 63 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 870Vaststelling van een wet inzake ondersteuning bij arbeidsinschakeling
en verlening van bijstand door gemeenten (Wet werk en bijstand)nr. 105VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEGVastgesteld 5 april 2004De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid1 heeft over de uitvoering van de Wet Werk en Bijstand de navolgende
vragen ter beantwoording aan de regering voorgelegd. Deze vragen, alsmede
de daarop op 5 april 2004 gegeven antwoorden, zijn hieronder afgedrukt.De voorzitter van de commissie,HamerAdjunct-griffier van de commissie,PostVragen CDA-fractieSinds 1 januari 2004 is de Wet Werk en Bijstand (WWB) ingevoerd.
De meeste gemeenten zijn enthousiast aan de slag gegaan om de nieuwe opzet
van werk en inkomen voor bijstandsgerechtigden vorm te geven.Een aantal gemeenten onderneemt initiatieven die samen te vatten zijn
onder het kopje «werken met behoud van uitkering». De leden van
de CDA-fractie hebben dienaangaande een aantal vragen aan de regering.1Welke beperkingen geeft de Wet Werk en Bijstand (WWB)
en (de jurisprudentie op basis van) het arbeidsrecht aan dergelijke initiatieven
naar het oordeel van de regering?Naar het oordeel van het kabinet geven de Wet werk en bijstand (WWB) en
(de jurisprudentie op basis van) het arbeidsrecht de kaders aan waarbinnen
gemeenten initiatieven onder de noemer «werken met behoud van uitkering»
kunnen ontplooien. Deze kaders worden gehanteerd om het karakter van de bijstandsverlening
enerzijds en het arbeidsrecht anderzijds te waarborgen. De essentie van de
voorwaarden is dat het belang van de cliënt voorop staat; de werkzaamheden
dienen bij te dragen aan het vergroten van zijn mogelijkheden voor uitstroom
naar betaalde arbeid, en niet tot doel hebben een tegenprestatie voor de uitkering
te leveren in de vorm van productieve arbeid. Uit dit centrale uitgangspunt
vloeit voort dat de activiteiten deel moeten uitmaken van een traject gericht
op arbeidsinschakeling en dat de cliënt daaraan parallel deelneemt aan
training of een vorm van begeleiding. Dit centrale uitgangspunt, en de in
verband met dit uitgangspunt geldende randvoorwaarden zijn de afgelopen periode
steeds met de Kamer en gemeenten gecommuniceerd. Zie hiervoor onder meer de
memorie van toelichting bij het wetsvoorstel WWB (TK, 2003–2004, 28 870,
nr 3), en voorts de nota naar aanleiding van het verslag (TK, 2003–2004,
28 870, nr 13) en in de handelingen (TK, 2003–2004, 28 870,
nr 85, p 4940). Meer recent zijn de voorwaarden tot slot omschreven bij brief
over «werken met behoud van uitkering in Amsterdam» (TK, 2003–2004,
28 870, nr 102) en in de SZW extra verzamelbrief Gemeenten van 18 december
2003. Het kabinet hecht niet alleen waarde aan deze communicatie vanuit het
oogpunt van een zorgvuldige wetstoepassing, maar tevens omdat is gebleken
dat de informatie voor veel gemeenten belangrijke aanknopingspunten biedt
bij de implementatie van de WWB.2Leidt het onderscheid tussen het verstrekken van een
uitkering en het aanbieden van een voorziening gericht op uitstroming uit
de bijstand tot onnodige regelgeving en onderscheid tussen het werken inkomensbeleid
bij gemeenten?In de WWB wordt onderscheid gemaakt tussen het verstrekken van een uitkering
en het aanbieden van een voorziening gericht op uitstroom uit de bijstand.
Dit onderscheid is noodzakelijk om een doelmatige en doeltreffende uitvoering
van de Wet te waarborgen.In de Nota naar aanleiding van het verslag bij de WWB is daarover het
volgende opgemerkt: «De financieringssystematiek van de WWB voor wat
betreft het inkomensdeel stimuleert gemeenten om een effectief volumebeleid
(i.c. reduceren van onnodige instroom en stimuleren van uitstroom) te voeren.
Het kabinet vindt het in samenhang daarmee van groot belang dat de voor reïntegratie
beschikbare middelen daadwerkelijk voor reïntegratie worden besteed en
heeft dit budget daarom geoormerkt om te voorkomen dat het reïntegratiebudget
wordt ingezet om eventuele tekorten op het inkomensdeel, dan wel eventuele
andere tekorten binnen de gemeentelijke begroting, te compenseren»
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2002–2003, 28 870, nr. 13, p. 108).Het ontbreken van een schot zou in het huidige systeem de prikkel verminderen
om het reïntegratiebudget doelmatig en doeltreffend in te zetten om het
risico op het uitkeringsbudget te beheersen.3Welke effecten heeft het inzetten van trajecten van
het werken met behoud van uitkering op het inkomensdeel van een gemeente?
Leidt dit bijvoorbeeld tot een vermindering van inkomensdeel van een gemeente?
Op welke manier worden gemeenten hierop gewezen?Werken met behoud van uitkering heeft geen effect op de hoogte van het
inkomensdeel per gemeente op grond van artikel 69, eerste lid, onder b, WWB.
Een deel van het inkomensdeel wordt verdeeld via het objectief verdeelmodel.
Hierin vormen deze personen geen maatstaf. Bij het bepalen van de historische
kostenaandelen op basis waarvan het resterende deel van het inkomensdeel wordt
verdeeld, tellen personen die een uitkering ontvangen en een traject in de
vorm van werken met behoud van uitkering volgen wel mee. Deze personen blijven
immers een uitkering ontvangen die voor rekening van de gemeente komt. De
werking van de financieringssystematiek kunnen gemeenten afleiden uit de toelichting
op het Besluit WWB en uit de publicaties «Risicomodel
Financiën Good Practice Gemeenten» en «Bijstand die beter werkt; Meer armslag voor gemeenten door volledige
budgettering in de Wet Werk en Bijstand», die in het kader
van de implementatie WWB zijn verschenen.4 en 10De regering heeft tijdens het plenair debat over de
implementatie van het vrij verkeer van werknemers uit de nieuwe Europese lidstaten
toegelicht dat zij in overleg met een aantal grote gemeenten wil bewerkstelligen
dat studenten die algemeen gangbare arbeid weigeren hun bijstandsuitkering
verliezen. De toezegging luidt (zoals afgeleid uit de Handelingen van de Tweede
Kamer1: de staatssecretaris is voornemens met
de grote universiteitssteden in gesprek te gaan om ervoor te zorgen dat ex-studenten
in principe geen beroep meer kunnen doen op een bijstandsuitkering zolang
er banen aan de onderkant van de arbeidsmarkt beschikbaar zijn. Hoe verhoudt
zich dit tot de WWB, in het licht van de voorgaande vragen? Hoe verhoudt zich
deze stellingname tot de vergrote beleidsvrijheid voor gemeenten zoals beoogd
door de WWB? Wat is de precieze invulling van dit idee? Is het de bedoeling
dat studenten een aparte behandeling krijgen? Zo ja, waarom?Hoe gaan gemeenten invulling geven aan de verschuiving
van passende arbeid naar algemeen geaccepteerde arbeid? Heeft de regering,
behalve het voorbeeld van studentensteden, plannen om concrete doelen met
bepaalde groepen gemeenten te maken?De WWB heeft tot doel gemeenten zoveel mogelijk ruimte te geven voor het
maken van eigen beleidskeuzen richting activering. Deze vrijheid is noodzakelijk
om gemeenten in staat te stellen om de uitdaging aan te gaan om te komen tot
een beheerste ontwikkeling van de bijstandsuitgaven. Het kabinet wil gemeenten
zo goed mogelijk ondersteunen bij het hanteerbaar maken van de financiële
risico's. Tijdens het plenair debat over de implementatie van het vrij verkeer
van werknemers uit de nieuwe Europese lidstaten is de wijziging van «passende
arbeid» in «algemeen geaccepteerde arbeid» in de WWB aan
de orde gesteld. Daarbij zijn pasafgestudeerden genoemd om de (mogelijke)
reikwijdte van deze verandering te illustreren. De toezegging beoogde, kort
samengevat, om gemeenten een vorm van ondersteuning aan te bieden bij de implementatie
van de WWB, en daarbij een stimulans te geven voor het maken van eigen
beleidskeuzen die zijn toegesneden op de individuele en lokale omstandigheden.
Zoals onlangs is aangegeven in de antwoorden op de vragen van het lid Weekers
over een bijstandsuitkering voor werkloze afgestudeerden in studentensteden
(TK, 2003–2004, nr 1042) gaat de prioriteit op dit moment uit naar een
goede en slagvaardige implementatie van de WWB. Voor dit doel is door het
Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid intussen een grote verscheidenheid
aan materiaal ontwikkeld, waarmee gemeenten gewezen wordt op de vele mogelijkheden
die de wet hen biedt.Bij de implementatie van de WWB is reeds veel aandacht voor het verspreiden
en overdragen van good practises. Vanzelfsprekend worden daarbij voorbeelden
die in het bijzonder aansprekend kunnen zijn voor studentensteden meegenomen.5Wat is stand van zaken bij gemeenten met betrekking
tot de invoering van de WWB? Is de overgangstermijn tot 1 januari 2005
voldoende?Ja. Uiteraard verschilt op dit moment de stand van zaken van gemeente
tot gemeente. In het kader van het gezamenlijke implementatie-project van
het Ministerie van SZW, VNG en Divosa wordt periodiek een steekproef onder
gemeenten uitgevoerd. Deze monitor is nu weer uitgezet. De resultaten hiervan
zullen medio april beschikbaar zijn. De laatste monitor dateert van januari
2004. Hieruit kwam duidelijk het beeld naar voren dat het merendeel van de
gemeenten (circa 70%) een plan van aanpak voor de implementatie heeft opgesteld.
Ook hebben de meeste gemeenten de (ambtelijke) voorbereiding van de verschillende
verordeningen in het kader van de WWB ter hand genomen. Naar verwachting zal
het merendeel van de gemeenten de beleidsvormende periode, inclusief het definitief
vaststellen van de verordeningen, rond de zomer van 2004 afsluiten. Dat betekent
ook dat een fors aantal gemeenten pas in het najaar het beleid definitief
zal vaststellen en dat de herbeoordeling van bestaande klanten bij nagenoeg
alle gemeenten eveneens begint in de tweede helft van 2004. Met dit laatste
is overigens rekening gehouden bij de gefaseerde invoering van de WWB. Gemeenten
hebben hiervoor immers de tijd tot 1 januari 2005.De monitor zal in 2004 volgens planning nog drie maal worden herhaald
rond juni, september en december.Via tweewekelijkse nieuwsbrieven, verschillende handreikingen, voorlichtingsbijeenkomsten
en de regioteams (dit zijn teams van «voorlopende» gemeenten,
ondersteund door Divosa en het Ministerie van SZW) worden alle gemeenten actief
geïnformeerd over en betrokken bij de WWB. Daarnaast kunnen gemeenten
hun vragen kwijt bij een helpdesk van het Ministerie van SZW; een mogelijkheid
waarvan veel gebruik wordt gemaakt.Uit het bovenstaande blijkt dat de overgangstermijn tot 1 januari
2005 om het gemeentelijke beleid te ontwikkelen en te implementeren in de
uitvoeringsprocessen en voor nieuwe klanten voldoende is. Wel zullen de meeste
gemeenten eveneens gebruik maken van de mogelijkheid om de implementatie van
dat nieuwe beleid (ten opzichte van het «oude» klantenbestand)
uit te voeren in 2005.6Hoe worden extra gelden voor bijzondere bijstand (€ 80
miljoen) en extra geld van sociale partners (€ 20 miljoen) ingezet
door gemeenten?De genoemde extra gelden zijn toegevoegd aan het fictief budget bijzondere
bijstand in de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Dit budget staat
ter vrije besteding aan de gemeenten. Het kabinet gaat ervan uit dat de gemeenten
bij de inzet van de extra gelden rekening houden met de belangen van de doelgroep
waarvoor de gelden zijn bedoeld. De gemeenten hebben onlangs een
in overleg met gemeenten en VNG opgestelde handreiking ontvangen waarin zij
zijn geïnformeerd over de mogelijkheden die zij hebben bij de verlening
van bijzondere bijstand aan chronisch zieken, gehandicapten en ouderen. Daarnaast
zijn de gemeenten hierover ook middels de Verzamelbrief van februari jl. geïnformeerd.Vragen PvdA-fractie7, 24, 25 en 26Welke gegevens heeft de regering over gemeenten die
verlenging van oorspronkelijke ID-banen alleen nog beschikbaar stellen voor
inwoners van de desbetreffende gemeente, zoals Utrecht en Amsterdam doen?
Wat vindt de regering van de consequentie van dit beleid, namelijk dat inwoners
die verhuizen naar een andere gemeente, ook hun baan kwijt zijn?De gemeente Amsterdam beëindigt vanaf 1 april
2004 alle subsidies voor ID-banen van niet-Amsterdammers. Tot die tijd draagt
Amsterdam de financiële lasten voor de betrokkenen. Daarna zijn de omliggende
gemeenten voor hun eigen inwoners verantwoordelijk. Als de betrokkenen (na
eventueel recht te hebben gehad op WW) in de bijstand komen, moeten de omliggende
gemeenten de kosten betalen. Sommige gemeenten dreigen daardoor in de financiële
problemen te komen. Voorbeelden: In Oostzaan werken er 9 ID-ers via het Amsterdamse
NV Werk en in Oostzaan zijn er 52 bijstandsgerechtigden. Wormerland heeft
35 ID-ers via NV Werk, op 135 bijstandsgerechtigden.Herkent en erkent de regering deze problematiek?Komt het probleem ook voor in andere delen van het land? Hoe groot is
de problematiek op landelijke schaal?Op welke wijze wordt in de verdeling van het I-deel en het W-deel met
deze problematiek rekening gehouden? Indien gemeenten niet via de reguliere
verdelingssystematiek van het Werk-deel en/of het Inkomens-deel worden gecompenseerd,
op welke wijze komt de regering de gemeenten in dat geval tegemoet?Het betreft hier de problematiek van de zogeheten «buitensteedse
ID'ers» die speelt in de gemeenten die een subsidierelatie hebben met
ID-werkgevers waar niet de eigen inwoners werkzaam zijn. Deze gemeenten krijgen
nog budget voor deze buitensteedse ID'ers omdat de verdeling van het werkdeel
van de WWB een overgangsregeling kent die is gebaseerd op historische gronden.
Een van die gronden is het aantal ID-banen dat gemeenten in het verleden heeft
gerealiseerd, ongeacht of op die ID-baan een eigen inwoner werkzaam is. Tegelijk
staat het territorialiteitsbeginsel in de WWB op dit moment feitelijk niet
toe dat gemeenten andere dan de eigen inwoners ondersteunen bij reïntegratie
(art. 10 j°. 40 WWB).Om beëindigen van subsidie ten behoeve van deze buitensteedse ID'ers
en daarmee vergroot risico op gedwongen ontslag te voorkomen is een regeling
gemaakt waardoor het gemeenten is toegestaan buitensteedse ID'ers te financieren
zolang de verdeelsystematiek op historische gronden is gebaseerd (Stcr. 2004,
nr. 57 p. 13). De regeling is onderdeel van een oplossingsrichting
waarover de convenantpartijen van het convenant gesubsidieerde arbeid positief
hebben geadviseerd en die in lijn is met de eigen verantwoordelijkheid die
gemeenten in het kader van de WWB hebben.1. Uitstroom van ID'ers naar een reguliere baan is en blijft de beste
oplossing voor alle betrokken partijen en daar moet door iedereen maximaal
op worden ingezet. De verruimde Tijdelijke stimuleringsregeling ID-banen die
tot 1 juli 2004 is verlengd, biedt hiertoe ook de komende maanden een
extra stimulans. Het is bovendien ook toegestaan ID'ers uit te
laten stromen naar een reguliere functie bij een andere werkgever in de publieke
sector (Stcr. 2004, nr. 30 p. 10).Uitstroom naar een reguliere baan is echter niet (direct) voor alle ID'ers
een optie. Voor hen is het van belang dat gemeenten onderling afspraken kunnen
maken. Hiertoe is nodig:2. Het toestaan van financieren van buitensteedse
ID'ers zolang de verdeelsystematiek op historische gronden is gebaseerd. Dit
heb ik gedaan bij ministeriële regeling op grond van artikel 70 in de
invoeringswet WWB. Artikel 70 maakt het mogelijk regels te stellen waarbij
zo nodig kan worden afgeweken van de WWB met het oog op een goede uitvoering.3. Gemeenten maken onderling goede afspraken
om ontslagen te voorkomen. Het ligt in de rede dat gemeenten die geld krijgen
voor buitensteedse ID'ers een zorgvuldige overgangstermijn voor afbouw van
de subsidie in acht te nemen. Daarbij past dat gemeenten waar de buitensteedse
ID'ers wonen en die formeel verantwoordelijk zijn voor hun reïntegratie
zich bereid tonen om deze verantwoordelijkheid, ook in financiële zin,
over te nemen. Zij hebben immers formeel een zorgplicht voor deze mensen en
hebben er (financieel) belang bij terugval (op termijn) in de bijstand te
voorkomen.In de toekomst zal het verdeelmodel voor het reïntegratiebudget de
ontstane onvolkomenheid wegnemen, omdat stapsgewijs zal worden toegegroeid
naar een model, waarin het historische aantal ID-banen geen rol meer speelt.In totaal zijn er 5000 buitensteedse ID'ers. Ik ben bekend met de situatie
in Amsterdam en Utrecht. De situatie in Utrecht is tijdens de «Actie
Eindspurt» uitgebreid onder de aandacht geweest en levert bij mijn weten
geen problemen meer op. De situatie in Amsterdam volg ik samen met de overige
convenantpartijen op de voet. Er hebben al verschillende gesprekken plaatsgevonden
op zowel bestuurlijk als ambtelijk niveau met de betrokken gemeenten om met
hen mee te denken over mogelijke oplossingsrichtingen en hen er nadrukkelijk
op te wijzen dat zij gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor het maken van
zorgvuldige afspraken en het voorkomen van gedwongen ontslag.Er zijn geen signalen uit andere regio's over problemen ten aanzien van
de buitensteedse ID'ers. Zijn deze er onverhoopt toch en komen gemeenten er
onderling niet uit dan zijn convenantpartijen aanspreekbaar bij het nagaan
van oplossingen.Uit artikel 10 j°. 40 WWB vloeit voort dat de aanspraak op ondersteuning
en voorzieningen bestaat ten opzichte van de gemeente waar men zijn woonplaats
heeft. Hiermee is beoogd duidelijkheid te verschaffen over ten opzichte van
wie de aanspraak op ondersteuning bestaat. Op grond van het arbeidsrecht kan
een arbeidsovereenkomst voor bijvoorbeeld een detacheringsbaan in stand blijven.
De verhuizing op zichzelf vormt nl. geen reden om die arbeidsovereenkomst
op te zeggen. Voor de bestaande dienstbetrekkingen geldt dat de gemeente in
afwijking van artikel 69, eerste lid, onderdeel a, van de WWB (jo. 7.1.a ,
1.b., 10.3 en 40.1) hier ook middelen uit het reïntegratiebudget mogen
inzetten. Hierin voorziet de eerdergenoemde aanpassing van de ministeriële
regeling op grond van de Invoeringswet Wet werk en bijstand. Gemeenten kunnen
in aanvulling daarop onderling afspraken maken om ondoelmatige inzet van middelen
(verlies van reeds ingezette reïntegratiemiddelen) te voorkomen.8 en 38Welke gegevens heeft de regering over het beleid dat
gemeenten ontwikkelen over werken op basis van een stage-contract (met behoud
van uitkering)? Hoeveel gemeenten doen dit en onder welke voorwaarden (lengte van stage, perspectief op betaald werk etcetera)?Heeft de regering een inventarisatie gemaakt van de
problemen waartegen gemeenten aanlopen bij toepassing van het «work-first»
principe of het anderszins activeren van uitkeringsgeld, mede in relatie tot
het arbeidsrecht?Gemeenten zijn conform de uitgangspunten van de WWB in belangrijke mate
zelf verantwoordelijk voor een uitwerking van deze wet in beleid en uitvoering.
Het kabinet gaat er vanuit dat de WWB, in voorkomende situaties aangevuld
met andere relevante wetgeving, gemeenten daarbij voldoende armslag biedt
om eigen beleidskeuzes te maken en deze in de praktijk vorm te geven. Gemeenten
worden bij de implementatie van de WWB gefaciliteerd door het Ministerie van
SZW.Op basis van de informatie zoals die onder meer in verband met het faciliteren
bij de invoering van de WWB beschikbaar komt, ontstaat wel meer zicht op initiatieven
voor uitwerking van een Work first aanpak. Het kabinet onderschrijft dat een
groeiend aantal gemeenten belangstelling heeft voor een «work first»
aanpak. Gemeenten zijn dan ook geïnformeerd over de randvoorwaarden waaraan
deze initiatieven moeten voldoen (zie ook vraag 1 van het CDA).Individuele gemeenten kunnen desgewenst een beroep op het departement
doen om de vormgeving van deze initiatieven op de randvoorwaarden af te stemmen.9Hoe wordt in de praktijk door gemeenten gebruik gemaakt
van het onderscheid tussen «opstap»- en «vangnetbanen»,
waarbij de laatste vooral dienen voor mensen die oorspronkelijk een ID- of
WIW-baan hadden? Over welke gegevens beschikt de regering ten aanzien van
het aantal mensen dat gebruik maakt van zo'n baan in diverse gemeenten?Met de invoering van de WWB is het nadrukkelijk aan gemeenten om te bepalen
hoe men het reïntegratiebudget wil inzetten. De beleidsvrijheid die gemeenten
op dit punt hebben moet op lokaal niveau maatwerk mogelijk maken. Dat betekent
dat de diversiteit aan vormen van gesubsidieerde arbeid naar verwachting zal
toenemen. Tegenover deze beleidsvrijheid staat dat gemeenten volledig verantwoordelijk
zijn voor de bijstandsuitgaven.De decentralisatie van verantwoordelijkheden en bevoegdheden onder de
WWB gaat gepaard met de doelstelling van derapportage. Bij deze doelstelling
past geen detailuitvraag van gegevens.Op basis van de verzamelde gegevens over gesubsidieerde arbeid is geen
onderscheid te maken tussen gemeentelijke «opstap»- en «vangnet»-banen.Wat betreft de gegevensuitvraag over de reïntegratievoorzieningen
op basis van de WWB na 1 januari 2005, waaronder gesubsidieerde arbeid,
verwijs ik u naar het Beleidsplan Informatie-uitvraag SZW voor gemeenten dat
ik binnenkort bespreek met de VNG en voor het zomerreces van 2004 aan u zal
aanbieden.11Welke minimabeleid mogen de gemeenten voeren? Zijn
studiefondsen voor schoolgaande kinderen buiten de bijzondere bijstand toegestaan?Het gemeentelijke minimabeleid kan naast de bijzondere bijstand meerdere
regelingen omvatten, te weten: kwijtschelding van gemeentelijke belastingen
en heffingen, schuldhulpverlening, en maatschappelijke participatie in de
vorm van stadspassen en dergelijke, mits deze betrekking hebben op sociaal-culturele
en sportieve activiteiten (Kamerstukken II, 2002–2003, 28 970,
nr 13, blz. 70). Gemeentelijke regelingen voor de kosten van schoolgaande kinderen die
uitgaan van een individuele benadering (maatwerk), en waarbij rekening wordt
gehouden met de voorliggende voorzieningen, zijn zowel binnen als buiten de
bijzondere bijstand toegestaan.12Is de regering bereid de gemeenteraden te informeren
(in het kader van dualisering) hoe groot het budget bijzondere bijstand per
gemeente is?De gemeenten worden voor de uitgaven voor bijzondere bijstand gecompenseerd
via de algemene uitkering van het gemeentefonds. Publicatie van een fictief
budget bijzondere bijstand per individuele gemeente is in strijd te achten
met het karakter van de algemene uitkering. Zo'n publicatie zou de suggestie
wekken dat de middelen per gemeente voor het vermelde bedrag doelgebonden
worden verstrekt. Van zo'n vergaande oormerking is echter geen sprake, de
gemeentebesturen kunnen niet expliciet afgerekend worden op de uitgave van
een fictief budget bijzondere bijstand. Dit leidt ertoe dat het kabinet geen
aanleiding ziet informatie per individuele gemeente te verstrekken (circulaire
Gemeentefonds van 18 november 2003, toevoegingen i.v.m. invoering Wet
werk en bijstand (10 december)).13, 27 en 28Wanneer gaat de nieuwe alimentatie richtlijn in voor
de gemeenten die een vordering hebben op de ex-echtgenoot? Wanneer en hoe
worden de gemeenten daarover geïnformeerd?De regering komt met een voorstel tot aanpassing van
de alimentatiewetgeving. Op deze manier wordt invulling gegeven aan de afspraak
in het Regeerakkoord om het beleid te hervormen om zodoende verzorgende ouders
(met name vrouwen) uit de bijstand te houden en te krijgen. Daarom is er in
de bijstand een besparing ingeboekt van € 50 mln. in 2004 oplopend
tot € 190 mln. structureel vanaf 2006. Het wetsvoorstel terzake
is nog niet door de regering ingediend. De Tweede Kamer is ook nog niet in
de gelegenheid gesteld om de juistheid van de geraamde ombuiging vast te stellen.Wanneer wordt het wetsvoorstel ingediend bij de Tweede
Kamer? Wanneer is voorzien dat de nieuwe wet wordt ingevoerd?Is het realistisch te verwachten dat de ombuiging van € 50
mln. in 2004 nog door de sociale diensten (in zijn geheel) kan worden gerealiseerd?
Zo neen, wanneer komt de regering met een voorstel om de ombuiging aan te
passen?Het wetsontwerp is op 15 maart 2004 aan uw Kamer aangeboden. Aanvankelijk
is uitgegaan van inwerkingtreding per 1 juli 2004. Dit is een ambitieus
tijdpad gebleken. Het kabinet beraadt zich momenteel hoe hiermee om te gaan
en zal hierover in het kader van de Voorjaarsnota uitsluitsel geven.Vanaf het moment dat het nieuwe kinderalimentatiestelsel in werking treedt,
vindt door de gemeente geen verhaal meer plaats op de ex-partner. Tot bedoeld
moment kunnen gemeenten bijstand verhalen conform de verhaalsparagraaf van
de Abw op basis van artikel 13 van de Invoeringswet Wet Werk en bijstand.
Enkele maanden voorafgaand aan de definitieve inwerkingtreding van een nieuw
kinderalimentatiestel volgt vanuit het ministerie van SZW de noodzakelijke
informatie hierover aan gemeenten.14, 15 en 16Hebben de gemeenten de bevoegdheid de definitie over
wie chronisch ziek of gehandicapt is zelf vast te stellen?Kan een inventarisatie worden gemaakt van de verschillende vormen waarin
de gemeenten een aanvullende collectieve ziektekosten verzekering kennen?
Kent de regering gemeenten die daarbij een hoger drempelinkomen dan 100% WML
(bv. tot 130% WML) hanteren?Zijn er gemeenten die ook daaraan gekoppeld een ziektekostenverzekering
(ziekenfonds) aanbieden?De gemeenten hebben inderdaad de bevoegdheid om de definitie over wie
chronisch ziek of gehandicapt is zelf vast te stellen. Over de wijze waarop
zij invulling kunnen geven aan die bevoegdheid zijn de gemeenten in de verzamelbrief
(inclusief de hierna genoemde handreiking en voorlichtingsmateriaal) van februari
jl. geïnformeerd. Deze verzamelbrief is aan de Tweede en Eerste Kamer
in afschrift toegezonden.Zoals tijdens begrotingsbehandeling van het ministerie SZW in december
2003 door de minister is aangegeven, is de toegankelijkheid van de aanvullende
ziektekostenverzekering gebaat bij inspanningen van de gemeenten op dit gebied.
Het al dan niet aanbieden van een collectieve aanvullende ziektekostenverzekering
is een verantwoordelijkheid van de gemeenten. De minister heeft bij genoemde
begrotingsbehandeling toegezegd om de gemeenten er op te wijzen wat in dit
kader de mogelijkheden zijn (Kamerstukken II, 2003–2004, 29 200
XV en 29 200 XVI, nr. 40, blz. 21). De mogelijkheden voor een
collectieve aanvullende ziektekostenverzekering zijn opgenomen in de «Handreiking
voor de verlening van bijzondere bijstand aan chronisch zieken, gehandicapten
en ouderen». Deze handreiking is op 27 februari 2004 naar de Tweede
Kamer gezonden (Kamerstukken II, vergaderjaar 2003–2004, 29 200
XV, nr. 73). Voorts is aan de gemeenten ook voorlichtingsmateriaal over de
verlening van bijzondere bijstand aan chronisch zieken, gehandicapten en ouderen
beschikbaargesteld.Het kabinet beschikt niet over gegevens die inzicht geven in de verschillende
vormen waarin de gemeenten op dit moment een collectieve aanvullende ziektekostenverzekering
(CAV) kennen.17Is het juist dat gemeenten die een aanvullende collectieve
ziektekostenverzekering aanbieden een beroep op de bijzondere bijstand kunnen
afwijzen indien men geen gebruik heeft gemaakt van de aanvullende collectieve
ziektekostenverzekering?Als een belanghebbende geen gebruik maakt van de collectieve aanvullende
ziektekostenverzekering (CAV), en een beroep doet op de bijzondere bijstand
voor een voorziening die wordt gedekt door deze CAV, kan dat een rol spelen
bij de beoordeling van het besef van verantwoordelijkheid voor de voorziening
in het bestaan (artikel 18 WWB). Of er in een bepaalde situatie sprake is
van tekortschietend besef van verantwoordelijkheid en welke gevolgen dit moet
hebben voor de verlening van bijzondere bijstand, is geheel ter beoordeling
aan burgemeester en wethouders.18Er zijn enige gemeenten die een gezamenlijke sociale
dienst hebben (bijvoorbeeld in het kader van de Wet gemeenschappelijke regelingen
(Wgr). Zullen daar ook de onderscheiden gemeenteraden bevoegd blijven de verordeningen
en het beleidsplan vast te stellen?Het is aan de gemeenten zelf om te bepalen welke bevoegdheden behouden
blijven voor de individuele gemeenteraden. Dit wordt in de gemeenschappelijke
regeling of in de bestuursovereenkomst die zij kunnen aangaan geregeld. Voor
elk samenwerkingsverband kan de bevoegdheid voor het vaststellen van verordeningen
daarom anders geregeld zijn. Het is mogelijk om op grond van de Wgr alle taken
en bevoegdheden voor de uitvoering van de Wet werk en bijstand
(WWB) over te dragen aan een samenwerkingsverband in de vorm van een openbaar
lichaam. In dat geval kan ook het vaststellen van verordeningen aan een dergelijk
openbaar lichaam worden opgedragen. Waar samenwerkingsverbanden in de vorm
van zo'n openbaar lichaam bestaan blijken de betrokken gemeenten daar veelal
voor te kiezen.19Indien aan de Wgr-sociale dienst het budget met het
werk- en het inkomensdeel rechtstreeks door het ministerie wordt betaald zijn
dan de uitvoeringskosten voor de bijzondere bijstand in dat bedrag in begrepen?Nee. Als gemeenten gaan samenwerken in de vorm van een Openbaar Lichaam
op grond van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen waaraan integrale overdracht
van bevoegdheden en verantwoordelijkheden heeft plaatsgevonden, wordt deze
instantie door SZW aangemerkt als de instantie die het inkomensdeel (en eventueel
ook het werkdeel) van de WWB voor de deelnemende gemeenten uitvoert. In dat
geval wordt het budget voor het inkomensdeel (en eventueel het werkdeel) rechtstreeks
door het ministerie betaald aan het (door SZW erkende) samenwerkingsverband.
De uitvoeringskosten worden echter gefinancierd uit het gemeentefonds, evenals
de uitgaven voor de bijzondere bijstand. De middelen uit het gemeentefonds
worden niet toegekend aan deze (door SZW erkende) samenwerkingsverbanden,
maar aan de individuele gemeenten. De samenwerkende gemeenten kunnen op eigen
initiatief onderling afspraken maken of zij deze middelen ook willen onderbrengen
bij het samenwerkingsverband.Vragen VVD-fractie20Het definitieve budget voor de bijstand voor 2004 wordt
in september aanstaande vastgesteld op basis van de laatste inzichten van
het CPB. Sommige gemeenten houden er nu al rekening mee dat het budget in
september naar beneden wordt bijgesteld.Met hoeveel verwacht de regering dat het definitieve
budget in september wordt bijgesteld?In september vindt de definitieve budgetvaststelling 2004 plaats. Daarbij
worden behalve de geactualiseerde cijfers over de macro-economische ontwikkeling
en de meerjarige doorwerking van de definitieve realisatiecijfers 2003 ook
de gevolgen van wijzigingen van rijksbeleid betrokken. Op grond van de meest
recente inzichten (CEP 2004) is de verwachting dat de neerwaartse bijstelling
op grond van de macro-economische ontwikkeling en de meerjarige doorwerking
van de realisatiecijfers 2003 circa € 400 miljoen kan bedragen.
Het definitieve budget 2004 wordt vastgesteld op basis van de MEV 2005 en
wordt bekend gemaakt op Prinsjesdag 2004. Het bedrag van circa € 400
mln. kan dus nog worden gewijzigd.In de verzamelbrief van april zal onder meer het volgende worden opgenomen:«Het macrobudget 2004 voor het I-deel wordt, zoals wettelijk is
bepaald, twee keer vastgesteld. Op Prinsjesdag 2003 is een voorlopig budget
vastgesteld. Dit is gebaseerd op de Macro-economische verkenning (MEV) voor
2004. Het geschatte macrobudget is gebaseerd op het aantal bijstandsuitkeringen
in de eerste maanden van 2003, de raming van het effect van de conjunctuur
op het aantal uitkeringen in 2004 en de gevolgen van rijksbeleid voor het
jaar 2004. Dit budget is in oktober 2003 bekend gemaakt. Ik ben mij ervan bewust dat maart 2004 geen formeel bijstellingsmoment
is voor het macrobudget. De procedureregels voorzien in een definitieve vaststelling
in september 2004. Ik zie het echter als mijn taak om u tijdig over de nieuwe
inzichten te informeren. Dat stelt u in staat om de door uzelf verwachte bijstandsuitgaven
op hun juiste waarde te schatten. De definitieve vaststelling gebeurt in september
a.s. op basis van de MEV 2005 die op Prinsjesdag verschijnt. Pas dan is duidelijk
wat het gezamenlijke effect is van de werkelijke realisatie van het jaar 2003,
de gewijzigde inzichten in de conjuncturele ontwikkeling en de gevolgen van
rijksbeleid in 2004. Een eerste aanwijzing voor de bijstelling die in de MEV
zal worden opgenomen is het Centraal Economisch Plan (CEP) 2004, dat op 7 april
in zijn geheel zal verschijnen.Op basis van de huidige inzichten wordt het aantal bijstandsuitkeringen
voor 2004 lager ingeschat dan in 2003 werd gedacht. Dit komt omdat er in 2003
minder mensen dan verwacht een beroep hebben gedaan op een uitkering (18 000
minder dan geraamd in de ontwerpbegroting 2004) en omdat de economie in 2004
minder verslechtert dan aanvankelijk gedacht (in de nieuwe raming is de werkloze
beroepsbevolking 25 000 lager dan vorig jaar werd verwacht). Daarnaast
heeft het CPB geconstateerd dat de huidige ramingsmethodiek leidt tot een
overschatting van de doorwerking van de raming van de werkloze beroepsbevolking
naar het bijstandsvolume. Daarom hanteert het CPB voor de nieuwe raming 2004
een verbeterde ramingsregel. Overigens zou, volgens het CPB, ook zonder actualisering
van de ramingsregel de raming van 2004 in dezelfde orde van grootte zijn aangepast
vanwege de overschatting in het recente verleden met de oude ramingsregel.
De nieuwe ramingsregel van het CPB leidt naar verwachting tot een stabielere
raming van het bijstandsvolume.Als gevolg van bovenstaande wordt een minder sterke stijging van het bijstandsvolume
in 2004 wordt verwacht dan bij de ontwerpbegroting 2004 is geraamd. Als deze
ontwikkelingen doorvertaald worden naar het macrobudget voor 2004 dan komt
dat neer op een verlaging van ongeveer € 400 miljoen (8% van het
budget). Ik realiseer me dat een verlaging met bijna € 400 miljoen
een omvangrijke bijstelling zou betekenen.Bij het bovenstaande wordt nog het volgende opgemerkt: De thans geraamde
verlaging van het macrobudget staat los van de vooraf ingeboekte besparingseffecten
van de invoering van de WWB van 150 miljoen euro voor 2004, 50 miljoen euro
voor 2005 en 50 miljoen euro voor 2006. Deze bedragen zijn reeds verwerkt
in de reeks «Stand ontwerpbegroting». De realisaties in de eerste
maanden van 2004 spelen bij deze raming overigens geen enkele rol. Dat wil
zeggen dat de werkelijke gemeentelijke inspanningen sinds de invoering van
de WWB niet van invloed zijn op de bijgestelde cijfers voor 2004. De gerealiseerde
prestaties in 2004 spelen pas een rol bij de bepaling van het macrobudget
2005.»21Zijn alle gemeenten zich er voldoende van bewust dat
het budget mogelijk neerwaarts wordt bijgesteld (rekenen zij zich niet rijk)?Gemeenten zijn hierover bij de toekenningsbeschikking geïnformeerd,
evenals op de door SZW georganiseerde gemeentedagen in het najaar 2003. Bij
de verzamelbrief van 27 februari jl. zijn zij nogmaals gewezen op deze
mogelijkheid. Ook in het kader van de implementatie WWB is hieraan aandacht
besteed, onder andere in de publicaties «Risicomodel
Financiën Good Practice Gemeenten» en «Bijstand die beter werkt; Meer armslag voor gemeenten door volledige
budgettering in de Wet Werk en Bijstand». Met de VNG worden
thans afspraken gemaakt om met gemeenten tijdig en open te communiceren over
de aanpassing van het macrobudget. Gemeenten zijn geïnformeerd via de
verzamelbrief van februari en het gemeenteloket. Ook in de verzamelbrief
van april zal hieraan nogmaals aandacht worden gegeven.22Op welke wijze faciliteert de regering de gemeenten,
zodat zij zelf een inschatting kunnen maken van het definitieve budget?Met de VNG is overleg gevoerd over de wijze waarop gemeenten zo tijdig
mogelijk over mogelijke wijzigingen van het macrobudget kunnen worden geïnformeerd.
Het voornemen is om hier dit jaar rond het verschijnen van het Centraal Economisch
Plan (7 april 2004) aandacht aan te besteden. Oogmerk is om zo veel mogelijk
transparantie te betrachten, zodat gemeenten in voldoende mate kunnen bijsturen.
In de Verzamelbrief van april zal ik nadere informatie over de bijstelling
van het macrobudget WWB 2004 gegeven (zie vraag 20).23Met hoeveel (procent en Euro) werden de totale uitgavenramingen
voor de bijstand in de afgelopen jaren in de Rijksbegroting in september (ten
opzichte van de miljoenennota) bijgesteld? Kan op basis daarvan een indicatie
worden gegeven van de bijstelling die in september kan worden verwacht?Over de afwijking tussen de raming in september van het jaar voorafgaand
aan het begrotingsjaar en de raming in september van het lopende begrotingsjaar
heeft de regering uw Kamer eerder geïnformeerd bij de nota naar aanleiding
van het verslag WWB. Meer precieze informatie is weergegeven in tabel 1 t/m
3.Achtereenvolgens worden voor de begrotingsjaren 2001 t/m 2003 de ramingsbijstellingen
van het Wfa-budget en het Wfa-declaratiedeel gegeven. Daarnaast worden in
de tabellen ook de bijstellingen in de raming van het aantal Abw-uitkeringen
aan thuiswonenden jonger dan 65 jaar gegeven. Bijstellingen op grond van gewijzigde
conjuncturele inzichten komen primair in dit volumecijfer tot uitdrukking.Uit alle tabellen blijkt dat de uitgavenraming en de Wfa-budgetten (Wfa=
Wet financiering Abw c.s.) gedurende het jaar naar boven zijn bijgesteld,
terwijl de volumeraming naar beneden is bijgesteld. Dat heeft te maken met
de loon-/prijsbijstelling die gedurende het jaar in de uitgavenraming wordt
verwerkt. Als deze bijstelling niet zou worden meegenomen zou bij de uitgavenraming
in het Wfa-declaratiedeel in alle jaren sprake zijn van een neerwaartse bijstelling
in de orde van grootte van de bijstelling het aantal Abw-uitkeringen. De Wfa-budgetten
zouden in dat geval niet aangepast zijn ten opzichte van de ramingen in de
respectievelijke ontwerpbegrotingen, omdat onder de Wfa-systematiek geen neerwaartse
bijstellingen mogelijk waren. Tabel 1: Begrotingsjaar 2001  Wfa declaratiedeel* (x € 1 mln)Wfa budget (x € 1 mln)Aantal Abw uitkeringen aan thuiswonenden jonger dan
65 jaar (x 1000)Raming stand ontwerpbegroting 2001 (september 2000)2 984,2994,6340 Raming stand ontwerpbegroting 2002 (september 2001)3 031,31 088,3326 Bijstelling in € en %+ 47,1 / + 2%+ 93,7 / + 9%– 14
/ – 4%Tabel 2: Begrotingsjaar 2002  Wfa declaratiedeel* (x € 1 mln)Wfa budget (x € 1 mln)Aantal Abw uitkeringen aan thuiswonenden jonger dan
65 jaar (x 1000)Raming stand ontwerpbegroting 2002 (september 2001)3 116,31 048,6336 Raming stand ontwerpbegroting 2003 (september 2002)3 175,31 107,5325 Bijstelling in € en %+ 59,0 / + 2%+ 58,9 / + 6%– 11
/ – 3%Tabel 3: Begrotingsjaar 2003  Wfa declaratiedeel*Wfa budgetAantal Abw
uitkeringen aan thuiswonenden jonger dan 65 jaar (x 1000) Raming stand ontwerpbegroting 2003 (september 2002)3 511,21 194,2365Raming stand ontwerpbegroting 2004 (september 2003)3 520,11 239,5346 Bijstelling in € en %+ 8,9 / + 0%+ 45,3
/ + 4%– 19 /– 5%* De bedragen onder «Wfa declaratiedeel» hebben alleen betrekking
op de categorie bijstandsuitgaven die via het Wfa voor 25% gebudgetteerd werden
en wijken daarom enigszins af van de bedragen onder «Declaratiedeel
Abw, Ioaw, Ioaz» in de SZW-begrotingOverigens kunnen aan deze gegevens geen conclusies worden ontleend ten
aanzien van bijstellingen.29, 30 en 31De WWB kent geen terugvorderinggrond voor het terugvorderen
van trajectkosten. Dat zou echter wel wenselijk zijn. De vraag is of de gemeente
mogelijkheden heeft (naast het tijdelijk verlagen van de uitkering) om (een
gedeelte) van de kosten die gemaakt worden voor een reïntegratietraject
van de klant terug te vorderen als deze niet deelneemt aan het traject of
anderszins verwijtbaar gedrag vertoond waardoor het traject niet tot een goed
einde komt en de klant niet uitstroomt.Is er bij een trajectovereenkomst sprake van toepasselijkheid
van burgerlijk recht en moet de gemeente dan ook naar de civiele rechter als
klant niet mee wil werken aan terugbetaling van de gemaakte kosten?In de gemeente Rotterdam is in de Reïntegratieverordening,
waarin het toekennen van voorzieningen is geregeld, ook de terugvordering
vormgegeven. Kunnen gemeenten aldus de rechtsgrond voor (bestuursrechtelijke)
terugvordering vastleggen? Is dat in rechte voldoende?De eigen verantwoordelijkheid van de bijstandsgerechtigde voor het realiseren
van een zelfstandige bestaansvoorziening heeft in de WWB een sterk accent
gekregen. Dit accent wordt in de wet ondersteund door uit te gaan van een
aanpak die gericht is op wederkerigheid. Tegenover de inspanningen van de
gemeente om waar nodig een traject in te zetten, behoort een inspanning van
de werkzoekende om dit traject af te ronden en ook daadwerkelijk algemeen
geaccepteerd werk te accepteren. De gemeente concretiseert bovengenoemd uitgangspunt
verder in een gemeentelijke verordening met regels met betrekking tot het
verlagen van de bijstand als de aan de bijstand verbonden voorwaarden onvoldoende
worden nageleefd. Deze in de Wet voorgeschreven verordening biedt gemeenten
veel ruimte voor verdere verfijning en het vaststellen van eigen regels. Belangrijk
is dat op deze wijze de mogelijkheid ontstaat voor het voeren van een effectieve
lik op stuk aanpak.De WWB kent echter naast het verlagen van de uitkering geen grond voor
het terugvorderen van de trajectkosten. Met een effectieve en doeltreffende
verlaging van de uitkering kan de gemeente immers materieel hetzelfde bereiken
als met een terugvordering van de trajectkosten.De trajectovereenkomst is in beginsel een publiek rechtelijke overeenkomst.
Naleving van de aan deze overeenkomst verbonden voorwaarden wordt afgedwongen
door middel van het bestuursrecht. Door middel van de WWB wordt gewaarborgd
dat de gemeente over voldoende instrumenten beschikt om de handhaving van
deze voorwaarden te effectueren.32De gemeenten leggen in het verslag over de uitvoering
(Vodu) verantwoording af aan het Ministerie. Het Vodu is beperkter van omvang
dan onder de regelgeving tot 2004. De rechtmatigheidseisen zijn echter strenger
(de norm voor de Abw was 5% en is nu (onder de WWB) 1%). De uitvoeringsvoorschriften
(zoals geformuleerd in de Regeling Administratieve Uitvoeringsvoorschriften
(RAU)) zijn vervallen. De gemeenten zijn nu zelf verantwoordelijk voor het
opstellen van de interne controle. Een belangrijke doelstelling van de WWB
is de vermindering van de administratieve lastendruk voor sociale diensten.
Verschillende sociale diensten verwachten echter dat de administratieve lasten
alleen maar zullen toe- in plaats van afnemen. In het tijdschrift Bestuursmiddelen
van 4 november 2003 (nummer 9), concluderen accountants van Deloitte
dat de werkzaamheden om te komen tot een verantwoording «eerder toe
dan af zullen nemen».Kan de regering onderbouwen waarom zij verwacht dat
de administratieve lasten onder de WWB zullen afnemen, terwijl de auteurs
van het hiervoor genoemde artikel de communicatie van de regering over de
verlichting van de administratieve lasten op basis van de huidige stukken
voorbarig lijkt?Voor de beantwoording van deze vraag is het van belang het door het gemeentebestuur
op te stellen verslag over de uitvoering en het onderzoek en de rapportage
door de accountant van elkaar te onderscheiden.Via het verslag over de uitvoering legt het college verantwoording af
aan de Minister van SZW over de rechtmatige uitvoering van de wet. Onder de
Abw gold per aspect een foutentolerantie van 5% of 15% van het aantal
relevante waarnemingen. Werd op één aspect de foutentolerantie
overschreden, dan volgde een financiële maatregel ter hoogte van het
financieel beslag ervan. De verantwoording over de uitvoering van de WWB is
voor de gemeente eenvoudiger.In de eerste plaats leidt de vergaande deregulering tot minder verantwoording.
Waar immers de norm is geschrapt, vervalt de verantwoording over de naleving
daarvan. In het verlengde hiervan geldt, ten tweede, dat de gemeente
zich door het intrekken van de Abw,WIW en het Besluit ID banen niet meer over
drie regelingen afzonderlijk behoeft te verantwoorden maar uitsluitend over
de WWB. In de derde plaats behoeft het college zich niet meer over afzonderlijke
aspecten van de uitvoering te verantwoorden, maar over de rechtmatige uitvoering
van de wet in haar totaliteit. Hierbij geldt een foutentolerantie (ook wel
aangeduid als goedkeuringstolerantie) van 1% van de relevante uitgaven en
relevante ontvangsten. Indien de gemeente deze norm niet overschrijdt, kan
het college volstaan met de mededeling dat de wet rechtmatig wordt uitgevoerd.
Alleen wanneer de gemeente de norm overschrijdt moet het college de tekortkomingen
nader duiden. Deze vereenvoudiging leidt voor gemeenten tot minder administratieve
last als gevolg van SZW-regelgeving. Dit geldt ook voor de verantwoording
over de uitvoering van de IOAW, IOAZ en Bbz 2004, doordat de verantwoording
over de uitvoering van deze wetten naar analogie van de WWB is ingericht.
De administratieve last die gepaard gaat met de verantwoording van het college
aan de Raad, wordt door gemeenten zelf bepaald en wordt niet beïnvloed
door SZW-regelgeving. Over dit onderwerp organiseren VNG en Divosa op korte
termijn een overleg met de gemeentelijke accountants.Op grond van artikel 77 WWB moet het verslag over de uitvoering voorzien
zijn van een verklaring van de accountant omtrent de getrouwheid van de verstrekte
gegevens en de rechtmatigheid van de uitvoering van de wet. Voor het accountantsonderzoek
en de accountantsverklaring zijn regels opgesteld in de vorm van het «Controle-
en rapportageprotocol WWB 2004» (aan de Tweede Kamer toegezonden bij
brief van 23 oktober 2003, SOZA-03-712). Ten opzichte van 2003 en voorgaande
jaren is de goedkeuringstolerantie ten aanzien van het inkomensdeel aangescherpt.
Die was tot 2004 5% van de uitgaven en die is vanaf 2004 1% van de som
van de uitgaven en ontvangsten. Ten aanzien van het werkdeel is geen sprake
van aanscherping van de rechtmatigheidsnorm, omdat de controle- en rapportageprotocollen
WIW en Besluit ID-banen al een goedkeuringstolerantie van 1% bevatten. De
wijziging van de goedkeuringstolerantie ten aanzien van het inkomensdeel vereist
iets meer diepgang in de controle. Gezien de grote hoeveelheid geld die met
de uitvoering van de WWB is gemoeid (ca € 6,6 miljard, exclusief
uitvoeringskosten en bijzondere bijstand), vind ik de hantering van 1% voor
de gehele wet noodzakelijk. Naar mijn overtuiging is dit percentage verantwoord,
mede omdat het overeenkomt met de rechtmatigheidsnormen die bijvoorbeeld gelden
in het kader van de jaarrekening van de gemeente en de verantwoording van
de Minister SZW aan het parlement.De ontwikkelingen aangaande het verslag over de uitvoering en het accountantsprotocol
overziende, is naar mijn oordeel per saldo sprake van een administratieve
lastenverlichting voor gemeenten als gevolg van SZW-regelgeving.33 en 34Op welke wijze wordt gemeten of de eisen van de regering
daadwerkelijk leiden tot minder administratieve lasten? Waar liggen de grenzen
voor gemeenten om te komen tot een eigen interne controle?Zijn de gemeenten verplicht om een controleplan op
te stellen?Op grond van het amendement van lid Weekers (Kamerstukken II, 2002–2003,
28 870, nr. 45) is in artikel 78 WWB opgenomen dat de Minister van SZW
een beleidsplan opstelt dat het kader biedt waarbinnen hij de inlichtingen
aan de gemeente vraagt. Blijkens de toelichting op dit amendement dient in
het beleidsplan ook aandacht besteed te worden aan de administratieve lastendruk
die de informatievraag van de Minister richting gemeenten met zich mee brengt.
In het kader van het «Beleidsplan Informatieuitvraag SZW» zal,
in overleg met experts op het gebied van administratieve lasten,
worden nagegaan of, en zo ja, op welke wijze kan worden bijgehouden hoe de
administratieve lastendruk als gevolg van de derapportage zich ontwikkelt.De WWB bevat geen voorschriften inzake de gemeentelijke interne controle;
zij schrijft het niet voor en stelt er ook geen grenzen aan. Gemeenten geven
hun interne controle(functie) doorgaans een plek in de financiële- en
controleverordening op grond van de Gemeentewet. Artikel 212 van deze wet
vergt dat de gemeenteraad een verordening vaststelt over het financieel beleid,
het financieel beheer en de financiële organisatie.De WWB bevat geen voorschriften omtrent de gemeentelijke interne controle.
Op welke wijze invulling wordt gegeven aan de, in het antwoord op de vorige
vraag, genoemde verplichting ex artikel 212 Gemeentewet, staat eveneens ter
beoordeling van de gemeente.35Op welke manier toetst de accountant de rechtmatigheid
als er in de betreffende gemeente geen controleplan aanwezig is? Moet de accountant
zich beperken tot de controle op de beheersregels die de gemeente zelf heeft
opgesteld of kan de accountant ook eisen stellen ten aanzien van de beheersregels?In de toelichting op artikel 76 WWB komt naar voren dat het college zich
zowel tegenover de Minister van SZW moet verantwoorden als tegenover de gemeenteraad.
De verantwoording aan de Minister van SZW geschiedt via het verslag over de
uitvoering (artikel 77 WWB) en de verantwoording aan de gemeenteraad geschiedt
via de jaarrekening en het jaarverslag (artikel 197 Gemeentewet). Voor beide
verantwoordingen geldt dat het college een accountantsverklaring moet bijvoegen.
Voorschriften met betrekking tot de activiteiten van de accountant ter zake
zijn opgenomen in het «Controle- en rapportageprotocol WWB 2004»
respectievelijk het «Besluit accountantscontrole provincies en gemeenten»
(Stb. 2003, nr. 362) en de door de gemeenteraad vastgestelde verordening
op grond van artikel 213 van de Gemeentewet. In het «Controle- en rapportageprotocol
WWB 2004» is aangegeven dat het onderzoek van de accountant betrekking
heeft op de getrouwheid van de verantwoordingsinformatie van het college en
op de rechtmatige wetsuitvoering. Met betrekking tot de verantwoording aan
de gemeenteraad dient de accountant – blijkens artikel 213, vierde lid,
van de Gemeentewet – in zijn verslag van bevindingen in ieder geval
te rapporteren over de vraag of de inrichting van het financiële beheer
en van de financiële organisatie een getrouwe en rechtmatige verantwoording
mogelijk maken en over onrechtmatigheden in de jaarrekening. Hoewel de controle-activiteiten
van de accountant voor beide verantwoordingen verschillen, geldt dat van rijkswege
geen regels zijn gesteld voor controletechnische zaken, die vanuit het vakgebied
van de accountant bekend behoren te zijn. Dit betekent onder meer dat het
«Controle- en rapportageprotocol WWB 2004» wel aangeeft wat het
onderwerp van het accountantsonderzoek is, maar geen regels bevat over de
wijze waarop de accountant zijn werkzaamheden moet uitvoeren.De accountant zal in de regel gebruik maken van het systeem van interne
controle. Indien de gemeente niet beschikt over een dergelijk systeem en/of
een controleplan, beïnvloedt dat de door de accountant uit te voeren
controle. In z'n algemeenheid geldt dat de accountant toetst of de door de
gemeente vastgestelde beheersregels voldoen aan de eis van ordelijk en controleerbaar
financieel beheer. Indien de beheersregels hieraan niet voldoen kan dit invloed
hebben op het oordeel van de accountant over de rechtmatigheid. De accountant
kan wel aanbevelingen doen om de processen te verbeteren maar hij kan ze niet
voorschrijven. 36In de Abw was geregeld dat gemeenten te veel ontvangen
bijstand met de lopende bijstandsuitkering konden verrekenen (art. 14f j°.
art. 87, tweede lid). In de WWB is deze mogelijkheid niet meer opgenomen.
Hierdoor zijn gemeenten verplicht om gebruik te maken van de verrekening uit
het Burgerlijk Wetboek. De regering heeft in de Eerste Kamer gezegd dat hetgeen
geregeld was in de Abw effectief hetzelfde was als de WWB met toepassing van
het Burgerlijk Wetboek.Het volgend probleem kan zich voordoen. Een deurwaarder
legt beslag op een uitkering, terwijl de gemeente een schuld (bijvoorbeeld
ontstaan door te veel (onrechtmatig) uitgekeerde uitkering in het verleden)
met de uitkering aan het verrekenen is. Er ontstaat dan mogelijk discussie
tussen de gemeente en de deurwaarder. Destijds is om deze reden het betreffende
artikel in de Abw opgenomen. Dergelijke discussies zouden eenvoudig te voorkomen
zijn als in de WWB hetzelfde wordt geregeld als destijds in de Abw. Tegen
het opnemen van de verrekening in de Abw is geen enkel juridisch bezwaar en
de gemeenten zijn hiermee zeer geholpen. Verrekening blijft dan zo eenvoudig
als het is.Aan de regering wordt gevraagd waarom de WWB terzake
niet wordt aangepast als de uitvoering hiermee geholpen is, terwijl er juridisch
geen bezwaar tegen zou zijn.Terugvordering op basis van de WWB is – afgezien van de omzetting
van een verplichting in een bevoegdheid – vrijwel identiek aan het terugvorderingsregime
onder de Abw. Dit geldt eveneens voor de gemeentelijke mogelijkheden tot terugvordering
en verrekening van te veel of ten onrechte verleende bijstand. Het gestelde
in artikel 14f Abw juncto artikel 87, tweede lid Abw is – voor zover
noodzakelijk voor terugvordering – overgenomen in paragraaf § 6.4
de WWB.Aan de hand van de gestelde casuïstiek acht het kabinet het onnodig
de WWB terzake aan te passen. Immers, de gemeente kan op grond van artikel
58, derde lid WWB ontvangen middelen in de voorafgaande drie maanden verrekenen
met de bijstand. Evenals onder de Abw maakt dit artikellid het mogelijk dat
gecumuleerde inkomsten die over een voorafgaande periode ineens zijn ontvangen
niet over één maar over ten hoogste drie daarop volgende maanden
direct met de bijstand kunnen worden verrekend zonder dat daarvoor een formele
actie tot terugvordering hoeft te worden gestart. Voorts is in artikel 127,
tweede lid van Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek bepaald dat een schuldenaar
(in casu de gemeente) de bevoegdheid heeft tot verrekening, wanneer hij een
prestatie te vorderen heeft die beantwoordt aan zijn schuld jegens dezelfde
wederpartij (in casu de bijstandsgerechtigde) en hij bevoegd is zowel tot
betaling van de schuld als tot het afdwingen van de betaling van de vordering.
Indien de deurwaarder uit genoemde casus een verzoek doet tot beslaglegging
op de uitkering van de bijstandgerechtigde kan de gemeente, die overeenkomstig
bovenstaande bepalingen een openstaande bijstandsvordering verrekent, aangeven
dat een vordering ingevolge de WWB preferent is en volgt onmiddellijk na de
vorderingen in artikel 288 van Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek. Dit laatste
is neergelegd in artikel 60, vijfde lid WWB.Kortom, op grond van het bovenstaande blijkt dat verrekening in de WWB
in samenspel met het Burgerlijk Wetboek niet anders geregeld is dan onder
de Abw. In het kader van de eenvoud van regelgeving is er door de regering
bewust voor gekozen om in de WWB geen bevoegdheden voor gemeenten op te nemen
die volgen uit hoofde van andere regelgeving.37Heeft de regering een beeld hoe gemeenten omgaan met
de sollicitatieplicht voor bijstandsmoeders. In hoeverre wordt
gebrek aan kinderopvang– door gebrek aan bereidheid om daarop beleid
te voeren – gebruikt als excuus om het oude categoriale vrijstellingsbeleid
voort te zetten?Het kabinet hecht veel waarde aan de activering en uitstroom van alleenstaande
ouders met een bijstandsuitkering. Gemeenten worden om deze reden geregeld
geïnformeerd over de voor de arbeidsinschakeling van deze groep relevante
uitgangspunten van de WWB. De gemeenteraad is verantwoordelijk voor het toezicht
op de naleving van deze uitgangspunten.Naast de implementatie van de WWB gaat op dit moment veel aandacht uit
naar de implementatie van het wetsvoorstel basisvoorziening kinderopvang (Wbk)
die naar verwachting op 1 januari 2005 inwerking treedt. De Wbk zal de
werking van de WWB goed kunnen ondersteunen. Door middel van pilots wordt
in diverse gemeenten thans al ervaring opgedaan met de uitgangspunten en werkwijzen
zoals die volgen uit de Wbk, en de specifieke consequenties van deze wet voor
alleenstaande ouders in de bijstand. Vanzelfsprekend worden de resultaten
van deze pilots zoveel mogelijk onder gemeenten verspreid.XNoot1Samenstelling:Leden: Noorman-den Uyl (PvdA), Bakker (D66), De Vries (VVD), De Wit (SP),
Van Gent (GL), Verburg (CDA), Hamer (PvdA), Voorzitter, Bussemaker (PvdA),
Vendrik (GL), Mosterd (CDA), Smits (PvdA), Örgü (VVD), Weekers (VVD),
Rambocus (CDA), De Ruiter (SP), Ferrier (CDA), Ondervoorzitter, Huizinga-Heringa
(CU), Bruls (CDA), Varela (LPF), Eski (CDA), Koomen (CDA), Aptroot (VVD),
Smeets (PvdA), Douma (PvdA), Stuurman (PvdA), Kraneveldt (LPF) en Hirsi Ali
(VVD).Plv. leden: Depla (PvdA), Dittrich (D66), Blok (VVD), Kant (SP), Halsema
(GL), Smilde (CDA), Verbeet (PvdA), Timmer (PvdA), Tonkens (GL), Omtzigt (CDA),
Adelmund (PvdA), Van Miltenburg (VVD), Visser (VVD), Algra (CDA), Vacature
(algemeen), Vietsch (CDA), Van der Vlies (SGP), Hessels (CDA), Hermans (LPF),
Van Oerle-van der Horst (CDA), Van Dijk (CDA), Van Egerschot (VVD), Van Dijken
(PvdA), Blom (PvdA), Kalsbeek (PvdA), Van As (LPF), Schippers (VVD).XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004, Handelingen 46-p. 3165. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28870-105.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl