Industrie- en dienstenbeleid; Verslag algemeen overleg op 13 december 2001
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26628, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

15-01-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

26628 nr. 5

10-01-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de staatssecretarisNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26628Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 46 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 628Industrie- en dienstenbeleidnr. 5VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 10 januari 2002De vaste commissie voor Economische Zaken1
heeft op 13 december 2001 overleg gevoerd met staatssecretaris Ybema
van Economische Zaken over:– AWT-advies nr. 46 Handelen met kennis,
universitair octrooibeleid omwille van kennisbenutting (EZ-01-389);– vragen van de commissie over illegale
software in Nederland (EZ-01-381, EZ-01-557);– rapportage Het universitair octrooibeleid
(26 628, nr. 4);– strategische beleidsvisie IE en innovatie
(EZ-01-430);– Intellectuele eigendom en Innovatie
(EZ-01-681).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Udo (VVD) sluit zich aan bij de opmerking
van de Amerikaanse hoogleraar Michael Porter dat Nederland achterblijft op
het gebied van onderzoek en ontwikkeling. Voor startende bedrijven en het
MKB kunnen de hoge kosten van een octrooi en de verwerving van een licentie
op een bestaand octrooi een probleem vormen. In september 1998 is met de motie-Udo
kamerbreed verzocht een actieplan op te stellen om de octrooiachterstand van
het MKB in te halen. Er is weliswaar onderzoek aangekondigd, maar het is al
bekend dat het MKB deze problemen heeft, zodat er meteen een actieplan gemaakt
had kunnen worden.Het gemeenschapsoctrooi dat het kabinet wil invoeren, moet aan allerlei
kwaliteitseisen voldoen. Hierbij is het talenregime het grootste probleem.
Een meertalige opzet maakt dit octrooi heel duur, terwijl het concurrerend
zou moeten zijn met de Verenigde Staten en Japan. De heer Udo pleit voor één
taal, te weten het Engels, omdat deze taal veel wordt gebruikt binnen de Europese
Unie en omdat het octrooi goedkoop en toegankelijk moet zijn. Hoe groot is
de kans dat er een goed functionerend gemeenschapsoctrooi komt?Uit de evaluatie van de Rijksoctrooiwet 1995 blijkt dat er geen reden
is voor tevredenheid, omdat Nederland internationaal gezien geen goede positie
inneemt, hoewel de grote bedrijven veel octrooi hebben aangevraagd. Het MKB
maakt een groot deel uit van het Nederlands bedrijfsleven en is vaak innovatief.
Een veel gehoorde klacht is dat de kosten van het instandhouden
van een octrooi te hoog zijn en dat de toegankelijkheid ervan te wensen overlaat.Het kabinet constateert dat diepgaand onderzoek nodig is om de voor- en
nadelen van het softwareoctrooi te analyseren, terwijl de traditionele octrooivereisten
in de tussentijd worden gehandhaafd. In de Verenigde Staten hebben te soepele
normen geleid tot belemmeringen voor innovatie. Het verstrekken van een licentie
bij software lijkt de heer Udo de beste oplossing.Het concurrentievermogen van de EU op het gebied van nieuwe technologie
moet worden versterkt. Nederland moet de uitdaging oppakken van een dynamische
kenniseconomie om de welvaartsgroei te kunnen handhaven. Per gewerkt uur moeten
er meer producten en diensten worden geleverd door nieuwe werkwijzen en technologieën,
waarvoor op een efficiënte wijze en tegen redelijke kosten octrooi wordt
verleend.Het onderzoek bij de Nederlandse universiteiten voldoet aan hoge normen,
maar de resultaten hiervan worden te weinig omgezet in octrooien. De heer
Udo is van mening dat de opbrengst van octrooien niet ten goede moet komen
aan de subsidieverlener, omdat daarvan geen prikkel uitgaat voor individuele
onderzoekers of wetenschappelijke instellingen. Door het individueel belonen
van onderzoekers in de vorm van loon naar prestatie kunnen onderzoek, uitvindingen
en innovaties worden gestimuleerd.De B&A-groep concludeert ook dat de aansturing binnen de Nederlandse
kennisinstellingen tekortschiet, omdat er geen bonussen zijn voor onderzoekers
en deskundigen. In Engeland is het ambtenarenreglement aangepast, zodat onderzoekers
kunnen delen in de verwachte opbrengst van een octrooi in de vorm van aandelen,
opties, royalties en dergelijke. De B&A-groep heeft als mogelijkheden
voor verbetering genoemd: het verkopen van kennis aan startende ondernemingen
of van octrooiaanvragen aan bedrijven met inschakeling van bemiddelingsorganisaties,
het benadrukken van de wetenschappelijke prestatie van een octrooi en samenwerking
van kennisinstellingen met bedrijven.Een ander knelpunt bij de universiteiten is dat veel onderzoek nog niet
geschikt is voor toepassing door het bedrijfsleven. De heer Udo stemt in met
de doelstelling om de commerciële of industriële toepassing van
publiek gefinancierde kennis te bevorderen. Hij is van mening dat de kloof
met het bedrijfsleven niet wordt gedicht door een betere samenwerking tussen
de kennisinstellingen, zoals het kabinet voorstelt, maar dat er een samenwerkingsverband
moet zijn tussen universiteiten en bedrijfsleven.De AWT is van mening dat de octrooien door de bedrijven moeten worden
aangevraagd. Het aanvragen van commercieel interessante octrooien is geen
doel op zich, omdat innovatie ook op andere manieren gestalte kan krijgen.
De heer Udo is van mening dat dit wel een doel van de universiteit mag zijn.
Als de universiteiten samenwerken met bedrijven, kunnen zij afspraken maken
over de opbrengst van octrooien. De octrooien kunnen worden verkocht aan bedrijven
of in de markt worden gezet door de universiteit. De universiteit neemt de
beslissing of een individuele onderzoeker een octrooi op naam krijgt en welke
beloning er tegenover staat. De heer Udo vraagt de staatssecretaris om voorbeelden
te noemen van universiteiten die met succes octrooi hebben aangevraagd.Mevrouw Hamer (PvdA) is van mening dat het
octrooibeleid misschien niet het geëigende instrument is om innovatie
te bevorderen in de kenniseconomie. Er wordt op voorhand van uitgegaan dat
de universiteiten hierin tekortschieten, maar soms is het bedrijfsleven niet
voldoende actief bij het zoeken naar toepasbare innovatieve kennis. Het ministerie
van Economische Zaken zou hierbij stimulerend moeten optreden.Er wordt nog gezocht naar een goede uitwerking van het octrooibeleid.
De staatssecretaris heeft zich positief opgesteld tegenover het gemeenschapsoctrooi,
maar niet tegen elke prijs. De Rijksoctrooiwet 1995 kan worden gehandhaafd
onder gelijktijdige ontwikkeling van het gemeenschapsoctrooi. Het is nog niet
duidelijk wat de inzet is bij het nationale debat over de bescherming van
kennis en de Europese horizon. Verschillende partijen hebben uiteenlopende
belangen bij octrooien, zodat er maatwerk moet worden geboden, bijvoorbeeld
voor het MKB. Afgezien van het gemeenschapsoctrooi kan het nodig zijn om de
wet te wijzigen om te zorgen dat deze specifieke belangen beter tot hun recht
komen.In de brief over illegale software zijn een aantal risico's genoemd.In een eerder debat heeft de PvdA-fractie de stelling ingenomen dat er
alleen octrooi kan worden verleend bij heel specifieke, nieuwe software. Op
welke termijn zijn de resultaten te verwachten van de onderzoeken die hiernaar
zijn gehouden?In de stukken wordt niet ingegaan op het bevorderen van onderzoek op hogescholen
dat toepasbaar is voor het bedrijfsleven. Er zijn interessante samenwerkingsprojecten
van bijna afgestudeerde hbo'ers met het MKB. Als er betere samenwerking is
tussen universiteiten en hogescholen, kunnen zij ook een brug slaan naar het
bedrijfsleven.Er worden al octrooien aangevraagd door universiteiten of door bedrijven
en universiteiten gezamenlijk. Volgens het AWT-advies zijn universiteiten
niet goed in staat om zich hier uitputtend mee bezig te houden, omdat zij
meer op onderzoek zijn gericht. De AWT heeft interessante aanbevelingen gedaan
voor verbetering van de samenwerking tussen universiteiten en bedrijfsleven.
In de brief van de staatssecretaris worden voorstellen gedaan om het universitair
octrooibeleid te stimuleren, zoals een landelijke helpdesk. Mevrouw Hamer
stemt in met enige ondersteuning op dit terrein. Zij vraagt of de staatssecretaris
de aanbevelingen van de AWT naast zich neerlegt of opvolgt.Een van de problemen bij het octrooibeleid is dat dit niet voor alle onderzoeksterreinen
geschikt is, bijvoorbeeld niet voor medisch onderzoek. Er kan ook een dilemma
ontstaan tussen openbaarheid van onderzoek en octrooiering. De AWT heeft samenwerking
met bedrijven genoemd als mogelijke oplossing hiervan. Een ander instrument
is om meer rekening te houden met maatschappelijke relevantie van onderzoek,
bijvoorbeeld door dit aspect te betrekken bij visitaties. Bij visitaties kan
worden bekeken of een universiteit een goed netwerk heeft gevormd met bedrijven
en maatschappelijke organisaties, zodat de maatschappelijke relevantie van
het onderzoek wordt bevorderd. Mevrouw Hamer vindt het jammer dat er geen
heldere beleidslijn wordt uitgestippeld voor het bevorderen van universitair
co-uitvinderschap.Innovatie is een belangrijk onderdeel van het wetenschapsbeleid. In de
notitie worden drie problemen genoemd: het tekort aan onderzoekers, onder
andere doordat het vrouwelijk potentieel te weinig wordt benut, te weinig
investeringen in onderzoek en ontwikkeling en ineffectief gebruik van kennis
in de technische en exacte vakken. Mevrouw Hamer is van mening dat er ook
iets moet worden gedaan aan cultuurverandering. Zij vraagt om een overkoepelende
visie op deze problemen, waarbij concrete oplossingen worden vermeld.Mevrouw Van der Hoeven (CDA) merkt op dat
Nederland niet vooroploopt op het gebied van octrooien, ondanks de ambitie
om kennisland te zijn. Er moet slagkracht worden ontwikkeld, zodat de beschikbare
kennis wordt toegepast en onderhouden. Uit de stukken blijkt nog geen sense
of urgency bij het ontwikkelen van beleid. Als de resultaten van onderzoek
worden omgezet in een octrooi, worden onderzoek en ontwikkeling beschermd,
maar ontstaat er ook een monopolie op de exploitatie ervan. De Rijksoctrooiwet
1995 voorziet wel in een behoefte, maar het internationale kader voor intellectueel
eigendom is in beweging. Mevrouw Van der Hoeven vraagt welke belemmeringen
voortvloeien uit de Rijksoctrooiwet. Als de innovatieve slagkracht van het
MKB wordt belemmerd door strategisch octrooieren, moet dit worden
aangepakt door een aanpassing van de wet. Nederland scoort laag wat betreft
het aantal octrooien per duizend R&D-werknemers of de octrooi-efficiëntie,
maar het aantal octrooien zegt niet alles. Belangrijker is wat men ermee doet.Bij het gemeenschapsoctrooi moet een afweging worden gemaakt tussen de
vertaalkosten en de problemen voor de talen waarin niet meer wordt vertaald.
Hierdoor kan namelijk een strategisch voordeel ontstaan voor degenen die Engels
als moedertaal hebben. In een eerdere discussie is geconcludeerd dat een beperkt
aantal talen de beste oplossing is. Een van de doelstellingen van het gemeenschapsoctrooi
is dat het concurrerend moet zijn met octrooien in de Verenigde Staten. De
interne markt van de Europese Unie wordt de komende vijftien jaar nog groter,
waarbij het gemeenschapsoctrooi een goede positie dient te krijgen. De regimes
van het Europees octrooi en het gemeenschapsoctrooi kunnen zich ontwikkelen
tot één octrooi. Zo niet, dan moeten de ontwikkelingen op verschillende
terreinen worden gevolgd: nationaal, binnen de Benelux, bij het Europees octrooi
en bij het gemeenschapsoctrooi. Kan Nederland zorgen dat er meer synergie
komt op dit terrein?Volgens de notitie krijgen de ethische aspecten van het octrooibeleid
meer aandacht, naast de economische en juridische. Bij de richtlijn over de
octrooieerbaarheid van biotechnologische uitvindingen is gebleken dat er in
Europa verschillende kaders zijn voor het toestaan van onderzoek, het verlenen
van octrooi en toestemming voor exploitatie.Bij het bezoek aan het EOB is destijds geconcludeerd dat business methods
niet octrooieerbaar zijn, en de folders zouden hieraan worden aangepast, maar
dat is opeens veranderd. De criteria om octrooi te verlenen houden in dat
er niet alleen sprake is van een technische verbetering, maar dat er echt
iets nieuws is uitgevonden. Dat criterium wordt hierbij wel heel soepel gehanteerd.
Er is altijd terughoudendheid geweest bij software, omdat het octrooieren
hiervan in de Verenigde Staten te ver is doorgeschoten. Dit moest in Europa
worden voorkomen, maar ook hierbij lijkt er sprake te zijn van een beleidswijziging.
Mevrouw Van der Hoeven vindt dat dit niet via de achterdeur mogelijk gemaakt
moet worden. Terzijde vraagt zij nadere informatie over de problemen bij de
nieuwe zetelovereenkomst voor het EOB.Er is geconstateerd dat 40% van de software die zakelijk wordt gebruikt
in Nederland, illegaal is, waardoor de software-industrie vorig jaar 30 mld
is misgelopen. De staatssecretaris gaat na of diepgaand onderzoek hiernaar
opportuun is. De problemen binnen Europa op het gebied van software en business
methods moeten gezamenlijk worden aangepakt.Het octrooieren door universiteiten leidt niet direct tot meer innovatie,
want er moet eerst een vertaalslag worden gemaakt. Als de kennisinstellingen
meer gezamenlijk optreden, bijvoorbeeld binnen de VSNU, kunnen zij beleid
ontwikkelen voor deze problemen, die zij in principe zelf moeten kunnen oplossen.In de discussie over dit onderwerp in 1998 heeft mevrouw Van der Hoeven
de mogelijkheid van royalties genoemd om de betrokkenheid van de individuele
onderzoeker te vergroten. Dit systeem wordt al toegepast in Nederland, maar
kan verbeterd worden. Het wordt niet genoemd als een onderdeel van het systeem
dat goed functioneert, zoals in Israël.Het is belangrijk dat de universiteiten een goed octrooibeleid voeren,
maar als dat niet gebeurt, moet de overheid zorgen voor aanvullend wettelijk
kader of faciliteiten bieden om de spin-off van onderzoek te bevorderen. Bij
sommige universiteiten zijn er science centra of bedrijvenparken, maar deze
worden vaak zelfstandige ondernemingen die niet vallen onder de universiteit.Volgens de AWT zijn universiteiten minder goed in staat om een octrooi
op te bouwen en te beschermen dan bedrijven. Het octrooi dient ter bescherming
van de investering en is het sluitstuk van het ontwikkelen van kennis. Het
moet niet zonder meer aan bedrijven worden gegeven, maar er moet
iets mee worden gedaan. De bedrijven zouden deze taak op een zodanige manier
op zich moeten nemen dat de universiteit er nog iets aan heeft. Het belangrijkste
is wat er gebeurt met een octrooidossier. Het kan worden uitgebaat door een
bedrijf of geruild met een andere universiteit of octrooidossierhouder om
gezamenlijk zaken te ontwikkelen. Hiervoor moeten al faciliteiten worden geboden
bij het onderzoek. Goede voorbeelden van licentieontwikkeling zijn de British
Technology Group of het Vlaams instituut voor biotechnologie. Mevrouw Van
der Hoeven vraagt of de staatssecretaris een dialoog op gang wil brengen met
de universiteiten over de bevordering van innovatie.Octrooien moeten niet in de ijskast verdwijnen, maar worden gebruikt,
waarbij openbaarheid en toegankelijkheid van kennis belangrijke aandachtspunten
zijn. Octrooiaanvragen vormen langdurige procedures waardoor publicaties kunnen
worden opgehouden, zodat de belangen van kennisontwikkeling en innovatie kunnen
botsen. De universiteiten moeten zich bezighouden met onderwijs en onderzoek
en niet met het exploiteren van uitvindingen voor nieuwe producten. De verantwoordelijkheid
van de universiteit houdt geleidelijk op en dan begint die van het bedrijf.
De overheid moet zorgen voor een goede aansluiting, zodat de kennis die wordt
ontwikkeld, onderdeel uitmaakt van de innovatieve kracht van het bedrijfsleven.De heer Van Walsem (D66) complimenteert de
AWT met de toegankelijkheid van het rapport. Er is een verschil van mening
tussen de AWT en het kabinet over het octrooibeleid van universiteiten, maar
dat wordt niet duidelijk uit de kabinetsreactie. De overdracht en het benutten
van kennis is een van de doelstellingen van een universiteit. De ontwikkeling
van kennis is volgens de AWT wel een kerntaak van de universiteit, maar niet
het beheren van de geldstromen die daaruit voortkomen. Er mag wel een financiële
prikkel zijn voor onderzoekers die hebben bijgedragen aan een octrooi dat
wordt aangevraagd door een universiteit.Bij de visitatiecommissies moet de economische en maatschappelijke relevantie
van onderzoek en van octrooien worden meegenomen. Als een octrooi neerslaat
bij de universiteit, kan daarvoor een redelijke vergoeding worden gevraagd.
De overheid moet stimuleren dat de kennis niet op de plank blijft liggen,
maar wordt gebruikt, bijvoorbeeld door een helpdesk of het registreren van
co-uitvinderschap. Verwijzingen in octrooien naar onderzoek kunnen ook een
bonus zijn voor onderzoekers. Het kabinetsbeleid om dit actief te stimuleren
is nog te weinig uitgewerkt.Een jaar geleden is er een conferentie geweest over octrooien op software,
waarbij het Nederlandse standpunt was dat het verbod afgeschaft moest worden.
De heer Van Walsem is hier geen voorstander van en wil dat er dan nadere regels
worden gesteld waaraan de octrooien moeten voldoen, zoals FENIT (Federatie
Nederlandse IT) heeft gedaan. Het beleid van het Europees octrooibureau is
dat stelselmatig octrooi wordt verleend op software, hoewel dat niet binnen
zijn domein ligt. In de notitie van het kabinet is ook sprake van het octrooieren
van business methods. Bij octrooien moet het gaan om technische, inventieve
vindingen. Als voor de hand liggende denkprocessen octrooieerbaar worden,
kan dat een belemmering vormen voor de innovatieve ontwikkeling van het MKB
en van de economie als geheel.Verder is onduidelijk of de richtlijn van de OESO of van de EU wordt gevolgd.
De heer Van Walsem is een voorstander van het laatste, waarbij hij instemt
met de voorkeur voor één taal of drie talen, als het niet anders
kan. Hij vraagt wanneer de Europese richtlijn te verwachten is.De strategische beleidsvisie lijkt de kant op te gaan van een gedifferentieerd
octrooistelsel. Volgens het TRIP's-verdrag is dit slechts onder bepaalde voorwaarden
toegestaan, maar het is nog niet duidelijk welke voorwaarden dit zijn. Het antwoord van de staatssecretarisDe staatssecretaris merkt op dat het intellectueel
eigendom steeds meer in de belangstelling staat en dat hierover enkele aantrekkelijk
vormgegeven rapporten zijn uitgekomen. Michael Porter heeft op de bijeenkomst
in de Ridderzaal een belangrijke bijdrage geleverd aan de discussie over het
vermogen van Nederland om kennis om te zetten in product- en procesinnovaties.
In de Verenigde Staten is de samenwerking tussen kennisinstellingen en het
bedrijfsleven goed ontwikkeld, maar Nederland scoort hierbij betrekkelijk
laag, hoewel sommige grote bedrijven wel veel doen aan onderzoek en ontwikkeling.
Er zijn fiscale faciliteiten, zoals de WBSO, om R&D te stimuleren. Daarnaast
moet de mentaliteit van de universiteiten in die zin veranderen dat zij zich
ervan bewust worden dat de samenleving profijt kan hebben van de kennis die
zij hebben. Het octrooieren van kennis is een manier om deze commercieel te
exploiteren. De verantwoordelijkheid voor dit kennisexploitatiebeleid ligt
primair bij de universiteit. Op initiatief van de staatssecretaris wordt door
de OECD een internationale studie verricht naar het octrooi- en licentiegedrag
van de publieke kennisinstellingen die in het najaar van 2002 wordt afgerond.
Op grond daarvan kan worden bekeken of er andere acties nodig zijn.In de Interne marktraad van 26 november is zes uur lang gesproken over
het gemeenschapsoctrooi. Het talenregime is het grootste struikelblok, omdat
landen zoals Portugal en Griekenland eisen dat alles ook in hun taal wordt
vertaald. Voor de praktische waarde van het gemeenschapsoctrooi zijn de kosten
van groot belang. Als het te duur is, wordt het niet gebruikt, zoals het systeem
dat in het akkoord van Luxemburg werd gehanteerd, waarbij alle talen konden
worden gebruikt en werden vertaald. Het moet een kwalitatief goed octrooisysteem
zijn dat concurrerend is met andere systemen, omdat het bedrijfsleven internationaal
opereert.In Lissabon is afgesproken dat er eind 2001 een gemeenschapsoctrooi zou
zijn, maar de resultaten van de voorbereiding voor de Top van Laken zijn niet
hoopgevend. Na de Interne marktraad van 26 november heeft het Belgisch
voorzitterschap een compromisvoorstel bedacht, waarbij Frans, Duits en Engels
zijn toegestaan, met een ruime vertaling van de documenten eromheen. Hierdoor
zou een octrooiaanvraag ongeveer f 20 000 kosten. Bij zulke hoge
kosten zal niemand een gemeenschapsoctrooi aanvragen. Als er maar één
taal wordt gevoerd, zijn er in ieder geval geen vertaalkosten.Bij het Europees octrooibureau zijn Frans, Duits en Engels toegestaan.
Landen die zich niet bij het protocol van Londen hebben aangesloten, kunnen
een vertaling vragen in hun eigen taal.Bij de ministeriële conferentie in Doha over de nieuwe handelsronde
is ook gesproken over octrooien. Het TRIP's-verdrag heeft betrekking op intellectueel
eigendom en handelsrelaties. Hieraan wordt een ruimere interpretatie gegeven.
Voor de arme landen is de toegang tot goedkope medicijnen tegen aids, malaria
en tuberculose het meest urgente probleem. Als licenties worden toegestaan
voor het produceren van medicijnen in derde landen die worden vervoerd naar
arme landen, moet worden voorkomen dat de dure licentie wordt omzeild, terwijl
de opbrengst ten goede komt aan de producenten in de rijke landen.Het intellectueel eigendom is lange tijd vooral gezien als een juridisch
probleem en pas onlangs in economisch-maatschappelijk perspectief. Het Europees
octrooibureau en het Bureau voor industriële eigendom moeten in de maatschappelijke
realiteit staan en meer aan PR doen, zodat de bedrijven op de hoogte zijn
van de kennis die bij hen aanwezig is. Het bredere belang van het versterken
van de innovatiekracht staat hierbij centraal. Het Bureau voor industriële
eigendom is bezig met de uitvoering van een projectplan voor het midden- en
kleinbedrijf dat vooral is gericht op octrooi-informatie. Hiervoor
is tot en met 2005 bijna 6 mln extra uitgetrokken. Syntens is erbij betrokken
om de voorlichting te versterken.De bedoeling van de aanpassing van de Rijksoctrooiwet 1995 is om de drempel
voor het midden- en kleinbedrijf om octrooi aan te vragen te verlagen, maar
het aantal octrooien is hierdoor niet significant toegenomen. Er zit veel
high tech bij het midden- en kleinbedrijf, waarvan de kennis kan worden benut
als er octrooien worden ontwikkeld. Om de knelpunten voor het MKB helder in
beeld te krijgen wordt nog gesproken met organisaties als MKB-Nederland. De
kosten van het aanvragen van een nationaal octrooi zijn niet hoog, dus zij
hoeven geen belemmering te vormen. Een nationaal octrooi heeft echter niet
zoveel waarde voor bedrijven die internationaal zijn georiënteerd.Er is onderzoek gestart naar de juridische en economische aspecten van
het softwareoctrooi, waarbij de VOSN en FENIT zijn betrokken. De meeste belanghebbenden
zijn tevreden over de manier waarop softwaregerelateerde octrooien worden
getoetst en verleend. VOSN en FENIT wijzen octrooiering van software niet
ten principale af, maar zij wijzen op de nadelen van octrooibescherming. Het
economisch belang van de Nederlandse softwareontwikkeling is relatief klein,
zodat het niet nodig is om iets aan de octrooiverlening te veranderen. Nederland
wil vasthouden aan de gangbare praktijk in Europa, omdat de soepele octrooiverlening
in de VS wordt beschouwd als een zorgwekkende ontwikkeling. De discussie in
de EU over de softwarerichtlijn wordt in januari verwacht. Het onderzoek naar
octrooiering van business methods wordt in het komend jaar afgerond. Als de
OESO hierbij wordt ingeschakeld, duurt het wellicht wat langer.Licentieverlening bij software is vooral een contractuele aangelegenheid
waarbij de overheid geen rol dient te spelen. Dwanglicenties zijn gebonden
aan de beperkende voorwaarden van het TRIP's-verdrag, zoals het algemeen belang.
De staatssecretaris zegt toe na te gaan of er ruimte is voor de overheid om
licentieverlening te stimuleren en de mogelijkheden van dwanglicenties beter
te benutten.Bij de handhaving van het intellectueel eigendomsrecht en de rechten op
zakelijke software zijn verschillende ministeries betrokken. Er vindt regelmatig
overleg plaats over verbetering van de handhaving en bestrijding van illegale
software, omdat de concurrentieverhoudingen hierdoor worden verstoord.Nederland onderscheidt zich internationaal door een kwalitatief hoogstaande
publieke kennisinfrastructuur, maar de industriële toepassing van de
kennis die daar wordt ontwikkeld, blijft achter. EZ en OCW hebben de belangrijkste
knelpunten geïnventariseerd bij het universitair octrooibeleid, vooral
wat betreft kennis uit de eerste en tweede geldstroom en van andere instellingen,
zoals TNO. Octrooien zijn een zeer adequaat middel voor de toepassing van
kennis uit de medische en biotechnologische wetenschapsgebieden, terwijl informatica
zich hier minder goed voor leent.Hierbij doen zich problemen voor bij de aansturing binnen de kennisinstellingen
en het ontbreken van bonussen voor onderzoekers en vakgroepen. Bij de verwerving
van een octrooi spelen de hoge kosten en het tijdsbeslag een rol. Daarnaast
zijn er hoge kosten en geringe opbrengsten in de aanloopperiode van het beheren
van een octrooiportefeuille. Andere punten zijn de relatie met het bedrijfsleven
om afnemers van kennis te vinden en de spanning tussen de kwaliteit van het
onderzoek en de behoefte van het bedrijfsleven aan resultaten op de korte
termijn. Er is te weinig informatie over de praktische kant van octrooiering
en kennisexploitatie in het algemeen. Deze kennis is versnipperd aanwezig
bij verschillende kennisinstellingen, maar de uitwisseling hiervan is volstrekt
onvoldoende.In deze rapportage over het universitair octrooibeleid is de kabinetsreactie
op het AWT-advies opgenomen. Op hoofdlijnen komt het advies overeen met
de visie van het kabinet. Kernpunt hierin is dat universiteiten de belangrijke
maatschappelijke taak hebben om kennis over te dragen naar de samenleving.
Octrooien zijn een middel om kennis over te dragen van universiteiten naar
het bedrijfsleven. De AWT heeft geadviseerd om het feitelijk octrooieren van
kennis bij voorkeur aan bedrijven over te laten, waarbij het aanvragen en
beheren van octrooiportefeuilles door kennisinstellingen een uitzondering
is. Het kabinet is echter van mening dat de universiteiten primair verantwoordelijk
zijn voor de vormgeving van hun octrooibeleid. Universiteiten mogen ook middelen
aanwenden om dit beleid vorm te geven.De universiteiten kunnen zelfstandig bepalen hoe zij hun kennis op de
markt brengen. Er is weinig animo bij de universiteiten om gebruik te maken
van een kennismakelaar, zoals de British Technology Group doet. De inzet van
de overheid is om de universiteiten bewust te maken van het belang van kennisexploitatie.
De universiteit van Twente heeft hiermee als ondernemende universiteit al
vijftien jaar ervaring en trekt bedrijven bijna letterlijk naar binnen. Universiteiten
kunnen zich profileren om de kennisinfrastructuur te versterken. Een aantal
universiteiten zouden zich kunnen ontwikkelen tot topinstellingen die op wereldniveau
opereren. Dat is ook belangrijk bij het octrooieren van kennis. Dat kan worden
gekwantificeerd en worden betrokken bij de beoordeling en de afrekening van
het beleid van de universiteiten, zodat de VBTB-systematiek daarop kan worden
toegepast. Deze maatstaf moet niet worden verengd tot: hoe meer octrooien
hoe beter de universiteit. Er moet ook worden gekeken naar de kwaliteit en
de manier waarop de octrooien maatschappelijk kunnen worden gebruikt.Er zijn een aantal subsidieregelingen voor innovatiegerichte onderzoeksprogramma's
en de bevordering van technologische samenwerking tussen bedrijven en kennisinstellingen
(BTS). Er kan nog winst worden geboekt door informatie te verstrekken aan
het bedrijfsleven, met name aan het midden- en kleinbedrijf. Als de scheidslijn
tussen hogescholen en universiteiten vervaagt en als er meer toegepast onderzoek
plaatsvindt op de hbo's, zullen hieruit ook meer octrooien voortkomen. Het
ministerie van Economische Zaken probeert universiteiten ervan bewust te maken
dat er betere resultaten kunnen worden behaald, als er prikkels worden ingebouwd,
maar de universiteiten bepalen zelf hoe individuele onderzoekers worden beloond.
Een aantal universiteiten belonen onderzoekers extra. Daardoor kan de ontwikkeling
van octrooien worden bevorderd.De kenniscomponent vergt grote betrokkenheid van het ministerie van OCW.
Er staan een aantal zaken op de onderzoeksagenda voor de bevordering van een
volwaardige kenniseconomie. Het onderzoek naar intellectueel eigendom, innovatie
en kennisinstellingen in OESO-verband op initiatief van Nederland wordt volgend
jaar afgerond. In het voorjaar komen hierover nieuwe voorstellen.De staatssecretaris is van mening dat er bij het octrooibeleid geen dilemma
is tussen het publieke belang van openbaarheid en het private belang van het
bedrijfsleven. Octrooien zijn openbaar en voor iedereen toegankelijk. Het
alternatief van geheimhouding is geen onderdeel van dit beleid.Over het strategisch octrooieren zijn gegevens verzameld, die zijn opgenomen
in de toegestuurde beleidsanalyse waarmee in de toekomst de internationale
beleidsagenda wordt beïnvloed. De zorgen hierover worden betrokken bij
deze activiteiten.Het is van groot belang om het Europees Octrooibureau in Rijswijk te houden.
Er is een probleem ontstaan, omdat de medewerkers van mening zijn dat de beloning
en aanvullende faciliteiten, zoals de fiscale behandeling, niet overeenkomen
met die van vergelijkbare internationale instituten. Deze vraag is voorgelegd
aan een onafhankelijk bureau, onder toezicht van een werkgroep van het EOB,
Economische Zaken en Financiën. Er wordt beleid voorbereid binnen de EU op het gebied van software en
business methods. Bij het octrooieren van business methods moet grote terughoudendheid
worden betracht, maar als er een internationale praktijk wordt ontwikkeld,
moet daaraan een bijdrage worden geleverd. De interne markt is hierbij een
belangrijk gegeven, waardoor krachtig optreden tegenover de VS mogelijk wordt
gemaakt. Het OESO-onderzoek moet hiervoor ook materiaal opleveren.In de farmaceutische industrie maken de testprocedures en de ontwikkelingskosten
een langere octrooiduur noodzakelijk, maar bij software is die periode veel
korter. Een gedifferentieerd stelsel is de beste keuze uit het oogpunt van
innovatie. Hoe groter de verschillen tussen technologiegebieden en in bedrijfsgrootte
in een land, des te groter is de maatschappelijke vraag naar differentiatie,
waarbij kan worden gedacht aan de beschermingsduur, de kosten en de positie
van het midden- en kleinbedrijf. Differentiatie is onder het TRIP's-verdrag
slechts onder bepaalde voorwaarden toegestaan. De staatssecretaris zal nagaan
welke juridische en politieke ruimte er is voor een gedifferentieerd stelsel.Nadere gedachtewisselingDe heer Udo (VVD) benadrukt dat het gemeenschapsoctrooi
van groot belang is voor het MKB. Hij dringt aan op spoed bij de uitvoering
van zijn motie inzake het MKB. Het gaat niet zozeer om het inventariseren
van knelpunten, als wel om actie. Bij de software is het gevaar dat de ontwikkeling
wordt belemmerd door monopolies van bepaalde bedrijven. Er is nog geen oplossing
voor het probleem van strategische octrooien, waardoor vele bedrijven achter
het net vissen. In de notitie stond dat octrooiering geen doel op zich is
voor universiteiten, maar het antwoord van de staatssecretaris duidt erop
dat de universiteiten zich hier wel voor in moeten zetten.Mevrouw Hamer (PvdA) ziet het octrooibeleid
als een stukje van de grotere puzzel van het innovatiebeleid. De minister
van Economische Zaken legt de nadruk op de kennisinstituten, maar bij het
innovatiebeleid moeten de kennisinstituten, de overheid en het bedrijfsleven
zich allemaal wat actiever opstellen.Het is opvallend dat er bij het octrooibeleid in een zeer laag tempo stappen
worden gezet, zoals bij de uitvoering van de motie-Udo of het gemeenschapsoctrooi,
terwijl het hele onderwijsstelsel op zijn kop wordt gezet door de invoering
van de bachelor/masterstructuur als gevolg van de Top van Lissabon. Er is
veel onderzoek aangekondigd over de Europese en internationale samenwerking,
maar er moet juist snel een innovatieslag worden gemaakt.Mevrouw Hamer is tevreden met de constatering van de staatssecretaris
dat het aantal octrooien niet wordt beschouwd als maatstaf voor de prestaties
van de Nederlandse universiteiten. Het is duidelijk dat de openbaarheid niet
in het geding is bij octrooien, maar er moet wel voor worden betaald, als
er octrooi op zit. De toegankelijkheid van kennis neemt daardoor wellicht
af. Volgens het AWT-rapport is kennis in de medische sector niet goed octrooieerbaar,
maar volgens de staatssecretaris wel. Is hiernaar nader onderzoek nodig? Mevrouw
Hamer is verheugd over de toegezegde analyse van de verschillende modellen
in Nederland en in de Verenigde Staten, omdat zij soms de indruk heeft dat
er appels en peren worden vergeleken.De staatssecretaris noemt de voorlichting als belangrijkste instrument,
maar soms ontbreekt de wil om te investeren in het ontwikkelen en toepasbaar
maken van kennis. Hierover kan meer informatie worden verkregen bij de evaluatie
van de subsidieregelingen, waarbij ook de vraag moet worden betrokken in hoeverre
hiervan gebruik wordt gemaakt door het bedrijfsleven. Het beleid van OCW is
overigens niet om de grenzen tussen universiteiten en hogescholen
te laten vervagen, maar om het binaire systeem te handhaven.Mevrouw Van der Hoeven (CDA) is van mening
dat het talenregime bij het Europees octrooi niet slecht werkt, maar dat er
wel een oplossing gevonden moet worden voor het gemeenschapsoctrooi. Met het
compromisvoorstel voor de Top van Laken wordt tegemoetgekomen aan een aantal
bezwaren van de kleine landen, omdat een octrooiaanvraag niet in alle talen
hoeft te worden ingediend, wat leidt tot kostenbeheersing, terwijl vertalingen
wel gehandhaafd blijven. De vertalingen zijn niet de enige kostenpost, omdat
het toetsen van een octrooi ook tijd en geld kost, bijvoorbeeld het nieuwheidsonderzoek.Een van de redenen dat het bedrijfsleven zo weinig doet met publieke kennis
is dat octrooien geld kosten. Met de subsidieregelingen kan het gebruik van
octrooien van de universiteiten of andere kennisinstellingen door het MKB
worden bevorderd. Strategische octrooien leiden tot blokkades voor het bedrijfsleven,
omdat het gebruik van die kennis dan geld kost. Dat kan ook een probleem zijn
voor een universiteit, maar bij strategische octrooien probeert vooral het
ene bedrijf het andere dwars te zitten.Het is van belang dat de kennis van de universiteiten niet op de plank
blijft liggen. Dat moet niet aan de universiteiten worden overgelaten. Mevrouw
Van der Hoeven is blij dat het aantal octrooien geen onderliggende bekostigingsmaatstaf
wordt. Het gaat niet zozeer om het aantal octrooien als wel om de exploitatie
van de octrooien.Het Merkenbureau van de Benelux werkt al jaren zonder zetelovereenkomst.
Mevrouw Van der Hoeven vraagt de staatssecretaris om hier op een ander tijdstip
nader op in te gaan.De heer Van Walsem (D66) merkt op dat octrooien
niet de enige indicator zijn voor innovatief vermogen. Verwijzingen in octrooien
naar universitair onderzoek en co-uitvinderschap zijn ook goede indicatoren,
waardoor de naamsbekendheid van onderzoekers wordt bevorderd. Een netwerk
van universiteiten en bedrijfsleven is van groot belang en het economisch
en maatschappelijk belang van de onderzoeken moet bij de beoordeling worden
betrokken.Het Europees octrooibureau handelt al enige jaren in strijd met het Europees
octrooiverdrag, waarvan artikel 52 luidt dat er geen octrooi wordt verleend
op softwareprogrammatuur. Er zijn inmiddels al 3000 octrooien verleend. De
heer Van Walsem vreest dat er een bestaande praktijk wordt vastgelegd die
niet correct is. Er zijn in Duitsland drie rechtszaken gevoerd tegen deze
octrooiverlening, die zijn verloren door het EOB. Als het verbod wordt ingetrokken,
moeten de vijf regels van het FENIT in de wet worden opgenomen, zodat er duidelijkheid
wordt geschapen.De staatssecretaris vreest dat er op de Top
van Laken geen overeenstemming wordt bereikt over het gemeenschapsoctrooi,
zodat het onderhandelingsproces in 2002 moet worden voortgezet. Binnen het
Europees octrooiverdrag is er een kopgroep gevormd van landen die zich houden
aan het talenprotocol van Londen. Als het niet mogelijk is om tot een goed
gemeenschapsoctrooi te komen, is een next-best-oplossing om het systeem met
wat nadere afspraken te vereenvoudigen om te komen tot kostenreductie. Daarbij
zouden afspraken kunnen worden gemaakt met de Scandinavische landen, Duitsland,
het VK en de andere kopgroeplanden van het talenprotocol.Het Bureau voor industriële eigendom heeft de afgelopen drie jaar
een voorlichtingscampagne gevoerd, gericht op het middenen kleinbedrijf, en
daarmee in feite uitvoering gegeven aan de motie-Udo. De afdeling voorlichting
is versterkt en er is materiaal gemaakt om het MKB beter te informeren over
octrooien. Er is een extra budget voor samenwerking met Syntens.
Er zijn pilotstudies verricht om gebruik te kunnen maken van praktijkervaringen.
Deze activiteiten worden voorlopig voortgezet.De staatssecretaris sluit niet uit dat softwareoctrooien in de Verenigde
Staten hebben geleid tot monopolies. Het komt ook voor dat bedrijven elkaar
klem zetten met strategische octrooien. Om die reden is de regering terughoudend
wat betreft het octrooieren van software. Strategische octrooien komen veel
voor bij micro-elektronica. Voor grote bedrijven kan hieraan meedoen de enige
manier zijn om te overleven, maar daarmee worden weer belemmeringen gecreëerd
voor het middenen kleinbedrijf. Nederland kan hier in z'n eentje niets aan
doen, maar dat moet in internationaal verband gebeuren.Het universitair octrooibeleid is geen doel op zich, maar het gaat om
het maximaal exploiteren van de grote hoeveelheid kennis die is opgehoopt
bij universiteiten en hogescholen. Hierbij moet er zicht zijn op de hele puzzel
van het versterken van de kenniseconomie door innovatie. Nederland heeft een
actieve rol gespeeld bij de voorbereiding van Lissabon door een conferentie
te organiseren in Noordwijk. Economische Zaken zal een bijdrage blijven leveren
aan de Lissabon-agenda.Over het dilemma tussen openbaarheid en octrooien merkt de staatssecretaris
op dat de financiële risico's van het ontwikkelen van een octrooi bij
een lange terugverdienperiode alleen kunnen worden genomen als er enige bescherming
is. Een licentienemer kan direct aan de slag gaan, zonder investeringen te
doen. Het is redelijk dat hij bijdraagt aan de gemaakte kosten.Het beleid is niet zozeer gericht op nieuwe wettelijke kaders om octrooien
te bevorderen als wel op het versterken van de bewustwording binnen de universiteiten.
De staatssecretaris zegt toe hierover in overleg te blijven met de minister
van OCW. De effectiviteit van de subsidieregelingen bij het bijdragen aan
kennis en innovatie wordt regelmatig geëvalueerd.De staatssecretaris is van mening dat meer toegepast wetenschappelijk
onderzoek op hogescholen kan leiden tot meer octrooien, waarbij hij zijn opmerking
over grensvervaging tussen universiteiten en hogescholen terugneemt.Bij de softwareoctrooien die zijn verleend door het Europees octrooibureau,
gaat het altijd om een combinatie van software en de technische vertaling
naar de praktijk, dus niet alleen om software. De inbreng van VOSN en FENIT
wordt zeer op prijs gesteld. De nadelen die door hen zijn genoemd, gelden
voor de octrooibescherming in het algemeen en niet alleen bij software. De
staatssecretaris is van mening dat met het schrappen van het verbod op octrooiering
van software de sluizen niet worden opengezet, omdat daarmee alleen de bestaande
praktijk wordt bestendigd. Het moet nog steeds gaan om een uitvinding op het
terrein van de techniek.De staatssecretaris zegt toe dat hij zich zal verdiepen in de situatie
bij het Benelux-merkenbureau.De voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,BiesheuvelDe griffier van de vaste commissie voor Economische Zaken,Tielens-TripelsXNoot1Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), Biesheuvel (CDA), voorzitter, Witteveen-Hevinga
(PvdA), Leers (CDA), Voûte-Droste (VVD), ondervoorzitter, Rabbae (GroenLinks),
Hessing (VVD), Giskes (D66), Marijnissen (SP), Crone (PvdA), Van Dijke (ChristenUnie),
M. B. Vos (GroenLinks), Van Walsem (D66), Hofstra (VVD), Wagenaar (PvdA),
Stroeken (CDA), Van den Akker (CDA), Geluk (VVD), Ravestein (D66), Verburg
(CDA), Blok (VVD), Hindriks (PvdA), Dijsselbloem (PvdA), Bolhuis (PvdA) en
Horn (PvdA).Plv. leden: Snijder-Hazelhoff (VVD), Atsma (CDA), Molenaar (PvdA), Wijn
(CDA), Klein Molekamp (VVD), Vendrik (GroenLinks), De Swart (VVD), Van den
Berg (SGP), Poppe (SP), Kuijper (PvdA), Van Middelkoop (ChristenUnie), Van
der Steenhoven (GroenLinks), Schimmel (D66), Van Baalen (VVD), Herrebrugh
(PvdA), Van der Hoeven (CDA), De Haan (CDA), Van Beek (VVD), Bakker (D66),
Schreijer-Pierik (CDA), Udo (VVD), Hamer (PvdA), Koenders (PvdA), Schoenmakers
(PvdA) en Smits (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26628-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl