Publieke moraal; Brief minister over de thematiek van de publieke moraal
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29454, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

10-03-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29454 nr. 1

05-03-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Het thema nader verkend3. Nadere beoordeling4. Inzet van het kabinet4a. Integriteit in de publieke sector4b. Ordening van en toezicht op de marktsector4c. Het beleid ter bestrijding van misbruik en oneigenlijk
gebruik1. Het programma Handhaven op Niveau2. Het programma Rijk aan Handhaving5. Tot slotOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29454Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 45 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 454Publieke moraalnr. 1BRIEF VAN DE MINISTER-PRESIDENT, MINISTER VAN ALGEMENE ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 5 maart 20041. InleidingHet kabinet onderschrijft het door uw Kamer op 17 februari jl. geuite
belang van een integere publieke moraal, zowel in de (semi-) publieke als
in de private sector, en van het bestrijden van alle vormen van fraude en
misbruik. In vervolg op de brief van 20 februari jl.1 wordt een nadere beschouwing over de thematiek van de publieke moraal
gegeven, ter invulling van uw verzoek om een brief van het kabinet «waarin
wordt aangegeven of het kabinet de analyse van de Kamer deelt en of het kabinet
het eens is met de observatie dat er sprake is van een patroon2 ».In deze brief wordt achtereenvolgens ingegaan op het thema (punt 2), vervolgens
op het oordeel van het kabinet (punt 3), om af te ronden met de inzet van
het kabinet op de verschillende onderdelen (punten 4a, 4b, 4c). In deze punten
wordt toegelicht dat het kabinet bepaalde ontwikkelingen heeft onderkend en
een stevig programma heeft gepresenteerd gericht op herstel van waarden en
normen, striktere handhaving en toezicht, minder (ook elkaar tegensprekende)
regels, en wetgeving op het terrein van integriteit van het openbaar bestuur
en van de marktsector.Meer «opgespoorde en bediscussieerde gevallen» leiden in zekere
zin tot een integriteitparadox: in een samenleving
die integriteit hoog in het vaandel heeft, worden wellicht eerder en vaker
mogelijke schendingen besproken, zodat het lijkt alsof deze zich vaker voordoen
dan elders, terwijl dat niet het geval is. Dat neemt niet weg dat elk geval
van verkwisting en fraude afkeuring verdient en aangepakt moet worden en ook
dat elk geval moet worden gemeld. Het kabinet zal zich hiervoor blijven inzetten,
uiteraard samen met alle daarbij betrokken (justitiële en toezichts-)
instanties.2. Het thema nader verkendDe «publieke moraal» is een begrip waarachter een brede thematiek schuil gaat. Enerzijds gaat het om verschillende
vormen van handelen: variërend van onrechtmatig handelen – fraude
in de strikte zin des woords – via oneigenlijk handelen – de grenzen
der wet opzoeken – tot ongewenst handelen. Het handelen kan aan de hand
van verschillende maatstaven worden beoordeeld: soms juridisch (onrechtmatig),
soms moreel (onbehoorlijk gedrag). Anderzijds zijn verschillende subjecten
in het geding. Nu eens is sprake van de individuele burger, dan weer van een
publiek functionaris of een publiek orgaan, tot individuele ondernemers en
private ondernemingen.Ondanks de samenhang tussen deze verschillende elementen, blijft het van
belang om onderscheid te maken tussen handelen dat onrechtmatig is en handelen
dat niet verboden is, doch op andere gronden (moreel) wordt afgekeurd. Dat
is immers een wezenskenmerk van de rechtsstaat.1Deze brede thematiek kan, aansluitend bij nadere duidingen die door leden
van uw Kamer zijn geuit, als volgt worden geclusterd.In de eerste plaats gaat het om «Waarden en normen.». Zoals in de kabinetsreactie op het WRR-rapport «Waarden,
normen en de last van het gedrag» is beschreven, zijn ook misbruik van
collectieve voorzieningen en oneigenlijke zelfverrijking voorbeelden van normoverschrijdend
gedrag en van een door velen gepercipieerde verharding van de samenleving.
Het debat over «Waarden en normen» en het debat over «publieke
moraal» kennen met andere woorden veel overeenkomsten. In beide gevallen
gaat het om een breed levend onbehagen dat betrekking heeft op een veelheid
aan gesignaleerde ontwikkelingen op tal van terreinen. In beide gevallen gaat
het om meer dan overschrijding van juridische normen alleen.In de tweede plaats gaat het om «Financiële
transparantie en verantwoording in de private en (semi-) publieke sector»; de ontwikkeling van inkomens van bestuurders in de private en in
de (semi-) publieke sector is daar een onderdeel van . Het is volgens het
Hoofdlijnenakkoord: «onverantwoord en niet aanvaardbaar dat in moeilijke
economische tijden veel bestuurders van ondernemingen en zelfstandige organen
in de publieke sector, in schril contrast met de van werknemers gevraagde
pas op de plaats, bovenmatige inkomensontwikkelingen kennen.» Een derde
thema vormt de integriteit van het functioneren van de publieke sector en van de private sector.In de vierde plaats gaat het om «Fraudebestrijding». Normoverschrijdend gedrag, hoe afkeurenswaardig ook, is niet altijd
per definitie (juridisch) onrechtmatig. Financieel-economische criminaliteit –
fraude – is wel onrechtmatig en wordt door middel van rechtshandhaving,
preventief en bestuurlijk toezicht bestreden.Deze verschillende aspecten zijn als volgt nader uitgewerkt.– Voor «Waarden en Normen» is u een kabinetsstandpunt
over het WRR-rapport «Waarden, normen en de last van het gedrag»2 toegezonden.– Voor onder andere «financiële transparantie en verantwoording»
in de private sector ligt het kabinetsstandpunt over de gedragscode van de
commissie Tabaksblat (corporate governance, deugdelijk ondernemingsbestuur)
voor.– In het kader van de integriteit van de publieke sector is inmiddels
het wetsvoorstel tot wijziging van de Ambtenarenwet in verband met goed ambtelijk
handelen, goed werkgeverschap en algemene regels over integriteit3 bij uw Kamer uitgebracht. Onder punt 4a en 4b van deze brief wordt vervolgens nader ingegaan op het kabinetsbeleid ten aanzien
van integriteit van respectievelijk de publieke en de private sector.– Een kabinetsstandpunt over inkomensontwikkeling in de top van
organisaties binnen de publieke sector is voorzien voor het zomerreces van
de Kamer.– Over financieel-economische criminaliteit heeft op 13 november
2003 een Algemeen Overleg met uw Kamer plaatsgevonden. De stand van zaken
wordt in deze brief, in plaats van in een separate brief, onder punt 4c aangegeven.3. Nadere beoordelingHet is naar de mening van het kabinet goed om de volle breedte van thematiek
van de publieke moraal, op al de hierboven geschetste onderdelen, te bespreken.
Het gaat in deze brief niet in de eerste plaats over concrete gevallen, maar
om de algemene beoordeling van ontwikkelingen die worden waargenomen. Een
debat over incidenten betreffende de publieke moraal leidt immers tot een
louter stilstaan bij individuele kenmerken van die incidenten, waar juist
een algemene beoordeling van ontwikkelingen op zijn plaats is. Voorts hebben
over afzonderlijke onderwerpen debatten met uw Kamer plaatsgevonden en zullen
deze verder plaatsvinden.Een aantal individuele gevallen en concrete constateringen in maatschappelijke
sectoren (onderwijs, zorg, bouw) heeft tot de vraag
geleid of er sprake is van meer dan incidenten. Het kabinet heeft bij het
komen tot een oordeel de volgende vijf elementen gewogen.Het kabinet meent in de eerste plaats dat
het een goede zaak is dat afzonderlijke gevallen van fraude, oneigenlijk gebruik
of onbehoorlijk handelen in Nederland in de volle openbaarheid komen, worden
besproken en tot onderzoek en – los van het eindoordeel of het altijd
ten volle bevredigend is – tot aanpak leiden. Er speelt wel de eerder
genoemde integriteitparadox. Tegelijkertijd is
het – daar waar dat geen juridische beletselen oplevert – in de
openbaarheid bespreken van afzonderlijke gevallen de enige manier om het probleem
beheersbaar te houden en maatregelen te kunnen nemen.Het kabinet ziet in de tweede plaats een toegenomen maatschappelijke aandacht
voor waarden en normen. Dit ziet in het bijzonder
toe op de manier waarop burgers, organisaties en bedrijven met elkaar omgaan
in de publieke ruimte en het verkeer met elkaar, en hoe burgers oordelen over
bepaalde ontwikkelingen. Zeker in (economisch) sobere tijden worden incidenten
van verspilling en van aanhoudende financiële overdaad in de top van
het bedrijfsleven en bij (semi-) publieke organen in het bijzonder kritisch
beschouwd. Het is mede in dat kader dat gedragscodes worden gesteld en bijvoorbeeld
regelingen worden getroffen over nevenfuncties en het aannemen van geschenken;
integriteitcodes worden steeds belangrijker binnen organisaties.In de derde plaats is het de afgelopen decennia
gegroeide geheel van wettelijke en andere regels soms zo
complex, en soms zelfs tegenstrijdig, geworden dat het voor burgers
en instituties – ook in de publieke sector – vaak ondoorzichtig
is wat wel en wat niet kan. Dusdanig dat het soms kan worden beleefd als een
uitlokking tot verkeerd gedrag. Dit moet de wetgever zich nadrukkelijk aantrekken.
Een belangrijke weg is en blijft daarom het fors terugdringen van het aantal
regels, de tegenstrijdigheid er uit halen en ze helderder maken, evenals de
regels die er zijn strikt(er) handhaven. Regeldichtheid is echter geen excuus
ter rechtvaardiging van grote normoverschrijding. De strafbaarheid
van stelen, valsheid in geschrifte en omkoping levert zelden onduidelijkheid
op.In de vierde plaats zijn op het terrein van
toezicht en toezichthouders de afgelopen jaren veel stappen vooruit gezet.
In de marktsector (AFM, NMa) en in de publieke sector (Algemene Rekenkamer,
inspecties), maar ook richting burgers (FIOD, SIOD). Dit heeft geleid tot
meer, en meer systematisch, opgespoorde gevallen.In de vijfde plaats is de een internationale
vergelijking relevant. Het blijkt niet eenvoudig om een internationale vergelijking
te maken. Indien het brede thema van de publieke moraal beperkt zou worden
tot fraude en corruptie, is het wel mogelijk enige indicaties te geven. Transparency
International (TI) stelt dat een internationale vergelijking gebaseerd op
harde feiten (zoals aantallen rechterlijke uitspraken in corruptiezaken) onmogelijk
is gezien de grote verschillen in de aard en kwaliteit van rechtssystemen
en media etcetera. Wel kan de gepercipieerde corruptie in verschillende landen met elkaar worden vergeleken. Volgens het
gezaghebbende TI geeft dit een goed beeld, omdat de ondervraagden m.n. zakenlieden
en risicoanalisten zijn, «decision makers» dus.Op de «TI Corruption Perceptions Index 2003» staat Nederland
op de 7e plaats, na Finland, IJsland, Denemarken, Nieuw-Zeeland, Singapore
en Zweden. Binnen de EU is Nederland nummer vier. Onder andere Australië,
Canada, Noorwegen en het VK doen het iets minder goed dan Nederland. Landen
als Duitsland, Frankrijk en de VS volgen op grotere afstand. De afgelopen
jaren heeft Nederland altijd in de top-tien van deze index van minst corrupte
landen gestaan. Nederland is de afgelopen jaren geklommen van de 9e naar de
7e plaats van minst corrupte landen.In een Country Study Report over Nederland van TI uit 2001 wordt geconcludeerd
dat, hoewel enige scepsis gepast is over de relatie tussen de corruptiereputatie
en daadwerkelijke corruptie, onderzoek uitwijst dat het positieve beeld dat
over Nederland bestaat «stabiel en overtuigend» is. Nederland
beschikt over een goed werkende parlementaire democratie, een regering die
op haar daden wordt afgerekend, een modern ambtelijk apparaat, en een stelsel
van bestuursrecht dat garandeert dat beslissingen worden genomen in het publieke
belang. Daarnaast worden als pluspunten genoemd: een ombudsman, procedures
om misstanden aan de kaak te stellen, een onafhankelijke rechterlijke macht,
een duidelijk strafrechtsysteem, een open en transparant aanbestedingssysteem
en een alerte en vrije pers.De in het rapport genoemde minpunten leiden tot de aansporing voor meer
public disclosure, meer aandacht van de overheid ook voor de integriteit van
de private sector, helderheid in de verantwoordelijkheden voor bestrijding
van financieel-economische criminaliteit; daarop zal onder punt 4c nader worden
ingegaan.Deze vijf elementen overwegend, meent het kabinet dat er geen reden is
om uit te gaan van een algemene verslechtering
van de publieke moraal in de alle sectoren van ons land1 en bij alle burgers (en dat in die zin ons land geen «fraudeland»
kan worden genoemd). We leggen onszelf – terecht – hoge normen
op. Er is meer bewustzijn en toezicht. Er zijn meer «opgespoorde» –
en daarmee zichtbare gevallen . Hoewel het niet bewezen is, valt evenmin uit
te sluiten dat er (in sommige sectoren) meer incidenten zijn dan voorheen.
Daarom moet de inzet van het kabinet gericht zijn op het goed (blijven) onderhouden
van het beleid gericht op voorkoming en bestrijding van fraude en misbruik
en aldus op behoud van onze internationaal relatief goede positie.4. Inzet van het kabinetHet kabinet heeft bepaalde ontwikkelingen onderkend en een beleid gericht
op herstel van waarden en normen, striktere handhaving en toezicht, minder
(ook elkaar tegensprekende) regels, wetgeving op het terrein van integriteit
van het openbaar bestuur en van de marktsector (ordening, toezicht en corporate
governance). Aangezien de thematiek breed is, en de achtergrond van de aandacht
hiervoor van uiteenlopende aard, zal de aanpak het beste via deze verschillende
sporen kunnen lopen.Tegelijkertijd is de wijze waarop de aanpak
doorgaat belangrijk. Louter meer toezichtinstellingen en meer regels, wekken
ten onrechte de indruk dat de overheid alles zou kunnen controleren. Kern
van het beleid en de uitvoering ervan is daarom het bevorderen
van het zelfregulerend vermogen van burgers en instituties in deze.
Deels geschiedt dit door publiek debat, deels door in publieke en marktsectoren
de verantwoordelijkheid – maar ook bevoegdheid en de controle –
te leggen daar waar hij hoort. De overheid moet heldere regels stellen en
toezichthouden op de naleving daarvan. Tegelijk moet er ruimte zijn voor zelfregulering.
Er zijn grenzen, ook vanuit het oogpunt van administratieve lasten en nalevingskosten
aan regels vanuit de overheid.Het kan in gevallen efficiënt zijn om ruimte te bieden aan zelfregulering
en aan de checks and balances tussen partijen in het maatschappelijk verkeer.
De overheid dient in te grijpen en kaders te stellen waar dat nodig is, en
zowel preventief als repressief. Op het niveau van de burger geldt een vergelijkbare
benadering. Het eigen normbesef bij de burger moet uitgangspunt zijn van het
met elkaar organiseren van een integere samenleving. De overheid kan daarin
in zekere mate sturend en kaderstellend zijn en kan ingrijpen als het misgaat.
Zij kan echter de verantwoordelijkheid van de burger om zich beschaafd in
de samenleving op te stellen, niet overnemen. De overheid kan wel bijdragen
aan een cultuur waarin het samenleven centraal staat en moet overtreding van
de regels aanpakken. Vandaar in het kabinetsbeleid ook de grote aandacht voor
zowel herstel van waarden en normen als voor handhaving.Een belangrijk voorbeeld hiervan is de commissie Tabaksblat, die door
middel van zelfregulering een gedragscode voor het Nederlandse beursgenoteerde
bedrijfsleven heeft gemaakt. Belangrijk is dat de code niet alleen gedragsregels
bevat voor de ondernemingsleiding (bijvoorbeeld met betrekking tot de vormgeving
van het beloningspakket), maar ook de aandeelhouders aanspreekt, die uiteindelijk
de ondernemingsleiding moeten controleren. Om deze taak voor aandeelhouders
ook te kunnen waarmaken, worden de rechten van de aandeelhouders versterkt.
Aandeelhouders kunnen dan zelf in actie komen en ingrijpen wanneer men het
bijvoorbeeld niet eens is met de strategie van de ondernemingsleiding of met
de omvang en samenstelling van haar beloningspakket. Eigen verantwoordelijkheid
van de aandeelhouder staat voorop. Die verantwoordelijkheid kan ook worden
waargemaakt als hij beschikt over de benodigde informatie en over een effectief
instrumentarium.Het kabinet zal daarnaast in het kader van de standpuntbepaling over de
evaluatie van de Wet op de ondernemingsraden voorstellen doen teer versterking
van het informatierecht van ondernemingsraden.Ook is er aandacht voor de inkomens in de (semi-) publieke sector. In
het Hoofdlijnenakkoord is aangekondigd dat het inkomen van elke functionaris
werkzaam in de (semi-) publieke sector dat uitgaat boven dat van een minister
openbaar moet worden gemaakt. De daarvoor noodzakelijke regelgeving wordt
op dit moment voorbereid.1 Op deze wijze wordt
verantwoording afgelegd over de besteding van publieke middelen. De transparantie
kan voorts een normerende en regulerende werking hebben en bijdragen aan maatschappelijk
verantwoorde inkomensniveaus. De commissie Dijkstal zal binnenkort
een advies uitbrengen waarin het beloningsniveau van de politieke en ambtelijke
topstructuur wordt geijkt, evenals van de publiekrechtelijke zelfstandige
bestuursorganen. Het kabinet zal na de ontvangst van het advies diverse maatschappelijke
organisaties vragen hun opvattingen over het advies kenbaar te maken, waarna
het kabinet zijn standpunt aan de Kamer zal doen toekomenVoor de kabinetsvisie op «Waarden en normen» en «Tabaksblat»
zij voorts verwezen naar de eerder genoemde en aan uw Kamer toegezonden kabinetsstandpunten.
De overige onderdelen worden hierna besproken.4a. Integriteit in de publieke sectorVersterking van de aandacht voor de gemeenschappelijke normen en waarden
schept ook verplichtingen voor het overheidshandelen. De burger verwacht dat
de overheid het goede voorbeeld geeft. Integriteit van bestuurders en ambtenaren
vormt een van de belangrijkste voorwaarden voor het vertrouwen van burgers
in het openbaar bestuur. Integriteit is cruciaal voor alle geledingen in de
samenleving en dient te gelden voor zowel overheid als het particuliere bedrijfsleven.
De bijzondere kenmerken van de overheidstaken – zoals de besteding van
publieke middelen en het monopolie over vele terreinen – vereisen echter
een extra hoog integriteitniveau. Overheidswerknemers dienen zich te houden
aan de normen en waarden die verbonden zijn aan het uitoefenen van de overheidstaak.
Voor politieke ambtsdragers geldt dat nog in bijzondere mate. Hun onkreukbaarheid
is van essentieel belang. Voor het adequaat functioneren van de overheid zijn
gezaghebbende bestuurders en volksvertegenwoordigers noodzakelijk die het
vertrouwen van de burgers genieten.Tegen de achtergrond van het herstel van normen en waarden zal de Minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zijn rol als coördinerend
bewindspersoon voor het integriteitbeleid intensiveren. In het Hoofdlijnenakkoord
is aangegeven dat hoge eisen worden gesteld aan integriteit en dat het kabinet
een strikt integriteitbeleid binnen de overheid zal voeren. In de Nota Integriteitbeleid
openbaar bestuur en politie is de stand van zaken van het integriteitbeleid
weergegeven met een overzicht van komende activiteiten.1 Dit betreft onder meer het wetsvoorstel tot wijziging van de Ambtenarenwet
in verband met goed ambtelijk handelen, goed werkgeverschap en algemene regels
over integriteit, dat op 23 februari jl. naar de Tweede Kamer is gezonden.
Het voorstel beoogt de kenbaarheid van de grondbeginselen van integriteit
te stimuleren. Overheidswerkgevers worden verplicht een gedragscode op te
stellen gericht op goed ambtelijk handelen. De gedragscode vormt een krachtig
instrument om de ambtenaar aan te spreken als hij zich buiten het aangegeven
kader begeeft. Het is belangrijk dat de overheid ook in bredere zin integriteitbeleid
ontwikkelt en daarom is de verplichting opgenomen een integriteitbeleid te
voeren en te verantwoorden. Tot slot wordt de eed of belofte bij de aanstelling
als ambtenaar weer verplicht gesteld.De Nota Integriteitbeleid bevat verder onder meer beleidsvoornemens gericht
op het opstellen van protocollen voor integriteitonderzoeken, de ontwikkeling
van een internetsite integriteit en een kennis-/expertisecentrum. Voor de
Rijksdienst wordt een Model gedragscode ontwikkeld en worden Rijksbrede integriteitsaudits
verricht. Andere voornemens zijn de voorkoming van belangenverstrengeling
en de openbaarheid van nevenfuncties van politieke ambtsdragers. Voor een
overzicht en de stand van zaken van het geheel van voornemens en van andere
gedane toezeggingen wordt verwezen naar de brief van 8 oktober 2003 van
de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.2In dit kader wordt nagegaan of overheidsorganisaties voldoende ondersteuning
van het Rijk en de koepelorganisaties krijgen. Het onderzoek wordt verricht
door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in samenwerking
met de griffie van de Tweede Kamer der Staten-Generaal, de Vereniging van
Nederlandse Gemeenten, het Interprovinciaal Overleg en de Unie van Waterschappen.
De Kamer zal nog voor de zomer over de uitkomsten geïnformeerd. Daarbij
zal tevens de mogelijkheid worden bezien om – waar nodig – de
implementatie van integriteitbeleid te bevorderen.4b. Ordening van en toezicht op de marktsectorOp het terrein van toezicht op de marktsector zijn de laatste jaren veel
stappen vooruit gezet. Een goed functioneren van markten en een goed toezicht
daarop is noodzakelijk voor de Nederlandse economie en welvaart. De oprichting
van toezichthouders als de NMa, de AFM en de OPTA zijn daar resultanten van.Kenbare normen dragen – samen met de handhaving ervan – bij
aan een goed functioneren van markten. Duidelijk moet zijn welke marktgedragingen
we wel en niet toegestaan achten. Goede marktwerking (een transparant marktproces),
een gelijk speelveld voor marktpartijen en versterking van de positie van
de consument zijn hierbij als uitgangspunten gekozen. Zo ziet het kartelverbod
toe op afspraken tussen ondernemingen of onderling afgestemde feitelijke gedragingen
die de concurrentie beperken. Daarnaast geldt het verbod van misbruik van
economische machtspositie, waarmee voorkomen wordt dat een onderneming extreem
hoge prijzen rekent, onredelijke leveringsvoorwaarden hanteert, concurrenten
uit de markt drukt of voorkomt dat nieuwe ondernemingen tot de markt toetreden.
In alle gevallen geldt: dat een sterke markt ook een sterke overheid verdient.Consumenten, bedrijven en overheid hebben ieder een eigen actieve rol.Idealiter is sprake van een verinnerlijking van ieders verantwoordelijkheden
en weten partijen wat er over en weer van elkaar verwacht mag worden. Steeds
vaker is de afgelopen tijd gebleken dat dit ideaalbeeld niet de werkelijkheid
is. Er dient dan een proces op gang gebracht te worden waarbij oude ingesleten
gewoontes die tot normvervaging hebben geleid, hernieuwd onder de aandacht
gebracht dienen te worden; kort gezegd een cultuuromslag is nodig. Illustratief
in dit verband is de bouwfraude zoals die de afgelopen weken wederom aan de
orde was. Zowel bij de overheid, in casu de aanbestedende diensten, als ook
bij de bouwsector zelf dient hard gewerkt te worden aan normherstel.Wat de overheid betreft betekent dit dat de naleving van de aanbestedingsregels
significant dient te verbeteren. Eveneens dient kenbaar te zijn hoe aanbestedende
bedrijven in de zogenaamde BIBOBsectoren (bouw, ICT en milieu) beoordeeld
worden op hun integriteit alvorens tot gunning van een opdracht over te gaan.
De onlangs vastgestelde «beleidsregels uitsluiting» bieden hiervoor
een goed handvat voor de Rijksoverheid. In de nabije toekomst zal de reikwijdte
van deze regels ook naar lagere overheden worden uitgebreid.Wat de bouwsector betreft betekent dit dat bouwbedrijven zich bewust moeten
zijn dat het bestaan van kartels, corruptie en fraude onacceptabel is en niet
past bij de ambitie om gericht te werken aan het versterken van hun (inter)nationale
concurrentiepositie.4c. Het beleid ter bestrijding van misbruik en oneigenlijk
gebruikIn het algemeen overleg over Financieel-economische criminaliteit op 13 november
2003 (Kamerstukken II, 2003–2004, 17 050, nr. 256) is de Kamer geïnformeerd over de bestrijding van de financieel-economische
criminaliteit.Er vinden vele strafrechtelijke onderzoeken plaats, er is aanpassing van
wet en regelgeving om gelegenheden tot fraude te dichten en het totaal van
beleid draagt bij aan de normstelling en de maatschappelijke discussie in
de samenleving met betrekking tot dit verschijnsel. Op velerlei punten verdienen
bestuurlijke maatregelen (toezicht, vergunningen, e.d.) de voorrang vanuit
de optiek van effectief optreden, waarmee het strafrecht alleen dan ingezet
moet worden indien het bestuurlijk optreden apert onvoldoende is. De eigen
inspanningen van het bedrijfsleven om financieel-economische criminaliteit
te voorkomen is onmisbaar. Deze complementaire rol van het strafrecht als
'sluitstuk' is belangrijk om in het oog te houden. Het is wenselijk om niet
zonder meer te roepen dat de strafrechtelijke handhaving moet worden geïntensiveerd.
Wel kan worden bepaald dat het strafrecht gericht wordt ingezet ter bescherming
van de meest kwetsbare belangen en waar bestuurlijke handhaving niet kan slagen.Het huidige beleid van het kabinet kenmerkt zich door de organisatie van
het geheel te versterken en te professionaliseren.Financieel-economische criminaliteit is een verzamelterm voor een groot
aantal vormen van criminaliteit. Als hoofdcategorieën zijn te onderscheiden:
fraude, witwassen en corruptie. Bij de aanpak daarvan is een groot aantal
ministeries en organisaties betrokken, elk vanuit een eigen specifieke verantwoordelijkheid.
Naast de meer traditionele vormen van fraude op de terreinen van fiscus, sociale
zekerheid en overheidssubsidies, spreken we nu ook over fraude ten koste van
de private sector, de groeiende problematiek van identiteitsfraude, bouwfraude,
fraude in het hoger onderwijs en fraude in de zorgsector. De fraudebestrijding
groeit in Nederland gestaag uit naar een niveau en een inzet die vertrouwen
geeft. De afgelopen maanden is voortgebouwd aan de organisatie van de opsporing
en de aansturing door het Openbaar Ministerie. Voor de komende tijd zijn onderwerpen
benoemd die een verhoogde aandacht krijgen. Bestrijding van de financieel-economische
criminaliteit is echter niet alleen een zaak van politie en Justitie. De cultuur
in onze samenleving moet zodanig zijn dat het niet acceptabel wordt gevonden
dat fraude of corruptie wordt gepleegd. Melden van fraude was lange tijd taboe
berichten de verzekeraars bij de presentatie van hun jaarcijfers. Maar ze
constateerden tegelijkertijd dat dat taboe doorbroken lijkt. Boekhoudschandalen
zijn aan het licht getreden en het bedrijfsleven reageert met een corporate
governance code.Het opsporingsapparaat wordt kwalitatief en organisatorische sterker.
De professionalisering van de bijzondere opsporingsdiensten gaat door. De
SIOD van het ministerie van SZW bestaat een goed jaar en laat zeer regelmatig
van zich horen. Dat geldt voor de FIOD-ECD en voor AID en de VROM-IOD. Maar
deze laatste 2 bijzondere opsporingsdiensten (BOD'en) zijn wel zeer actief
aan het werk. Het Meldpunt ongebruikelijke transacties en het Bureau ter politiële
ondersteuning van de Landelijk officier van justitie inzake de Wet MOT (BLOM)
staan internationaal goed aangeschreven. Dit neemt niet weg dat de effectiviteit
van het meldingssysteem en de follow up verbeterd moeten worden. Aan het WODC
is al eerder opdracht gegeven onderzoek te verrichten naar de effectiviteit
van de «Keten Melding van ongebruikelijke transacties». Op korte
termijn zal het onderzoeksrapport vergezeld van een kabinetsstandpunt aan
de Kamer worden gestuurd.Op het terrein van de horizontale fraudebestrijding (fraude in het financieel-economische
verkeer buiten de staatsrechtelijke verhouding overheid-burger, maar in de
sfeer van gelijkwaardige (contract)partners) wordt de organisatie van de opsporing
gestroomlijnd. Bij de inrichting afgelopen jaar van de Nationale
en bovenregionale recherche zijn de Interregionale fraudeteams (IFT's) onderdeel
geworden van de bovenregionale recherche. Hiervan wordt de komende jaren een
sterke kwaliteitsimpuls verwacht.De aansturing van de BOD'en door het Openbaar Ministerie heeft een nieuwe
vorm gekregen in de gestalte van een specifiek functioneel parket dat nog
in oprichting al samen met de BOD'en aan de slag is. De BOD'en hebben daarmee
1 loket gekregen voor al hun zaken. Prioritering, bewaking en afhandeling
van zaken zijn daarmee gewaarborgd. Het nieuwe functionele parket sluit nu
jaarlijks met de BOD'en Handhavingarrangementen af en met de ministeries van
OC&W en VWS worden dergelijke afspraken voorbereid nu eerst nog in de
vorm van intentieverklaringen. In formele zin zal een en ander vastgelegd
worden in een Wet op de BOD'en.Uit internationale evaluaties komt het Nederlandse systeem van melding
van ongebruikelijke transacties goed naar voren. Te noemen valt o.a. rapport
tweede ronde EU wederzijdse evaluatie drugsbestrijding (MDW) van 17-02-2003
(CRIMORG 9), waarin het Nederlandse systeem als voorbeeld wordt genoemd voor
andere lidstaten. In 2002 is het Nederlandse anti-corruptiebeleid door de
werkgroep corruptiebestrijding van de Raad van Europa («GRECO»)
geëvalueerd. Het evaluatierapport geeft een goed beeld van het Nederlandse
systeem van corruptiebestrijding. De GRECO was erg te spreken over het evaluatierapport.
Het Nederlandse rapport mag worden gerekend tot een van de betere in de reeks
van evaluaties van de GRECO. Dit komt onder andere tot uitdrukking in het
geringe aantal aanbevelingen.Er is een Werkplan Corruptiebestrijding opgesteld dat voor het komende
jaar de leidraad is voor het vormgeven van de strijd tegen corruptie. Er zal
een onderzoek naar corruptie worden verricht en een corruptienota op worden
gesteld. Het doel van het onderzoek is inzicht krijgen in de aard en omvang
van ambtelijke corruptie in Nederland. Het doel van de corruptienota is tweeledig:
aan de ene kant moet de nota de huidige preventieve en repressieve maatregelen
tegen corruptie beschrijven en het proces van handhaving en berechting van
corruptie. De knelpunten die uit de beschrijving naar voren komen, zullen
worden opgepakt. Hiermee fungeert de nota dus ook als een blauwdruk voor de
toekomst. Naast de nationale zullen ook de internationale aspecten van corruptie
in de nota worden meegenomen.Ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel vormt een belangrijk
instrument in de strijd tegen die vormen van criminaliteit waarmee veel geld
wordt gegenereerd. Doel van ontneming is het afromen van «criminele
winsten». Zowel op het gebied van wet- en regelgeving, als op het gebied
van organisatie en deskundigheid is en wordt veel geïnvesteerd in versterking
en verbetering van het instrument van voordeelsontneming. De ontneming van
wederrechtelijk verkregen voordeel is een reguliere taak op alle arrondissementsparketten;
elk parket beschikt thans over een «ontnemingcoördinator».
Daarnaast is er een landelijk expertisecentrum, het Bureau Ontnemingwetgeving
Openbaar Ministerie (BOOM) ingericht. Het BOOM functioneert niet alleen als
landelijke vraagbaak en ondersteuningseenheid, maar heeft inmiddels ook een
aantal executieve officieren van justitie in dienst die ondersteuning bieden
aan de parketten bij grote, complexe zaken. Voorts is specialistische expertise
aanwezig op het gebied van civiel recht en forensische accountancy Het kabinet
heeft de notitie «bestrijding fraude en financieel-economische criminaliteit
2002–2006», geschreven die op 19 april 2002 is aangeboden
aan de Tweede Kamer. Hierin zijn intensiveringen als bestrijding van zwarte fraude en identiteitsfraude genoemd, gericht op een versterking en
verbreding van de aanpak in de periode 2002–2006. Als een van de speerpunten
is genoemd Identiteitsfraude. In dit verband wordt steeds meer duidelijk dat
het belangrijk is om aandacht te hebben voor het toezicht op het rechtmatig
gebruik van identiteitsbewijzen(ID)-bewijzen en pseudo ID-bewijzen in het
maatschappelijk personenverkeer. Persoonsidentificatie, authenticiteit van
persoonsbewijzen en ontwikkeling van elektronische identificatie. De initiatieven
van BZK, Justitie, Financiën en SZW worden waar mogelijk inhoudelijk
op elkaar afgestemd.In het Hoofdlijnenakkoord is gesteld dat illegaal verblijf van vreemdelingen
in Nederland krachtiger moet worden tegengegaan. Daarnaast is gesteld dat
ook het profiteren van illegalen door bijvoorbeeld werkgevers of huisjesmelkers
actiever zal worden bestreden. De minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie
komt binnenkort met een brief aan de Kamer waarin waar gegeven wordt hoe het
actieplan er uit zal zien.Bij de verantwoordelijkheden van de Minister van Justitie op het terrein
van de rechtshandhaving wordt doorgaans primair gedacht aan de strafrechtelijke
handhaving. Het terrein van de rechtshandhaving is breder dan alleen de strafrechtelijke
handhaving. Daarbij komen bestuursrechtelijke en privaatrechtelijke vormen
van rechtshandhaving in beeld. De (rechts) handhaving in Nederland wordt op
onderdelen door vele diensten uitgevoerd, onder rechtstreekse verantwoordelijkheid
van vele organen: openbaar ministerie, vakdepartementen, provincies, waterschappen,
gemeenten, ZBO's, etc. Om versnippering te voorkómen en de inspanningen
van de verschillende departementen en uitvoerende diensten op het gebied van
rechtshandhaving waaronder fraudebestrijding op elkaar af te stemmen, vervult
de minister van Justitie een coördinerende rol, die de eigen verantwoordelijkheid
van betrokken vakministers onverlet laat. Er zijn twee programma's ontwikkeld
die de professionaliteit van de handhaving in het algemeen moeten vergroten.1. Het programma Handhaven op NiveauIn 2000 is de stuurgroep Handhaven op Niveau (HoN) ingesteld. Deze heeft
in het bijzonder de opdracht om te werken aan professionalisering van de handhaving.
Er zijn twee samenhangende programmalijnen ontwikkeld, programmatisch handhaven
en de best practices. Ook hier gaat het om het
stimuleren van de professionalisering van de handhaving door het genereren
van kennis en kunde. Handhaven op Niveau heeft zich tot op heden vooral gericht
op decentrale overheden; in het komende jaar zal de stuurgroep meer aandacht
besteden aan de samenwerking tussen (eerstelijns) handhavingactiviteiten van
decentrale besturen en rijksinspecties. De stuurgroep Handhaven op Niveau
wordt eind 2005 ontbonden, maar ook na 2005 zal van de zijde van het ministerie
van Justitie aandacht nodig zijn voor de professionaliteit van de rechtshandhaving.2. Het programma Rijk aan HandhavingEen tweede programma gericht op versterking van de handhaving is het programma
van justitie «Rijk aan Handhaving». De kern van het project is
dat het kabinet meer werk gaat maken van de verdere professionalisering van
de handhaving en naleving van de ordeningswetgeving op rijksniveau. Rijk aan
Handhaving bouwt voort op de analyse van het rapport «Handhaven op niveau»
en geeft invulling aan de verantwoordelijkheid van het Rijk zelf om de kwaliteit
van de handhaving van de rechtsorde op een planmatige wijze verder te versterken.
Rijk aan Handhaving ondersteunt de andere betrokken ministeries: het project
biedt actief methoden aan voor (verdere) professionalisering
van de handhaving, zoals de methodiek van programmatisch handhaven en visitatie.5. Tot slotHet kabinet realiseert zich dat een «publieke moraal» niet
met overheidsinterventies en met nieuwe regels alleen is te bevorderen. Openbare
discussie is ministens zo belangrijk. Het door uw Kamer geïnitieerde
debat op 10 maart aanstaande kan daar een bijdrage aan leveren; de kabinetsdelegatie
zal naast ondergetekende uit de ministers van Financiën, van Economische
Zaken, van Justitie en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties bestaan.De Minister-president, Minister van Algemene Zaken,J. P. BalkenendeXNoot1Kamerstuk 29 200 III, nr. 17, brief van de minister-president, minister
van Algemene Zaken.XNoot2Stenogram van de regeling van werkzaamheden van de Tweede Kamer d.d. 17.02.04.XNoot1Vanzelfsprekend kan de wetgever in bepaald – op andere dan juridische
gronden afgekeurd – gedrag aanleiding zien om nieuwe wettelijke regels
te stellen, zodat zulks gedrag vanaf het moment van inwerkingtreding van die
nieuwe regels (ook) juridisch verboden is.XNoot2Kamerstuk 29 454, nr. 2, brief van 5 maart 2004 van de minister-president,
minister van Algemene Zaken.XNoot3Kamerstukken 29 436, d.d. 21 februari 2004, wetsvoorstel van
de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.XNoot1Zie ook Aanhangsel Handelingen nr. 1442, TK 2000–2001, de antwoorden
d.d. 26 juli 2001 van de ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
en van Justitie op de vragen van de leden Luchtenveld en Niederer.XNoot1Kamerstukken 29 200 VII, nr 29.XNoot1Kamerstukken 28 844.XNoot2Kamerstukken 28 844, nr. 4. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29454-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl