Rechtshandhaving en veiligheid; Brief minister met overzicht ontwikkelingen en nieuwe initiatieven met betrekking tot de reïntegratie van gedetineerden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24802, nr. 12

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

04-01-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

24802 nr. 12

21-12-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamAanleidingUitgangspunten van reïntegratieOntwikkelingen van de laatste jarenVoorwaardenscheppende maatregelen van de afgelopen jarenDJISRNDJI/SRNJustitie/SZWJustitie/OCWJustitie/VWSBedrijfslevenOverzicht van de lopende ontwikkelingenWonenArbeidstoeleidingSociaal netwerkVerslaafdenGedetineerden met psychisch stoornissenSober regimeJeugdVerbeterpuntenSamenwerking gevangeniswezen en reclasseringUitbreiding van de begeleiding in een verplicht kaderVerbetering systematiek van reïntegratie tijdens
en na de strafStreven naar verbetering van reïntegratie van gedetineerden
met een hoog recidive-risicoMonitoring van effectieve interventiesFinanciënSlotOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24802Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 24807Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 41 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 802Rechtshandhaving en Veiligheid24 807Taakstraffennr. 12BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 21 december 1999AanleidingEind 1996 is door de Tweede Kamer een motie aangenomen (24 802/24 807,
nr. 7), waarin gesteld wordt dat gedetineerden na afloop van de detentie in
veel gevallen weer ontsporen door een onvoldoende aansluiting op de maatschappij
na afloop van de detentie. Het voorkomen van recidive is mede een zorg van
de overheid. Daarom verzoekt de Kamer de regering concrete voorstellen te
doen om de reïntegratie in de samenleving na afloop van de detentie te
bevorderen.De afhandeling van deze motie is om uiteenlopende omstandigheden vertraagd.
Aanvankelijk is een door de Stichting Reclassering Nederland (SRN) op te stellen
plan van aanpak afgewacht. Dit plan zou in de loop van 1999 beschikbaar komen.
Tengevolge van prioriteiten op andere terreinen bleek in de loop van dit jaar
dat het plan niet op tijd gereed zou komen. Ik heb vervolgens besloten daar
niet langer op te wachten.In deze brief wordt een overzicht gegeven van de ontwikkelingen en nieuwe
initiatieven met betrekking tot de reïntegratie van gedetineerden. Mede
naar aanleiding van de motie is namelijk al een behoorlijk aantal zaken in
gang gezet of geïntensiveerd. Met deze brief beoog ik uw Kamer te informeren
en tevens een lijn uit te zetten voor de toekomst.Tijdens de afgelopen begrotingsbehandeling van Justitie heeft de Kamer
nadrukkelijk de wens geuit dat zedendelinquenten voortaan na TBS of gevangenisstraf
een lange proeftijd met begeleiding en toezicht zouden moeten ondergaan. In
deze brief wil ik vooral de aandacht vestigen op de veel grotere categorie
van gestraften, die in meerderheid zonder enige proeftijd terugkeert in de
maatschappij. Het grootste deel van hen recidiveert. Deze brief heeft voornamelijk
betrekking op de reïntegratie van volwassen gedetineerden. Een aantal
aspecten is echter ook relevant voor minderjarigen. Zonder daar nader op in
te gaan zal ik deze her en der aanstippen. Uitgangspunten van reïntegratieVoor reïntegratie van gedetineerden is onder diverse benamingen al
lange tijd aandacht binnen de strafrechtspleging. De reclassering mocht namelijk
in 1998 al haar 175-jarig jubileum vieren. In de 19e eeuw werd nog gesproken
over «zeedelijke verbetering van de gestraften». Begin deze eeuw
raakte de term reclasseren in gebruik, waaraan de reclassering haar huidige
naam dankt. In de jaren zestig werd gesproken over resocialisatie en nu reïntegratie.
Uit de naamgeving blijkt het accent dat in de desbetreffende tijd werd gelegd.
In vergelijking met de andere termen is «reïntegratie» de
meest zakelijke, een begrip dat past in deze tijd. Reïntegratie van gedetineerden
wil zeggen dat na ommekomst van de straf de ex-gedetineerde weer geïntegreerd
wordt in de maatschappij. Hij of zij mag weer als volwaardig lid deelnemen
aan het maatschappelijk verkeer. Hoewel er (justitiële) instellingen
zijn om deze reïntegratie te bevorderen, is het zo dat de ex-gedetineerde
zelf daar een belangrijk aandeel in moet leveren. Hij of zij zal zich zelf
ook moeten inzetten voor bijvoorbeeld het verkrijgen van woonruimte en werk,
als dat niet voorhanden is.De voorbereiding van de reïntegratie start niet pas bij het ontslag
van de gedetineerde uit de penitentiaire inrichting, maar al eerder tijdens
detentie. Zo is dit ook vastgelegd in de Penitentiaire Beginselenwet. Art.
2, lid 2 van deze wet luidt: «Met handhaving van het karakter van de
vrijheidsstraf of vrijheidsbenemende maatregelen wordt de tenuitvoerlegging
hiervan zoveel mogelijk dienstbaar gemaakt aan de voorbereiding van de betrokkene
in de maatschappij». De Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) heeft
daarmee de opdracht activiteiten of trajecten aan te bieden aan gedetineerden
die voor dit doel geëigend zijn. Dit is vertaald in de missie, die als
volgt luidt: «De DJI levert een bijdrage aan de veiligheid in de samenleving
door een doeltreffende tenuitvoerlegging van vrijheidsstraffen en vrijheidsbenemende
maatregelen en door de aan onze zorg toevertrouwde personen de kans te bieden
een maatschappelijk aanvaardbaar bestaan op te bouwen».Voor de tijd na de detentie is de reclassering bij uitstek de organisatie
die de reïntegratie van ex-gedetineerden dient te bevorderen. In haar
strategisch meerjarenplan heeft de Stichting Reclassering Nederland dit als
volgt verwoord: «De reclassering stelt zich ten doel door haar inspanningen
een aantoonbare bijdrage te leveren aan de herinpassing van reclasseringscliënten
in de samenleving. Daarmee wordt tevens beoogd herhaling van strafbaar gedrag
te voorkomen».Het uiteindelijke doel van reïntegratie is het voorkomen van recidive.
Als een gedetineerde zonder onderdak, inkomen en begeleiding op straat komt
te staan, is de kans zeer groot dat hij terugvalt in zijn oude gedrag. Het
is dus op zijn minst van belang dat onderdak,inkomen en een sociaal netwerk
is geregeld. Dat klinkt gemakkelijk, maar in de praktijk is het niet eenvoudig
bepaalde groepen gedetineerden te helpen bij het vinden van huisvesting. Langdurig
daklozen, psychisch gestoorden en ernstig verslaafden zijn niet in staat om
zelfstandig te wonen. Specifieke voorzieningen zijn niet altijd in voldoende
mate aanwezig en veelal kunnen of willen deze mensen zich niet voegen naar
de regels die door die voorzieningen worden gesteld. Zonder vaste woon- of
verblijfplaats krijgt men niet gemakkelijk een uitkering. Daarmee is de cirkel
rond en wordt de kans dat snel opnieuw een delict wordt gepleegd, vergroot.Belangrijk uitgangspunt is tenslotte dat het bevorderen van de reïntegratie
van justitiabelen niet het exclusieve domein is van Justitie, maar mede een
verantwoordelijkheid is voor andere departementen, niet-justitiële instellingen
en lokale overheden. Ontwikkelingen van de laatste jarenIn de periode 1985–1995 was er minder aandacht voor reïntegratie
van gedetineerden. De reclassering besteedde veel aandacht en energie aan
de ontwikkeling en uitbouw van de taakstraffen. Het gevangeniswezen werd geconfronteerd
met het cellentekort en een voortdurende druk om het gevangenisbestel efficiënter
te exploiteren en te versoberen. Desondanks werden bij de reclassering en
het gevangeniswezen reguliere activiteiten ten behoeve van reïntegratie
uitgevoerd en nieuwe initiatieven ontwikkeld. Een voorbeeld daarvan is het
arbeidstoeleidingsproject in het Huis van Bewaring (HvB) Havenstraat, dat
in 1991 startte1. Bij de reclassering werden in
het kader van de ontwikkeling van taakstraffen leertrajecten onworpen die
mede reïntegratie als doel hebben.Na 1995 werden meer initiatieven ontplooid die gericht waren op reïntegratie.
Zowel bij de DJI als de reclassering werd meer geïnvesteerd in onder
andere arbeidstoeleidingsprojecten, in trainingen gericht op gedragsverandering
en werd een woontraining ontwikkeld. Ook het economisch gunstige tij werkt
mee. Veel vacatures zijn moeilijk vervulbaar. Werkgevers zijn daarom meer
dan anders bereid ex-gestraften in dienst te nemenVoorwaardenscheppende maatregelen van de afgelopen jarenDJIBinnen het gevangeniswezen wordt in toenemende mate aan het begin van
de detentie een detentieplan opgesteld. Het doel daarvan is gedetineerden,
die daarvoor geschikt zijn, in aanmerking te laten komen voor detentiefasering
en daarmee in de meeste gevallen ook voor een zogenaamd reïntegratietraject.Bij het aantreden van dit nieuwe kabinet is de DJI een ombuigingstaakstelling
opgelegd van f 115 miljoen. Dat lijkt een directe bedreiging te zijn
voor alle initiatieven binnen de DJI op het terrein van reïntegratie.
Bij de invulling van deze bezuinigingstaakstelling is echter op andere wijze
te werk gegaan. Op basis van gedegen internationaal wetenschappelijk onderzoek
mag worden aangenomen dat het recidive-verminderend effect van arbeidstoeleidingsprogramma's
en programma's die voorbereiden op de behandeling in verslavingsklinieken
thans op 10 procent kan worden gesteld. Door goede monitoring, onderzoek en
verbeteracties kan dit percentage volgens datzelfde onderzoek oplopen tot
14 procent. Het gevolg van succesvolle reïntegratie levert dus besparing
van toekomstige celcapaciteit op. Het intensiveren van effectieve resocialisatieprogramma's
is daarom als één van de bezuinigingsmaatregelen opgenomen.Een belangrijke nieuwe ontwikkeling is verder de invoering van de nieuwe
Penitentiaire Beginselen Wet, waarin het zogenaamde penitentiair programma
werd geïntroduceerd. Bij dit programma aan het eind van de detentie,
heeft de gedetineerde zijn hoofdverblijf niet meer in de inrichting, maar
verblijft thuis en volgt overdag een programma van minimaal 26 uren per week.
In principe vangen penitentiaire programma's aan met een periode waarbij de
veroordeelde onder elektronisch toezicht staat. Het penitentiair programma
is onder meer ingevoerd met de bedoeling de overgang van detentie naar de
vrije maatschappij geleidelijker te laten verlopen. Tevens stelt het programma
het gevangeniswezen en de reclassering in staat de reïntegratie van de
veroordeelde beter voor te bereiden. Bovendien wordt het programma in een
verplicht kader uitgevoerd. Indien de veroordeelde zich aan de begeleiding
ontrekt, volgt terugplaatsing in een penitentiaire inrichting.In uw Kamer is thans in behandeling een wetsvoorstel Beginselenwet justitiële
jeugdinrichtingen. In dit wetsvoorstel wordt voor jeugdigen in navolging
van de PBW een soort penitentiair programma, namelijk het scholings- en trainingsprogramma,
geïntroduceerd.SRNIn algemene zin vloeit uit de doelstelling van de reclassering voort dat
zij zich inzet voor reïntegratie van de gestrafte. Bij alle taken die
de reclassering uitvoert probeert zij (een deel van) die hogere doelstelling
te realiseren. Bij vroeghulp om te bezien of een verdachte kan instromen in
een begeleidingstraject. In voorlichtingsrapportages bijvoorbeeld door middel
van het voorstellen van een intensief begeleidingstraject voor een harde kern
jongere. De reclassering werkt zowel in verplicht als vrijwillig kader. Voorbeelden
van zo'n verplicht kader zijn een bijzondere voorwaarde bij een (deels) voorwaardelijke
veroordeling of een taakstraf. Bij alle vormen van contact is sprake van een
plan van aanpak, waarin trajectmatig en programmatisch gewerkt wordt aan de
reïntegratie van de (ex)gestrafte in de samenleving. De reclassering
treedt daarbij in dergelijke contacten vooral op als zorgmakelaar. Zij heeft
daartoe een netwerk ontwikkeld waarin allerlei maatschappelijke organisaties
zijn vertegenwoordigd, waarnaar de reclassering kan verwijzen. Dit zijn bijvoorbeeld
een woningbouwvereniging voor wonen, de sociale dienst, algemeen maatschappelijk
werk en RIAGG's. De reclassering heeft zelf voorts programma's ontwikkeld
die in het kader van reïntegratie kunnen worden aangeboden. Deze hebben
bijvoorbeeld betrekking op de ontwikkeling van sociale vaardigheden, budgettering
of arbeidstoeleiding.Ter ondersteuning van het trajectmatig werken is een geautomatiseerd CliëntVolgsSysteem
ontwikkeld, dat in de loop van het jaar 2000 zal worden geïmplementeerd.
De reclassering kan door middel van dit systeem overal in het land (ook binnen
de justitiële inrichtingen) beschikken over alle relevante informatie
betreffende een bepaalde cliënt. Overdrachten van cliënten tussen
reclasseringswerkers zijn daardoor eenvoudiger te realiseren.DJI/SRNVoorafgaande aan een detentie is de reclassering de instantie die primair
contact heeft met de verdachte, tijdens de detentie is dat zowel het gevangeniswezen
als de reclassering (die ook in de penitentiaire inrichtingen werkzaam is).
Na de detentie is dat in principe weer alleen de reclassering. Een voorwaarde
voor het slagen van het reïntegratieproces is een goede samenwerking
tussen het gevangeniswezen en de reclassering. Onderkend is dat deze samenwerking
lang niet altijd overal goed verloopt. Tijdens een conferentie tussen de DJI
en de reclassering in april 1999 is de afspraak gemaakt de verantwoordelijkheid
van beide organisaties voor het gehele begeleidingsproces in kaart te brengen.
Vervolgens kunnen aan de hand daarvan afspraken gemaakt worden over ieders
inzet op verschillende cruciale momenten van het detentietraject. Een werkgroep
is daar op dit moment mee bezig.Justitie/SZWIn 1996 is op initiatief van de DJI een justitiële beleidsadviesgroep
arbeidstoeleiding ingesteld, bestaande uit vertegenwoordigers van het departement,
het gevangeniswezen en de reclassering. Het doel van de adviesgroep is arbeidstoeleiding
te stimuleren, knelpunten te inventariseren en zo mogelijk oplossingsrichtingen
aan te geven. In 1999 werd geconstateerd dat inspanningen vanuit justitie
en justitiegerelateerde partners alleen niet voldoende zijn. Ook de betrokkenheid
en inzet van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Gemeenten/VNG,
arbeidsvoorziening en Regionale Onderwijscentra zijn voor een succesvolle
reïntegratie noodzakelijk. Hiervoor is het van belang dat beleid en middelen
op elkaar afgestemd worden. Tot dan toe werd dat vooral ad hoc gedaan. Besloten
is toen tot het instellen van een interdepartementale werkgroep arbeidstoeleiding
(ex)justitiabelen, naast de eerdergenoemde beleidsadviesgroep, waarin zowel
vertegenwoordigers van SZW als Justitie zitting hebben. Het doel van de werkgroep
is het in kaart brengen en afstemmen van beleid ten behoeve van de arbeidstoeleiding
van (ex)justitiabelen.Met name in contacten met het ministerie van SZW zijn de laatste jaren
in gezamenlijk overleg diverse zaken voor (ex) gestraften verbeterd. In het
kader van de sociale zekerheid is in de regelgeving bijvoorbeeld opgenomen
dat detentiejaren meetellen voor het bepalen van het aantal jaren van werkloosheid.
Dat is vooral van belang voor het kunnen instromen in voorzieningen voor langdurig
werklozen. Voorts is geregeld dat gedetineerden die deelnemen aan een penitentiair
programma recht hebben op een uitkering. In 1997 is een gezamenlijk congres
georganiseerd over arbeidstoeleiding van ex-gestraften.Ook de contacten met de arbeidsvoorziening, ressorterend onder het ministerie
van SZW zijn de afgelopen jaren sterk verbeterd en geïntensiveerd. Lokaal
zijn diverse samenwerkingsverbanden tussen het gevangeniswezen en/of reclassering
en de arbeidsvoorziening ontstaan.Justitie/OCWMet het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen zijn contacten
gelegd over het verzorgen van (basis)educatie in de inrichtingen. In overleg
met het ministerie zullen met enkele nader te bepalen Regionale opleidingscentra
(ROC's) samenwerkingstrajecten worden gestart, gericht op het vergroten van
de rol van de ROC's bij maatschappelijke integratie en arbeidstoeleidingstrajecten.Justitie/VWSNaar aanleiding van de nota Forensische zorg (1996) en het kabinetsstandpunt
daarop, is samen met het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
(VWS) een plan van aanpak opgesteld. Diverse actiepunten zullen bijdragen
aan de verbetering van de reïntegratie van psychisch gestoorden. De actiepunten
zien onder meer op verbetering van de zorg voor psychisch gestoorden binnen
de inrichting, de doorplaatsing van ernstig gestoorden naar psychiatrische
inrichtingen en het bevorderen van reïntegratie na de detentie. Bovendien
is er regulier overleg met VWS ten behoeve van de voortgang en afstemming
van beleid.BedrijfslevenIn 1996 heeft het Nationaal Platform Criminaliteitsbeheersing het thema
jeugdcriminaliteit op zijn agenda geplaatst. In het kader daarvan was het
dagelijks bestuur van het platform bereid een inventarisatie te maken van
de mogelijkheden voor het bedrijfsleven om, in samenwerking met de overheid,
een bijdrage te leveren aan de bestrijding van jeugdcriminaliteit. Daarbij
werd in het bijzonder gedacht aan deelname van bedrijfsleven in opleidingstrajecten
binnen penitentiaire inrichtingen, mogelijkheden bieden voor ex-gestraften
om werkervaring op te doen en het aannemen van ex-gestraften. Daartoe is een
korte handleiding opgesteld die aan de lokale platforms criminaliteitsbeheersing
is aangeboden. De samenwerking met het bedrijfsleven werpt vruchten af. Sommige
opleidingen binnen het gevangeniswezen zijn in samenwerking met het bedrijfsleven
opgezet en er zijn met werkgeverkoepels contracten afgesloten waardoor ex-gedetineerden
direct na hun detentie bij een werkgever terecht kunnen. Overzicht van de lopende ontwikkelingenIn de nota «Werkzame Detentie» (1994) is het beleidsvoornemen
geformu- leerd dat aan gedetineerden die een duidelijke motivatie tonen en
daar- voor ook geschikt zijn, bijzondere activiteiten aangeboden kunnen worden,
die direct of indirect een bijdrage leveren aan de maatschappelijke integratie.
Naast arbeid, gaat het daarbij om bijvoorbeeld onderwijs, opleiding, training
en bepaalde vormen van hulpverlening. Een voortgangsbericht daarover is aan
uw Kamer toegezonden bij brief van 6 oktober 1997. Nog steeds is de nadruk
daarbij gelegd op arbeidstoeleiding. De DJI zal in de komende jaren ook voor
de andere genoemde groepen meer gestructureerde kaders voor dergelijke MI-trajecten
gaan scheppen. De reclassering draagt bij aan de invulling van deze trajecten
door middel van advisering, het aanbieden van trainingen die passen in het
traject, en de begeleiding na de detentie.WonenVoor een groot aantal gedetineerden is het altijd al niet eenvoudig geweest
woonruimte te vinden na detentie. Daarnaast, zo wordt inmiddels onderkend,
is er een grote groep gedetineerden die (nog) niet in staat is zelfstandig
te wonen. De reclassering en het gevangeniswezen zijn niet in staat om alle
gedetineerden adequaat te helpen bij het vinden van woonruimte. Dat heeft
onder meer te maken met de grote aantallen gedetineerden die per jaar de inrichtingen
inkomen en verlaten. Bovendien hebben gedetineerden natuurlijk een eigen verantwoordelijkheid
bij het vinden van woonruimte na detentie. Dat neemt niet weg dat het ontbreken
van woonruimte na detentie grote risico's met zich meebrengt voor de kans
op recidive. Het niet hebben van woonruimte leidt in de meeste situaties tot
het weigeren van een uitkering door de sociale dienst. De kans dat een ex-gedetineerde
dan door geldgebrek een vermogensdelict pleegt is aanmerkelijk groter.Gelukkig wordt in veel gevallen een gedetineerde vroegtijdig ingeschreven
bij een gemeente waar de betrokkene na zijn detentie wil gaan wonen. Dat stuit
soms op problemen omdat gemeenten beperkende bepalingen hanteren voor het
vestigen in een gemeente waar men nooit heeft gewoond. Dat is met name lastig
voor die gedetineerden die een nieuwe start willen maken in een andere woonomgeving.
Positief daarentegen is dat de reclassering in sommige gemeenten afspraken
heeft kunnen maken met woningcorporaties over het met voorrang toewijzen van
een aantal woningen per jaar aan ex-gedetineerden.Voor gedetineerden die niet in staat zijn zelfstandig te wonen bestaan
allerlei voorzieningen. Er zijn in veel plaatsen begeleid-kamerwonen projecten,
die zich vooral op jongeren richten. Van oudsher speelt het Leger des Heils
een belangrijke rol in de opvang van ex-gedetineerden die om wat voor reden
dan ook nergens terechtkunnen. Een andere organisatie die zich volledig richt
op de opvang van ex-gedetineerden na detentie is Exodus. Deze organisatie
heeft een voorziening ontwikkeld die het leren wonen centraal stelt en daarnaast
een dagbesteding aan de deelnemers biedt. Het Leger des Heils heeft een vergelijkbaar
initiatief ontwikkeld specifiek voor jongen van 18–25 jaar. Dit programma
bestaat uit trainingen op alle leefgebieden, waarbij het zelfstandig leren
wonen centraal staat. Zowel Exodus als de woontraining van het Leger des Heils
worden als penitentiair programma aangeboden. Voor (ex)gedetineerden met een
persoonlijkheidsstoornis bestaan de zogenaamde Regionale instellingen voor
begeleid wonen (RIBW's). Daarnaast zal de directie gevangeniswezen de komende
drie jaar een experiment subsidiëren van de Stichting Stoel, die in het
noorden van het land langdurige opvang gaat organiseren voor gedetineerden
die vanwege stoornissen zich niet zelfstandig buiten kunnen handhaven en geen
vaste woon- of verblijfplaats hebben. De reclassering zal bij
dit experiment nadrukkelijk betrokken worden. In de loop van het experiment
zal worden nagegaan op welke wijze deze activiteit binnen het kader van het
penitentiair programma kan plaatsvinden.De komende jaren zullen lokaal door de reclassering afspraken worden gemaakt
met meer woningcorporaties over de toewijzing van woningen aan ex-gedetineerden.
Dergelijke afspraken zullen waar mogelijk gestimuleerd worden in het kader
van het Grotestedenbeleid. Voorzieningen voor gedetineerden die niet in staat
zijn zelfstandig te wonen zijn reeds voorhanden en worden uitgebreid. Waar
nodig zal justitie de uitbreiding van die voorzieningen stimuleren.ArbeidstoeleidingZoals gezegd is het begrip maatschappelijke integratie (MI) tot nu toe
met name uitgewerkt als arbeidstoeleiding. In aanvang werden deze trajecten
alleen aangeboden aan gemotiveerde en geschikte gedetineerden. Het streven
was ca. 400 gedetineerden op jaarbasis voor MI in aanmerking te laten komen
(1996). Dit aantal wordt inmiddels ruim overschreden. In 1998 hebben 1900
gedetineerden (waaronder ook jeugdigen) deelgenomen aan arbeidstoeleidingsactiviteiten.
Daarvan zijn ongeveer 700 deelnemers uitgestroomd naar werk of een vervolgopleiding
in de vrije maatschappij of in een andere inrichting.Een arbeidstoeleidingstraject binnen de inrichting kent een trajectmatige
aanpak gekoppeld aan detentiefasering. Centraal staat de individuele trajectbenadering
die kan bestaan uit basiseducatie, beroepsoriëntatie, beroepsgerichte
scholing en de daadwerkelijke arbeidstoeleiding. Het doel is de gedetineerde
voor het einde van de straf zicht te bieden op een vaste baan. In het traject
vindt samenwerking plaats met de SRN, die bovendien in veel gevallen zorgt
voor de begeleiding na de detentie.De kans op succes van de trajecten is verder vergroot door de opleiding
van 80 individuele trajectbegeleiders, het gebruik van het cliëntvolgsysteem
Perspectief en een verbetering van de intake en het assessment van de deelnemers.DJI heeft een beroep gedaan op gelden die in het kader van de Europese
Structuurfondsen beschikbaar zijn gesteld. Vanaf 1996 kon DJI beschikken
over een geoormerkt budget uit die gelden (f 4,2 miljoen) ten behoeve
van arbeidstoeleiding van gedetineerden. Inmiddels is dit bedrag verdubbeld
tot f 8,9 miljoen in 1998. DJI lijkt er in geslaagd te zijn om ook voor
de periode 2000–2006 deze ESF-subisidie veilig te stellen. De definitieve
besluitvorming daarover vindt in de zomer van 2000 plaats.In 1999 waren meer dan 40 arbeidstoeleidingsprojecten beschikbaar in justitiële
inrichtingen. Ook de zogenaamde Jeugdwerkinrichtingen zijn als bijzondere
vorm van arbeidstoeleiding in dit bestand geïntegreerd. Binnen de landelijk
vastgestelde kaders streeft DJI naar een regionale aanpak van arbeidstoeleiding.
In iedere regio moet uiteindelijk in het pakket van penitentiaire diensten
arbeidstoeleiding zijn opgenomen. Voorts zullen er behalve arbeidstoeleidingsprojecten
die gedeeltelijk in het kader van een penitentiair programma worden aangeboden,
ook programma's in intramurale vorm blijven bestaan.Sociaal netwerkNaast het beschikken over woonruimte en werk (of uitkering) is het hebben
van een sociaal netwerk (relatie) van groot belang voor het slagen van reïntegratie.
Door de confrontatie met een strafzaak en/of detentie komt het voor dat de
partner van de delinquent de relatie verbreekt. Ook het overige sociale netwerk
van de delinquent kan geheel of gedeeltelijk verdwijnen. Dit is een belangrijke
risicofactor voor het slagen van reïntegratie. Op dit terrein kunnen
het gevangeniswezen en de reclassering (ex)gestraften basale vaardigheden
aanleren, zodat ze daardoor beter in staat zijn een positief netwerk op te
bouwen en te onderhouden. Voorts wordt, zeker in specifieke programma's voor
jong-volwassenen, aan de vrijetijdsbesteding aandacht besteed, door bijvoorbeeld
de jongere te stimuleren zich aan te sluiten bij een sportclub e.d.De reclassering stimuleert in dit verband ook de ontwikkeling van netwerken
van vrijwilligers. Vrijwilligers kunnen als coach gedurende langere tijd een
ex-gestrafte begeleiden en de vorming van een sociaal netwerk stimuleren.VerslaafdenVerslaving aan drugs, alcohol en gokken is een veelvoorkomend probleem
onder gedetineerden. Ongeveer 50% kampt met een verslavingsprobleem. Het gebruik
en de handel in drugs en de gevolgen van het afkicken zijn dagelijkse realiteit
binnen de inrichtingen en leggen een zware druk op het klimaat in de inrichting.
Al meer dan 10 jaar geleden is gestart met zogenaamde Drugsvrije afdelingen.
In de loop der jaren is het aantal fors uitgebreid en zijn deze afdelingen
omgevormd tot Verslavingsbegeleidingsafdelingen (VBA's). Verslaafde gedetineerden
worden actief gestimuleerd om iets aan hun verslaving te doen. Mede daarom
is begin 1996 gestart met de uniformering van het drugontmoedigingsbeleid
tijdens detentie, met als doel algemeen geldende kaders en hanteerbare grenzen
voor het ontmoedigen van drugsgebruik op te stellen. In de daartoe opgestelde
Contourennota Drugontmoedigingsbeleid is het uitgangspunt dat drugs in de
inrichting zijn verboden en niet worden gedoogd. De instrumenten om dit te
bereiken liggen op het terrein van preventie, zorg en repressie.Er wordt een relatie gelegd tussen het bezit en/of gebruik van drugs en
de mogelijkheid tot het volgen van MI-trajecten, toeleiding naar Verslavingsbegeleidingsafdeling
(VBA) en plaatsing in vrijere detentievormen (half/open inrichting, penitentiair
programma en elektronisch toezicht). Daarmee kan het drugontmoedingsbeleid
bijdragen aan vergroting van de motivatie van verslaafden voor deelname aan
genoemde voorzieningen.De VBA heeft als voornaamste taak gedetineerden voor te bereiden op vervolgzorg
na detentie of liefst tijdens de laatste fase van de detentie van hun straf
in een behandelinrichting of -programma. De voorbereiding behelst het bieden
van een op de geïndiceerde vervolgzorg afgestemd programma en het bewerkstelligen
van uitstroom naar die zorg. Omdat de vervolgzorg bij voorkeur in de regio
van herkomst plaatsvindt is gekozen voor een regionaal VBA-aanbod. In elk
ressort moeten voldoende voorzieningen aanwezig zijn in de penitentiaire inrichtingen.De verslavingsreclassering speelt een centrale rol bij de toeleiding naar
en begeleiding op de VBA's. Tijdens de inkomstfase geeft de reclassering voorlichting
over de VBA's, en selecteert mogelijke kandidaten. Vervolgens verzorgt de
verslavingsreclassering (mede) de begeleiding tijdens het toeleidingsprogramma
VBA en uiteindelijk op de VBA's. De verslavingsreclassering is aan het eind
van de VBA de belangrijkste schakel met de verslavingszorg, zodat de basis
die voor de reïntegratie is gelegd na de detentie gestalte kan krijgen,
bijvoorbeeld in de vorm van plaatsing in een verslavingskliniek of begeleid
wonen. Ook de verslavingsreclassering streeft ernaar zoveel mogelijk trajectmatig
te werken.De VBA's zullen ook het voorportaal moeten worden van specifieke penitentiaire
programma's voor verslaafden (in plaats van de vroegere plaatsing in een verslavingskliniek
o.g.v. art. 47 GM).Gedetineerden met psychisch stoornissenIn de nota Werkzame Detentie is al gewezen op de forse toename van het
aantal delinquenten met een psychische stoornis. In 1994 werd het aantal gedetineerden met een psychiatrische stoornis geschat op zo'n 3% van
de totale gedetineerdenpopulatie en daarboven nog minstens 7% waarbij sprake
is van een ernstige persoonlijkheidsstoornis. De opvang van deze gedetineerden
is zeer problematisch. Penitentiaire inrichtingen hebben geen behandelingstaak
en beschikken vaak ook niet over de juiste voorzieningen en begeleidingsdeskundigheid.
Toentertijd werden diverse knelpunten gesignaleerd, zoals de beperkte mogelijkheden
voor plaatsing van gestoorde gedetineerden in psychiatrische ziekenhuizen
en de problemen in de doorstroom van forensische naar reguliere voorzieningen
binnen de geestelijke gezondheidszorg. Knelpunten die ook opgenomen zijn in
de eerdergenoemde nota Forensische Zorg. Naar aanleiding daarvan is een actieplan
opgesteld. Uiteraard is een actie daarin de doorstroom naar psychiatrische
inrichtingen te bevorderen.Er wordt bezien of het penitentiair programma gebruikt kan worden voor
psychisch gestoorde delinquenten. Voorts is de reclassering gevraagd om meer
dan nu het geval is de begeleiding van psychisch gestoorde delinquenten na
detentie op zich te nemen.Sober regimeDe groep gedetineerden die uit het sober regime de maatschappij weer betreedt
baart zorgen. Het is inmiddels duidelijk dat een groot aantal van de gedetineerden
uit het sober regime niet beschikt over een vast woon- of verblijfplaats.
Daarenboven heeft deze groep gedetineerden veelal problemen op het terrein
van arbeid/inkomen, vrije-tijdsbesteding en sociaal functioneren. Een groot
aantal van hen is binnen korte tijd weer terug in de penitentiaire inrichting
na het plegen van een nieuw vergrijp. In samenwerking met een aantal penitentiaire
inrichtingen waar het sobere regime wordt gevoerd, ontwikkelt de reclassering
van het Leger des Heils een werkwijze waardoor gedetineerden bij ontslag uit
detentie ook daadwerkelijk terechtkomen bij de voorzieningen van het Leger
des Heils.JeugdBegeleiding na jeugddetentie of een vrijheidsbenemende maatregel bij minderjarigen
is helaas nog geen gemeengoed. De noodzaak hiertoe is echter wel aanwezig.
In een besluitvormende fase is een afstemmingsprotocol nazorg voor minderjarigen.
Hierin is een taakverdeling beschreven tussen de justitiële inrichtingen,
de reclassering, de gezinsvoogdij-instellingen en de Raad voor de Kinderbescherming.VerbeterpuntenZoals uit het bovenstaande blijkt zijn er voldoende ideeën over de
wijze waarop de reïntegratie kan worden bevorderd. Een inkomen (liefst
uit werk), woonruimte en een sociaal netwerk zijn (nog steeds) de basisingrediënten
voor een succesvolle reïntegratie. Knelpunten zitten vooral in de communicatie
en in organisatorische zaken zoals, de afstemming tussen het gevangeniswezen
en de reclassering, de onvoldoende beschikbaarheid van bepaalde voorzieningen
en beperkingen door regelgeving.Knelpunten in de voorwaardenscheppende sfeer die ik in het kader van deze
brief aan de orde wil stellen en de komende jaren ter hand wil nemen zijn
de volgende:– De samenwerking tussen het gevangeniswezen en de reclassering.– Uitbreiding van de begeleiding in een verplicht kader.– Een zodanig systeem opzetten dat in principe iedere ex-veroordeelde
op zijn minst een begeleidingsaanbod heeft gehad bij het verkrijgen van
inkomen (al dan niet uit werk), onderdak en het opbouwen van een sociaal netwerk.– Streven naar verbetering van de reïntegratie van gedetineerden
met een hoog recidive-risico.– Monitoring van effectieve interventies.De maatregelen die ik in dit verband wil treffen zal ik hieronder toelichten.Samenwerking gevangeniswezen en reclasseringNaar aanleiding van een conferentie tussen het gevangeniswezen en de reclassering
in april 1999 is reeds een werkgroep van start gegaan om deze samenwerking
te verbeteren. Dit moet leiden tot een protocol waarmee de inrichtingswerkers
en reclasseringswerkers hun werkzaamheden beter kunnen afstemmen. Om deze
samenwerking te ondersteunen is een betere informatie-uitwisseling noodzakelijk.
Reeds bestaande kennis van de reclassering over een ingekomen gedetineerde
moet bij het bepalen van het detentietraject beschikbaar zijn. Andersom moet
de reclassering ruim voor het einde van de detentie informatie van het gevangeniswezen
ontvangen om de begeleiding adequaat over te kunnen nemen.Uitbreiding van de begeleiding in een verplicht kaderHet Wetboek van Strafrecht biedt de rechter de mogelijkheid om bij een
(deels) voorwaardelijke veroordeling bij bijzondere voorwaarde verplichtingen
op te leggen, waarbij de reclassering hulp en steun biedt (inmiddels verplicht
reclasseringscontact genoemd). De reclassering houdt bij de oplegging van
dergelijke voorwaarden toezicht op de veroordeelde en begeleidt hem. Indien
de veroordeelde zich niet aan de voorwaarden houdt, meldt de reclassering
dit aan het OM, dat zonodig tenuitvoerlegging van de voorwaardelijke straf
kan vorderen bij de rechter. Deze titel biedt de reclassering goede mogelijkheden
de reïntegratie met de nodige dwang te bevorderen. Minder gemotiveerde
gestraften hebben deze stok achter de deur hard nodig om ze in het gareel
te houden. Voor langgestraften die een straf langer dan 3 jaar hebben gekregen,
voorziet de wet niet in een dergelijke titel.Het penitentiair programma biedt voor een deel van deze gestraften wel
enig soelaas. Dit programma wordt in het kader van de detentie uitgevoerd.
Bij niet nakomen van de verplichtingen die voortvloeien uit het programma
volgt terugplaatsing in een gesloten penitentiaire inrichting. Gedurende 6
weken (het minimum) tot 12 maanden (het maximum) kunnen in verplicht kader
activiteiten uitgevoerd worden. De reclassering heeft echter aangegeven dat
lang niet alle gedetineerden, en met name de minder gemotiveerde, in aanmerking
komen voor een penitentiair programma. Voor die gedetineerden is de begeleiding
na detentie geheel vrijwillig. De reclassering pleit voor een voorziening
in de wet die een ruimere juridische basis verschaft voor begeleiding van
ex-gedetineerden in het kader van reïntegratie.In de notitie over het sanctiestelsel die in voorjaar aan de Kamer zal
worden gezonden, zal ik voorstellen doen om aan die wens tegemoet te komen.
Overigens heeft de reclassering aangegeven reeds in 2000 de oplegging van
het aantal verplichte reclasseringscontacten door middel van voorlichtingsrapportage
bij de rechter te willen bevorderen.Verbetering systematiek van reïntegratie tijdens
en na de strafDe systematiek van de op reïntegratie gerichte inspanningen kan in
een aantal opzichten verbeterd worden, waardoor meer gedetineerden daarvoor
in aanmerking komen. Dit zal geschieden door de volgende maatregelen:Iedere gedetineerde wordt bij binnenkomst in de inrichting onderworpen
aan een gedegen analyse van zijn persoonlijke situatie. Daarbij wordt meer
dan nu het geval is gebruik gemaakt van informatie die vaak reeds bij de reclassering
beschikbaar is (uit rapportages of eerdere kontakten).In principe voor alle gedetineerden wordt (naar analogie van gedetineerden
die nu voor een maatschappelijk integratietraject in aanmerking komen) een
detentieplan opgesteld. Het streven zal zijn ook voor minder kansrijke gedetineerden
een detentietraject te ontwikkelen met het oog op beperking van de recidive.In deze detentietrajecten wordt in ieder geval tijdig gecheckt of de gedetineerde
over huisvesting beschikt; zo niet dan wordt iemand direct ingeschreven in
de gemeente(n) waar hij/zij zich wil vestigen. Een ondersteunend geautomatiseerd
informatiesysteem geeft ruimschoots voor de tijd van het verstrijken van de
detentie aan dat huisvesting gerealiseerd moet worden. Afhankelijk van de
door de DJI en de reclassering gemaakte afspraken daarover neemt één
van beide actie. Indien uit de analyse blijkt dat iemand niet in staat is
om zelfstandig te wonen, wordt bezien welke andere woonvoorziening noodzakelijk
is.Tevens wordt vroegtijdig bezien of een gedetineerde na detentie werk zal
hebben of dat dit gelet op zijn capaciteiten eenvoudig te verwerven is. Ruimschoots
voor de invrijheidstelling geeft ook op dit terrein een geautomatiseerd informatiesysteem
aan dat iets voor het inkomen geregeld moet worden. Dat kan toeleiding naar
werk zijn of het tijdig aanvragen van een uitkering in de toekomstige woonplaats
van betrokkene. Afhankelijk van de door het gevangeniswezen en de reclassering
gemaakte afspraken daarover neemt één van beide actie.Voor gedetineerden die niet in een detentietraject terechtkomen wordt
op zijn minst huisvesting en werk of uitkering op de bovenstaande wijze geregeld.Op deze wijze kan er voor wat betreft wonen en inkomen een vrijwel sluitend
systeem worden opgezet, waardoor gedetineerden in ieder geval op deze terreinen
een grotere kans hebben dat dit geregeld is. Voor het geautomatiseerde systeem
kan aangesloten worden bij een systeem dat door het gevangeniswezen wordt
gebruikt of het door de reclassering te implementeren CliëntVolgSysteem.Daarnaast wordt aan gedetineerden, die dit nodig hebben, een aanbod gedaan
ter verbetering van het sociaal netwerk. Daartoe wordt onder meer door het
gevangeniswezen en de reclassering een programma «cognitive skills»
ontwikkeld.Streven naar verbetering van reïntegratie van gedetineerden
met een hoog recidive-risicoAlleen gemotiveerde gedetineerden komen in aanmerking voor arbeidstoeleiding,
verslavingsbegeleidingsafdeling e.d. Een groot deel van de gedetineerden die
daarvoor niet in aanmerking komen, staan als zwaar-recidiverend te boek. Zij
kampen met een meervoudige problematiek, waardoor reïntegratie niet eenvoudig
is. Daar staat tegenover dat zonder succesvolle interventie door de veel gepleegde
criminaliteit aanzienlijke maatschappelijke schade wordt geleden.Gerichte toeleiding van deze ex-gedetineerden naar zorginstellingen moet
bijdragen aan een betere opvang na detentie. Het eerdergenoemde initiatief
van de reclassering van het Leger des Heils om voor deze groep veelplegers
die vaak aan het sobere regiem worden onderworpen, een aanbod te doen, zal
ook in andere steden gestimuleerd worden. Monitoring van effectieve interventiesHet is van groot belang om meer inzicht te krijgen in de effecten van
bepaalde interventies. In het buitenland, met name in Canada, is daar veel
ervaring mee opgedaan. Naast intensieve contacten met het buitenland heeft
het Wetenschappelijk Documentatie- en Onderzoekscentrum van mijn ministerie
op basis van een literatuurstudie een methodiek ontwikkeld, waaraan programma's
of interventies getoetst kunnen worden op hun effectiviteit. Dit instrument
zal op korte termijn, mede op verzoek van de uitvoeringsorganisaties, beschikbaar
worden gesteld.FinanciënVoor de in de brief genoemde activiteiten zijn thans geen aanvullende
financiële middelen noodzakelijk. De genoemde activiteiten passen binnen
de reguliere taken van het gevangeniswezen en de reclassering. Voorts wordt
zoveel mogelijk aangesloten bij en gebruik gemaakt van voorzieningen die worden
gefinancierd door VWS, SZW en O,CenW.SlotIk meen dus dat met de in deze brief genoemde maatregelen, die voor het
grootste deel al in praktijk worden gebracht, in voldoende mate de reïntegratie
van (ex)gestraften wordt bevorderd. Het bieden van perspectief aan ex-gestraften
is van groot belang. Het hebben van onderdak en het verwerven van werk verschaft
mensen een inkomen, het brengt structuur in het leven van alledag, het draagt
veelal bij aan een gevoel van eigenwaarde en het kan worden beschouwd als
een gezond vertrekpunt voor het streven naar ontplooiing, het ontwikkelen
van ambities en het vermeerderen van sociale en economische integratie in
de maatschappij. Uiteindelijk wordt hiermee ook de basis gelegd voor een vermindering
van de – kans op – recidive.De Minister van Justitie,A. H. KorthalsXNoot1Bedoeld wordt het project Roustabout, dat veel publiciteit heeft gekregen. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24802-12.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl