Wijziging Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek en de Wet studiefinanciering 2000 i.v.m. invoering van leerrechten en wijziging financiering hoger onderwijs; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30387, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

05-12-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

30387 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI. ALGEMEEN DEEL1. Inleiding2. Aanleiding voor de invoering van leerrechten en
wijziging van de studiefinanciering2.1. Meer flexibiliteit, keuzevrijheid en kwaliteit2.2. Kanteling van aanbod- naar vraagsturing3. Leerrechten, collegegeld en inschrijving3.1. Leer- en uitlooprechten3.1.1. Leerrechten voor het volgen van een bachelor-
en masteropleiding3.1.2. Omvang en verbruik van leerrechten3.1.3. Aanspraak op leerrechten3.1.4. Uitlooprechten3.2. Extra leerrechten: uitbreiding en nieuw3.3. Resterende leerrechten3.4. Collegegeld3.4.1. Wettelijk collegegeld3.4.2. Gemaximeerd collegegeld3.4.3. Instellingscollegegeld3.5. Financiële ondersteuning van studenten3.5.1. Profileringsfonds3.5.2. Vervallen van het studiefonds3.6. Vrijstelling aanwending van leerrechten en betaling
van collegegeld3.7. Inschrijving en de beëindiging daarvan3.7.1. Vervallen van de inschrijving per studiejaar3.7.2. Rechten van de ingeschreven student4. Bekostiging en begroting4.1. Wettelijke bepalingen over bekostiging4.2.Vervallen van wettelijke verplichting begroting en
bekendmaking van voorlopige rijksbijdrage5. Maatregelen in de toekenningsfase van de studiefinanciering5.1. Collegegeldkrediet in het hoger onderwijs5.1.1. «Collegegeldkrediet» in het hoger onderwijs5.1.2. Bijzondere omstandigheden5.1.3. «Collegegeldkrediet» voor EER-studenten
in het hoger onderwijs5.2. Normbudget5.2.1. Normbudget voor levensonderhoud in het hoger onderwijs5.2.2. Normbudget in het beroepsonderwijs5.2.3. Verruiming van de leeftijdsgrens in het hoger onderwijs
en het beroepsonderwijs6. Maatregelen in de terugbetalingsfase6.1. Inleiding6.2. Voor wie gaan de nieuwe leenvoorwaarden gelden?6.2.1. Nieuwe cohorten studerenden in het hoger onderwijs
en beroepsonderwijs6.2.2. Cohortgarantie voor bestaande cohorten studerenden
in het hoger onderwijs en beroepsonderwijs6.2.3. Keuzemogelijkheid voor bestaande cohorten studerenden
in het hoger onderwijs en beroepsonderwijs6.3. Wat zijn de nieuwe leenvoorwaarden?6.3.1. Rente in het hoger onderwijs en het beroepsonderwijs6.3.2. Schuld en terugbetalingstermijn in het hoger
onderwijs en het beroepsonderwijs6.3.3. Inkomensafhankelijke terugbetaling in het hoger
onderwijs en het beroepsonderwijs7. Uitvoering inkomensafhankelijke terugbetaling
en het collegegeldkrediet7.1. Collegegeldkrediet7.2. Terugbetalingssystematiek7.3. Aanpassing aan de Algemene wet inkomensafhankelijke
regelingen8. Administratieve lasten8.1. Lasten vanwege wijziging van de WHW8.2. Lasten vanwege wijziging van de WSF 20009. Financiële gevolgen9.1. Gevolgen vanwege wijziging van de WHW9.2. Gevolgen vanwege wijziging van de WSF 20009.2.1. Collegegeldkrediet9.2.2. Terugbetalingssysteem9.2.3. 34 jaarsgrens10. Gevoerd overleg11. Uitvoeringstoetsen12. CommunicatieII. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGARTIKEL I. WIJZIGING VAN DE WHWOnderdeel A (Artikel 1.1. Begripsbepalingen)Onderdeel B (Artikel 2.5. Rijksbijdrage aan instellingen
voor hoger onderwijs)Onderdeel C (Artikel 2.6. Berekening rijksbijdrage)Onderdeel D (Artikel 2.7. Mededeling geraamde en bekendmaking
vastgestelde rijksbijdrage)Onderdelen E, H, I en FF (Artikelen 2.8, 2.14, 2.15, 9.8
en 11.6)Onderdeel F (Artikel 2.11. Bijzondere bepaling universitaire
eerstegraadslerarenopleidingen)Onderdeel J (Artikel 7.4b. Studielast opleidingen in het
hoger onderwijs)Onderdelen K, L, M, CC en EE (Artikelen 7.9e, 7.13, 7.31a,
7.31b, 7.51a en 7.61)Onderdeel N (Artikel 7.32. Algemene bepaling inschrijving)Onderdeel O (Artikel 7.34. Rechten inschrijving als student)Onderdeel P (Artikel 7.37. Voorwaarden inschrijving)Onderdeel Q (Artikel 7.42. Beëindiging inschrijving)Onderdeel R (Artikelen 7.42a tot en met 7.42j)Artikelen 7.42a tot en met 7.42e en 7.42g (algemeen)Artikel 7.42a. Leer- en uitlooprechten voor opleiding
of onderwijseenheidArtikel 7.42b. Aantal leerrechtenArtikel 7.42d. Aanvullende leerrechtenArtikel 7.42e. Inzet resterende leerrechtenArtikel 7.42f. Geen aanspraak op leer- en uitlooprechtenArtikel 7.42g. Nieuwe leer- en uitlooprechten voor
opleiding op het gebied van onderwijs of gezondheidszorgArtikel 7.42h. Nieuwe leer- en uitlooprechten i.v.m. ernstige
handicapArtikel 7.42i. Verbruik leer- en uitlooprechten en registratie
daarvanArtikel 7.42j. Geen verbruik van leerrechtenOnderdeel S (Artikel 7.43. Collegegeld)Onderdeel T (Artikel 7.44. Gemaximeerd collegegeld)Onderdeel U (Artikel 7.44a. Instellingscollegegeld)Onderdeel V (Artikel 7.45. Examengeld extraneus)Onderdelen W (Artikel 7.46. Overige bijdragen)Onderdeel X (Artikel 7.47. Voldoening collegegeld)Onderdeel Z (Artikel 7.49. Terugbetaling van collegegeld)Onderdeel AA (Artikel 7.50. Cursusgeld en instellingscursusgeld
Open Universiteit)Onderdeel BB (Artikel 7.51. Profileringsfonds)Onderdelen HH en II (Artikel 9.34. Reglement universiteitsraad
en Artikel 10.22. Inhoud mede zeggenschapsreglement)Onderdeel JJ (Artikel 15.2. Schadevergoeding niet-gerechtigde
deelname onderwijs)Onderdeel KK (Artikel 16.21. Bijdrage uit ’s Rijks
kas ten behoeve van aangewezen theologische universiteiten en kerkelijke kweekscholen
en seminaria)Onderdeel LL (Artikelen 18.55 tot en met 18.58)Artikel 18.55. Overgangsbepaling leer- en uitlooprechten
voor opleidingArtikel 18.56. Aantal leerrechten voor ongedeelde en voortgezette
opleidingen en Artikel 18.57. Verbruik tijdvakken bij ongedeelde en voortgezette
opleidingenArtikel 18.59. Leerrechten tweede opleiding voor ingeschrevenen
in 2006–2007ARTIKEL II. WIJZIGING VAN DE WHWARTIKEL III. WIJZIGING VAN DE WHWARTIKEL IV. WIJZIGING VAN DE WSF 2000Onderdeel A (Artikel 1.1. Begripsbepalingen)Onderdeel B (Artikel 2.3. Leeftijd)Onderdeel C (Artikel 3.1. Studiefinanciering)Onderdelen D en E (Artikel 3.2. Samenstelling maandbudget
deelnemer en Artikel3.3. Samenstelling maandbudget student)Onderdeel F (Artikel 3.16a. Collegegeldkrediet)Onderdeel G (Artikel 3.17. Vordering wegens eigen inkomsten
studerende)Onderdeel H (Artikel 3.18. Overzicht normbedragen)Onderdeel I (Artikel 5.2. Vorm en duur studiefinanciering)Onderdeel J (Artikel 5.4. Lening in EER-landen)Onderdeel KOnderdeel L (Artikel 5.11. Stoppen voor 1 september)Onderdeel M (Hoofdstuk 6. Opbouw en terugbetaling studieschuld)Paragraaf 6.1. AlgemeenArtikel 6.1. LeningArtikel 6.2. Verplichting debiteur terugbetaling
studieschuldArtikel 6.3. RenteberekeningArtikel 6.4. TerugbetalingsperiodeArtikel 6.5. AanloopfaseArtikel 6.6. Achterstallige schuldParagraaf 6.2. Debiteuren binnenlands belastingplichtigArtikel 6.7. ReikwijdteArtikel 6.8. Vaststelling rentepercentageArtikel 6.9. AflosfaseArtikel 6.10. Vaststelling en betaling terugbetalingstermijnenArtikel 6.11. Inkomensafhankelijke terugbetalingArtikel 6.12. Terugval in inkomenArtikel 6.13. GarantiebepalingenArtikel 6.14. Omzetting van niet meer verrekenbare schulden
in leningParagraaf 6.3. Debiteuren die voor studiejaar 2007–2008
studiefinanciering ontvingen en debiteuren buitenlandArtikel 6.15. ReikwijdteArtikel 6.16. OverstappenArtikel 6.17. Vaststelling rentepercentageArtikel 6.18. AflosfaseArtikel 6.19. Vaststelling en betaling terugbetalingstermijnenArtikel 6.20. Vaststelling draagkracht debiteurArtikel 6.21. Draagkracht debiteur uit inkomen op jaarbasisArtikel 6.22. Terugval in inkomenArtikel 6.23. Andere aanpassing van draagkracht debiteurArtikel 6.24. Draagkracht partner van debiteurArtikel 6.25. Op aanvraag draagkracht partner niet meetellenArtikel 6.26. Wijziging maandelijkse termijnArtikel 6.27. GarantiebepalingenArtikel 6.28. Omzetting van niet meer verrekenbare
schulden in leningParagraaf 6.4. Partner debiteur ook debiteurArtikel 6.29. Beide partners debiteur paragraaf 6.2Artikel 6.30. Beide partners debiteur paragraaf 6.3Artikel 6.31. Partners onderscheidenlijk debiteur
paragraaf 6.2 en paragraaf 6.3Onderdelen N en O (Artikel 7.1. Herziening door IB-Groep
en Artikel 7.4. Verrekening teveel toegekende en uitbetaalde studiefinanciering)Onderdeel P (Artikel 9.6. Verstrekken van inlichtingen
door organen met een publiek rechtelijke taak en door ziektekostenverzekeringsinstellingen
als bedoeld in artikel 3.2, vierde lid)Onderdeel Q (Artikel 10.3. Vorm waarin studiefianciering
wordt verstrekt)Onderdeel R (Artikel 10.4. Afwijking van de artikelen
2.13 (voorheen artikel 9, zevende lid) en 2.16 (voorheen artikel 9, tiende
lid); geen aanspraak of geen aanspraak meerOnderdeel S (Artikelen 12.1c., 12.8 en 12.14)Artikel V. WIJZIGING VAN DE WSF 2000ARTIKEL VI. WIJZIGING VAN DE WTOSOnderdeel A (Artikel 5.4. Tegemoetkoming schoolkosten)Onderdeel B (Artikel 11.1. Aanpassing van bedragen)ARTIKEL VII. WIJZIGING VAN DE AANPASSINGSWET AWIROnderdelen A en BARTIKEL VIII. INWERKINGTREDINGOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30387Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 146 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 387Wijziging van onder meer de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk
onderzoek en de Wet studiefinanciering 2000 in verband met onder meer invoering
van leerrechten in het hoger onderwijs, herziening van de collegegeldsystematiek,
invoering van het collegegeldkrediet en invoering van een nieuw aflossingssysteem
(financiering in het hoger onderwijs)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGI. ALGEMEEN DEEL1. InleidingDe lat ligt hoog: de regering heeft ambitieuze doelstellingen om de kennissamenleving
te realiseren. Om deze ambities te kunnen waarmaken is het belangrijk de samenleving
te motiveren hieraan een bijdrage te leveren. Dat kan worden gerealiseerd
door mensen uit te dagen, door mensen kansen te bieden en door mensen verantwoordelijkheden
te geven. Het doel is dat kennis sneller verworven wordt. Dat is waar we nu
voor staan. In de beleidsbrief «Meer flexibiliteit, meer keuzevrijheid,
meer kwaliteit: Financiering in het hoger onderwijs», aan de Tweede
Kamer aangeboden bij mijn brief van 29 oktober 2004 (Kamerstukken II
2004–2005, 29 853, nr. 1), is uiteengezet op welke wijze een nieuw
bekostigingsstelsel in het hoger onderwijs en een verruiming van de studiefinanciering
hieraan kunnen bijdragen. De beleidsbrief bevat de voorstellen van de regering
betreffende de vernieuwing van de instellingsbekostiging, de invoering van
leerrechten, de collegegeldsystematiek en het stelsel van studiefinanciering
voor het hoger onderwijs.Deze memorie van toelichting onderteken ik mede namens de Minister van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit.2. Aanleiding voor de invoering van leerrechten en
wijziging van de studiefinanciering2.1. Meer flexibiliteit, keuzevrijheid en kwaliteitOnderwijs speelt een cruciale rol in onze samenleving. Die rol kan het
alleen waarmaken op een gezonde financiële basis. Meer financiële
ruimte voor het hoger onderwijs kan alleen door de financiële verantwoordelijkheid
van de overheid scherper af te bakenen én door de instellingen voor
hoger onderwijs meer ruimte te geven om extra inkomsten te genereren. Veel
actuele ontwikkelingen hebben direct hun weerslag op de wijze waarop
het onderwijs wordt georganiseerd en ingericht. Dat is de reden om nu te kiezen
voor een financieringsstelsel dat flexibel genoeg is om toekomstige veranderingen
probleemloos te verwerken.Jongeren moeten kunnen functioneren in een steeds complexere samenleving.
Zij moeten zijn toegerust om het heft in eigen handen te nemen, ondernemend
te zijn en mede zelf vorm te geven aan hun leren: de lerende
centraal. Combinaties van leren en werken worden daarbij steeds belangrijker.
Investeren in een studie is een verantwoorde stap in de persoonlijke ontwikkeling.
Deze investering heeft namelijk vrijwel altijd een hoog rendement: de kosten
die studeren meebrengt, worden in de meeste gevallen ruim terugverdiend. Van
studenten wordt verwacht dat ze investeren in hun toekomst door zo effectief
mogelijk te studeren. Studenten krijgen in het nieuwe stelsel de benodigde
extra flexibiliteit, meer keuzevrijheid plus meer ruimte in geld. Actuele
ontwikkelingen vragen om nieuwe modellen voor instellingsbekostiging, studiefinanciering
en collegegeldheffing. Uitgangspunt bij de wijzigingen is dat in geen geval
de toegankelijkheid, kwaliteit en doelmatigheid van het hoger onderwijs in
het geding mogen komen.Doordat de bachelor-masterstructuur is ingevoerd en veel bacheloropleidingen
zijn verbreed, hebben studenten meer keuzemogelijkheden gekregen die ook hun
mobiliteit vergroten. Met het accreditatiestelsel is sterker gewaarborgd dat
opleidingen kwalitatief van voldoende niveau zijn. De bachelor-masterstructuur
heeft mogelijk gemaakt dat een student meer formele momenten heeft om in het
hoger onderwijs in te stromen en om over te stappen naar een andere opleiding.
Daarnaast is met de bachelor-masterstructuur een impuls gegeven aan de verbreding
van opleidingen en het werken met een major-minorsystematiek. De opzet van
het «major-minor»-model heeft het voordeel dat studenten zich
op verschillende met elkaar samenhangende disciplines kunnen oriënteren
en daarmee ook verschillende kanten van hun talent tot ontwikkeling kunnen
brengen. Bij een dergelijke opzet heeft een student ook tijdens de bacheloropleiding
mogelijkheden om uit te vinden waar zijn voornaamste interesse ligt. Gevolg
daarvan is een toename van het aantal keuzemomenten binnen de opleiding. Het
gaat dan niet om wettelijk bepaalde momenten, maar om momenten waarop een
student een weloverwogen keuze moet maken over de inrichting van zijn studie.De mogelijkheden van het bachelor-masterstelsel voor differentiatie van
het hoger onderwijs zijn echter nog lang niet uitgeput. Om hierop voort te
borduren en om meer recht te doen aan de student als actief middelpunt komt
deze centraal te staan in de bekostiging van het hoger onderwijs. Meer vraagsturing
in de bekostiging zal de instellingen prikkelen om betere kwaliteit te leveren
en studenten te voorzien van voldoende keuzemogelijkheden.Een groot deel van de bevolking is zo goed opgeleid dat men op veel gebieden
prima in staat is om zijn leven zelf te organiseren. Mensen onttrekken zich
steeds meer aan de traditionele sociaal-politieke arrangementen en willen
zelf keuzes maken en hun eigen persoonlijke voorkeuren en ambities tot uitdrukking
brengen, of het nu gaat om hun loopbaan, hun levensloop en regelingen in de
sfeer van de sociale zekerheid. De prestaties van de overheid, de publieke
voorzieningen, worden steeds kritischer bejegend. Deze maatschappelijke trends
werken ook door in het keuzeen studiegedrag van studenten. In het algemeen
geldt dat de technische mogelijkheden om aan individuele wensen tegemoet te
komen sterk zijn toegenomen. De komende jaren zal e-learning naar verwachting
op grotere schaal worden ingezet en bijdragen aan verdere flexibilisering
van leerwegen. Het verruimen van deze keuzemogelijkheden leidt overigens niet automatisch
tot een substantieel hogere mobiliteit. Veel burgers hebben geen behoefte
aan keuzevrijheid, sommigen spreken zelfs van keuzedwang. Het daadwerkelijk
overstappen geschiedt niet zelden door een beperkte groep. Toch is het effect
daarvan op zowel de aanbiedende als de vragende partijen van grote betekenis.
Alleen al het feit c.q. het besef dat een vrager gemakkelijk kan overstappen
naar een andere aanbieder, leidt tot een druk om vraaggericht te werken en
om kwaliteit én service te leveren. Ook voor het hoger onderwijs geldt
een dergelijke redenering en is dit de bedoeling: door de introductie van
leerrechten – en de daaraan gekoppelde bekostiging van instellingen –
worden universiteiten en hogescholen uitgedaagd om een kwalitatief goed aanbod
te leveren dat aansluit bij de diverse doelgroepen. Overigens hebben niet
alle studenten behoefte aan veel keuzemomenten tijdens hun studie. En zelfs
de keuze voor een studie na de middelbare school of de bacheloropleiding wordt
in veel gevallen niet alleen genomen op basis van kwaliteitsargumenten. Vaak
spelen andere overwegingen een rol zoals regionale nabijheid, sociale motieven
of beschikbaarheid van huisvesting. Maar feit is wel dat als er één
doelgroep in staat is om bewuste kritische keuzes te maken, het hoger opgeleiden
zijn. Zeker ook omdat hoger onderwijs een «high impact» goed is:
de gemaakte keuze kan relatief veel gevolgen voor een student hebben. En feit
is dat ook in het hoger onderwijs het hierboven beschreven mechanisme geldt,
namelijk dat een beperkte groep bewust kiezende studenten de gewenste druk
en kwaliteitsprikkels in het systeem kan brengen.De lerende centraal betekent ook dat een student
zelf bewust moet kiezen hoe hij in zijn studie investeert qua tijd en qua
geld. Studenten werken nu veel naast hun studie om rond te kunnen komen. Daardoor
vallen ze te vaak voortijdig uit of doen ze te lang over hun studie. Als studenten
meer tijd aan hun studie kunnen besteden, zijn zij daarmee sneller klaar en
komen ze ook eerder met de juiste kwalificatie op de arbeidsmarkt. Door studenten
meer financiële ruimte te bieden hoeven ze minder naast hun studie te
werken en kunnen ze daaraan meer tijd besteden. Dit wordt mogelijk gemaakt
door de introductie van een collegegeldkrediet binnen de studiefinanciering.
Dit collegegeldkrediet zorgt tevens voor een aansluiting tussen de systematiek
van de leerrechten en de studiefinanciering. Zo kunnen studenten die hun leerrechten
hebben verbruikt, nog één of meer jaren het -mogelijk hogere-
instellingscollegegeld financieren via de studiefinanciering. Door de terugbetaling
inkomensafhankelijk te maken wordt studenten een zekere basis geboden om een
investering in de eigen studie te doen. Met deze maatregelen in de studiefinanciering
wordt de financiële toegankelijkheid van het onderwijs gewaarborgd.Om studenten bewust te maken van het feit dat zij zelf kunnen kiezen hoe
zij investeren in hun studie door het inzetten van leerrechten, door het genieten
van studiefinanciering en door het investeren van tijd in de studie, zal ook
in de voorlichting aandacht worden besteed aan dit aspect.2.2. Kanteling van aanbod- naar vraagsturingEr is in het hoger onderwijs een kanteling nodig van aanbodsturing naar
vraagsturing. Vraagsturing wil zeggen dat de studieloopbaan van een student
centraal staat en dat het studietraject van een student meer het aangrijpingspunt
wordt voor de financiering van het hoger onderwijs. Door de studerende centraal
te stellen en hem uit te dagen scherpere keuzes te maken zullen opleidingen
kwalitatief beter en doelmatiger worden. Deze omslag krijgt mede vorm door
de invoering van leerrechten. Leerrechten zijn persoonsgebonden rechten op
door de overheid gefinancierd onderwijs aan een door het Rijk bekostigde universiteit
of hogeschool, vertaald in de periode dat een student het (lage)
wettelijk collegegeld betaalt én in de overeenkomstige bekostiging
van instellingen vanwege het verzorgen van hoger onderwijs. Met de invoering
van het stelsel van leerrechten worden instellingen meer dan voorheen uitgedaagd
om tot kwalitatief hoogwaardig en doelmatig hoger onderwijs te komen. De groeiende
intellectuele concurrentie om de gunst van kritische studenten zal een meerwaarde
betekenen voor de kwaliteit van het hoger onderwijs.Studenten die meer omvangrijke delen van hun studie aan een andere instelling
willen volgen, krijgen hiertoe de mogelijkheid. Ook studenten die er na verloop
van tijd achterkomen dat een instelling hen niet te bieden heeft wat ze ervan
verwachten, moeten niet het gevoel hebben tot het einde van het studiejaar
gevangene van hun eerdere keuze te zijn. Daarom is uitgegaan van op halve
jaren gebaseerde leerrechten. Daarmee is niet beoogd dat alle studenten elk
half jaar van opleiding wisselen. Indien een student bewust niet overstapt,
blijft hij automatisch ingeschreven bij de «eigen» instelling.
Wel is beoogd dat de studenten die daar behoefte aan hebben, de mogelijkheid
krijgen een deel van hun studie elders te volgen. Omgekeerd kunnen instellingen
hierop inspelen door onderdelen aan te bieden die interessant zijn voor studenten
van andere instellingen vanwege verschillen in inhoud, kwaliteit of didactische
vormgeving. Instellingen worden hiertoe ook geprikkeld, doordat studenten
die ze binnenhalen ook een half jaar leerrechten meebrengen met de bijbehorende
collegegeldinkomsten en instellingsbekostiging.De nieuwe generatie kenniswerkers moet niet alleen economische waarde
hebben, maar ook in staat zijn het maatschappelijk debat van morgen te bepalen.
Van hoger opgeleiden mag worden verwacht dat zij niet alleen beschikken over
een hoog kennisniveau maar ook over een kritische, eigenzinnige houding. Vanuit
dat perspectief kan studeren geen nevenactiviteit zijn, maar moet de hele
gemeenschap van hoger onderwijs (docenten, studenten en onderzoekers) in het
teken staan van vorming en bezieling. Daarin kan een student geen passieve
consument zijn, maar vormt hij juist het actieve middelpunt. Van een student
wordt verwacht dat hij alleen deelgenoot wordt van deze kennisgemeenschap –
zich laat inschrijven voor een opleiding – wanneer hij zich bewust is
van de keuze die hij maakt.De relatie tussen student en instelling is dan ook een tweezijdige: over
en weer bestaan rechten en verplichtingen. Het is van groot belang dat deze
rechten en plichten helder zijn. Studenten moeten weten waar zij aanspraak
op kunnen maken. Anderzijds moeten instellingen studenten aan kunnen spreken
op hun inzet, prestaties en gedrag bij het volgen van hoger onderwijs. Door
helderheid over rechten en plichten te verschaffen weten studenten waar zij
aanspraak op kunnen maken én wat van hen wordt verwacht. Ook aan studenten
kunnen immers eisen worden gesteld om tot succesvol onderwijs te komen. Helderheid
over rechten én plichten versterkt de betrokkenheid van instellingen
en studenten en voorkomt vrijblijvendheid. Studenten zijn ook lid van de kennisgemeenschap
die de instelling vormt. Van hen wordt meer verwacht dan alleen het «consumeren»
van onderwijs. Studenten bevorderen het maatschappelijke en intellectuele
klimaat binnen de instelling door actief bij te dragen aan het «academisch
debat», door feedback op het onderwijs te geven en door bij te dragen
aan de kennisopbouw binnen de instelling bijvoorbeeld door leeronderzoeken.Een goede studiekeuze en informatie over aard en inrichting van de geaccrediteerde
bachelor- en masteropleidingen die een instelling aanbiedt, zijn daarbij van
groot belang. De keuze van een student voor een opleiding vindt
daardoor allereerst plaats op de natuurlijke momenten in een opleiding zoals
bij inschrijving voor een bacheloropleiding, na de propedeutische fase en
in voorkomende gevallen bij de keuze voor een masteropleiding. De keuze van
een student voor een opleiding brengt rechten maar ook plichten mee: de keuze
is niet vrijblijvend, wat onder meer impliceert dat een student zich eerst
binnen de instelling sterk moet maken voor meer maatwerk, meer flexibiliteit
en hogere kwaliteit via ondermeer de medezeggenschap alvorens zich van de
instelling af te wenden.Mobiliteit – een keuze voor een andere instelling of opleiding –
kan daarbij ingegeven zijn, doordat een student zich onvoldoende bediend weet
(geringe kwaliteit in allerhande vormen) of doordat hij een keuze maakt voor
het volgen van substantiële onderdelen van opleidingen bij instellingen
die daarin een sterk profiel hebben. Deze keuze voor een andere opleiding
en instelling heeft met de invoering van leerrechten ook gelijk financiële
gevolgen zowel voor de instelling waar een student vertrekt als voor de instelling
waar hij heen gaat. De keuzemogelijkheid zelf zal de instellingen er naar
verwachting van de regering dan ook al toe aanzetten om hogere kwaliteit te
leveren, ook als deze mogelijkheid niet daadwerkelijk door grote groepen studenten
wordt benut. Ik stel daarbij vast dat in Nederland meer dan voldoende variëteit
aan opleidingen en instellingen bestaat om studenten desgewenst in de gelegenheid
te stellen om een nieuwe keuze te maken. Het is daarbij niet nodig en ook
ongewenst vanuit de bestuurlijke verhoudingen zoals ik daaraan invulling wil
blijven geven, om instellingen te dwingen tot een eenvormig en uniform onderwijsmodel
waarbij er voor heel Nederland gereguleerde overstapmomenten komen. Instellingen
die zich daartoe in staat achten, zullen aan de flexibiliteit en het maatwerk
(inclusief een diversiteit aan instap- en overstapmomenten) invulling geven,
gelet op de betekenisvolle financiële consequenties daarvan na invoering
van leerrechten.Wil dit systeem goed werken, dan moet er goede, toegankelijke en gemakkelijk
te interpreteren informatie over het onderwijsaanbod beschikbaar zijn. Mede
gelet op de ambities van de Nederlandse kennissamenleving wordt van een student
als aanstaand kenniswerker verwacht dat hij zich tijdens zijn vooropleiding
goed heeft georiënteerd op een studie in het hoger onderwijs en hiervoor
bewust heeft gekozen. Verder wordt van een student verwacht dat hij bereid
is om voldoende tijd aan de studie te besteden, zodat er geen onnodige achterstand
ontstaat. Daar staat tegenover dat een student veel van het hoger onderwijs
mag verwachten. De kwaliteit van de opleidingen, docenten en voorzieningen
moet een student een opleiding op hoog niveau garanderen, waarbij alle mogelijkheden
worden geboden voor brede ontwikkeling en ontplooiing. Het onderwijs moet
uitdagend en kennisverdiepend zijn en een student goed voorbereiden op de
uitoefening van een beroep. Een student kan verwachten dat opleidingen differentiëren
naar capaciteiten en behoeften, bijvoorbeeld door rekening te houden met eerder
verworven kennis en werkervaring of door honours
programma’s aan te bieden aan getalenteerde studenten. Als het goed
is, maakt de opleiding de initiële motivatie van een student duurzaam.
Verder moeten opleidingen appelleren aan doorzettingsvermogen, ethisch normbesef
en academisch leiderschap; het hoger onderwijs is immers de broedplaats van
onze intellectuele en wetenschappelijke voorhoede.Daarnaast is van belang dat de overstapkosten zo laag mogelijk zijn, zowel
in financiële als in niet-financiële zin. Van belang is dat studenten
eenvoudig moeten kunnen overstappen zonder al te veel administratieve rompslomp.
In 2006 wordt Studielink geïntroduceerd. Studielink is een gemeenschappelijk
instrument voor het hoger onderwijs dat alle instellingsadministraties
en de Informatie Beheer Groep met elkaar gaat verbinden. Hierdoor ontstaat
een infrastructuur voor gegevensuitwisseling en meer standaardisering in het
hoger onderwijs. Aanmeldingen en inschrijvingen gaan via Studielink verlopen.
Concreet betekent dit voor een student dat als hij een half jaar onderwijs
bij een andere instelling wil volgen, hij zich op eenvoudige wijze kan in-
en uitschrijven. Studielink draagt er verder in het algemeen aan bij dat hogere
eisen aan de informatievoorziening van instellingen niet gepaard gaan met
meer administratieve lasten voor instellingen en studenten. Het is juist de
bedoeling dat deze lasten verminderd worden en dat de dienstverlening aan
studenten wordt verbeterd.Overigens is het van belang goed te volgen of de flexibiliteit van het
hoger onderwijs toeneemt en welke belemmeringen waar nodig weggenomen kunnen
worden. Zo biedt de Inspectie van het onderwijs jaarlijks inzicht in de toename
van de flexibiliteit door de invoering van de bachelor-masterstructuur. De
invoering van de leerrechten vormt weliswaar een prikkel voor de instellingen
om belemmeringen weg te nemen, maar zal gemonitord worden om goed zicht te
krijgen op de effecten.De invoering van leerrechten heeft tot doel ervoor te zorgen dat het hoger
onderwijs aan de verwachtingen van een student beantwoordt. Daaraan zijn uiteraard
wel grenzen.De rol van een student als vragende partij is niet absoluut. De behoeften
van werkgevers en het oordeel van de aanbiedende professionals zijn medebepalend.
De maatschappelijke betekenis en de samenhang in en het niveau van een opleiding
worden in een dialoog tussen betrokkenen bepaald en bewaakt. Bovendien kent
keuzevrijheid ook voor de deelnemers zelf zijn grenzen. Niet elke student
heeft behoefte aan het op individuele basis inrichten van zijn opleiding.
Dat is ook niet nodig. Het gaat om het mogelijk maken van diversiteit: breed
of smal, individueel of meer standaard, beroeps- of wetenschappelijk georiënteerd,
meer of minder accent op combinaties van werken en leren.Een opleiding moet worden gedefinieerd als een samenhangend onderwijspakket,
leidend tot een eindkwalificatie die voldoet aan vakinhoudelijke en beroepseisen
en aan internationaal gevalideerde niveau-eisen. Borging daarvan ligt bij
de examencommissies en de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie. Deze
borging zal samen met het gegeven dat de leerrechten begrensd zijn (en dus
niet lichtvaardig worden verzilverd), voorkomen dat switchgedrag van studenten
leidt tot ondermaatse opleidingstrajecten.De bevoegdheden van het instellingsbestuur voor onder meer het uitbrengen
van een bindend studieadvies alsmede het verlenen van een graad blijven verder
ongewijzigd: het instellingsbestuur van de instelling waaraan een student
is ingeschreven, blijft voluit de wettelijke verantwoordelijkheden behorend
bij deze inschrijving dragen. De wezenlijke betekenis van de leerrechten is –
naast de afbakening van de overheidsverantwoordelijkheid voor de financiering
van het hoger onderwijs – met name gelegen in de versterking van de
positie van de student in relatie tot het instellingsbestuur. Het betreft
een kanteling van verhoudingen, opdat er een nieuw evenwicht kan ontstaan
binnen de kennisgemeenschappen die universiteiten en hogescholen zijn.Tot slot zij in dit verband benadrukt dat de overheid het hoger onderwijs
niet als een commerciële markt beschouwt, waar simpele vormen van marktwerking
kunnen worden toegepast. Gerichtheid op de vraag van een student is een goede
zaak, maar universiteiten en hogescholen moeten niet gefixeerd zijn op expansie
en marktaandelen. Studenten worden deels aangesproken als kritische, mondige
burgers en worden gestimuleerd bewuste keuzen te maken. Maar het
zijn tegelijkertijd jonge mensen die worden opgeleid in een kennisgemeenschap,
waar het ook gaat over normen en waarden en waarbinnen oog is voor maatschappelijke
en ethische aspecten van onderwijs en onderzoek. De interactie tussen de diverse
sectoren en disciplines geeft meerwaarde aan de instelling, waarbij het geheel
meer is dan de som der delen. Universiteiten en hogescholen zijn dan ook geen
toevallige aanbieders die zomaar kunnen worden ingeruild voor willekeurig
welke andere aanbieder. De overheid hecht groot belang aan de aanwezigheid
van brede hoger onderwijsinstellingen die landelijk gespreid zijn en geworteld
zijn in een regionale kennisinfrastructuur en/of kunnen bogen op een lange
historische traditie. De betekenis van universiteiten en hogescholen schuilt
niet alleen in het leverancier zijn van hoger opgeleiden, maar ook in het
functioneren als kennisinstelling waar onderwijs, onderzoek, innovatie en
maatschappelijke dienstverlening nauw met elkaar verweven zijn.De invoering van leerrechten in het hoger onderwijs heeft derhalve een
tweeledig doel, enerzijds de levenslange aanspraak van studenten op een bepaalde
periode van bekostigd onderwijs tegen het wettelijk collegegeld en anderzijds
het aangrijpingspunt voor de rijksoverheid voor een deel van de instellingsbekostiging.
In dit wetsvoorstel is tevens de aanpassing van de collegegeldsystematiek
vanwege de invoering van de leerrechten geregeld. Hoofdstuk 3 van deze memorie
gaat hier uitgebreid op in. De gevolgen voor de bekostiging van instellingen
worden vastgelegd in een nieuw Bekostigingsbesluit WHW. In hoofdstuk 4 van
deze memorie is kort op de instellingsbekostiging ingegaan.De regering wil jonge mensen kansen bieden zich te ontplooien. Daarom
investeert zij in hoger onderwijs. Bovendien wil de regering stimuleren dat
jongeren in zichzelf gaan investeren. Er moet een attitude komen bij studenten,
maar ook bij hun ouders dat investeren in een studie een verantwoorde stap
in de persoonlijke ontwikkeling is. Studieleningen zijn eerder te vergelijken
met een hypotheek (een soort «kennishypotheek» met verworven kennis
als «onderpand») dan met een lening voor een snel afgeschreven
consumptiegoed. Lenen voor een studie is daarmee minstens zo verantwoord als
lenen voor een huis. Investeren in een studie is dus slim. Veruit de meeste
studenten komen na hun studie goed terecht. Het gemiddelde inkomen van afgestudeerden
ligt met € 40 000 ruim boven het modale inkomen. Een studie
biedt echter geen baangarantie en de toekomstige individuele arbeidsmarktpositie
is een onzekere factor. Dit voedt de leenangst onder studenten. Om deze leenangst
tegen te gaan wordt in dit wetsvoorstel een terugbetalingsregime voor studieschulden
geïntroduceerd dat afhankelijk is van het inkomen en dat bovendien meer
rekening houdt met de levensomstandigheden van een ex-student (debiteur).
Hoofdstuk 5 van het algemeen deel van deze memorie gaat uitgebreid in op de
maatregelen in de toekenningsfase van de studiefinanciering. Dat hoofdstuk
wordt gevolgd door hoofdstuk 6 dat een toelichting bevat op de maatregelen
in de terugbetalingsfase van de studiefinanciering.3. Leerrechten, collegegeld en inschrijving3.1. Leer- en uitlooprechten3.1.1. Leerrechten voor het volgen van een bachelor-
en masteropleidingStudenten die aan een opleiding beginnen, hebben aanspraak op leerrechten
die zich in de wet vertalen in de periode dat een student het (wettelijk)
collegegeld aan een instelling is verschuldigd. Leerrechten kunnen met een
onderbreking worden ingezet, met de bedoeling het verwerven van een graad
aan een bachelor- of masteropleiding. Leerrechten doorbreken daarbij
de (automatische) relatie met één enkele instelling, met de
aanbieder. Bij het inschrijven voor een opleiding gaat een student de verplichting
aan om het collegegeld te betalen, waarbij gedurende de periode dat een student
leerrechten aanwendt het wettelijk collegegeld verschuldigd is. De instelling
gaat daarbij op haar beurt de verplichting aan om onderwijs te verzorgen totdat
een student zich laat uitschrijven. De door het Rijk bekostigde universiteit
of hogeschool waarop een student zijn keus laat vallen, ontvangt bekostiging
om een geaccrediteerde opleiding te verzorgen.De in de wet bepaalde omvang van de leerrechten per bachelor- en masteropleiding
is voldoende om één bacheloren één masteropleiding
te volgen. De leerrechten worden voor een bachelor- en een masteropleiding
uitgedrukt in periodes van een half jaar. De aanspraak op bekostigd onderwijs
is bij aanvang voor een hbo-bacheloropleiding acht halve jaren en bij de aanvang
van een wo-bacheloropleiding zes halve jaren. Bij aanvang van een masteropleiding
heeft een student leerrechten corresponderend met de studielast van de betreffende
opleiding. Voor masteropleidingen geldt dezelfde systematiek als voor de bacheloropleidingen,
waarbij sprake is van een aanspraak op een periode van tussen de twee en acht
halve jaren afhankelijk van de studielast van een opleiding.3.1.2. Omvang en verbruik van leerrechtenGekozen is voor een leerrecht van zes maanden. De reden hiervan is dat
een periode van meer dan zes maanden voor studenten (te) weinig keuzevrijheid
en flexibiliteit biedt, terwijl een periode van minder dan zes maanden (maand
of kwartaal) onvoldoende recht doet aan de bewuste (niet vrijblijvende) keuze
van een student voor een opleiding. In het Algemeen Overleg met de vaste commissie
voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van de Tweede Kamer op 27 april
2005 is gekozen voor een periode van zes maanden, mede gegeven de mededeling
van de Informatie Beheer Groep van 13 april 2005 dat dat systeem voor
haar uitvoerbaar is zonder dat sprake is van te hoge administratieve lasten.
Per saldo zullen de administratieve lasten voor instellingen vanwege de invoering
van leerrechten met deze keuze niet toenemen. Het behoeft geen betoog dat
een periode van zes maanden meer keuzevrijheid en flexibiliteit biedt voor
studenten dan een periode van een jaar, zoals in de beleidsbrief was aangegeven.
Het tussentijds stoppen met een opleiding, bijvoorbeeld wegens ziekte of een
verkeerde studiekeuze, wordt bezwaarlijk bij de keuze voor de periode van
een jaar.De precieze omvang van het aantal leerrechten behorend bij een opleiding
is afhankelijk van de studielast van de betreffende opleiding. Deze studielast
is opgenomen in de artikelen 7.4a, 7.4b en 18.20 van de Wet op het hoger onderwijs
en wetenschappelijk onderzoek (WHW) en in het Uitvoeringsbesluit WHW. Omwille
van de helderheid en volledigheid is in dit wetsvoorstel expliciet de omvang
van de afwijkende studielast van specifieke hbo-masteropleidingen opgenomen.
Het gaat om de huidige (overgangsrechtelijk geregelde) voortgezette opleidingen
en de op grond van artikel 7.3a van de WHW aangewezen masteropleidingen op
het terrein van de gezondheidszorg.Elke keer dat een student een leerrecht inzet, vermindert de voor hem
beschikbare aanspraak op leerrechten met één. Elk half jaar
dat een student is ingeschreven, vermindert dat aantal. Bij een overstap van
een bacheloropleiding naar een andere bacheloropleiding heeft een student
het tegoed behorend bij de betreffende nieuwe opleiding, verminderd met de
leerrechten die eerder zijn verbruikt. Dit geldt ook voor de masteropleidingen.
Het betekent dat een student die een jaar ingeschreven is geweest
bijvoorbeeld voor de masteropleiding voor het beroep tot arts (geneeskunde)
met zes leerrechten en overstapt naar een tweejarige masteropleiding (bijvoorbeeld
biologie), voor het volgen van laatstgenoemde opleiding nog (vier min twee
is) twee leerrechten van een half jaar over heeft.In het Centraal register inschrijving hoger onderwijs zullen de (extra)
leerrechten per student worden bijgehouden. Psychologisch is het van groot
belang dat studenten zelf beseffen welke mogelijkheden zij hebben en benutten
en welke gevolgen dit heeft voor de instellingsbekostiging. De Informatie
Beheer Groep zal de studenten periodiek inzicht verschaffen in de leer- en
uitlooprechten die ze hebben verbruikt en nog over hebben. Door deze berichtgeving
over de inschrijving voor een opleiding wordt tevens voorkomen dat een student
zonder zijn medeweten kan worden ingeschreven voor een bekostigde opleiding.Ook de universiteiten en hogescholen worden periodiek over de omvang van
de leerrechten van de (aanstaande) studenten en de veranderingen daarin geïnformeerd.
Voor de instellingen is daarmee betrouwbare en volledige informatie beschikbaar
over de aanspraak van studenten in verband met de vaststelling van het collegegeld.3.1.3. Aanspraak op leerrechtenDe aanspraak op leerrechten bestaat ongeacht de leeftijd van een student.
In de aangepaste systematiek vervalt de huidige leeftijdsgrens van 30 jaar.Alle in het studiejaar 2006–2007 ingeschreven studenten hebben een
volledige aanspraak op leerrechten, wanneer zij zich ook na 1 september
2007 laten (her)inschrijven. Zij hebben aanspraak op leerrechten behorend
bij de betrokken opleiding ongeacht het aantal jaren dat nog nodig is om de
studie af te ronden. Ingeschreven studenten die al wel een getuigschrift hebben
verkregen en dus een tweede studie volgen, kunnen deze opleiding dus gewoon
afmaken. Op deze wijze is er geen sprake van inperking van rechten van zittende
studenten of de problematiek van vaststelling van het verbruik in het verleden.
De aanspraak op studiefinanciering blijft overigens ongewijzigd.Personen die zich na 1 september 2007 laten inschrijven en reeds
een bachelorgraad hebben behaald of een getuigschrift dat daarmee gelijkgesteld
is, hebben geen aanspraak op leerrechten voor het volgen van een bacheloropleiding.
Personen die reeds een bachelorgraad hebben behaald en zich voor een masteropleiding
laten inschrijven, hebben aanspraak op leerrechten behorend bij die masteropleiding.
Personen die een mastergraad hebben behaald of een getuigschrift dat daarmee
gelijkgesteld is, hebben geen enkele aanspraak meer op leerrechten.Studenten hebben aanspraak op leerrechten, wanneer zij aan de nationaliteitsvereiste
voldoen én wanneer zij in Nederland of in de nabijheid van Nederland
wonen. Alleen studenten die de Nederlandse nationaliteit hebben of waarvan
de nationaliteit met de Nederlandse is gelijkgesteld zoals personen met een
nationaliteit van een lidstaat van de Europese Unie en de Europese Economische
Ruimte (EER), hebben aanspraak op leerrechten. Meer precies gaat het om de
groep studenten die aanspraak zouden kunnen maken op studiefinanciering op
basis van artikel 2.2 van de Wet studiefinanciering 2000 (WSF 2000) met dien
verstande dat er geen verplichting is om in Nederland te wonen om wel in Nederland
het onderwijs te kunnen volgen. Studenten die aan de nationaliteitsvereiste
voldoen, hebben overigens alleen aanspraak op leerrechten indien zij in Nederland
of in de nabijheid van Nederland wonen, te weten in Bremen, Nedersaksen, Noordrijn-Westfalen,
Vlaanderen of Brussel, en het daardoor aannemelijk is dat zij
ook daadwerkelijk aan een universiteit of hogeschool geregeld onderwijs kunnen
volgen. Studenten die niet aan het bedoelde nationaliteitsvereiste voldoen
en/of buiten de genoemde gebieden wonen, zijn het instellingscollegegeld verschuldigd.Ook voor buitenlandse studenten geldt dat wanneer zij een bachelor- of
mastergraad hebben behaald, zij bij inschrijving voor een opleiding geen bijbehorende
leerrechten krijgen. Wanneer een Nederlandse student in het buitenland een
graad of getuigschrift behaalt, verliest hij eveneens zijn leerrechten met
uitzondering van de resterende leerrechten.3.1.4. UitlooprechtenIn de bachelorfase is, nadat alle leerrechten zijn verbruikt, direct aansluitend
sprake van één jaar uitloop van het wettelijk collegegeld (twee
tijdvakken van zes maanden) om de opleiding af te kunnen ronden. In het wetsvoorstel
zijn dit uitlooprechten genoemd. Hierin is voorzien, omdat een bacheloropleiding
begint met een oriënterende periode om onder meer een definitieve studiekeuze
te maken. Als een student deze ruimte (van het lagere wettelijk collegegeld)
niet benut om een bacheloropleiding te volgen, kan hij deze ruimte ook inzetten
wanneer hij een masteropleiding volgt. Ook in de masterfase is overeenkomstig
de conclusies die zijn getrokken in het Algemeen overleg op 27 april
2005, sprake van één jaar uitloop van het wettelijk collegegeld
(eveneens twee tijdvakken van zes maanden). Deze extra ruimte doet recht aan
de mogelijkheid voor studenten om na afronding van een bacheloropleiding een
masteropleiding te gaan volgen bij dezelfde of een andere instelling, waarbij
de onderwijskundige aansluiting van opleidingsroutes voor studenten en de
gewenste verdieping tot uitloop kunnen leiden.3.2. Extra leerrechten: uitbreiding en nieuwEen student heeft aanspraak op de leerrechten behorend bij de betreffende
bachelor- of masteropleiding en is gedurende de daarbij behorende periode
het wettelijk collegegeld verschuldigd. Gedurende deze periode ontvangt de
instelling ook instellingsbekostiging.In vier situaties heeft de student aanspraak op extra leerrechten. Dit
kan de vorm krijgen van een uitbreiding van het aantal beschikbare leerrechten
of van aanspraak op geheel nieuwe leerrechten.Er is sprake van uitbreiding van leerrechten in twee situaties:a. Studenten die op grond van een hbo-propedeusegetuigschrift instromen
in een wo-bacheloropleiding, zullen twee extra leerrechten van een half jaar
ontvangen zodat die studenten kunnen beschikken over voldoende leerrechten
om de wo-bacheloropleiding af te ronden tegen het wettelijk collegegeld. Dit
geldt alleen voor hbo-studenten met een havo-diploma of mbo-diploma, aangezien
zij niet rechtstreeks in een wo-bacheloropleiding kunnen instromen.b. Wanneer een student op grond van bijzondere omstandigheden, bedoeld
in artikel 5.6, achtste lid, van de WSF 2000 een extra jaar prestatiebeurs
krijgt, dan ontvangt deze student voor dezelfde periode extra leerrechten.Een student heeft aanspraak op geheel nieuwe en dus extra leerrechten
bij het volgen van een opleiding op het gebied van onderwijs of gezondheidszorg
dan wel in verband met een ernstige handicap. Het gaat om de volgende twee
situaties:c. Een student die zich laat inschrijven voor een lerarenopleiding of
gezondheidszorgopleiding én nog niet een graad of getuigschrift in
het onderdeel Onderwijs of Gezondheidszorg van het Centraal register opleidingen hoger onderwijs (CROHO) heeft behaald, heeft aanspraak
op de leerrechten behorend bij die opleiding. Dit wordt ingegeven door de
specifieke verantwoordelijkheid van de rijksoverheid voor deze sectoren en
voor de arbeidsmarktproblematiek. Indien een student deze extra leerrechten
niet meer benut vanwege uitschrijving, dan vervallen die rechten: van resterende
leerrechten is in dit verband dus geen sprake.d. Indien een student als direct gevolg van een tijdens de studie ontstane
handicap, ten gevolge van een zich tijdens de studie verergerende handicap
of ten gevolge van een zich tijdens de studie manifesterende chronische ziekte
genoodzaakt is een begonnen opleiding te beëindigen, ontvangt die student
bij keuze voor een passender opleiding nieuwe leerrechten en een nieuwe aanspraak
op studiefinanciering (artikel 5.16, derde lid, van de WSF 2000).3.3. Resterende leerrechtenUitgangspunt is dat een persoon slechts mag worden ingeschreven voor een
CROHO-opleiding en aanspraak heeft op leerrechten, indien het de bedoeling
van de instelling is hem daadwerkelijk op te leiden voor het behalen van een
aan die opleiding verbonden graad. De inschrijving van een student dient te
strekken tot het geven en doen volgen van de opleiding waarvoor deze student
wordt ingeschreven. Het aanbieden van delen van opleidingen waarvan het volgen
niet tot het verwerven van een graad leidt, betreft in beginsel contractactiviteiten.Wanneer een student een graad heeft behaald binnen de gelimiteerde periode,
dan is er sprake van een resterend leerrecht. Dat een student resterende eenheden
ook later kan inzetten voor het volgen van bekostigd onderwijs, biedt het
voordeel dat hij bewuster omgaat met zijn studievoortgang.In de brief van 10 februari 2004 (Kamerstukken II 2004–2005,
29 853, nr. 11) heb ik gekozen voor bekostigde resterende leerrechten
tot een maximum van één jaar (twee tijdvakken van zes maanden).
Zonder afbakening kunnen zich situaties voordoen dat studenten die zeer snel
kunnen afstuderen, daarna nog meerdere jaren een resterend leerrecht over
zouden hebben. Een langere periode dan één jaar doet geen recht
aan de afbakening van de overheidsverantwoordelijkheid voor de financiering
van het hoger onderwijs.De bij het volgen van een bacheloropleiding niet benutte resterende rechten
kunnen worden ingezet voor het volgen van een tweede bacheloropleiding of
voor het volgen van een masteropleiding. Indien deze opleiding binnen de daarvoor
beschikbare tijd wordt afgerond, kunnen er weer resterende leerrechten ontstaan,
in alle gevallen beperkt tot een jaar.Dit betekent dat een student zijn resterende leerrecht bij een bekostigde
universiteit of hogeschool «te gelde kan maken». Een student kan:a. zich voor een (bekostigde) geaccrediteerde opleiding laten inschrijven,
enb. vervolgens onderwijseenheden (modules) volgen die in de onderwijs-
en examenregeling van de opleiding zijn beschreven, zonder noodzakelijk perspectief
op het behalen van een graad, na het reeds op basis van de benutte leerrechten
behaalde graad.3.4. CollegegeldWanneer een student geen leerrechten meer heeft zoals beschreven in paragraaf 3.1,
dan kan zich een aantal situaties voordoen in relatie tot het verschuldigd
zijn van het collegegeld. Er kan sprake zijn van: – uitloop van het wettelijk collegegeld, hetgeen is toegelicht in
paragraaf 3.5.1,– het gemaximeerde collegegeld, of– het instellingscollegegeld.3.4.1. Wettelijk collegegeldEen student die leerrechten heeft, is voor het volgen van hoger onderwijs
aan een universiteit of hogeschool het wettelijk collegegeld verschuldigd
bij de inzet van een leerrecht. Een student is elk half jaar dat hij ingeschreven
is of blijft, collegegeld verschuldigd. In het wetsvoorstel is deze periode
het collegegeldtijdvak genoemd. In paragraaf 3.1.4 is ingegaan op de
zogenoemde uitlooprechten. Een student met uitlooprechten is het wettelijk
collegegeld verschuldigd.Indachtig het huidige onderscheid tussen enerzijds voltijds onderwijs
en anderzijds deeltijds en duaal onderwijs wordt aan instellingen de mogelijkheid
gelaten om bij inschrijving collegegeld te heffen voor een deeltijdse of duale
opleiding dat lager is dan het collegegeld dat voor voltijdse opleidingen
verschuldigd is. Indien het collegegeld voor voltijdse opleidingen onverkort
van toepassing zou zijn op deeltijdse opleidingen, zou dat tot collegegeldverhoging
leiden wat niet de intentie van het wetsvoorstel is. Met de in het wetsvoorstel
opgenomen bepaling is het wettelijk collegegeld ook het collegegeld dat studenten
die een deeltijdse opleiding volgen, verschuldigd zijn maar kan het instellingsbestuur
het bedrag neerwaarts bijstellen tot een bepaald minimum. Gekozen is voor
de helft van het wettelijk collegegeld. De periode gedurende welke collegegeld
moet worden betaald, is niet gekoppeld aan een studiejaar maar aan een periode
van zes maanden.3.4.2. Gemaximeerd collegegeldIn de beleidsbrief is voorzien in betaling van een verhoogd collegegeld
door studenten die niet meer beschikken over leer- en uitlooprechten maar
nog wel bezig zijn hun opleiding af te ronden. Voorlopig wordt dit gemaximeerde
collegegeld bepaald op ten hoogste twee maal het wettelijk collegegeld.Bij een bacheloropleiding is sprake van gemaximeerd collegegeld in de
aaneengesloten periode van twee jaar na het verloop van de leerrechten en
uitlooprechten. Bij een masteropleiding is sprake van een periode van een
jaar gemaximeerd collegegeld na het verloop van de leerrechten en uitlooprechten.In het Algemeen Overleg met de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap van de Tweede Kamer op 27 april 2005 is aangegeven dat
het op termijn aan instellingen en studenten overgelaten kan worden om de
omvang van het collegegeld te bepalen, wanneer studenten geen leer- of uitlooprechten
meer hebben. Na een overgangsperiode zou een wettelijke bepaling over het
gemaximeerde collegegeld kunnen vervallen. Ik ga er vanuit dat de instellingen
op termijn zelf hun verantwoordelijkheid kunnen nemen om bij het bepalen van
het instellingscollegegeld te differentiëren naar diverse groepen studenten,
waaronder degenen die hun opleiding nog moeten afronden. In het wetsvoorstel
is dan ook, gelet op het gevoerde overleg, voorzien in het vervallen van de
betreffende bepaling per 2010, drie jaar na invoering van de leerrechtensystematiek.3.4.3. InstellingscollegegeldAls een student niet onder bepalingen over het wettelijk collegegeld of
het gemaximeerde collegegeld valt, dan is hij automatisch het (vrije) instellingscollegegeld verschuldigd. Daarbij is geen sprake van een
maximum- of minimumbedrag om zo de instelling daadwerkelijk in de positie
te brengen om naar eigen inzicht onderbouwd een instellingscollegegeld voor
specifieke groepen studenten en groepen opleidingen te bepalen. Instellingen
dienen tijdig transparant te maken welk instellingscollegegeld zij van studenten
willen vragen. De regering wil voorkomen dat instellingen zeer hoge instellingscollegegelden
in rekening brengen aan studenten, terwijl die instellingen nauwelijks nog
inspanningen leveren vanwege het verzorgen van onderwijs en alle verschillende
activiteiten die daarbij horen. Mede in dit perspectief is in dit wetsvoorstel
ter versterking van de medezeggenschap voorzien in een adviesrecht op het
gemaximeerde collegegeld en op het instellingscollegegeld. Met dit recht neemt
het belang van een goed afgewogen motivatie bij de besluitvorming door het
instellingsbestuur over de omvang van het instellingscollegegeld toe.3.5. Financiële ondersteuning van studenten3.5.1. ProfileringsfondsDe beschikbare leer- en uitlooprechten per bachelor- en masteropleiding
zijn voldoende om één bacheloropleiding en één
masteropleiding af te ronden en bieden tegelijkertijd voldoende ruimte voor
studenten zich maatschappelijk dienstbaar te kunnen maken of zich anderszins
te ontplooien tijdens de studie. Ook de studiefinanciering is toereikend om
een studie tijdig af te kunnen ronden. Er kunnen zich echter situaties voordoen
waarbij een student financiële ondersteuning behoeft en de instelling
die vanuit haar verantwoordelijkheid wil geven.Het profileringsfonds biedt de instelling de mogelijkheid in drie situaties
een student effectieve en financiële ondersteuning te geven. Het gaat
dan om studenten die geen aanspraak meer hebben op prestatiebeurs.In de eerste situatie loopt een student vanwege bijzondere omstandigheden
studievertraging op waarbij hij al zijn leer- en uitlooprechten heeft aangewend.
Het gaat dan bijvoorbeeld om studenten die een bestuursfunctie vervullen of
zich anderszins maatschappelijk dienstbaar maken al dan niet in relatie tot
de instelling. Het fonds is verder bedoeld om ondersteuning te bieden aan
studenten die geen leerrechten meer hebben vanwege ziekte of zwangerschap
dan wel vanwege lichamelijke, zintuiglijke of andere functiestoornissen. Ook
een onvoldoende studeerbare opleiding kan reden zijn voor financiële
ondersteuning. Het is aan het instellingsbestuur om in deze afgewogen keuzes
te maken.In de tweede situatie gaat het om studenten die vanwege hun nationaliteit
geen aanspraak maken op leerrechten, waarbij het gaat om de studenten van
buiten de EER. Aan deze studenten kunnen de instellingen financiële ondersteuning
bieden in de vorm van de zogenoemde kennisbeurzen. Het gaat daarbij met name
om talentvolle studenten uit markt-, innovatie- en Bolognalanden. Het instellingsbestuur
heeft daarbij de opdracht zelf te bepalen in welke bijzondere situaties en
voor welke niet-EER studenten hij deze financiële ondersteuning opportuun
acht.In de derde situatie gaat het om studenten die een opleiding volgen waarvoor
het instellingsbestuur toepassing heeft gegeven aan artikel 7.4a, zevende
lid, of artikel 7.4b, negende lid. Het instellingsbestuur kan een hogere studielast
vaststellen dan de bij of krachtens de wet vastgestelde studielast. Het instellingsbestuur
draagt de kosten van deze verlenging. Het instellingsbestuur is verplicht
een student voor deze periode ook financieel te ondersteunen en heeft in deze
geen beleidsvrijheid. De aan een student verstrekte bijdrage is, gelet op de keuzes die elk
instellingsbestuur (anders) kan maken, een aangelegenheid tussen de instelling
en die student die bij overstap naar een andere instelling geen betekenis
meer heeft.Het profileringsfonds is een financiële voorziening van een universiteit
of hogeschool die daartoe de rijksbijdrage of andere middelen kan aanwenden
(bestedingsvrijheid). Er zijn van overheidswege geen additionele geldstromen
voorzien voor de opbouw van het profileringsfonds (dit is vergelijkbaar met
de situatie inzake het afstudeerfonds). Het fonds is niet bedoeld en mag niet
ingezet worden voor het betalen van het collegegeld of examengeld. De instelling
moet immers de rijksbijdrage doelmatig besteden. Van niet-doelmatige besteding
van de rijksbijdrage is in ieder geval sprake als een deel daarvan wordt gebruikt
voor het op enige manier compenseren van het door studenten betaalde collegegeld
of examengeld.Het nieuwe fonds vervangt de huidige voorziening voor financiële
ondersteuning via het afstudeerfonds en het studiefonds. Ten opzichte van
de huidige bepaling zijn de omschrijving in de wet van de te ondersteunen
groep studenten en de omvang van het te verstrekken bedrag komen te vervallen.
Hier kan elke instelling zijn eigen verantwoordelijkheid nemen en positie
kiezen zonder dat de wet in detail voorschrijft hoe de instelling dient te
handelen. Instellingen hebben gedragsalternatieven bij de invulling van hun
verantwoordelijkheid. De universiteitsraad en de medezeggenschapsraad hebben
een instemmingsrecht op dit nieuwe fonds, zoals dat ook voor het afstudeerfonds
het geval is. Dit brengt de verplichting aan de instellingen met zich om actief
in contact te treden met de belanghebbenden bij het profileringsfonds om hun
verantwoordelijkheid uit te werken.3.5.2. Vervallen van het studiefondsPer 1 maart 2005 is de Regeling aanwijzing opleidingen hoger beroepsonderwijs
en opleidingen beroepsonderwijs in verband met onderlinge verwantschap, gebaseerd
op artikel 7.31a van de WHW, ingetrokken. Deze regeling is ingetrokken, omdat
zij uitvoering gaf aan het inmiddels achterhaalde beleid om verplicht voor
te schrijven voor welke combinaties van mbo- en hbo-opleidingen een verkorting
van de studieduur met één jaar mogelijk is. Het grote bezwaar
van deze aanpak was namelijk dat in verband met de wijziging van de inhoud
van opleidingen om de paar jaar een uitvoerig en belastend landelijk onderzoek
nodig was naar de mogelijkheden van studieduurverkorting. Gelijktijdig blijkt
een niet verplichte maar vrijwillige aanpak tot een toenemend aantal verkorte
leerroutes op regionaal niveau te leiden. Daarmee wordt het beoogde resultaat,
namelijk meer doorstroom van mbo-gediplomeerden en een kortere studieduur,
toch gerealiseerd. Door het intrekken van de regeling zijn er geen opleidingen
meer waarop artikel 7.31a van de WHW van toepassing is. Studenten die gestart
zijn in een opleiding waarvoor de regeling geldt, krijgen na intrekking van
de regeling niet meer te maken met een inperking van de prestatiebeurs tot
drie jaar. Gelet op het bovenstaande kunnen artikel 7.31a van de WHW en de
daarmee verwante bepalingen, waaronder die betreffende het studiefonds in
artikel 7.51a, vervallen.De bepaling uit het studiefonds over financiële ondersteuning die
instellingen dienen te verstrekken indien zij er voor kiezen om de studielast
van een masteropleiding te verhogen, is ingebed in de systematiek van het
profileringsfonds die in paragraaf 3.5.1 is beschreven. 3.6. Vrijstelling aanwending van leerrechten en betaling
van collegegeldDe bepalingen over vrijstelling en terugbetaling van collegegeld zijn
vereenvoudigd en aangepast aan de systematiek van leerrechten en de gewijzigde
bepalingen over inschrijving.Het is mogelijk om bij inzet van leerrechten tegelijkertijd een tweede
opleiding te volgen al dan niet bij een andere instelling, mits aan de inschrijvingsvoorwaarden
wordt voldaan. Een student die leerrechten aanwendt, is vrijgesteld van het
aanwenden van leerrechten bij een tweede inschrijving en in het verlengde
daarvan van de betaling van (instellings)collegegeld. Dit is overeenkomstig
de huidige situatie. Indien een student zich bij een eerste opleiding laat
uitschrijven gedurende een collegegeldtijdvak, zet hij automatisch een leerrecht
in als hij de tweede inschrijving handhaaft.Bij de wijziging van artikel 7.48 van de WHW (verplaatst naar artikel
7.42j) wordt ook de positie van de buitenlandse student geregeld. Die student
kan in het kader van een «tweede inschrijving» worden ingeschreven
voor een CROHO-opleiding en van dus van alle voorzieningen gebruik maken.
De «eerste inschrijving» geschiedt bij de buitenlandse instelling
voor hoger onderwijs waarmee een uitwisselingsprogramma bestaat. Gegeven deze «eerste
inschrijving» in het buitenland is een student vrijgesteld van het aanwenden
van leerrechten bij de Nederlandse instellingen en de betaling van (instellings)collegegeld.
Een dergelijke inschrijving levert geen aanspraak op studiefinanciering op.Een tweede inschrijving van een uitwisselingsstudent bij een Nederlandse
instellingen leidt overeenkomstig de huidige situatie niet tot instellingsbekostiging.
Uitgangspunt is inschrijving bij de «uitzendende» buitenlandse
instelling. In Europees verband is afgesproken dat uitwisselingsstudenten
met gesloten beurzen gebruik kunnen maken van onderwijs wat met dit wetsvoorstel
wordt bestendigd.Wel dient oneigenlijk gebruik te worden voorkomen. Het gaat dan om de
situatie dat een student zich enkel bij een buitenlandse instelling laat inschrijven,
omdat hij daarmee de collegegeldverplichting in Nederland ontloopt met als
bijkomstig gevolg dat de Nederlandse instelling geen bekostiging ontvangt.
Het is aan het instellingsbestuur om te bepalen of een dergelijke situatie
van misbruik zich voordoet, danwel dat sprake is van een EU-onderwijsprogramma
gericht op mobiliteit (o.a. Socrates en Erasmus Mundus) of een samenwerkingsverband
tussen twee of meer instellingen gericht op mobiliteit.Omwille van strategisch gedrag vallen studenten die een wettelijk collegegeld
betalen vanwege het volgen van een tweede studie in de CROHO-onderdelen Onderwijs
en Gezondheidszorg zoals bedoeld in paragraaf 3.2, niet onder artikel
7.48 (wordt artikel 7.42j). Kortom, deze studenten worden niet vrijgesteld
van het betalen van collegegeld of instellingscollegegeld, wanneer zij tegelijkertijd
een studie in een ander CROHO-onderdeel gaan volgen waarvoor gegeven het verloop
van de leerrechten anders het hogere instellingscollegegeld is verschuldigd.Inzake de collegegeldterugbetaling is voorzien in een bepaling op grond
waarvan een student bij uitschrijving het resterende collegegeld (voor de
maanden dat hij niet meer ingeschreven is) van de instelling terugontvangt.
Een student kan in deze periode ten slotte geen gebruik meer maken van de
voorzieningen die de instelling biedt met de bijbehorende financiële
gevolgen. 3.7. Inschrijving en de beëindiging daarvan3.7.1. Vervallen van de inschrijving per studiejaarDe wettelijke verplichting tot inschrijving voor elk studiejaar vervalt;
in plaats daarvan laat een student zich voor een onbepaalde duur inschrijven
voor een opleiding tot het moment van uitschrijving. Deze wettelijke bepaling
over periodieke inschrijving was een van de grote irritatiepunten in het hoger
onderwijs blijkens het onderzoek over regeldruk voor OCW-instellingen; verwezen
wordt naar de brief van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van
29 oktober 2004 (Kamerstukken II 2004–2005, 29 546, nr. 3).
In dat onderzoek wordt gesproken over «een onnodige administratieve
last, aangezien de informatie die studenten moeten leveren bij de instellingen
al bekend is. De verwerkingstijd en de accountantscontrole die op de herinschrijving
volgen nemen veel tijd in beslag». Met het vervallen van deze bepaling
is alleen nog sprake van inschrijving, tenzij een student zijn inschrijving
zelf beëindigt bijvoorbeeld omdat hij een graad heeft behaald. Een student
dient voorafgaand aan inschrijving aan te geven dat hij aan de financiële
vereisten, te weten het betalen van het verschuldigde collegegeld, zal voldoen
totdat hij is uitgeschreven. Bij het uitblijven van deze betaling wordt een
student ambtshalve uitgeschreven.De systematiek van leerrechten in halve jaren impliceert met andere woorden
niet dat een student zich elk half jaar opnieuw moet laten inschrijven met
alle administratieve lasten vandien. Bij de vormgeving van de instellingsbekostiging
op basis van leerrechten zal op één moment in het jaar worden
vastgesteld of een studie voor twee halve jaren meetelt, voor slechts één
half jaar of helemaal niet. Dit zal op basis van de registratie van ingeschreven
studenten in het het Centraal register inschrijving hoger onderwijs tot uiting
moeten komen en betreft een overzichtelijk aanpassing in de administratieve
systemen van universiteiten, hogescholen en de Informatie Beheer Groep. Van
een instelling wordt tijdige informatie aan studenten over deze betaling verwacht.
Een instelling kan daarbij met een student een afspraak maken over een machtiging
voor betaling van het collegegeld.3.7.2. Rechten van de ingeschreven studentStrikt genomen moet aan alle wettelijke vereisten en bijbehorende administratieve
verplichtingen voldaan zijn, voordat een student aanspraak kan maken op de
rechten die aan de inschrijving verbonden zijn zoals het kunnen deelnemen
aan initieel onderwijs en het gebruik maken van de voorzieningen van de instelling.
Deze wettelijke inschrijvingsbepalingen ondergaan geen verandering door dit
wetsvoorstel. Inschrijving voor een opleiding staat daarbij niet gelijk aan
het recht om gelijk van álle voorzieningen gebruik te maken op elk
moment dat een student dat zelf wenselijk acht. Opleidingen kennen verschillende
werkvormen, waaronder probleemgestuurd onderwijs en projectmatig onderwijs
waarbij werkgroepen van groot belang zijn. Deze werkgroepen beginnen op door
de instellingen te bepalen momenten. Andere voorzieningen zijn wel gedurende
het gehele studiejaar te benutten. De wet mag geen belemmering bieden of bepalend
zijn voor de aanvang van opleidingsroutes en opleidingen. Dit beginsel is
uitgeschreven via een verheldering van artikel 7.34 van de WHW waarin de rechten
van de ingeschreven student zijn opgenomen. De onderwijs- en examenregeling
zoals de instelling die voor opleidingen heeft opgesteld, bevat het kader
voor het mogelijk te volgen initieel onderwijs. De instelling kan op basis
van de procedurele regels die inzake inschrijving gesteld kunnen worden, het
moment bepalen waarop een student zich kan laten inschrijven. Met het wetsvoorstel is het beëindigen van de inschrijving sterk
vereenvoudigd. Het is niet langer aan de instelling om te bepalen of deze
uitschrijving gerechtvaardigd is maar aan de student zelf, ongeacht diens
motieven. Een student kan zijn resterende leerrechten ook inzetten na het
behalen van een graad, wat impliceert dat er geen noodzaak is dat hij zich
na het behalen van die graad uitschrijft. Het is niet nodig dit expliciet
in de wet vast te leggen.4. Bekostiging en begroting4.1. Wettelijke bepalingen over bekostigingLeerrechten vertalen zich zoals aangegeven in een periode dat een student
het (lage) wettelijk collegegeld betaalt én in de bekostiging van instellingen
vanwege het verzorgen van hoger onderwijs. Overeenkomstig de voornemens in
de beleidsbrief Financiering in het hoger onderwijs zal de berekening van
de rijksbijdrage vanwege het verzorgen van initieel onderwijs worden gebaseerd
op het aantal studenten dat leerrechten aanwendt, het aantal verleende graden
(een beperkte diplomaopslag) en in aanvulling daarop een onderwijsopslag.
Op basis van de conclusies van het onderzoek naar nut en noodzaak van de opslag
en naar de wijze waarop dynamisering van de onderwijsopslag invulling kan
krijgen, zal nadere besluitvorming plaatsvinden over continuering van de opslag
vanaf het begrotingsjaar 2010. In dit onderzoek wordt de motie-Visser betrokken
(Kamerstukken II, vergaderjaar 2004–2005, 29 853, nr. 19).De herziening van de bekostiging wordt geregeld in het nieuwe Bekostigingsbesluit
WHW 2008 in overeenstemming met artikel 2.6 van de WHW, waarin is aangegeven
dat de berekening van de rijksbijdrage vanwege het verzorgen van initieel
onderwijs in elk geval gebaseerd moet worden op het aantal studenten en op
de studieresultaten.Met de nieuwe bekostigingssystematiek vervallen afzonderlijke bekostigingsregimes
voor het wetenschappelijk onderwijs en het hoger beroepsonderwijs en voor
onderdelen daarvan zoals het kunstonderwijs en de lerarenopleidingen. Tevens
vervallen de rekenregels in de bekostigingssystematiek voor huisvesting, investeringen
en wachtgelden. De wettelijke bepalingen die hierop betrekking hebben, kunnen
vervallen.4.2.Vervallen van wettelijke verplichting begroting en
bekendmaking van voorlopige rijksbijdrageVanuit het belang van het hoger onderwijs gezien is het niet noodzakelijk
om wettelijk te regelen dat het instellingsbestuur een begroting moet opstellen.
De vaststelling van een begroting behoort immers tot het normale takenpakket
van een instelling voor hoger onderwijs en is een vanzelfsprekendheid voor
een instelling die niet in de wet geregeld hoeft te worden. In dat perspectief
blijft het adviesrecht van de universiteitsraad en de medezeggenschapsraad
op de begroting onverkort gehandhaafd. Wanneer een instelling geen begroting
opstelt, kan de minister deze instelling hier altijd nog op aanspreken in
het kader van de verantwoordelijkheid van het instellingsbestuur om de middelen
van de instelling op een zodanige wijze te beheren dat een behoorlijke exploitatie
en het voortbestaan van de instelling zijn verzekerd (artikel 2.17 van de
WHW). De vereiste in de WHW om een begroting op te stellen kan daarmee vervallen.
De vereiste om een jaarverslag op te stellen blijft natuurlijk onverkort bestaan:
van instellingen wordt een adequate verantwoording over de inzet en doelmatige
besteding van financiële middelen verwacht.De bepaling over de bekendmaking van de omvang van de rijksbijdrage is
zodanig aangepast dat bekendmaking van de voorlopige of geraamde rijksbijdrage
op Prinsjesdag voorafgaand aan het begrotingsjaar als verplichting vervalt.
Daardoor wordt bij de vormgeving van de instellingsbekostiging de zogenoemde
t-1 systematiek mogelijk. Bij een t-1 systematiek waarbij de inschrijvingen
in september voorafgaand aan het kalenderjaar dat de rijksbijdrage wordt verstrekt
meetellen, is het feitelijk onmogelijk om in dezelfde septembermaand een betekenisvolle
voorlopige rijksbijdrage bekend te maken. Het vervallen van de verplichte
bekendmaking van de voorlopige rijksbijdrage in september voorafgaand aan
het begrotingsjaar laat onverlet dat de minister na de indiening van de ontwerp-Rijksbegroting
aan de instellingen informatie kan verschaffen over de omvang van de voorlopige
rijksbijdrage of aspecten daarvan, zoals de te verwachten rijksbijdrage per
bekostigde student en de verwachte bijdrage vanwege het verzorgen van onderzoek
alsmede het vervullen van de wettelijke taken van academische ziekenhuizen.5. Maatregelen in de toekenningsfase van de studiefinancieringHet huidige studiefinancieringsstelsel is opgebouwd uit een soort lumpsumbudget
voor de kosten gedurende de studie. In dat normbudget wordt rekening gehouden
met diverse kostenposten, zoals levensonderhoud, boeken en leermiddelen, collegegeld
en reizen. In de toekenning van de studiefinanciering is dit onderscheid niet
meer zichtbaar. Hierdoor is het voor een student onduidelijk wat hij investeert
in zijn opleiding. Daarom zal in de studiefinanciering in het hoger onderwijs
een onderscheid worden gemaakt tussen een collegegeldkrediet en een voorziening
voor levensonderhoud. Dit sluit tevens aan bij de internationale terminologie
waarin een onderscheid wordt gemaakt tussen de kosten voor levensonderhoud
en de kosten voor toegang tot het onderwijs. De kosten voor toegang tot het
onderwijs betreffen het collegegeld, als tegemoetkoming hierin wordt voorzien
in een collegegeldkrediet. Daarnaast is er een tegemoetkoming in de kosten
voor levensonderhoud. Dit zijn de overige kosten waarvoor een student komt
te staan.5.1. Collegegeldkrediet in het hoger onderwijs5.1.1. «Collegegeldkrediet» in het hoger onderwijsEr wordt een collegegeldkrediet geïntroduceerd, zodat studenten het
collegegeld kunnen lenen en achteraf terugbetalen. Dit is een nieuwe voorziening
binnen de studiefinanciering naast de voorziening voor kosten van levensonderhoud.
Het collegegeldkrediet is een individuele lening ter hoogte van het collegegeld
dat de student moet betalen voor de opleiding waarvoor hij studiefinanciering
ontvangt. Het collegegeldkrediet is onderdeel van de studiefinanciering. Het
collegegeldkrediet is dus ook beschikbaar voor aangewezen, niet-bekostigde,
opleidingen en buitenlandse opleidingen waarvoor men studiefinanciering kan
ontvangen. Dit sluit aan bij de wens om te komen tot een sterkere vraagsturing
door de student. Studenten kunnen studiefinanciering, inclusief het collegegeldkrediet,
gebruiken gedurende de variabele studielast plus nog maximaal drie jaar. De
studiefinanciering is flexibel in te zetten binnen een termijn van 10 jaar
in eenheden van minimaal een maand. Het collegegeldkrediet wordt ook per maand
uitbetaald. Dit sluit aan bij de flexibele studiefinanciering. Ook sluit het
aan bij regelingen omtrent betaling en terugbetaling van het collegegeld.
Instellingen moeten studenten de mogelijkheid bieden om in maandelijkse termijnen
het collegegeld te betalen. In de wijziging van de WHW, die de invoering van
de leerrechten regelt, wordt tevens geregeld dat een student die tussentijds
stopt over de resterende maanden geen collegegeld hoeft te betalen. De hoogte van het collegegeldkrediet is niet hoger dan de hoogte van het
werkelijk te betalen collegegeld. Bovendien is het collegegeldkrediet nooit
hoger dan 5 keer het wettelijk collegegeld. Hiermee wordt voorkomen dat zeer
hoge collegegelden in het aangewezen, niet-bekostigd, onderwijs via deze route
door de overheid worden gefinancierd. Het plafond is zo gekozen dat studenten
aan bekostigde instellingen, die hun rechten op wettelijk collegegeld hebben
verbruikt en niet onder het gemaximeerde collegegeld vallen, naar verwachting
in de meeste gevallen voldoende ruimte hebben het voor hen geldende instellingscollegegeld
te lenen. Studenten die het wettelijk collegegeld betalen of het gemaximeerd
collegegeld kunnen met dit plafond in ieder geval het collegegeld dat ze moeten
betalen ook lenen. 5.1.2. Bijzondere omstandighedenIn de situatie waar sprake is van bijzondere omstandigheden kan aanspraak
bestaan op een langere periode van studiefinanciering. Omdat de lening voor
het collegegeld ook studiefinanciering is, bestaat dus in het hoger onderwijs
ook langer aanspraak op dit collegegeldkrediet. Dus wanneer een student op
grond van bijzondere omstandigheden in de systematiek van studiefinanciering
bijvoorbeeld een extra jaar prestatiebeurs krijgt, dan kan deze student gedurende
dezelfde periode aanspraak maken op het collegegeldkrediet.5.1.3. «Collegegeldkrediet» voor EER-studenten
in het hoger onderwijsDe invoering van het collegegeldkrediet voor studenten heeft ook gevolgen
voor de zogeheten Raulinvergoeding. Op grond van het Europese recht hebben
studenten in Nederland uit andere EER-landen en Zwitserland recht op gelijke
toegang tot instellingen voor hoger onderwijs. Derhalve dienen zij (als zij
al niet in aanmerking komen voor volledige studiefinanciering, zie hierna)
de zelfde tegemoetkoming te krijgen in de kosten van die toegang (het collegegeld).
Ook deze studenten komen dus in aanmerking voor het collegegeldkrediet (in
plaats van de huidige Raulinvergoeding).Voor de goede orde zij opgemerkt dat studenten uit EER-landen en Zwitserland
die behoren tot de kring van migrerend werknemers en zelfstandigen gelijk
gesteld blijven worden met Nederlandse studenten en derhalve ook voor studiefinanciering
voor levensonderhoud in aanmerking komen. Met de implementatie van artikel
24, tweede lid, van richtlijn 2004/38/EG in de WSF 2000 (het wetsvoorstel
daartoe is voor advies aan de Raad van State voor adviesvoorgelegd) komen
EER-studenten (inclusief Zwitsers) die niet tot de kring van migrerend werknemers
en zelfstandigen behoren en die vijf jaar of langer in Nederland hebben verbleven
ook in aanmerking voor studiefinanciering voor levensonderhoud. Na vijf jaar
verblijf verwerven deze studenten het duurzaam verblijfsrecht en daarmee aanspraak
op studiefinanciering voor levensonderhoud. De richtlijn geeft invulling aan
het vrij verkeer zoals dat in het Europees Verdrag is neergelegd. Met de implementatie
van de richtlijn is geen aparte actie nodig om het arrest Bidar van het Europees
Hof van Justitie van 15 maart 2005 (C-209/03) te implementeren. Naar
aanleiding van kamervragen is met twee brieven van 7 april 2005 de Tweede
Kamer over deze kwestie bericht. (Aanhangsel Handelingen nr. 1376 en nr. 1405,
vergaderjaar 2004–2005) 5.2. Normbudget5.2.1. Normbudget voor levensonderhoud in het hoger onderwijsDoordat studenten het te betalen collegegeld kunnen lenen, wordt hun besteedbare
financiële ruimte tijdens de studie ruimer. Het normbudget dat tot nu
toe ook voorzag in de kosten van het collegegeld komt namelijk helemaal beschikbaar
voor de kosten voor levensonderhoud, dit zijn de overige kosten waarvoor een
student komt te staan. Door dit normbedrag niet meer onder te verdelen in
aparte componenten wordt het geheel overzichtelijker. Doordat studenten een
ruimer budget krijgen kunnen zij ervoor kiezen minder te werken naast hun
studie, zodat ze meer tijd overhouden voor hun studie.5.2.2. Normbudget in het beroepsonderwijsIn het beroepsonderwijs (beroepsopleidende leerweg) blijft de hoogte van
de studiefinanciering gelijk. Wel worden, om het geheel overzichtelijker te
maken, net als in het hoger onderwijs de componenten levensonderhoud en boeken
en leermiddelen samengevoegd tot een component levensonderhoud. Daarnaast
blijft de component onderwijsbijdrage bestaan. Deze twee componenten vormen
samen het totale normbudget voor het beroepsonderwijs.5.2.3. Verruiming van de leeftijdsgrens in het hoger onderwijs
en het beroepsonderwijsOnder het huidige regime kunnen studerenden die voor hun 30e studiefinanciering
hebben ontvangen, indien ze na hun 30e onafgebroken blijven doorstuderen,
tot maximaal hun 34e studiefinanciering blijven ontvangen. Deze harde leeftijdsgrens
van 34 jaar vervalt.Studerenden die starten met een opleiding voordat zij 30 worden krijgen
hiermee de mogelijkheid de opleiding, met behoud van studiefinanciering, af
te ronden.6. Maatregelen in de terugbetalingsfase6.1. InleidingDe huidige terugbetaling bestaat uit een annuïteitensystematiek.
Dit systeem functioneert redelijk, maar biedt debiteuren onvoldoende flexibiliteit
en houdt slechts in geringe mate rekening met de levensomstandigheden van
de debiteur. De debiteur betaalt zijn schuld in principe in 15 jaar terug.
Op aanvraag kan voor de debiteur die weinig verdient een lagere maandtermijn
worden vastgesteld, waarbij een eventuele restschuld na 15 jaar kwijt wordt
gescholden. De inkomensgrenzen voor deze draagkrachtregeling zijn relatief
laag. Door de terugbetaling meer flexibel te maken en meer inkomensafhankelijk
kan leenangst worden tegengegaan. Daarom wordt de nieuwe terugbetalingssystematiek
anders ingericht.Alle debiteuren die binnenlands belastingplichtig zijn gaan via een inkomensafhankelijke
systematiek terugbetalen. De annuïteitensystematiek komt te vervallen.
De investering in de studie blijft een individuele investering. De studieschuld
blijft dan ook een aan het individu gekoppelde schuld. De debiteur is zelf
verantwoordelijk voor de aflossing. De inkomensafhankelijke terugbetaling
introduceert het solidariteitsprincipe. Net als bij andere inkomensafhankelijke
regelingen wordt daarom ook naar het inkomen van de partner gekeken om de
draagkracht te bepalen. Met het partnerbegrip wordt aangesloten bij de Algemene
wet inkomensafhankelijke regelingen.Ten opzichte van de bestaande
draagkrachtregeling wordt de aflossingsvrije voet verruimd. Dit betekent dat
debiteuren met een relatief laag inkomen minder hoeven terug te betalen dan
nu het geval is. De terugbetaling wordt gebaseerd op een percentage van het
gezamenlijke verzamelinkomen van de debiteur en zijn partner. Dit betekent
voor de groep debiteuren met een middeninkomen en een relatief hogere schuld
dat zij maandelijks een lager bedrag hoeven terug te betalen dan voorheen.
Hierdoor drukken de lasten van het terugbetalen minder zwaar op het maandinkomen.
De groep debiteuren met een relatief hoog inkomen betaalt zijn studieschuld
sneller terug. Ook is de keuzemogelijkheid voor een aflossingsvrije periode
gecreëerd. Om de kosten van de wijzigingen te dekken wordt een andere
rentemaatstaf gekozen waardoor de rente circa 1-procentpunt hoger komt te
liggen.De nieuwe terugbetalingssystematiek en rente worden ook in het beroepsonderwijs
geïntroduceerd. Wanneer dit niet zou gebeuren zouden doorstromers van
(middelbaar) beroepsonderwijs naar hoger (beroeps) onderwijs na afloop van
de studie met twee terugbetalingsregimes te maken krijgen. Bovendien ligt
de draagkrachtvrije voet in het nieuwe regime hoger. Het zou niet rechtvaardig
zijn wanneer een debiteur uit het beroepsonderwijs bij een bepaald inkomen
al moet gaan terugbetalen terwijl de debiteur uit het hoger onderwijs dit
niet hoeft.6.2. Voor wie gaan de nieuwe leenvoorwaarden gelden?6.2.1. Nieuwe cohorten studerenden in het hoger onderwijs
en beroepsonderwijsStuderenden die in het studiejaar 2007–2008 of daarna voor het eerst
studiefinanciering ontvangen, vallen onder de nieuwe leenvoorwaarden. Dit
zijn deelnemers in het beroepsonderwijs die op of na 1 augustus 2007
voor het eerst studiefinanciering ontvangen en studenten in het hoger onderwijs
die op of na 1 september 2007 voor het eerst studiefinanciering ontvangen.6.2.2. Cohortgarantie voor bestaande cohorten studerenden
in het hoger onderwijs en beroepsonderwijsHet is niet wenselijk en lijkt juridisch niet houdbaar om de leenvoorwaarden
van reeds verstrekte leningen eenzijdig te wijzigen. Leningen die vóór
het begin van het studiejaar 2007–2008 zijn verstrekt kunnen daarom
onder de oude leenvoorwaarden (rentemaatstaf en terugbetalingssystematiek)
worden terugbetaald. Dit valt onder de in de studiefinanciering gebruikelijke
cohortgarantie.Het is niet wenselijk dat studerenden die niet alleen vóór
maar ook in of na het studiejaar 2007–2008 studiefinanciering ontvangen
tijdens de afbetaling met twee verschillende terugbetalingssystematieken en
rentemaatstaven te maken krijgen. Daarom kunnen studerenden die vóór
het studiejaar 2007–2008 studiefinanciering hebben ontvangen ook in
en na het studiejaar 2007–2008 onder de oude leenvoorwaarden blijven
lenen.6.2.3. Keuzemogelijkheid voor bestaande cohorten studerenden
in het hoger onderwijs en beroepsonderwijsAlle studenten krijgen vanaf het studiejaar 2007–2008 te maken met
leerrechten. Om alle studenten die te maken krijgen met de nieuwe leerrechten
de mogelijkheid te geven ook gebruik te maken van de nieuwe terugbetalingssystematiek
kunnen studenten die vallen onder bovenbedoelde cohortgarantie eenmalig kiezen
voor een overstap naar het nieuwe systeem. Deze keuze moet de student maken
voordat hij in de aflosfase is beland. Indien de student hiervoor
kiest wordt de gehele studieschuld volgens de nieuwe systematiek terugbetaald.
Ook de schuld die is ontstaan voor het studiejaar 2007–2008. De student
ziet bij overstap naar de nieuwe terugbetalingssystematiek dus af van de cohortgarantie.
Uit het oogpunt van eenduidigheid en om te voorkomen dat debiteuren uit het
beroepsonderwijs eerder moeten terugbetalen dan debiteuren uit het hoger onderwijs
wordt ook studerenden in het beroepsonderwijs die vallen onder de cohortgarantie
dezelfde keus geboden.6.3. Wat zijn de nieuwe leenvoorwaarden?6.3.1. Rente in het hoger onderwijs en het beroepsonderwijsIn de looptijd van de rente vinden geen wijzigingen plaats. De rente loopt
vanaf het moment dat de (voorwaardelijke) lening is uitbetaald. Wel wordt
een andere rentemaatstaf gehanteerd. De rente is overeenkomstig de rente die
de Staat betaalt op de kapitaalmarkt voor staatsleningen met een resterende
looptijd van tien jaar. Deze rente ligt effectief 1 procentpunt hoger
dan de huidige rente-maatstaf die gelijk is aan de rente die de Staat betaalt
op de kapitaalmarkt voor staatsleningen met een resterende looptijd van drie
tot vijf jaar.6.3.2. Schuld en terugbetalingstermijn in het hoger
onderwijs en het beroepsonderwijsEen studerende bouwt tijdens zijn studie een individuele schuld op. Dit
betekent dat een debiteur na zijn studie niet méér hoeft terug
te betalen dan hij als studerende heeft geleend (inclusief rente). De terugbetalingstermijn
bedraagt maximaal 25 jaar en vangt aan twee jaar na beëindiging van de
studie. Nieuw is dat een debiteur op aanvraag maximaal vijf keer een jaar
van zijn terugbetaling mag doorschuiven naar een later jaar. Over de aflossingsvrije
periode is hij wel rente verschuldigd. Op deze manier wordt meer rekening
gehouden met de levensomstandigheden van de debiteur. Wanneer van deze mogelijkheid
gebruik wordt gemaakt, wordt de terugbetalingstermijn met dezelfde periode
verlengd. Indien na de aflossingsperiode een deel van de schuld niet is terugbetaald
wordt het restant kwijtgescholden.6.3.3. Inkomensafhankelijke terugbetaling in het hoger
onderwijs en het beroepsonderwijsDe terugbetaling is voor alle debiteuren – die binnenlands belastingplichtig
zijn – direct inkomensafhankelijk. Een debiteur hoeft over het verzamelinkomen
van zijn huishouden beneden de draagkrachtvrije voet geen percentage van zijn
inkomen af te dragen om zijn studieschuld terug te betalen. De nieuwe aflossingsvrije
voet ligt voor een alleenstaande debiteur op 84 procent van het wettelijk
minimumloon van een 23-jarige (in 2004: circa € 14 280). Voor
een debiteur met partner geldt een aflossingsvrije voet van 120 procent van
het wettelijk minimumloon (in 2004: circa € 20 400). Deze vrije
voet geldt ook voor debiteuren op wie de alleenstaande ouderkorting van toepassing
is. Over iedere euro boven dit grensinkomen, moet 8 procent worden terugbetaald.
In geval beide partners een studieschuld hebben wordt het af te lossen bedrag
naar rato van de inkomens verdeeld over de partners. De gekozen vrije voet
ligt hoger dan de bestaande grenzen in bijvoorbeeld de bijstand en de huursubsidie,
zodat de armoedeval en de marginale druk verkleind worden en accumulatie van
marginale druk met andere regelingen wordt voorkomen.Het toetsingsinkomen betreft het verzamelinkomen twee jaar voorafgaand
aan het betalingsjaar (t-2), omdat de Belastingdienst dit inkomen het meest recent definitief heeft vastgesteld. Ook sluit dit aan bij andere
inkomensbegrippen in de studiefinanciering. De mogelijkheid om het peiljaar
te verleggen wanneer het verzamelinkomen van het huishouden tenminste 15%
terugvalt, blijft gehandhaafd.Het kan zijn dat studerenden die onder de nieuwe terugbetalingssystematiek
vallen in de aflosfase op enig moment, bv. door werk in het buitenland, niet
binnenlands belastingplichtig zijn. In dat geval wordt voor de desbetreffende
jaren een annuïteitensystematiek van kracht. Daarbij wordt voor het nog
resterende aantal jaren van de 25-jarige afbetalingsperiode jaarlijks een
vast bedrag betaald ter afdoening van de schuld, waarin de rente over de schuld
is inbegrepen. Op aanvraag is een draagkrachtmeting mogelijk.De reden hiervoor is dat risico’s van misbruik en oneigenlijk gebruik
zoveel mogelijk moeten worden voorkomen. Inkomensgegevens van debiteuren met
een buitenlands inkomen moeten door henzelf worden aangeleverd. Controle op
het al dan niet hebben van extra inkomsten en, in geval de debiteur woonachtig
is in het buitenland, het hebben van een partner is lastig. Deze problematiek
geldt nu alleen voor debiteuren die gebruik maken van de draagkrachtregeling.
Het toepassen van de nieuwe terugbetalingssystematiek zou deze problematiek
vergroten. Door de huidige systematiek te continueren voor niet binnenlands
belastingplichtigen worden de risico’s op dit terrein niet vergroot.7. Uitvoering inkomensafhankelijke terugbetaling
en het collegegeldkredietDe uitvoering van de inkomensafhankelijke terugbetaling en het collegegeldkrediet
zal door de Informatie Beheer Groep worden gedaan.7.1. CollegegeldkredietDe relevante informatie die nodig is voor het bepalen van de hoogte van
het collegegeldkrediet zal aanwezig zijn bij de Informatie Beheer Groep .
Dit is in het onderhavige wetsvoorstel geregeld. De Informatie Beheer Groep
zal bijhouden welk type collegegeld elke student moet betalen (wettelijk collegegeld,
gemaximeerd collegegeld of instellingscollegegeld). In de wijziging van de
WHW wordt geregeld dat bekostigde instellingen jaarlijks een overzicht van
het gemaximeerd collegegeld en het instellingscollegegeld bij de Informatie
Beheer Groep aanleveren, zodat de Informatie Beheer Groep op de hoogte is
van de hoogte van het collegegeld dat de indivduele student moet betalen.
Bij ministeriële regeling zal worden geregeld dat niet-bekostigde instellingen
voor opleidingen waarvoor studiefinanciering kan worden ontvangen jaarlijks
de hoogte van het collegegeld doorgeven aan de Informatie Beheer Groep . Studenten
die een opleiding in het buitenland volgen moeten zelf een bewijs opsturen
van de hoogte van het te betalen collegegeld.7.2. TerugbetalingssystematiekVoor het bepalen van het inkomen van de debiteur die binnenlands belastingplichtig
is, maakt de Informatie Beheer Groep gebruik van de inkomensgegevens die bekend
zijn bij de Belastingdienst. Niet binnenlands belastingplichtigen betalen
in principe terug volgens de annuïteitensystematiek. Indien zij een beroep
doen op de draagkrachtregeling, moeten zij zelf inkomensgegevens aanleveren. 7.3. Aanpassing aan de Algemene wet inkomensafhankelijke
regelingenIn de Aanpassingswet Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen (Stb.
2005, 343) en de daarmee verband houdende wijzigingswetten, waarvan de laatste
(wijziging van de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen en enige andere
wetten) op dit moment voor advies bij de Raad van State ligt, wordt het algemene
begrippenkader van de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen (AWIR)
voor een groot gedeelte op de WSF 2000 van toepassing verklaard.Met de AWIR worden alle inkomensafhankelijke regelingen gebaseerd op één
en hetzelfde inkomensbegrip: het toetsingsinkomen. Omdat in de WSF 2000 nu
nog uitgegaan wordt van gecorrigeerde inkomensbegrippen – het gecorrigeerd
verzamelinkomen en het gecorrigeerd belastbaar loon – moet deze correctie
worden afgebouwd. Door aanpassing van de grensbedragen – de maximuminkomens
waarbij een volledige tegemoetkoming wordt verkregen – wordt voorkomen
dat de gemiddelde ontvanger erop achter uitgaat. Om individuele negatieve
effecten zo veel mogelijk tegen te gaan is er voor gekozen de afbouw van de
correctie op het verzamelinkomen en belastbaar loon te spreiden over een periode
van drie jaar. De Aanpassingswet AWIR en de daarop volgende wijzigingswetten
voeren daarom in drie fases wijzigingen door in de WSF 2000: per 1 september
2005, per 1 januari 2007 en per 1 januari 2008. De introductie van
een nieuw inkomensbegrip – het toetsingsinkomen – per 2008, heeft
gevolgen voor (het nieuwe) hoofdstuk 6 van de WSF 2000. Daar is in dit wetsvoorstel
waar mogelijk al rekening mee gehouden.8. Administratieve lastenEr is een natuurlijk spanningsveld tussen het aanbod aan studenten van
onderwijs met maatwerk en flexibiliteit enerzijds en beperking van de administratieve
lasten anderzijds. Uitgangspunt is dat de administratieve lastendruk niet
onnodig hoger mag worden door een wijziging van het financieringsstelsel.Administratieve lasten zijn de kosten om te voldoen aan informatieverplichtingen
voortvloeiend uit wet- en regelgeving van de overheid. Een informatieverplichting
is een verplichting tot het informeren van de overheid en van derden over
handelingen en gedragingen over een maatschappelijk waardevol geachte norm.
Het gaat om het verzamelen, bewerken, registreren, bewaren en ter beschikking
stellen van informatie.Onder administratieve lasten verstaan we dus niet (de kosten van) inhoudelijke
verplichtingen tot het doen en nalaten van handelingen of gedragingen (nalevingslasten
enkosten). Evenmin hebben zij betrekking op de gevolgen voor uitvoeringsorganisaties,
zoals bij dit wetsvoorstel met name voor de Informatie Beheer Groep.8.1. Lasten vanwege wijziging van de WHWPer saldo ga ik er vanuit dat de administratieve lasten zullen afnemen
als gevolg van de invoering van de voornemens in dit wetsvoorstel betreffende
de wijziging van bepalingen over inschrijving en uitschrijving, de invoering
van leerrechten en de wijziging van de collegegeldheffing en terugbetaling
van het collegegeld.De economische onderzoeks- en adviesorganisatie Ecorys heeft in verband
met het voorstel voor een Wet op het hoger onderwijs en onderzoek (WHOO) een
overzicht gemaakt van gewijzigde en niet-gewijzigde informatieverplichtingen.
Met name de gewijzigde informatieverplichtingen hebben daarbij
gevolgen voor de administratieve lasten. Het gaat dan om het vervallen van
de verplichting voor studenten om zich jaarlijks in te laten schrijven, wat
leidt tot een afname van feitelijke regeldruk voor universiteiten van € 120 000
en voor hogescholen van € 388 000. De bepalingen inzake voldoening
van collegegeld (als direct uitvloeisel van de leerrechtensystematiek) en
terugbetaling daarvan wijzigen niet zodanig dat sprake is van verandering
van administratieve lasten.Om de invoering van het collegegeldkrediet uitvoerbaar te houden moeten
instellingen bij wijziging van het door een universiteit of hogeschool vastgestelde
gemaximeerde collegegeld of instellingscollegegeld een overzicht naar de Informatie
Beheer Groep sturen. Dit heeft een zeer beperkte toename van de administratieve
lasten van de instellingen tot gevolg.Het vervallen van de wettelijke verplichting tot het opstellen van de
begroting betekent een afname van administratieve lasten van € 1 441 000
voor universiteiten en van € 2 1550 000 voor hogescholen
conform de aangehaalde opgave van Ecorys. Uiteraard zullen universiteiten
en hogescholen wel een begroting blijven maken.Voor de burgers (studenten) is het vervallen van de wettelijk vereiste
inschrijving per studiejaar eveneens van belang. Hiermee vervalt de administratieve
last om bij een te continueren opleiding toch jaarlijks de reeds bekende gegevens
opnieuw aan de instelling te moeten verstrekken.8.2. Lasten vanwege wijziging van de WSF 2000Er zijn geen directe gevolgen voor de administratieve lasten van onderwijsinstellingen
vanwege de wijziging van de WSF 2000. Voor debiteuren zijn er beperkte effecten
op de administratieve lasten. Enerzijds hoeven binnenlands belastingplichtige
debiteuren geen aanvraag voor een beroep op de draagkrachtregeling meer in
te dienen. Dit scheelt circa 30 000 aanvragen op jaarbasis (10%
van het totaal aantal debiteuren). Anderzijds zal een aantal debiteuren die
inkomensafhankelijk gaan terugbetalen, een beroep doen op peiljaarverlegging.
Naar verwachting gaat het hierbij om 7 000 debiteuren. Netto levert dit
een vermindering van de administratieve lasten op van circa 58 000 uur
en € 20 000.9. Financiële gevolgen9.1. Gevolgen vanwege wijziging van de WHWAan de wijziging van de WHW door dit wetsvoorstel zijn geen financiële
gevolgen voor de rijksbegroting verbonden anders dan de kosten verbonden aan
de uitvoering van het wetsvoorstel (met name registratie van en communicatie
over leerrechten) door de Informatie Beheer Groep.Voor instellingen verandert de mogelijkheid om de omvang van het collegegeld
zelf te bepalen. Studenten die leerrechten hebben, zijn met uitzondering van
deeltijdse en duale studenten het wettelijk collegegeld verschuldigd. Na het
verloop van de leerrechten en uitlooprechten kan een hoger (gemaximeerd of
instellings)collegegeld worden gevraagd, ook aan studenten onder de 30 jaar
wat de wet nu niet toelaat. Voor studenten die ouder zijn dan 30 jaar, kan
gegeven het wetsvoorstel niet langer onbeperkt het instellingscollegegeld
worden gevraagd. Het is per instelling verschillend welk gevolg deze verschuiving
van mogelijkheden heeft, afhankelijk van de studieduur en leeftijd van de
ingeschreven studenten. 9.2. Gevolgen vanwege wijziging van de WSF 2000De wijziging van de WSF 2000 vanwege het nieuwe stelsel van studiefinanciering
heeft verschillende budgettaire consequenties als gevolg van de onderscheiden
maatregelen. Daarnaast hebben de wijzigingen in de studiefinanciering gevolgen
voor de uitvoering door de Informatie Beheer Groep . De kosten hiervan worden
bepaald aan de hand van de uitvoeringstoets.9.2.1. CollegegeldkredietHet collegegeldkrediet is een extra leenfaciliteit voor studenten. De
uitgaven aan rentedragende leningen zullen toenemen met ongeveer 220 miljoen
euro per jaar. Leningen, evenals de aflossingen daarvan, zijn echter niet-relevant
voor het EMU-saldo, en vallen daardoor buiten het kader voor de rijksbegroting
in enge zin. De rente-ontvangsten zijn wel relevant voor het EMU-saldo. De
aflossingen voor het collegegeldkrediet en de rente-ontvangsten vinden buiten
de huidige begrotingsperiode plaats en zijn dan ook niet in het totaaloverzicht
opgenomen.Het invoeren van het collegegeldkrediet heeft ook gevolgen voor de zogenoemde
Raulinvergoeding voor EER-studenten. Deze ontvangen momenteel een bedrag ter
hoogte van de basisbeurs voor thuiswonenden. Dit ter compensatie van het te
betalen collegegeld. Het collegegeldkrediet zal deze vergoeding gaan vervangen.
Nieuwe EER-studenten hebben dus geen recht meer op de Raulinvergoeding (die
direct als gift wordt verstrekt), maar kunnen nu aanspraak maken op het hogere
collegegeldkrediet.De financiële gevolgen zijn weergegeven in onderstaande tabel:  2007200820092010Collegegeldkrediet i.p.v. huidige Raulinvergoeding– 36– 8– 11 subtotaal relevant– 3– 6– 8– 11     Leenfaciliteit collegegeldkrediet73220220220 Extra collegegeldkrediet voor EER-studenten591419subtotaal niet-relevant782292342399.2.2. TerugbetalingssysteemDe aanpassingen van het terugbetalingssysteem hebben pas op langere termijn
gevolgen voor de Rijksbegroting. De terugbetalingssystematiek is gewijzigd:
de aflossingstermijn is verlengd naar 25 jaar, de aflossingsvrije voet ligt
hoger, de terugbetaling geschiedt via een percentage van het inkomen en debiteuren
kunnen naar keuze gebruik maken van een aflossingsvrije periode. Daardoor
zullen meer studieschulden kwijtgescholden worden dan in het huidige systeem.
Naar verwachting zullen hierdoor de relevante uitgaven op termijn toenemen
met jaarlijks circa € 35 miljoen. In de huidige systematiek komen
alle kosten voor kwijtschelding voor rekening van de overheid. Om de extra
uitgaven voor kwijtschelding te kunnen dekken zal het rentepercentage op de
studielening gebaseerd worden op staatsleningen met een langere resterende
looptijd dan nu het geval is (10 jaren in plaats van 3 tot 5). Dit betekent
dat de rente op studieleningen circa 1-procentpunt hoger zal worden. Dit betekent
op termijn € 30 miljoen extra jaarlijkse relevante renteopbrengsten.Voor het invoeren van dezelfde terugbetalingssytematiek in het MBO dekken de extra rente inkomsten ook de extra uitgaven aan kwijtschelding
(€ 5 miljoen).Tot 2010 zijn er geen wijzigingen in de ontvangsten. Vanaf 2010 zullen
de eerste (zeer beperkte) extra ontvangsten ten gevolgen van de renteverhoging
starten. Deze vallen buiten de huidige begrotingsperiode en zijn daarom hier
niet opgenomen.De ontwikkeling van de omvang van de schulden zal nauwlettend worden gevolgd.
Dit vanwege de beheersbaarheid van de extra kwijtscheldingskosten. Het voorgestelde
leenen aflosregime biedt verschillende draaiknoppen, te weten het rentepercentage,
het aflospercentage en de maximale terugbetalingstermijn. Deze kunnen worden
aangepast als het leengedrag van studenten of het aflosgedrag van debiteuren
sterk afwijkt van de verwachtingen. Aanpassing vereist wel een wijziging van
de WSF 2000.9.2.3. 34 jaarsgrensHet loslaten van de 34 jaarsgrens heeft nagenoeg geen financiële
consequenties vanwege het geringe aantal studenten dat ouder is dan 34 jaar
en nog wel aanspraak maakt op prestatiebeurs.10. Gevoerd overlegDe voornemens in de beleidsbrief zijn onderwerp van algemeen overleg geweest
met de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van de Tweede
Kamer op 9 en 16 december 2004 en op 27 april 2005.Over de voornemens in de beleidsbrief en de uitwerking daarvan is herhaaldelijk
overleg gevoerd met de HBO-raad, de VSNU, het ISO en de LSvB.11. UitvoeringstoetsenDe uitvoeringsorganisaties Centrale financiën instellingen (Cfi)
en de Informatie Beheer Groep is een uitvoeringstoets gevraagd over het wetsvoorstel.De wijzigingen hebben beperkte gevolgen voor de uitvoering door Cfi; in
de uitvoeringstoets is aangegeven dat de uitvoerbaarheid van het wetsvoorstel
afhankelijk is van de uitwerking daarvan in het Bekostigingsbesluit WHW.De wijzigingen in de studiefinanciering hebben gevolgen voor de uitvoering
door de Informatie Beheer Groep. Deze worden in kaart gebracht in de uitvoeringstoets.
De Informatie Beheer Groep heeft met betrekking tot de leerrechtensystematiek
en de overige wijzigingen van de WHW aangegeven dat deze uitvoerbaar zijn.12. CommunicatieCommunicatie is een belangrijk beleidsinstrument bij de invoering van
een nieuw systeem. De voorlichting over de invoering van de leerrechten en
de wijzigingen in het studiefinancieringsstelsel wordt derhalve grondig aangepakt.
Voorlichting zal een belangrijke rol spelen om te zorgen dat de voordelen
van het systeem niet teniet worden gedaan door de complexere vormgeving. De
voorlichting over wijzigingen in het studiefinancieringsstelsel en de invoering
van het systeem van leerrechten zal een gezamenlijke aanpak kennen, zodat
het onderscheid én de samenhang van beide onderwerpen goed onder de
aandacht kunnen worden gebracht. Hierbij ligt de nadruk op de
verantwoordelijkheid van de student om bewuste keuzes te maken over de inzet
van zijn studietijd, wat betreft de financiering van zijn studie en wat betreft
de inzet van leerrechten.In de voorlichting wordt in ieder geval gebruik gemaakt van de bestaande
kanalen van de Informatie Beheer Groep en het Ministerie van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap. De wijze van de voorlichting zal de komende maanden in overleg
met de koepels van de studenten en de instellingen alsmede de Informatie Beheer
Groep nadere invulling krijgen. Daarbij heeft de informatievoorziening voor
studenten over zowel de situatie bij invoering als de situatie daarna bijzondere
aandacht: het is van belang dat studenten adequaat geïnformeerd worden
over de wijze waarop zij op een verantwoorde wijze om kunnen gaan met de mogelijkheden
die de nieuwe voorzieningen bieden. In de voorbereiding hierop wordt er een
communicatieonderzoek gedaan naar de verschillende mogelijkheden om studenten
te bereiken, zodat de effectiviteit van de voorlichting wordt geoptimaliseerd.II. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGARTIKEL I. WIJZIGING VAN DE WHWOnderdeel A (Artikel 1.1. Begripsbepalingen)In de definities van leerrechten, uitlooprechten en leerrechten Open Universiteit
komt tot uitdrukking dat het daarbij om persoonsgebonden rechten gaat. Dit
betekent dat deze rechten niet overdraagbaar zijn en dat in geval van overlijden
van een student zijn erfgenamen de rechten niet kunnen overnemen.Onderdeel B (Artikel 2.5. Rijksbijdrage aan instellingen
voor hoger onderwijs)Artikel 2.5, eerste lid, van de WHW bepaalt dat de berekening van het
onderdeel investeringen in gebouwen en terreinen van de rijksbijdrage plaats
vindt op basis van een algemene berekeningswijze of op basis van een door
de minister te bepalen wijze. Verder kan voor de berekening van het onderdeel
universitaire lerarenopleidingen van de rijksbijdrage een bijzondere berekeningswijze
worden gehanteerd. De toekomstige financiering van universiteiten en hogescholen
vanwege het verzorgen van onderwijs en onderzoek vindt plaats op een zodanige
wijze dat een bijzondere berekeningswijze voor investeringen in gebouwen en
terreinen van de universiteiten en hogescholen niet langer noodzakelijk is.
Artikel 2.5 wordt in die zin aangepast.Ook de bepaling over vermindering van de rijksbijdrage in het derde lid
van artikel 2.5 in verband met het aantrekken van personeel is gelet op de
eerdere decentralisatie van de wachtgelden niet meer actueel en kan daarom
vervallen.Onderdeel C (Artikel 2.6. Berekening rijksbijdrage)In de huidige bekostigingssystematiek worden studenten die voor 1 oktober
een verzoek tot uitschrijving hebben gedaan, niet meegeteld voor de bekostiging
(artikel 2.6, vierde lid, derde volzin). Hierbij is in de huidige regeling
het verzoek tot beëindiging van de inschrijving bepalend en niet de uiteindelijke
beslissing of dit al dan niet gehonoreerd wordt. Gelet op de systematiek van
leerrechten en het vervallen van de inschrijving per studiejaar (zie onderdeel
N) is het niet opportuun deze bepaling te handhaven. Artikel 2.6, vierde lid, eerste en tweede volzin, heeft betrekking op
het (mee)tellen van het aantal studenten voor de bekostiging van de instellingen.
Het gaat dan om studenten die zijn opgenomen in de basisadministratie persoonsgegevens
en, indien dat niet het geval is, om personen die onderwijs in Nederland volgen
en van wie een instelling voor hoger onderwijs de gegevens betreffende naam,
adres en woonplaats heeft geverifieerd en laten opnemen in het Centraal register
inschrijving hoger onderwijs. Bij de toevoeging van artikel 2.6, vierde lid,
aan de WHW via de wet van 13 april 2004 , Stb. 177 («Korte klap»)
is inzake de laatstbedoelde groep personen aangegeven dat het aannemelijk
wordt geacht dat studenten daadwerkelijk onderwijs volgen in Nederland bij
de universiteit of hogeschool waar zij zijn ingeschreven, wanneer zij in de
relatieve nabijheid van de grens wonen.Om deze bepaling helder en handhaafbaar te maken is in het nieuwe artikel
7.42a opgenomen dat het hier gaat om studenten die woonachtig zijn in een
van de grenslanden, te weten Bremen, Nedersaksen, Noordrijn-Westfalen, Vlaanderen
of Brussel. Voor het opnemen van dit voorschrift in genoemd artikel, waarin
wordt bepaald wie aanspraak kan maken op leer- en uitlooprechten, is gekozen,
omdat de bekostiging van instellingen wordt bepaald op basis van het aantal
aangewende leerrechten. Zie in dit verband de toelichting op onderdeel R (artikel
7.42a).Onderdeel D (Artikel 2.7. Mededeling geraamde en bekendmaking
vastgestelde rijksbijdrage)Dit onderdeel betreft het vervallen van de mededeling over de te verwachten
rijksbijdrage. Voor de reden van de wijziging van artikel 2.7 verwijs ik naar
hoofdstuk 4 van het algemeen deel van deze memorie. Onderdelen E, H, I en FF (Artikelen 2.8, 2.14, 2.15, 9.8
en 11.6)Artikel 2.8 van de WHW schrijft onder meer voor dat de instellingsbesturen
van onderwijs- en onderzoeksinstellingen jaarlijks een begroting dienen vast
te stellen en die begroting aan de minister dienen te zenden. Met betrekking
tot genoemd artikel merk ik op dat in de brief van de Minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap van 10 juni 2005 over de reductie van administratieve
lasten in verband met de vermindering van de regeldruk bij OCW (Kamerstukken
II 2004–2005, 29 546, nr. 6) is aangegeven dat het opstellen en
versturen van de begroting aan de minister als vereiste vervalt.Op grond van artikel 2.17 van de WHW bestaat voor de onderwijs- en onderzoeksinstellingen
de verplichting om de middelen zodanig te beheren dat een behoorlijke exploitatie
en het voortbestaan van de instelling zijn verzekerd. Het opstellen van een
begroting valt zeker onder die verplichting. Artikel 2.8 kan daarom in zijn
geheel vervallen.Vanwege het vervallen van artikel 2.8 dienen de artikelen die een verwijzing
naar dat artikel bevatten, te worden aangepast. Het betreft de artikelen 2.14,
2.15, 9.8 en 11.6.Onderdeel F (Artikel 2.11. Bijzondere bepaling universitaire
eerstegraadslerarenopleidingen)Artikel 2.11 heeft tot strekking dat het gedeelte van de rijksbijdrage
dat betrekking heeft op de universitaire lerarenopleidingen, daadwerkelijk
aan dat onderwijs wordt besteed. Gelet op de totstandkoming van de geïntegreerde
bekostiging voor het hoger onderwijs kan die bepaling vervallen; aan een afzonderlijke
berekeningswijze voor universitaire lerarenopleidingen is dan geen behoefte
meer. Onderdeel J (Artikel 7.4b. Studielast opleidingen in het
hoger onderwijs)Bij de invoering van de bachelor-masterstructuur in het hoger onderwijs
waren de wijzigingen voor het hoger beroepsonderwijs beperkt van omvang. De
hbo-opleidingen werden omgezet in bacheloropleidingen en de voortgezette opleidingen
werden overgangsrechtelijk gecontinueerd (artikel 18.20 van de WHW). Daarnaast
werd in artikel 7.3a, tweede en derde lid, de mogelijkheid geopend dat ook
in het hoger beroepsonderwijs masteropleidingen worden ingesteld. Voor de
instelling van een hbo-masteropleiding is evenwel vereist aanwijzing van een
zodanige opleiding door de minister, nadat is voldaan aan de in artikel 7.3a,
derde lid, genoemde voorwaarden.Inmiddels zijn de volgende opleidingen als hbo-masteropleiding aangewezen:
opleidingen tot leraar voortgezet onderwijs van de eerste graad, de opleiding
physician assistent, de opleiding advanced nurse practice, opleidingen op
het gebied van de kunst en opleidingen op het gebied van de bouwkunst. Omdat
deze opleidingen een andere studielast hebben dan 60 studiepunten, dient die
afwijkende studielast in de WHW te worden vastgelegd. Daartoe strekt onderdeel
J.Deze wijziging is tevens relevant voor het vaststellen van het aantal
leerrechten in de masterfase van het hoger beroepsonderwijs (artikel 7.42b,
vierde lid).Onderdelen K, L, M, CC en EE (Artikelen 7.9e, 7.13, 7.31a,
7.31b, 7.51a en 7.61)Verwezen wordt naar paragraaf 3.5.2 van het algemeen deel van deze
memorie.Onderdeel N (Artikel 7.32. Algemene bepaling inschrijving)Nu in het nieuwe stelsel de inschrijving per studiejaar vervalt (uitgangspunt
is inschrijving voor onbepaalde duur), behoeft de eerste volzin van het vierde
lid van artikel 7.32 aanpassing.Bovenvermeld uitgangspunt leidt ertoe dat studenten en extraneï zich
niet elk studiejaar opnieuw behoeven te laten inschrijven. Een student of
extraneus bevestigt deze inschrijving – in voorkomende gevallen met
de bijbehorende inzet van leerrechten – door het verschuldigde collegegeld
te blijven voldoen en zich niet uit te laten schrijven. Een instelling kan
op grond van de inschrijvingsbepalingen zelf de start van een opleiding bepalen,
inclusief – zoals in de huidige situatie – zo nodig het moment
dat geen instroom meer kan plaatsvinden indien de opleiding reeds is gestart.
Wie niet is ingeschreven en toch gebruik maakt van de onderwijs- en examenvoorzieningen,
maakt zich schuldig aan een strafbaar feit. De inschrijvingsplicht geldt alleen
voor degenen die gebruik willen maken van hoger onderwijsvoorzieningen in
de zin van deze wet.Daarnaast is het mogelijk dat van onderwijsvoorzieningen van een instelling
gebruik wordt gemaakt door personen die niet zijn ingeschreven. Dit is mogelijk
op grond van een afzonderlijk met de instelling gesloten overeenkomst. Deze
inschrijvingsmogelijkheid is van belang voor contractonderwijs ten behoeve
van individuen of bedrijven en instellingen. In het geval niet wordt ingeschreven,
is men geen student of extraneus, kan geen graad krachtens deze wet worden
verleend en bestaat eveneens geen aanspraak op studiefinanciering.De tweede volzin van het vierde lid kan vervallen, omdat gedeeltelijke
inschrijving niet mogelijk is in het stelsel van leerrechten. De mogelijkheid blijft bestaan dat het instellingsbestuur regels van procedurele aard
stelt over de inschrijving en daarmee ook over het moment daarvan.Onderdeel O (Artikel 7.34. Rechten inschrijving als student)Met de wijziging in het derde lid wordt beoogd de universiteiten en hogescholen
enerzijds en de Open Universiteit anderzijds gelijk te schakelen op het punt
van afname van cursusmateriaal.Onderdeel P (Artikel 7.37. Voorwaarden inschrijving)Met deze wijziging wordt aangesloten bij de terminologie van artikel 7.42.Onderdeel Q (Artikel 7.42. Beëindiging inschrijving)Deze wijzigingen zijn het gevolg van het feit dat de inschrijving niet
jaarlijks meer behoeft te worden herhaald. Zie hieromtrent verder paragraaf 3.7.1
van het algemeen deel van deze memorie.Onderscheid wordt gemaakt tussen beëindiging van de inschrijving
op verzoek en beëindiging van de inschrijving van rechtswege. Het eerste
lid van artikel 7.42 regelt de beëindiging van de inschrijving op verzoek.
Anders dan in het huidige systeem zijn er in de nieuwe opzet geen redenen
meer vermeld, op grond waarvan het instellingsbestuur desgevraagd tot beëindiging
van de inschrijving kan overgaan. Hiervoor is geen aanleiding meer, omdat
een student bepaalt of hij de inschrijving beëindigt zonder dat daarvoor
een nadere motivering behoeft te worden gegeven. De inschrijving wordt beëindigd
op de eerste dag van de tweede maand die volgt op de maand waarin betrokkenen
het verzoek heeft gedaan. Thans dienen studenten zich jaarlijks te laten inschrijven.
In dit wetsvoorstel geldt een inschrijving voor onbepaalde tijd. Vandaar dat
de mogelijkheid is geschapen om op elk moment van het (studie)jaar een verzoek
tot beëindiging van de inschrijving te doen, met als consequentie teruggave
van het resterend deel van het collegegeld. Beëindiging van de inschrijving
houdt onder meer in dat teveel betaald collegegeld wordt terugbetaald maar
niet dat het verbruik van het leerrecht voor de desbetreffende periode wordt
stopgezet.Het tweede lid regelt de beëindiging van de inschrijving van rechtswege.
Die beëindiging vindt plaats, als niet tijdig het collegegeld is voldaan.
Deze verplichting vloeit voort uit de inschrijving als student; zie artikel
7.32, vierde lid (nieuw).In het derde lid is het tijdstip van beëindiging van de inschrijving
opgenomen voor twee andere gevallen waarin inschrijving van rechtswege wordt
beëindigd. Die gevallen zijn beëindiging van de inschrijving als
gevolg van het bindend studieadvies dat jegens een student door het instellingsbestuur
is uitgebracht (artikel 7.8b, derde lid), en beëindiging van de inschrijving
indien een student de grondslag en de doelstellingen van de instelling niet
respecteert dan wel misbruik van de inschrijving zal maken door ernstig afbreuk
te doen aan de eigen aard van de instelling of dat heeft gedaan (artikel 7.37,
vijfde en zesde lid).Onderdeel R (Artikelen 7.42a tot en met 7.42j)Artikelen 7.42a tot en met 7.42e en 7.42g (algemeen)In artikel 7.43 is de hoogte van het collegegeld vastgelegd. In de artikelen
7.42a tot en met 7.42g is geregeld in welke gevallen dat collegegeld is verschuldigd.
Het gaat om de volgende gevallen:a. leerrechten (artikel 7.42a),b. uitlooprechten (artikel 7.42a), c. leerrechten OU (artikel 7.42a),d. aanvullende leerrechten (7.42d),e. resterende leerrechten (artikel 7.42e), en f. nieuwe leer- en uitlooprechten
(artikel 7.42g).De hierboven vermelde opsomming is relevant in het kader van de nieuwe
bekostigingssystematiek. Studenten die aanspraak hebben op reguliere leerrechten,
aanvullende leerrechten, resterende leerrechten en «extra» leerrechten
(voor opleidingen op het gebied van gezondheidszorg en onderwijs), tellen
mee bij het bepalen van de rijksbijdrage van instellingen. Dat geldt niet
voor studenten met een aanspraak op uitlooprechten of zonder aanspraak op
leerrechten.Gekozen is voor een leerrecht van zes maanden, zoals toegelicht in het
algemene deel van deze memorie.Artikel 7.42a. Leer- en uitlooprechten voor opleiding
of onderwijseenheidDit artikel omschrijft welke categorieën studenten tot welke omvang
in aanmerking komen voor leer- en uitlooprechten in het hoger onderwijs. Het
moet gaan om een eerste inschrijving voor een bacheloropleiding of een masteropleiding
aan een universiteit of hogeschool. Uitsluitend die studenten kunnen beschikken
over een pakket leer- en uitlooprechten.Het eerste lid vermeldt de studenten die aanspraak op leerrechten kunnen
maken. In de eerste plaats gaat het om studenten die woonachtig zijn in Nederland
of een van de grenslanden; in beginsel dient een student het onderwijs in
Nederland te volgen om aanspraak op leerrechten te hebben (zie de toelichting
op onderdeel C). Hierop geldt een uitzondering voor studenten aan de Open
Universiteit en wel om de volgende reden. De Open Universiteit verzorgt haar
onderwijs in de vorm van afstandsonderwijs. Zij benut daarbij allerhande digitale
vormen van onderwijs en e-learning. De plaats waar de student dit onderwijs
volgt, is dan ook veelal niet de plaats van vestiging. Om de studenten in
met name Vlaanderen overeenkomstig de huidige situatie in de gelegenheid te
stellen om onderwijs bij de Open Universiteit te kunnen blijven volgen, is
in onderdeel a een uitzondering geformuleerd op het beginsel dat een student
alleen over leerrechten beschikt wanneer deze onderwijs in Nederland volgt.De eerste categorie betreft studenten die de Nederlandse nationaliteit
bezitten. De tweede categorie betreft personen met onder meer de nationaliteit
van een van de lidstaten van de Europese Unie, de nationaliteit van Liechtenstein,
Noorwegen en IJsland (staten die partij zijn bij de Overeenkomst betreffende
de Europese Economische Ruimte) en de nationaliteit van Zwitserland in het
kader van het verdrag van 21 juni 1999 (Trb. 2000, 16 en 86). De derde
categorie ten slotte ziet op bij algemene maatregel van bestuur aan te wijzen
groepen vreemdelingen die op het punt van de leerrechten zijn gelijkgesteld
met Nederlanders. Hier gaat het om personen die een verblijfstitel hebben
op grond van de artikelen 14, 28 en 33 van de Vreemdelingenwet 2000. In het
tweede lid is in globale zin de omvang van de leerrechten aangegeven; die
omvang wordt per categorie opleiding geconcretiseerd in artikel 7.42b. Daarnaast
vermeldt het tweede lid het aantal uitlooprechten (twee voor zowel de bachelor-
als de masterfase).In het derde lid is aangegeven welke studenten die aan de Open Universiteit
studeren, aanspraak maken op leerrechten.Artikel 7.42b. Aantal leerrechtenHet eerste tot en met vierde lid bepalen de omvang van de leerrechten
per opleiding. Voor de bachelorfase geldt dat het aantal leerrechten voor
een wo-bacheloropleiding zes bedraagt (zes tijdvakken van zes maanden). Hierop bestaat één uitzondering; indien een wo-bacheloropleiding
een hogere studielast dan 180 studiepunten heeft (artikel 7.4a, eerste lid,
tweede en derde volzin), wordt het aantal leerrechten dienovereenkomstig verhoogd.
Het aantal leerrechten voor een hbo-bacheloropleiding bedraagt acht. De aantallen
leerrechten voor de wo- en hbo-masteropleidingen laten een gedifferentieerd
beeld zien. Dit hangt samen met de studielast voor de verschillende categorieën
masteropleidingen. Uit een oogpunt van inzichtelijkheid zijn de verschillende
aantallen per categorie opleiding waar mogelijk uitgeschreven.In het vijfde lid is het aantal leerrechten OU vastgelegd. Het betreft
leerrechten voor onderwijseenheden.Artikel 7.42d. Aanvullende leerrechtenIn dit artikel worden twee gevallen geregeld waarin studenten aanspraak
hebben op aanvullende leerrechten.Het eerste geval, geregeld in het eerste lid, wordt beschreven in paragraaf 3.2
onder a van het algemeen deel van deze memorie.Het tweede geval betreft studenten die als gevolg van onder meer lichamelijke
of psychische redenen niet in staat zijn hun opleiding binnen de periode van
de reguliere leerrechten af te ronden. De beslissing over de aanvulling wordt
door de Informatie Beheer Groep genomen; dit is beschreven in paragraaf 3.2
onder b van het algemeen deel van deze memorie. Betrokkenen dienen een medische
verklaring over te leggen.Artikel 7.42e. Inzet resterende leerrechtenDit artikel bepaalt de omvang van de resterende aanspraak op leerrechten
en de voorwaarden waaronder die aanspraak kan worden gerealiseerd. Deze leerrechten
ontstaan als gevolg van het afstuderen zowel binnen het geheel van de bachelor-
en masterfase als binnen de bachelorfase. Gekozen is voor een maximale periode
van twee tijdvakken van zes maanden; zie hieromtrent paragraaf 3.3 van
het algemeen deel van deze memorie. De aanspraak is onbeperkt geldig.Het eerste lid heeft betrekking op de situatie dat in de bachelor- of
de masteropleiding een of meer leerrechten niet zijn ingezet en het afsluitend
examen van een van die opleidingen met goed gevolg is afgelegd. Alsdan kunnen
die leerrechten in de masterfase of later tot een maximum van twee worden
ingezet. Dit kan met een voorbeeld worden verduidelijkt. Indien een student
die is ingeschreven voor een hbo-bacheloropleiding slechts 5 leerrechten heeft
verbruikt en voor het afsluitend examen is geslaagd, kan hij de resterende
leerrechten (niet drie maar maximaal twee) inzetten voor een andere hbo-bacheloropleiding
of een aansluitende hbo- of wo-masteropleiding dan wel die rechten in zijn
latere leven inzetten.Het tweede lid bepaalt vervolgens dat er geen resterende leerrechten kunnen
worden opgebouwd, indien een student gebruik maakt van de mogelijkheid van
extra leerrechten voor een opleiding op het terrein van onderwijs of gezondheidszorg.
De reden hiervan is dat slechts een maal gedurende het verblijf in het hoger
onderwijs resterende leerrechten worden toegekend.Artikel 7.42f. Geen aanspraak op leer- en uitlooprechtenZoals in het algemeen deel van deze memorie reeds is aangegeven, hebben
personen die zich na 31 augustus 2007 voor een masteropleiding aan een
universiteit of hogeschool laten inschrijven en reeds een bachelorgraad of
een hbo-getuigschrift hebben behaald, geen aanspraak meer op leerrechten voor
de bachelorfase. In het eerste lid van artikel 7.42f is een opsomming
opgenomen van hbo-getuigschriften met dien verstande dat een aantal getuigschriften
bij algemene maatregel van bestuur zal worden aangewezen; die regeling zal
deel uitmaken van het Uitvoeringsbesluit WHW.Personen die zich na 31 augustus 2007 voor een opleiding aan een
universiteit of hogeschool laten inschrijven en reeds een mastergraad of een
wo-getuigschrift hebben behaald, hebben geen aanspraak meer op leerrechten
voor de masterfase. In het tweede lid van artikel 7.42f is een opsomming opgenomen
van wo-getuigschriften met dien verstande dat een aantal getuigschriften bij
algemene maatregel van bestuur zal worden aangewezen.Artikel 7.42g. Nieuwe leer- en uitlooprechten voor
opleiding op het gebied van onderwijs of gezondheidszorgOp grond van dit artikel bestaan aanspraken op extra leerrechten. Het
gaat hier anders dan in artikel 7.42d om volledige «pakketten»
leerrechten. De aanspraken komen in de eerste plaats toe aan personen die,
hoewel zij reeds een ho-graad of ho-getuigschrift hebben behaald op een ander
gebied dan onderwijs (lerarenopleidingen) of gezondheidszorg (bijvoorbeeld
geneeskunde of verpleegkunde), zich willen laten inschrijven voor een opleiding
op genoemde gebieden. Voor de redengeving van deze extra leerrechten wordt
verwezen naar paragraaf 3.2 van het algemeen deel van deze memorie.Artikel 7.42h. Nieuwe leer- en uitlooprechten i.v.m. ernstige
handicapDe tweede categorie personen aan wie extra leerrechten worden toegekend,
zijn personen die als gevolg van het ontstaan van een handicap tijdens de
studie of de verergering van een bestaande de handicap hun oorspronkelijke
studie onmogelijk kunnen voortzetten en/of voltooien. Betrokkenen dienen dit
via een medische verklaring aan te tonen. De beslissing over de toekenning
van extra leerrechten wordt uiteindelijk door de Informatie Beheer Groep genomen.
Een complementaire voorziening op het terrein van de studiefinanciering is
opgenomen in artikel 5.16, derde lid, van de WSF 2000.Artikel 7.42i. Verbruik leer- en uitlooprechten en registratie
daarvanUit artikel 7.32, vierde lid, van de WHW volgt dat inschrijving voor een
opleiding aan een universiteit, een hogeschool of de Open Universiteit in
beginsel van onbepaalde duur is. Vanaf het moment van inschrijving tot het
moment van beëindiging van de inschrijving dient elke zes maanden een
nieuw leerrecht te worden ingezet. De eerste inzet van een leerrecht geschiedt
op het moment van inschrijving. Als de inschrijving niet wordt beëindigd,
wordt er telkens na zes maanden uit het totaal aan leerrechten een volgend
leerrecht ingezet totdat het totaal aantal is verbruikt. Na de eerste inzet
van een leerrecht gaat elke volgende inzet als het ware automatisch. Daartoe
strekt het eerste lid.Het spreekt vanzelf dat «wisseling van instelling» meebrengt
dat het totaal aantal leerrechten wordt verminderd met de leerrechten die
eerder aan de instelling van eerste inschrijving zijn ingezet. Dit volgt uit
het tweede lid. Hierbij wordt opgemerkt dat wisseling van instelling tijdens
een tijdvak van zes maanden met de daaraan verbonden beëindiging van
de inschrijving leidt tot «verlies» van het gehele leerrecht.
Wel heeft de betrokken student aanspraak op restitutie van het betaalde collegegeld.De Informatie Beheer Groep doet ingevolge het zevende lid ten minste twee
keer per jaar mededeling aan de betrokken studenten en aan de instellingen
over het verbruik van de leer- en uitlooprechten. Het ligt in de rede dat
daarbij zoveel mogelijk gebruik gemaakt wordt van de actieve en passieve
communicatiemiddelen die nu reeds worden benut in relatie tot studiefinanciering.De Informatie Beheer Groep informeert op grond van het achtste lid op
aanvraag van de aanstaande student de instelling over het aantal leer- en
uitlooprechten waar deze student aanspraak op heeft. Deze medeling kan alleen
gebaseerd zijn op de gegevens die de Informatie Beheer Groep ter beschikking
heeft of door de aanstaande student ter beschikking zijn gesteld. De mededeling
aan de instelling zal daarmee veelal voorwaardelijk van aard zijn, dat wil
zeggen dat over de aanstaande student gemeld kan worden dat mits aan bepaalde
voorwaarden is of wordt voldaan, aanspraak bestaat. Indien bijvoorbeeld een
persoon met een EER-nationaliteit maar woonachtig in den vreemde zijn interesse
toont voor het Nederlandse hoger onderwijs en aangeeft naar Nederland te zullen
gaan verhuizen, wordt van de Informatie Beheer Groep verwacht dat de medeling
aan de instelling en student inzake zijn leerrechten als strekking heeft dat
hij daar aanspraak op maakt mits de student ook daadwerkelijk naar Nederland
verhuist (en in de gemeentelijke basisadministratie ingeschreven wordt). Indien
de Informatie Beheer Groep na inschrijving blijkt dat aan deze toezegging
geen invulling is gegeven (niet verhuisd), dan geldt voor de periode tot dat
dit wel het geval is dat de persoon geen aanspraak op leerrechten heeft, het
instellingscollegegeld verschuldigd is en de instelling vanwege het verzorgen
van onderwijs aan deze student geen rijksbijdrage ontvangt.De mededeling over de aanspraak op leerrechten van een aanstaande student
laat overigens onverlet dat deze aanspraak gedurende de inschrijving in het
hoger onderwijs kan wijzigen in extra leerrechten (bijvoorbeeld vanwege functiebeperking)
maar ook in negatieve zin. Neerwaartse bijstelling van het aantal leerrechten
(bijvoorbeeld als een student is «vergeten» om te melden dat hij
is afgestudeerd) heeft gevolgen voor het collegegeld dat een student verschuldigd
is en de instellingsbekostiging. Gelet op het vereiste dat een student bij
inschrijving aangeeft het collegegeld te voldoen dat hij verschuldigd is,
is het instellingsbestuur in het laatste geval gerechtigd om een student alsnog
het instellingscollegegeld in rekening te brengen dat hij had moeten betalen.Artikel 7.42j. Geen verbruik van leerrechtenDit artikel heeft betrekking op vrijstelling van aanwending van leerrechten
en (instellings)collegegeld in geval van een tweede inschrijving in het hoger
onderwijs. Zie voor de mogelijkheid van een tweede inschrijving paragraaf 3.6
van het algemeen deel van deze memorie.In het eerste lid is bepaald dat een student die in Nederland tegelijkertijd
twee opleidingen volgt, slechts bij één opleiding leerrechten
dient aan te wenden en in het verlengde daarvan collegegeld is verschuldigd
in overeenstemming met artikel 3.21. Wanneer een student zich bij twee opleidingen
laat inschrijven, waarvoor hij collegegeld is verschuldigd vanwege de eerste
inschrijving, en zich laat uitschrijven bij die eerste opleiding, dan wordt
de tweede inschrijving automatisch de eerste en moet die student daartoe leerrechten
aanwenden en collegegeld voldoen. Om de instelling nu niet met de administratieve
last op te zadelen dat zij regelmatig moet controleren of de tweede inschrijving
geen eerste inschrijving is geworden, zal de Informatie Beheer Groep de instelling
informeren indien een student die geen leerrechten hoeft aan te wenden vanwege
artikel 7.42j dat wel moet gaan doen vanwege uitschrijving bij de opleiding
van eerste inschrijving.Het tweede lid houdt verband met de situatie beschreven in de laatste
alinea van paragraaf 3.6. In het derde lid is bepaald dat bij een tweede inschrijving aan een Nederlandse
instelling tegelijkertijd met een eerste inschrijving aan een buitenlandse
instelling eveneens geen leerrechten behoeven te worden aangewend en evenmin
het (instellings)collegegeld is verschuldigd. Deze bepaling is in het bijzonder
bedoeld om studenten in die gevallen dat zij deelnemen aan een uitwisselingsprogramma,
in de gelegenheid te stellen zich in te kunnen laten schrijven zonder collegegeldverplichtingen.
In een dergelijke situatie waarin geen sprake is van aanwending van leerrechten,
is evenmin sprake van instellingsbekostiging vanwege het verzorgen van onderwijs
voor deze student indachtig de Europese afspraak dat hierbij sprake is van
een systematiek van gesloten beurzen: de «zendende» instelling
ontvangt bekostiging.Het vierde lid is vervolgens bedoeld om misbruik door studenten van de
mogelijkheid in het tweede lid te voorkomen. Het gaat dan om de situatie dat
een student zich enkel inschrijft bij een buitenlandse instelling, omdat hij
daarmee de collegegeldverplichting in Nederland ontloopt met als bijkomstig
gevolg dat de Nederlandse instellingen geen bekostiging ontvangt. Het is aan
het college van bestuur om te bepalen of een dergelijke situatie van misbruik
zich voordoet dan wel sprake is van een EU-onderwijsprogramma gericht op mobiliteit
(o.a. Socrates en Erasmus Mundus) of van een samenwerkingsverband tussen twee
of meer instellingen gericht op mobiliteit.Onderdeel S (Artikel 7.43. Collegegeld)Het eerste lid bevat de hoofdregel dat voor alle categorieën opleidingen
in het hoger onderwijs (voltijds, deeltijds en duaal) een zelfde bedrag aan
collegegeld wordt geheven. Omdat in de huidige bekostigingsmodellen voor het
wetenschappelijk onderwijs en het hoger beroepsonderwijs geen onderscheid
meer wordt gemaakt in de bekostiging van de verschillende vormen van onderwijs,
wordt voorgesteld dat het onderscheid in het collegegeld voor voltijds onderwijs
aan de ene kant en het collegegeld voor deeltijds en duaal onderwijs aan de
andere kant in beginsel te laten vervallen. Omdat het deeltijds en duaal onderwijs
thans nog in de WHW wordt onderscheiden en daarvoor een lager collegegeld
is verschuldigd, wordt de instellingen de mogelijkheid geboden om voor die
onderwijsvormen ook in het nieuwe stelsel een lager collegegeld te vragen.In het tweede lid zijn de categorieën personen vermeld die het wettelijk
collegegeld verschuldigd zijn. Zie ook de paragrafen 3.1.3 en 3.1.4 van het
algemeen deel van deze memorie.In het derde lid is bepaald dat de hoogte van het collegegeld jaarlijks
wordt geïndexeerd aan de hand van de consumentenprijsindex. Deze indexering
geschiedt telkens per 1 september van het jaar volgende op het jaar dat
de consumentenprijsindex over het daaraan voorafgaande jaar bekend wordt gemaakt.
De instellingen zullen over deze indexering voor de zomer waarin de consumentenprijsindex
bekend is geïnformeerd worden. Zo zal de indexering van het collegegeld
per 1 september 2009 in de zomer van 2008 bekend worden gemaakt op basis
van de in het voorjaar van 2008 gepubliceerde consumentenprijsindex over 2007.
Een student is krachtens dit artikel het wettelijke collegegeld verschuldigd
dat in de periode dat hij is ingeschreven van toepassing is. Anders gezegd,
voor de omvang van het collegegeld dat de student verschuldigd is, geldt dat
betaald moet worden naar rato van het aantal maanden dat een collegegeldtijdvak
in eventueel verschillende studiejaren ligt en niet naar het moment waarop
een collegegeldtijdvak aanvangt. Een student die zich bijvoorbeeld in juni
laat inschrijven, is tot september het nog niet geïndexeerde collegegeld
en vanaf 1 september het geïndexeerde collegegeld verschuldigd. Wanneer een student een tweede opleiding volgt al dan niet bij een andere
instelling, verbruikt hij krachtens artikel 7.42j geen leerrechten (en is
dus geen collegegeld verschuldigd). Als uitwerking van deze bepaling dient
in de informatieuitwisseling tussen studenten, instellingen en de Informatie
Beheer Groep voor studenten duidelijk te zijn dat wanneer zij zich laten «inschrijven»,
zij maar voor één opleiding leerrechten behoeven aan te wenden.
Tevens dient de Informatie Beheer Groep de instelling die een student per
abuis inschrijft voor een opleiding alsof het de eerste inschrijving is terwijl
deze eerste inschrijving al is geschied, haar te informeren dat er geen collegegeld
mag worden geheven.Onderdeel T (Artikel 7.44. Gemaximeerd collegegeld)Artikel 7.44 voert een nieuwe (tijdelijke) categorie collegegeld in. Dat
collegegeld is een student verschuldigd, indien hij niet meer over leer- en
uitlooprechten beschikt. Voorwaarde is wel dat de betrokken student van plan
is zijn studie bij dezelfde opleiding voort te zetten.Voor de reden van de invoering van deze categorie collegegeld wordt verwezen
naar paragraaf 3.4 van het algemeen deel van deze memorie.Onderdeel U (Artikel 7.44a. Instellingscollegegeld)Als een student geen leer- of uitlooprechten heeft of meer heeft, betaalt
hij het instellingscollegegeld. Studenten die op basis van artikel 7.42f geen
aanspraak op leerrechten hebben (zij hebben bijvoorbeeld al een graad behaald),
anderszins niet voldoen aan de vereisten in artikel 7.42a (o.a. niet-EER studenten)
dan wel al hun leer- en uitlooprechten hebben aangewend zoals bedoeld in artikel
7.42i, zijn het instellingscollegegeld verschuldigd. Het instellingsbestuur
stelt de omvang van het instellingscollegegeld vast. Het instellingsbestuur
kan hierbij differentiëren naar opleiding en naar groepen studenten.
Deze differentiatie zal het instellingsbestuur wel moeten motiveren. De motivering
van de (verschillende) hoogten van het instellingscollegegeld ligt in de (marginale
of integrale) kosten van een opleiding . Een differentiatie naar groep studenten
zou mogelijk zijn om recht te doen aan de fase waarin studenten verkeren (minder
kosten aan het einde van de opleiding dan halverwege de opleiding).De bepalingen in de wet inzake onder meer terugbetaling van collegegeld
hebben geen betrekking op het instellingscollegegeld. Het is in deze aan de
instelling en student samen om hierover tot afspraken te komen en te bepalen
voor welke periode(s) een student instellingscollegegeld verschuldigd is en
wat er bij uitschrijving gebeurt.Artikel 7.44a regelt het instellingscollegegeld, een vorm van collegegeld
die ook in het huidige stelsel van collegegeldbepalingen voorkomt. Met betrekking
tot de hoogte van het bedrag dat kan worden geheven, wordt opgemerkt dat evenals
thans het maximum ongelimiteerd is, zij het dat er in het onderhavige wetsvoorstel
een adviesrecht van de medezeggenschapsraad wordt geïntroduceerd. Verschil
met de huidige bepaling is in elk geval dat er thans een minimumbedrag in
de wet is vermeld. De reden dat in het nieuwe voorstel geen minimum wordt
genoemd, is de overweging de instelling hierin de vrije – maar wel te
motiveren – keuze te laten. Een ander verschil met de huidige bepaling
is dat thans het instellingscollegegeld eerst verschuldigd is met ingang van
het 30e levensjaar.Onderdeel V (Artikel 7.45. Examengeld extraneus)Het examengeld is voortaan ook voor een periode van zes maanden verschuldigd.
Voor het overige is dit artikel ongewijzigd gebleven. Onderdelen W (Artikel 7.46. Overige bijdragen)Dit onderdeel bevat enkele technische aanpassingen als gevolg van het
opnemen van nieuwe bepalingen in het wetsvoorstel.Onderdeel X (Artikel 7.47. Voldoening collegegeld)Artikel 7.47 is aangepast aan de nieuwe collegegeldsystematiek. Hoewel
een collegegeldtijdvak zes maanden omvat, blijft het toch mogelijk het collegegeld
per jaar te voldoen; hierin voorziet onderdeel a van het eerste lid. Ook de
mogelijkheid van termijnbetalingen is gehandhaafd; anders dan in het huidige
artikel 7.47 wordt aan de instelling en de betrokken student het aantal termijnen
en de spreiding over het jaar overgelaten.Onderdeel Z (Artikel 7.49. Terugbetaling van collegegeld)Als gevolg van de invoering van de leerrechtensystematiek kan de terugbetaling
van het collegegeld sterk worden vereenvoudigd. Tegelijkertijd kan een vermindering
van de administratieve lasten worden doorgevoerd. Vanaf het moment van invoering
van het nieuwe stelsel behoeft door studenten geen verzoek om terugbetaling
aan het instellingsbestuur meer te worden gedaan, maar wordt het collegegeld
automatisch «kwijtgescholden» en terugbetaald als een student
zich laat uitschrijven. Indien een student bijvoorbeeld in oktober meldt dat
hij zich wil laten uitschrijven, dan is hij over die maand en de daaropvolgende
maand november nog collegegeld verschuldigd. Eventuele restitutie betreft
de maanden vanaf december.Onderdeel AA (Artikel 7.50. Cursusgeld en instellingscursusgeld
Open Universiteit)Voor de onderwijsbijdrage voor het volgen van onderwijs aan de Open Universiteit
wordt onderscheid gemaakt tussen het volgen van een opleiding (collegegeld)
en het volgen van onderwijseenheden (cursusgeld).Het collegegeld en het instellingscollegegeld voor het volgen van een
OU-opleiding is geregeld in de artikelen 7.43 en 7.44a; de onderwijsbijdrage
voor het volgen van onderwijseenheden vervolgens in het onderhavige artikel;
het bedrag daarvan is een zevende van het reguliere collegegeld.In het derde lid is aangegeven dat het instellingsbestuur van de Open
Universiteit een regeling treft op basis waarvan het cursusgeld wordt verlaagd
voor minder draagkrachtige personen.Onderdeel BB (Artikel 7.51. Profileringsfonds)Het eerste tot en met zesde lid van artikel 7.51 worden vervangen door
drie nieuwe leden. Deze leden geven invulling aan het profileringsfonds zoals
beschreven in paragraaf 3.5.1 van het algemene deel van deze memorie.Strekking van de nieuwe bepaling is dat de instellingen en studenten in
gezamenlijkheid moeten bezien voor welke groepen studenten financiële
ondersteuning gerechtvaardigd is. Het profileringsfonds biedt een instelling
de mogelijkheid in drie situaties een student effectieve en financiële
ondersteuning te geven, te weten wanneera. een student een opleiding volgt waarvoor het college van bestuur
een hogere studielast heeft vastgesteld dan de bij of krachtens wet vastgestelde
studielast. Het college van bestuur draagt de kosten die uit deze verlening
voor een student voortvloeien, b. een student vanwege bijzondere omstandigheden studievertraging
oploopt waarbij hij zijn leer- en uitlooprechten heeft aangewend of (ook)
geen aanspraak meer heeft op een prestatiebeurs, enc. een student vanwege zijn nationaliteit geen aanspraak maakt op
leerrechten (studenten van buiten de EER) en de instelling hem een zogenoemde
kennisbeurs wil verstrekken.Daarbij is het van belang om vast te stellen welke omvang de financiële
ondersteuning dient te hebben, opdat een student zich op een effectieve en
voldoende wijze ondersteund weet in het geval dat hij niet meer beschikt over
leer- en uitlooprechten en geconfronteerd kan worden met een hoger gemaximeerd
collegegeld of het instellingscollegegeld. Evenzeer is het van belang dat
een student zich effectief en op voldoende wijze financieel ondersteund weet,
wanneer hij geen aanspraak meer heeft op studiefinanciering. Beide situaties
kunnen zich gelijktijdig voordoen maar een student kan ook met een van beide
situaties te maken krijgen: in de te onderscheiden situaties is sprake van
een in omvang uiteenlopende bijdrage die als effectief en voldoende kan worden
beschouwd.De financiële ondersteuning op basis van het profileringsfonds is
niet bedoeld en mag niet ingezet worden voor het betalen van het reguliere
collegegeld of examengeld. Een instelling moet immers de rijksbijdrage doelmatig
besteden. Van niet-doelmatige besteding van de rijksbijdrage is in ieder geval
sprake als een deel daarvan wordt gebruikt voor het op reguliere basis op
enige manier compenseren van het door studenten betaalde collegegeld of examengeld.
Naast het profileringsfonds mag een instelling ook een eigen (nood)fonds vormen,
waaruit onder meer het wettelijk collegegeld voor specifieke studenten betaald
wordt. Het geld in dit noodfonds mag echter niet uit de rijksbijdrage komen.Onderdelen HH en II (Artikel 9.34. Reglement universiteitsraad
en Artikel 10.22. Inhoud mede zeggenschapsreglement)De wijzigingen in de artikelen 9.34 en 10.22 strekken er toe dat aan de
medezeggenschapsraden van de universiteiten en hogescholen het adviesrecht
wordt toegekend met betrekking tot de vaststelling door het instellingsbestuur
van het gemaximeerd collegegeld en het instellingscollegegeld. Zie verder
paragraaf 3.4 van het algemeen deel van deze memorie.Onderdeel JJ (Artikel 15.2. Schadevergoeding niet-gerechtigde
deelname onderwijs)Deze wijziging volgt uit de nieuwe collegegeldsystematiek waarin de huidige
artikelen 7.43 en 7.44 van de WHW zijn vervangen door de nieuwe artikelen
7.43, 7.44 en 7.44a.Onderdeel KK (Artikel 16.21. Bijdrage uit ’s Rijks
kas ten behoeve van aangewezen theologische universiteiten en kerkelijke kweekscholen
en seminaria)Artikel 16.21 regelt de verlening van een bijdrage uit ’s Rijks
kas aan een aantal theologische en levensbeschouwelijke instellingen voor
wetenschappelijk onderwijs.Het vierde lid bepaalt dat bij algemene maatregel van bestuur voorschriften
worden vastgesteld over de exploitatie van bedoelde instellingen. Aan genoemd
lid is tot nu toe geen uitvoering gegeven. Derhalve kan dat artikellid vervallen. Onderdeel LL (Artikelen 18.55 tot en met 18.58)Artikel 18.55. Overgangsbepaling leer- en uitlooprechten
voor opleidingDeze overgangsbepaling legt uitdrukkelijk vast dat studenten die voorafgaand
aan het tijdstip van inwerkingtreding van dit wetsvoorstel voor een bacheloropleiding,
een masteropleiding of een ongedeelde opleiding aan een instelling voor hoger
onderwijs zijn ingeschreven, bij de invoering van het leerechtenstelsel beschikken
over het maximaal aantal leerrechten dat voor die opleiding is vastgesteld.
Verwezen wordt verder naar paragraaf 3.1.3 van het algemeen deel van
deze memorie.Artikel 18.56. Aantal leerrechten voor ongedeelde en voortgezette
opleidingen en Artikel 18.57. Verbruik tijdvakken bij ongedeelde en voortgezette
opleidingenBij de invoering van de bachelor-masterstructuur in september 2002 is
de instellingsbesturen van de universiteiten de mogelijkheid geboden de nieuwe
structuur vooralsnog niet in te voeren. Hoewel daarvan op beperkte schaal
gebruik is gemaakt, komen er binnen het hoger onderwijs toch nog ongedeelde
wo-opleidingen voor. Daarnaast zijn overgangsrechtelijk nog enkele voortgezette
hbo-opleidingen instandgehouden. Voor die opleidingen dienen voorzieningen
te worden getroffen met het oog op de invoering van de nieuwe leerrechtensystematiek.
Daartoe strekken de artikelen 18.56 en 18.57.Artikel 18.59. Leerrechten tweede opleiding voor ingeschrevenen
in 2006–2007Het nieuwe stelsel van leerrechten wordt per 1 september 2007 ingevoerd.
Dat brengt mee dat personen aan wie reeds een graad is verleend of die reeds
beschikken over een ho-getuigschrift, met ingang van genoemde datum geen leerrechten
worden toegekend. Een uitzondering wordt gemaakt voor degenen die in het studiejaar
2006–2007 voor een tweede opleiding zijn ingeschreven. Zij mogen er
op basis van de huidige wetgeving voor het hoger onderwijs van uitgaan de
eenmaal aangevangen tweede studie te kunnen afronden.ARTIKEL II. WIJZIGING VAN DE WHWHet bedrag, genoemd in artikel 7.43, eerste lid, is de helft van het bedrag
dat naar verwachting in het studiejaar 2006–2007 aan collegegeld zal
worden geheven.Omdat het collegegeldbedrag voor het kalenderjaar 2007 eerst in november
2006 zal worden vastgesteld en dit wetsvoorstel op dat moment naar verwachting
bij de Eerste Kamer aanhangig zal zijn of wellicht tot wet zal zijn verheven
waardoor het nieuwe artikel 7.43 niet meer aan het nieuwe collegegeldbedrag
kan worden aangepast, wordt voorgesteld het dan in het nieuwe artikel 7.43
opgenomen bedrag te vervangen door de helft van het nieuwe collegegeldbedrag
dat in de ministeriële regeling inzake de collegegeldvaststelling voor
het jaar 2007 (Regeling vaststelling collegegeld 2007) zal worden vastgelegd. ARTIKEL III. WIJZIGING VAN DE WHWIn artikel III zijn de wijzigingen in de WHW opgenomen die voortvloeien
uit het vervallen van het gemaximeerd collegegeld per 1 januari 2010.
Voor de reden van het vervallen van die categorie collegegeld wordt verwezen
naar paragraaf 3.4.2 van het algemeen deel van deze memorie.ARTIKEL IV. WIJZIGING VAN DE WSF 2000Onderdeel A (Artikel 1.1. Begripsbepalingen)«betaling» impliceert dat het bedrag van het collegegeldkrediet
gelijk is aan het door die student te betalen collegegeld. Dat wil zeggen:
het collegegeldkrediet is voor iedere student afzonderlijk gebonden aan een
maximum, een student kan slechts lenen wat hij daadwerkelijk aan collegegeld
verschuldigd is. Zie hiertoe ook de toelichting bij artikel 3.16a.Het begrip toetsingsinkomen van de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen
wordt opgenomen in de begripsbepalingen. Hiermee samenhangend moet de begripsbepaling
van peiljaar worden aangepast aangezien de toekenning van studiefinanciering
getoetst zal blijven worden aan het inkomen in het tweede jaar voorafgaand
aan het jaar waarin de toekenning plaatsvindt. Dit houdt verband met het feit
dat vanwege de verwevenheid met bestaande processen als de inning van het
lesgeld en de inschrijving bij onderwijsinstellingen er voor gekozen is om
de uitvoering van de WSF 2000 en de WTOS niet te selecteren voor uitvoering
door de Belastingdienst. De uitvoering van deze twee wetten blijft opgedragen
aan de IB-groep. Overschakelen naar het actuele inkomen zou ondanks dat daarmee
de mogelijkheid tot peiljaarverlegging kan komen te vervallen, voor de Informatie
Beheer Groep tot een vergroting van de uitvoeringslasten leiden. Niettemin
wordt overschakeling naar het actuele inkomen als grondslag, gelet op de beoogde
harmonisatie en transparantie, wenselijk geacht. Bezien zal worden of dit
op de langere termijn kan worden gerealiseerd. Handhaving van de zogenaamde
t-2 systematiek betekent dat voor de toepassing van het begrip toetsingsinkomen
voor berekeningsjaar peiljaar moet worden gelezen. Dit geldt uiteraard niet
voor de gevallen waarin nu reeds wordt uitgegaan van het actuele inkomen,
te weten de regelingen van de partnertoeslag (artikel 3.4) en het meerinkomen
(artikel 3.17). De definitie van peiljaar is aangepast, zodanig dat deze zowel
toepasbaar is bij de bepaling van de hoogte van de ouderlijke bijdrage als
bij de bepaling van de hoogte van de terug te betalen bedragen.Onderdeel B (Artikel 2.3. Leeftijd)Zolang studerenden voor hun dertigste aanspraak hebben gemaakt op studiefinanciering
en na hun dertigste aaneengesloten studiefinanciering blijven genieten, blijft
de aanspraak op de studiefinanciering bestaan totdat deze is verbruikt. Door
het schrappen van de leeftijdsgrens van 34 jaren ontstaat een zachte leeftijdsgrens
voor studerenden.Onderdeel C (Artikel 3.1. Studiefinanciering)Het collegegeldkrediet is een nieuwe voorziening binnen de studiefinanciering
voor studenten. Studenten kunnen het collegegeld lenen en achteraf terugbetalen. Onderdelen D en E (Artikel 3.2. Samenstelling maandbudget
deelnemer en Artikel3.3. Samenstelling maandbudget student)De samenstelling van het maandbudget stond in één artikel:
voor deelnemers en studenten. Aangezien met de invoering van het collegegeldkrediet
de samenstelling van het maandbudget verschilt voor een deelnemer en een student
is er voor gekozen twee artikelen op te nemen voor de samenstelling van het
maandbudget. In artikel 3.2 staat de samenstelling van het maandbudget voor
deelnemers en in artikel 3.3 staat de samenstelling van het maandbudget voor
studenten. Van de gelegenheid is tevens gebruik gemaakt om de normbedragen
voor de kosten van levensonderhoud en boeken en leermiddelen samen te voegen
tot één normbedrag levensonderhoud. Door het normbedrag niet
meer te verdelen in aparte componenten wordt het geheel overzichtelijker.
Hiermee wordt aangesloten bij het Europese recht waar gesproken wordt over
een tegemoetkoming in de kosten van levensonderhoud en een tegemoetkoming
in de kosten van de toegang tot de studie. Lesgeld en collegegeld zijn kosten
voor de toegang tot de studie. Voor deelnemers wordt de tegemoetkoming hierin
geregeld via een normbedrag in het maandbudget. Voor studenten bestaat de
tegemoetkoming uit het collegegeldkrediet (artikel 3.16a).Onderdeel F (Artikel 3.16a. Collegegeldkrediet)Uit de definitie van het collegegeldkrediet blijkt al dat de hoogte van
het maximaal door de student te lenen bedrag afhankelijk is van de hoogte
van het bedrag dat de student moet betalen aan collegegeld. Voor de duidelijkheid
is dit nog eens weergegeven in het derde lid.In de WHW wordt voor wat betreft de betaling van het collegegeld afgeweken
van het begrip studiejaar. Studiejaar is in de WHW en in deze wet gedefinieerd
als tijdvak dat aanvangt op 1 september van enig kalenderjaar en eindigt
op 31 augustus daaropvolgend. Het collegegeld wordt echter per zes aaneengesloten
maanden vastgesteld. Indien een student zich op 1 februari inschrijft
aan een opleiding dan loopt zijn «persoonlijke studietijdvak»
tot en met 31 juli.Voor het collegegeldkrediet heeft bovenstaande tot gevolg dat er niet
kan worden aangesloten bij studiejaar, er is daarom gekozen voor een periode
van zes aaneengesloten maanden in het eerste lid. In het derde lid staat het
bedrag dat een student per maand maximaal kan lenen. Dit bedrag is afhankelijk
van de hoogte van het door hem te betalen collegegeld. Bijvoorbeeld: een student
schrijft zich in per 1 mei 2008, hij moet dan voor zes daaropvolgende
aaneengesloten maanden (dus tot 31 oktober 2008) het collegegeld betalen.Indien
hij zich uitschrijft per bijvoorbeeld 1 september 2008 dan heeft hij
vier maanden collegegeld moeten betalen en ook voor die vier maanden dat bedrag
kunnen lenen. Op het moment van uitschrijven voldoet de ex-student niet meer
aan de voorwaarden om studiefinanciering te kunnen ontvangen en ontvangt hij
dus ook geen collegegeldkrediet meer.Voor de studenten die aan een aangewezen, niet-bekostigde, instelling
of in het buitenland studeren en aanspraak maken op het collegegeldkrediet
gaat het bovenstaande wat betreft de vaststelling van het collegegeld voor
een periode van zes maanden niet op. Daarom is gekozen voor een jaarsystematiek
waarbij de student ten hoogste eentwaalfde deel van het door hem te betalen
bedrag voor het volgen van onderwijs voor één jaar per maand
kan lenen. Het begrip studiejaar in de begripsbepalingen is vastgelegd (voor
het beroepsonderwijs: een tijdvak dat aanvangt op 1 augustus van enig
kalenderjaar en eindigt op 31 juli daarop volgend en voor het hoger onderwijs:
een tijdvak dat aanvangt op 1 september van enig kalenderjaar
en eindigt op 31 augustus daarop volgend), dit begrip kan niet worden
gebruikt aangezien de niet-bekostigde instellingen of instellingen in het
buitenland wellicht van een ander tijdvak uitgaan, hetzelfde geldt voor het
begrip kalenderjaar. Met «het door hem te betalen bedrag voor het volgen
van onderwijs» wordt het equivalent van het (Nederlandse) collegegeld
bedoeld.Onderdeel G (Artikel 3.17. Vordering wegens eigen inkomsten
studerende)De nummering van hoofdstuk 6 is gewijzigd. De verwijzing naar de artikelen
in hoofdstuk 6 is aangepast.Onderdeel H (Artikel 3.18. Overzicht normbedragen)In dit artikel zijn de normbedragen voor levensonderhoud en boeken en
leermiddelen samengevoegd in één normbedrag: levensonderhoud.Onderdeel I (Artikel 5.2. Vorm en duur studiefinanciering)Het collegegeldkrediet is ook studiefinanciering en moet in het eerste
lid worden uitgesloten aangezien het collegegeldkrediet niet onder de prestatiebeurs
valt. Nu artikel 3.2 is gesplitst in artikel 3.2 waarin de samenstelling maandbudget
voor de deelnemer staat en artikel 3.3 waarin de samenstelling maandbudget
voor de student staat, moet artikel 3.3 ook worden opgenomen in het derde
lid. Toegevoegd is een vierde lid om te expliciteren dat tijdens de periode
dat er aanspraak wordt gemaakt op de prestatiebeurs er ook aanspraak bestaat
op de basislening en de aanvullende lening. Aanspraak op het collegegeldkrediet
bestaat gedurende de hele periode dat er aanspraak wordt gemaakt op studiefinanciering.
Gedurende de periode, bedoeld in het derde lid, kan dus het in het derde lid
bedoelde bedrag vermeerderd met het bedrag dat de studerende op grond van
3.16a kan lenen worden geleend. Het opschrift wordt gewijzigd om beter aan
te sluiten bij de inhoud van het artikel.Onderdeel J (Artikel 5.4. Lening in EER-landen)Nu artikel 3.2 is gesplitst in artikel 3.2, waarin de samenstelling maandbudget
voor de deelnemer staat en artikel 3.3 waarin de samenstelling maandbudget
voor de student staat moet artikel 3.3 ook worden opgenomen in artikel 5.4.
Het derde lid is opgenomen aangezien voor een opleiding als bedoeld in artikel
2.12 ook aanspraak kan worden gemaakt op collegegeldkrediet.Onderdeel KHet opschrift van deze paragraaf is gewijzigd zodat deze beter aansluit
bij de inhoud van de paragraaf.Onderdeel L (Artikel 5.11. Stoppen voor 1 september)In aanvulling op de «1 februari-regel» van artikel 5.10
wordt in dit artikel de «1 september-regel» weergegeven.
Zie hiervoor ook de brieven aan de Tweede Kamer van 9 december 2004 en
26 mei 2005 (Kamerstukken II 2004/05, 29 719, nr. 15 en nr. 19).De student die op 1 februari met zijn studie begint, krijgt op deze
manier ook de mogelijkheid om binnen een aantal maanden te stoppen met zijn
studie en daarbij niet direct met een studieschuld uit hoofde van de prestatiebeurs
opgezadeld te worden. Voorwaarde is ook hier dat geennieuwe aanspraak
op studiefinanciering wordt gedaan voor 1 februari van het nieuwe studiejaar.Onderdeel M (Hoofdstuk 6. Opbouw en terugbetaling studieschuld)Paragraaf 6.1 betreft een algemeen deel.Paragraaf 6.2 betreft debiteuren die
in het studiejaar 2007–2008 of in de studiejaren daarna voor het eerst
studiefinanciering ontvingen en die binnenlands belastingplichtig zijn in
de zin van de Wet inkomstenbelasting 2001. Onder deze paragraaf vallen tevens
de debiteuren (binnenlands belastingplichtig) die vóór het studiejaar
2007–2008 al studiefinanciering ontvingen maar die gekozen hebben voor
de nieuwe terugbetalingssystematiek.Paragraaf 6.3 betreft debiteuren die
niet binnenlands belastingplichtig zijn alsmede debiteuren die vóór
het studiejaar 2007–2008 voor het eerst studiefinanciering ontvingen.Paragraaf 6.1. AlgemeenArtikel 6.1. LeningDit artikel is het oorspronkelijke artikel 6.1, ongewijzigd.In dit artikel wordt aangegeven dat in dit hoofdstuk onder lening mede
wordt verstaan de prestatiebeurs.Artikel 6.2. Verplichting debiteur terugbetaling
studieschuldDit artikel is het oorspronkelijke artikel 6.2, ongewijzigd,
zij het dat in het eerste en het vijfde lid andere artikelnummers zijn opgenomen
vanwege de gewijzigde nummering, en dat in het derde lid het begrip «gecorrigeerd
verzamelinkomen» is vervangen door «toetsingsinkomen», vanwege
aanpassing aan de AWIR.Het artikel verplicht de studerende die de gehele of een deel van de lening
ontvangt, tot terugbetaling van deze lening, vermeerderd met de ingevolge
de wet berekende rente.Het tweede tot en met vijfde en het zevende lid maken het mogelijk dat
bij algemene maatregel van bestuur wordt bepaald bij welk belastbaar inkomen
van de debiteur (en zijn partner) kwijtschelding van de in lening omgezette
aanvullende beurs vanaf de dertiende maand mogelijk is. Deze kwijtscheldingsregeling
is (inmiddels) ingevuld in het Besluit studiefinanciering 2000.In het derde lid is het begrip gecorrigeerd verzamelinkomen vervangen
door toetsingsinkomen. Via de Aanpassingswet AWIR wordt in de WSF 2000 de
correctie op het verzamelinkomen en het belastbaar loon in drie jaar afgebouwd.
Uitzondering hierop vormt de kwijtscheldingsregeling. Omdat deze regeling
een «nieuwe» regeling is (gaat feitelijk pas per 1 januari
2006 werken) en een eenmalige actie voor betrokkenen, is het bij die regeling
niet logisch met een «afbouw» begrip te werken. In het wetsvoorstel «wijziging
van de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen en enige andere wetten»,
dat op dit moment ter advisering bij de Raad van State ligt, wordt daarom
voorgesteld om de correctie op het verzamelinkomen in één keer,
per 2006, te laten vervallen. Vanaf dat moment wordt het begrip «toetsingsinkomen»
voor de kwijtscheldingsregeling geïntroduceerd. Op die wijziging wordt
met dit wetsvoorstel geanticipeerd. Artikel 6.3. RenteberekeningDit artikel is gedeeltelijk het oorspronkelijke artikel
6.4, zij het dat in het eerste en derde lid wordt verwezen naar een ander
artikelnummer.Het artikel bepaalt op welke wijze en met ingang van welk moment de rente
over de lening wordt berekend en op welk moment de rente verschuldigd is.
In het tweede lid is de zinsnede «en is verschuldigd over het bedrag
van iedere terugbetaling afzonderlijk» komen te vervallen. Met deze
zinsnede werd voorkomen dat de rente niet fiscaal aftrekbaar zou zijn. Door
invoering van de Wet inkomstenbelasting 2001 is de rente over studieleningen
niet meer aftrekbaar en kan deze zinsnede derhalve vervallen.Artikel 6.4. TerugbetalingsperiodeHet eerste lid bepaalt op welk moment de terugbetalingsperiode begint.
Door aan te haken bij het moment dat een student niet meer studiefinancieringsgerechtigd
is, wordt de bepaling beter uitvoerbaar. In het tweede lid wordt aangegeven
dat de terugbetalingsperiode uit twee onderdelen bestaat: de aanloopfase en
de aflosfase. Het derde lid regelt de schorsing van de terugbetalingsverplichting.
De formulering van het derde lid is aangepast zodat deze beter past bij de
oorspronkelijke bedoeling van de wetgever en de bestaande uitvoeringspraktijk.
Nu is het al zo dat de terugbetaling wordt geschorst wanneer de debiteur weer
studiefinanciering gaat ontvangen, daarnaast wordt de terugbetaling geschorst
wanneer de debiteur weer studerende is geworden – zonder studiefinanciering
te ontvangen – en hijzelf verzoekt om opschorting van de terugbetaling.
De Informatie Beheer Groep kan dit namelijk niet in alle gevallen weten. Met
de wijziging van het derde lid wordt dit explicieter geregeld. Daarnaast wordt
de mogelijkheid om terugbetaling op te schorten beperkt tot maximaal de diplomatermijn.
Hiermee wordt voorkomen dat debiteuren zich blijven inschrijven als studerende
om zo te voorkomen dat de schuld moet worden terugbetaald. Voor debiteuren
voor wie nooit een diplomatermijn heeft gegolden is een afwijking van de regel
dat er slechts schorsing plaatsvindt gedurende de diplomatermijn opgenomen.
De afwijking betreft slechts een afwijking van de termijn, ook voor deze categorie
debiteuren geldt dat de terugbetaling automatisch wordt geschorst indien ze
opnieuw studiefinanciering gaan genieten. Indien de debieteur voor wie geen
diplomatermijn heeft gegolden een opleiding gaat volgen zonder daarvoor studiefinanciering
te genieten zal de debiteur een aanvraag tot schorsing moeten indienen. Als
een studerende voordat de terugbetalingsperiode aanvangt (de «pré-aanloopfase»)
weer studiefinanciering gaat genieten, is er geen sprake van schorsing, maar
geldt dat de terugbetalingsperiode aanvangt op 1 januari volgend op de
volgende maal dat de studerende ophoudt studiefinanciering te genieten.Het vierde lid bepaalt dat, ingeval de studerende geen debiteur meer is
en hij niet binnen acht weken desgevraagd aan de Informatie Beheer Groep heeft
geantwoord, hij geacht wordt zijn nieuwe studieperiode te hebben afgesloten
met ingang van de datum waarop hem de vraag is gesteld. Indien blijkt dat
de feitelijke beëindiging van de nieuwe studieperiode eerder heeft plaatsgevonden
geldt dat eerdere moment.In het vierde lid is tevens aangegeven dat de schorsing maximaal duurt
tot het einde van de op hem van toepassing zijnde diplomatermijn. In geval
een studerende zowel prestatiebeurs voor een BOL-opleiding heeft genoten als
voor een hoger onderwijsopleiding geldt dat de schorsing maximaal duurt tot
en met het einde van de diplomatermijn die het laatste afloopt. Artikel 6.5. AanloopfaseDit artikel is het oorspronkelijke artikel 6.6, ongewijzigd.De aanloopfase beslaat de eerste twee kalenderjaren, derhalve de eerste
24 maanden na aanvang van de terugbetalingsperiode. Gedurende die 24 maanden
bestaat geen aflosplicht. Aflossen mag dus wel. Het onverplichte karakter
houdt in dat ook andere bedragen, kleiner of groter dan de maandelijkse termijn,
mogen worden betaald.Artikel 6.6. Achterstallige schuldDit artikel is het oorspronkelijke artikel 6.8, ongewijzigd,
zij het dat in het derde en het vierde lid andere artikelnummers zijn opgenomen
vanwege de gewijzigde nummering.Het eerste lid omschrijft de achterstallige schuld. Het tweede lid bepaalt
dat daarover de wettelijke rente verschuldigd is en hoe deze wordt berekend.Het vierde lid beoogt te voorkomen dat in geval van achterstallige schuld
dubbel rente wordt berekend: namelijk de rente die op basis van het tweede
lid van artikel 6.6 verschuldigd is in verband met het achterstallig zijn
en de rente die op grond van artikel 6.3 verschuldigd is tijdens de aflosfase.Paragraaf 6.2. Debiteuren binnenlands belastingplichtigArtikel 6.7. ReikwijdteEr wordt onderscheid gemaakt tussen binnenlands belastingplichtigen in
de zin van de Wet inkomstenbelasting 2001 (en zij die daaraan gelijk worden
gesteld) en niet binnenlands belastingplichtigen. Dit onderscheid wordt gemaakt
omdat het voor de Informatie Beheer Groep lastig is om informatie te achterhalen
van debiteuren die niet binnenlands belastingplichtig zijn. Hierbij wordt
gekeken naar de toestand in het peiljaar (dat wil zeggen: het tweede jaar
voorafgaand aan het jaar waarvoor de draagkracht in de zin van hoofdstuk 6
wordt vastgesteld). Paragraaf 6.2 is van toepassing op in het peiljaar
binnenlands belastingplichtige debiteuren die na studiejaar 2006–2007
voor het eerst studiefinanciering ontvingen en op debiteuren die voor studiejaar
2007–2008 voor het eerst studiefinananciering ontvingen maar die gekozen
hebben voor de nieuwe terugbetalingssystematiek (op grond van artikel 6.16).Indien een debiteur die een aanvraag heeft ingediend op grond van artikel
6.16 «buitenlands» belastingplichtig wordt, valt hij, met in achtneming
van artikel 6.17, vierde lid en 6.19, vierde lid, onder paragraaf 6.3
(deze paragraaf is namelijk van toepassing op niet binnenlands belastingplichtigen).Artikel 6.8. Vaststelling rentepercentageJaarlijks wordt het rentepercentage door de Minister vastgesteld. Het
artikel geeft aan op welke wijze dit geschiedt.Artikel 6.9. AflosfaseDe aflosfase is bepaald op 25 kalenderjaren, dit zijn 300 maanden. Deze
periode wordt verlengd indien de debiteur gebruik maakt van de aflosvrije
periode uit het tweede lid. Deze aflosvrije periode kan maximaal vijf kalenderjaren
duren. Gekozen is voor kalenderjaren om aan te geven dat de aflosvrije periode
per jaar (van 1 januari tot en met 31 december) kan worden opgenomen,
niet per maand. Voor de goede uitvoering is in het derde lid bepaald dat bij
ministeriële regeling voorschriften kunnen worden vastgesteld
met betrekking tot de aanvraag. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan
voorschriften omtrent de termijn waarop een opschorting moet worden aangevraagd
en het aanvragen van opschorting voor een aantal kalenderjaren tegelijk.Artikel 6.10. Vaststelling en betaling terugbetalingstermijnenDit artikel bepaalt op welke wijze de betaling van de rente en aflossing
gedurende de aflosperiode moet gebeuren.Artikel 6.11. Inkomensafhankelijke terugbetalingHier wordt bepaald op welke wijze de draagkracht van de debiteur uit inkomen
op jaarbasis wordt berekend.Hoeveel een debiteur per maand moet terug betalen is afhankelijk van het
toetsingsinkomen van het huishouden waar hij deel van uitmaakt. Over elke
euro die de debiteur verdient boven de draagkracht vrije voet betaalt hij
8% terug.Het toetsingsinkomen betreft het toetsingsinkomen twee jaren voorafgaand
aan het betalingsjaar, omdat de Belastingdienst dit inkomen het meest recent
definitief heeft vastgesteld.Ten opzicht van de bestaande draagkrachtregeling wordt de vrije voet verruimd
en wordt de terugbetalingssystematiek eenvoudiger. De draagkrachtvrije voet
in het nieuwe systeem is gelijk aan 84% van het belastbaar minimumloon
voor een alleenstaande debiteur en 120% van het belastbaar minimumloon
voor een debiteur met partner. In de huidige draagkrachtregeling krijgt de
groep debiteuren met alleenstaande ouderkorting de vrije voet die ook wordt
gehanteerd voor paren (100% van het gecorrigeerd belastbaar minimumloon).
Zij zouden erop achteruitgaan wanneer in de nieuwe terugbetalingssystematiek
de vrije voet voor deze groep gelijk zou worden gesteld aan die van andere
alleenstaanden (84% van het gecorrigeerd belastbaar minimumloonzouden).
Om dit te voorkomen wordt de vrije voet net als voorheen gelijk gesteld aan
de vrije voet voor debiteuren met een partner.Het vijfde lid is opgenomen om het voor de Informatie Beheer Groep mogelijk
te maken de schuld via de annuïteitensystematiek te innen op het moment
dat het voor de Informatie Beheer Groep niet mogelijk is op grond van het
vierde lid bij benadering een bedrag vast te stellen.Artikel 6.12. Terugval in inkomenDit artikel is het oorspronkelijke artikel 6.12, ongewijzigd.Indien er sprake is van een terugval in inkomen wordt – op aanvraag
van de debiteur – bij de berekening van de draagkracht van de debiteur
van dit lagere inkomen uitgegaan in plaats van het in het vorige artikel bedoelde
inkomen.Artikel 6.13. GarantiebepalingenDit artikel is het oorspronkelijke artikel 6.18, ongewijzigd.Nog resterende schuld gaat in twee situaties teniet: bij het einde van
de aflosfase en bij het overlijden van de debiteur.Artikel 6.14. Omzetting van niet meer verrekenbare schulden
in leningDit artikel is het oorspronkelijke artikel 6.19, ongewijzigd,
zij het dat in het tweede lid een ander artikelnummer is opgenomen vanwege
de gewijzigde nummering.Indien voor een studerende na het staken of beëindigen van de opleiding een vordering ontstaat die op basis van dit artikel wordt omgezet
in een rentedragende lening, moet hiervoor een rentepercentage worden vastgesteld.
Om te voorkomen dat voor een dergelijke schuld een afwijkend rentepercentage
wordt vastgesteld ten opzichte van de (eventuele) oorspronkelijke studielening,
wordt het rentepercentage van de nieuwe lening gelijkgesteld met het rentepercentage
van de bestaande lening. Hiermee wordt voorkomen dat in de terugbetalingsperiode
twee verschillende rentedragende leningen met verschillende rentepercentages
worden geïntroduceerd.Indien naast de omgezette lening geen oorspronkelijk lening is afgesloten,
wordt dezelfde systematiek toegepast. Ook dan is het rentepercentage van toepassing
dat geldt op 1 januari volgend op het kalenderjaar waarin de studie is
afgerond of gestaakt. Dit rentepercentage geldt voor een periode van vijf
jaren, net als bij aanvang van de terugbetalingsperiode, bedoeld in artikel
6.3, derde lid.Hoewel het omzetten van een schuld in een lening, gelet op de definitie
van het begrip lening, betekent dat deze vanaf dat moment rentedragend is,
is het niet overbodig in het vierde lid te bepalen wanneer de lening rentedragend
wordt, namelijk met ingang van het tijdstip van de omzetting. Er zou anders
onduidelijkheid kunnen bestaan of de rente al aanvangt vanaf het moment van
het verstrekken van de (voorwaardelijke) lening, de prestatiebeurs.Paragraaf 6.3. Debiteuren die voor studiejaar 2007–2008
studiefinanciering ontvingen en debiteuren buitenlandArtikel 6.15. ReikwijdteDeze paragraaf is van toepassing op debiteuren die in het peiljaar niet
binnenlands belastingplichtig waren in de zin van de Wet inkomstenbelasting
2001 en op debiteuren die voor het studiejaar 2007–2008 voor het eerst
studiefinanciering ontvingen. De laatst genoemde groep debiteuren wordt op
deze manier in de gelegenheid gesteld hun schuld terug te betalen onder de
voorwaarden zoals die golden bij het aangaan van de schuld. Voor debiteuren
die niet binnenlands belastingplichtig zijn blijft de oude annuïteitensystematiek
met op aanvraag de oude draagkrachtregeling gelden. Dit omdat het voor de
Informatie Beheer Groep lastig is om de inkomensgegevens te achterhalen van
een debiteur die niet bekend is bij de Nederlandse Belastingdienst.Artikel 6.16. OverstappenDit artikel is opgenomen om debiteuren die onder het oude terugbetalingsysteem
vallen de mogelijkheid te geven onder het nieuwe terugbetalingssysteem terug
te betalen. Hiermee doet de debiteur afstand van zijn cohortgarantie, voor
hem geldt dan de nieuwe terugbetalingssystematiek en de nieuwe rentemaatstaf.
Deze keuze kan eenmaal gemaakt worden. Mocht de debiteur daarna echter «buitenlands»
belastingplichtig worden dan valt hij weer onder paragraaf 6.3, het oude
terugbetalingssysteem, aangezien het voor de Informatie Beheer Groep dan lastig
is zijn inkomensgegeven te achterhalen. Voor hem blijft wel de nieuwe rentemaatstaf
gelden. Indien hij vervolgens weer binnenlands belastingplichtig wordt, valt
hij, vanaf het moment dat hij in het peiljaar weer binnenlands belastingplichting
is, opnieuw onder paragraaf 6.2.Artikel 6.17. Vaststelling rentepercentageJaarlijks wordt het rentepercentage door de minister vastgesteld. Het
artikel geeft aan op welke wijze dit geschiedt. In het tweede lid wordt een
uitzondering gemaakt op de algemene regel van het eerste lid: voor debiteuren die vóór het studiejaar 2007–2008 voor
het eerst studiefinanciering ontvingen blijft de oude rentemaatstaf gelden
(tenzij ze op grond van artikel 6.16 overstappen naar paragraaf 6.2,
daar geldt immers de nieuwe rentemaatstaf). Het derde lid is overgenomen van
het oude artikel 6.3, tweede lid.Voor een debiteur die op grond van artikel 6.16 is overgestapt op de nieuwe
terugbetalingssystematiek gaat, zodra hij niet langer binnenlands belastingplichtig
is de oude terugbetalingssystematiek opnieuw gelden, echter met de nieuwe
rentemaatstaf. Hiertoe is het vierde lid opgenomen.Artikel 6.18. AflosfaseDe aflosfase is bepaald op 15 kalenderjaren, dit zijn 180 maanden. Deze
periode kan worden verkort (artikel 6.19, tweede en derde lid, vaststelling
en betaling terugbetalingstermijnen) en worden verlengd (artikel 6.25, tweede
lid, op aanvraag draagkracht partner niet meetellen). In het derde lid wordt
afgeweken van de 15 kalenderjaren genoemd in het eerste lid. Deze afwijking
is opgenomen voor debiteuren die eigenlijk onder paragraaf 6.2 zouden
moeten terugbetalen (debiteuren die na het studiejaar 2007–2008 voor
het eerst studiefinaniering hebben ontvangen of debiteuren die zijn overgestapt
op de terugbetalingssystematiek van paragraaf 6.2 op grond van artikel
6.16) maar die omdat ze niet binnenlands belastingplichtig zijn op grond van
het terugbetalingssysteem van paragraaf 6.3 terug moeten betalen. Aangezien
deze debiteuren onder paragraaf 6.2 in 25 kalenderjaren hun lening hadden
mogen terugbetalen is bepaald dat ze ook onder paragraaf 6.3 in 25 kalenderjaren
mogen terugbetalen.Tevens is hiervoor gekozen omdat deze debiteuren op enig moment weer binnnelands
belastingplichtig kunnen worden en dan volgens de nieuwe (inkomensafhankelijke)
systematiek gaan terugbetalen. Door voor deze debiteuren altijd de 25 jaarstermijn
te hanteren, wordt voorkomen dat in bovengenoemde casus de terugbetalingstermijn
gaat wijzigen voor de individuele debiteur. Om de terugbetalingstermijn gelijk
te laten lopen met de nieuwe termijn is voor deze debiteuren ook het tweede
lid niet van toepassing.Artikel 6.19. Vaststelling en betaling terugbetalingstermijnenDit artikel bepaalt op welke wijze de betaling van de rente en aflossing
gedurende de aflosperiode moet gebeuren en gedurende de aanloopfase kan plaatsvinden.Het systeem komt overeen met dat bij hypotheken op annuïteitenbasis:
een vast bedrag dat maandelijks wordt betaald, waarbij het in dat bedrag begrepen
rentebestanddeel maandelijks afneemt en het in dat bedrag begrepen aflossingsbestanddeel
maandelijks toeneemt.Artikel 6.20. Vaststelling draagkracht debiteurDit artikel is het oorspronkelijke artikel 6.10, ongewijzigd.Hier wordt de debiteur die op grond van zijn draagkracht niet in staat
is de vastgestelde termijn te betalen, in staat gesteld het bedrag van zijn
draagkracht in plaats van de vastgestelde termijn te betalen. Deze bepaling
is van belang naast de garantiebepaling van artikel 6.27. Daarvan kan immers
pas gebruik worden gemaakt indien gedurende de aflosfase de draagkracht van
de debiteur dusdanig is, dat hij niet het volle bedrag van alle vastgestelde
termijnen kan betalen. Artikel 6.21. Draagkracht debiteur uit inkomen op jaarbasisDit artikel is het oorspronkelijke artikel 6.11, aangevuld
met een nieuw zevende lid.Hier wordt bepaald op welke wijze de draagkracht van de debiteur uit inkomen
op jaarbasis wordt berekend. Het zevende lid is nieuw. Met dit lid wordt bestaand
beleid gecodificeerd. Het betreft de toezegging aan de Tweede Kamer (bij de
totstandkoming van de WSF, Aanhangsel bij de Handelingen II 1993/94, 453;
zie ook Uitleg 25 mei 1994, p.17) dat de draagkrachtregeling zo wordt
toegepast dat niemand met een minimuminkomen terug hoeft te betalen. Daartoe
wordt jaarlijks een bedrag vastgesteld dat gerelateerd is aan het niveau van
de hoogste uitkering op minimumniveau. Aangezien de uitkeringsniveaus jaarlijks
kunnen wijzigen en niet altijd dezelfde uitkering het hoogste bedrag zal kennen,
wordt gedelegeerd aan de minister. De mogelijkheid tot differentieren voorziet
in de mogelijkheid om conform de huidige praktijk – in ieder geval –
een verschillend bedrag vast te stellen voor debiteuren met en zonder alleenstaande
ouderkorting.Artikel 6.22. Terugval in inkomenDit artikel is het oorspronkelijke artikel 6.12, ongewijzigd,
zij het dat in het eerste lid een ander artikelnummer is opgenomen vanwege
de gewijzigde nummering.Indien er sprake is van een terugval in inkomen wordt – op aanvraag
van de debiteur – bij de berekening van de draagkracht van de debiteur
van dit lagere inkomen uitgegaan in plaats van het in het vorige artikel,
tweede lid, bedoelde inkomen.Artikel 6.23. Andere aanpassing van draagkracht debiteurDit artikel is het oorspronkelijke artikel 6.13, ongewijzigd.Hier wordt op aanvraag bij de berekening van de draagkracht van de debiteur
rekening gehouden met indeling in een andere, gunstiger, tariefgroep voor
de inkomstenbelasting na het tweede jaar vooraf-gaande aan het jaar waarvoor
de draagkracht wordt gemeten. Deze bepaling is materieel gelijk aan artikel
3.12 (Tariefgroepwijziging).Artikel 6.24. Draagkracht partner van debiteurDit artikel is het oorspronkelijke artikel 6.14, ongewijzigd,
zij het dat in beide leden andere artikelnummers zijn opgenomen vanwege de
gewijzigde nummering.Indien de debiteur niet voldoende draagkracht heeft om de vastgestelde
termijnen te betalen, wordt de draagkracht van zijn partner gemeten en aangewend
voor dat deel van de termijn dat de debiteur niet zelf kan terugbetalen.Artikel 6.25. Op aanvraag draagkracht partner niet meetellenDit artikel is het oorspronkelijke artikel 6.15, ongewijzigd.Dit is de tegenhanger van het vorige artikel: op aanvraag wordt de draagkracht
van de partner niet aangewend voor gehele of gedeeltelijke betaling van de
voor de debiteur vastgestelde termijn. De terugbetalingstermijn van 15 jaren
wordt dan wel ingevolge het tweede lid verlengd. Artikel 6.26. Wijziging maandelijkse termijnDit artikel is het oorspronkelijke artikel 6.17, ongewijzigd,
zij het dat in beide leden andere artikelnummers zijn opgenomen vanwege de
gewijzigde nummering.Hernieuwde vaststelling is nodig omdat de totaalschuld, hoofdschuld plus
opgelopen rente, toeneemt gedurende het jaar waarin de debiteur minder betaalt
dan de vastgestelde termijn. Daardoor zullen de termijnen in volgende jaren
groter worden, omdat de totale looptijd van de lening gelijk blijft. Bij de
hernieuwde vaststelling wordt uitgegaan van de nog resterende maanden in de
aflosfase.Artikel 6.27. GarantiebepalingenDit artikel is het oorspronkelijke artikel 6.18, ongewijzigd.Nog resterende schuld gaat in twee situaties teniet: bij het einde van
de aflosfase en bij het overlijden van de debiteur.Artikel 6.28. Omzetting van niet meer verrekenbare
schulden in leningDit artikel is het oorspronkelijke artikel 6.19, ongewijzigd,
zij het dat in het tweede lid een ander artikelnummer is opgenomen vanwege
de gewijzigde nummering.Onder schuld wordt hier verstaan iedere vordering die is ontstaan uit
hoofde van de WSF 2000.Indien voor een studerende na het staken of beëindigen van de opleiding
een vordering ontstaat die op basis van dit artikel wordt omgezet in een rentedragende
lening, moet hiervoor een rentepercentage worden vastgesteld. Om te voorkomen
dat voor een dergelijke schuld een afwijkend rentepercentage wordt vastgesteld
ten opzichte van de (eventuele) oorspronkelijke studielening, wordt het rentepercentage
van de nieuwe lening gelijkgesteld met het rentepercentage van de bestaande
lening. Hiermee wordt voorkomen dat in de terugbetalingsperiode twee verschillende
rentedragende leningen met verschillende rentepercentages worden geïntroduceerd.Indien naast de omgezette lening geen oorspronkelijk lening is afgesloten,
wordt dezelfde systematiek toegepast. Ook dan is het rentepercentage van toepassing
dat geldt op 1 januari volgend op het kalenderjaar waarin de studie is
afgerond of gestaakt. Dit rentepercentage geldt voor een periode van 5 jaren,
net als bij aanvang van de terugbetalingsperiode, bedoeld in artikel 6.3,
derde lid.Hoewel het omzetten van een schuld in een lening, gelet op de definitie
van het begrip lening, betekent dat deze vanaf dat moment rentedragend is,
is het niet overbodig in het vierde lid te bepalen wanneer de lening rentedragend
wordt, namelijk met ingang van het tijdstip van de omzetting. Er zou anders
onduidelijkheid kunnen bestaan of de rente al aanvangt vanaf het moment van
het verstrekken van de (voorwaardelijke) lening, de prestatiebeurs.Paragraaf 6.4. Partner debiteur ook debiteurArtikel 6.29. Beide partners debiteur paragraaf 6.2Dit artikel geeft aan op welke wijze de Informatie Beheer Groep de maandtermijn
per debiteur vaststelt indien beide partners debiteur zijn. Het totale maandbedrag
voor beide partners wordt vastgesteld op basis van het toetsingsinkomen van
beide debiteuren. Het te betalen maandbedrag per debiteur wordt
vervolgens bepaald naar rato van inkomen. De eigen termijn gaat vervolgens
van de eigen schuld af.Artikel 6.30. Beide partners debiteur paragraaf 6.3Dit artikel is het oorspronkelijke artikel 6.16, ongewijzigd,
zij het dat een andere artikelnummer is opgenomen vanwege de gewijzigde nummering.Indien de partner van de debiteur ook debiteur is en beide debiteuren
moeten op grond van paragraaf 6.3 hun lening terugbetalen, wordt de draagkracht
van de partner eerst aangewend voor de betaling van de eigen vastgestelde
termijn. Indien er dan nog draagkracht resteert kan dit resterende deel worden
aangewend voor de (gedeeltelijke) betaling van de vastgestelde termijn van
de debiteur. Dit laatste kan alleen, indien geen schriftelijk verzoek om het
niet laten meetellen van de draagkracht van de partner wordt ingediend.Artikel 6.31. Partners onderscheidenlijk debiteur
paragraaf 6.2 en paragraaf 6.3Als er sprake is van partners waarbij één debiteur op grond
van paragraaf 6.2 zijn lening moet terugbetalen en de andere debiteur
op grond van paragraaf 6.3 dan wordt de vastgestelde annuiteit (of in
voorkomende gevallen de maandelijkse termijn uit draagkracht) van de debiteur
uit paragraaf 6.3 afgetrokken van de draagkracht die is bepaald in paragraaf 6.2.
Wat resteert is het bedrag dat de debiteur op grond van paragraaf 6.2
moet betalen. Dit bedrag kan nihil zijn.Onderdelen N en O (Artikel 7.1. Herziening door IB-Groep
en Artikel 7.4. Verrekening teveel toegekende en uitbetaalde studiefinanciering)De nummering van hoofdstuk 6 is gewijzigd. De verwijzing naar de artikelen
in hoofdstuk 6 is aangepast. In onderdeel N is eveneens een wijziging opgenomen
die bewerkstelligd dat de Informatie Beheer Groep een beschikking kan herzien
waarbij de hoogte van het collegegeldkrediet wordt vastgesteld of gewijzigd.Onderdeel P (Artikel 9.6. Verstrekken van inlichtingen
door organen met een publiek rechtelijke taak en door ziektekostenverzekeringsinstellingen
als bedoeld in artikel 3.2, vierde lid)Deze wijziging is abusievelijk niet meegenomen bij de Invoerings- en aanpassingswet
Zorgverzekeringswet.Onderdeel Q (Artikel 10.3. Vorm waarin studiefianciering
wordt verstrekt)Nu artikel 3.2 is gesplitst in artikel 3.2, waarin de samenstelling maandbudget
voor de deelnemer staat en artikel 3.3 waarin de samenstelling maandbudget
voor de student staat moet artikel 3.3 ook worden opgenomen in artikel 10.3.Onderdeel R (Artikel 10.4. Afwijking van de artikelen
2.13 (voorheen artikel 9, zevende lid) en 2.16 (voorheen artikel 9, tiende
lid); geen aanspraak of geen aanspraak meerDe harde leeftijdsgrens van 34 jaar wordt afgeschaft. Om de regelgeving
zo eenvoudig en eenduidig mogelijk te houden worden de wijzigingen in het
studiefinancieringsstelsel ook van toepassing voor de groep studenten die onder het tempobeurs-regime vallen. Voor de leeftijdsgrens moet
dit expliciet in dit artikel worden geregeld. Waar het de wijzigingen in collegegeldkrediet
en de terugbetalingssystematiek betreft zijn deze al automatisch van toepassing
op deze groep studenten in zoverre ze ook van toepassing zijn voor studenten
met een prestatiebeurs die al voor het studiejaar 2006/2007 studiefinanciering
hadden ontvangen.Onderdeel S (Artikelen 12.1c., 12.8 en 12.14)Deze artikelen zijn inmiddels uitgewerkt.Artikel V. WIJZIGING VAN DE WSF 2000Omdat de Aanpassingswet AWIR een gefaseerde inwerkingtreding kent en de
laatste fase hiervan ingaat ná het beoogde tijdstip van inwerkingtreding
van het onderhavige wetsvoorstel, zijn, om ongewenste samenloop te voorkomen,
een aantal wijzigingen van de WSF 2000 uit fase 3 van de Aanpassingswet AWIR
gehaald en in het onderhavige wetsvoorstel opgenomen. Voor het nieuwe terugbetalingssysteem
wordt al per 1 september 2007 uitgegaan van de nieuwe begrippen, voor
het oude systeem moeten de «oude» begrippen nog tot 1 januari
2008 blijven gelden. Artikel V regelt dat deze begrippen per 1 januari
2008 alsnog door de nieuwe begrippen vervangen worden. De artikelen in fase
3 van de Aanpassingswet AWIR die deze wijzigingen omvatten, kunnen daarmee
komen te vervallen (zie ook de toelichting bij artikel VII).ARTIKEL VI. WIJZIGING VAN DE WTOSOnderdeel A (Artikel 5.4. Tegemoetkoming schoolkosten)In artikel 5.4 van de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten
(WTOS) werd verwezen naar het normbedrag boeken en leermiddelen hoger onderwijs,
bedoeld in artikel 3.18 van de Wet studiefinanciering 2000. Aangezien in artikel
3.18 van laatstgenoemde wet het normbedrag voor boeken en leermiddelen wordt
samengevoegd met het normbedrag voor levensonderhoud kan niet langer naar
het normbedrag voor boeken en leermiddelen hoger onderwijs worden verwezen. € 648,08
is 12 maal het normbedrag voor boeken en leermiddelen hoger onderwijs naar
de maatstaf van 1 januari 2006. Het genoemde bedrag wordt jaarlijks op
grond van artikel 11.1 van de WTOS geïndexeerd.Onderdeel B (Artikel 11.1. Aanpassing van bedragen)In verband met de indexering van de tegemoetkoming is artikel 5.4 opgenomen
in artikel 11.1.ARTIKEL VII. WIJZIGING VAN DE AANPASSINGSWET AWIROnderdelen A en BDe wijzigingen in artikel III, onderdeel A, eerste en derde lid, en de
onderdelen H, I en J kunnen komen te vervallen, omdat deze wijzigingen reeds
in dit wetsvoorstel zijn opgenomen.ARTIKEL VIII. INWERKINGTREDINGDit wetsvoorstel treedt met uitzondering van een aantal onderdelen van
artikel I en de artikelen III, IV, V en VI in werking met ingang van 1 september
2007.De onderdelen van artikel I die reeds per 1 januari 2007 in werking
kunnen treden, zijn aanpassingen van de WHW anders dan de aanpassingen
die samenhangen met de invoering van het stelsel van leerrechten en de nieuwe
collegegeldsystematiek; het gaat daarbij onder meer over vereenvouding van
enkele bekostigingsbepalingen en regeling van de studielast van de masteropleidingen
in het hoger beroepsonderwijs.Artikel I, onderdeel C, betreffende de bekostigingsmaatstaven voor de
instellingen voor hoger onderwijs treedt in werking per 1 januari 2008.
Dit hangt samen met het feit dat de invoering van de nieuwe bekostigingssystematiek
voor het hoger onderwijs wordt ingevoerd bij het begin van een nieuw kalenderjaar;
immers de bekostiging loopt per kalenderjaar. Artikel V treedt ook in werking
met ingang van 1 januari 2008, zie hieromtrent de toelichting op dat
artikel.Artikel III treedt in werking met ingang van 1 januari 2010; zie
hieromtrent de toelichting op dat artikel.De artikelen IV en VI treden in werking met ingang van het studiejaar
2007–2008. Voor deelnemers in het beroepsonderwijs start het studiejaar
op 1 augustus 2007 en voor studenten in het hoger onderwijs op 1 september
2007.De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,M. Rutte 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30387-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl