Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen; Verslag algemeen overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 21501-02, nr. 193

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

25-03-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

21501-02 nr. 193

13-03-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVerslag Algemene Raad 20 januari 1997 Agenda Algemene
Raad van 24–25 februari 1997Het antwoord van de regeringStand van zaken IGCHet antwoord van de regeringOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 21501-02Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 24609Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 50 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
21 501-02Algemene Raad24 609Intergouvernementele Conferentienr. 193VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG Vastgesteld 13 maart 1997De algemene commissie voor Europese Zaken1
en de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken2
hebben op 20 februari 1997 overleg gevoerd met minister Van Mierlo en staatssecretaris
Patijn van Buitenlandse Zaken over:– verslag Algemene Raad van 20 januari 1997 (21 501-02,
nr. 188);– agenda Algemene Raad van 24/25 februari 1997 (21 501-02,
nr. 190);– stand van zaken IGC;a. «schets van de ontwerpherziening van de verdragen», opgesteld
door het Ierse voorzitterschap (21 501-20, nr. 52);b. verslag ministeriële IGC-vergadering d.d. 20 januari 1997 (21 501-02,
nr. 188);c. notitie voortgang IGC-onderhandelingen.Van het overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit. Verslag Algemene Raad 20 januari 1997 Agenda Algemene
Raad van 24–25 februari 1997De minister deelde mee dat van de agenda van de Algemene Raad
van 24/25 februari het punt «nieuw samenwerkingsakkoord met Jemen»
is verwijderd en dat de volgende agendapunten hamerstukken zijn geworden:– vrijwaringsmaatregelen tegen invoer van rijst uit de LGO;– ministeriële bijeenkomst EU-San José;– Associatieraad met Bulgarije en Slowakije.De heer Van der Linden (CDA) vroeg allereerst naar de voorbereiding
van de euromediterrane conferentie. Kan de minister nader ingaan op de financieringsproblematiek
en het migrantenvraagstuk? Ook vroeg de heer Van der Linden aandacht voor
het handelspolitieke aspect nu er bij tijd en wijle politieke concessies worden
gedaan die worden vertaald in materiële concessies die voor sommige lidstaten
zwaarder wegen dan voor andere.De heer Van der Linden vroeg vervolgens of de EU ten aanzien van het Midden-Oosten
nog steeds een even handed politiek voert. In ieder geval moet de situatie
worden vermeden waarin de EU er is voor de Palestijnen en de Verenigde Staten
voor Israël. Nu er in het Golfgebied sprake is van zeer diverse economische belangen
is de vraag gerechtvaardigd of een samenwerkingsakkoord met de regio niet
op voorhand een zekere onevenwichtigheid in zich bergt.Hoe oordeelt de minister over de actuele politieke situatie in Bulgarije?
Welke rol zal de EU kunnen spelen om de regionale samenwerking in Oost-Europa
te bevorderen? De situatie op Cyprus blijft uiterst zorgelijk. Welke lijn
volgt de EU in dezen? Rond Turkije is een contactgroep in het leven geroepen
zonder het voorzitterschap. Hopelijk is dit geen precedent in die zin dat
het voorzitterschap in de toekomst buiten discussies wordt gehouden die van
uitermate groot belang zijn voor de EU. Moet het worden gezien als een gevolg
van het vetorecht dat andere landen buiten de EU om dit soort activiteiten
gaan ontwikkelen?Welke relatie is er tussen de LGO-discussie, de discussie over de hulp
aan de ACP-landen en de ratificatie van de Loméconventie door een aantal
lidstaten? De heer Van der Linden ging ervan uit dat het ministerie van LNV
bij dit dossier even nauw betrokken wordt als het ministerie van Buitenlandse
Zaken.Vervolgens vroeg de heer Van der Linden naar het standpunt van de minister
over de betrekkingen tussen de EU en Albanië. Ook vroeg hij of de minister
instemt met het besluit van de Raad van Europa om de gaststatus van Belarus
op te schorten. Welke speelruimte heeft de EU nog in dezen nu de oppositie
er sterk op aandringt om de contacten met de huidige regering te verbreken?Ten slotte sprak de heer Van der Linden zijn waardering uit voor de wijze
waarop de minister omgaat met het dossier Iran. Hoe denkt de minister vorm
en inhoud te geven aan de kritische dialoog met dit land? De heer Weisglas (VVD) stelde vast dat de raad de beslissing
van president Clinton om de implementatie van deel III van de Helms Burtonwet
zes maanden op te schorten toejuicht. Hij vroeg zich in dit verband wel af
hoe het bericht moet worden geïnterpreteerd dat de EU deze kwestie voorlegt
aan een panel van de WTO. Heeft de minister in zijn contacten met mevrouw
Albright de opvattingen van de EU over deze kwestie nader gepreciseerd?De heer Weisglas maakte vervolgens van de gelegenheid gebruik om staatssecretaris
Van Dok te complimenteren met hetgeen zij heeft bereikt voor de MOL's tijdens
de WTO-conferentie in Singapore. Hetzelfde geldt voor de WTO-bijeenkomst over
telecommunicatie. Komt het niet onbelangrijke punt van de sociale normen terug
op de agenda van de High Level Meeting met betrekking tot de MOL's? Hij gaf
er de voorkeur aan dit punt op de ILO-agenda te plaatsen.Kan de minister nadere informatie verschaffen over de inhoud en de politieke
strekking van de brief van de voorzitter van de raad aan de heer Arafat waarin
de EU verzekert al haar politieke en morele gewicht te gebruiken voor volledige
implementatie van de bereikte overeenkomsten? Waarom is niet een dergelijke
brief gestuurd aan de Israëlische autoriteiten? Versterkt dit niet de
indruk dat de EU er voor de Palestijnen is en de VS voor Israël?Het is zeer te betreuren dat de onderhandelingen over het vrijhandelsakkoord
met Zuid-Afrika zich maar blijven voortslepen en dat dit dossier wordt gekoppeld
aan het Loméverdrag, een wijn- en alcoholakkoord en een visserijovereenkomst
die alle gelijktijdig moeten worden afgesloten. De heer Weisglas drong erop
aan die koppeling los te laten in het besef dat ook Zuid-Afrika de nodige
stappen moet zetten.De heer Weisglas sprak ten slotte zijn waardering uit voor de Nederlandse
houding in het LGO-dossier.Ook de heer Woltjer (PvdA) vond het merkwaardig dat het voorzitterschap
niet op enigerlei manier wordt betrokken bij de bijeenkomst van vijf EU-lidstaten
met Turkije. Hij stelde prijs op een meer fundamentele discussie
met de minister over het Middellandse-Zeebeleid. Kan de bewindsman de mensenrechtenclausules
in de euromediterrane verdragen met Egypte, Libanon en Jordanië toelichten?
Is het waar dat deze clausules scherper zijn geformuleerd dan in de alreeds
afgesloten akkoorden met Israël en Marokko? Het leek de heer Woltjer
van groot belang dat de EU een evenwichtig beleid voert ten aanzien van het
Middellandse-Zeegebied en dat ook tot uitdrukking brengt in de mensenrechtenparagraaf.
Welke vorm krijgt overigens het akkoord met de Palestijnse autoriteit? Hij
complimenteerde de minister met het feit dat de Europese rol in het Midden-Oosten
zo langzamerhand haar vruchten begint af te werpen.Het handelsbeleid van de EU krijgt steeds meer een ad hoc-karakter, terwijl
het toch de bedoeling was van de Europese Commissie wat dit betreft met een
coherente en alomvattende visie te komen. Kan de minister hierover iets meer
informatie verstrekken? Is het waar dat de meningsverschillen dusdanig groot
zijn dat het niet mogelijk was over deze materie een stuk ter tafel te krijgen
tijdens de Top in Dublin?De situatie in Albanië is zonder meer zorgwekkend, maar de EU moet
na alle berichten over verkiezingsfraude in dat land niet zonder meer overgaan
tot de orde van de dag en hulp gaan verstrekken. Het is van uitermate groot
belang dat de EU de politieke feiten onderkent en zich niet alleen laat bewegen
door de armoedeproblematiek aldaar.De heer Woltjer vroeg ten slotte vervolgens of de kwestie-Burma tijdens
de komende raad zal worden besproken.De heer Van Middelkoop (GPV) zei in de Jeruzalem Post te hebben
gelezen dat de brief van de voorzitter van de raad aan president Arafat is
geschreven op aandrang van de heer Arafat zelve. Dat zou dan ook de reden
zijn waarom hij tijdens zijn bezoek aan Nederland zo enthousiast was over
de politieke rol van Europa in het Midden-Oosten. De heer Moratinos heeft
naar aanleiding van berichten in de media ontkend dat Europa zware druk op
Israël uitoefent om ook zijn deel van het akkoord uit te voeren. Het
ligt al met al voor de hand dat er over de inhoud van de brief iets meer duidelijkheid
moet komen. In de tweede helft van maart staat een tweede ronde van verkennende
besprekingen met Syrië op de agenda. De heer Van Middelkoop wees op berichten
dat dit land bezig is een chemische en biologische wapenvoorraad op te bouwen
en bijzonder weinig initiatieven aan de dag legt wat betreft het vredesproces
in het Midden-Oosten. Bovendien geeft Syrië nog steeds steun aan terroristische
groeperingen als de Hezbollah in Libanon en staat het land op een Amerikaanse
lijst van staten tegen wie boycotmaatregelen kunnen worden genomen. Er is
dus al met al reden genoeg om Syrië uiterst kritisch te bejegenen. Welke
positie neemt de EU in dezen in?Zowel uit Bulgarije en Slowakije komen voortdurend berichten dat religieuze
minderheden worden behandeld als tweederangs groeperingen. Hopelijk zal de
EU ook deze kant van de mensenrechtenparagraaf nauwlettend in het oog houden.De heer Van Middelkoop sloot zich aan bij de opmerkingen van de heer Weisglas
over de onderhandelingen met Zuid-Afrika. Voldoen de beoogde vrijhandelsakkoorden
overigens wel aan de GATT-eisen? Ook vroeg hij naar het vervolg op het WTO-besluit
ten aanzien van het nultarief voor de MOL's.Ten slotte sprake de heer Van Middelkoop zijn waardering uit voor de vasthoudende
Nederlandse opstelling ten aanzien van het LGO-besluit. Wat is de formeel-juridische
betekenis van de Nederlandse houding? Met name de economische situatie op
de Nederlandse Antillen is zo beroerd, dat een juridisch gelijk over enige
tijd moet worden beschouwd als mosterd na de maaltijd. De heer Hoekema (D66) benadrukte het grote belang van een oplossing
van het conflict tussen de EU en de VS over de Helms Burtonen de d'Amatowetgeving.
De transatlantische betrekkingen komen immers onder zware druk te staan en
het voorzitterschap zal hopelijk een list kunnen verzinnen om onder handhaving
van de Europese positie het probleem op te lossen.Ook de heer Hoekema zei waardering te hebben voor de resultaten die staatssecretaris
Van Dok heeft geboekt tijdens de WTO-conferentie in Singapore. Hij complimenteerde
eveneens de Commissie als het gaat om de afronding van de telecommunicatieonderhandelingen.De EU en het EU-voorzitterschap stellen zich gelukkig actief op in het
vredesproces in het Midden-Oosten. Welke stappen zullen worden gezet om de
rol van de EU verder vorm te geven en wat verwacht Israël precies van
de EU op dit punt?De heer Hoekema zei vervolgens grote zorgen te hebben over de situatie
in de Grote-Merenregio, die met de dag verslechtert. Ligt de optie van een
(EU-)vredesmissie nog steeds ter tafel? Hij bepleitte EU-steun voor het houden
van een internationale vredesconferentie over de problemen in de regio. Als
de verkiezingen in Zaïre doorgaan, zou de EU een rol moeten spelen bij
het uitoefenen van toezicht daarop.Hopelijk zal de relatie tussen Belarus en de EU niet al te zeer worden
geschaad door de terechte kritiek op het democratisch functioneren van dat
land.Ingaande op de agenda van de komende raad stelde de heer Hoekema vast
dat er grote meningsverschillen zijn over de normen voor het op een humane
manier vangen van dieren. Hoe liggen de verhoudingen in dezen in Europa?De EU zou kenbaar moeten maken aan China dat prijs wordt gesteld op handhaving
en verbetering van de bestaande relatie maar ook dat kritische aandacht aan
de mensenrechtensituatie in dat land blijft worden gegeven.Ten slotte vroeg de heer Hoekema of gestreefd wordt naar harmonisatie
van pogingen van de NAVO, de EU en de VS om tot enige stabiliteit te geraken
in het Cyprusdossier. Het antwoord van de regeringDe minister zegde toe de Kamer te zullen voorzien van een notitie
aan de hand waarvan op een meer fundamentele manier over het Middellandse-Zeebeleid
van gedachten kan worden gewisseld. Hij benadrukte dat de rol van de EU in
het Midden-Oosten complementair is aan die van de Verenigde Staten. Mede door
het evenwichtige optreden van de heer Moratinos is de houding van Israël
en van de Verenigde Staten jegens het optreden van de EU minder kritisch geworden.
Hij herhaalde dat de regering volstrekt afwijzend staat tegenover de rolverdeling
van de Verenigde Staten voor Israël en de EU voor de Palestijnen. Hetzelfde
geldt voor de rolverdeling van de Amerikanen voor het politieke en de EU voor
het economische deel.De brief van de voorzitter van de raad aan Arafat moet worden gezien in
het licht van de door de EU voorgestane evenwichtige benadering. In de brief
wordt de nadruk gelegd op de noodzaak dat beide partijen zich aan de afspraken
houden. Hij moet worden gezien als een moreel commitment aan Arafat in die
zin dat ook de EU de afspraken zeer serieus neemt en dat de EU beide partijen
aan die afspraken wenst te houden. De minister zei aan de bij het vredesproces
betrokken partijen duidelijk te hebben gemaakt dat men, als prijs wordt gesteld
op een rol van de EU, niet voortdurend moet voorschrijven hoe de EU zich op
het toneel moet bewegen. Israël heeft Moratinos gevraagd een bezoek te
brengen aan Syrië en hopelijk zal ook dat bezoek bijdragen aan het tot
stand brengen van een vertrouwenwekkende situatie. De heer Van Middelkoop
heeft terecht kritiek geuit op de situatie in Syrië, maar
de minister wees erop dat Israël er alle belang bij heeft dat land opnieuw
te betrekken bij het vredesproces. Hij verklaarde desgevraagd dat de heer
Moratinos in uiterste harmonie samenwerkt met de vertegenwoordiger van de
VS en ook dat de Israëlische opstelling van «Libanon first»
door geen der andere partijen als werkbaar wordt beschouwd. Libanon is immers
in de huidige situatie in hoge mate afhankelijk van Syrië.De minister merkte vervolgens op te verwachten dat het dossier Turkije-Cyprus
in de komende tijd een van de grootste problemen zal worden voor de EU. Turkije
voldoet in genen dele aan de in Kopenhagen vastgestelde maatstaven, maar tegelijkertijd
is het van groot belang dat Europa Turkije bij zich houdt. Het land speelt
nog steeds een belangrijke rol in de verdediging van Europa, maar heeft in
toenemende mate het gevoel dat het er te weinig voor terugkrijgt. De douane-unie
heeft bijvoorbeeld vooral ten voordele van de EU gewerkt terwijl een bedrag
van 350 mln. ecu is geblokkeerd vanwege de eilandenproblematiek. Turkije was
een van de eerste landen die een associatieakkoord met uitzicht op toetreding
sloot, maar ziet zich nu gepasseerd door andere landen. Een uiteindelijke
regeling van de kwestie-Cyprus zal uiteindelijk onder de vigeur van de VN
tot stand moeten komen en juist omdat de VS geen onderdeel uitmaken van de
EU is hun rol in dit dossier uitermate belangrijk. De minister sprak de hoop
uit dat de VS samen met de EU één strategie zal kunnen voeren
zonder welke secundaire agenda dan ook. Het leek hem onverstandig een antwoord
te geven op de vraag of het überhaupt mogelijk is dat Cyprus een begin
van toetreding tot de EU realiseert vooraleer een duurzame oplossing van het
conflict is bereikt. Er zitten natuurlijk nogal wat pikante aspecten aan dit
probleem, maar toch sloot de bewindsman niet uit dat uiterlijk zes maanden
na afronding van de IGC de eerste contacten worden gelegd, ook al zijn de
problemen nog niet uit de weg geruimd. De gedachte om pas met de onderhandelingen
te beginnen als de situatie ten principale is gewijzigd, wees hij van de hand
omdat op het op die manier één of beide partijen al te gemakkelijk
wordt gemaakt om de onderhandelingen te blokkeren.De vijfspan van enkele grotere EU-lidstaten is enige jaren ontstaan vanuit
de behoefte met Turkije te kunnen praten zonder de permanente aanwezigheid
van Griekenland. De minister zei niet gelukkig te zijn met dit initiatief
en hierop in de komende raad terug te komen. Het is natuurlijk altijd goed
dat er gesproken wordt, maar het leek hem niet goed dat er een voorschot wordt
genomen op de meer formele discussies door een min of meer toevallige groep
EU-lidstaten. De minister was het overigens eens met de heer Van der Linden
dat dit soort verschijnselen wordt bevorderd door de «terreur van de
consensus».De bewindsman zei te verwachten dat de kwestie-Iran de komende maanden
weer actueel zal worden. De EU heeft aan de buurstaten van Iran duidelijk
gemaakt volstrekt afwijzend te staan tegenover het uitlokken tot moord door
de Iraanse autoriteiten in de kwestie-Rushdie. De EU is voorstander van een
kritische dialoog maar realiseert zich dat het wat resultaten betreft een
keuze is tussen niets en heel weinig. De Amerikanen stellen in dit dossier
het instrument van het isolement voorop.Ingaande op de kwestie-Belarus stelde de minister vast dat de fact finding
missie onder leiding van de heer Kosto onder andere heeft geconcludeerd dat
het referendum geen grondwettige basis heeft. Toch is het van immens belang
dat er niet een grote staat ontstaat met dictatoriale trekken, volstrekt geïsoleerd
van de rest van de wereld en geheel aangewezen op Rusland. Hij kon zich geheel
vinden in het besluit van de Raad van Europa om de gaststatus van Belarus
op te schorten, maar voegde eraan toe dat de EU een geheel andere rol speelt
op het Europese toneel dan de Raad van Europa. Maar het een sluit het andere
niet uit en hoogstwaarschijnlijk streven beide gremia dezelfde doelstellingen
na.Het dossier «vrijhandelsakkoord met Zuid-Afrika» zit vol met
innerlijke tegenstrijdigheden en complicaties. Nederland zal tijdens
het EU-voorzitterschap trachten vaart in dit dossier te houden, maar de minister
verwachtte niet dat de onderhandelingen tijdens dat voorzitterschap kunnen
worden afgerond. De opstelling van Zuid-Afrika was trouwens ook niet altijd
even constructief.Het WTO-panel dient zich te buigen over de principiële kanten van
de Helms Burtonwet, terwijl de aangekondigde sancties zich richten op de uit
de toepassing van de wet voortvloeiende nadelen. Van dat laatste is voorlopig
nog geen sprake, maar dat laat onverlet dat er een uitspraak ten principale
moet worden gedaan. Met de Amerikanen wordt overleg gevoerd over de vraag
of het panel kan worden uitgesteld of afgesteld zonder dat een der partijen
gezichtsverlies lijdt, maar het ziet er niet naar uit dat dat zal lukken.De minister zei zich te kunnen vinden in de opmerkingen van de heer Van
Middelkoop over Bulgarije en Slowakije. In Zaïre begint zo langzamerhand
een wanhopige situatie te ontstaan: de gevechten breiden zich almaar uit en
de rebellen krijgen een steeds groter gebied in handen. Bovendien dreigt het
gevaar van internationalisering van het conflict. De EU-vertegenwoordiger
en de VS hebben derde landen opgeroepen zich te onthouden van inmenging. Wat
de EU en de VS voor het overige nog kunnen doen, ligt voornamelijk op het
humanitaire vlak. Er wordt nog steeds met kracht gestreefd naar een vredesconferentie
voor de Grote-Merenregio.China heeft door middel van een no action motion de EU al diverse malen
een nederlaag laten lijden als het gaat om het van toepassing verklaren van
de belangrijkste VN-mensenrechtenverdragen. Het is nog maar de vraag of voortgegaan
moet worden met deze nederlagenstrategie. De EU wil graag met China praten
over concrete perspectieven op mensenrechtengebied en zal, als een dergelijke
dialoog volstrekt vruchteloos blijkt te zijn, opnieuw een kritische resolutie
indienen in Genève. Hopelijk zullen in dezen de EU-lidstaten één
lijn trekken. Het spreekt voor zich dat nauwe samenwerking met de Verenigde
Staten wordt gezocht.Ten slotte zegde de minister toe de Kamer op de hoogte te stellen van
de resultaten van het overleg in de raad over de situatie in Albanië. De staatssecretaris merkte op dat voor de EU het enige middel
om een juridisch bindende uitspraak te krijgen over extraterritoriale toepassing
van handelspolitieke wetgeving de uitspraak van een WTO-panel is. Als echter
de Amerikanen zich direct na het benoemen van de panelleden beroepen op de
zogenoemde nationale veiligheidsuitzondering zal het panel volstrekt niet
meer geloofwaardig zijn. Daarmee zal waarschijnlijk ook een belangrijk deel
van de in het kader van de Uruguayronde bereikte handelsakkoorden onderuit
worden gehaald. Er dient dus van beide kanten uiterst omzichtig te worden
gemanoeuvreerd, maar daarin past niet een actie die leidt tot een ongeloofwaardig
WTO-panel. De Commissie is buitengewoon actief bezig met het zoeken naar compromisformules,
maar ook de jongste voorstellen hebben nog niet geleid tot overeenstemming.De regering heeft tegen het besluit van de Commissie om vrijwaringsmaatregelen
te nemen tegen de import van rijst uit de LGO gestemd omdat deze maatregelen
de Nederlandse LGO's zwaar zullen treffen. Nederland streeft een stabiele
oplossing na in die zin dat de LGO's ook op langere termijn een perspectiefrijke
handelspolitieke toegang tot de EU hebben. Investeerders zijn immers gebaat
bij een stabiele situatie. In de rijksministerraad is overeengekomen alle
argumenten nog eens op een rij te zetten en het NEI de winst- en verliesrekeningen
van de diverse scenario's te laten opmaken. De staatssecretaris wees erop
dat er besloten moet worden met unanimiteit maar voegde eraan toe dat het
almaar blokkeren van de besluitvorming ook geen adequate reactie is en dat
het voorzitterschap gehouden is de besluitvorming te bevorderen.
Momenteel wordt de juridische betekenis getoetst door het Europese Hof in
Luxemburg, waarna Nederland opnieuw zijn positie zal bepalen.In Singapore is afgesproken dat de sociale normen niet als expliciet aandachtspunt
in de WTO-verklaring worden opgenomen, maar dat de ILO in dezen het eerst
aangewezen gremium is.De EU heeft nog geen alomvattende handelspolitieke visie op papier gezet.
De discussie is nog niet afgerond en is op z'n scherpst gevoerd naar aanleiding
van voorstellen van de Europese Commissie met betrekking tot het starten van
onderhandelingen over een vrijhandelszone met Mexico. Veelal staan praktische
argumenten tegenover argumenten van meer principiële en multilateraal-juridische
aard.Enige jaren geleden is afgesproken dat alleen bont zal worden toegelaten
op de Europese markt dat afkomstig is van dieren die op humane wijze zijn
gevangen. Aan die afspraak is echter nooit een adequate follow-up gegeven.
Nederland heeft daarom een beperkt invoerverbod ingevoerd en poogt dat verbod
ingang te doen vinden in de EU. Daartoe is echter wel nodig dat er een akkoord
wordt gesloten tussen de EU en de voornaamste exporteurs van bont. De Commissie
heeft met het oog daarop onderhandelingen gevoerd, maar de raad is niet tevreden
over de uitkomsten ervan. Daarom is de Commissie verzocht bepaalde onderdelen
nog eens uit te diepen. In de komende raad zal overigens alleen naar de handelspolitieke
aspecten worden gekeken. Binnen de EU is overeenstemming over het algemene
beginsel dat alleen «humanitair bont» mag worden toegelaten. Er
is echter geen overeenstemming over de vraag hoeveel handelspolitieke risico's
met het oog op dat beginsel moeten worden genomen. Stand van zaken IGCDe heer Hoekema (D66) stelde tot zijn tevredenheid vast dat
de berichtgeving over Europese zaken onder het Nederlandse voorzitterschap
redelijk transparant is. Hij vroeg naar de opstelling van Nederland ten aanzien
van een Europees verbod op discriminatie van gehandicapten. Kan de staatssecretaris
aangeven welke juridische en financiële risico's daaraan zijn verbonden?Het is erg moeilijk om vanuit de Kamer de temperatuur te meten van de
IGC-onderhandelingen. De partners houden de kaarten tegen de borst en de vraag
is wanneer de bewindslieden de «vijf voor twaalffase» aangebroken
achten. Zal dat zijn in maart of worden de verkiezingen in het Verenigd Koninkrijk
afgewacht? De staatssecretaris heeft wat betreft de weging van stemmen in
de raad voorgesteld te komen tot een dubbele sleutel (gekwalificeerde meerderheid
plus een bepaald percentage van de EU-bevolking). Daarnaast is er nog de variant
van de constructieve onthouding. Hoe lopen de discussies hierover?Welke onderdelen van de derde pijler zijn volgens het voorzitterschap
rijp voor overheveling naar de eerste pijler? De D66-fractie stemt in met
hetgeen in het Ierse rapport wordt gezegd over zaken als grondrechten, anti-discriminatie,
werkgelegenheid, milieu en transparantie. Het rapport is echter een inventarisatie
en niet een consensusdocument. Hopelijk zullen de formuleringen niet worden
afgezwakt.Het leek de heer Hoekema dat ten aanzien van de samenstelling en omvang
van de Commissie een pragmatische houding moet worden ingenomen. Als naderhand
blijkt dat de Commissie te omvangrijk is, kan wellicht nog worden gevarieerd
met de portefeuilles al naar gelang hun zwaarte. Ten slotte vroeg de heer
Hoekema naar het functioneren van de twee vertegenwoordigers van het EP? Krijgen
zij een volwaardige positie toebedeeld in de discussie over het opvullen van
het democratisch gat? De heer Van Middelkoop (GPV) vroeg of en wanneer het Nederlandse
concept (naar analogie van het Ierse concept) zal verschijnen en welke rol
de Kamer daarbij speelt. Hij stelde vast dat de agenda van de IGC zo langzamerhand
erg mager is geworden. Het zal moeilijk zijn aan de burgers uit te leggen
wat de betekenis is van het verdrag in Amsterdam.De heer Van Middelkoop vermocht niet in te zien waarom de grote lidstaten
bezwaar maken tegen het feit dat hun demografisch gewicht na uitbreiding van
de Unie onvoldoende in stemgewicht is vertaald. Aan die logica kan toch niemand
voorbijgaan? De demografische verdeling kent een min of meer lineaire vertaling
in het EP en de vraag is of dat dan ook nog eens in de raad moet gebeuren.
Er is al met al goede reden om de bezwaren van bedoelde grotere lidstaten
niet te honoreren.De heer Van Middelkoop vroeg zich af of de politieke winst van meer flexibiliteit
opweegt tegen de als gevolg daarvan groter wordende ondoorzichtigheid, nog
afgezien van andere, ook door de bewindslieden onderkende bezwaren.In het Ierse rapport staat dat een meerderheid van de lidstaten het visum-,
asiel- en immigratiebeleid naar de eerste pijler wil overhevelen. Wat wordt
precies verstaan onder het immigratiebeleid?Alle lidstaten stemmen in beginsel in met de tekstvoorstellen in de Ierse
schets ter versterking van de grondrechten in artikel F van het EU-verdrag
en de instelling van sancties voor lidstaten die deze grondrechten schenden.
Aan welk soort sancties wordt gedacht?De heer Woltjer (PvdA) zei verbaasd te zijn over het feit dat
hij in de Staatscourant heeft moeten lezen dat wat betreft de incorporatie
van het verdrag van Schengen in het EU-verdrag voor het Verenigd Koninkrijk
en Ierland een uitzondering zal worden gemaakt. Het ware hem liever geweest
tijdig in stukken van de regering aan de Kamer te hebben kunnen lezen welke
de positie van de regering in dezen is.De staatssecretaris merkte op dat er volstrekt niets nieuws
onder de zon is en dat hij in antwoord op vragen van Britse journalisten heeft
gezegd het als een politiek feit te beschouwen dat sommige lidstaten nimmer
de controle aan de binnengrenzen zullen opgeven.De heer Woltjer (PvdA) zei op de noodzaak van tijdige informatie
aan de commissie terug te zullen komen in een procedurevergadering.In de loop der tijd heeft het Ioanninabesluit over besluitvorming bij
gekwalificeerde meerderheid een geheel andere strekking gekregen dan het had
tijdens de voorbereiding van het EU-verdrag. Het leek de heer Woltjer dat
een dergelijke wending in de toekomst moet worden vermeden. Wat wordt verstaan
onder bepalingen waarop co-decisie van toepassing is?Er is kennelijk nog weinig consensus over omvang en samenstelling van
de Commissie. Voor veel lidstaten is beperking van het aantal portefeuilles
bespreekbaar. Komen er straks juniorcommissarissen zonder portefeuille?Het is van groot belang dat de positie van het Europese Hof volstrekt
duidelijk is. Wat is de inzet van de regering als het gaat om een prejudiciële
bevoegdheid van dit orgaan?Een zekere flexibiliteit in het verdrag is onontkoombaar, maar wat dit
betreft is voorzichtigheid in alle pijlers geboden omdat hierbij onder andere
de positie van het Europese Hof en de parlementen in het geding zijn.De heer Weisglas (VVD) hechtte eraan op te merken dat zijn
fractie onder het motto «verdragsteksten maken geen banen» nog
steeds weinig ziet in opneming van een paragraaf over de werkgelegenheid.
Hetzelfde geldt voor de opname van een sociale paragraaf in het EU-verdrag.
Voorts bepleitte hij terughoudendheid bij het opnemen van een
paragraaf over consumentenbeleid in het verdrag. Het standpunt van de fractie
van de VVD over meerderheidsbesluitvorming op het gebied van de buitenlandse
politiek is bekend. Kan de staatssecretaris berichten in de pers toelichten
over Nederlandse ideeën met betrekking tot een kopgroep op het gebied
van het buitenlandse beleid, een kopgroep die dan minstens driekwart van de
Europese bevolking zou moeten vertegenwoordigen? De heer Weisglas releveerde
voorts aan de opmerking van commissaris Van den Broek, gemaakt op persoonlijke
titel, dat er op het terrein van de buitenlandse politiek meerderheidsbesluitvorming
moet komen maar dat van de drie grootste landen er twee een vetorecht zouden
moeten hebben. Gelukkig heeft de Nederlandse regering afstand genomen van
die opmerking, maar nu valt in een Britse krant te lezen dat de heer Van den
Broek dezelfde opmerking heeft gemaakt in Bonn. De heer Weisglas betreurde
het dat de Nederlandse commissaris het kennelijk nodig vindt deze «persoonlijke»
opmerkingen keer op keer naar voren te brengen.De heer Hoekema (D66) merkte bij interruptie op dat hij geen
voorstander is van een spreekverbod voor de eurocommissaris, ook al kunnen
kanttekeningen worden geplaatst bij zijn suggesties.Mevrouw Van Rooy (CDA) sloot zich aan bij de opmerking van
de heer Woltjer over de noodzaak van het tijdig en volledig informeren van
de Kamer. Het dossier-Europa dient immers meer te zijn dan alleen maar een
zaak voor de «Europawoordvoerders» en tijdige toezending maakt
bespreking in de fracties mogelijk.Moet uit het Ierse concept worden begrepen dat bij unanimiteit moet worden
besloten over sancties bij schendingen van democratische rechtsbeginselen?
Als dat zo is, is deze bepaling weinig waardevol.De minister merkte bij interruptie op dat het desbetreffende
land dan niet aan de stemming zal meedoen.Mevrouw Van Rooy (CDA) stelde vast dat in het Ierse concept
toch weer extra bevoegdheden worden toegekend aan de EU als het gaat om de
werkgelegenheid. Zij vroeg zich af of een dergelijke uitbreiding van bevoegdheden
het terugdringen van de bureaucratie en een optimale besteding van middelen
niet in de weg staat. Welke lidstaten verzetten zich tegen opname van het
sociale protocol in het verdrag? Ook mevrouw Van Rooy vroeg zich af waarom
in het Ierse concept de consumentenparagraaf wordt aangescherpt. Haar fractie
kan zich daar met het oog op het subsidiariteitsbeginsel niet op voorhand
in vinden. Waaraan moet overigens worden gedacht bij het juridisch bindend
maken van dat beginsel nu dat een bij uitstek politiek begrip is dat moeilijk
door het Europese Hof kan worden getoetst?Het is te hopen dat het Nederlandse voorzitterschap zich op het terrein
van de buitenlandse economische betrekkingen sterk zal maken om de bevoegdheden
van de EU uit te breiden tot het terrein van de diensten. Als dit niet gebeurt,
wordt de mondiale onderhandelingspositie van de EU alleen maar verzwakt.Is Nederland ook voorstander van intensivering dan wel communautarisering
van de drugsbestrijding? Of vindt de regering dat het maar moet blijven bij
de action commune omdat hieronder hetzelfde kan worden verstaan? Berichten
in de media maken melding van het feit dat Duitsland van mening is dat Europol
ook executive bevoegdheden moet hebben. Is de regering bereid zich daarbij
aan te sluiten?In de media heeft ook het bericht gecirculeerd dat de staatssecretaris
heeft voorgesteld de terreur van het vetorecht in de tweede pijler te doorbreken
en te komen tot een kopgroep die ten minste driekwart van de
bevolking van de lidstaten representeert. Mevrouw Van Rooy zei graag iets
naders te willen horen over dit interessante voorstel.Ten slotte stelde mevrouw Van Rooy vast dat Duitsland een paragraaf in
het verdrag wil opnemen ter waarborging van de religieuze diversiteit van
de EU. Waarom ondersteunt Nederland dit voorstel niet? Het antwoord van de regeringDe minister zegde toe dat de commissie voortaan één
keer per maand een brief krijgt over de stand van zaken van de IGC. Hij voegde
hieraan toe dat het verschijnsel van lekken in binnen- en buitenlandse kranten
zich altijd zal blijven voordoen. De commissie zal echter zoveel en zo tijdig
mogelijk van informatie worden voorzien. Bij dit alles zal het niet altijd
even gemakkelijk zijn een onderscheid te maken tussen de positie van EU-voorzitter
en de positie van Nederlandse regering als zodanig. In ieder geval zal extra
omzichtig moeten worden omgegaan met het gedachtengoed van andere lidstaten.Op 25 maart zal een informele zitting plaatsvinden in Rome over de stand
van zaken. Het is niet de bedoeling dat er dan een compleet ontwerpverdrag
voorligt, maar wel dat de witte plekken in de Ierse schets een (provisorische)
invulling hebben gekregen. Het conceptverdrag zal niet voor de verkiezingen
in het Verenigd Koninkrijk ter tafel liggen. Als dat wel zou gebeuren, zou
het verdrag in hoge mate worden gepolitiseerd en zou het bovendien, ongeacht
de verkiezingsuitslag, naar de prullenmand kunnen worden verwezen. Omdat andere
lidstaten ook een stem in het kapittel hebben, kan nu nog niet worden gezegd
dat het ontwerp in zijn geheel openbaar zal worden gemaakt. Het is volstrekt
duidelijk dat zulks contraproductief kan werken, maar als het even kan, moet
dat natuurlijk wel gebeuren.De heer Van Middelkoop (GPV) herinnerde aan de toezegging van
de vorige regering dat bij belangrijke verdragen, die grote effecten hebben
op de nationale rechtsorde, de Kamer van tevoren wordt geïnformeerd over
de concepttekst zodat zij niet voor voldongen feiten komt te staan.De minister zei daar goede nota van te nemen, maar wees erop
dat, als er lidstaten zijn die bezwaar hebben tegen openbaarmaking, de Nederlandse
regering zich daarin zal hebben te voegen. Bij het overdragen van beleidsonderdelen
naar de eerste pijler speelt de gedachte een rol om een tijdlang met consensus
te werken en in de loop der tijd over te gaan tot meerderheidsbesluitvorming.
Deze gedachte zal in ieder geval aan orde komen tijdens de komende raad. Uitgangspunt
is dat de consensus wordt gehandhaafd voor de derde pijler, maar er zijn landen
die het systeem van meerderheidsbesluitvorming prefereren. Het is niet ondenkbaar
dat een en ander uiteindelijk terecht komt in het flexibiliteitsdossier.Door de lidstaten wordt Europol in het algemeen gezien als een ondersteunende
instantie ten behoeve van politie- en onderzoekswerk in de lidstaten en dus
niet als een instantie met een zelfstandige opsporingsbevoegdheid. Nederland
wil dat de huidige bevoegdheden van Europol beter worden benut en dat nagedacht
wordt over een bredere en meer effectieve invulling van de ondersteunende
taken van deze instelling. Nederland is echter uiterst terughoudend als het
gaat om het creëren van een instelling, vergelijkbaar met de FBI in de
Verenigde Staten. In Nederland dienen onder alle omstandigheden opsporingshandelingen
onder verantwoordelijkheid van de verantwoordelijke bewindslieden en onder
controle van het parlement te blijven vallen.Er is geen enkele aanleiding om te veronderstellen dat er lidstaten zijn
die vinden dat de twee EP-vertegenwoordigers niet naar behoren functioneren. Nu de EU almaar groter wordt, verliezen de grotere landen relatief aan
invloed. Het Ioannina-akkoord heeft slechts één keer gefunctioneerd
in een Landbouwraad en daarom moet ook niet te veel betekenis worden gehecht
aan dit akkoord. Zoals op zoveel onderdelen van het Europese dossier overheersen
de nationale gevoelens de logica, terwijl het in werkelijkheid bijzonder weinig
voorstelt. Een oplossing van het heikele probleem van de stemmenweging is
nog niet gevonden.De kernvraag is inderdaad of het voordeel van meer flexibiliteit opweegt
tegen het nadeel, in casu de toenemende ingewikkeldheid en ondoorzichtigheid.
Elke lidstaat is doordrongen van de noodzaak van flexibiliteit, maar dan wel
zodanig dat het zo weinig mogelijk ten koste gaat van de doorzichtigheid en
dat maakt het juist zo ingewikkeld.Er is nog geen overeenstemming bereikt over de vraag hoe het sanctiebeleid
bij grondrechtenschendingen vorm en inhoud moet worden gegeven. De EU is natuurlijk
hét terrein om mensenrechtenbeleid te ontwikkelen, onverlet latende
de plichten van de lidstaten zelf terzake. De EU biedt natuurlijk meer leverage
dan het nationale niveau, maar schiet wat dit betreft zelf ook al tekort als
het gaat om een land als China.De minister zei vervolgens dat de regering zich niet voelt overvallen
door de mededeling van de heer Weisglas dat zijn fractie geen prijs stelt
op opneming van een werkgelegenheidsparagraaf. In EU-kader begint zich zo
langzamerhand overeenstemming op dit punt te ontwikkelen. Ook het kritische
Duitsland ziet in dat een dergelijke paragraaf eigenlijk niet meer te vermijden
is.De minister zei kennis te hebben genomen van de door de heer Weisglas
gewraakte opmerkingen van commissaris Van den Broek over de besluitvormingsprocedure
en voegde eraan toe dat hij zich daar evenmin in kan vinden.Van de EU-lidstaten is alleen het Verenigd Koninkrijk tegen opneming van
een sociaal protocol in het EU-verdrag. De minister was het eens met mevrouw
Van Rooy dat subsidiariteit in de eerste plaats een politiek begrip is. Hij
erkende dan ook het spanningsveld tussen dit begrip en de toetsbaarheid ervan.
Maar nu subsidiariteit wordt genoemd in het EU-verdrag (art. 3) is het in
principe vatbaar voor toetsing door het Europese Hof. De politieke duiding
van het begrip is vastgelegd in de verklaring van Edinburgh die niet bindend
is en dus vrij veel marges biedt.Ten slotte merkte de minister op dat Nederland voorstander is van intensivering
van de drugsbestrijding, zowel in het kader van de action commune als in het
kader van de derde pijler.De staatssecretaris merkte allereerst op dat naar de mening
van de regering de rechten van gehandicapten in Nederland voldoende zijn gewaarborgd
en dat Nederland dus geen dringende behoefte heeft aan een eigen rechtsorde
in het kader van het EU-verdrag. Hetzelfde geldt voor de positie van bejaarden.
Een supranationale regeling biedt geen enkel voordeel en bergt alleen maar
risico's in zich.De suggestie met betrekking tot een kopgroep die ten minste driekwart
deel van de Europese stemmen vertegenwoordigt, is vervat in een werkdocument
van het voorzitterschap (een zogenoemd non-paper). In dat document wordt in
de eerste plaats de vraag gesteld of flexibiliteit in de tweede pijler wel
nodig is. Verder wordt erop gewezen dat ook nog steeds de optie van constructie
onthouding opgeld doet, iets dat beschouwd kan worden als een bijzondere vorm
van flexibiliteit. In het document staat verder dat, als men toch van mening
is dat flexibiliteit noodzakelijk is, gedacht kan worden aan een bepaalde
tekst. Het was de bewindsman een raadsel hoe een journalist daaruit kan opmaken
dat Nederland voorstander is van de constructie met betrekking tot de kopgroep
die ten minste driekwart van de Europese bevolking vertegenwoordigt. De reacties
op het voorzichtig geformuleerde voorstel zijn overigens gemengd
of nog niet bepaald. Ook Nederland heeft dat nog niet gedaan.Teksten over de werkgelegenheid zullen worden getoetst aan de drie bekende
uitgangspunten: het mag niet interveniëren met de EMU, het mag niet resulteren
in de overdracht van bevoegdheden en het mag niet leiden tot extra uitgaven. De voorzitter van de algemene commissie voor Europese Zaken,Ter VeerDe voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,Van TraaDe griffier van de algemene commissie voor Europese Zaken,Teunissen XNoot1Samenstelling: Leden: Van der Linden (CDA), Blauw (VVD), Van Nieuwenhoven
(PvdA), Weisglas (VVD), Terpstra (CDA), Verspaget (PvdA), De Hoop Scheffer
(CDA), Ter Veer (D66), voorzitter, Ybema (D66), Van Middelkoop (GPV), Leers
(CDA), Sipkes (GroenLinks), Van Rooy (CDA), Woltjer (PvdA), ondervoorzitter,
Hendriks, Voûte-Droste (VVD), Schuurman (CD), Hessing (VVD), Van den
Bos (D66), Van Oven (PvdA), Hoogervorst (VVD), Rouvoet (RPF), Van Waning (D66),
Houda (PvdA) en Rehwinkel (PvdA).Plv. leden: Bukman (CDA), Te Veldhuis (VVD), Van Traa (PvdA), Blaauw (VVD),
Verhagen (CDA), Van der Ploeg (PvdA), De Jong (CDA), Koekkoek (CDA), De Graaf
(D66), Van den Berg (SGP), Van der Hoeven (CDA), M. B. Vos (GroenLinks), Hillen
(CDA), Witteveen-Hevinga (PvdA), R. A. Meijer (groep-Nijpels), O. P. G. Vos
(VVD), Poppe (SP), Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD), Roethof (D66), Crone
(PvdA), Verbugt (VVD), Leerkes (Unie 55+), Hoekema (D66), Adelmund (PvdA)
en Lilipaly (PvdA).XNoot2Samenstelling: Leden: Beinema (CDA), Van der Linden (CDA), Blaauw (VVD),
Weisglas (VVD), Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD), H. Vos (PvdA), Van Traa
(PvdA), voorzitter, Verspaget (PvdA), De Hoop Scheffer (CDA), Ybema (D66),
Apostolou (PvdA), Van Middelkoop (GPV), Valk (PvdA), Sipkes (GroenLinks),
Woltjer (PvdA), Hessing (VVD), Van den Bos (D66), Hoekema (D66), Marijnissen
(SP), Verhagen (CDA), Roethof (D66), Rouvoet (RPF), Van den Doel (VVD), R.
A. Meijer (groep-Nijpels) en De Haan (CDA).Plv. leden: Leers (CDA), Bremmer (CDA), Korthals (VVD), Van der Stoel
(VVD), Voûte-Droste (VVD), Van Nieuwenhoven (PvdA), Dijksma (PvdA),
Lilipaly (PvdA), Gabor (CDA), De Graaf (D66), Van Gijzel (PvdA), Van den Berg
(SGP), Houda (PvdA), Rosenmöller (GroenLinks), Van Oven (PvdA), Hoogervorst
(VVD), Dittrich (D66), Hillen (CDA), Van Ardenne-van der Hoeven (CDA), Van
Waning (D66), Leerkes (Unie 55+), Bolkestein (VVD), Hendriks en Bukman (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-21501-02-193.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl