Vaststelling begroting van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2002; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28000-XIII, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

26-09-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28000-XIII nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamA. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTELWetsartikel 1 (uitgaven/verplichtingen en ontvangsten)Wetsartikel 2 (baten-lastendiensten)Wetsartikelen 4 en 5Wetsartikel 6OndertekeningLichaamB. DE BEGROTINGSTOELICHTING1. Leeswijzer2. Het beleid2.1 Beleidsagenda2.2 Beleidsartikelen2.3 Niet-beleidsartikelen3. De bedrijfsvoering4. Baten-lastendiensten5. De verdiepingsbijlage6. De bijlage moties en toezeggingen7. Lijst met afkortingen8. Trefwoordenregister1. LEESWIJZER1. Resultaatverantwoordelijkheid versus systeemverantwoordelijkheid2. Groeiparagraaf3. Veronderstellingen in effectbereiking, doelmatigheid
en raming4. Budgetflexibiliteit5. Overzichtsconstructies6. Toerekening van apparaatsuitgaven aan de beleidsartikelen7. Herrekening 2000 en 20018. Afwijkingen van de rijksbegrotingsvoorschriften2. HET BELEID2.1 DE BELEIDSAGENDA2.1.1 Inleiding2.1.2 Conjuncturele en structurele ontwikkeling van de
economieConjuncturele economische ontwikkelingFeitelijke en potentiële economische groeiStructurele ontwikkeling van de economieConclusie2.1.3 Trendmatige veranderingen en knelpuntenDemografische ontwikkelingenInternationaliseringIndividualiseringTransitie naar een duurzame economieTransitie naar een kenniseconomieConclusie2.1.4 Hoofdlijnen van het economisch beleidHet verbeteren van het ondernemingsklimaatStimulering van marktwerkingHet bevorderen van innovatieConclusie2.1.5 Actiepunten voor 2002Verbetering van het fiscale en ondernemingsklimaatBevordering van de internationale marktwerkingVerdieping en verbreding van het marktordeningsbeleidBevorderen van het kennis- en innovatieklimaat2.1.6 Nieuwe organisatie2.1.7 De begroting op hoofdlijnen2.2 DE BELEIDSARTIKELEN1 WERKING VAN DE BINNENLANDSE MARKTEN 1.1 Algemene beleidsdoelstelling1.2 Operationele beleidsdoelstellingen1.2.1 Het tegengaan van concurrentieverstoringen op de
binnenlandse markten door middel van onder andere de Mededingingswet1.2.2 Het bevorderen van concurrentiemechanismen in met
name netwerk- en (semi-) publieke sectoren1.2.2.1 Bevordering van concurrentie in de elektriciteits-
en gasmarkt1.2.2.2 Het ordenen van de overige netwerksectoren1.2.2.3 Bevorderen concurrentiemechanismen publieke sector1.2.3 Het versterken van de economische dynamiek door
onder meer de operatie MDW en het verminderen van de administratieve lasten
voor het bedrijfsleven1.2.3.1 Operatie Marktwerking, Deregulering en Wetgevingskwaliteit
(MDW)1.2.3.2 Vermindering van de administratieve lasten voor
het bedrijfsleven1.2.3.3 Het verlagen van de toetredingsdrempels1.2.4 Het bevorderen van transparante en eerlijke handel
tussen zowel de ondernemer en consument als tussen ondernemers onderling door
onder andere aandacht voor de positie van de consument en instrumenten als
normalisatie/certificatie en accreditatie1.3 Budgettaire gevolgen van beleid Toelichting opbrengsten casino's:1.4 Budgetflexibiliteit 1.5 Groeiparagraaf2 BEVORDEREN VAN INNOVATIEKRACHT 2.1 Algemene beleidsdoelstelling Prestatie-indicatorenGrafiek: Innovatieprofiel EU-landen (relatieve afwijkingen
van EU-gemiddelde) Veronderstellingen over het doelbereik2.2 Operationele doelstellingen2.2.1 Een internationaal toonaangevende infrastructuur
voor innovatieA) Het verbeteren van de aansluiting tussen publieke kennisontwikkeling
en de kennisvraag van bedrijven.B) Het verbeteren van de balans tussen kennisbescherming
en kennisverspreiding en het bevorderen van bewustzijn van het gebruik van
industrieel eigendom voor kennisbescherming en als informatiebron.C) Het versterken van de bijdrage van het menselijk kapitaal
aan innovatie.D) Het stimuleren van innovatief ondernemerschap.2.2.2 Ontwikkeling van innovatie in de markt2.2.3 Een excellente ICT-basisA) Bevorderen samenhang en integratie van het overheidsbrede
ICT-beleid.B) Het ontwikkelen van een ICT-kennispositie van een hoog
gehalte.C) Het stimuleren van de toepassing van internet en e-commerce
door het MKB.D) Het verbeteren van de randvoorwaarden voor de informatiemaatschappij.2.3 Budgettaire gevolgen van beleid Fiscale maatregelen2.4 Budgetflexibiliteit 2.5 Groeiparagraaf3 BEVORDEREN ONDERNEMINGSKLIMAAT 3.1 Algemene beleidsdoelstelling 3.1.1 Doelbereik en rol van EZ3.1.2 Algemene effectindicatorFiguur 1: Investeringsquote bedrijven 1970–2002
(%)3.2 Operationele doelstellingen3.2.1 Fysieke ruimte: Tijdige beschikbaarheid en bereikbaarheid
van kwantitatief en kwalitatief voldoende ruimte voor een naar internationale
maatstaven concurrerende bedrijfsomgeving en evenwichtige nationale en regionale
groei.A) Goede aansluiting tussen vraag en aanbod van ruimte
voor bedrijventerreinen op nationaal en regionaal niveau.B) Bereikbaarheid: goede bereikbaarheid van de economische
centra, waaronder lucht- en zeehavens.C) Regionaal economisch beleid: evenwichtige ontwikkeling
economisch vitale steden en regio's.3.2.2 Productiefactoren: Creëren en bewaken door
de overheid van de randvoorwaarden die een optimale inzet van productiefactoren
mogelijk maakt.A) Bevorderen van ondernemerschap door een optimale inzet
van productiefactoren.B) Bevorderen van duurzaamheid, o.a. door verbetering
van de synergie tussen milieu en economie en maatschappelijk verantwoord ondernemen.3.2.3 EZ als partner voor andere overheden en het bedrijfsleven:
EZ signaleert knelpunten in het ondernemingsklimaat en reageert daarop en
treedt op als zakelijke klant en partner in projecten, zowel richting andere
overheden als richting het bedrijfsleven.A) Bevorderen level playing field bedrijfsleven.B) Stimulering van buitenlandse investeringen in Nederland.C) De overheid stelt zich op als klant en zakelijke partner.3.3 Budgettaire paragraaf Fiscale maatregelenVerlaging lastendruk op ondernemingen Fiscale regelingen gericht op het stimuleren van investeringen Fiscale regelingen gericht op verlaging lastendruk op
inkomsten uit vermogen 3.4 Budgetflexibiliteit 3.5 Groeiparagraaf4 DOELMATIGE EN DUURZAME ENERGIEVOORZIENING 4.1 Algemene beleidsdoelstelling 4.1.1 Strategie, monitoring en evaluatie4.1.2 Regelingenportfolio4.2 Operationele beleidsdoelstellingen4.2.1 Een verbetering van de energie-efficiëntie
met 2% per jaarA) Afspraken met marktpartijenB) Regulerende EnergiebelastingC) Fiscale stimulering en subsidieregelingenD) Regelgeving4.2.2 Verhoging van het aandeel duurzame energie in het
energieverbruik naar 10% in 2020 en 9% duurzame elektriciteit in 20104.2.2.1 Nieuwe strategie4.2.2.2 Aanpak en InstrumentenA) Groene marktB) AfsprakenC) Fiscale en financiële stimuleringD) Voorlichting4.2.3 Via CO2-reductiestimuleringsregelingen
op een kosteneffectieve wijze bijdragen aan de realisatie van de doelstellingen
van het klimaatbeleid4.2.4 Het bevorderen van realisatie van de Nederlandse
wensen op energiegebied in internationaal verband en van internationaal draagvlak
voor de Nederlandse aanpak4.3 Budgettaire gevolgen van beleid Fiscale maatregelen4.4 Budgetflexibiliteit 4.5 Groeiparagraaf5 BUITENLANDSE ECONOMISCHE BETREKKINGEN 5.1 Algemene beleidsdoelstelling 5.2 Operationele doelstellingen5.2.1 Vervolmaking en uitbreiding van de Europese interne
marktA) Vervolmaking van de Europese interne marktDe voornaamste problemen en uitdagingen zijn:In termen van activiteiten en output betekent dit het
volgende:B) Uitbreiding van de Europese interne marktDe voornaamste problemen en uitdagingen zijn:In termen van activiteiten en output betekent dit het
volgende:5.2.2 Het verder uitbreiden en versterken van het open
multilaterale handels- en investeringssysteemA) Handhaving, uitbreiding en versterking van het multilaterale
handelsstelsel en bevordering van een doorzichtig, stabiel en vrij investeringsklimaatDe voornaamste problemen en uitdagingen zijn:In termen van activiteiten en output betekent dit het
volgende:B) Bevordering van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen
over de grenzenDe voornaamste problemen en uitdagingen zijn:In termen van activiteiten en output betekent dit het
volgende:5.2.3 Het bevorderen van een zo groot mogelijke participatie
en presentie van Nederlandse bedrijven en producten op buitenlandse markten,
nabije zowel als veraf gelegen5.3 Budgettaire gevolgen van beleid 5.4 Budgetflexibiliteit 5.5 Groeiparagraaf6 VITALE BELANGEN TEN TIJDE VAN CRISIS 6.1 Algemene beleidsdoelstelling6.2 Operationele doelstellingen6.2.1 Algemene crisisbeheersing: Het scheppen van voorwaarden
voor het instandhouden van de vitale functies van het economisch proces tijdens
crises.6.2.2 Oliecrisisbeleid: Het zodanig voorbereid zijn op
een onderbreking in de olieaanvoer dat de nadelige gevolgen daarvan kunnen
worden voorkomen of tenminste zoveel mogelijk beperkt.Aanpak en instrumentena. Algemene maatregelen en werkzaamhedenb. Maatregelen aan de aanbodzijdec. Vraagbeperkende maatregelen6.3 Budgettaire gevolgen van beleid 6.4 Budgetflexibiliteit 6.5 Groeiparagraaf7 BEHEER BODEMSCHATTEN 7.1 Algemene doelstelling 7.2 Operationele doelstellingen7.2.1 Het ten behoeve van een optimale opbrengst voor
de samenleving uitvoering geven aan de publiek- en privaatrechtelijke bepalingen
omtrent de aan de Staat toekomende baten (niet-belastingmiddelen) uit de winning
van koolwaterstoffen en zout.7.2.2 Het zorgdragen voor een goed mijnbouwklimaat7.2.3 Het tegengaan van nadelige gevolgen van de exploratie
en exploitatie van bodemschatten voor veiligheid, gezondheid en milieu7.2.4 Het zorgdragen voor een zorgvuldig beheer van de
ondergrond7.3 Budgettaire gevolgen van beleid Fiscale maatregelen7.4 Budgetflexibiliteit 7.5 Groeiparagraaf8 ECONOMISCHE ANALYSES EN PROGNOSES8.1 Algemene beleidsdoelstelling 8.2 Operationele doelstelling8.3 Budgettaire gevolgen van het beleid 8.4 Budgetflexibiliteit8.5 Groeiparagraaf9. VOORZIEN IN MAATSCHAPPELIJKE BEHOEFTE AAN STATISTIEKEN9.1 Algemene beleidsdoelstelling 9.2 Operationele doelstellingen9.3 Budgettaire gevolgen voor het beleid 9.4 Budgetflexibiliteit9.5 Groeiparagraaf2.3 DE NIET-BELEIDSARTIKELEN21 ALGEMEENBudgettair overzicht 22 NOMINAAL EN ONVOORZIENBudgettair overzicht 23 AFWIKKELING OUDE VERPLICHTINGENNedCarRegeling BedrijfsbeëindigingshulpGarantieregeling Particuliere ParticipatiemaatschappijenBudgettair overzicht 3. DE BEDRIJFSVOERINGSturingBeheersingOverige ontwikkeling op het gebied van bedrijfsvoeringMededeling over de bedrijfsvoering4. BATEN-LASTENDIENSTENSENTER1. Missie2. Strategie en doelstellingen op hoofdlijnen3. Producten en diensten4. Doelmatigheid en doeltreffendheidKlanttevredenheidRealiseren beleidsdoelstellingenLage uitvoeringskostenIntegriteit/Kwaliteit5. Begroting van baten en lasten Toelichting:BatenAlgemeenOmzet moederdepartementOmzet overige departementen en overige opdrachtgeversRentebatenLastenAlgemeenPersonele kostenMateriële kostenAfschrijvingskosten, vrijval egalisatierekening, rentelasten,
dekking interne projectenMutaties voorzieningenSaldo van baten en lasten6. Vermogensontwikkeling7. KasstroomoverzichtToelichting:Operationele kasstroomInvesteringskasstroomFinancieringskasstroom8. Financiële kengetallen Toelichting:Omzet per ftePersonele kosten per fteMateriële kosten per fteToegevoegde waarde per fteEVD1. Missie2. Strategie en doelstellingen op hoofdlijnen3. Producten en diensten4. Prioriteiten voor 20025. Begroting van baten en lasten Toelichting:BatenOmzet moederdepartementToelichting «Informatie»:Toelichting «Holland Promotie»:Toelichting «Collectieve marktbewerking»:Toelichting «Starters op buitenlandse markten»:Toelichting «Individuele marktbewerking»:Toelichting «Overig»:Omzet overige departementenOmzet derdenRentebatenLastenPersonele kostenMateriële kostenRentelastenAfschrijvingskostenDotaties aan voorzieningenSaldo van baten en lasten6. VermogensontwikkelingToelichting op de vermogensontwikkeling7. KasstroomoverzichtToelichting:Operationele kasstroomInvesteringskasstroomFinancieringskasstroomHET BUREAU VOOR DE INDUSTRIËLE EIGENDOM (BUREAU I.E.)1. Missie2. Strategische doelstellingen op hoofdlijnen3. Producten en diensten4. Doelmatigheid en doeltreffendheidOntwikkelingen 20025. Begroting van baten en lasten Toelichting:BatenOmzet moederdepartementOmzet derdenRentebatenLastenPersoneelMaterieel; advieskosten EOBMaterieel; overigRentelastenAfschrijvingskosten materieelDotaties voorzieningenSaldo van baten en lasten6. VermogensontwikkelingToelichting:7. KasstroomoverzichtToelichting:Operationele kasstroomInvesteringskasstroomFinancieringskasstroom8. Indicatieve openingsbalansInleidingRisicobeleidToelichting op de indicatieve openingsbalansSpecifiek taksengerelateerde postenMateriële vaste activaOnderhanden werkDebiteuren en overige vorderingen Liquide middelen ExploitatiereserveVoorzieningenLening bij het Ministerie van FinanciënCrediteurenTe betalen vakantiegeld5. DE VERDIEPINGSBIJLAGEArtikel 1 Werking binnenlandse markten Toelichting mutatiesArtikel 2 Bevorderen van innovatiekracht Toelichting mutatiesOntvangstenArtikel 3 Bevorderen ondernemingsklimaat Toelichting mutatiesArtikel 4 Doelmatige en duurzame energievoorziening Toelichting mutatiesArtikel 5 Buitenlandse economische betrekkingen Toelichting mutatiesArtikel 6 Vitale belangen ten tijde van crises Toelichting mutatiesArtikel 7 Beheer bodemschatten Toelichting mutatiesOntvangstenArtikel 8 Economische analyses en prognoses Artikel 9 Voorzien in maatschappelijke behoefte aan statistieken Toelichting mutatiesArtikel 21 Algemeen Toelichting mutatiesOntvangstenArtikel 22 Nominaal en onvoorzien Toelichting mutatiesArtikel 23 Afwikkeling oude verplichtingen Toelichting mutaties ontvangstenVERDIEPINGSBIJLAGE, WAS-WORDT-TABEL 6. DE BIJLAGE MOTIES EN TOEZEGGINGENMoties Toezeggingen 7. LIJST MET AFKORTINGEN 8. TREFWOORDENREGISTER 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28000-XIIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 583 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 000 XIIIVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2002nr. 2MEMORIE VAN TOELICHTINGINHOUDSOPGAVE   A.Artikelsgewijze toelichting bij het wetsvoorstel2 Wetsartikel 1 (uitgaven/verplichtingen en ontvangsten)2 Wetsartikel 2 (baten-lastendiensten)2 Wetsartikelen 4 en 5 (bepalingen inwerkingtreding
CW 2001 m.b.t. VBTB2 Wetsartikel 6 (interne reserve binnen de Rijksbegroting3   B.De begrotingstoelichting5 1. Leeswijzer6 2. Het beleid11 2.1. De beleidsagenda11 2.2. De beleidsartikelen28 2.3. De niet-beleidsartikelen134 3. De bedrijfsvoering138 4. Baten-lastendiensten141 5. De verdiepingsbijlage171 6. De bijlage moties en toezeggingen205 7. Lijst met afkortingen223 8. Trefwoordenregister227A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTELWetsartikel 1 (uitgaven/verplichtingen en ontvangsten)De begrotingen die onderdeel uitmaken van de Rijksbegroting, worden op
grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet elk afzonderlijk
bij de wet vastgesteld. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om de begroting
van het Ministerie van Economische Zaken voor het jaar 2002 vast te stellen.Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de Rijksbegroting
voor het jaar 2002. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is opgenomen
in de Miljoenennota 2002.Met de vaststelling van dit wetsartikel wordt de in de begrotingsstaat
opgenomen begroting van de uitgaven, verplichtingen en de ontvangsten voor
het jaar 2002 vastgesteld. De in die begroting opgenomen begrotingsartikelen
worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zogenaamde
begrotingstoelichting).Wetsartikel 2 (baten-lastendiensten)Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de in de begrotingsstaat
opgenomen begrotingen van baten en lasten en van kapitaaluitgaven en ontvangsten
van de baten-lastendiensten Senter, EVD en Bureau I.E. voor het jaar 2002
vastgesteld. De in die begrotingen opgenomen begrotingsartikelen worden toegelicht
in onderdeel B van deze memorie van toelichting.Wetsartikelen 4 en 5De bepalingen, opgenomen in de wetsartikelen 4 en 5 zijn noodzakelijk,
omdat de Comptabiliteitswet 2001 (CW 2001) nog niet in werking is getreden.
Deze wet, die de huidige Comptabiliteitswet zal gaan vervangen, is op 5 juli
2001 bij de Tweede Kamer ingediend (Kamerstukken II 2000/01, 27 849).
In de CW 2001 zijn bepalingen opgenomen die ertoe moeten leiden dat de begrotingen
een meer beleidsmatig karakter krijgen. Die bepalingen bevatten de kern uit
het gedachtegoed van de Nota VBTB1 (Van Beleidsbegroting
tot Beleidsverantwoording). De begrotingen worden daartoe opgebouwd uit voornamelijk
beleidsartikelen. Om meer inzicht te geven in het beleid dat met de uitgetrokken
gelden wordt nagestreefd, moet de toelichting bij de beleidsartikelen antwoord
kunnen geven op de www-vragen: Wat wil de regering bereiken (doelstellingen),
wat gaat zij daarvoor doen (inzet van instrumenten en te verrichten activiteiten/prestaties)
en wat mag dat beleid kosten (zowel in termen van verplichtingen als van programma-
en apparaatsuitgaven)?Na overleg met de Tweede Kamer is besloten dat voor het eerst voor het
begrotingsjaar 2002 de departementale begrotingen op deze nieuwe leest zouden
worden geschoeid. Gelijktijdig zouden daartoe de noodzakelijke bepalingen
van de CW gewijzigd worden. Het wetgevende proces om die wijzigingen door
te voeren, neemt meer tijd in beslag dan was voorzien. Bij de begrotingsvoorbereiding
2002 is door alle departementen al van de VBTB-bepalingen uit ontwerp-CW 2001
uitgegaan. Teneinde geen onduidelijkheid te laten bestaan over
de juridische basis van de begrotingsopzet 2002 wordt er thans voor gekozen
om bij deze begrotingswet voor het jaar 2002 vooruit te lopen op de noodzakelijke
wijzigingen in de CW. Daartoe worden in wetsartikel 4 een aantal bepalingen
uit de huidige CW niet (meer) van toepassing verklaard op de begroting van
het Ministerie van Economische Zaken.In wetsartikel 5 worden vervolgens ter vervanging de relevante VBTB-bepalingen
uit de CW 2001 opgenomen.De bepalingen die op grond van wetsartikel 4 uit de huidige CW die komen
te vervallen, luiden:Artikel 5, eerste, derde, zesde en negende
lid.1. De ramingen van de verplichtingen en de uitgaven enerzijds en die van
de ontvangsten anderzijds worden opgenomen in afzonderlijke begrotingsartikelen.3. Het bepaalde in het eerste lid is niet van toepassing op de ramingen
van de uitgaven en de ontvangsten die op grond van het bepaalde in artikel
23, vierde lid, in mindering zullen worden gebracht op ontvangsten, onderscheidenlijk
op uitgaven.6. Een begroting kan een begrotingsartikel «onvoorzien» en
een begrotingsartikel «geheim» bevatten.9. Ten behoeve van de verwerking van de gevolgen van de loon- en van de
prijsontwikkeling bevat een begroting een administratief begrotingsartikel
«loonbijstelling» en een administratief begrotingsartikel «prijsbijstelling».De bepalingen in de leden 1 t/m 10 van wetsartikel 5 corresponderen met
de volgende artikel(leden) uit de CW 2001. Voor een inhoudelijke toelichting
bij de verschillende onderdelen wordt verwezen naar Kamerstukken II, 2000/2001,
27 849.Lid 1 = Artikel 2, lid 2.Lid 2 = Artikel 4, lid 1.Lid 3 = Artikel 5, lid 1.Lid 4 = Artikel 5, lid 2.Lid 5 = Artikel 5, lid 3.Lid 6 = Artikel 6, lid 1.Lid 7 = Artikel 6, lid 2.Lid 8 = Artikel 6, lid 3.Lid 9 = Artikel 6, lid 4.Lid 10 = Artikel 6, lid 5.Wetsartikel 6Met deze specifieke bepaling ten behoeve van de begroting van Economische
Zaken wordt eveneens vooruitgelopen op een wijziging van de Comptabiliteitswet.
Die wijziging behelst de mogelijkheid tot het vormen van een interne reserve
binnen de Rijksbegroting. Deze reserve wordt aangehouden binnen 's-Rijks schatkist.
Ten behoeve van de Garantiefaciliteit Opkomende Markten, de SENO-faciliteit
en de Garantiefaciliteit herverzekering Inpres 8 (artikel 5) wordt zo'n reserve
gevormd, waaruit eventuele toekomstige betalingen uit hoofde van verstrekte
garanties kunnen worden gefinancierd. Op deze manier kan op een doelmatige
en bestuurlijk transparante wijze zorggedragen worden voor de beschikbaarheid
van voldoende budgettaire middelen in het (nog onzekere toekomstige) jaar
dat op een garantie moet worden getrokken. Bij de onderhavige garantieregelingen gaat de wet van de grote aantallen
niet op, zodat het trekken op een garantie van jaar op jaar aanzienlijke uitgavenfluctuaties
kan opleveren, die niet zonder aanzienlijke budgettaire problemen binnen de
begroting van EZ kunnen worden opgevangen. Om dergelijke fluctuaties op te
vangen, zijn in het verleden achtergestelde leningen verstrekt aan een (externe)
stichting die de Garantiefaciliteit Opkomende Markten en de SENO-faciliteit
uitvoert. Uit hoofde van het budgetrecht en de doelmatigheid zijn tegen de
inschakeling van een stichting bezwaren aan te voeren.Door gebruik te maken van de interne reserveringsmogelijkheid wordt de
doelmatigheid bevorderd; de gereserveerde middelen blijven immers langer in
de schatkist en leiden dus tot lagere rentekosten. Inmiddels zijn de achtergestelde
leningen terugontvangen van de stichting en toegevoegd aan de interne reserve.Ook de bestuurlijke transparantie is met de nieuwe faciliteit gediend.
Zowel voor de vulling van de reserve als voor de daaruit te verrichten betalingen
aan derden geldt namelijk de volledige ministeriële verantwoordelijkheid.
Daarom behoren de vulling van de reserve en de betalingen ten laste van de
reserve idealiter via de begroting van EZ tot stand te komen. Vanuit autorisatie-oogpunt
heeft de begrotingswetgever daarmee zowel zicht op de vulling van de reserve
ten laste van de begroting van EZ, als de eventueel in latere jaren te verrichten
betalingen op het moment dat op de garantie moet worden getrokken.Het advies van de Raad van State wordt niet openbaar gemaakt op grond
van het bepaalde in artikel 25a, derde lid, onder b, van de Wet op de Raad
van State.De Minister van Economische Zaken,A. Jorritsma-Lebbink B. DE BEGROTINGSTOELICHTINGDe toelichting bij de begroting van EZ kent de volgende opbouw1. Leeswijzer2. Het beleid2.1 BeleidsagendaParagraaf 2.1.1 InleidingParagraaf 2.1.2 Conjuncturele en structurele ontwikkeling van de economieParagraaf 2.1.3 Trendmatige veranderingen en knelpuntenParagraaf 2.1.4 Hoofdlijnen van het economisch beleidParagraaf 2.1.5 Actiepunten voor 2002Paragraaf 2.1.6 Nieuwe organisatieParagraaf 2.1.7 De begroting op hoofdlijnen2.2 Beleidsartikelen1. Werking binnenlandse markten2. Bevorderen van innovatiekracht3. Bevorderen ondernemingsklimaat4. Doelmatige en duurzame energievoorziening5. Buitenlandse economische betrekkingen6. Vitale belangen ten tijde van crisis7. Beheer bodemschatten8. Economische analyses en prognoses9. Voorzien in maatschappelijke behoefte aan statistieken2.3 Niet-beleidsartikelen21. Algemeen22. Nominaal en onvoorzien23. Afwikkeling oude verplichtingen3. De bedrijfsvoering4. Baten-lastendiensten– Senter– Economische Voorlichtingsdienst (EVD)– Bureau voor het Industriële Eigendom (Bureau I.E.)5. De verdiepingsbijlage6. De bijlage moties en toezeggingen7. Lijst met afkortingen8. Trefwoordenregister1. LEESWIJZERDe leeswijzer gaat in op de volgende onderwerpen:1. Resultaatverantwoordelijkheid versus systeemverantwoordelijkheid2. Groeiparagraaf3. Veronderstellingen in effectbereiking, doelmatigheid en raming4. Budgetflexibiliteit5. Overzichtsconstructies6. Toerekening van apparaatsuitgaven aan de beleidsartikelen7. Herrekening 2000 en 20018. Afwijkingen van de rijksbegrotingsvoorschriften1. Resultaatverantwoordelijkheid versus systeemverantwoordelijkheidDe Minister van Economische Zaken is verantwoordelijk voor het scheppen
van voorwaarden voor het realiseren van duurzame economische groei. Voor een
goede werking van de economie is het nodig dat private partijen binnen bepaalde
randvoorwaarden hun gang kunnen gaan. EZ werkt als een katalysator die de
(potentiële) economische groei moet voortstuwen. Op het gebied van marktwerking,
kennis- en innovatiebeleid en ondernemingsklimaat is EZ slechts één
van de relevante partijen. Ook worden ontwikkelingen op die gebieden voortdurend
door externe factoren beïnvloed. De eigen sturing op de mate van doelbereik
is hierdoor beperkt. Gelet op het voorwaardenscheppende karakter van het beleid,
is er sprake van een systeemverantwoordelijkheid voor de Minister van EZ.
Dit betekent dat het accent bij de verantwoording komt te liggen op de wijze
waarop EZ invulling heeft gegeven aan de inrichting van het «beleidssysteem».
Uiteraard gebeurt dit nadrukkelijk in de context van de beleidsresultaten.
Zoals bijvoorbeeld bij beleidsartikel 2 Bevordering van innovatiekracht, waar
effectindicatoren zijn gedefinieerd. De ontwikkeling die in deze indicatoren
optreedt, is van belang voor de inrichting van het nationale innovatiesysteem,
waarvan het beleidsinstrumentarium van EZ een onderdeel uitmaakt.2. GroeiparagraafZoals voorzien, kan de begroting 2002 niet in alle opzichten voldoen aan
het ideaaltypische model dat in de nota Van beleidsbegroting tot beleidsverantwoording
is neergezet. «Voorzien», omdat reeds bekend was dat niet alle
beleidsdoelstellingen in jaarlijks concreet meetbare termen vertaald kunnen
worden. Ook «voorzien», omdat bekend was dat niet alle organisatorische,
administratieve of informatietechnische randvoorwaarden nu reeds op orde zouden
zijn.Voor het eerste aspect geldt dat we moeten accepteren dat niet alle beleidsdoelstellingen
integraal volgens de VBTB-theorie zijn uit te werken. Zo is de invloed van
beleidsinstrumenten in termen van maatschappelijk effect in een aantal gevallen
niet exact, of soms moeilijk, meetbaar. Ook komt het voor dat de maatschappelijke
effecten van beleidsmaatregelen pas jaren na de implementatie van het beleid
hun beslag krijgen. Een door EZ geïnitieerde internationale studie naar
effectmeting op het gebied van het innovatiebeleid heeft een aantal van deze
beperkingen ten aanzien van effectmeting duidelijk gemaakt. In praktijk blijkt
het vaak ook moeilijk te zijn om specifieke interventietaken geheel in VBTB-termen
te gieten. Dit is bijvoorbeeld merkbaar bij de doelstelling gericht op de
vervolmaking van de Europese interne markt (beleidsartikel 5). De eigen sturing
op de mate van doelbereik is op dit gebied zeer beperkt. Daarom
wordt volstaan met een schets van de beleidsinzet van EZ en een weergave van
de voornaamste activiteiten in 2002.Indien er wèl een reëel perspectief bestaat voor verbeteringen
in de VBTB-begroting, is het zaak dat deze duidelijk zichtbaar worden gemaakt.
Om dit te bereiken, zijn per beleidsartikel groeiparagrafen opgenomen. Enkele
«groei-elementen» zijn zo algemeen dat deze niet de individuele
groeiparagrafen zijn vermeld. Deze worden hieronder weergegeven.• Een zeer belangrijk element in het ontwikkelingstraject van VBTB,
is de integratie van het VBTB-gedachtegoed in het bedrijfsvoerings-
en het beleidsproces van het ministerie. Het mag immers niet zo zijn
dat de WWW-vragen alleen in de begrotingsstukken beantwoord worden. Deze essentiële
vragen moeten ook in de interne processen een duidelijke plaats krijgen. In
het recent gereorganiseerde ministerie wordt over deze vraagstukken nagedacht.
Zo zal in het najaar 2001 een werkgroep een rapport uitbrengen over een herziening
van de werkplancyclus van EZ, waarin de relatie tussen de VBTB-begroting en
de interne werkplannen, op concern- en onderdeelsniveau, een belangrijk item
is.• Voor de formulering van doelstellingen, de ontwikkeling
van prestatie-indicatoren en effectmeting geldt dat EZ alert blijft
op verbeterpunten. Aanpassingen op deze terreinen kunnen bijvoorbeeld voortkomen
uit nieuwe beleidsnota's, gedachtewisselingen met de Kamer of uit discussies
in het kader van de interne werkplancyclus. Daar waar op dit moment concrete
ontwikkelingen worden voorzien, is dit in de individuele groeiparagrafen vermeld
(voorbeeld: uitwerking van de nieuwe strategie voor duurzame energie in het
Energierapport 2002 bij artikel 4 Doelmatige en duurzame energievoorziening).• De uitwerking van de ambitie van het resultaatgerichte sturingsmodel
uit de regeringsnota VBTB heeft geleid tot een nieuwe structuur van beleidsthema's
en doelstellingen. Ter ondersteuning van deze ambitie is de regelgeving op
het gebied van beleidsevaluatie tegen het licht gehouden.
Dit heeft geleid tot de nieuwe regeling «Prestatiegegevens en Evaluatieonderzoek
Rijksoverheid», die per 1 januari 2002 van kracht wordt. De regeling
sluit nadrukkelijk aan op VBTB en de daaraan ontleende nieuwe bepalingen in
de Comptabiliteitswet, waardoor de systematiek van evalueren zal wijzigen.
Zo zal er minder alleen naar individuele regelingen of specifieke instrumenten
gekeken worden dan nu. Veel vaker zal de beleidsdoelstelling onderwerp van
dit onderzoek worden. Een interne werkgroep binnen EZ zal eind 2001 rapporteren
over de implicaties van de regeling. Vanwege deze zaken maken ook de programmering
en de interne organisatie van het evaluatieonderzoek deel uit het ontwikkelingstraject
dat samenhangt met VBTB. De programmering van beleidsevaluaties voor 2002
zal zijn in te zien op de rijksbrede internetsite RYX.• VBTB bevindt zich nog in een ontwikkelingsfase. Dit geldt onder
meer voor de prestatiegegevens en de derdeninformatie die
daarmee samenhangt, hetgeen impliceert dat er ook na Prinsjesdag 2001 nog
audits, reviews enzovoort nodig zullen zijn om betrouwbare en toereikende
verantwoordingsinformatie ten behoeve van het jaarverslag 2002 veilig te kunnen
stellen. In de komende maanden zal hiervoor in samenwerking met de Accountantsdienst
per beleidsartikel een plan van aanpak worden opgesteld. Een algemeen verbeterpunt
betreft de vermelding van de effecten van de belastinguitgaven. In de begroting
2002 zijn per beleidsartikel alle voor het betreffende terrein relevante belastinguitgaven
vermeld, incl. budgettair beslag en beknopte toelichting. In de begroting
2003 zal – daar waar deze informatie op te leveren is –
aanvullend ingegaan worden op de beleidseffecten van deze belastinguitgaven.3. Veronderstellingen in effectbereiking, doelmatigheid
en ramingBij de beleidsparagrafen is er voor gekozen om de veronderstellingen ten
aanzien van effectbereik te verwerken in de beleidscontext en niet in een
aparte paragraaf. In algemene zin geldt dat de mate van doelbereik ten aanzien
van de centrale EZ-doelstelling, te weten de bevordering van duurzame economische
groei, afhankelijk is van vele factoren. De internationale conjunctuur is
één van die factoren die bij nagenoeg alle beleidsartikelen
een belangrijke rol speelt. In de toelichting op de beleidsartikelen is op
meer specifieke factoren ingegaan. Voorts zijn bij een aantal beleidsartikelen
en in de paragrafen inzake de baten-lastendiensten gegevens opgenomen die
indicatief zijn voor doelmatigheid en raming. Zo zijn per beleidsartikel de
personele uitgaven gespecificeerd naar de «P en Q»-componenten.
De programma-uitgaven zijn niet gespecificeerd naar «P en Q»,
omdat deze componenten van de raming geen stuurvariabelen zijn.4. BudgetflexibiliteitBij alle beleidsartikelen is waar zinvol een paragraaf «budgetflexibiliteit»
opgenomen. Deze paragraaf bevat een indicatie
van de mate van flexibiliteit van de geraamde kasuitgaven voor de jaren 2002
t/m 2006. De uitgaven kennen een zekere gelaagdheid, die relevant is voor
de aanwezige flexibiliteit.(a) De eerste «laag» in de kasraming bestaat uit uitgaven
die in administratief-technisch opzicht vastliggen. Een relatief groot deel
van de kasraming van EZ moet aangehouden worden voor betalingen die voortvloeien
uit de verplichtingen die EZ tot en met 2001 daadwerkelijk is aangegaan, respectievelijk
voor de verplichtingen die EZ in 2001 aangaat. EZ kan op deze verplichtingen
aangesproken kan worden en moet daarom een adequate kasdekking aanhouden.
Dit deel van de geraamde kasuitgaven is dus per definitie niet-flexibel.(b) De tweede «laag» bestaat uit uitgaven die geraamd worden
voor verplichtingen die EZ – bij ongewijzigd beleid – pas met
ingang van 2002 zal aangaan. Deze tweede laag is in administratief-technisch
opzicht vrij voor alternatieve aanwending. Bestuurlijke verantwoordelijkheden
kunnen de mogelijkheid van herallocatie van de geraamde begrotingsruimte echter
inperken. Zo zijn majeure ingrepen in subsidies aan instellingen waarmee EZ
een meerjarige subsidierelatie onderhoudt op korte termijn uitgesloten (verankerd
in AWB). Ook zijn de apparaatsuitgaven van het ministerie op korte termijn
slechts in beperkte mate flexibel. Om inzicht te bieden in de flexibiliteit
van de kasuitgaven zijn deze typen uitgaven per beleidsartikel verbijzonderd.Na aftrek van de genoemde typen uitgaven, resteert de raming die aangehouden
wordt voor de overige programma-uitgaven ten aanzien waarvan EZ met ingang
van 2002 verplichtingen zal aangaan. Afhankelijk van de modaliteiten van de
programma-uitgaven, kunnen er bestuurlijke afspraken bestaan die de flexibiliteit
inperken. Een goed voorbeeld zijn de convenantafspraken met het Noorden des
Lands (Langman-gelden), waarmee een aanzienlijk deel van de geraamde kasuitgaven
van beleidsartikel 3 is vastgelegd. Ook de raming voor de overige programma-uitgaven
is per beleidsartikel weergegeven. De belangrijkste bestuurlijke
verplichtingen, in de sfeer van bijvoorbeeld convenanten of meerjarige programma-afspraken,
zijn in de toelichting op de budgetflexibiliteit vermeld.Los van eventuele specifieke bestuurlijke verplichtingen, geldt het algemene
uitgangspunt dat de overheid betrouwbaar en bestendig moet zijn in de beleidsvoering.
Dit impliceert dat het bedrijfsleven en instellingen er van op aan moeten
kunnen dat stimuleringsmaatregelen en andere financiële faciliteiten
een zekere mate van duurzaamheid kennen.Benadrukt wordt dat de paragrafen budgetflexibiliteit slechts een indicatie
kunnen geven voor de mate waarin de geraamde kasuitgaven alternatief ingezet
kunnen worden. Met name vanwege de bestuurlijke context is het niet mogelijk
om de flexibiliteit in de kasuitgaven en detail nader te specificeren.5. OverzichtsconstructiesDe EZ-begroting bevat geen overzichtsconstructies waarin beleidsuitgaven
van verschillende ministeries zijn samengebracht. Wel is per beleidsartikel
ingegaan op eventueel relevante fiscale instrumenten, zodat een zo compleet
mogelijk beeld geschetst wordt van de beleidsinstrumentatie.6. Toerekening van apparaatsuitgaven aan de beleidsartikelenDe personele uitgaven van het kernministerie EZ die direct verband houden met beleidsuitgaven worden verbijzonderd naar
de betreffende artikelen. De personele uitgaven voor de Directoraten-Generaal
die onder het kernministerie vallen, zijn geraamd bij de beleidsartikelen
1 tot en met 7. De personele uitgaven zijn geraamd op basis van de formatieve
sterkte en de gemiddelde loonsom. Als verdeelsleutel is het aantal fte's per
beleidsartikel gehanteerd.De in dit opzicht als indirect te beschouwen
personele uitgaven van het kernministerie (algemene leiding, stafdirecties)
worden geraamd op artikel 21 Algemeen. De materiële uitgaven van het
kernministerie en de overige apparaatsuitgaven van ministerie worden eveneens
geraamd op artikel 21 Algemeen. Er heeft geen
toerekening van deze uitgaven aan de beleidsartikelen plaatsgevonden.Voor de diensten van EZ (NMa/DTe, SodM, CPB, CBS) geldt dat de integrale
apparaatsuitgaven geraamd zijn op de betreffende beleidsartikelen (respectievelijk
de artikelen 1, 7, 8 en 9).Voor de baten-lastendiensten (Senter, EVD en Bureau I.E.) geldt een ander
regime. De vergoedingen van EZ aan deze baten-lastendiensten worden geraamd
op de beleidsmatig daarvoor in aanmerking komende artikelen. De paragrafen
inzake de baten-lastendiensten geven inzicht in de apparaatsuitgaven van Senter,
EVD en Bureau I.E.7. Herrekening 2000 en 2001Als gevolg van de nieuwe artikelindeling in het kader van VBTB zijn ter
wille van de vergelijkbaarheid in de tabellen bij de beleidsartikelen inzake Budgettaire gevolgen van beleid en in deVerdiepingsbijlage de cijfers voor de jaren 2000 en 2001, die formeel
slechts in de «oude» artikelindeling worden gehanteerd, herrekend
naar de nieuwe artikelindeling. Voor de aansluiting met de oude artikelindeling
wordt verwezen naar de conversietabel in de bijlage («was-wordt»-tabel). 8. Afwijkingen van de rijksbegrotingsvoorschriftenIn afwijking van de voorschriften specificeert EZ bij de beleidsartikelen
de verplichtingenramingen in plaats van de uitgavenramingen, omdat de verplichtingenramingen
op het niveau van de artikelen het meeste inzicht geven in het actuele beleid.
Beleidsbeslissingen, zoals het introduceren of het beëindigen van subsidieregelingen
zijn in de verplichtingenramingen immers direct traceerbaar. Vanwege de doorlooptijden
en betalingsschema's van subsidies, bieden de uitgavenramingen in dat opzicht
minder informatie. Overigens bevat de verdiepingsbijlage wel een specificatie
van de uitgavenramingen.Daarnaast zijn de bedragen in de budgettaire paragraaf van de beleidsartikelen
uit oogpunt van presentatie uitgedrukt in miljoenen, in plaats van in duizenden.2. HET BELEID2.1 DE BELEIDSAGENDA2.1.1 InleidingOm de welvaart van de burgers te verhogen en onze maatschappelijke doelstellingen
te verwezenlijken is economische groei nodig. De centrale doelstelling van
het economisch beleid is het realiseren van de voorwaarden voor een hoogwaardige,
duurzame economische groei. Het kabinet stelt «duurzaam» als voorwaarde
aan het economisch groeivermogen: duurzame ontwikkeling waarbij aan de behoeften
van de nu levende generatie tegemoet wordt gekomen, zonder dat daardoor de
mogelijkheden van toekomstige generaties om in hun behoeften te voorzien,
in gevaar wordt gebracht.Het economisch beleid ter bevordering van het economisch groeivermogen
wordt in dit hoofdstuk nader uiteengezet. Daartoe wordt in paragraaf 2.1.2
ingegaan op de conjuncturele en structurele ontwikkeling van de economie.
Vervolgens worden in paragraaf 2.1.3 de knelpunten en bedreigingen geschetst
voor de potentiële economische groei die veroorzaakt worden door trendmatige
ontwikkelingen. In paragraaf 2.1.4 wordt ingegaan op de hoofdlijnen van het
beleid waarmee deze knelpunten en bedreigingen moeten worden aangepakt en
paragraaf 2.1.5 geeft een overzicht van de belangrijkste activiteiten die
het komend jaar hiertoe worden ontplooid. In paragraaf 2.1.6 wordt stilgestaan
bij de organisatorische veranderingen van EZ en de aan EZ gerelateerde diensten.
Ten slotte schetst paragraaf 2.1.7 de begroting 2002 op hoofdlijnen.2.1.2 Conjuncturele en structurele ontwikkeling van de
economieConjuncturele economische ontwikkelingDe afgelopen jaren is de economie sterk gegroeid. Sinds 1994 is het bruto
binnenlands product in reële termen met ruim 26% toegenomen. De groei
van de economie heeft geleid tot een stijging van het inkomen per hoofd van
de bevolking van ruim 20%. De werkloosheid daalde van 8,7% in 1994 naar 3,5%
in 2001 en de staatsschuld is teruggebracht van 75,9% van het BBP in 1994
tot 51,8% op dit moment.De conjuncturele vooruitzichten voor dit en komend jaar zijn echter beduidend
minder rooskleurig. Zowel voor 2001 als 2002 verwacht het CPB een economische
groei van 2%. Nog steeds geen slechte groeicijfers, maar wel aanzienlijk minder
dan de circa 4% van de afgelopen 4 jaar1.De lagere groeiverwachtingen zijn het gevolg van buitenlandse en binnenlandse
ontwikkelingen. Belangrijk is de tegenvallende groei van de wereldhandel.
Voor 2001 werd al eerder een lagere groei dan in 2000 geraamd, maar de afname
blijkt groter dan verwacht. Wel wordt ervan uitgegaan dat de wereldhandel
aan het eind van dit jaar weer zal aantrekken.Daarnaast is er sinds 1997 sprake van een gestage verslechtering van de
Nederlandse concurrentiepositie, doordat de arbeidskosten per eenheid product
in ons land zijn gestegen ten opzichte van onze handelspartners. Ook in de
ramingen voor 2001 en 2002 is een aanzienlijke verdere verslechtering vervat.
Gecumuleerd over 1997–2002 stijgen de loonkosten per eenheid product
in de industrie in Nederland 10% sterker dan in het eurogebied. Ten opzichte
van Duitsland bedraagt het verschil zelfs 16½%. Dit impliceert
dat de verbetering van de concurrentiepositie ten opzichte van Duitsland,
tot stand gebracht in de periode 1987–1995, geheel is verdwenen. De
verslechtering beperkt zich niet alleen tot de industrie, ook voor de totale
economie gaan de loonkosten per eenheid product in Nederland uit boven het
gemiddelde in het eurogebied, gecumuleerd gaat het in genoemde periode om
zo'n 6%. Gezien het belang van de eurozone voor onze economie, 63% van onze
export gaat naar landen van de eurozone, is dit een zorgwekkende ontwikkeling.
De verslechterde Nederlandse concurrentiepositie leidt samen met de tegenvallende
groei van de wereldhandel tot een minder sterke groei van de export dan in
de afgelopen paar jaar.Een andere belangrijke oorzaak van de groeivertraging is de teleurstellende
groei van de binnenlandse consumptie in de eerste helft van 2001. Ondanks
een forse koopkrachtverbetering als gevolg van het nieuwe belastingplan is
deze belangrijke kracht achter de hoge groei van de afgelopen jaren snel teruggevallen.
De daling van de consumptiegroei kan verklaard worden uit het negatieve vermogenseffect
ten gevolge van de dalende beurskoersen, de sterke stijging van de duurzame
consumptie eind vorig jaar in anticipatie op het hogere BTW-tarief en het
gedaalde consumentenvertrouwen.Verwacht wordt dat de consumptiegroei volgend jaar weer zal aantrekken.De tegenvallende groei in combinatie met de loonkostenontwikkeling en
een inflatie van 4,5% leveren een zorgwekkend beeld op. Het CPB verwacht dat
de arbeidsproductiviteit licht zal dalen, doordat de werkgelegenheidsgroei
vertraagd reageert op de daling in de productiegroei. In combinatie met de
hoge loonkosten per eenheid product leidt de gedaalde arbeidsproductiviteit
vervolgens tot een aanzienlijke toename de arbeidsinkomensquote (AIQ). De
AIQ is sinds 1998 met circa drie punten gestegen tot 85¼ in 2001, waarbij
de sterkste oploop vooral in 2001 heeft plaatsgevonden. De oploop is beduidend
hoger dan in eerdere ramingen besloten lag en weerspiegelt een substantiële
verslechtering in de winstgevendheid van het bedrijfsleven. Als gevolg hiervan
vallen zowel de groei van de bedrijfsinvesteringen in 2001 en 2002, als de
groei van de werkgelegenheidsgroei in 2002 fors terug.Het belangrijkste risico voor de Nederlandse economie lijkt zich te bevinden
op de trits lonen, prijzen, concurrentiepositie en winstgevendheid. Een inadequate
reactie van de lonen in combinatie met een verder tegenvallend beeld voor
de bestedingen zal onvermijdelijk repercussies op de werkgelegenheid hebben.Feitelijke en potentiële economische groeiDe beschreven economische ontwikkeling wordt bepaald door talloze incidentele
en conjuncturele factoren en moet worden onderscheiden van de potentiële
economische groei. Deze onderliggende of potentiële economische groei is voor het economisch beleid veel relevanter.
De potentiële economische groei of het economisch groeivermogen is het
product van twee structurele factoren: de toename van de potentiële werkgelegenheid
en de structurele groei van de arbeidsproductiviteit. Het zijn de kwantiteit
en de kwaliteit van de beschikbare productiefactoren – arbeid, kapitaal,
ruimte, kennis en ondernemerschap –, de werking van de markten van productiefactoren
en de mate waarin publieke en private partijen de productiefactoren efficiënt
en effectief weten in te zetten, die de omvang van de toename van de potentiële
werkgelegenheid en de structurele groei van de arbeidsproductiviteit bepalen. Structurele ontwikkeling van de economieAnalyse van het CPB laat zien dat de toename van het economisch groeivermogen
in de afgelopen jaren vooral is gerealiseerd door verhoging van het arbeidsaanbod
en verlaging van de evenwichtswerkloosheid1.
Het economisch groeivermogen is in de periode 1996–2001 toegenomen tot
3,2% per jaar, waarvan 2,0% toe te rekenen is aan de groei van de potentiële
werkgelegenheid. Er zijn nog verdere mogelijkheden om de arbeidsparticipatie
te laten groeien. De arbeidsparticipatie bij laagopgeleiden, minderheden en
vrouwen is nog steeds laag. Het aantal inactieven beneden de 65 jaar is nog
steeds groot. Zo is het ziekteverzuim relatief hoog net als het aantal van
100 000 mensen dat jaarlijks de WAO instroomt. En ouderen zijn te snel
niet meer voor de arbeidsmarkt beschikbaar. Kortom, er zijn teveel mensen
in de beroepsgeschikte leeftijd betaald inactief.Maar de mogelijkheden om de arbeidsparticipatie te laten groeien nemen
wel af, zo voorspellen het CPB en de WRR. Het CPB voorziet voor de periode
2002–2006 een jaarlijkse groei van de potentiële werkgelegenheid
van slechts 1,1% tegen een groei van 2,0% in 1996–2001. De WRR komt
tot soortgelijke conclusies.Omdat de groei van het structurele arbeidsaanbod daalt, zal de productiviteitsgroei
moeten versnellen om de potentiële economische groei op het huidige niveau
te handhaven. De afgelopen jaren was de structurele groei van de arbeidsproductiviteit
1,2%. Voor de periode 2002–2006 acht het CPB een hogere structurele
groei mogelijk, namelijk 1,75%. Hiervoor is het wel nodig dat de effecten
van de recente investeringen in ICT daadwerkelijk zichtbaar worden in de productiviteitscijfers.Maar met een structurele groei van de arbeidsproductiviteit van 1,75%
wordt slechts een groei van de potentiële productie van 2,75% gerealiseerd.
Dat is bijna 0,5% minder dan de 3,2% van de afgelopen periode. Voor een potentiële
economische groei van meer dan 3% per jaar is echter een groei van de arbeidsproductiviteit
van 2% nodig.ConclusieZowel de conjuncturele als de structurele ontwikkeling van de economie
zijn zorgwekkend. Op de korte termijn is het zaak om de loonkostenontwikkeling
en de inflatie te beteugelen door het arbeidsaanbod te vergroten en daarmee
de concurrentiepositie van de Nederlandse economie weer op peil te brengen.De aandacht van het economisch beleid moet echter vooral uitgaan naar
de structurele problemen van de economie. De mogelijkheden tot vergroting
van de arbeidsparticipatie moeten ten volle worden benut en het beleid gericht
op versnelling van de groei van de arbeidsproductiviteit moet worden geïntensiveerd.
Het verbeteren van het ondernemingsklimaat, het bevorderen van marktwerking
en het stimuleren van economische vernieuwing zijn de drie pijlers van het
beleid waarmee het kabinet de potentiële economische groei wil bevorderen.
Hiermee ligt het economische beleid van de Nederlandse overheid in lijn met
de Europese beleidsagenda zoals die op de top in Lissabon is opgesteld en
recent in Stockholm is geactualiseerd.2.1.3 Trendmatige veranderingen en knelpuntenHet kenmerk van onze maatschappij is verandering. De belangrijkste trendmatige
veranderingen en transitieprocessen zijn:• demografische ontwikkelingen (vergrijzing), • internationalisering,• individualisering,• de transitie naar een duurzame economie en• informatisering en de transitie naar een kenniseconomie.Om na te gaan op welke manier deze ontwikkelingen ingrijpen op de factoren
die bepalend zijn voor de potentiële economische groei, heeft het kabinet
de Verkenning Economische Structuur laten uitvoeren. In deze paragraaf staan
de belangrijkste bevindingen.Demografische ontwikkelingenZoals hierboven reeds geschetst is de belangrijkste bedreiging voor de
potentiële economische groei in Nederland de vergrijzing en de afname
van de groei van het arbeidsaanbod die door de vergrijzing veroorzaakt wordt.
Hierdoor is intensivering van het participatie- en vooral het productiviteitsbeleid
noodzakelijk om het groeivermogen op peil te houden.Door de vergrijzing zal ook de druk op de AOW-uitgaven toenemen, terwijl
de bijdrage aan de AOW zal afnemen. In het laatste rapport van de Studiegroep
Begrotingsruimte wordt aangegeven voor welke uitdagingen het beleid op dit
punt komt te staan. Ten slotte zullen door de vergrijzing de vraag naar zorg
en de kosten van de gezondheidszorg sterk toenemen.InternationaliseringDoor internationalisering moet de Nederlandse overheid haar beleid in
toenemende mate afstemmen op Europese of internationale ontwikkelingen en
neemt de beleidsvrijheid van de Nederlandse overheid af. De Nederlandse concurrentiepositie
wordt steeds afhankelijker van de kwaliteit van haar arbeids-, investerings-,
kennis- en ondernemingsklimaat. Ter verbetering van de concurrentiekracht
van de Nederlandse economie in de Europese context wordt de economische structuur
steeds belangrijker. Het economisch beleid zal zich in toenemende mate richten
op verbetering van die structuur.Het fiscale klimaat in Nederland staat door beleidsontwikkelingen in het
buitenland onder druk, zo constateert de studiegroep «Vennootschapsbelasting
in internationaal perspectief» (de commissie Van Rooij)1. Andere landen hebben recent hun winstbelasting sterk verlaagd. Een
van de voorstellen die de studiegroep dan ook doet om het fiscaal vestigingsklimaat
te verbeteren, is een aanzienlijke verlaging van de vennootschapsbelasting.Ten slotte is de werking van de internationale markten nog verre van optimaal.
Hoewel in Europees, OESO en WTO-verband grote vooruitgang is geboekt, zijn
er nog talloze knelpunten die grensoverschrijdende economische activiteiten
hinderen. Als open economie is het economische groeivermogen van Nederland
gebaat bij een adequate aanpak van deze internationale marktimperfecties.IndividualiseringIndividualisering verwijst naar de ontwikkeling dat mensen in toenemende
mate zelf kiezen wat hun persoonlijke doelen zijn, hoe ze die willen realiseren
en op welke manier ze zich wensen te ontplooien, in plaats van dat ze zich
bij deze keuzes committeren aan de sociale groep, gemeenschap of zuil waarvan
zij deel uitmaken. Volgens het SCP is 80–85% van de mensen hierin succesvol:
zij zijn in staat om zichzelf zonder collectieve ondersteuning te onderhouden.2 Collectieve arrangementen en centraal aangestuurde
organisaties zijn niet in staat om aan de veeleisende, geïndividualiseerde
en veranderlijke vraag te voldoen. De burger eist maatwerk en kwaliteit en
neemt geen genoegen met standaardvoorzieningen.1Om de kwaliteit van de publieke en private productie te laten aansluiten
op datgene waaraan de burgers en bedrijven behoefte hebben en om de productiviteit
van de publieke sector te verbeteren, zouden burgers en bedrijven meer invloed
moeten krijgen op datgene wat er geproduceerd en geleverd wordt. Dit heeft
consequenties voor de wijze waarop publieke sectoren zoals de gezondheidszorg,
het onderwijs en het wetenschappelijk en technologisch onderzoek zijn georganiseerd.Transitie naar een duurzame economieVoorwaarde voor een duurzame economische groei is dat deze niet ten koste
mag gaan van de mogelijkheden van toekomstige generaties om in hun behoeften
te kunnen voorzien. De kosten van de groei mogen niet worden afgewenteld op
toekomstige generaties. De effecten van de economische groei op de fysieke
omgeving, het milieu en de leefomgeving moeten zoveel mogelijk in de prijzen
van productiefactoren en geleverde goederen en diensten worden doorberekend.Met de economische groei en de stijgende welvaart neemt het gebrek aan
fysieke ruimte toe, terwijl de vraag naar ruimte voor uiteenlopende doeleinden
groeit. Het gebrek aan ruimte voor economische activiteit en voor recreatie
en ontspanning wordt daarmee een bedreiging voor de grootte en de kwaliteit
van de economische groei. Het kabinet heeft deze problematiek erkend en daarom
in de aanzet tot de Vijfde Nota extra ruimte gereserveerd voor economische
activiteiten alsmede recreatie en ontspanning. Het gebrek aan ruimte uit zich
ook in de groeiende verkeerscongestie met alle nadelige economische gevolgen
van dien. Ook de bereikbaarheid over het spoor en de kabel vragen de aandacht.
Terwijl economische groei en milieudruk in sterke mate zijn ontkoppeld, kent
Nederland nog een aantal hardnekkige milieuproblemen waaronder de uitstoot
van broeikasgassen, waarmee de kwaliteit van de leefomgeving in gevaar komt.
De transitie naar een duurzame economie is nodig voor een duurzame economische
groei en om de aantrekkelijkheid van het arbeids- en investeringsklimaat in
Nederland te waarborgen.De zorg voor een duurzame economie is niet alleen de verantwoordelijkheid
van de overheid. Al dan niet afgedwongen door consumenten, aandeelhouders
en werknemers nemen bedrijven in toenemende mate hun verantwoordelijkheid.
Maatschappelijk verantwoord ondernemen maakt dat bedrijven niet alleen verantwoording
afleggen over hun financiële prestaties, maar ook over de effecten van
hun handelen op de sociale en natuurlijke omgeving. De overheid is verantwoordelijk
voor de structuur die bedrijven stimuleert om hun maatschappelijke verantwoordelijkheid
waar te maken en om over hun activiteiten maatschappelijke verantwoording
af te leggen2. Net als bij andere ontwikkelingen
waarbij de overheid en bedrijfsleven samen verantwoordelijk worden voor het
realiseren van maatschappelijke doelstelling en de uitvoering van publieke
taken, vraagt MVO een andere rol en daarmee een andere aansturing en organisatie
van de overheid.Transitie naar een kenniseconomieVoor het realiseren van een hoogwaardige economische groei neemt het belang
van kennis als productiefactor toe. Investeren in kennisontwikkeling
en -toepassing is cruciaal voor versnelling van de productiviteitsgroei. De
kwaliteit van de beroepsbevolking, het onderwijsstelsel en de kennisinfrastructuur
worden daarmee steeds belangrijker en juist op deze punten vertoont de Nederlandse
economie een aantal ernstige knelpunten, zo laat de Verkenning Onderwijs & Onderzoek in 2010 zien.Het Nederlandse onderwijssysteem scoort internationaal gezien goed, desalniettemin
sluit het onderwijssysteem onvoldoende aan bij de wensen van de onderwijsconsument
en de arbeidsmarkt, waardoor aan de onderkant te veel mensen voor de arbeidsmarkt
verloren raken. Dit leidt ook tot voortijdige uitstroom uit het onderwijs,
terwijl een goede basis nodig is om mensen een leven lang te laten leren.
Door het introduceren van vraagsturing en – financiering kan de responsiviteit
van onderwijsinstellingen worden vergroot. Daarmee kan de kwaliteit van het
hoger onderwijs verbeterd en gedifferentieerder worden, zodat het onderwijsaanbod
en ook het gemiddelde niveau van afgestudeerden beter aansluit bij de eisen
van de kenniseconomie.Ook het wetenschappelijk onderzoek is in Nederland van hoge kwaliteit,
maar de middelen voor wetenschappelijk onderzoek kunnen onvoldoende flexibel
worden ingezet om slagvaardig nieuwe kansen aan te kunnen grijpen. Ook is
er onvoldoende synergie in het wetenschappelijk onderzoek dat met publieke
middelen gefinancierd wordt. Het wetenschappelijk onderzoek leidt onvoldoende
tot economische vernieuwing en ook het economische rendement van het publiek
gefinancierde onderzoek is te laag. Daarnaast investeren private partijen
te weinig in R&D. Om de overgang naar de kenniseconomie te realiseren
en daarmee de hoogwaardigheid van de potentiële economische groei te
waarborgen, dienen deze knelpunten te worden weggenomen.De ontwikkelingen op het vlak van informatie- en communicatietechnologie
gaan onverminderd door en hebben grote invloed op alle aspecten van de maatschappij
en de economie. ICT maakt een individuele benadering van afnemers en burgers
mogelijk, waardoor organisaties beter kunnen inspringen op hun individuele
wensen. ICT stimuleert verder internationale handel en concurrentie. Daarnaast
geeft ICT een sterke impuls aan de transitie naar de kenniseconomie doordat
informatie en kennis tegen afnemende kosten verspreid en gedeeld kunnen worden.
De mogelijkheden om het vernieuwings- en groeivermogen van de Nederlandse
economie met ICT te vergroten, worden nog niet optimaal benut, zoals bijvoorbeeld
blijkt uit De Digitale Delta: e-Europe voorbij1.
De komende jaren moeten we ons inzetten om die potentie te realiseren.ConclusieDe vergrijzing, internationalisering en individualisering vragen om een
vergroting van de arbeidsparticipatie en een versnelling van de arbeidsproductiviteitsgroei,
versterking van de economische structuur en de aanpak van de knelpunten die
de overgang naar een duurzame kenniseconomie in de weg staan. Ook roepen de
trends vragen op omtrent een herinrichting en een andere aansturing van de
overheid. In de volgende paragraaf wordt beschreven op welke manier deze uitdagingen
aangepakt moeten worden.2.1.4 Hoofdlijnen van het economisch beleidAanpak van de genoemde knelpunten vraagt om voortzetting en intensivering
van het gevoerde economische beleid gericht op het verbeteren van het ondernemingsklimaat,
het bevorderen van marktwerking en het stimuleren van innovatie. Het verbeteren van het ondernemingsklimaatDe kwaliteit en de kwantiteit van de beschikbare productiefactoren is
cruciaal voor het economisch groeivermogen. De afnemende groei van het arbeidsaanbod,
het huidige tekort aan gekwalificeerd personeel en het grote aantal betaalde
inactieven vormen de grootste bedreigingen voor het niveau van de potentiële
economische groei. Het gevoerde beleid gericht op het activeren van het arbeidsaanbod
is succesvol geweest en moet dan ook worden voortgezet. Met name het probleem
van het grote ziekteverzuim en de WAO vragen om een tijdige en een structurele
oplossing. De aanbevelingen van de commissie Donner geven hiervoor belangrijke
aangrijpingspunten. Ook maatregelen ter verkleining van de armoedeval dragen
bij aan vergroting van het arbeidsaanbod.Een betere werking van de scholingsmarkt is nodig om de dreigende afname
van de groei van de arbeidsparticipatie op te kunnen vangen en om het tekort
aan gekwalificeerd personeel te verminderen. Om na te gaan hoe de werking
van de scholingsmarkt verbeterd kan worden is een MDW-project uitgevoerd.
Uit het rapport blijkt tevens de urgentie van implementatie van de aanbevelingen.
Het rapport wordt in de herfst van 2001 naar de Tweede Kamer gestuurd. Investeringen
in onderwijs en scholing, employability en levenslang leren zijn noodzakelijk om de kwaliteit van
het arbeidsaanbod op peil te houden en daarmee de economische structuur te
versterken. Investeringen moeten plaatsvinden in een «rendementsvolle»
omgeving en dat vergt institutionele aanpassingen. Een andere mogelijkheid
om het huidige tekort aan arbeidskrachten in bepaalde sectoren te verminderen
is meer gebruik te maken van het arbeidspotentieel van buiten de EU. Hiertoe
worden de procedures rond de aanname van arbeidskrachten van buiten de EU
versoepeld. Voorts is besloten de Wet Arbeid Vreemdelingen zo toe te passen
dat arbeidsaanbod uit kandidaatlidstaten van de EU prioriteit krijgt boven
ander arbeidsaanbod van buiten de EER.Verbetering van de werking van de arbeids- en scholingsmarkt is ook nodig
om tegemoet te komen aan de veranderlijke eisen en verwachtingen die burgers
van hun werk hebben. Mensen willen flexibele banen, waarbij zij privé,
zorg en werk beter kunnen combineren en waarbij hen de mogelijkheid wordt
geboden om de klassieke volgorde van leren en werken te kunnen doorbreken.
Veranderingen in de vormgeving van de sociale zekerheid zijn nodig om aan
deze wensen tegemoet te komen en de aantrekkelijkheid van het arbeidsklimaat
in Nederland op peil te houden.1Het gebrek aan ruimte en de toenemende verkeerscongestie vormen een serieuze
bedreiging voor het economisch groeivermogen. In de aanzet tot de Vijfde Nota
Ruimtelijke Ordening (Vijno) heeft het kabinet aangegeven dat de besluitvorming
over ruimtelijke ordeningsvraagstukken daar plaatsvindt waar de meeste informatie
beschikbaar is2. Dit leidt tot een decentralisering
van het RO-beleid wat de allocatie van de schaarse ruimte ten goede komt.
Deze lijnen vormen het uitgangspunt voor de verdere uitwerking van de Vijno.
In het Nationaal Verkeers- en Vervoersplan (NVVP) staan belangrijke aanwijzingen
voor de aanpak van het fileprobleem, met een belangrijke rol voor marktconforme
instrumenten.Ten slotte heeft het ondernemingsklimaat baat bij macro-economische stabiliteit.
Deze stabiliteit stimuleert private partijen om te investeren in nieuwe activiteiten
en om risico's te nemen. Een belangrijke voorwaarde voor macro-economische
stabiliteit is het op orde zijn van de overheidsfinanciën. Om de huidige
goede uitgangspositie van de Rijksfinanciën te handhaven, heeft de studiegroep
Begrotingsruimte zinvolle aanbevelingen gedaan. Het in grote lijnen handhaven
van de begrotingssystematiek, het afbouwen van de staatsschuld in 25 jaar
en de geadviseerde ruimte voor substantiële lastenverlichting zijn goede
uitgangpunten voor het gezond houden van de overheidsfinanciën.Stimulering van marktwerkingDe introductie en het bevorderen van marktwerking is de methode om de
kwaliteit en productiviteit van de publieke dienstverlening te verbeteren.
Hierbij worden aanbodfinanciering en aanbodsturing vervangen door vraagfinanciering
en vraagsturing, moeten beschermde markten zo veel mogelijk worden opengesteld
voor nieuwe private toetreders, krijgen private en publieke partijen prikkels
om efficiënt en klantgericht te opereren en wordt uiteindelijk de keuzevrijheid
en zeggenschap voor afnemers vergroot. Met name in de zorg, het onderwijs
en de voormalige nutssectoren kunnen hiermee aanzienlijke kwaliteits- en productiviteitsverbeteringen
gerealiseerd worden.Genoemde knelpunten en bedreigingen voor de potentiële economische
groei hangen in veel gevallen samen met (markt-) ordeningsvraagstukken. Immers
een goede ordening vraagt om het expliciteren van de publieke doelstellingen,
het benoemen en verdelen van verantwoordelijkheden tussen publieke en private
partijen en het zoveel mogelijk inbouwen van externe en interne economische
én maatschappelijke prikkels om organisaties te stimuleren een hogere
kwaliteit te leveren tegen een betere prijs.In Europees, OESO en WTO-verband moet Nederland zich blijven inzetten
voor verdere verbetering van de internationale marktwerking. Enerzijds leidt
dit tot grotere mogelijkheden voor onze economie om te groeien en anderzijds
dwingt het tot een efficiëntere en effectievere inzet van onze productiefactoren,
wat ten goede komt aan ons economisch groeivermogen.Het bevorderen van innovatieRecent onderzoek van de OECD Growth Study en de Europese Raden in Lissabon
en Stockholm hebben het belang van innovatie voor de potentiële economische
groei onderstreept1. Het innovatiebeleid van
het kabinet staat in dienst van de versnelling van de productiviteitsgroei.
Door slimmer te werken, processen beter te organiseren, meer gebruik te maken
van beschikbare technologieën, voortdurend te investeren in vernieuwing
en technologische ontwikkeling wordt het mogelijk om in dezelfde tijd meer
producten en diensten te leveren van een hogere kwaliteit. Een kennisintensieve
economie vraagt om een innovatief ondernemingsklimaat. Ook hiervoor is een
goed fiscaal klimaat nodig.Verbetering van de werking van het nationaal innovatiesysteem (NIS) en
dan met name de wisselwerking tussen de verschillende partijen in het NIS,
zijn nodig om het vernieuwingsvermogen van de Nederlandse economie te vergroten,
de productiviteit te verhogen en de knelpunten in het innovatieklimaat zoals
geschetst in de vorige paragraaf weg te nemen. Zo blijkt uit de Verkenning
«Onderwijs en Onderzoek in 2010» en het project E21E. Daartoe
moet het publiek gefinancierd onderzoek gedynamiseerd en geflexibiliseerd
worden. In artikel 2 Bevorderen van Innovatiekracht wordt
nader ingegaan op het Nationaal Innovatiesysteem, de actoren in het NIS en
hun onderlinge wisselwerking.ConclusieDe komende jaren moet de overheid zich richten op het wegnemen van de
gesignaleerde knelpunten van de economische structuur om de overgang naar
een hoogproductieve, duurzame kenniseconomie te bevorderen, de arbeidsparticipatie
te vergroten, de structurele groei van de arbeidsproductiviteit te versnellen
en daarmee het groeivermogen van de Nederlandse economie te vergroten.Hierbij spelen marktordeningsvraagstukken een centrale rol. De afgelopen
periode heeft EZ veel kennis en ervaring opgedaan met de beantwoording van
deze ordeningsvraagstukken. Het MDW-proces heeft hieraan in belangrijke mate
bijgedragen. Ook de kabinetsreactie op het SER-advies inzake Maatschappelijk
Verantwoord Ondernemen, het eindrapport Naar een nieuwe
maatschap van het projectE21E en de ervaringen
die zijn opgedaan met de liberalisering en privatisering van de energiemarkten
zijn hierbij van nut.Niet alleen inhoudelijk heeft EZ zich versterkt, EZ is ook gereorganiseerd
en met de nieuwe organisatie kunnen de geanalyseerde knelpunten in de economische
structuur beter worden aangepakt.2.1.5 Actiepunten voor 2002Versterking van het economisch groeivermogen en aanpak van de structurele
knelpunten is niet alleen een zaak van de middellange termijn, ook het komend
jaar moet goed gebruikt worden om ons economisch groeivermogen te versterken.
Dit beleid is georganiseerd en geoperationaliseerd rond de volgende vier thema's:1. Verbetering van het fiscale en ondernemingsklimaat,2. Bevordering van de internationale marktwerking,3. Verdieping en verbreding van het marktordeningsbeleid en4. Versterking van het kennis- en innovatieklimaat.In het volgende worden per thema de belangrijkste activiteiten uiteengezet
die het komend jaar worden ontplooid.Verbetering van het fiscale en ondernemingsklimaatZoals gesteld vertoont de economische structuur een aantal knelpunten.
Met haar economisch structuurbeleid zet het kabinet zich in om deze knelpunten
weg te nemen. In het voorjaar 2002 verschijnt in dat kader de Impulsbrief.
Daarin staan de aanbevelingen die dit kabinet doet om de economische structuur
in de komende periode te versterken. Het reguliere beleid ter versterking
van de economische structuur en daarmee van het ondernemingsklimaat wordt
uiteengezet in artikel 3 Bevorderen ondernemingsklimaat.Mede naar aanleiding van het rapport van de studiegroep «Vennootschapsbelasting
in internationaal perspectief» heeft het kabinet een eerste stap gezet
naar een verbetering van het fiscale klimaat door het tarief van de vennootschapsbelasting
te verlagen van 35% naar 34,5%. De komende tijd wordt nagegaan of en hoe verdere
verlaging van het tarief en verbreding van de grondslag zoals door de studiegroep
wordt geadviseerd, moet worden uitgevoerd. Het beperkte aanbod aan en de kwaliteit van bedrijfsterreinen vraagt om
actie. In MDW-verband besteedt het project Intensief gebruik
bedrijventerreinen aandacht aan deze problematiek. Met het actieplan
Herstructurering Bedrijventerreinen wordt dit kwantitatieve en kwalitatieve
tekort aangepakt.Met het besluit tot aanleg van de Tweede Maasvlakte heeft het kabinet
een belangrijke stap gezet in het voorzien in de behoefte aan kwalitatief
hoogwaardige bedrijventerreinen. Hiermee wordt de concurrentiepositie van
één van de twee Mainports die Nederland rijk is, sterk verbeterd.
Ten aanzien van de mainport Schiphol hoopt het kabinet de komende maanden
tot besluitvorming te komen, waarmee de concurrentiepositie van de nationale
luchthaven versterkt wordt, en een effectieve mededinging totstandkomt. Een
overzicht van het bedrijventerreinenbeleid staat in artikel 3, onder het operationeel
doel 3.2.1.Het kabinet wil het komend jaar de modernisering van de faillissementswet
afronden. Met de aanpassing van de faillissementswet zoals die in MDW-verband
is uitgewerkt, worden de mogelijkheden van bedrijven in financiële problemen
om een gezonde doorstart te maken vergroot.De wijze waarop de zeggenschapsverhoudingen in ondernemingen geregeld
zijn, heeft grote invloed op de kwaliteit van het management, de toegang van
bedrijven tot de internationale kapitaalmarkt en de mogelijkheden van bedrijven
om een innovatieve bedrijfsstrategie te ontwikkelen. Door aanpassing van de
structuurregeling voor grote ondernemingen, die op korte termijn zal worden
aangebracht, wordt de invloed van de aandeelhouders vergroot, waarmee beter
wordt ingesprongen op de eisen van de internationale kapitaalmarkt. Een onbelemmerde
toegang tot de kapitaalmarkt is belangrijk voor de financiering van nieuwe
ondernemingsplannen. De toegang tot het bankkrediet wordt, vooral voor starters,
verruimd door de borgstellingsregeling. Deze regeling wordt vernieuwd, waarbij
de financieringsmogelijkheden voor starters verder worden verbeterd. Er zijn
aanwijzingen dat op de markt voor risicodragend kapitaal nog onvoldoende gebruik
wordt gemaakt van informal investors. Er wordt onderzocht of en hoe de rol
van informal investors kan worden vergroot.Op de ontwikkeling van het maatschappelijk verantwoord ondernemen heeft
het kabinet in april 2001 haar visie gepresenteerd en conform deze visie zullen
nog deze kabinetsperiode de actiepunten uit die brief worden gerealiseerd1. Hiervan zijn de totstandkoming van een kenniscentrum
MVO en de ontwikkeling van een leidraad voor overheidsaanbestedingen de belangrijkste,
zoals in artikel 3 onder het operationeel doel 3.2.2 nader is uitgewerkt.Bevordering van de internationale marktwerkingEen belangrijke ontwikkeling ter bevordering van de internationale marktwerking
is het streven naar een nieuwe WTO-ronde, waarover in november 2001 tijdens
de 4de ministeriële WTO-conferentie in Qatar besloten wordt. Vergroting
van de markttoegang van met name de ontwikkelingslanden en verbetering van
de internationale marktwerking zijn de belangrijke doelstellingen van deze
ronde. Ook dienen andere maatschappelijke doelstellingen als de bescherming
van het milieu en garanderen van voedselveiligheid meer in het internationale
marktordeningsbeleid geïntegreerd te worden.Het streven om de Europese Unie in 2010 tot de meest concurrerende en
dynamische regio te maken en de transformatie naar een kenniseconomie staan centraal sinds de Europese top in Lissabon. De Lissabon-agenda,
die recentelijk in Stockholm is geactualiseerd, moet worden uitgevoerd. Het
kabinet neemt initiatieven met als doel dat op de top in Barcelona in maart
2002 resultaten kunnen worden gepresenteerd. Nederland bevestigt het belang
van de interne markt daarbij als drijvende kracht achter de economische en
structurele hervorming van de Unie.Het is dus belangrijk dat er op EU-niveau gerichte acties worden geformuleerd
die de werking van de interne markt meetbaar moeten verbeteren. De Cardiff-procedure,
de Globale Richtsnoeren voor het economisch beleid, het Scorebord van de interne
markt van de Commissie van mei 2001 en de feedback als uitkomst van de dialoog
met burgers en bedrijfsleven bepalen welke prioriteiten hierbij gesteld moeten
worden.Voor Nederland liggen de prioriteiten bij de verdere economische integratie
op terreinen als liberalisering van energiemarkten, vereenvoudiging van EU-regelgeving,
vrijmaking van dienstensectoren, toepassing van mededingings- en staatssteunregels,
het startersklimaat en innovatief ondernemerschap en commercialisatie van
nieuwe technologie.Bij de toetreding van nieuwe lidstaten moet goed worden beoordeeld of
deze economieën bestand zijn tegen de structuurveranderingen die de werking
van de interne markt met zich meebrengt en welke effecten de uitbreiding oproept
voor de interne markt en de betrokken marktpartijen. Inzet van de onderhandelingen
is om geen overgangstermijnen toe te staan. Eventuele uitzonderingen hierop
mogen geen noemenswaardig effect hebben op een goed functioneren van de interne
markt. Ook in het kader van de uitbreiding moet nadrukkelijk worden gekeken
naar de toekomst van zowel de EU-structuurfondsen als het Gemeenschappelijk
Landbouwbeleid. De komende periode wordt het beleid gericht op de voorbereiding
van het Nederlandse bedrijfsleven op de uitbreiding van de Europese Unie.Conform is toegezegd, zal aan de bedrijven die gebruik maken van het exportinstrumentarium
worden gevraagd de OESO-gedragsprincipes inzake maatschappelijk verantwoord
ondernemen zoveel mogelijk na te leven1. De inspanningen
van de Nederlandse overheid om de participatie van het Nederlandse bedrijfsleven
op buitenlandse markten te vergroten zijn neergelegd in de zgn. «Exportbrief»,
die in september aan de Tweede Kamer is aangeboden. Het reguliere internationale
handels- en marktordeningsbeleid en het daaraan gerelateerde instrumentarium
zijn opgenomen in artikel 5 Buitenlandse economische betrekkingen.Verdieping en verbreding van het marktordeningsbeleidHet komend jaar verdienen de netwerksectoren als de energiesector, de
telecom, het openbaar vervoer, de posterijen en de watersector speciale aandacht.
De Europese Commissie adviseert in haar Globale Richtsnoeren de Nederlandse
regering om de toegang tot deze markten te verbeteren. Dit jaar zal de visie
op deze sectoren zoals die is neergelegd in de netwerknotitie «Publieke
belangen en marktordening» uit 2000 verder uitgebouwd en ontwikkeld
worden. Daarbij worden de prestaties van de Nederlandse nutssectoren vergeleken
met die van sectoren in een aantal benchmarklanden. Hier wordt ook nagegaan
of de bestaande sectorale regelgeving bepaalde innovatieve, sector overstijgende
ontwikkelingen hinderen. Er wordt getracht een consistent afwegingskader te
ontwikkelen dat gebruikt kan worden voor de ordening van de sectoren, het
borgen van de publieke belangen en de organisatie van het toezicht op zodanige wijze dat private partijen zoveel mogelijk worden gestimuleerd tot
een efficiënte en klantgerichte productie. Het afwegingskader moet zowel
generiek toepasbaar zijn als aangrijpingspunten bieden voor maatwerk per sector.
In artikel 1, onder het operationeel doel 1.2.2 staan de reguliere activiteiten
uiteengezet, die EZ ontplooit om de werking van de netwerksectoren te verbeteren.Het komend jaar zal de transformatie van de energiesector in een meer
competitieve netwerksector voortgezet worden. De evaluaties van de gas- en
elektriciteitswet zullen aan het begin van 2002 worden afgerond. Daarnaast
zal het Platform Versnelling Energieliberalisering advies uitbrengen over
de mogelijkheid van versnelling van de liberalisering van de kleinverbruikersgroep.
Hierover zal de Tweede Kamer ten tijde van het verschijnen van het Energierapport
worden geïnformeerd. In artikel 1, onder het operationeel doel 1.2.2
wordt het beleid rond de liberalisering en privatisering van de energiemarkt
verder toegelicht.Belangrijk onderdeel van de transformatie van de energiesector is de ontwikkeling
van de markt voor duurzame energie. Het afgelopen jaar hebben we met de opening
van de markt voor duurzame elektriciteit een grote stap in de goede richting
gezet. Om ook in een geliberaliseerde energiemarkt de doelstellingen te kunnen
halen, is in het afgelopen jaar het beleid voor duurzame energie tegen het
licht gehouden. Dit heeft geresulteerd in een nieuwe strategie ten aanzien
van duurzame energie. Hierop wordt in artikel 4 Doelmatige
en duurzame energievoorziening dieper ingegaan. De vertaling naar
instrumentarium voor de komende jaren wordt in het eerstvolgende Energierapport
uitgewerkt. Dit Energierapport zal in het komende voorjaar, eerder dan gepland,
worden uitgebracht.Het bevorderen van marktwerking, deregulering en het verbeteren van de
kwaliteit van de regelgeving zijn belangrijke middelen die de overheid heeft
om de productiviteit in de private sector te verhogen. Marktwerking in de
private sector wordt vooral gestimuleerd door een goede Mededingingswet. Het
komende jaar wordt de Mededingingswet geëvalueerd. Op basis van deze
evaluatie wordt nagegaan op welke punten de werking ervan verder verbeterd
kan worden. Naast een goede Mededingingswet is een onafhankelijke marktmeester
nodig die naleving van de Mededingingswet afdwingt. Verzelfstandiging van
de NMa heeft dan ook hoge prioriteit en dient in 2002 gerealiseerd te worden.
Een effectief en transparant toezicht vereist dat al het sectorspecifieke
toezicht wordt ondergebracht bij de NMa, zoals in het rapportZicht op toezicht wordt geadviseerd.1De overheid moet natuurlijk ook zelf voorkomen dat zij de mededinging
onnodig verstoort. De wet Markt en Overheid gaat dit regelen. In het najaar
van 2001 wordt deze nieuwe wet voor behandeling aan de Tweede Kamer voorgelegd.
Over de werking van de binnenlandse markten wordt in artikel 1 Werking van de binnenlandse markten nader ingegaan.Een nieuwe marktordening moet niet alleen leiden tot efficiencywinsten,
maar ook waarborgen dat deze winsten terechtkomen waar ze horen: bij de consument.In de Consumentennota is ingegaan op de positie van de consument op de
markt en hoe deze positie versterkt kan worden2.
De samenhang in het innovatiesysteem vraagt om een uitgekiende beleidsmix.
In artikel 2 Bevorderen van Innovatie wordt uitgebreid op deze beleidsmix
ingegaan. De overheid heeft een specifieke rol bij het waarborgen van de rechten
van de consument en bij het transparant maken van de markt. In de Consumentennota
is hiertoe een aantal acties aangekondigd, die het komende jaar gerealiseerd
moeten worden, zoals het opzetten van een internetportal voor consumenten
en het doorlichten van bepaalde consumentenmarkten. In artikel 1, onder het
operationeel doel 1.2.4 wordt hierop nader ingegaan. Ook is in MDW-verband
weer een aantal projecten gestart die de positie van de consument moeten versterken.
Zo wordt aandacht geschonken aan de problemen van de consument op de nieuwbouwmarkt
en worden de kosten van consumenten onder de loep genomen, die zij moeten
maken om naar een andere leverancier (bijv. bank, verzekeringsmaatschappij
of energiebedrijf) over te stappen. In artikel 1, onder het operationeel doel
1.2.3. wordt een overzicht gegeven van de stand van zaken rond het MDW-proces.Bevorderen van het kennis- en innovatieklimaatVoor een goede werking van het innovatiesysteem en voor versterking van
de economische structuur zijn investeringen in human capital nodig. Een belangrijk
knelpunt in het innovatiesysteem is het tekort aan hooggekwalificeerd personeel.
Het tekort is structureel van aard en vergt aanpassing van de instituties
rond onderwijs en opleiding. Het komend jaar wordt hiertoe o.a. de Scholingsimpuls geïntroduceerd. Hiermee worden innovatieve
scholingstrajecten gestimuleerd. Op dit moment studeert een tripartiete werkgroep
op de mogelijkheid om met de Persoonlijke Ontwikkelingsrekening werkgevers en werknemers aan te zetten om te investeren in «employability»
(zie artikel 2, operationeel doel 2.2.1 voor nadere toelichting), alsmede
op de mogelijkheden om te komen tot meer vraagsturing in het onderwijs.Recent is het EZ technologie-instrumentarium gestroomlijnd. Om het rendement
van het technologie instrumentarium verder te vergroten zal er een Interdepartementaal
Beleidsonderzoek (IBO) technologiebeleid worden uitgevoerd. Dit IBO zal zich
richten op subsidies en belastinguitgaven die technologie en innovatie bevorderen
en daarmee bijdragen aan duurzame economische groei. Daarbij is door het kabinet
gekozen voor een integrale aanpak van het gehele technologie-instrumentarium
gericht op een betere werking van het nationaal innovatiesysteem en de innovatieve
samenwerking tussen bedrijven, intermediairs en kennisinfrastructuur. Hierbij
worden ook specifieke technologieregelingen van andere ministeries dan EZ
meegenomen, zodat het IBO zal bijdragen aan een Rijksbrede samenhang en afstemming
van het innovatiebeleid.Innovatief ondernemerschap is een belangrijke drijver van economische
vernieuwing en productiviteit. Speciale aandacht verdienen het aantal en de
kwaliteit van de hightech starters en snelle groeiers in Nederland. Nieuwe
hightech bedrijven zijn voor de ontwikkeling, commerciële toepassing
en verspreiding van nieuwe technologie van groot belang. Het beleid dat is
gericht op bewustwording in het onderwijs en een integrale aanpak van de knelpunten
wordt voortgezet en geïntensiveerd met de nieuwe Technostartersregeling. In artikel 2, operationeel doel 2.2.1 worden
de bestaande instrumenten ter bevordering van innovatief ondernemerschap nader
toegelicht.Als technologie die over de hele breedte de productiviteit van de economie
kan verbeteren, verdient ICT in het innovatiebeleid een aparte plaats. Het
komend jaar zet het kabinet het ICT-beleid, zoals dat in de Digitale Delta
is vastgesteld, dan ook met kracht voort. EZ zal zich daarbij vooral toeleggen
op de uitwerking van de actielijnen uit de nota Concurreren met ICT-Competenties1 en
het stimuleren van toepassing van internet en e-commerce ook door het midden
en kleinbedrijf, zoals in artikel 2, operationeel doel 2.2.3 is uitgewerkt.
Verder hebben de ontwikkeling van een elektronisch loket, het project Formulieren
On Line, de elektronische heerendiensten en het basisbedrijvenregister hoge
prioriteit. Naast het bevorderen van het vernieuwingsvermogen van de Nederlandse
economie dragen deze activiteiten ook in belangrijke mate bij aan het verminderen
van de administratieve lasten voor het bedrijfsleven. Tenslotte zal het kabinet
in het najaar 2001 bouwstenennotities presenteren waarin de grondslagen worden
gelegd voor een structurele verhoging van de ICT-inspanningen op het gebied
van onderwijs, e-government en innovatie. Tevens zal een beeld worden gegeven
van de wijze waarop versneld tot de uitrol van een wijdvertakt breedband netwerk
in ons land kan worden gekomen.De overheid stimuleert marktpartijen om strategische technologiegebieden
te ontwikkelen. Daartoe facilieert de overheid toekomstverkenningen zoals
Technology Radars, Roadmaps en Clustermonitors. Deze toekomstverkenningen
zullen de komende jaren op meer structurele basis worden uitgevoerd. Met dit
beleid worden belangrijke resultaten geboekt. Zo is dit jaar een innovatiegericht
onderzoekprogramma (IOP) opgezet op het terrein van de Elektromagnetische
Vermogenstechniek waarmee zowel de technologische ontwikkeling op dit terrein
als de samenwerking tussen bedrijven en wetenschappelijke instellingen bevorderd
wordt.Technologieën met substantiële positieve externe effecten rechtvaardigen
een actieve en specifieke benadering. ICT is hiervan het beste voorbeeld.
De maatschappelijke baten van investeringen in de ontwikkeling van ICT zijn
zodanig groter dan de private, dat specifiek ICT-beleid gerechtvaardigd is
om onderinvestering in de ontwikkeling van ICT te voorkomen en de toepassing
van ICT te bevorderen. Daarnaast speelt technologie natuurlijk een belangrijke
rol bij de oplossing van allerlei maatschappelijke vraagstukken, zoals bijvoorbeeld
in de gezondheidszorg en bij het milieu. Vandaar dat de overheid ook een actieve
rol speelt bij het stimuleren van technologische ontwikkeling rond genomics en het life science
cluster. Zo geeft het kabinet de komende jaren een stevige impuls aan de Nederlandse
kennisbasis op het terrein van genomics. Verder is het Actieplan Life Sciences
medio 2000 onder de naam BioPartner van start
gegaan om ondernemerschap en kennisontwikkeling in de life sciences aan te
jagen. De eerste beelden zijn hoopgevend. Bij al deze activiteiten ligt de
nadruk vanuit economische perspectief sterk op het verbeteren van de wisselwerking
tussen publieke en private partijen en het stimuleren van ondernemerschap
en innovatie.2.1.6 Nieuwe organisatieDe beleidsagenda van EZ is in ontwikkeling en zal ook altijd in ontwikkeling
zijn. Daartoe is EZ voortdurend op zoek naar nieuwe ontwikkelingen en in gesprek
met private en publieke partijen. Niet alleen de beleidsagenda is voortdurend
in ontwikkeling, ook de organisatie van het ministerie vraagt continu om aanpassing
aan de eisen die aan het ministerie gesteld worden. De recent vernieuwde organisatie
van het ministerie blijft dan ook niet beperkt tot een nieuw organisatieschema.
Als moderne organisatie is EZ meer naar buiten gericht zowel in de fase van
beleidsontwikkeling als in de fase van beleidsimplementatie. De wijze waarop
het project E21E is opgezet is daarvan een goed
voorbeeld. Niet alleen het kernministerie ondergaat een proces van verandering. Ook
de positie en de organisatie van de buitendiensten wordt op dit moment herzien.
Er is reeds ingegaan op de transformatie van de NMa in een ZBO. Het CBS zal
op een vergelijkbare wijze in een ZBO worden omgezet1. Het Bureau Industrieel Eigendom wordt omgezet in een agentschap.
Ten slotte wordt de relatie tussen EZ en de uitvoeringsorganisatie Novem nader
bezien en waar nodig aangepast. Met de voorgenomen en mogelijke veranderingen
worden deze organisaties in staat gesteld hun publieke taak effectiever en
efficiënter uit te voeren.Met de nieuwe organisatie van het Ministerie en de aan het Ministerie
gerelateerde diensten is het mogelijk om een ambitieuze beleidsagenda op tafel
te leggen. In de volgende hoofdstukken wordt die agenda voor de verschillende
beleidsartikelen nader uitgewerkt.Voor een nadere toelichting op de VBTB systematiek wordt verwezen naar
«Resultaatverantwoordelijkheid versus systeemverantwoordelijkheid»
en de «Groeiparagraaf» in de leeswijzer.2.1.7 De begroting op hoofdlijnenDe aansluitende tabellen bevatten een selectie van de belangrijkste wijzigingen
(kasuitgaven en ontvangsten) die verwerkt zijn in de begroting 2002 ten opzichte
van de begroting 2001. Deze wijzigingen zijn ingedeeld naar beleidsartikel.
Een volledig overzicht van de majeure beleidsmatige mutaties is opgenomen
in de verdiepingsbijlage. Volledigheidshalve wordt opgemerkt dat de aansluitende
tabellen ook de wijzigingen bevatten die reeds in de Voorjaarsnota 2001 zijn
opgenomen. Uitgaven (in EUR mln) 200120022003200420052006 Stand Ontwerpbegroting 20011 737,21 736,31 736,11 749,71 719,7 Artikel 1 Marktwerking      Demolec108,9     Internationaal is de norm1,61,61,20,1  Uitbreiding Nma/Dte4,24,84,84,84,8 Artikel 2 Innovatie      Glasvezelnetwerk0,92,32,31,4  Genomics4,59,1    Katalyse 0,51,42,72,7 ICT voor MKB 4,59,16,82,3 Artikel 3 Ondernemingsklimaat      Decembercontracten scheepsbouw15,92,34,54,54,5 CV-scheepsbouw 15,913,613,613,6 Artikel 4 Energievoorziening      Verhoging EINP-budget0,83,36,49,010,3 COVA10,315,115,115,115,1 Van aanvullende post voor CO2-reductie24,7     Artikel 5 Buitenlandse economische betr.      HGIS-relevante mutaties– 11,0– 7,77,93,03,6 Artikel 9 CBS      EU-verplichtingen CBS1,82,82,92,72,9 Flexwet CBS 2,92,92,92,9        Overige mutaties58,6– 7,67,412,118,7 Stand Ontwerpbegroting 20021 958,41 786,01 815,61 828,51 801,11 803,3 Ontvangsten (in EUR mln) 200120022003200420052006Stand Ontwerpbegroting 20012 262,22 122,31 925,11 772,31 783,2 Artikel 5 Buitenlandse economische betr.      HGIS-relevante mutaties1,1     Artikel 6 Crisisbeheersing      COVA10,315,115,115,115,1 Artikel 7 Beheer bodemschatten      Aardgasbaten726,01 089,1816,8317,6– 136,1 Bijdrage aan het Fes– 301,3– 452,0– 339,0– 131,656,3        Overige mutaties67,975,55,73,6– 1,3 Stand Ontwerpbegroting 20022 766,22 850,02 423,71 977,01 717,21 819,5Bij de begrotingsvoorbereiding 2002 hebben diverse beleidsmatige intensiveringen
plaatsgevonden. Zo zijn op het terrein van de werking van binnenlandse markten
(beleidsartikel 1) extra middelen beschikbaar gesteld voor de uitbreiding
van de NMa en DTe vanwege de vele nieuwe werkzaamheden en voor de bevordering
van normalisatie, certificatie en accreditatie ter uitvoering van de nota
«Internationaal is de norm».Ook op het gebied van het bevorderen van innovatiekracht (beleidsartikel
2) is sprake van diverse intensiveringen. Extra middelen worden besteed aan
voorbeeldprojecten op het gebied van breedband-glasvezelverbindingen om de
zogenaamde «last-mile»-problematiek aan te pakken en wordt EUR
14 mln bijgedragen aan versterking van de kennisinfrastructuur op het gebied
van genomics. Tevens zijn extra middelen beschikbaar voor een verdere intensivering
van de samenwerking tussen de betrokken partijen op het gebied van katalyse,
een sleuteltechnologie voor de procesindustrie. Om het MKB te stimuleren tot
het toepassen van ICT en elektronisch zakendoen, worden middelen aangewend
voor de uitvoering van het plan van aanpak «Het MKB in de Digitale Delta».Op het gebied van het bevorderen van het ondernemingsklimaat (beleidsartikel
3) is voor de scheepsbouw in totaal EUR 32 mln extra beschikbaar gesteld om
de zogenaamde decembercontracten uit 2000 te kunnen uitvoeren. Tevens is voor
de periode 2002–2007 in totaal EUR 93 mln beschikbaar ter compensatie
van het wegvallen van de fiscale CV-constructie voor de scheepsbouw.Op het beleidsterrein van de energievoorziening (beleidsartikel 4) wordt
de raming voor de Energie Investeringsaftrek Non-Profit (EINP) opgehoogd in
verband met het grotere beroep op deze regeling, die een doorvertaling van
de fiscale Energie Investeringsaftrek (EIA) voor de non-profit sectoren vormt.
Tevens zijn de exploitatiegevolgen van de inwerkingtreding van de Wva voor
de COVA verwerkt en zijn middelen van de aanvullende post toegevoegd voor
CO2-reductie.Op beleidsartikel 9 wordt het budget voor het CBS opgehoogd om te kunnen
voldoen aan de statistische verplichtingen in EU-verband en om de gevolgen
van de Flexwet op te vangen.Tot slot zijn de ontvangsten op de EZ-begroting significant opgehoogd
vanwege de hogere aardgasbaten (beleidsartikel 7 inzake het beheer van bodemschatten). Een groot deel van de post overige mutaties betreft de mutaties die het
gevolg zijn van het door Volvo, NedCar en de Staat tekenen van de overeenkomsten
inzake de vereenvoudiging van de onderlinge financiële relaties.2.2 DE BELEIDSARTIKELEN1 WERKING VAN DE BINNENLANDSE MARKTEN >Onderdelen toelichting   1.1Algemene doelstelling  1.2Operationele doelstellingen   1.2.1 Tegengaan
concurrentieverstoringen   1.2.2 Bevorderen
concurrentiemechanismen   1.2.3 Versterken
economische dynamiek   1.2.4 Bevorderen
transparantie en eerlijke handel  1.3Budgettaire gevolgen van beleid  1.4Budgetflexibiliteit  1.5Groeiparagraaf 1.1 Algemene beleidsdoelstellingEZ streeft naar het bevorderen van een optimale ordening en werking
van (binnenlandse) markten, zodat wordt bijgedragen aan een duurzame economische
groei. De burger plukt daar als consument en als belastingbetaler de vruchten
van.Het marktwerkingsbeleid richt zich op het bevorderen van een optimale
ordening en werking van (binnenlandse) markten, zodat wordt bijgedragen aan
een duurzame economische groei. Realisatie van de doelstellingen en prestaties
is sterk afhankelijk van externe factoren. Economische factoren spelen hierbij
een belangrijke rol. Daarnaast is EZ ook sterk afhankelijk van het beleid
van andere overheidsinstanties, bijvoorbeeld andere ministeries en de Europese
Unie. Ook het bedrijfsleven en handhavings- en keuringsinstanties zijn van
invloed op de resultaten van het beleid. Tot slot spelen ook technische factoren
een rol. Gezien deze externe invloedsfactoren kan gesteld worden dat EZ systeemverantwoordelijk
is en niet resultaatverantwoordelijk.1.2 Operationele beleidsdoelstellingenMeer marktwerking betekent niet automatisch minder overheid. Marktwerking
gaat hand in hand met marktordening. Regelgeving moet daarom niet worden gezien
als substituut, maar als complement van marktwerking; markten functioneren
niet goed zonder een adequaat institutioneel kader. Het bevorderen van een
optimale ordening en werking van markten wordt nagestreefd vanuit de drie
onderstaande rollen van de overheid.• De overheid heeft ten eerste een rol bij het waarborgen van transparantie,
oftewel zijn consumenten in staat om op basis van voldoende informatie goede
keuzen te kunnen maken.• Daarnaast heeft de overheid een belangrijke rol in het bepalen
van het speelveld, oftewel in welke sectoren zijn er wel concurrentiemechanismen
mogelijk en in welke sectoren niet. Dit onderdeel van het overheidsbeleid
richt zich op optimale ordening en werking van markten. Hierbij horen ook
het maken van de regels van het spel, onder welke condities nemen spelers
deel en (waar nodig) hoe wordt het publieke belang gewaarborgd.• Tenslotte heeft de overheid een rol in het toezicht. De overheid
wijst de scheidsrechter aan en bepaalt de wijze van toezicht. Hoe wordt eerlijk spel gewaarborgd, hoe wordt voorkomen dat regels worden overtreden
en domeinen worden overschreden.De algemene beleidsdoelstelling kan worden opgesplitst in een viertal
operationele beleidsdoelstellingen, die samenhangen met bovenstaande rollen: 1.2.1 Het tegengaan van concurrentieverstoringen op de binnenlandse
markten door middel van onder andere de Mededingingswet.1.2.2 Het bevorderen van concurrentiemechanismen in met name netwerk-
en (semi-) publieke sectoren.1.2.3 Het versterken van de economische dynamiek door onder meer
de operatie MDW en het verminderen van de administratieve lasten voor het
bedrijfsleven.1.2.4 Het bevorderen van transparante en eerlijke handel tussen
zowel de ondernemer als consument als tussen ondernemers onderling door onder
andere aandacht voor de positie van de consument en instrumenten als normalisatie/certificatie
en accreditatie.1.2.1 Het tegengaan van concurrentieverstoringen op de
binnenlandse markten door middel van onder andere de MededingingswetZowel het adequaat uitvoeren van de Mededingingswet door de Nederlandse
mededingingsautoriteit (NMa) als de versterking van deze wet dragen bij aan
het waarborgen van keuzevrijheid van afnemers en de instandhouding van de
vrijheid voor ondernemingen om te kunnen concurreren met andere ondernemingen.
Daarnaast kunnen private ondernemingen ten onrechte benadeeld worden door
de voorsprong die de overheid zichzelf kan toe-eigenen op bepaalde markten.
Ook deze vorm van concurrentieverstoring dient te worden bestreden. Het wetsvoorstel
Markt & Overheid voorziet in het tegengaan van concurrentievervalsing
door publieke instellingen.a) De uitvoering van de Mededingingswet: De
NMa voert de Mededingingswet uit. Concreet voorziet de wet in de volgende
instrumenten:– Karteltoezicht: het tegengaan van concurrentiebeperkende onderlinge
afspraken en het aanpakken van misbruik van economische machtsposities;– Concentratietoezicht: het voorkomen van het ontstaan of de versterking
van economische machtsposities als gevolg van fusies en overnames; en– Sanctionerend optreden: opleggen van passende boetes en vaststelling
lasten onder dwangsom ter redressering van ongewenst handelen.De Dienst uitvoering en toezicht Energie (DTe), die als een kamer bij
de NMa is ondergebracht, is belast met de uitvoering en het toezicht op de
naleving van de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet. DTe voert hiertoe verschillende
werkzaamheden uit, waaronder het nemen van reguleringsbesluiten en tariefbesluiten,
het geven van bindende aanwijzingen en het opleggen van lasten onder dwangsom. Tabel 1.2.1.a: Overzicht prestatiegegevens
NMa/DTeInstrument/activiteitPrestatie-indicatorNMa: Ontheffingsaanvragen kartelverbodBehandeling aanvragen binnen wettelijke termijnenEx officio onderzoeken kartels en misbruik van economische
machtspositiesVerdere groei aantal
onderzoeken en rapportenKlachtenbehandeling kartels en misbruik van economische
machtspositiesBehandeling klachten
binnen wettelijke termijnenBezwaarprocedureBesluiten op bezwaar binnen wettelijke termijnen Overige handhavingVerdere groei aantal sanctiebesluiten NmaDTe: Tarieven elektriciteit en gasBesluiten binnen de wettelijke termijnen Technische codesVaststellen wijzigingen codes i.v.m. vrijmaken groep kleinverbruikers BezwaarprocedureBesluiten op bezwaar binnen wettelijke termijnen Overige handhavingDraaiboek toezicht op naleving DTe In het debat over de privatisering van regionale energiebedrijven in
het voorjaar van 2001 is, in antwoord op vragen uit de Tweede Kamer en in
relatie tot de motie van mevrouw Voûte (27 250, nr. 40) over versterking
van de DTe, uiteengezet dat een sterke toezichthouder van groot belang is
om het liberaliseringproces goed vorm te geven. Aan uitbreiding van de DTe
van 15 naar 25 fte's werd op dat moment reeds gewerkt. Tevens is aangegeven
dat een verdere groei, als dat nodig is, niet wordt uitgesloten. Voorts is
toegezegd de Tweede Kamer jaarlijks hierover te rapporteren. De formatie van
DTe omvat inmiddels 33 fte's, waarvan er dertig zijn ingevuld. Daarnaast zijn
bij de NMA nog twaalf fte's beschikbaar voor het afhandelen van bezwaar en
beroep tegen besluiten van de DTe. Aan verdere uitbreiding van de formatie
van DTe in verband met taakuitbreidingen en -intensiveringen wordt gewerkt.b) Het versterken van de Mededingingswet: Het
doel van versterking is een voortdurend onderhouden en bewaken (van de uitvoering)
van een krachtige en algemeen werkende Mededingingswet. Wat betreft de modernisering
van het Europese Mededingingsbeleid streeft Nederland er naar dat hierbij
rekening wordt gehouden met de Nederlandse voorwaarden.Tabel 1.2.1.b: Prestatiegegevens versterken
MededingingswetInstrument/activiteitPrestatie-indicatorVerdere verzelfstandiging NmaZBO-status in 2002MededingingswetAanpassing n.a.v. evaluatie 2002/2003c) Tegengaan van oneerlijke concurrentie door (semi-)publieke
instellingen: Als gevolg van bijvoorbeeld monopolieposities, publieke
bevoegdheden en het beheren van publieke gegevensbestanden kunnen overheidsorganisaties
op bepaalde gebieden een voorsprong hebben. Hierdoor kunnen deze organisaties
op ongelijke wijze concurreren met andere marktpartijen. Het kabinet is van
mening dat overheden alleen mogen concurreren op de markt als het actief op
de markt opereren de aangewezen weg is voor het verwezenlijken van een
publiek belang. Aan dergelijk marktoptreden worden dan wel de nodige voorwaarden
gekoppeld. Deze voorwaarden zijn neergelegd in het wetsvoorstel Markt &
Overheid. Dit wetsvoorstel beoogt oneerlijke concurrentie door overheidsorganisaties
en ondernemingen met een uitsluitend of bijzonder recht tegen te gaan. De
verwachting is dat de wet in 2003 in werking kan treden. Tabel 1.2.1.c: Prestatiegegevens oneerlijke
concurrentie door (semi-)publieke instellingenInstrument/activiteitPrestatie-indicatorWet Markt & OverheidInwerkingtreding in 20031.2.2 Het bevorderen van concurrentiemechanismen in met
name netwerk- en (semi-) publieke sectorenDe Nederlandse economie is gebaat bij netwerk- en (semi-)publieke sectoren,
die hoge kwaliteit leveren, efficiënt en innovatief zijn. Tegelijkertijd
dienen de publieke belangen te worden gewaarborgd. Naast betrouwbaarheid en
doelmatigheid (goede prijs/kwaliteitsverhouding) dienen deze sectoren voldoende
keuzemogelijkheden te bieden voor de consument. In dit verband dient te worden
vastgesteld wát de verantwoordelijkheid is van de overheid en waar
het ondernemerschap van private partijen kan worden geïntroduceerd.In de afgelopen periode is in het kader van de MDW-operatie (Concessies
en Aanbesteden, Verhandelbare rechten en Persoonsgebonden budgetten) en in
de kabinetsnotitie Publieke belangen en marktordening (Kamerstukken II 1999/2000,
27 018, nr. 1) een aantal van dit soort fundamentele vraagstukken behandeld
en zijn er kaders ontwikkeld die voor het verbeteren van de kwaliteit van
de netwerk en (semi-) publieke sectoren gebruikt kunnen worden.Achtereenvolgens wordt ingegaan op:1.2.2.1 Bevordering van concurrentie in de elektriciteits- en gasmarkt1.2.2.2 Het ordenen van de overige netwerksectoren1.2.2.3 Bevorderen concurrentiemechanismen publieke sector.1.2.2.1 Bevordering van concurrentie in de elektriciteits-
en gasmarktEZ bevordert concurrentiemechanismen in de netwerksectoren elektriciteit
en gas. Doelstelling is een vrije markt voor elektriciteit en gas te creëren,
waarbij afnemers keuzevrijheid hebben ten aanzien van hun leverancier, de
kwaliteit van dienstverlening wordt vergroot en de concurrentie aan de aanbodzijde
van gas- en elektriciteit wordt bevorderd. Teneinde dit te kunnen realiseren
moet toegang tot de netten (en leidingen) verzekerd zijn. EZ realiseert deze
doelstelling door het maken van de regels van het spel, het bepalen van het
speelveld, het aanwijzen van een scheidsrechter en het waarborgen van transparantie.
In plaats van deelnemer op de markten wordt de overheid regisseur en facilitator.
EZ tracht dit te bereiken middels (A) liberalisering en (B) privatisering.A. Liberaliseringa) Wetgeving: In de eerste plaats bepaalt
EZ het speelveld en de spelregels door middel van wetgeving. Dit traject is
in 1998 in gang gezet met de totstandkoming van de Elektriciteitswet
1998, en in juni 2000 gevolgd door de Gaswet. Oogmerk van beide wetten is
het vrijmaken van de markten door het gefaseerd openen van die markten. Gerealiseerd
worden: keuzevrijheid voor afnemers (uiteindelijk zijn in 2004 alle consumenten
vrij hun leverancier te kiezen), scheiding van transport- en handelsactiviteiten
van bedrijven die op genoemde markten opereren en non-discriminatoire toegang
tot de netten (en leidingen). Overigens is sprake van geconditioneerde marktwerking.
De overheid moet immers blijven garanderen dat ook in deze situatie van vergrote
dynamiek de kwaliteit van de energievoorziening op een hoog peil blijft.Per januari 2001 is ook de groothandelsmarkt voor elektriciteit nu feitelijk
geliberaliseerd en is het protocol beëindigd. Het protocol was een overeenkomst
tussen elektriciteitsproducenten en energiedistributiebedrijven en liep van
1997 tot en met 2000. Deze overeenkomst was wettelijk verankerd in de Elektriciteitswet
1998 en verplichtte de energiedistributiebedrijven om het volledige productievermogen
van de energieproductiebedrijven te kopen. Nu deze overeenkomst is geëindigd,
zijn beide partijen vrij om nieuwe overeenkomsten te sluiten. Met de inwerkingtreding
van de Overgangswet elektriciteitsproductiesector is ook het langslepende
probleem van de zgn. niet-markt conforme kosten afgerond. Op 25 juli 2001
heeft ook de Europese Commissie ingestemd met het voornemen om de elektriciteitsproductiebedrijven
voor bepaalde niet-marktconforme kosten een compensatie te geven.Regelgeving alleen is onvoldoende om een goed functioneren van de elektriciteits-
en gasmarkt te realiseren. Er moet ook adequaat toezicht zijn. Hiervoor is
DTe aangewezen.b) Tempo liberalisering en internationaal level playing
field: In 2002 zal via een ordelijke overgang de groep van middelgrote
gebruikers van elektriciteit en gas keuzevrijheid van leverancier krijgen.
Op basis van de halfjaarrapportage het Platform Versnelling Energie Liberalisering
zal ten tijde van het verschijnen van het Energierapport 2002 aan de Tweede
Kamer worden aangegeven hoe de ervaringen zijn met zowel het liberaliseren
van de middengroep als met het liberaliseren van de groene markt. Op basis
van de evaluatie zal in 2002 bezien worden of de groep kleinverbruikers reeds
per 1 januari 2003, in plaats van per 1 januari 2004 keuzevrijheid kan krijgen.
Het Platform Versnelling Energie Liberalisering is druk doende met de voorbereiding
van een volledig geliberaliseerde markt. Als deze versnelde liberalisering
mogelijk is, zal daarvoor de wet- en regelgeving aangepast moeten worden.
Eveneens zal ten tijde van het verschijnen van het Energierapport een evaluatie
van de werking van de Elektriciteitswet en de Gaswet aan de Kamer worden aangeboden.De verschillen tussen de lidstaten als het gaat om de mate van liberalisering,
zowel kwantitatief als kwalitatief, blijven groot. Nederland zal bijdragen
aan verdere liberalisering en het realiseren van een werkelijk Europees «level
playing field» door ondersteuning van de voorstellen van de Europese
Commissie voor de elektriciteitrichtlijn, de gasrichtlijn en de verordening
met betrekking tot grensoverschrijdend transport van elektriciteit. Tabel 1.2.2.1A.b: Prestatiegegevens
ordenen energiemarktenInstrument/activiteitPrestatie-indicatorElektriciteits- en • Voltooien evaluatie beide wetten in 2002 Gaswet•
Realiseren keuzevrijheid middengroep in 2002. Geslaagd wanneer de bekendheid
van het switchen 75% is. • Indien
mogelijk volgens Platform Versnelling Liberalisering, realiseren wettelijke
keuzevrijheid consumenten per 1-1-2003 en aanpassen van de wetgeving hiervoor.c) Groene markt: Met de introductie van concurrentie
in de markt voor duurzame elektriciteit wordt verwacht dat deze markt een
impuls krijgt en dat de vraag naar en productie van groene stroom zal toenemen.
Met de liberalisering van de groene markt wordt beoogd om een bijdrage te
leveren aan het bereiken van de duurzaamheiddoelstellingen die in Europees
verband afgesproken zijn. De vrije markt wordt ondersteund door een systeem
van groencertificaten. Met een groencertificaat wordt aangetoond dat een producent
een bepaalde hoeveelheid elektriciteit op duurzame wijze geproduceerd heeft
en op het elektriciteitsnet ingevoed heeft. De groencertificaten zijn gescheiden
van de stroom vrij verhandelbaar. Op 1 juli 2001 is de eerste fase van de
liberalisering van de markt voor duurzame elektriciteit gerealiseerd. Tevens
wordt nog in 2001 inhoud gegeven aan een besluit over de behandeling van geïmporteerde
duurzame elektriciteit. De Kamer zal hier spoedig over worden geïnformeerd.
Door middel van een voorlichtingscampagne worden consumenten over de wijzigingen
geïnformeerd. Met ingang van 1 januari 2002 treedt de tweede en laatste
fase in werking. Vanaf die datum beschikken nieuwe toetreders over dezelfde
marktvoorwaarden als de bestaande leveranciers. Dat wil zeggen dat zij ook
programmaverantwoordelijkheid dragen en belastingplichtig zijn over de levering
van energie. Deze leveranciers zullen dan moeten beschikken over een vergunning
op grond van artikel 95a Elektriciteitswet 1998. De Algemene Maatregel van
Bestuur die invulling geeft aan dit artikel zal begin januari 2002 in werking
moeten zijn. Tabel 1.2.2.1.A.c: Prestatiegegevens
ordenen energiemarktenInstrument/activiteitPrestatie-indicatorGroene markt• Vergunningsysteem aan leveranciers van groene stroom in werking in
1e helft 2002  • Per
1-1-2002 zijn de spelregels voor de geliberaliseerde groene markt bekend.  • Voorlichtingscampagne
gericht op huishoudens in de leeftijdscategorie 25–55 jaar afgerond.
Op 1 april 2002 weet tenminste 50% van deze groep dat er keuzevrijheid is
bij het afnemen van duurzame energie.d) TenneT: De aandelen van TenneT komen in
2001 in handen van de staat. Hieruit vloeien activiteiten voort met betrekking
tot de adequate aansturing van de structuurvennootschap Tennet B.V op basis
van afspraken die de staat als aandeelhouder maakt met TenneT.e) Demkolec: De Willem-Alexander Centrale
in Buggenum, ook bekend als Demkolec, is begin jaren negentig door de Samenwerkende
Elektriciteitsproducenten (SEP, thans NEA) opgezet als proefcentrale voor het vergassen van kolen. Als uitvloeisel van de liberalisering
van de elektriciteitsmarkt is de centrale door NEA in 2001 via een veiling
aan Nuon verkocht. De definitieve koop is overigens nog niet afgerond.De bouw van de centrale is door de overheid vanuit milieuoverwegingen
gestimuleerd. De gemaakte kosten kunnen niet in een geliberaliseerde markt
worden terugverdiend. Demkolec komt daarom in aanmerking voor compensatie
van de niet-marktconforme kosten uit hoofde van de Overgangswet Elektriciteitsproductiesector.
De niet-marktconforme kosten zijn af te leiden uit het verschil tussen de
boekwaarde en de netto-verkoopopbrengst. De netto-verkoopopbrengst van de
veiling is de bruto-verkoopopbrengst van de veiling minus de verkoopkosten
en kosten voor een eventueel sociaal plan. Op dit moment is de exacte omvang
van de niet-marktconforme kosten nog niet bekend. Vooralsnog is een bedrag
geraamd van EUR 108,9 mln. Naar verwachting kan bij Najaarsnota 2001 het definitieve
bedrag verwerkt worden.B. PrivatiseringBegin juni 2001 heeft EZ beleidsregels naar de Tweede Kamer gestuurd op
basis van motie Crone c.s. die op 10 april 2001 is aangenomen. Het doel dat
de motie wenste te bereiken is de zelfstandige en onafhankelijke positionering
van het netwerkbedrijf, zodanig dat belangenverstrengeling met commerciële
energiebedrijven (producenten, leveranciers en handelaren) wordt uitgesloten,
de gerechtvaardigde belangen van consumenten en bedrijven worden beschermd
en echte marktwerking en eerlijke concurrentie worden geborgd.Ter verwezenlijking van dit doel stelt de motie de verdergaande afscheiding
van het netwerk centraal waarbij de volgende twee uitgangspunten gelden:• De juridische eigendom van het netwerk moet in handen blijven dan
wel komen van de bestaande aandeelhouders, te weten de provincies en gemeenten.• De economische eigendom van het netwerk moet direct komen te rusten
c.q. blijven berusten bij de netbeheerder, waarbij geldt dat het bestuur en
de raad van commissarissen van de netbeheerder onafhankelijk van de aandeelhouders
van de netbeheerder moeten kunnen functioneren ter uitvoering van de wet.Doordat deze uitgangspunten worden vastgelegd in beleidsregels die betrekking
hebben op ex artikelen 93 Elektriciteitswet en 85 Gaswet om instemming te
verlenen met privatisering van energiebedrijven, zullen zij vooralsnog alleen
verplicht gelden voor aandeelhouders die over wensen te gaan tot privatisering.
Nadat deze uitgangspunten ook zijn vastgelegd in de bedoelde wetten, zal het
tweede uitgangspunt inzake de verscherpte afscheiding van het netbeheer gelden
voor alle bedrijven, ongeacht de vraag of zij geprivatiseerd zijn of worden.
Daardoor zal vanaf 1 januari 2002 met minderheidsprivatiseringen van energiebedrijven
kunnen worden ingestemd.Op 27 juni 2001 heeft de Tweede Kamer ingestemd met conceptbeleidsregels,
publicatie beleidsregels in staatscourant vond plaats op 11 juli 2001 (stcrt.
2001, 131). Tabel 1.2.2.1.B: Prestatiegegevens ordenen
energiemarktenInstrument/activiteitPrestatie-indicatorPrivatiseringIn 2002 afronden wetgeving in Tweede Kamer en Eerste Kamer op basis van beleidsregels1.2.2.2 Het ordenen van de overige netwerksectorenIn tegenstelling tot de energiemarkt geldt voor de overige netwerksectoren
(bijvoorbeeld de spoor-, water-, post-, telecommunicatie- en afvalsector)
dat deze niet primair onder de verantwoordelijkheid van EZ vallen. Toch zal
EZ vanuit haar verantwoordelijkheid voor het nationale marktordeningsbeleid
via interventies mede richting geven aan de ontwikkeling van optimale werking
van deze sectoren. Interventie kan plaatsvinden op nationaal niveau en op
internationaal niveau (bijvoorbeeld Europese Unie). In de praktijk betekent
dit dat EZ deelneemt aan interdepartementale en internationale overleggen,
waarbij zij zich inzet voor het ontwikkelen van een bij de netwerksector passende
marktordening.De kabinetsnotitie «Publieke belangen en marktordening» is
in dit verband een belangrijk richtsnoer voor zowel EZ als andere ministeries.
Deze notitie fungeert als leidraad bij het evalueren en analyseren van netwerksectoren.
Als vervolg op de Kabinetsnotitie is EZ in 2001 gestart met het opstellen
van een strategische beleidsvisie op de netwerksectoren. Verwacht wordt dat
deze beleidsvisie eind 2001/begin 2002 gereed is.Het op doelmatige wijze waarborgen van de publieke belangen staat centraal
bij het bevorderen van concurrentiemechanismen in de netwerksectoren. De publieke
belangen die in de netwerksectoren centraal staan zijn: de garantie van universele
dienstverlening (iedereen moet van de dienst gebruik kunnen maken), bescherming
van gebonden klanten (die niet naar een andere leverancier kunnen), leveringszekerheid,
kwaliteit van de dienstverlening en het voorkomen van negatieve effecten voor
milieu/veiligheid en volksgezondheid. Concurrentiestelling is hieraan ondergeschikt.
Marktwerking is geen doel op zich maar een mechanisme om zo doelmatig mogelijk
om te gaan met schaarse middelen. De marktordening hangt af van de sector
specifieke technologische kenmerken en zal dan ook per sector verschillend
worden vormgegeven.1.2.2.3 Bevorderen concurrentiemechanismen publieke sectorDe kwaliteit van publieke dienstverlening staat hoog op de politieke agenda.
Op diverse terreinen is en wordt fors geïnvesteerd met het oog op kwaliteitsverhoging.
Investeringen in geld renderen echter alleen als ook wordt geïnvesteerd
in nieuwe structuren en instituties. EZ richt zich op de vraag hoe op publieke
terreinen de markt zo te ordenen en reguleren is dat de burger optimaal bediend
wordt en het economisch proces optimaal de ruimte krijgt. Uitvoeringsmodaliteiten
binnen verschillende beleidsterreinen zullen hiertoe kritisch worden getoetst.De regelgeving die van toepassing is op opdrachten die de overheid aanbesteedt,
komt voor het grootste gedeelte uit Brussel. Gebleken is dat die regels door
de partijen die ze moeten gebruiken (aanbesteders en inschrijvers) als ingewikkeld
en moeilijk hanteerbaar worden ervaren. De Nederlandse inzet bij de interpretatie
en herziening van de Europese regels in Brussel wordt bepaald
door de beginselen van non-discriminatie, transparantie, proportionaliteit,
effectieve concurrentiestelling, uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid.Daarnaast wordt het gebruik van het aanbestedingsinstrument in Nederland
bevorderd door de projectorganisatie Professioneel Inkopen en Aanbesteden
(zie verder beleidsartikel 3, operationele doelstelling 3.2.3.c).1.2.3 Het versterken van de economische dynamiek door
onder meer de operatie MDW en het verminderen van de administratieve lasten
voor het bedrijfslevenAchtereenvolgens wordt op de volgende beleidslijnen ingegaan:1.2.3.1 De operatie Marktwerking, Deregulering en Wetgevingskwaliteit
(MDW)1.2.3.2 Het verminderen van de administratieve lasten1.2.3.3 Het verlagen van de toetredingsdrempels.1.2.3.1 Operatie Marktwerking, Deregulering en Wetgevingskwaliteit
(MDW)Jaarlijks worden in het kader van MDW 5 tot 10 projecten gestart gericht
op het wegnemen van belemmeringen voor toe- en uittreding van markten (M),
het verminderen van onnodig belastende regelgeving (D), en het verbeteren
van de transparantie en kwaliteit van wetgeving dan wel het stellen van kaders
(W).In het najaar van 2001 zijn vijf nieuwe projecten gestart: Overstapkosten,
Benchmark gemeentelijke dienstverlening, Intensief ruimtegebruik bedrijventerreinen,
Veilen en andere allocatie mechanismen en Positie koper op de nieuwbouwmarkt.
In de keuze van de projecten komt de vergrote aandacht voor de positie van
de consument en de kwaliteit van de lokale publieke dienstverlening tot uitdrukking.
Deze rapporten zullen maart 2002 gereed zijn.In totaal zijn er nu 66 MDW projecten, waarvan 36 gestart in de vorige
kabinetsperiode (MDW I projecten). Het kabinet streeft ernaar de MDW I projecten
deze kabinetsperiode nog volledig te hebben geïmplementeerd. Tweemaal
per jaar wordt er een voortgangsrapportage over de implementatie van de MDW-projecten
naar de Kamer gestuurd. De volgende voortgangsrapportage zal naar verwachting
in april 2002 worden verstuurd. Hieronder volgt een uitgebreid overzicht van
de planning van de implementatie van de MDW I en MDW II projecten. Een MDW-project
kan als gereed worden beschouwd, zodra het implementatieplan volledig is uitgevoerd. Tabel 1.2.3.1.a: Voortgang implementatie
MDW I projectenThans gereedPer 1-1-2002 gereedMedio 2002 gereedAdvocatuurBeroepspensioenenAccountancyArbowetgevingBenzinemarktConcurrentiebedingAssurantiebemiddelingBouwregelgevingConcurrentie
en prijsvorming in de gezondheidszorg Doorberekening handhavingkostenIncasso auteursrechtenGeluidhinder Eigen betalingenInrichtingen- en vergunningenbesluit milieubeheer (IVB)Loodsen Elektronische rechtshandelingen KinderopvangGerechtsdeurwaardersVergunningsprocedures bedrijfsvestigingMarkt en Overheid Hoger onderwijsWet verontreiniging oppervlaktewateren (WVO)ProductwetgevingKwaliteit EG-regelgeving  Levensmiddelen wetgeving  Makelaars  Normalisatie en certificatie  Preventief toezicht vennootschappen  Rijtijden  Specifieke uitkeringen  Stad en Regels  Taxivervoer  Toezicht geprivatiseerde nutsvoorzieningen  Winkeltijdenwet  Wet toegang ziektekosten verzekering (WTZ)  Ziekenhuiswezen  (21 projecten)(7 projecten)(8 projecten) Tabel 1.2.3.1.b: Voortgang implementatie
MDW II projectenPer 1-1-2002 gereedMedio 2002 gereedPer 1-1-2003 gereedMedio 2003 gereedNa medio 2003 gereed   1. Harmonisatie ondernemers- en zelfstandigenbegrip (HOZ)2. PDV/GDV* 3. Toetsingsinstrumentarium
decentrale regelgeving1. Geneesmiddelen 2. Woningcorporaties1. Faillissementswet 2. Loonbegrip 3. Binnenstadsdistributie
4. Verhandelbare rechten 5. Voortijdig schoolverlaters1. Concessies en aanbestedingen1. AWBZ 2. Ketengarantiestelsels 3. Onteigeningswet(3 projecten)(2 projecten)(5 projecten)(1 project)(3 projecten) * PDV = perifere detailhandelsvestiging; GDV = geconcentreerde grootschalige
detailshandelsvestigingenEen aantal projecten (o.a. Harmonisatie planprocedures, Openbare inrichtingen,
kansspelen) is nog niet opgenomen in bovenstaande overzichten, omdat de implementatieplannen
nog niet gereed waren ten tijde van het opstellen van deze begroting.Sinds vorig jaar worden de maatschappelijke kosten en baten van het MDW-programma
in beeld gebracht. Deze kosten en baten zijn langs de vier beleidslijnen van
MDW gerangschikt: het verminderen van administratieve lasten, het slechten
van toetredingsdrempels tot markten, het bevorderen van kwaliteit en transparantie
van wet- en regelgeving en kaderstellende projecten. Inmiddels zijn voor onder
andere de MDW-projecten Advocatuur, Inrichtingen- en Vergunningenbesluit Milieubeheer,
Preventief toezicht vennootschappen en Levensmiddelenwetgeving de kosten
en baten in beeld gebracht. Hieruit blijkt steeds dat het enige tijd duurt
voordat de werkelijkheid echt verandert. Dit geldt vooral voor projecten waarbij
toetredingsbelemmeringen voor markten worden weggenomen. De gecreëerde
ruimte voor nieuwe toetreders, en dus nieuwe producten, moet natuurlijk ook
echt worden benut. Het duurt vaak even voordat nieuwe partijen zich een positie
op de markt hebben bevochten en voordat nieuwe producten diensten en formules
zijn ontwikkeld en op de markt gebracht. Ook voor zittende partijen is de
herbezinning op de nieuwe positie op de markt geen eenvoudig proces.Het in kaart brengen van de resultaten van MDW projecten kan zeer nuttige
inzichten over de feitelijke resultaten en werking van de MDW projecten opleveren.
De gekozen aanpak (waarbij vier beleidslijnen worden onderscheiden en per
beleidslijn een aantal projecten wordt geëvalueerd) werkt prima en de
kosten en baten moeten op een gerichte wijze in beeld worden gebracht. Vaak
is kwantificering mogelijk. Verlaging van administratieve lasten kan worden
gemeten in guldens. Het wegnemen van toetredingsbelemmeringen leidt tot meer
aanbieders, en andere prijs/kwaliteitverhoudingen. Dat kan ook worden gemeten,
zij het met andere maatstaven. Verbetering van de kwaliteit en transparantie
van wetgeving is vanzelfsprekend veel moeilijker te meten. Het gaat er dus
telkens om de goede meetlat te vinden.Het kabinet gaat dan ook verder met het in kaart brengen van de resultaten
van MDW projecten. In het najaar van 2001 is voor elke beleidslijn weer een
aantal projecten geëvalueerd. Wat betreft het wegnemen van toetredingsbelemmeringen
gaat het dan om de taxi markt, de benzine markt en de assurantiebemiddelaars.
Wat betreft verlaging van de administratieve lasten de bouwregelgeving, wat
betreft de kwaliteit en transparantie van wetgeving het project Kwaliteit
van de EU regelgeving en wat betreft de kaderstellend projecten Zicht op toezicht.
In het voorjaar van 2002 zal opnieuw een ronde projecten worden geëvalueerd.
Daarbij zullen in ieder geval de projecten Arbo-wetgeving en de Harmonisatie
van het ondernemers- en zelfstandigen worden betrokken. De resultaten van
de kosten-baten analyses worden in de voortgangsrapportage MDW dan wel in
een bijgevoegde aparte brief aan de Kamer medegedeeld.1.2.3.2 Vermindering van de administratieve lasten voor
het bedrijfslevenHet kabinet heeft zich ten doel gesteld om in 2002 de administratieve
lasten voor bedrijven – dat wil zeggen de kosten van informatieverplichtingen
als gevolg van wet- en regelgeving van de overheid – met 25% te reduceren
ten opzichte van de situatie in 1994. De administratieve lastendruk in Nederland
beloopt circa 2,2% van het BBP en ligt daarmee – voor zover bekend –
op een vergelijkbaar niveau met andere landen. Volgens de laatst bekende cijfers
(EIM-cijfers, t/m 1999), is van de doelstelling inmiddels circa 6,5% gerealiseerd.
Het proces om door middel van een structurele aanpak tot een substantiële
reductie te komen is inmiddels in gang gezet. De infrastructuur is tot stand
gebracht maar de effectieve uitwerking kost meer tijd dan bij het formuleren
van de doelstelling werd verwacht. Dat heeft tot gevolg dat de genoemde doelstelling
niet binnen deze kabinetsperiode kan worden gerealiseerd. Bij het overleg
over de in mei 2001 gepresenteerde departementale actieprogramma's heeft de
Tweede Kamer aangedrongen op versnelde afronding van de nulmetingen en op
actieplannen om de doelstelling van 25% reductie alsnog te realiseren gedurende
de volgende kabinetsperiode. Zo heeft de Kamer onder meer gevraagd om een
lastenreductie van EUR 453,8 mln in 2002; een daarop gericht plan, onder de
aantekening dat de inwerkingtreding van de voornemens deels na
2002 zal plaatsvinden, wordt door het kabinet in het najaar 2001 aan de Kamer
aangeboden.Het verminderen van de administratieve lasten voor het bedrijfsleven gebeurt
via drie actielijnen:• Elk ministerie beschikt sinds mei 2000 over een jaarlijks te actualiseren
actieprogramma gericht op reductie van de administratieve lasten van zijn
bestaande regelgeving. Onderdeel daarvan is een inventarisatie en kwantificering
van die lastendruk (zogeheten nulmeting), aangezien voor een aanzienlijk aantal
beleidsterreinen tot dusver slechts globale schattingen beschikbaar waren.
Op basis van deze nulmetingen kan bezien worden welke beleidsterreinen perspectief
bieden tot lastenreductie.• Per 1 mei 2000 is een onafhankelijk orgaan voor de toetsing van
nieuwe regelgeving op de gevolgen voor de administratieve lasten (Actal) opgericht.
De werkzaamheden van Actal zijn opgenomen in haar werkplan. Tevens publiceert
Actal een eigen jaarverslag. In 2003 wordt Actal geëvalueerd.• Versterkte inzet van ICT-toepassingen volgens de lijnen van het
zogeheten Internet-groeimodel (nader uitgewerkt bij brief van het kabinet
d.d. 30 juni 2000), bestaande uit de projecten: Elektronische Heerendiensten,
Basisbedrijvenregister, Bedrijvenloket en Overheidsformulieren On-line. Tabel 1.2.3.2.a: Prestatiegegevens ICT-projectenInstrument/activiteitPrestatie-indicatorOverheidsformulieren onlineCentrale site met elektronisch invulbare formulieren departementenBasisbedrijvenregisterStartversie (identificerend register voor deelnemende taakregisters)
gereed Bedrijvenloket3 regio's werken volgens BL concept; toolkit gereed; go/no-go uitrol fase
3Electronische HeerendienstenSpecificaties aan markt ter beschikking gesteldEZ heeft een coördinerende rol in dit proces en draagt als systeemverantwoordelijke
zorg voor bovenstaande infrastructuur en coördinatie. De beleidsverantwoordelijkheid
voor de daadwerkelijke voortgang rust bij elk van de ministeries. De coördinerende
rol van EZ bestaat uit doorlopende activiteiten, die vanzelfsprekend ook in
2002 zullen plaatsvinden: het bewaken van het tijdig indienen van geactualiseerde
actieprogramma's, het opstellen van een coverbrief waarmee die actieprogramma's
aan de Kamer worden aangeboden en het in overleg met de ministeries oplossen
van knelpunten (zoals definitiekwesties). EZ organiseert een maandelijks overleg
met de departementale coördinatoren administratieve lasten. Daarnaast
heeft EZ om tegemoet te komen aan de Tweede Kamer een task force Administratieve
lasten in het leven geroepen. Deze task force op hoog niveau is ingesteld
om de actie op het gebied van de vermindering van administratieve lasten extra
kracht bij te zetten. Tabel 1.2.3.2.b: Prestatiegegevens departementale
actieprogramma'sInstrument/activiteitPrestatie-indicatorMonitor administratieve lastenJaarlijkse publicatie gelijktijdig met departementale jaarverslagen Departementale actieprogramma'sJaarlijks opgesteld door elk departementNaast deze coördinerende rol stelt EZ natuurlijk ook een eigen departementaal
actieprogramma op. In 2001 was de nulmeting voor EZ gereed. Uit de nulmeting
blijkt dat EZ in totaal EUR 55,5 mln aan administratieve lasten voortbrengt.
Onderstaande tabel geeft een samenvatting van de resultaten van de nulmeting
en de reeds voorgenomen acties. WetgevingsdomeinUitkomst nulmetingReeds voorgenomen
acties in actieprogramma 2001 Mijnwetgeving1,3 mlnIn kader wetsvoorstel vernieuwde Mijnbouwwet (nu bij Tweede Kamer) Wet Consumentenkrediet0,8 mlnWetsvoorstel
bij Eerste Kamer en overdracht naar Ministerie van FinanciënHandelsregisterwet24,5 mlnMomenteel geen verdere mogelijkheden
tot reductie, m.u.v. project Elektronische dienstverlening Kamers van KoophandelVestigingswet0,05 mlnIntrekking uiterlijk 2006Waarborgwet4,8 mlnWetsvoorstel bij Eerste Kamer,
AL-effecten te verwaarlozen. Tevens onderhandelingen nieuwe Europese richtlijn IJkwet1,4
mlnOnderhandelingen gaande over Europese
richtlijn Metrologie Wet voorraadvorming aardolieproducten 20010,05 mlnBereikte AL-reductie ongeveer 0,014 mln MededingingswetPm*Optrekken drempel fusiecontrole.
Reductie circa 0,5 mlnGaswet5,4
mln**–Elektriciteitswet10,3 mln**– In- en uitvoerwet6,9 mln–* Geaggregeerde grootheid (eenduidige aggregatie ter kwantificering niet
mogelijk)** Voorlopige berekeningOp basis van deze nulmeting worden concrete acties voor de komende jaren
geformuleerd. Deze concrete acties worden opgenomen in het departementale
actieprogramma 2002 van EZ, dat in mei 2002 aan de Kamer zal worden aangeboden.
Daarnaast is reeds een aantal acties in gang gezet.Administratieve lasten voor het bedrijfsleven vloeien ook voort uit Europese
regelgeving. Het kabinet beschouwt Europese regelgeving niet als een factor
die niet te beïnvloeden is, maar acht dit op korte termijn niet mogelijk.
De inspanningen van EZ om de aandacht voor het probleem van de administratieve
lasten op Europees niveau te vergroten, zullen ook in 2002 onverminderd
worden voortgezet. Op Europees niveau groeit inmiddels de aandacht voor dit
probleem. In het kader van het Lissabonproces is deze problematiek het afgelopen
jaar nadrukkelijk aan de orde gesteld. Tijdens de Europese Raad in maart 2001
zijn voorstellen van de Europese Commissie over de verbetering van de kwaliteit
van Europese regelgeving gepresenteerd. Met name het nog nader uit te werken
voorstel om te komen tot een Regulatory Impact Assessment leidt tot aandacht
voor de gevolgen voor administratieve lasten in het stadium van voorgenomen
Europese regelgeving.Naast deze actielijnen beschikt EZ in het kader van de Bedrijfseffectentoets
over het Steunpunt Voorgenomen Regelgeving. Dit Steunpunt ondersteunt ministeries
bij het in kaart brengen van de bedrijfseffecten (en in samenwerking met het
ministerie van VROM de milieueffecten) van ontwerpregelgeving ten behoeve
van een meer afgewogen besluitvorming door ministerraad en parlement. In de
Bedrijfseffectentoets wordt onder andere aandacht besteed aan de administratieve
lasten voor het bedrijfsleven.1.2.3.3 Het verlagen van de toetredingsdrempelsEZ beoogt door het wegnemen van belemmeringen voor ondernemerschap en
concurrentie en, waar publiek belang en/of Europese regelgeving om regels
vragen, deze regels tot een minimum te beperken. Als vanwege een algemeen
of publieke belang sectorale marktordening gewenst is, streeft EZ een zodanig
vorm van ordening na, dat zoveel mogelijk prestatieprikkels aanwezig zijn
voor aanbieders van producten of diensten. Veelal is hier sprake van interventies
richting andere ministeries of Brussel. Voorbeelden van sectoren waar EZ zich
in 2002 actief mee bezig zal houden zijn de gezondheidszorg, advocaten, notarissen,
accountants en loodsen. Tabel 1.2.3.3: Prestatiegegevens toetredingsdrempelsInstrument/activiteitPrestatie-indicatorVestigingswetIntrekken uiterlijk 2006AccountantswetgevingAanpassing n.a.v. evaluatie 2002/20031.2.4 Het bevorderen van transparante en eerlijke handel
tussen zowel de ondernemer en consument als tussen ondernemers onderling door
onder andere aandacht voor de positie van de consument en instrumenten als
normalisatie/certificatie en accreditatieTransparante en eerlijke handel wordt bevorderd door: aandacht voor de
positie van de consument, door het bieden van instrumenten als normalisatie/certificatie/accreditatie
en toezicht op de naleving van de IJkwet en de Wet op de Kansspelen.a) Aandacht voor de positie van de consument: Op
13 juli 2001 is de ministerraad akkoord gegaan met het doorsturen van de nota
«Versterking van de positie van de consument» naar de Tweede Kamer.
Deze beschrijft het huidige consumentenbeleid van de diverse departementen
om de positie van de consument te versterken.EZ beoogt een evenwichtige positie van de consument te bevorderen ten opzichte van aanbieders door voorwaarden te scheppen voor een
effectief functioneren van de markt. In dit kader wordt onder andere getracht
marktfalen (zoals intransparantie en hoge overstapkosten) te verminderen.
Ook is de positie van de consument een belangrijk aandachtspunt voor EZ bij
zich ontwikkelende markten.Met betrekking tot het marktfalen kan worden gewezen op het MDW-project
«Overstapkosten» en de Consumentenmarkttoets. Met behulp van de
Consumentenmarkttoets kunnen de belangrijkste problemen op markten met een
groot risico tot marktfalen worden gesignaleerd. Deze risicomarkten worden
getraceerd via de Scorekaart Risico op Marktfalen en signalen van consumentenorganisaties
en de NMa. Inmiddels zijn de volgende sectoren onderzocht met behulp van een
eerste versie van deze consumentenmarkttoets: bemiddeling bij de aankoop van
een woning, kinderopvang, brillen, GSM-arrangementen en koffie. De resultaten
van deze toetsen kunnen bijvoorbeeld aanleiding zijn voor beleidswijzigingen
of worden gebruikt voor overleg met betrokkenen.Daarnaast zal op het internet een Consumentenportaal worden opgestart
om de kennis van de consument op een aantal specifieke terreinen te verbeteren.
Via dit portaal zal de consument informatie kunnen vinden over onder meer:– rechten en plichten van consumenten;– vormen van geschillenbeslechting en de desbetreffende instanties;– instellingen die consumenten adviseren over rechten en plichten
en over geschillenbeslechting;– keurmerken met een publiek doel en geaccrediteerde keurmerken;– onderzoeksresultaten (o.a. van de consumentenmarkttoets).Bovendien zullen er doorklikmogelijkheden zijn naar de consumentenpagina's
van andere departementen en van de diverse toezichthoudende instanties.Aan de hand van de resultaten van een voorlichtingsonderzoek naar de wijze
waarop de kennis bij kwetsbare groepen consumenten kan worden vergroot, zullen
op deze doelgroep gerichte acties worden opgestart. Tabel 1.2.4.a: Prestatiegegevens consumentenbeleid1Instrument/activiteitPrestatie-indicatorImplementatie Consumentenbrief• Consumentenmarkttoets (CMT, analyse van 2 tot 4 markten) •
Consumentenportaal op internet• Voorlichtingsonderzoekb) Instrumenten als normalisatie, certificatie en accreditatie: Technische normen zijn nodig om veiligheid, gezondheid en bijvoorbeeld
milieuvriendelijkheid van producten en processen te garanderen. Door de jaren
heen heeft ieder land zijn eigen technische specificaties ontwikkeld met als
gevolg segmentering van markten en ondoorzichtige informatie over producten
en diensten. Europese en internationale normen spelen op dit terrein een belangrijke
rol. Het Nederlands Normalisatie Instituut (NEN) is een stichting met als
doel om – in het belang van gezondheid, veiligheid en doelmatigheid –
in het maatschappelijk verkeer normen (technische afspraken)
tot stand te brengen. Vanuit EZ is er sprake van een projectgerichte financiering
aan het NEN.In de nota «Internationaal is de norm» (Kamerstukken II 2000/01,
21 670, nr. 11) is het kabinetsbeleid op het terrein van normalisatie,
certificatie en accreditatie neergelegd.Het beleid berust op drie uitgangspunten:– normalisatie en certificatie als instrumenten van zelfregulering
als alternatief voor wet- en regelgeving;– bijdragen aan het opheffen van technische handelsbelemmeringen
op de internationale en Europese markt door het (doen) vertegenwoordigen van
Nederland bij internationale harmonisatietrajecten;– aansluiten bij het industriebeleid.Om enerzijds veiligheid, gezondheid en bijvoorbeeld milieuvriendelijkheid
van producten en processen te garanderen en anderzijds segmentering van markten
en ondoorzichtige informatie over producten en diensten door verschillende
specificaties per land te voorkomen, is het beleid gericht op:– het instandhouden van een effectieve en efficiënte infrastructuur
voor normalisatie, certificatie en accreditatie (NEN);– het initiëren van normalisatieprojecten die de markt laat
liggen;– het stimuleren dat de markt deze projecten overneemt.Daarnaast zal een keurmerkenonderzoek uitgevoerd worden ondermeer om te
bezien of naast het verschaffen van informatie over keurmerken via het internetportaal,
aanvullende maatregelen wenselijk zijn om de keurmerken nog meer te laten
bijdragen aan de communicatie tussen producenten en consumenten. Tabel 1.2.4.b: Prestatiegegevens Nederlands
Normalisatie InstituutInstrument/activiteitPrestatie-indicatorProjectgerichte financiering NEN50% van de afgelopen projecten krijgt vervolg Verhogen transparantie van keurmerkenKeurmerkenonderzoekc) IJkwet en de Wet op de Kansspelen: De IJkwet
houdt toezicht op het correct meten en wegen met goede apparatuur. Het Nederlands
Meet Instituut (NMi) en haar dochters dragen hieraan bij door:– het beheren van standaarden;– het houden van toezicht op de naleving van de IJkwet;– het verlenen van metrologische en technische ondersteuning aan
EZ bij het opstellen van wetgeving en vertegenwoordiging in internationale
gremia.In 2001 zijn de aandelen van Holland Metrology, holdingmaatschappij van
het NMi, door de Staat overgedragen aan TNO. Na de overname is gestart met
een evaluatie van het NMi en haar dochters. Het jaar 2002 zal gebruikt worden
voor het opstellen van stategische meerjarenplannen en de introductie van
prestatie-indicatoren. Hierdoor zal in 2002 nog volgens de oude contracten
uit 1989 gewerkt worden.EZ beoogt de bepalingen in de Wet op de kansspelen met betrekking tot
speelautomaten en casinospelen zo te formuleren, dat hiermee de belangen van
de consument en het bedrijfsleven worden gediend. Omdat het hier een sector
betreft met kans op gokverslaving, oneerlijke spelletjes en criminaliteit
staat de consumentenbescherming hierbij voorop. Een in 2001 gestart MDW-project
kansspelen zal naar verwachting in 2002 worden afgerond.1.3 Budgettaire gevolgen van beleid Artikel 1: Werking van de binnenlandse
markten (in EUR mln) 2000200120022003200420052006Verplichtingen (totaal)35,0160,947,746,845,645,545,5Programma-uitgaven20,8132,425,024,423,623,523,5Operationeel doel 1.2.2: Bevorderen van concurrentiemechanismen       – Bijdrage Demkolec 108,9     Operationeel doel 1.2.3: Versterken economische dynamiek       – Bijdrage aan ACTAL0,50,60,60,4   Operationeel doel 1.2.4: Bevorderen transparante en eerlijke handel       – Bijdrage aan het Nmi14,715,415,315,315,414,414,4– Bijdragen aan diverse instituten1,43,02,82,41,21,21,2Algemeen       – Opdrachten en onderzoek Marktordening/MDW4,24,56,36,37,07,97,9        Apparaatsuitgaven14,228,522,722,422,022,022,0– Personeel Marktordening (DGM&E) 5,15,15,04,94,94,9– Personeel ACTAL 0,50,50,3   – Apparaatsuitgaven NMa/DTe14,222,917,117,117,117,117,1        Uitgaven (totaal)34,363,649,147,446,343,444,8        Ontvangsten (totaal)67,689,497,1108,4117,4117,4117,4– Ontvangsten NMa/DTe1,12,42,52,52,52,52,5– Opbrengsten casino's63,579,091,2102,5111,6111,6111,6– Opbrengst uit vergunningen en keuringen speelautomaten2,11,61,61,61,61,61,6– Ontvangsten Nmi0,85,50,70,70,60,60,6– Diverse ontvangsten0,10,91,11,11,11,11,1Toelichting opbrengsten casino's:De opbrengsten casino's stijgen in de meerjarenraming als gevolg van de
heropening van Holland Casino Breda (eind 2002) en de opening van Holland
Casino Enschede (medio 2002). Verder worden in de toekomst opbrengsten van
internetcasino verwacht. Artikel 1: Gegevens inzake formatie
en gemiddelde prijs (bedragen in EUR 1 000)  realisatie 2000raming 2001raming 2002 gemiddelde bezettinggemiddelde prijsformatiegemiddelde prijsformatiegemiddelde prijs DG M&E-personeel– 1– 189,157,286,358,7ACTAL-personeel3,962,39,052,69,053,7NMa/DTe-personeel98,285,3190,054,4190,054,8NMa/DTe-materieel98,258,8190,066,3190,035,31 Door reorganisatie zijn geen gegevens over 2000 beschikbaar. 1.4 Budgetflexibiliteit Budgetflexibiliteit beleidsartikel 1
(in EUR mln)  20022003200420052006Uitgaven (totaal)49,147,446,343,444,8      Uitgaven voor reeds aangegane verplichtingen t/m 20014,20,60,50,00,0Uitgaven voor verplichtingen m.i.v. 2002     – in mln44,946,845,843,444,8– in procenten van totale uitgaven91%99%99%100%100% Specificatie uitgaven voor verplichtingen m.i.v. 2002:     – apparaatsuitgaven22,322,422,122,122,0– programma-uitgaven t.b.v. instellingen/instituten16,918,216,715,615,5– overige programma-uitgaven5,76,27,05,77,3De raming bestaat in belangrijke mate uit apparaatsuitgaven voor de EZ-diensten
NMa en DTe, voor het kernministerie en voor ACTAL. Deze uitgaven zijn in bestuurlijk
opzicht slechts beperkt flexibel. Daarnaast zijn bijdragen geraamd aan het
NMi ten behoeve van de uitvoering van een wettelijke taak (IJkwet). Gegeven
dit stuk wetgeving is dit deel van deze uitgavenraming als niet-flexibel te
beschouwen.1.5 Groeiparagraaf• Een algemene prestatie-indicator voor de werking van binnenlandse
markten is niet opgenomen. EZ gaat na of het mogelijk is om te komen tot een
zinvolle integrale (eventueel internationale) graadmeter. Indien dit haalbaar
is, zal een graadmeter in de begroting 2003 worden opgenomen. Hierbij kan
gedacht worden aan een graadmeter inzake de relatieve positie van Nederland
in de EU.• Prestatie-indicatoren die meten of de liberalisering van de energiemarkten
het beoogde effect hebben, zijn lastig te ontwikkelen. Zo wordt bijvoorbeeld
een lager prijsniveau verwacht, maar dit betekent niet dat een daling van
het prijsniveau van bijvoorbeeld elektriciteit zonder meer aangenomen mag
worden. De prijs van elektriciteit is immers niet alleen afhankelijk van de
concurrentieverhoudingen op de markt, maar ook van de kapitaalskosten, de
kosten van brandstof (olie, gas), de dollarkoers, importcapaciteit, regulerende
energiebelasting etc. Het prijsniveau alleen is dus geen goede indicator.
Ook op andere indicatoren, zoals het aantal keren dat een afnemer in een liberale
markt overstapt op een andere leverancier van elektriciteit of gas, valt het
nodige op af te dingen.In 2002 zal EZ een set van indicatoren ontwikkelen om de prestaties van
de energiemarkten te monitoren. Bezien wordt of internationaal vergelijkingsmateriaal
ontwikkeld kan worden, om de prestaties van de Nederlandse energiesectoren
in perspectief te plaatsen. EZ streeft er naar dat de Nederlandse energiemarkt
tot de meest competitieve energiemarkten van Europa behoort. Dat zegt waarschijnlijk
meer dan absolute prijsniveaus of aantallen klanten dat overstapt.• In 2002 worden prestatie-indicatoren ontwikkeld voor het toezicht
op en de naleving van de IJkwet.2 BEVORDEREN VAN INNOVATIEKRACHT >Onderdelen toelichting  2.1Algemene doelstelling  2.2Operationele doelstellingen   2.2.1 Infrastructuur
voor innovatie   2.2.2 Innovatie
in de markt   2.2.3 Excellente
ICT-basis  2.3Budgettaire gevolgen van beleid  2.4Budgetflexibiliteit  2.5Groeiparagraaf 2.1 Algemene beleidsdoelstelling Doelstelling is het versterken van de innovatiekracht van de Nederlandse
economie op het gebied van kennis, technologie, arbeid en innovatief ondernemersschap.
Daarbij worden onderscheiden de kennisinfrastructuur, de intermediaire organisaties
en de marktsector. De uitdaging van het innovatiebeleid is om de innovatiekracht
op de middellange termijn tenminste te brengen op het niveau van het EU-gemiddelde
en op de lange termijn op het niveau van de kopgroep van EU-landen.De concurrentiekracht van de Nederlandse economie wordt in sterke mate
bepaald door het vermogen om op basis van nieuwe kennis bij mensen voortdurend
nieuwe technologieën te ontwikkelen waarmee nieuwe producten, processen
en diensten met succes op de markt kunnen worden gebracht. De innovatiekracht
van een economie is dan ook een sleutelfactor voor het realiseren van een
duurzame economische groei.De innovatiekracht van een economie wordt bepaald door een slagvaardige
combinatie van de samenstellende bestanddelen van het nationaal innovatiesysteem:
de marktsector, de kennisinfrastructuur (universiteiten en researchinstituten)
en intermediaire organisaties (zoals adviesbureaus, branches en Syntens) én
het samenspel tussen die onderdelen. Met name dat laatste is van belang, immers
innovatie komt steeds meer in wisselwerking tussen bedrijven en kennisinstellingen
en tussen bedrijven onderling tot stand. In de toekomst zal het belang van
clustervorming, samenwerking en positionering in kennis- en productienetwerken
steeds verder toenemen, aangezien door de snelle economische en technologische
ontwikkelingen bedrijven nog zelden geïsoleerd kunnen innoveren. Intermediairs
vervullen daarbij de functie van makelaar en schakelaar. Een essentiële
voorwaarde voor het goed functioneren van het innovatiesysteem is de permanente
beschikbaarheid van een goed opgeleide beroepsbevolking. Vernieuwen en kennis
benutten is uiteindelijk mensenwerk. Persoonsgebonden kennis en vaardigheden
(know-how en know who), alsmede innovatief ondernemerschap zijn in de loop
der tijd steeds belangrijker geworden voor het welslagen van innovatieprocessen.Het innovatiebeleid is gericht op het creëren van randvoorwaarden
en de juiste prikkels voor het functioneren van het Nederlandse innovatiesysteem.
Het gaat daarbij in concreto om het stimuleren van investeringen in nieuwe
kennis, het verhogen van het rendement op die investeringen en het creëren
van een gunstig klimaat voor innovatie. Investeren in kennis is een voorwaarde
om te kunnen innoveren. Als gevolg van markt- en systeemfalen investeren bedrijven
minder in kennis dan maatschappelijk wenselijk is. De overheid stimuleert
daarom de investeringen in R&D door bedrijven. Behalve het
vergroten van de investeringen in kennis, gaat het om het rendement dat met
die investeringen wordt behaald. Door het verbeteren van de aansluiting tussen
de verschillende onderdelen van het innovatiesysteem, kunnen de investeringen
in kennis doelmatiger worden aangewend. Het beleid richt zich daarbij op thema's
als samenwerking op het gebied van R&D en het bevorderen van clusters
en netwerkvorming. Het functioneren van het nationaal innovatiesysteem is
tevens afhankelijk van een gunstig klimaat voor innovatie. In aanvulling op
een gunstig macro-economisch klimaat, gaat het dan om het beschermen van industriële
eigendomsrechten en het verspreiden van technische kennis via het octrooisysteem,
het stimuleren van innovatief ondernemerschap en het bevorderen van scholing
en employability.Het beleid richt zich in het bijzonder op terreinen waar het verleggen
van de technologische grenzen hoge economische en maatschappelijke baten oplevert.
ICT is daarvan een goed voorbeeld.Het innovatiebeleid is nauw verbonden met het beleid gericht op de bevordering
van een goed ondernemingsklimaat en een goede werking van markten.1 EZ wordt op het gebied van innovatiebeleid geadviseerd
door de Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid (AWT). Regelmatige
monitoring en evaluaties van het instrumentarium van het innovatiebeleid zullen
er voor zorgen dat publieke middelen efficiënt besteed worden.Prestatie-indicatorenOmdat de innovatiekracht zich moeilijk met één indicator
laat meten, is ervoor gekozen op het niveau van de algemene doelstelling vier
prestatie-indicatoren te hanteren die een indruk geven van de innovatiekracht.
Aan de hand van volgende indicatoren wordt het «Innovatieprofiel»
van Nederland geschetst:1. R&D-uitgaven van bedrijven als % van bruto binnenlands product2. Aandeel innovatieve bedrijven als % van totaal aantal bedrijven3. Aandeel innovatieve bedrijven met samenwerkingsverbanden als % van
totaal aantal innovatieve bedrijven4. Omzetaandeel met nieuwe of verbeterde producten in de industrie als
% van totale omzet industrie1) Investeringen in R&D liggen aan de basis van het innovatieproces.
R&D heeft daarbij een tweeledige functie. R&D is nodig om zelf kennis
voor nieuwe producten, processen en diensten te kunnen ontwikkelen, maar ook
om elders ontwikkelde kennis te kunnen toepassen. Er moet een onderscheid
gemaakt worden tussen publieke en private investeringen in R&D. Voor het
totaal aan investeringen in R&D (publiek + privaat) scoort Nederland boven
het Europees gemiddelde.2 Dat wordt echter grotendeels
veroorzaakt doordat Nederland internationaal bezien relatief veel in publieke
R&D investeert. Nederlandse bedrijven daarentegen investeren relatief
minder in R&D dan bedrijven in een aantal andere Europese landen.2) De tweede indicator betreft het aandeel innovatieve bedrijven als percentage
van het totaal aantal bedrijven. In het Innovatieprofiel is een uitsplitsing
gemaakt naar innovatieve bedrijven in de industrie (2.a) en in de diensten
(2.b).3 Nederland telt in vergelijking met andere
landen redelijk veel innovatieve industriële bedrijven. Daarentegen heeft
Nederland relatief weinig innovatieve bedrijven in de dienstverlening. Het
percentage is lager dan het EU-gemiddelde. Grafiek: Innovatieprofiel EU-landen (relatieve afwijkingen
van EU-gemiddelde) Bronvermelding13) De indicator, het % innovatieve bedrijven met samenwerkingsverbanden,
zegt iets over de mate waarin bedrijven samen of met publieke kennisinstellingen
innoveren. Juist die samenwerking is bij innovatie vaak van groot belang.
Uit het Innovatieprofiel blijkt dat het aandeel innovatieve bedrijven dat
samenwerkt rond het EU-gemiddelde ligt.4) Een andere belangrijke indicator voor de innovatiekracht is het omzetaandeel
van innovatieve producten. In de Community Innovation Survey is dit gemeten
voor de industrie. Hoewel het percentage innovatieve bedrijven in de Nederlandse
industrie goed is, blijkt de omzet behaald met nieuwe of verbeterde producten
in 1996 laag te zijn (NL: 25% versus EU15: 32%)2.De streefwaarden zijn gerelateerd aan het EU-gemiddelde. Het beleid is
er op gericht om op middellange termijn achterstanden ten opzichte van het
EU-gemiddelde in te halen en op lange termijn in lijn met de Lissabondoelstelling
voor alle indicatoren een positie in de kopgroep van de EU-15 landen te realiseren3.Prestatie-indicatorStreefwaarden (gelijk voor alle indicatoren)• R&D-uitgaven van bedrijven als % bruto
binnenlands product• Aandeel innovatie bedrijven als % totaal aantal
bedrijven• Aandeel innovatieve bedrijven met samenwerkingsverbanden als
% totaal aantal innovatieve bedrijven• Omzetaandeel met nieuwe of verbeterde
producten in de industrie als % totale omzet industrie• Middellange termijn: afhankelijk van huidige situatie
realiseren EU15-gemiddelde of handhaven positie boven EU15-gemiddelde•
Lange termijn: kopgroep van EU15-landenBij de verantwoording van het innovatiebeleid treedt een dubbele vertraging
op. Ten eerste werkt het innovatiebeleid pas op middellange termijn
door in de innovatiekracht. Ten tweede wordt de innovatiekracht van het Nederlands
bedrijfsleven met een vertraging van enkele jaren gemeten. Internationale
vergelijkingen komen vaak nog later beschikbaar en bovendien niet met een
jaarlijkse frequentie; één van de belangrijkste gegevensbronnen,
de Community Innovation Survey van Eurostat, wordt eens in de vier jaar gehouden.
Derhalve zijn de effecten van het huidige beleid pas na circa 5 jaar in de
statistieken terug te vinden.Het meten van innovatiekracht is gestart in de jaren negentig en is dus
nog sterk in ontwikkeling. Het gaat dan om het verbeteren van de metingen,
van de internationale vergelijkbaarheid en het ontwikkelen van betere indicatoren.
Grote verschillen tussen landen en verschillen in scores in de tijd moeten
dan ook vooralsnog voorzichtig worden geïnterpreteerd. Ook kan in de
toekomst als gevolg van voortschrijdend inzicht in Europees of OECD-verband
de indicatorkeuze nader worden aangepast.Veronderstellingen over het doelbereikTen aanzien van het doelbereik geldt een aantal veronderstellingen.Het beleid is gericht op het creëren van randvoorwaarden en de juiste
prikkels voor innovatie door het wegnemen van markt- en systeemimperfecties.
Bedrijven nemen echter zelf beslissingen over de hoogte en richting van hun
investeringen in innovatie. Succesvol innoveren is behalve van de randvoorwaarden
die de overheid creëert, afhankelijk van goed ondernemerschap, de stand
van de conjunctuur en het (internationaal) macro-economische klimaat.Tenslotte geldt dat naarmate de EU-landen qua prestaties naar elkaar toe
convergeren, het steeds moeilijker zal zijn om een voorsprong op het EU-gemiddelde
te realiseren.2.2 Operationele doelstellingenEZ geeft invulling aan de hierboven geformuleerde algemene doelstelling
via een drietal beleidsthema's, waarin de samenstellende delen van het nationaal
innovatiesysteem en de wisselwerking tussen die delen, centraal staan: 2.2.1 Een internationaal toonaangevende infrastructuur voor innovatie2.2.2 Ontwikkeling van innovatie in de markt2.2.3 Een excellente ICT-basisEZ baseert zich daarbij op de meest recente inzichten op het gebied van
het innovatiebeleid en wil een excellent competentiecentrum zijn voor vragen
rond de versterking van het nationaal innovatiesysteem. Onderzoek, internationale
uitwisseling en het vinden van best practices spelen daarbij een sleutelrol.2.2.1 Een internationaal toonaangevende infrastructuur
voor innovatieHet beleid richt zich op de voortdurende verbetering van de innovatieve
infrastructuur met als doel zich in alle opzichten aan het internationale
niveau te kunnen meten. Binnen deze operationele doelstelling zijn de activiteiten
primair gericht op: A) het verbeteren van de aansluiting tussen de publieke kennisontwikkeling
en de kennisvraag van bedrijven;B) het verbeteren van de balans tussen kennisbescherming en kennisverspreiding;C) het versterken van de bijdrage van het menselijk kapitaal aan innovatie;D) het stimuleren van innovatief ondernemerschap.Het is de ambitie om de samenhang, de vraaggerichtheid en dynamiek van
de innovatieve infrastructuur te verbeteren om het rendement voor de economie
en de samenleving te vergroten. Daarbij richt het beleid zich op het wegnemen
van systeem- en marktimperfecties.In de Verkenning Onderwijs & Onderzoek en het rapport «Naar
een nieuwe maatschap» van de projectgroep Economie 21e Eeuw wordt gewezen
op verschillende systeem- en marktimperfecties in de innovatieve infrastructuur.
Het kabinet zal de gesignaleerde knelpunten verder bezien.A) Het verbeteren van de aansluiting tussen publieke kennisontwikkeling
en de kennisvraag van bedrijven.Het beleid richt zich op versterking van de samenwerking tussen kennisinfrastructuur
en kennisvraag op strategische onderzoeksgebieden en versterking van de kennisdiffusie
van publieke kennis naar de private sector. De instrumenten zijn primair gericht
op (fundamenteel-)strategisch onderzoek. Kenmerk is de betrokkenheid van het
bedrijfsleven, waarbij de vorm (programmatisch, in een instituut e.d.) en
de omvang van de financiële betrokkenheid afhangt van de ontwikkelingsfase
van het onderzoeksterrein. In alle instrumenten is er aandacht voor kennisdiffusie.Bij de inzet van de instrumenten onder deze operationele doelstelling
is er een sterke samenhang met de andere operationele doelstellingen. De instrumenten
onder de operationele doelstellingen Ontwikkeling van innovatie in de markt
en Een excellente ICT-basis richten zich meer op strategisch, industrieel
en toegepast onderzoek. Echter fundamenteel, strategisch en toegepast onderzoek
lopen vaak door elkaar heen. De inzet van verschillende instrumenten naast
elkaar over de gehele kennisketen is dan een noodzaak voor een goede integrale
benadering. Dit wordt nog versterkt doordat op sommige terreinen de tijd tussen
fundamentele inzichten en markttoepassing steeds korter wordt. Genomics is
hiervan een belangrijk voorbeeld.EZ is primair verantwoordelijk voor de Interdepartementale Commissie inzake
het Economische Structuurbeleid en als onderdeel daarvan de Kennisinfrastructuur
(ICES/KIS). Bij ICES/KIS gaat het om de versterking van de kennisinfrastructuur
op voor de economische structuur strategische gebieden en stimuleren van publiek-private
samenwerking op die gebieden. In 2001 loopt de voorbereiding van ICES/KIS
III. In 2002 zal besluitvorming plaatsvinden over de toewijzing van de middelen. De instrumenten die ingezet worden, zijn: InstrumentOmschrijvingStichting Technische Wetenschappen (STW)Via de Technologiestichting STW stimuleert
EZ de ontwikkeling van vraaggericht excellent technisch-wetenschappelijk onderzoek
aan de Nederlandse universitaire onderzoeksinstellingen. Drie aspecten spelen
daarbij een essentiële rol: gebruikersbetrokkenheid bij het onderzoek,
utilisatie (kans op toepassing van de resultaten) en onderzoeksrendement.
STW kent op basis van projectvoorstellen de middelen toe. Bij elk project
wordt een gebruikerscommissie ingesteld. STW wordt in 2001 geëvalueerd.Innovatiegerichte Onderzoeksprogramma's (IOP)Het IOP beoogt via een programmatische aanpak
het strategische onderzoek aan de Nederlandse universiteiten en onderzoeksinstituten
te versterken in de richting van de innovatiebehoefte van het bedrijfsleven.
IOP's zijn er voor de technologiegebieden beeldverwerking, genomics, industriële
eiwitten, katalyse, mens-machine-interactie, milieutechnologie/zware metalen,
oppervlaktetechnologie, opto-elektronica en precisietechnologie. Het IOP elektromagnetische
vermogenstechniek (EMVT) is in voorbereiding. Een stuurgroep selecteert de
IOP's. De middelen worden per programma beschikbaar gesteld voor onderzoek
en kennisdiffusie.   EZ-bijdragen aan Maritiem Research Instituut Nederland
(Marin), Waterloopkundig Laboratorium (WL) en Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium
(NLR)De vijf Grote Technologische
Instituten (GTI's: Marin, WL, NLR, GeoDelft en ECN) hebben als doel wetenschappelijke
kennis om te zetten in toepassingsgerichte kennis voor het bedrijfsleven en
overheid. EZ geeft in combinatie met andere departementen bijdragen aan Marin,
WL, NLR en ECN (voor ECN zie artikel 4). EZ geeft basis/missiefinanciering
aan Marin en doelfinanciering aan Marin, NLR en WL. Via cofinanciering (doelfinanciering
EZ is afhankelijk van bijdrage bedrijfsleven aan projecten) wordt bevorderd
dat het onderzoek van de GTI's goed aansluit op de vraag uit het bedrijfsleven.
Dit is reeds aangekondigd in de Industriebrief en conform het kabinetsstandpunt
op het AWT-advies GTI's.   EZ-doelfinanciering TNOMet de doelfinanciering wordt de financiering van TNO door EZ
afhankelijk gemaakt van de mate waarin TNO bedrijven bereid vindt om bij te
dragen aan onderzoeksprojecten. Daarmee wordt beoogd de vraaggerichtheid van
het strategisch en toegepast onderzoek te bevorderen.  Technologische Top Instituten (TTI's)Met de bijdrage aan de Technologische Top Instituten
wil EZ op een aantal selecte gebieden het innovatievermogen en de concurrentiekracht
van Nederlandse bedrijven vergroten via bedrijfsrelevant fundamenteel-strategisch
onderzoek van excellent internationaal niveau in een institutionele samenwerking
tussen de publieke kennisinfrastructuur en bedrijfsleven. Het gaat om de volgende
gebieden: telematica, voeding, polymeren en metalen. De TTI's worden in 2001
geëvalueerd. Op basis hiervan wordt bezien of de overheidsfinanciering
(50%) van de TTI's wordt verlengd. De kennisinfrastructuur en het bedrijfsleven
dragen elk 25% bij.  Innovatieve onderzoeksclusters (IOC)IOC is een eenmalige meerjarige impuls voor samenwerking
van vraagpartijen (bedrijfsleven en vakdepartementen) en kennisinfrastructuur
voor bedrijfsrelevant fundamenteel-strategisch onderzoek met maatschappelijk
belang, met name op gebied van duurzame energie (SDE) en verkeer en vervoer
(CONNEKT). Tabel 2.2.1.A: Prestatiegegevens kennisontwikkeling
en kennisvraagPrestatie-indicatorStreefwaardeHuidige situatie* Aandeel innovatieve bedrijven dat innoveert in samenwerking
met universiteiten en researchinstellingen als % van het totaal aantal innovatieve
bedrijvenLange termijn: Kopgroep
van EU15-landen voor zowel samenwerking met universiteiten als samenwerking
met researchinstellingenHet aandeel
innovatieve bedrijven dat samenwerkt met universiteiten (6%) respectievelijk
researchinstellingen (7%) ligt iets onder het EU-gemiddelde (voor zowel samenwerking
met universiteiten als researchinstellingen 8%)– Bron voor gegevens huidige situatie: Eurostat
(2000), Survey on innovation in EU enterprises, Second Community Innovation
Survey, CD-rom, Luxemburg; CBS (2000), Kennis en economie 2000, Elsevier bedrijfsinformatie,
Den Haag* Uit onderzoek dat in opdracht van EZ is uitgevoerd blijkt dat bij bedrijven
met een kennisrelatie na verloop van tijd de bruto toegevoegde waarde per
werknemer stijgt (gemiddeld ca. 6% procent). Tevens is een conclusie dat publiek-private
en private kennisrelaties complementair zijn; zij vullen elkaar (inhoudelijk)
aan.Bron: Samen innoveren, een onderzoek naar publiek-private
en private kennisrelaties in Nederland, A.P. Poot en E Brouwer. Uitgebracht
in Beleidsstudies Technologie Economie, nummer 35, februari 2001.B) Het verbeteren van de balans tussen kennisbescherming
en kennisverspreiding en het bevorderen van bewustzijn van het gebruik van
industrieel eigendom voor kennisbescherming en als informatiebron.Industriële eigendomsrechten spelen een steeds belangrijkere rol
voor het bedrijfsleven in relatie tot het doen van R&D, als één
van de middelen van kennisexploitatie. Tot het systeem van industriële
eigendomsrechten (IE-systeem) behoren: het octrooirecht, het merken- en tekeningen-
en modellenrecht en het auteursrecht. Bij het IE-systeem is het van belang
een juiste balans te vinden tussen kennisbescherming en vrij gebruik van kennis.
Het IE-systeem is een sterk internationaal bepaald systeem waarbij verschillende
niveaus een rol spelen (WTO, VN, Europa, EU, Benelux). De Nederlandse inzet
daarbij is gericht op het realiseren en waarborgen van een efficiënt
en effectief systeem dat recht doet aan de verschillende belangen (maatschappelijk-privaat,
grootbedrijf-MKB e.d.).Het octrooisysteem kan dienst doen als middel voor kennisexploitatie en
als bron van informatie bij innovatieprocessen. Het aantal octrooi-aanvragen
is een indicatie van het bewustzijn van Nederlandse bedrijven van de mogelijke
waarde van hun kennis. Nederland is nummer vier in de lijst van Europese octrooiaanvragers
in Europees Octrooi Verdrag-verband. Dit is gezien de omvang van Nederland
een goede prestatie.Het MKB maakt nog relatief weinig gebruik van het octrooisysteem als bron
van informatie (octrooien zijn openbaar en in databanken opgeslagen). De inzet
van EZ is er dan ook op gericht de kennis bij het MKB over het octrooisysteem
en de gebruiksmogelijkheden daarvan als kennisbron te versterken.Het Bureau voor de Industriële Eigendom (Bureau I.E.) draagt zorg
voor de octrooiverlening in Nederland en voor de verspreiding van technische
kennis door advisering en begeleiding van ondernemers, dienstverlenende instanties,
wetenschappers, onderzoekers, studenten en andere belangstellenden. Tabel 2.2.1.B: Prestatiegegevens kennisbescherming
en kennisverspreidingPrestatie-indicatorStreefwaardeHuidige situatie* Aandeel van Nederlandse octrooiaanvragen in totaal
octrooi-aanvragen in kader Europees Octrooi Verdrag (EOV)Handhaven positie in top5 EOV-lidstaten NL: 8,5% (4e plaats) Gemiddelde EOV-lidstaten: 5,3%Bron gegevens huidige situatie: Europees Octrooi Bureau
(2000), Jaarverslag 1999.* Top5 EOV-lidstaten: Dui: 40,4%; Fra: 13,7%; VK: 9,2% en Zwi: 7,1%.C) Het versterken van de bijdrage van het menselijk kapitaal
aan innovatie.Menselijk kapitaal is een essentiële voorwaarde voor innovatie in
een kenniseconomie. Die kennis moet actueel blijven, waardoor er de inherente
noodzaak is van een leven lang leren voor een groot deel van de beroepsbevolking.
Verhoging van de arbeidsproductiviteit door versterking van het kennispotentieel
van de beroepsbevolking, staat centraal in de werking van het systeem van
onderwijs, arbeidsmarkt en scholing. Vraaggerichtheid, maatwerk en flexibiliteit
zijn daarbij kernwoorden. De verantwoordelijkheden binnen dit systeem liggen
bij verschillende partijen, zowel aan de kant van de overheid (met name OCW,
EZ en SZW) als aan de private kant (sociale partner, individuele werkgevers
en werknemers). Nauwe samenwerking gericht op optimalisering van het systeem
is zeer belangrijk.Het EZ-beleid is gericht op het verbeteren van de werking van de onderwijs-,
scholings- en arbeidsmarkt en het verbeteren van de aansluiting van deze markten
op elkaar. De instrumenten zijn gericht op het verhogen van de bereidheid
van werkgevers en werknemers te investeren in het onderhoud van hun menselijk
kapitaal. Dat kan onder andere door (het efficiënt inkopen van) scholing,
(ICT-ondersteund) leren op de werkplek, een strategische personeelsbeleid
en een expliciete erkenning van wat werkenden al aan kwaliteiten in huis hebben
zodra ze in dienst treden. Een en ander moet vervolgens bijdragen aan een
verhoging van de arbeidsproductiviteit.Momenteel wordt gestudeerd op de mogelijkheid om met de Persoonlijke Ontwikkelingsrekening
werkgevers en werknemers aan te zetten om te investeren in employability.
Een tripartiete werkgroep (werkgevers, werknemers en overheid (EZ, OCenW en
SZW)) voert momenteel een marktverkenning uit naar de mogelijke modaliteiten.
Daarnaast vindt er een verkenning plaats naar de mogelijkheden om bestaande
fiscale middelen in te zetten voor een dergelijk instrument. De resultaten
van deze verkenningen worden gerapporteerd aan het komend najaarsoverleg. De instrumenten die ingezet worden, zijn: InstrumentOmschrijving Stichting AXISDe Stichting AXIS is gericht op het bevorderen van
het aantal studenten bèta en technische opleidingen. Hiertoe laat zij
o.a. analyses uitvoeren en ondersteunt zij projecten. De subsidieperiode loopt
t/m einde 2002.   ArbeidsradarMet de Arbeidsradar wil de overheid knelpunten op de arbeidsmarkt van specifieke
beroepsgroepen oplossen. Hiertoe voert zij een integrale analyse (instroom,
doorstroom en uitstroom) uit van de problemen en verzamelt en verspreidt zij
de best-practices waarmee deze problemen verholpen kunnen worden.   Taskforce RisseeuwDe ICT-taskforce is gericht op het stimuleren van sociale partners tot het
ontwikkelen van initiatieven om knelpunten op de ICT-arbeidsmarkt weg te nemen.  Fiscale scholingsfaciliteitMet de fiscale scholingsfaciliteit wil de overheid investeringen
van bedrijven in scholing bevorderen. In 2001 worden het gebruik en de effecten
onderzocht.   ScholingsimpulsDoel is het bevorderen van opscholing door de verbetering van de effectiviteit
en efficiëntie van scholingstrajecten. Via een (tender-)regeling wordt
de opzet van innovatieve opscholingstrajecten gestimuleerd. De regeling start
in 2001 en loopt t/m 2004.   Stimulans employability adviseursMet de bijdrage aan diverse projecten van branches, CNV en Syntens
wil EZ de kennisopbouw en kennisverspreiding bevorderen over (het belang van)
employability bij en naar bedrijven en intermediairs. Verder organiseert EZ
in dit kader seminars gericht op kennisoverdracht.   Invoering Elders Verworven Competenties (EVC)EVC is gericht op het verhogen van employability
door het vergroten van de erkenning en zichtbaarheid van elders verworven
competenties. Hiertoe streeft EZ naar de invoering van een certificaat EVC
(civiel effect). EZ levert o.a. een bijdrage aan branche-projecten, stimuleert
kennisoverdracht via seminars en heeft (in samenwerking met OCW en SZW) het
kenniscentrum EVC opgericht. Doelen van het kenniscentrum zijn het bevorderen
van kennisoverdracht, het bijdragen aan de ontwikkeling van EVC-systematieken
en het stimuleren van het gebruik van EVC. Het kenniscentrum is in januari
2001 gestart en de subsidieperiode loopt t/m einde 2004.   Investors in PeopleMet het (keurmerk) Investors in People wil de overheid employability vergroten
door bedrijven en instellingen te stimuleren om te investeren in de employability
van hun medewerkers. Hiertoe is het bureau Investors in People opgericht dat
zorg draagt voor het in de markt zetten van het keurmerk. De subsidieperiode
loopt t/m einde 2004. Tabel 2.2.1.C: Prestatiegegevens menselijk
kapitaalPrestatie-indicatorStreefwaardeHuidige situatie 2000 Aandeel 25 tot 64-jarigen dat gedurende de weken
voorafgaand aan de enquête participeerde in enige vorm van scholing
en trainingMiddellange termijn: handhaven
positie boven EU-gemiddelde Lange termijn: kopgroep van EU15-landenNL: 15,6% EU-15: 8,4% Kopgroep: > 19,6%Bron gegevens huidige situatie: Eurostat, Labour Force
survey, LuxemburgD) Het stimuleren van innovatief ondernemerschap.Innovatief ondernemerschap draagt bij aan flexibiliteit en vernieuwing
en fungeert als banenmotor van de economie. Vooral startende en snelgroeiende
ondernemers nemen een belangrijke rol in het innovatieproces in. De snel groeiende
bedrijven in Nederland investeren bijvoorbeeld 40 procent meer in R&D
dan andere bedrijven.1 Het aantal innovatieve
starters en snelgroeiende ondernemingen blijft in Nederland echter achter
bij andere landen. EZ wil innovatief ondernemerschap actief bevorderen door
het stimuleren van het ondernemerschap in het onderwijs en het bevorderen
van de netwerkvorming en coaching.Met de technostartersregeling wordt beoogd de oriëntatie bij kennisinstellingen
op kennisoverdracht en kennisexploitatie te verbeteren via een stimulerende
omgeving voor technostarters. De doelgroep bestaat uit universiteiten en publieke
kennisinstellingen, opererend in een samenwerkingsverband en (via deze) de
starters zelf. Er wordt gebruik gemaakt van de ervaringen in Twinning en Biopartner
waar het gaat om een integrale aanpak bij het facilieren van technostarters.
Deze aanpak wordt daarmee verbreed naar andere technologiegebieden. De najaar
2001 te publiceren regeling krijgt de vorm van een tenderregeling. De instrumenten die ingezet worden, zijn: InstrumentOmschrijvingDreamstartDreamstart is een platform waarin voor technostarters nuttige partijen zijn
verenigd. Dreamstart tracht het klimaat voor technostarters te verbeteren
door informatie te verschaffen aan (potentiële) technostarters, door
bedrijven en kennisinstellingen meer te wijzen op de kansen van spin-offs,
en door het samen met partijen die technostarters (kunnen) stimuleren vormen
van netwerken. Dreamstart heeft tot doel het aantal technostarters te vergroten.
De subsidieperiode loopt tot en met 2003. Growthplus NederlandGrowthplus Nederland is een ondernemersnetwerk van snelle groeiers. Op dit
moment telt het 10 snelgroeiende ondernemingen. De doelstelling is 25 leden
binnen drie jaar na oprichting. De activiteiten bestaan uit het organiseren
van netwerkbijeenkomsten, het fungeren als klankbord voor Economische Zaken,
het leveren van kennis en expertise bij activiteiten als het door EZ georganiseerde
internationale seminar in Noordwijk, en het fungeren als platform voor kennis
en verspreiding van informatie over snelgroeiende ondernemingen. De subsidieperiode
loopt tot en met 2003 en wordt per jaar beoordeeld.  Actieplan Facility SharingMet het actieplan Facility Sharing wil de overheid bevorderen
dat kleine en startende ondernemingen toegang krijgen tot geavanceerde onderzoeks-
en testfaciliteiten bij universiteiten, grote ondernemingen en andere kennisinstellingen.
Het actieplan zal in 2001 van start gaan en richt zich met name op het bevorderen
van de transparantie.  Regeling Ondernemerschap en onderwijsOnderwijsinstellingen kunnen o.b.v. deze (tender-)
regeling subsidie krijgen voor projecten gericht op het aanleren van ondernemersvaardigheden.
Doel is het stimuleren van ondernemerschap in het onderwijs om zo het aantal
ondernemende werknemers en daadwerkelijke starters te vergroten. De regeling
is in het najaar van 2000 ingesteld en loopt tot en met 2002. Tabel 2.2.1.D: Prestatiegegevens Innovatief
ondernemerschapPrestatie-indicatorStreefwaardeHuidige situatie • Aantal technostarters als % totaal aantal
starters• Toename aantal technostarters
met 50% in 2003 t.o.v. 1999•
Zie groeiparagraaf • Aandeel snelle groeiers als % van het aantal
middelgrote bedrijven• Op lange
termijn op gemiddelde van benchmarklanden (VS, VK, Denemarken, België,
Duitsland)• 1995–1998:
NL. 10%; gemiddelde bench- marklanden: 19%Bron gegevens huidige siuatie: EIM (2001), Internationale
benchmark ondernemerschap 2001, nog te verschijnen, Zoetermeer.2.2.2 Ontwikkeling van innovatie in de marktHet innovatiebeleid is er op gericht om het bedrijfsleven voortdurend
uit te dagen en te stimuleren tot het vernieuwen van productieprocessen en producten, zodat de Nederlandse bedrijven tot de internationale koplopers
behoren. Het concurrentievermogen van het bedrijfsleven hangt immers steeds
meer af van het vermogen om te innoveren door nieuwe kennis te benutten en
slim toe te passen. Daarbij komt het steeds meer aan op samenwerking in clusters
en netwerken.Het beleid is er op gericht om de investeringen door bedrijven in kennisontwikkeling
te vergroten en het rendement op deze investeringen te verhogen door het stimuleren
van nationale en internationale samenwerking bij innovatieprojecten tussen
bedrijven onderling en met kennisinstellingen. Daartoe wordt een mix van instrumenten
ingezet die complementair aan elkaar zijn en zich richten op verschillende
knelpunten van het innovatieproces. De voornaamste instrumenten zijn de WBSO,
de Regeling Technologische Samenwerking, de TOP en de twee kennisoverdrachtinstrumenten.
De WBSO is gericht op het vergroten van de investeringen door bedrijven in
kennis. De Regeling Technologische Samenwerking bevordert R&D-samenwerking
tussen bedrijven onderling en met de kennisinstellingen. Met de TOP worden
hoogwaardig-technologische en risicovolle projecten gefaciliteerd. De kennisoverdrachtregelingen
stimuleren projecten door bedrijven en branches op het gebied van kennisdiffusie.Daarnaast zijn er instrumenten gericht op bepaalde technologiegebieden
met een groot maatschappelijk rendement (milieu- en energiebesparingstechnologie)
en instrumenten gericht op deelname van Nederlandse bedrijven aan internationale
ruimtevaart- en vliegtuigontwikkelingsprogramma's.Behalve via de financiële instrumenten stimuleert EZ innovatieve
cluster- en netwerkvorming met instrumenten die gericht zijn op het verbeteren
van de institutionele kant van het innovatiesysteem. Het gaat dan om het wegnemen
van knelpunten in wet- en regelgeving, het inbrengen van organiserend vermogen
en strategische informatievoorziening (zoals Technology Roadmaps, Radars en
Clustermonitors) in het kader van het clusterbeleid (zie ook de paragrafen
2.2.1 en 2.2.3).Door intensieve monitoring en evaluatie van het instrumentarium en benchmarking
van het beleid wordt voortdurend bezien of het beleid effectief is.Voor deze operationele doelstelling (2.2.2.) zijn geen prestatie-indicatoren
geformuleerd, omdat het beleid gericht op deze doelstelling direct bijdraagt
aan prestaties van de marktsector en dus aan de vier prestatie-indicatoren
zoals geformuleerd voor de algemene beleidsdoelstelling in paragraaf 2.1.
Met name de indicator R&D is een directe prestatie-indicator voor deze
operationele doelstelling. De instrumenten die ingezet worden, zijn: InstrumentOmschrijvingWet Bevordering Speur- en Ontwikkelingswerk
(WBSO)De WBSO is een fiscale
aftrek, waarmee de overheid speur- en ontwikkelingswerk door ondernemers en
zelfstandigen wil bevorderen.  Technologische Ontwikkelingsprojecten (TOP)Met de TOP wil de overheid de ontwikkeling
van technisch risicovolle projecten stimuleren door een financiële bijdrage
te leveren aan de ontwikkelingskosten.   Regeling Technologische SamenwerkingSamenwerkingsverbanden van bedrijven of van bedrijven
en kennisinstellingen kunnen op basis van de Regeling Technologische Samenwerking
subsidie krijgen voor technologische ontwikkelingsprojecten. Het gaat dan
om projecten gericht op fundamenteel/industrieel onderzoek of preconcurrentieel
onderzoek.  SyntensSyntens is een landelijk netwerk van 15 regionale vestigingen dat als doel
heeft technologische en bedrijfsvoeringskennis toegankelijk en toepasbaar
te maken voor het MKB. Dit doel tracht Syntens te bereiken door eerstelijnsvoorlichting
en advisering aan MKB-bedrijven en het creëren van (regionale) netwerken
van kennisoverdracht.   Branchegericht kennisoverdracht instrumentDe regeling beoogt via branches een actieve
kennisoverdracht van praktisch toepasbare kennis en technologie naar het MKB
te bereiken. Branches kunnen via deze regeling subsidie krijgen voor kennispositieprojecten
en kennisoverdrachtprojecten.  Kennisoverdracht ondernemers MKBDe regeling stimuleert het technologievolgend MKB om bestaande,
maar voor het bedrijf nieuwe technologieën in processen, producten of
diensten toe te passen. Concreet kunnen MKB-bedrijven subsidie krijgen voor
het m.b.v. een externe deskundige opstellen van een strategieplan, voor een
haalbaarheidsproject of voor het in dienst nemen van een (pas) afgestudeerde
die een technologische vernieuwing m.b.v. een vernieuwingsplan doorvoert in
de onderneming van de aanvrager.  KaderprogrammaHet vijfde Kaderprogramma is een programma van de Europese Unie waarmee de
ontwikkeling van nieuwe technologieën en de bevordering van grensoverschrijdende,
innovatieve samenwerking tussen bedrijven en universiteiten/kennisinstellingen
uit de lidstaten bevorderd wordt. De betrokkenheid voor EZ bij het KP is:
het via de Onderzoekraad totstandbrengen van een voor Nederland interessant
KP, advisering over de werkprogramma's via Nederlandse vertegenwoordiging
in Programma Comités en voorlichting aan het Nederlandse bedrijfsleven
via Senter EGLiaison. Inmiddels wordt in EU-verband overlegd over de invulling
van het Zesde KP.  Economie, Ecologie en Technologie (EET)Samenwerkingsverbanden van bedrijven of van bedrijven
en kennisinstellingen kunnen in het programma EET subsidie krijgen voor grote
technologie-onderzoeksprojecten die bijdragen aan een aanzienlijke verbetering
van het milieu en een verduurzaming van de economie. Het betreft met name
nieuwe technologische ontwikkelingen die substantiële stappen vooruit
kunnen betekenen op zowel ecologisch als economisch gebied.   Overige Instrumenten gericht op milieutechnologieVia de Subsidieregeling Referentieprojecten
milieutechnologie en de First Mover Faciliteit bevordert de overheid de marktintroductie
van nieuwe milieutechnologieën. Het programma Schoner Produceren ondersteunt
milieugericht werken in het MKB.   BioPartnerBioPartner is gericht op het bevorderen van nieuw ondernemerschap in het Life
Sciences-cluster. Het actieplan bestaat uit het verschaffen van informatie,
risicokapitaal, facility sharing en incubator-faciliteiten aan starters in
het Life Sciences-cluster.   Civiele Vliegtuig Ontwikkeling (CVO)Met de CVO-regeling bevordert de overheid de civiele
vliegtuigontwikkeling in Nederland door de deelname van Nederlandse bedrijven
aan het Airbusprogramma financieel te ondersteunen.   NIVRHet
NIVR voert diverse regelingen voor de overheid uit (CVO, JSF en basisonderzoek
luchtvaart en ruimtevaart). Naast de uitvoerende taak heeft het NIVR ook een
adviserende taak richting de overheid via de Raad van Advies en organiseert
het NIVR platforms op diverse terreinen.  ESA-contributie en projectfinanciering RuimtevaartbeleidMet de ESA-contributie en de projectfinanciering
Ruimtevaartbeleid stimuleert de overheid de ontwikkeling van ruimtevaarttechnologie
in Nederland en de deelname van Nederlandse bedrijven en kennisinstellingen
aan internationale ruimtevaartprogramma's.2.2.3 Een excellente ICT-basisEZ stelt zich als doel om internationaal voorop te lopen in de creatie
van nieuwe economische activiteiten en toepassingen van ICT in bestaande economische
activiteiten. Dit vraagt om een geconcentreerd en samenhangend beleid dat
gestoeld is op de meest recente inzichten op het gebied van innovatiebeleid
en dat aangrijpt op zowel overheid, markt als op kennisinfrastructuur. Het
gaat daarbij om:A) Het bevorderen van samenhang en integratie van het overheidsbrede ICT-beleid;B) Het ontwikkelen van een ICT-kennispositie van een hoog gehalte;C) Het stimuleren van de toepassing van internet en e-commerce door het
MKB;D) Het verbeteren van de randvoorwaarden voor de informatiemaatschappij.A) Bevorderen samenhang en integratie van het overheidsbrede
ICT-beleid.ICT dringt door tot in de haarvaten van de maatschappij. Er zijn dan ook
meerdere departementen betrokken bij het streven naar een excellente ICT-basis.
Ieder met zijn eigen specifieke verantwoordelijkheid. EZ speelt daarnaast
echter ook een centrale rol voor het kabinetsbrede ICT-beleid. Deze rol komt
in eerste instantie tot uiting in het bewaken van de samenhang en het toezien
op een integrale aanpak zoals vervat in de nota De Digitale Delta en de hierin
genoemde vijf pijlers: de (tele)communicatie-infrastructuur, kennis en innovatie,
toegang en vaardigheden, regelgeving en ICT in de publieke sector. Geen van
deze pijlers van de ICT-basis kan immers worden verwaarloosd. Alle pijlers
moeten op orde zijn en elkaar onderling versterken. Verder heeft EZ het voortouw
bij het toetsen van de voortgang in de uitvoering van de (gezamenlijke)
beleidsagenda en het initiëren van nieuwe initiatieven. Tot slot heeft
het een spilfunctie in de communicatie over het kabinetsbrede beleid. Concrete
activiteiten hierbij zijn:– Periodieke voortgangsrapportages van De Digitale Delta (najaar
2001)– De tweejaarlijkse ICT-toets (najaar 2002)– Het ontwikkelen van bouwstenen voor het beleid van 2002 en verder
(najaar 2001)– Beheer van het Elektronische Snelwegenbudget– De site www.dedigitaledelta.nlB) Het ontwikkelen van een ICT-kennispositie van een hoog
gehalte.De ambitie is om een kennispositie van hoog gehalte te realiseren zowel
voor ICT-technologie als ICT-toepassingen; sterke ICT-clusters waarin aanbieders
en gebruikers van ICT zorgen voor vernieuwende toepassing van deze kennis
en een topkennisinfrastructuur voor ICT-onderzoekers en -deskundigen. De overheid
geeft hierin haar aanjagersfunctie vorm door mobilisatie van stakeholders
enerzijds en anderzijds financiële ondersteuning (hoofdzakelijk subsidies
voor R&D). In ICT Clusters uit zich dit in aanzetten tot Next Generation
denken en doorbraken in de toepassing van ICT. De nieuwe subsidieregeling
Technologische Samenwerking ondersteunt risicovolle investeringen in R&D.
Voorbeelden van sterke ICT clusters in de sector micro-electronica vormen
de EUREKA-projecten MEDEA+ en ITEA. Dit zijn twee omvangrijke internationale
onderzoeksprojecten op het terrein van semi-conductors resp. embedded en distributed
systems. Met Twinning stimuleert de overheid nieuw ICT ondernemerschap.De Taskforce Le Pair heeft in opdracht van EZ in juli 2001 een advies
uitgebracht over de versterking van het Nederlandse ICT-onderzoek en de verbetering
van de samenwerking tussen kennisinstellingen en het bedrijfsleven. Het advies
zal worden meegenomen in de Bouwstenennotitie ICT en kennis die in het najaar
2001 aan de Tweede Kamer wordt toegestuurd.Met ingang van 2001 wordt jaarlijks een nationaal ICT Kenniscongres en
-beurs georganiseerd. Voorts dragen ICES-KIS en meerjaren onderzoeksprogramma's
bij aan een excellente ICT kennispositie.Ter bevordering van een efficiëntere inzet van ICT deskundigheid
stimuleert de overheid een marktinitiatief voor software efficiency en een
meerjaren onderzoeksprogramma op basis van de «Progress formule»
(concurrent research door bedrijfsleven en kennisinfrastructuur). De instrumenten die hierbij ingezet worden, zijn: InstrumentOmschrijvingTwinningTwinning bevordert nieuw ondernemerschap in het ICT-cluster. Met Twinning
voorziet de overheid in risicokapitaal, incubator-faciliteiten en toegang
tot een internationaal netwerk van technische deskundigen en ervaren ICT-ondernemers.
Het streven is om de aandelen van de Nederlandse Staat in Twinning te vervreemden.Micro-electronica-stimuleringOp het terrein van micro-elektronica bevordert de overheid, middels
subsidies de ontwikkeling van nieuwe technologieën in het micro-elektronica
cluster. Nationale en internationale samenwerking tussen bedrijven en kennisinstellingen
in dit cluster wordt gestimuleerd. Verreweg de meeste steun vindt plaats in
het kader van de Eureka programma's ITEA (looptijd 1999 t/m 2007) en MEDEA+
(looptijd 2001 t/m/ 2008).  Actieplan Concurreren met ICT-Competenties (CIC)Met het Actieplan CIC bevordert de
overheid de Nederlandse kennis- en innovatiepositie via kennisopbouw, strategische
samenwerking in ICT doorbraakprojecten, en efficiënte inzet van ICT deskundigheid.
Doelgroep: bedrijven en kennisinstellingen aan ICT Vraagzijde – m.n.
innovators – en ICT Aanbodzijde. Looptijd: 2000 – 2005. Instrumenten
betreffen mobilisatie van stakeholders (o.m. door Next Generation trajecten,
taskforce Le Pair, ICT Kenniscongres en -beurs, marktinitiatief voor Software
Efficiency, www.cic-online.nl), en subsidies voor R&D (progress formule,
subsidieregeling Technologische Samenwerking, ICES-KIS).   GigaPortIn het kader van het GigaPort-project wordt een geavanceerd breedbandnetwerk
gebouwd voor onderzoek en ontwikkeling en gebruik door universiteiten, hogescholen
en publiek gefinancierde onderzoeksinstellingen in het bijzonder (GigaPort
Netwerk) en worden nieuwe toepassingen ontwikkeld die door dergelijke hogesnelheidsnetwerken
worden mogelijk gemaakt. Het GigaPort-project loopt van 1999 t/m 2002.  INFORMEINFORME is een informatieloket van Senter (in opdracht van EZ) waar bedrijven
informatie o.a. kunnen krijgen over nationale en internationale ICT-projecten.
INFORME kan partijen desgewenst met elkaar in contact brengen.C) Het stimuleren van de toepassing van internet en e-commerce
door het MKB.Uit de Internationale ICT-Toets 2000 (november 2000) blijkt dat het Nederlandse
MKB met de toepassing van e-commerce ten opzichte van de koplopers in Europa
vrij laag scoort. Met het Plan van Aanpak «Het MKB in De Digitale Delta»
(medio 2001) wordt een impuls gegeven aan de toepassing van internet en e-commerce
door het MKB. Doel is dat 60% van het MKB in 2005 elektronisch transacties
verricht. De instrumenten die hierbij ingezet worden, zijn: InstrumentOmschrijvingPlan van Aanpak «Het MKB in De Digitale Delta» Het plan is bedoeld om gedurende
4 jaar (2002–2005) het MKB aan te zetten tot het toepassen van internet
en e-commerce, tot een niveau dat minimaal kan meten met de top van Europa.
Bij de uitvoering van het Plan van Aanpak speelt Syntens, het innovatienetwerk
voor ondernemers, een central rol. Syntens organiseert o.a. grote aantallen
regionale workshops en spreekuren voor het MKB. Verder verzorgt Syntens het
brancheprogramma Nederland gaat digitaal, dat in nauw overleg met VNO-NCW
en MKB Nederland is opgezet. Samen met de Hoofdbedrijfschappen Detailhandel
en Ambachten voert Syntens het project Over De Digitale Drempel uit. Voor
individuele MKB-ondernemers biedt het Plan van Aanpak tenslotte nog de mogelijkheid
om een maatwerkadvies te ontvangen in het kader van het project Sp.OED-Advies. MediaPlazaMediaPlaza is een demonstratiecentrum voor bedrijven en instellingen waar
de mogelijkheden van de elektronische snelweg gedemonstreerd worden. Eind
1999 is besloten om Media Plaza voor een periode van drie jaar geïntensiveerd
te continueren. Naast voorlichting en demonstratie is er nu ook de mogelijkheid
om «hands on» ervaringen op te doen. Het centrum is daarom ook
fysiek uitgebreid.D) Het verbeteren van de randvoorwaarden voor de informatiemaatschappij.Door de snelle technologische en maatschappelijke ontwikkelingen op het
terrein van de informatiemaatschappij is de overheid voortdurend bezig bestaande
wetgeving te toetsen aan de nieuw ontstane situatie. Waar nodig wordt deze
aangepast, of vervangen door nieuwe regels, en/ of vormen van zelfregulering.
Uitgangspunten daarbij vormen dat wat «off-line» geldt ook «on-line»
dient te gelden, dat regelgeving techniek-onafhankelijk moet worden geformuleerd
en zelfregulering de voorkeur heeft.Actuele aandachtvelden zijn (grond)rechten, privacy en het internationale
handelsverkeer in de elektronische omgeving, waaronder het waarborgen van
transparantie en toegankelijkheid van markten. Daarbij valt ook te denken
aan effectieve allocatiemechanismen voor etherfrequenties en de toegang van
diensten tot infrastructuren. Een ander aandachtspunt is het verzekeren van
de betrouwbaarheid van het elektronisch verkeer, o.a door het tot stand brengen
van een Nederlandse infrastructuur van gecertificeerde Trusted Third Parties,
het oprichten van een «Overheids Public Key Infrastructure» (een
TTP voor overheidsdiensten) en de voorlichtingscampagne «Veilig Internet».De informatiemaatschappij ontwikkelt zich in belangrijke mate onafhankelijk
van traditionele geografische grenzen. Internationale samenwerking bij het
opstellen van juridische randvoorwaarden is op dit terrein dan ook een sine
qua non. Bijgedragen wordt aan de beleidsvorming en wet- en regelgevingstrajecten
op bovenstaande terreinen, in zowel nationale als internationale kaders. Doelstelling
daarbij is een optimaal investerings- en innovatieklimaat te creëren,
waarin elektronische handel volledig tot ontplooiing kan komen en bedrijven
en consumenten optimale rechtszekerheid te bieden. Om het beleid op dit nieuwe en dynamische werkterrein te kunnen ontwikkelen
en monitoren zijn o.a. betrouwbare statistieken over e-commerce nodig. Deze
statistieken ontbreken echter of zijn door verschillen in gehanteerde definities,
vraagstellingen, gebruikte bronnen en toegepaste methoden moeilijk voor beleidsontwikkeling
of -monitoring te gebruiken. De ontwikkeling door EZ van een e-commerce monitor
moet daar verbetering in aanbrengen.De instrumenten die hierbij ingezet worden, zijn: InstrumentOmschrijvingECP.NLECP.NL is het nationale kennis- en coördinatiecentrum voor
Electronic Commerce. ECP.NL helpt versneld voorwaarden te scheppen voor een
toonaangevende rol van het Nederlandse bedrijfsleven in het elektronisch zakendoen.   E-Commerce MonitorDe ontwikkeling van een monitor-instrument waarmee het mogelijk wordt om op
basis van objectieve en vergelijkbare cijfers regelmatig de positie van Nederland
op het gebied van E-commerce te bepalen. Jaarlijkse publicatie «De digitale
economie».  Gedragscode E-commerceEZ stimuleert de ontwikkeling, acceptatie en naleving van een
gedragscode voor elektronisch zakendoen om daarmee het vertrouwen van burgers
en bedrijven hierin te vergroten.Via het beleid gericht op het creëren van een excellente ICT-basis
wordt tevens een belangrijke bijdrage geleverd aan het terugdringen van de
administratieve lasten (zie ook artikel 1 Werking binnenlandse markten). Tabel 2.2.3: Prestatiegegevens voor
een excellente ICT-basisSubdoelstellingPrestatie-indicatorStreefwaardeHuidige situatie B.R&D
op het gebied van ICT (zowel de aanbod- als gebruikerskant) door bedrijven
en researchinstellingen gemeten in arbeidsjaren en uitgavenEen hogere groei van de ICT-R&D door bedrijven
en researchinstellingen in manjaren en uitgaven dan de groei van de R&D
op andere technologiegebiedenIn 1999
bedroeg de ICT-R&D 21 341 manjaren en in uitgaven EUR 2008 miljoen.
De R&D op andere technologiegebieden bedroeg 30 185 manjaren en in
uitgaven EUR 2766 miljoen*     C.Percentage
MKB-bedrijven dat zakelijke transacties via internet verrichtIn 2005 verricht tweederde van het MKB zakelijke
transacties via internet (i.e. doet op elektronische wijze zaken met afnemers,
toeleveranciers of andere zakelijke relaties)2001 1e kwartaal: 36% 1999 4e kwartaal: 18%Bron gegevens huidige situatie: indicator doelstelling
B: CBS (2001), indicator C: NIPO Business Monitor eerste kwartaal 2001.* – Onder de ICT-R&D-cijfers (in termen van manjaren/fte's of
uitgaven) voor de huidige situatie wordt verstaan R&D besteed aan de technologiegebieden
Elektronica, Fabricagetechnologie, Procestechnologie, Informatietechnologie
en Logistieke systemen. Deze afbakening is nog niet de volledig gewenste afbakening
van ICT-R&D, maar is momenteel het maximaal haalbare (zie verder groeiparagraaf).
Zo is de gebruikerskant in deze cijfers onderbelicht, wordt er door de gehanteerde
indeling R&D meegeteld die deels ook niet-ICT-R&D betreft en is het
ICT-onderzoek bij universiteiten niet meegenomen. Ook is het niet mogelijk
om een internationale vergelijking te maken.– De R&D-uitgaven (exploitatiekosten en investeringen) zijn
gebaseerd op de verdeling van R&D-manjaren (fte's) over de verschillende
technologiegebieden. Het gebruiken van de fte's als verdeelsleutel voor de
R&D-uitgaven impliceert dat binnen een bedrijf de uitgaven per fte voor
de verschillende technologiegebieden gelijk zijn. Dit hoeft in de werkelijkheid
niet zo te zijn. De cijfers moeten dus met de nodige voorzichtigheid worden
geïnterpreteerd.2.3 Budgettaire gevolgen van beleid Artikel 2: Bevorderen van innovatiekracht
(in EUR mln) 2000200120022003200420052006Verplichtingen (totaal)578,7708,8594,2579,3525,4504,7513,4Programma-uitgaven543,4657,1542,7528,0473,9453,2461,9Operationeel doel 2.2.1: Infrastructuur voor innovatie       – Bijdrage aan STW18,317,918,118,318,218,218,2– Innovatieve onderzoeksprogramma's (IOP's)6,916,914,614,614,614,614,6– Bijdrage aan TNO26,928,127,027,027,027,027,0– Bijdrage aan Topinstituten21,423,324,524,524,524,524,5– Bijdragen aan instituten lucht- en ruimtevaart5,26,15,75,75,76,36,3– Bijdrage aan diverse instituten12,73,93,94,55,15,15,1– Technologische vernieuwing10,957,220,034,626,718,318,3– Technologie en Samenleving2,91,61,61,61,61,61,6– Technostarters22,420,430,118,78,410,710,7Operationeel doel 2.2.2: Innovatie in de markt       – Technologische Ontwikkelingsprojecten53,547,736,441,041,041,041,0– Technologische Samenwerkingsprojecten76,481,267,467,467,457,155,2– BIT / Opkomende markten3,44,34,34,34,34,34,3– Kennisoverdrachtinstrumenten12,827,025,025,925,925,925,9– EET-Programma21,959,030,658,934,034,034,0– First Movers  4,26,86,86,86,8– Overige regelingen milieutechnologie4,53,51,81,81,81,81,8– Bijdrage aan Syntens62,433,432,232,032,032,032,0– Internationale ruimtevaartprogramma's45,658,376,432,127,220,130,8– Nationale ruimtevaartprogramma3,63,63,63,63,63,63,6– Bevordering civiele luchtvaart23,841,84,52,72,715,915,9Operationeel doel 2.2.3: Excellente basis voor ICT       – Micro-elektronica stimulering46,339,041,845,445,436,336,3– Elektronische Snelweg48,957,651,335,235,234,834,8Algemeen       – Opdrachten en onderzoek DG Innovatie12,725,317,821,414,913,313,3        Apparaatsuitgaven35,351,751,551,351,551,551,5– Personeel DG Innovatie 10,810,710,710,710,710,7– Bijdrage DG I aan BLD BIE12,813,213,213,213,213,213,2– Bijdragen pensioenen EOB1,11,01,01,01,01,01,0– Adviezen door EOB2,02,42,42,42,42,42,4– Bijdrage DG Innovatie aan BLD Senter16,721,521,120,920,920,920,9– Uitgaven TWA-netwerk1,92,12,42,42,62,62,6– Diverse uitgaven (adviesraad en Eureka-secr.)0,80,70,70,70,70,70,7        Uitgaven (totaal)520,2543,8580,8567,3568,7581,5584,7        Ontvangsten (totaal)94,3150,4154,699,4100,797,297,2– Terugontvangst Senter0,5      – Ontvangsten uit Rijksoctrooiwet23,423,625,025,425,425,425,4– Diverse ontvangsten BIE0,2      – Ontvangsten TOP35,136,336,336,336,336,336,3– Ontvangsten uit het Fes22,949,164,623,723,723,723,7– Ontvangsten EET-gelden (OCW)7,79,124,212,413,710,210,2– Diverse ontvangsten Innovatiekracht4,532,34,51,61,61,61,6De raming voor personele uitgaven van het kernministerie kent de volgende
opbouw: Artikel 2: Gegevens inzake formatie en
gemiddelde prijs (bedragen in EUR 1 000) realisatie 2000raming 2001raming 2002 gemiddelde bezettinggemiddelde prijsformatiegemiddelde prijsformatiegemiddelde prijs DG Innovatiepersoneel– 1– 1187,657,3185,657,8 TWA's – personeel7,0210,48,0211,48,0243,91 door reorganisatie zijn geen gegevens over 2000 beschikbaar.Fiscale maatregelenNaast het EZ-instrumentarium dragen met name de Fiscale scholingsfaciliteit
en de fiscale maatregel WBSO bij aan de bevordering van de innovatiekracht
van Nederland. Voor een nadere toelichting op deze instrumenten wordt verwezen
naar respectievelijk de paragrafen 2.2.1 en 2.2.2.Voor een totaaloverzicht van alle belastinguitgaven en de meerjarig hiervoor
geraamde bedragen wordt verwezen naar de Miljoenennota 2002, bijlage 5 Belastinguitgaven. Fiscale maatregelen m.b.t. Innovatiekrachtkracht
(in EUR mln op transactiebasis) 2000200120022003200420052006Fiscale scholingsfaciliteit264289314326338350391WBSO2763043303463573573572.4 Budgetflexibiliteit Budgetflexibiliteit beleidsartikel 2
(in EUR mln) 20022003200420052006 Uitgaven (totaal)580,7567,3568,7581,5584,7      Uitgaven voor reeds aangegane verplichtingen t/m 2001416,9224,2151,7117,448,9Uitgaven voor verplichtingen m.i.v. 2002     – in mln163,9343,1417,0464,1535,8– in procenten van totale uitgaven28%61%73%80%92% Specificatie uitgaven voor verplichtingen m.i.v. 2002:     – apparaatsuitgaven31,751,451,551,551,5– programma-uitgaven t.b.v. instellingen/instituten17,292,098,9104,0106,6– overige programma-uitgaven115,0199,7266,6308,6377,7Uit de tabel blijkt dat ruim 70% van de voor 2002 geraamde uitgaven aangehouden
wordt ter financiering van verplichtingen die tot en met 2001 zijn respectievelijk
worden aangegaan. De kasraming is vanuit deze administratief-technische invalshoek
derhalve in overwegende mate niet-flexibel.Voor de uitgaven die geraamd worden voor de met ingang van 2002 aan te
gane verplichtingen geldt dat deze in structureel opzicht voor ruim EUR 150
mln benodigd zijn voor apparaatsuitgaven van EZ en voor bijdragen aan instellingen
en instituten. De flexibiliteit daarvan is in bestuurlijk opzicht beperkt.De raming van de overige programma-uitgaven (2002: EUR 115,0 mln) is voor
het merendeel bestemd voor het subsidie-instrumentarium ten behoeve van de
verschillende operationele doelen van innovatiekracht. Het merendeel van deze
subsidie-instrumenten is opgenomen bij de verschillende operationele doelen
en heeft een meerjarig karakter. Alleen indien dit veelal meerjarig voorgenomen
beleid zou worden gewijzigd, is sprake van een bepaalde mate van flexibiliteit.
Daarnaast is een aantal posten voor een specifiek doel aan EZ ter beschikking
gesteld, zoals bijvoorbeeld het budget voor de Elektronische snelweg.2.5 GroeiparagraafIn deze paragraaf wordt ingegaan op de punten waarop EZ het artikel 2
verder wil verbeteren. Deze punten zijn:• Actualiteit gegevens: De gegevens over de indicatoren zijn grotendeels
afkomstig uit de Community Innovation Survey (CIS) die door EUROSTAT wordt
gecoördineerd. De CIS wordt vooralsnog één maal in de vier
jaar gehouden; de internationale gegevens zijn daarom weinig actueel. Voor
Nederland zijn meer recente gegevens beschikbaar, omdat het CBS één
maal in de twee jaar een innovatie-enquête houdt. Nederland zal in Europees
verband er op aandringen om de CIS, zoals nu reeds door het CBS wordt gedaan,
één maal in de twee jaar uit te voeren.• ICT: Voor de ICT-indicatoren geldt nog eens te meer dat statistieken
op het terrein van ICT en vooral internet (toepassingen, w.o. e-commerce)
nog maar net in ontwikkeling zijn. Veel zaken kunnen daardoor nog niet worden
gemeten. Betrouwbare internationale vergelijking, in het bijzonder met betrekking
tot internettoepassingen, hoe gewenst ook, is nog moeilijker. In overleg met
het CBS wordt nu gewerkt aan de ontwikkeling van betrouwbare statistieken
over de digitale economie, waarvan de eerste publicatie van een reeks in juli
2001 is verschenen. De opzet en inhoud van de reeks is nog in ontwikkeling.
Inzet is om op termijn ook een goede vergelijking met het buitenland te kunnen
maken. Dit is echter mede afhankelijk van de ontwikkelingen bij de statistische
bureaus in andere landen. In internationaal verband, waar onder OECD, is continue
overleg gaande over daarbij te hanteren indicatoren en de eenduidige meting
daarvan.• Technostarters: Voor het aantal technostarters zijn er momenteel
twee gegevensbronnen (EIM en Ernst & Young) die met verschillende methodes
hebben gemeten en verschillende resultaten laten zien. Op dit moment wordt
nog onderzocht of de twee methodieken naast elkaar gepresenteerd kunnen/moeten
worden of dat voor één van de methodieken wordt gekozen.• MEET: Het Ministerie van Economische Zaken streeft naar een continue verbetering van de effectiviteit(smeting) van het innovatie-instrumentarium.
In dat kader is in 2000 het rapport MEET uitgebracht met gegevens over het
gebruik en effectiviteit van de verschillende instrumenten. In het kader van
de motie Hindriks (Kamerstukken II 2000/01, 27400-XIII, nr. 28) (die vraagt
om een relatieve effectiviteitsmeting van het op innovatie en R&D gerichte
instrumentarium) is gewerkt aan een internationale vergelijking van methoden
en de praktijk van effectiviteitsmeting en evaluatie om te komen tot een verdere
verbetering van de Nederlandse praktijk. In september 2001 zal over de resultaten
van de internationale vergelijking worden gerapporteerd en worden aangeven
welke acties daaruit voortvloeien. Tevens zal voor het nieuwe gestroomlijnde
bedrijfsinstrumentarium een monitorsysteem worden opgezet van effectindicatoren.• IBO-Technologiebeleid: Om het rendement van het technologie instrumentarium
verder te vergroten zal er een Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO)
technologiebeleid worden uitgevoerd. Dit IBO zal zich richten op subsidies
en belastinguitgaven die technologie en innovatie bevorderen en daarmee bijdragen
aan duurzame economische groei. Daarbij is door het kabinet gekozen voor een
integrale aanpak van het gehele technologie-instrumentarium gericht op een
betere werking van het nationaal innovatiesysteem en de innovatieve samenwerking
tussen bedrijven, intermediairs en kennisinfrastructuur. Hierbij worden ook
specifieke technologieregelingen van andere ministeries dan EZ meegenomen,
zodat het IBO zal bijdragen aan een Rijksbrede samenhang en afstemming van
het innovatiebeleid.3 BEVORDEREN ONDERNEMINGSKLIMAAT >Onderdelen toelichting  3.1Algemene doelstelling   3.1.1 Doelbereik
en rol EZ   3.1.2 Effectindicator  3.2Operationele doelstellingen   3.2.1 Fysieke
ruimte   3.2.2 Productiefactoren   3.2.3 EZ als
partner  3.3Budgettaire gevolgen van beleid  3.4Budgetflexibiliteit  3.5Groeiparagraaf 3.1 Algemene beleidsdoelstelling Op nationaal en regionaal niveau voorwaarden scheppen voor een
internationaal concurrerend ondernemingsklimaat in Nederland.Bedrijvigheid en ondernemerschap zijn de motor achter economische groei
en ontwikkeling. De overheid heeft hierbij de essentiële verantwoordelijkheid
voor het scheppen van de juiste randvoorwaarden. De toenemende liberalisering
en internationalisering van de economie leiden ertoe dat bedrijven, meer dan
ooit, worden geconfronteerd met felle (inter)nationale concurrentie. Bedrijven
kunnen deze concurrentie alleen aan indien ze in de eerste plaats zelf concurrentiekrachtig
zijn. Dit begint bij ondernemerschap, beschikbaarheid van bedrijfsruimte,
(risico)kapitaal en goed geschoold personeel. Het zijn de bedrijven die het
moeten doen, maar bedrijven kunnen dat niet zonder een overheidsbeleid dat
de voorwaarden schept voor de beschikbaarheid en optimale inzet van deze (productie)factoren.Het voorwaardenscheppende overheidsbeleid is een dynamisch proces. Wat
«vandaag» de optimale randvoorwaarden zijn voor bedrijven om zich
krachtig te positioneren, zijn niet per definitie ook de randvoorwaarden voor
«morgen». Optimale randvoorwaarden zijn afhankelijk van tijd en,
vanwege het open karakter van de Nederlandse economie, van ontwikkelingen
in de omgeving van Nederland. Dit betekent dat de randvoorwaarden van het
ondernemingsklimaat continu onderhoud nodig hebben om de concurrentiekracht
van het Nederlandse bedrijfsleven te faciliteren. Een belangrijk onderdeel
van deze onderhoudsfunctie is gericht op het aanpakken van knelpunten en het
wegwerken van relatieve achterstanden.Afgemeten tegen de prestaties van de Nederlandse economie van de afgelopen
jaren, zowel in termen van groei van het BBP als de werkgelegenheid, kan vastgesteld
worden dat de uitgangssituatie van het Nederlandse ondernemingsklimaat niet
ongunstig is.1 Dit is echter geen reden voor
de overheid om achterover te leunen. Om de uitgangspositie vast te houden
en verder te versterken is het noodzakelijk actuele knelpunten op te lossen
en nieuwe uitdagingen op te pakken. Dit uit zich in de operationele doelstellingen
van artikel 3 die worden besproken in paragraaf 3.2.3.1.1 Doelbereik en rol van EZOm de gestelde doelen met betrekking tot bevordering van het ondernemingsklimaat
te bereiken, beschikt EZ over een aantal instrumenten. Tegelijkertijd
werkt EZ ook sterk samen met andere overheidsinstanties en het bedrijfsleven.
Samenwerking met andere overheidsinstanties, op centraal, regionaal en gemeentelijk
niveau, is aan de orde omdat zij voor een aantal beleidsterreinen (eerste)
verantwoordelijkheid dragen. Samenwerking met het bedrijfsleven is aan de
orde omdat rode draad door het voorwaardenscheppende EZ-beleid is dat uiteindelijk
de bedrijven het zullen moeten doen. Dit betekent dat de resultaten op de
operationele doelen van artikel 3 in hoge mate resultaat zijn van een gezamenlijke
inspanning van actoren. EZ is hierbij het departement dat bij uitstek de samenhang
tussen de vele beleidsterreinen die gezamenlijk het speelveld voor het Nederlands
bedrijfsleven vormen bewaakt, onderhoudt en bevordert. De betrokkenheid van
EZ (via inzet van mensen en middelen) is dan ook noodzakelijk, maar vanuit
de missie ook gelegitimeerd, om de integratie van ondernemingsklimaatbepalende
factoren in het beleid te optimaliseren.3.1.2 Algemene effectindicatorTegen bovenstaande achtergrond is het opnemen van een algemene prestatie-indicator
voor artikel 3 niet opportuun. Wel kan door middel van een aantal effectindicatoren
een graadmeter worden geschetst van de stand van zaken van het ondernemingsklimaat
in Nederland. Zo kan de ontwikkeling van de bedrijfsinvesteringen in Nederland,
in de vorm van de bedrijfsinvesteringsquote, worden gezien als graadmeter
voor de bereidheid van ondernemers risico's te nemen en te anticiperen op
toekomstige productie en afzet. Investeringen zijn in de praktijk de motor
achter de creatie van toegevoegde waarde en groei en nodig om de productiviteit
van werknemers op peil te houden en te vergroten.Een andere effectindicator voor de stand van zaken met betrekking tot
het ondernemingsklimaat in Nederland is het vertrouwen dat ondernemers in
de economie hebben. Een indicator hiervoor is de index van het producentenvertrouwen.
Dit betreft een overallindicator waarmee maandelijks de stemming binnen de
Nederlandse industrie wordt weergegeven.Uit onderzoek van het CBS blijkt echter dat er een zeker positief verband
valt te leggen tussen het producentenvertrouwen en de neiging van ondernemers
om te investeren.1 Om deze reden wordt afgezien
van het apart opnemen van het producentenvertrouwen als effectindicator voor
het ondernemingsklimaat in Nederland en ligt de nadruk op de ontwikkeling
van de bedrijfsinvesteringsquote. In het Centraal Economisch Plan 20012 geeft het CPB een analyse van de ontwikkeling van de
investeringsquote van 1970 tot 2002 (voorspelling), zie figuur 1.Figuur 1: Investeringsquote bedrijven 1970–2002
(%)Bron: CPB, Centraal Economisch Plan 2001, figuur 3.7.Uit de analyse blijkt dat in het begin van de jaren zeventig de investeringsquote
op een relatief lager niveau is komen te liggen dan in de wederopbouwjaren
vijftig en zestig. Vanaf het midden van de jaren zeventig is een golfbeweging
waar te nemen, waarbij de pieken en dalen vaak samenvallen met respectievelijk
perioden van economische vooruitgang en economische neergang. Tevens lijkt
het er volgens het CPB op dat de pieken en dalen bij elke golf iets hoger
zijn komen te liggen. Zo ligt de piek van midden jaren tachtig op een hoger
niveau dan de piek in de tweede helft van de jaren zeventig en ligt het dal
van begin jaren negentig op een hoger niveau dan het dal van begin jaren tachtig.
De gunstige economische ontwikkeling, vooral ingezet na 1994, heeft op haar
beurt weer tot een gestage stijging van de investeringsquote geleid met een
(voorlopige) piek in 2000 die ruim boven de 19% ligt. Voor 2001 en 2002 voorziet
het CPB stabilisatie dan wel een lichte teruggang (als gevolg van vertraging
van de economische groei), zij het dat sprake blijft van een relatief hoog
niveau (om en nabij de 19%).De beleidsuitdaging is erop gericht om het beeld dat de investeringsquote,
met inbegrip van economische golven, de laatste jaren te zien heeft gegeven
door te trekken naar de toekomst, dat wil zeggen pieken en dalen geleidelijk
aan op een hoger niveau brengen. Het dal van 1994 (ruim 16%) en de (voorlopige)
top van 2000 (ruim 19%) kunnen hierbij als ijkpunten dienen. De randvoorwaarden
van het ondernemingsklimaat moeten zodanig ingericht worden dat bij economische
vooruitgang het niveau van de investeringsquote kan doorgroeien en bij economische
teruggang de teruggang relatief beperkt kan blijven. Tabel 3.1.2: Effectindicator InvesteringsquoteEffectindicatorStreefwaardeInvesteringsquote van bedrijvenaRelatieve toename van de investeringsquote
ten opzichte van de afgelopen jaren. Het voorlopige dal van 1994 (ruim 16%)
en de voorlopige piek van 2000 (ruim 19%) zijn hierbij ijkpunt.a Investeringen in vaste activa (exclusief woningen) als percentage
van de bruto toegevoegde waarde tegen factorkosten (exclusief verhuur van
en handel in onroerend goed). Hoewel de investeringsquote als een goede graadmeter voor het ondernemingsklimaat
in Nederland kan worden beschouwd, heeft het opnemen van slechts één
effectindicator op het niveau van de algemene beleidsdoelstelling van artikel
3 uiteraard ook beperkingen. In de groeiparagraaf wordt ingegaan op de activiteiten
die het komende jaar ondernomen zullen worden om een «barometer»
van het ondernemingsklimaat te ontwikkelen.3.2 Operationele doelstellingenDe algemene beleidsdoelstelling van artikel 3 heeft drie operationele
doelstellingen: 3.2.1 Fysieke ruimte: Tijdige beschikbaarheid en bereikbaarheid
van kwantitatief en kwalitatief voldoende ruimte voor een naar internationale
maatstaven concurrerende bedrijfsomgeving en evenwichtige nationale en regionale
groei.3.2.2 Productiefactoren: Creëren en bewaken door de overheid
van de randvoorwaarden die een optimale inzet van productiefactoren mogelijk
maakt.3.2.3 EZ als partner voor andere overheden en het bedrijfsleven:
EZ signaleert knelpunten in het ondernemingsklimaat en reageert daarop en
treedt op als zakelijke klant en partner in projecten, zowel richting andere
overheden als richting het bedrijfsleven.3.2.1 Fysieke ruimte: Tijdige beschikbaarheid en bereikbaarheid
van kwantitatief en kwalitatief voldoende ruimte voor een naar internationale
maatstaven concurrerende bedrijfsomgeving en evenwichtige nationale en regionale
groei.Deze operationele doelstelling wordt langs drie beleidslijnen ingevuld:A) Goede aansluiting tussen vraag en aanbod van ruimte voor bedrijventerreinen
op nationaal en regionaal niveau.B) Bereikbaarheid: goede bereikbaarheid van de economische centra, waaronder
lucht- en zeehavens.C) Regionaal economisch beleid: evenwichtige ontwikkeling economisch vitale
steden en regio's.A) Goede aansluiting tussen vraag en aanbod van ruimte
voor bedrijventerreinen op nationaal en regionaal niveau.Om de groeiende bedrijvigheid te kunnen absorberen zal de ruimtebehoefte
van bedrijven naar verwachting de komende jaren blijven toenemen. Dit geldt
zowel voor de behoefte aan nieuwe bedrijventerreinen als aan een kwaliteitsverbetering
van bestaande bedrijventerreinen. Door het hoge uitgiftetempo van bedrijventerreinen
in de afgelopen jaren en het enigszins stagnerende aanbod van nieuwe locaties
dreigt een mismatch tussen de vraag naar en het beschikbare aanbod van bedrijventerreinen
te ontstaan. Om deze dreigende mismatch tussen vraag en aanbod te voorkomen,
is extra aanbod van nieuwe bedrijventerreinen en herstructurering van verouderde
bedrijventerreinen van toenemend belang. Een intensieve betrokkenheid van
EZ bij ruimtelijke ordeningsdiscussies die de komende jaren zullen worden
gevoerd, zowel op nationaal als op regionaal niveau (bijvoorbeeld de Vijfde
Nota Ruimtelijke Ordening en de follow up hiervan op regionaal niveau in streek-
en bestemmingsplannen), is wenselijk. EZ streeft naar een kwalitatief
hoogwaardig aanbod van bedrijventerreinen dat structureel toereikend is voor
de verschillende industriële en dienstverlenende bedrijfstakken in de
Nederlandse economie.De Bedrijfslocatiemonitor (BLM) is een belangrijk hulpmiddel bij het verkrijgen
van inzicht in toekomstige vraag- en aanbodontwikkelingen van bedrijventerreinen.
De BLM inventariseert het aanbod en geplande aanbod van bedrijventerreinen
en plaatst dat in het perspectief van scenario's met de toekomstige behoefte
aan werklocaties in de verschillende regio's in Nederland. In de BLM zijn
de volgende tekorten in het aanbod van bedrijventerreinen geïdentificeerd:
in de periode 1998–2010 zal bij een gemiddelde groei van 2,75% in totaal
een tekort ontstaan van 1860 ha. Bij een groei van 3,25% loopt dit op tot
3600 ha.Voorts speelt de problematiek van de veroudering van de bestaande bedrijventerreinen.
Een fors deel van het huidige areaal aan bedrijventerreinen voldoet niet meer
aan eigentijdse kwaliteitseisen. Maar liefst een zesde deel van de bedrijventerreinen
in Nederland, dat is zo'n 10 000 ha, is verouderd. Het opknappen daarvan
is van groot belang om de vitaliteit in de steden een extra impuls te geven,
om de beschikbare ruimte voor bedrijven efficiënter te gebruiken en om
nadelige milieueffecten te verminderen en de leefomgeving positief te beïnvloeden.
In het kader van ICES 3 is een voorstel ingediend om met een financiële
impuls deze inhaalslag te bevorderen. Tabel 3.2.1.A: Prestatiegegevens bedrijventerreinenEffectindicatorStreefwaarde• Tijdige realisatie door andere overheden van
kwalitatief en kwantitatief voldoende ruimte voor economische activiteiten
op de juiste plek.• Inhaalslag
herstructurering verouderde bedrijventerreinen in 2010 verricht. • Nieuwe
omvangrijke herstructureringsopgave wordt voorkomen.Belangrijke instrumenten die ingezet worden zijn: InstrumentOmschrijvingTIPPDe Tenderregeling Investeringsprogramma's Provincies is de opvolger
van de Stimuleringsregeling Ruimte voor Economische Activiteit (StiREA). Provincies
kunnen maximaal EUR 6,8 mln subsidie krijgen voor programma's gericht op de
ontwikkeling of herstructurering van bedrijventerreinen. Boven het initiële
budget voor de TIPP is een impuls van EUR 45,4 mln toegevoegd voor programma's
te starten in de jaren 2001 t/m 2003. In totaal is voor deze periode daarmee
EUR 136,1 mln beschikbaar. Dit wordt verdeeld in vier tenders. Eén
in 2001, twee in 2002 en één in 2003. DBTHet stimuleringsprogramma
Duurzame Bedrijventerreinen (DBT) loopt van 1999 tot en met 2002. Voor het
totale programma is een budget van EUR 18,2 mln beschikbaar. Onderdeel van
het programma is de subsidieregeling DBT die is gericht op het verkennen van
samenwerkingsmogelijkheden tussen bedrijven op een nieuw of bestaand bedrijventerrein
en mét betrokken overheden. Het gaat daarbij om samenwerkingsmogelijkheden
die leiden tot gelijktijdige verbetering van de milieuprestaties en economische
prestaties.Convenant IPO-VNG-V&W-EZIn het convenant zijn bestuurlijke afspraken gemaakt die een
randvoorwaarde vormen voor het tijdig realiseren van voldoende beschikbare
ruimte voor bedrijventerreinen.B) Bereikbaarheid: goede bereikbaarheid van de economische
centra, waaronder lucht- en zeehavens.Een goede bereikbaarheid van economische centra vormt een sleutelingrediënt
voor een internationaal concurrerend ondernemingsklimaat. Lucht- en zeehavens
vormen essentiële schakels in de interne en externe bereikbaarheid van
ons land en zijn belangrijke bronnen van werkgelegenheid en welvaartsgroei.
Een goede bereikbaarheid van economische centra en ruimte voor duurzame economische
ontwikkeling van lucht- en zeehavens zijn daarom belangrijke doelstellingen
van het economische beleid.EZ werkt op dit terrein uiteraard nauw samen met V&W, VROM en andere
relevante departementen. Op regionaal niveau zijn provincies en gemeenten
belangrijke partners. Medewerkers van EZ werken concreet mee aan de voorbereiding
en uitvoering van majeure landelijke en regionale beslissingen over mobiliteit
en de ruimtelijke ontwikkeling (groei) van lucht- en zeehavens. Voorbeelden
zijn de kabinetsbesluiten over het Nationaal Verkeer en Vervoer Plan (NVVP),
Schiphol, kleine en regionale luchthavens, Project Mainport Rotterdam en grote
investeringsprojecten, zoals de Zuiderzeelijn en het «Rondje Randstad».
Op regionaal niveau levert EZ een bijdrage aan streekplannen en de werkzaamheden
van provinciale plancommissies.EZ adviseert het kabinet over de uitvoering van maatschappelijke kosten-baten
analyses, over de economische consequenties van investerings- en mobiliteitsmaatregelen
en levert kennis over marktordenings- en mededingingsaspecten van het beleid.Het effect van deze inspanningen moet blijken uit de mate waarin het kabinetsbeleid
bijdraagt aan de genoemde economische doelen. Het kabinet neemt echter integrale
besluiten, waarbij verschillende in het geding zijnde belangen tegen elkaar
worden afgewogen. Als zodanig is het ondoenlijk en onwenselijk
om effect- of prestatie-indicatoren van EZ afzonderlijk weer te geven, omdat
dat op gespannen voet zou staan met de integrale afweging binnen het kabinet.Dit operationele doel wordt niet nagestreefd met een subsidie-instrument.
De doelen hebben een lange termijn karakter en worden nagestreefd door participatie
in de voorbereiding van grote kabinetsnota's zoals de 5e Nota Ruimtelijke
Ordening en in RPC en Planologische Plan Commissies. Ook neemt EZ samen met
andere departementen deel aan onderzoeken waarin de mogelijkheden voor grootschalige
projecten onderzocht worden. Voorbeelden zijn het onderzoek naar de nieuwe
luchthaven, mainport Rotterdam en de Zuiderzeelijn.Tevens voert EZ het secretariaat van de Interdepartementale Commissie
Economische Structuurversterking (ICES). Daardoor is EZ direct betrokken bij
besluitvorming over grote investeringsprojecten die van cruciaal belang zijn
voor de bereikbaarheid van de economische centra.C) Regionaal economisch beleid: evenwichtige ontwikkeling
economisch vitale steden en regio's.Het regionaal economisch beleid bevordert de economische ontwikkeling
van steden, regio's en landelijk gebied en is gericht op een evenwichtige
spreiding van economische groei in Nederland. Daarmee worden de economische
potenties van Nederland als geheel beter benut. Bij de uitwerking van dit
beleid gaat het om het stimuleren van provincies en grote steden tot het voeren
van economisch beleid waarmee de eigen economische potenties zo goed mogelijk
worden benut, onder andere via het versterken van het toerisme en het ondersteunen
van regio's met economische achterstanden.Het versterken van de economische structuur van de grote steden in Nederland
is één van de drie hoofddoelstellingen van het Grotestedenbeleid
(GSB). Het gaat om beleid gericht op fysieke factoren (bijvoorbeeld ruimte
voor bedrijventerreinen, inclusief kantoorruimte) en niet-fysieke factoren
(bijvoorbeeld stimuleren van kansrijke sectoren). Op basis van meerjarige
ontwikkelingsplannen zijn met 30 (meest grotere) steden afspraken gemaakt.
Het gaat hier om de G25 en 5 aanleungemeenten.Voor de versterking van de economische structuur van het noorden heeft
het Samenwerkingsverband Noord Nederland (SNN) een operationeel ontwikkelingsprogramma
2000–2006 uitgewerkt: «Kompas voor het Noorden». Hiermee
wordt een zo effectief mogelijke aanwending van de middelen voor het Noorden
nagestreefd. Om flexibel te blijven werkt SNN met jaarprogramma's die voor
goedkeuring aan EZ worden voorgelegd. Naast EZ dragen ook andere departementen
en de EU bij aan de uitvoering van dit plan. De IPR (Besluit subsidies Regionale
Investeringsprojecten) richt zich op financiële ondersteuning van bedrijfsinvesteringen. Tabel 3.2.1.C: Prestatiegegevens Regionaal
economisch beleidEffectindicatorStreefwaardeSteden 1. Oppervlakte gerevitaliseerde bedrijfsruimte in
grote steden 2. Ontwikkeling werkgelegenheid individuele steden t.o.v. landelijk
gemiddelde 3. Verbetering gemeentelijk ondernemingsklimaat volgens benchmark1. Ontwikkeling conform individuele
streefcijfers 2004 aangegeven in stedelijke ontwikkelingsplannen. 2. Stijging
middelgrote steden (nrs. 21 t/m 25 in omvang) hoger dan landelijk gemiddelde,
grootste 4 dicht bij landelijk gemiddelde. 3a. Hogere scores in herhalingsmeting
eind 2001 op aangegeven verbeterpunten. 3b. Voor grootste 25 collectief: verhoging
van gemiddelde ondernemerswaardering voor gemeentelijke dienstverlening t.o.v.
rapportcijfer 5,7 van eind 1999 en afname t.o.v. 1999-scores van gemiddelde
behandelingsduur van vergunningen voorondernemers: bouw (11,5 weken), milieu
(20,5), parkeer (2,75).   Noord Nederland 1. Ontwikkeling werkgelegenheid t.o.v. landelijk
gemiddelde 2. Ontwikkeling in beschikbare bedrijventerreinen en kantoorruimte1. Snellere ontwikkeling werkgelegenheid
om achterstand in te halen. 2a. Nieuwe terreinen: 1.000 ha. in periode 2000–2007.
2b. Revitalisatie: 1.100 ha. bruto in periode 2000–2007. 2c. Stationsgebieden: –
200 000 m2 nieuwe ruimte – 200 000 m2
gerevitaliseerde ruimte 2d. Herbestemming en herontwikkeling 20 ha. niet goed
gesitueerd terrein, waarvan 200 000 m2 tot kantoorruimte.  Toerisme: 1. Groei omzet toerisme 2. Groei bestedingen inkomend
toerisme 3. Marktaandeel congressector 4. Verhoging multiplier promotie-effectiviteit 1. Van EUR 25,9 mrd in 2000 tot EUR
34 mrd in 2005 2a. Groei bestedingen en marktaandeel inkomend toerisme. 2b.
Reële bestedingsgroei van het inkomend toerisme boven het NW-Europese
gemiddelde. 3. Herovering plek bij eerste 6 landen op wereldranglijst van
internationale congressen (2000: 7e). 4. Verhoging multiplier t.o.v. 2001.De nadruk van het regionaal economische beleid ligt op financiële
instrumenten. Vanzelfsprekend kunnen deze alleen succesvol zijn als ze worden
ingezet in combinatie met gedegen onderzoek en participatie in beleid van
en bestuurlijke afspraken met andere overheden; zowel departementen als regionale
overheden. Voor het Noorden zijn de financiële instrumenten gecombineerd
tot een programmafinanciering in het kader van het «Kompas voor het
Noorden». De centrale Investeringspremieregeling (IPR) maakt hier voor
wat betreft het Noorden ook deel van uit, maar wordt apart op de begroting
verantwoord (2 gemeenten in Overijssel vallen ook onder de IPR, maar niet
onder het Kompas). Belangrijke instrumenten die ingezet worden zijn:InstrumentOmschrijvingKompas voor het NoordenProgrammafinanciering via het Samenwerkingsverband
Noord Nederland op basis van het rapport Langman.Fysieke StadseconomieOnderdeel van het Grotestedenbeleid (GSB). Het EZ-deel wordt
via de wet Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing van VROM ingezet. het
budget bedraagt EUR 115,9 mln voor de periode 1999–2003. Het wordt verdeeld
over de 30 directe ISV-steden voor herstructurering bedrijventerreinen, renovatie
bedrijfsruimten, functiemenging en bereikbaarheid van werklocaties. Niet-fysieke stadseconomieMaakt ook deel uit van het GSB. Budget is EUR 51,4 mln voor de
periode 2000–2003. Het is gericht op de organisatorische en «zachte»
componenten van economische structuurversterking. De twee prioriteiten zijn
«ondernemerschap» en «kansrijke sectoren en clusters». EFRO co-financieringCo-financiering van projecten die door de EC ondersteund worden uit hoofde
van het Europees Fonds voor Regionale ontwikkeling. In het programma 2000–2006
vallen de steunregio's onder doelstelling 1 (bevordering van de ontwikkeling
en de structurele aanpassing van de regio's met een ontwikkelingsachterstand),
doelstelling 2 (ondersteuning van de economische en sociale omschakeling van
de in structurele moeilijkheden verkerende zones) of onder Communautaire initiatieven
(kunnen een breder werkterrein bestrijken dan de drie Communautaire doelstellingen
van de EU-structuurfondsen). ROM'sROM's
dienen in samenwerking met het (regionale) bedrijfsleven nieuwe of verbeterde
economische activiteiten en investeringen tot stand te brengen, waardoor de
regionale economische structuur versterkt wordt.TRNActiviteiten
ter bevordering van het Toerisme worden gestimuleerd via een bijdrage aan
Toerisme en Recreatie Nederland (TRN), de fusie van diverse landelijke intermediaire
toeristische organisaties.3.2.2 Productiefactoren: Creëren en bewaken door
de overheid van de randvoorwaarden die een optimale inzet van productiefactoren
mogelijk maakt.Deze operationele doelstelling wordt langs twee beleidslijnen ingevuld:A) Bevorderen van ondernemerschap door optimale inzet van productiefactoren.B) Bevorderen van duurzaamheid, o.a. door verbetering van de synergie
tussen milieu en economie en maatschappelijk verantwoord ondernemen.A) Bevorderen van ondernemerschap door een optimale inzet
van productiefactoren.Een belangrijke pijler van het EZ-beleid is gericht op de bevordering
van ondernemerschap. Ondernemerschap staat aan de bron van economische activiteit
en dynamiek en moet daarom volop de ruimte krijgen. Zo beoogt EZ bijvoorbeeld
door het inzetten van een samenstel van instrumenten een stijging van het
aantal starters te verwezenlijken. Het huidige aantal starters bedraagt ca.
50 000 per jaar. Het EZ-beleid is daarom mede gericht op het wegnemen
van belemmeringen die in de praktijk een barrière zijn om de juiste
ondernemingsrisico's te nemen. Het gaat hier bijvoorbeeld om belemmeringen
op de kapitaalmarkt en in het ondernemingsrecht. Een belangrijk instrument
op de kapitaalmarkt betreft het Besluit Borgstellingsregeling
MKB (BBMKB) waardoor de toegang van bedrijven in het midden- en kleinbedrijf
tot het bankkrediet wordt vergroot.Op het gebied van ondernemingrecht zijn twee belangrijke dossiers actueel:
corporate governance en faillissementsrecht. Voor een betere corporate governance
wordt de wetgeving aangepast, gericht op meer transparantie en op meer invloed
van aandeelhouders. Dit laatste wordt onder meer bereikt door wijziging van
de bestaande structuurregeling. Hierdoor verbetert ook de internationale positie
van Nederland als vestigingsplaats. De modernisering van de faillissementswetgeving
is gericht op verbetering van de reorganisatiemogelijkheden voor bedrijven
in moeilijkheden. Hierbij zijn de effecten op de financierbaarheid van ondernemingen
een belangrijk aandachtspunt. Tabel 3.2.2.A: Prestatiegegevens Bevorderen
ondernemerschapEffectindicatorStreefwaardeGebruik van de BBMKB regelingEUR 0,45 mrd garanties in 4 000 kredieten, waarvan 60% starters. Dynamiek van de markt: saldo van starters en stoppers
in het MKB-segmentHoger dan Europese
concurrenten (Dld, B, UK, F).Belangrijke instrumenten die ingezet worden zijn: InstrumentOmschrijvingBBMKBDe borgstellingsregeling vergroot de toegang van bedrijven in
het MKB tot het bankkrediet. Voor bedrijven die over onvoldoende zekerheden
beschikken staat de overheid borg voor een deel van de nieuwe kredietverstrekking.
Per 1 januari 2002 wordt de regeling aangepast en daarmee aantrekkelijker
voor starters.Programmaonderzoek MKB en ondernemerschapEZ subsidieert het programmaonderzoek MKB
en ondernemerschap van het EIM. Deze subsidie is bestemd voor het verzamelen,
bijhouden en bewerken van basisinformatie.B) Bevorderen van duurzaamheid, o.a. door verbetering
van de synergie tussen milieu en economie en maatschappelijk verantwoord ondernemen.Zowel vanuit de missie van EZ, die gericht is op de bevordering van duurzame
economische groei, als vanwege het feit dat het milieubeleid in de praktijk
een steeds belangrijkere randvoorwaarde voor het ondernemingsklimaat vormt,
ligt een actieve rol van EZ op het terrein van het milieubeleid voor de hand.
Doelstelling van EZ is het bevorderen van structurele synergie tussen milieu
en economie. Kosteneffectiviteit, marktconformiteit van de instrumenten en
draagvlak bij het bedrijfsleven zijn hierbij de sleutelwoorden. Ook hier geldt
echter weer dat het uiteindelijke beleid op het terrein van milieu tot stand
komt in samenwerking met derden, het ministerie van VROM is eerstverantwoordelijke,
zodat het opnemen van afzonderlijke prestatie- of effectindicator in de begroting
niet zinvol is. Belangrijke instrumenten die ingezet worden zijn: InstrumentOmschrijvingParticipatieParticipatie bij het tot stand brengen van het milieubeleid
van het kabinet. Hiervoor participeert EZ o.a. in interdepartementaal overleg
(o.a. RMC). Onderzoek en kennisdiffusieJaarlijks enkele strategische studies op het gebied van milieu
en economieDe laatste jaren is de ontwikkeling van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen
(MVO) in Nederland in een stroomversnelling geraakt. Dit betekent dat de druk
van consumenten op het bedrijfsleven om zich in te zetten voor maatschappelijke
doeleinden en hier publiekelijk verantwoording over af te leggen toeneemt.
MVO is in Nederland niet meer weg te denken en kan gezien worden als een van
de trends van het nieuwe consumeren en het nieuwe ondernemen. Het bedrijfsleven
ziet dat in toenemende mate zelf ook zo en onderneemt allerlei activiteiten.
De rol van de overheid is vooral een faciliterende, zo blijkt uit de kabinetsreactie
op het SER-advies «De winst van waarden» die in april 2001 naar
de TK is gestuurd. Om deze rol in te vullen staat de komende tijd een aantal
acties op stapel waarbij EZ het coördinerende departement is. Vanuit
die hoedanigheid gaat EZ er bijvoorbeeld voor zorgen dat er een onafhankelijk
nationaal kennis- en informatiecentrum komt. In eerste instantie zal dit Kennis
Informatie Centrum informatie verzamelen en verspreiden en, waar nodig, doorverwijzen
naar gespecialiseerde instellingen op het gebied van MVO. Daarbij moet vermeden
worden dat overlap ontstaat met bestaande centra en/of informatie wordt geleverd
waar bedrijven niet mee aan de slag kunnen. Het Kennis Informatie Centrum
moet in 2002 operationeel zijn. Tabel 3.2.2.B: Prestatiegegevens Maatschappelijk
verantwoord ondernemenEffectindicatorStreefwaardeOperationeel worden van kenniscentrum MVO Jaarverslagen
met rapportage over MVOKenniscentrum
operationeel in 2002 2% stijging per jaar3.2.3 EZ als partner voor andere overheden en het bedrijfsleven:
EZ signaleert knelpunten in het ondernemingsklimaat en reageert daarop en
treedt op als zakelijke klant en partner in projecten, zowel richting andere
overheden als richting het bedrijfsleven.EZ brengt de algemene beleidsdoelstelling van artikel 3 tot uitvoer via
eigen instrumenten en via samenwerking en afstemming met andere overheden
op lokaal, regionaal, nationaal en internationaal niveau. Ook een goede relatie
met het bedrijfsleven is een noodzakelijke voorwaarde. Daarmee kan kennis
van het bedrijfsleven over ontwikkelingen in het ondernemingsklimaat worden
ontsloten voor de EZ-beleidsontwikkeling en tegelijkertijd het bedrijfsleven
worden gewezen op specifieke kansen en beleidsontwikkelingen. EZ geeft dit
vorm door middel van een algemeen aanspreekpunt voor het bedrijfsleven.De signalen die via de aanspreekfunctie van het bedrijfsleven worden ontvangen
vormen een belangrijke input voor een brede monitoringsfunctie
van het ondernemingsklimaat. Gerichte monitoring en signalering van relevante
trends in binnen- en buitenland (o.a. Europa) stellen EZ in staat de strategie
op het gebied van het ondernemingsklimaat op (middel)lange termijn te bepalen
en te concretiseren.Buiten de algemene rol van EZ als aanspreekpunt en monitor van factoren
die het ondernemingsklimaat beïnvloeden, is EZ samenwerkingspartner van
andere overheden en buitenlandse bedrijven bij het bevorderen van de buitenlandse
investeringen in Nederland. Tenslotte bevordert EZ de rol van de overheid
als zakelijke klant via het project Professioneel Inkopen en Aanbesteden (PIA)
en als investeringspartner via het stimuleren van het PPS-model.Aan deze operationele doelstelling wordt invulling gegeven langs drie
beleidslijnen:A) Bevorderen level playing field bedrijfsleven.B) Stimulering van buitenlandse investeringen in Nederland.C) De overheid stelt zich op als zakelijke klant en partner.A) Bevorderen level playing field bedrijfsleven.Het speelveld voor bedrijven wordt in toenemende mate internationaal bepaald,
waarbij een belangrijke rol is weggelegd voor de Europese Unie. EZ onderhoudt
en stimuleert daarom zijn internationale netwerk, waarbij voor de condities
van het internationale ondernemingsklimaat de Europese Industrieraad een belangrijk
gremium is. EZ stelt zich hierin pro-actief op bij de ontwikkeling van nieuw
beleid. Uitgangspunt is het bewerkstelligen van internationaal gelijke concurrentieverhoudingen
(level playing field) voor het Nederlandse bedrijfsleven. Zo vormt het bewerkstelligen
van een internationaal level-playing field bijvoorbeeld het uitgangspunt bij
de EZ-beoordeling en -bijdrage aan de ontwikkeling van generieke steunkaders.
Overigens is met ingang van 1 januari 2001 na jaren van onderhandeling binnen
Europees verband ordersteun voor zeescheepsnieuwbouw niet meer toegestaan.Een terrein dat zowel vanuit de klantenrol van de overheid als het streven
naar een level playing field van EZ aandacht krijgt is de Defensiemarkt. De
omvangrijke aanschaffingen van het Ministerie van Defensie hebben vaak een
technologisch hoogwaardig karakter dat kansen kan bieden voor Nederlandse
bedrijven. Daarnaast kent de internationale defensiemarkt slechts een beperkte
marktwerking. Veel landen passen specifieke maatregelen toe waarmee de eigen
industrie een betere uitgangspositie heeft om opdrachten te verwerven dan
de buitenlandse. Het Nederlandse beleid in internationaal verband is gericht
op het creëren van vrije concurrentie op de defensiemarkt. Dat betekent
in deze periode dat gestreefd wordt naar harmonisering van de interpretatie
van het uitzonderingsartikel 296 van het Verdrag van de EU en het tegengaan
van contraire tendensen. Verder worden ontwikkelingen op de voet gevolgd waarbij
binnen exclusieve groepen (grotere) landen oplossingen worden geformuleerd.Om de uitgangspositie van Nederlandse bedrijven voor een concurrerende
positie op deze markt te versterken past Nederland op militaire aanschaffingen
door het Ministerie van Defensie het compensatiebeleid toe. Met buitenlandse
leveranciers van materieel worden contracten gesloten waarin de Nederlandse
inbreng wordt afgesproken. Het Ministerie van Defensie is verantwoordelijk
voor de Nederlandse inbreng in aanschaffingen die in internationaal verband
worden gedaan. EZ heeft hierbij een adviserende rol. Daarnaast wordt de uitgangspositie
versterkt door de technologiestimuleringsregelingen Codema en
JSF. Deelname aan de ontwikkeling en productie van dit megaproject is van
strategisch belang voor de Nederlandse defensiegerelateerde industrie. Tabel 3.2.3.A: Prestatiegegevens Level
playing field bedrijvenEffectindicatorStreefwaardeZeescheepsnieuwbouw:  Internationaal draagvlak voor een level playing field
voor de scheepsbouwsectorBlijvend
verbod EU op ordersteun   Inschakeling defensiegerelateerde bedrijven: • Aandeel Nederlandse bedrijven in Nederlandse
defensie-aanschaffingen• Continueren
op niveau van 70%. • Gerealiseerde invulling compensatieverplichtingen• Gemiddeld EUR 350 mln per
jaar.Belangrijke instrumenten die ingezet worden zijn: InstrumentOmschrijvingGS ZeescheepsnieuwbouwOpdrachten geplaatst voor 1 januari 2001 kunnen volgens
EU regels worden gesteund. In 2002 vind alleen nog uitfinanciering plaats
van toezeggingen die in de voorafgaande jaren zijn gedaan. Deelname aan internationaal overlegZowel op het gebied van scheepsbouw als van defensiematerieel
wordt door EZ intensief deelgenomen aan internationaal overleg. De inzet is
om steeds een stap verder te komen naar liberalisering van de markt en het
bestaan van een level playing field waarop Nederlandse bedrijven op basis
van gelijkwaardige omstandigheden kunnen concurreren met buitenlandse. Instrument financiering schepenDit instrument is gericht op de problematiek die is ontstaan
door het wegvallen fiscale CV-regeling in het nieuwe belastingstelsel omdat
uit onderzoeken blijkt dat er sprake is van marktimperfecties op de kapitaalmarkt
voor scheepsbouw. Met name de kleinere, minder kapitaalkrachtige reders kunnen
hierdoor de financiering van schepen moeilijk rond krijgen. Andere Europese
landen kennen vergelijkbare maatregelen voor deze problematiek (Kamerstukken
II, 2000/01, 27 400 XIII, nr. 61).CompensatiebeleidHet compensatiebeleid is gericht op het maken en effectueren van afspraken
met buitenlandse industrieën en overheden over het inschakelen van Nederlandse
bedrijven bij de ontwikkeling en productie van defensiematerieel. Codemaregeling en JSF-regelingDe regeling Codema en de regeling JSF zijn gericht op technologieontwikkeling
waardoor de kansen van Nederlandse bedrijven om deel te nemen aan ontwikkeling
en productie van defensiematerieel stijgen. In 2000 is de Codema-regeling
geëvalueerd. De algemene conclusie is dat de regeling past in het beleid
van Defensie en EZ, en dat het instrument in de jaren 1995–1999 effectief
is geweest. Er zijn enkele aanbevelingen gedaan gericht op het actualiseren
van de instellingsbeschikking en de bewaking van de voortgang van de projecten.
Het Ministerie van Defensie heeft bij het implementeren van deze aanbevelingen
het voortouw.B) Stimulering van buitenlandse investeringen in Nederland.Buitenlandse investeringen dragen bij aan de economische ontwikkeling
van Nederland op nationaal en regionaal niveau. EZ rekent het stimuleren van buitenlandse investeringsprojecten tot haar taken. Ze leveren
niet alleen – direct en indirect – nieuwe arbeidsplaatsen en investeringen
op, maar bevorderen tevens de concurrentie en versterken de kennisbasis van
de Nederlandse economie. Bovendien is het vermogen om buitenlandse«footloose»
investeringen aan te trekken een gevoelige graadmeter voor de gesteldheid
van het Nederlandse ondernemingsklimaat in relatie tot dat van de ons omringende
landen. Het vermogen om buitenlandse investeringen aan te trekken wordt naast
de kwaliteit van het Nederlandse ondernemingsklimaat bepaald door economische
ontwikkelingen in de donorlanden, gerichte informatievoorziening aan potentiële
investeerders, een effectieve samenwerking met regionale en lokale overheden
in Nederland en de concurrentie van de ons omringende landen. Tabel 3.2.3.B: Prestatiegegevens Buitenlandse
investeringen in NederlandEffectindicatorStreefwaardeOmvang van de aangetrokken investeringenEUR 450 mln in 80 projecten Hiermee gemoeide werkgelegenheid4 500 arbeidsplaatsen Percentage investeringen in high tech sectorenCirca 50%Het belangrijkste instrument voor het aantrekken van buitenlandse investeringsprojecten
in Nederland is een netwerk van buitenlandse EZ-kantoren in de economische
centra van de wereld waar zich het grootste potentieel aan op Europa gerichte
buitenlandse investeringen bevindt. Vanuit deze kantoren worden de bedrijven
met Europese investeringsplannen opgespoord, benaderd en van professionele
zakelijke informatie over het Nederlandse vestigingsklimaat voorzien. Tevens
wordt, in samenwerking met de thuisbasis in Nederland, assistentie geboden
bij de voorbereidingen die een investeerder moet treffen alvorens zich in
Nederland te kunnen vestigen. In dit verband wordt ook intensief samengewerkt
met andere, met name regionale, overheidsinstanties.C) De overheid stelt zich op als klant en zakelijke partner.Bij een concurrerend ondernemingsklimaat hoort een overheid die zich richting
de aanbieders uit het bedrijfsleven opstelt als een veeleisende en zakelijke
inkoper van producten, diensten en werken. Tegen deze achtergrond wil de overheid
op een meer professionele wijze vorm geven aan haar inkoop- en aanbestedingsbeleid
zodat meer «value for money» wordt gehaald uit de omvangrijke
inkoopportefeuille. Hiertoe heeft EZ samen met andere departementen de projectorganisatie
Professioneel Inkopen en Aanbesteden (PIA) opgericht. Deze projectorganisatie
heeft als taak de eerste stappen richting een professioneler inkopende overheid
te zetten in de periode 2001–2004.De projectorganisatie PIA is begonnen in april 2001 en heeft een looptijd
van drie jaar. De resultaten van het actieplan zullen pas na afloop van deze
looptijd goed zichtbaar zijn, reden waarom een resultaatmeting alleen voor
de verantwoording over 2004 zal plaatsvinden. In de tussenliggende jaren zal
de verantwoording worden beperkt tot een prestatiemeting waarmee de uitvoering
van het actieplan PIA kan worden gevolgd. Een ander aspect van de overheid als zakelijke partner is de mogelijkheid
om via publiek private samenwerking projecten te realiseren. Om de mogelijkheden
van deze samenwerkingsvorm beter voor het voetlicht te krijgen wordt het PPS-keuzemodel
ontwikkeld. Tabel 3.2.3.C: Prestatiegegevens Overheid
als klant en zakelijke partnerEffectindicatorStreefwaardeOperationeel worden PPS-keuzemodelKeuzemodel operationeel in 2002 Ontwikkelen best-practice toets Europees aanbestedenIn 2002 operationeel Opzetten helpdeskfunctie voor Europees aanbestedenIn 2002 operationeelBelangrijke instrumenten die ingezet worden zijn: InstrumentOmschrijvingPIAIn het kader van het project Professioneel Inkopen en Aanbesteden
worden onderzoek en projecten uitgevoerd gericht op Europees, electronisch
en innovatief aanbesteden. In 2001 ligt de nadruk op het uitvoeren van een
nulmeting voor Europees aanbesteden en het opzetten van een helpdeskfunctie
gericht op het verbeteren van de toepassing van de Europese regels door de
rijksoverheid.PPS-keuzemodelHet PPS-keuzemodel dat wordt ontwikkeld is een instrument dat bij de besluitvorming
door regionale overheden kan worden gebruikt om te bepalen of en op welke
wijze een project via public-private partnership kan worden gerealiseerd.3.3 Budgettaire paragraaf Artikel 3: Bevorderen ondernemingsklimaat
(in EUR mln) 2000200120022003200420052006Verplichtingen (totaal)923,3886,0604,6599,9598,0607,3619,1Programma-uitgaven920,1871,6590,0585,4583,6593,4605,2Operationeel doel 3.2.1: Fysieke ruimte       – Bedrijventerreinen (waaronder TIPP)1,9140,425,022,822,834,142,1– REONN–Kompas voor het Noorden50,868,959,760,260,760,760,7– Centraal deel IPR14,621,720,920,920,920,920,9– Suppletie-instrument Infra- & Kennisbasis4,428,717,517,517,517,517,5– Cofinanciering EZ in EFRO-projecten14,156,0    1,2– Bijdrage aan TRN23,022,722,422,121,921,921,9– Bijdrage aan World Tourism Organisation (WTO)0,20,20,20,20,20,20,2– Bijdragen aan apparaat ROM's5,25,45,45,45,45,45,4– Bijdragen aan financiering ROM's       – Stadseconomie115,9      – Stadseconomie (Niet fysiek)51,4      – Regio- en infrastructuurprogramma's78,06,4     Operationeel doel 3.2.2: Productiefactoren       – Borgstellingen MKB (jaarlijks garantieplafond)399,0453,8385,7385,9385,8385,8385,7– Bijdragen aan diverse instituten4,84,94,43,93,93,93,9– Bijdragen aan bedrijven bij calamiteiten40,80,30,30,30,30,30,3Operationeel doel 3.2.3: Partner voor overheden en bedrijf       – Uitgaven CBIN-netwerk6,86,86,86,86,86,86,8– Bijdrage scheepsbouwindustrie58,831,815,913,613,613,618,2– Bijdrage aan NESEC       – Codema-regeling4,210,07,17,17,17,17,1– Bijdragen ontwikkeling JSF9,1      Algemeen       – Opdrachten & onderzoek Ondernemingsklimaat1,49,312,912,812,612,510,6– Vernieuwingsprogramma's35,72,92,62,72,72,72,7– Bijdragen aan PIA 1,43,23,21,4          Apparaatsuitgaven3,214,414,614,514,413,913,9– Personeel DG Ondernemingsklimaat 13,914,114,013,913,913,9– Personeel PIA 0,50,50,50,5  – Bijdrage DG Ondernemingsklimaat aan BLD Senter3,2              Uitgaven (totaal)288,5318,3302,3320,9312,0306,0294,7        Ontvangsten (totaal)60,820,521,233,225,921,218,8– Ontvangsten ruimtelijk economisch beleid4,10,90,98,20,90,90,9– Ontvangsten ROM's39,1      – Ontvangsten BBMKB15,214,212,512,512,512,512,5– Ontvangsten Fes 4,77,111,811,87,14,7– Diverse ontvangsten Ondernemingsklimaat2,40,70,70,70,70,70,7 Gegevens inzake formatie en gemiddelde
prijs(bedragen in EUR 1 000) realisatie 2000raming 2001raming 2002  gemiddelde bezettinggemiddelde prijsformatiegemiddelde prijsformatiegemiddeldeprijs DG Ondernemingsklimaat – personeel– 1– 1246,656,4244,057,6 PIA- personeel– 2– 27,069,77,069,71 Door reorganisatie zijn geen gegevens over 2000 beschikbaar2 Sinds 2001 als organisatieonderdeel operationeel, derhalve
geen gegevens over 2000Fiscale maatregelenNaast het EZ-instrumentarium dragen ook verschillende fiscale maatregelen
direct bij aan een gunstig ondernemingsklimaat in Nederland. De belangrijkste
hiervan worden in de tabellen nader toegelicht. Voor een totaaloverzicht van
alle belastinguitgaven en de meerjarig hiervoor geraamde bedragen wordt verwezen
naar de Miljoenennota 2002, bijlage 5 Belastinguitgaven.Verlaging lastendruk op ondernemingen Fiscaal instrumentOmschrijvingZelfstandigenaftrekEen ondernemer die voldoet aan het urencriterium (per jaar ten
minste 1225 uur en ten minste 50% van de totale werktijd werkzaam in de onderneming)
en nog geen 65 jaar is heeft recht op een fiscale aftrek van de winst. Door
de zelfstan- digenaftrek is een ondernemer in staat een gedeelte van de winst
aan te wenden voor reserveringen of investeringen. Extra zelfstandigenaftrek startersStartende ondernemers hebben recht op een extra zelfstandigenaftrek.
De regeling is bedoeld om ondernemerschap te stimuleren door het bevorderen
van de bereidheid startersrisico te lopen. Fiscale oudedagsreserve, niet omgezet in een lijfrenteOndernemers in de inkomstenbelasting kunnen een
oudedagsreserve vormen. Een ondernemer die voldoet aan het urencriterium en
nog geen 65 jaar is, kan 12% van de winst per kalenderjaar aan de oudedagsreserve
toevoegen. De oudedagsreserve biedt ondernemers de mogelijkheid in eigen beheer
een oudedagsvoorziening op te bouwen. MeewerkaftrekIndien de
partner van een ondernemer die zelf aan het urencriterium (zie de beschrijving
van de zelfstandigenaftrek) voldoet, meewerkt in diens onderneming zonder
hiervoor een vergoeding te ontvangen, heeft de ondernemer recht op meewerkaftrek.Andere maatregelen gericht op het wegnemen van praktische belemmeringen
voor (kleine) ondernemingen zijn de Vrijstelling stakingswinst, Doorschuiving
stakingswinst en Doorschuiving winst aanmerkelijk belang bij aandelenfusie. Fiscale regelingen gericht op het stimuleren van investeringen Fiscaal instrumentOmschrijvingInvesteringsaftrekDe investeringsaftrek is een extra aftrek op de fiscale
winst. Deze aftrek is een percentage van het totale investeringsbedrag in
een kalenderjaar. De aftrek stimuleert in algemene zin bedrijven te investeren. Willekeurige aftrek startersSinds 1 januari 1996 kunnen startende ondernemers in een jaar
dat ze startersaftrek genieten willekeurig afschrijven op bedrijfsmiddelen
die zij in hun onderneming hebben aangeschaft of voortgebracht. Met deze regeling
kan een startende ondernemer het afschrijvingsritme zelf bepalen om op deze
wijze een liquiditeits- en rentevoordeel te behalen. Willekeurige afschrijving nieuwe gebouwen in aangewezen
gebiedenTer bevordering van investeringen
in regio's met een economisch zwakke structuur is deze regeling geïntroduceerd
in 1996. Op basis van deze regeling kan een ondernemer investeringen van meer
dan EUR 0,9 mln. tot maximaal 50% van de voortbrengings- of aanschaffingskosten
willekeurig afschrijven op deze nieuwe gebouwen.Daarnaast zijn ook de Willekeurige afschrijving immateriële bedrijfsmiddelen
en Duurzame ondernemersaftrek gericht op stimulering van bepaalde investeringen.Fiscale regelingen gericht op verlaging lastendruk op
inkomsten uit vermogen Fiscaal instrumentOmschrijvingVrijstelling en heffingskorting beleggingen
in durfkapitaal ten behoeve van beginnende onder- nemersDoel van deze regeling is het bevorderen van ondernemerschap
door direct en indirect beleggen in durfkapitaal te stimuleren. Deze regeling
is op 1 januari 2001 van kracht geworden als de opvolger van de Tante Agaath-regeling.
Belastingplichtigen die direct of indirect geld ter beschikking stellen aan
een beginnende ondernemer hebben recht op een gemaximeerde vrijstelling voor
de vemogensrendementsheffing en een extra heffingskorting. Daarnaast geldt
dat verliezen op directe beleggingen in durfkapitaal tot een gemaximeerd bedrag
in aftrek komen op het inkomen uit werk en woning van de belastingplichtige.In onderstaande tabel worden de met de meest relevante fiscale regelingen
gemoeide bedragen gepresenteerd. Budgettair belang fiscale maatregelen
(in EUR mln op transactiebasis) 20022003200420052006Zelfstandigenaftrek841863874881881Extra zelfstandigenaftrek starters5456575757Fiscale oudedagsreserve, niet omgezet in lijfrente216221224226226Meewerkaftrek1819191919Kleinschaligheids Investeringsaftrek301309316321325Willekeurige aftrek starters1515151515Willekeurige afschrijving gebouwen in aangewezen gebieden1615151514Tante Agaath-regeling00000Persoonsgebonden aftrekpost durfkapitaal222223.4 Budgetflexibiliteit Budgetflexibiliteit beleidsartikel 3
(in EUR mln) 20022003200420052006 Uitgaven (totaal)302,3320,9312,0306,0294,7      Uitgaven voor reeds aangegane verplichtingen t/m 2001203,9198,8160,9129,064,9Uitgaven voor verplichtingen m.i.v. 2002     – in mln98,4122,1151,1177,0229,8– in procenten van totale uitgaven33%38%48%58%78% specificatie uitgaven voor verplichtingen m.i.v. 2002:     – apparaatsuitgaven17,717,715,813,913,9– programma-uitgaven t.b.v. instellingen/instituten36,138,238,238,238,2– overige programma-uitgaven44,666,297,1124,9177,7Uit de tabel blijkt dat bijna 70% van de voor 2002 geraamde uitgaven aangehouden
wordt ter financiering van verplichtingen die t/m 2001 zijn respectievelijk
worden aangegaan. De kasraming is vanuit deze administratief-technische invalshoek
derhalve in overwegende mate niet-flexibel.De uitgaven die geraamd worden voor de met ingang van 2002 aan te gane
verplichtingen zijn in structureel opzicht voor ruim EUR 50 mln benodigd
voor apparaatsuitgaven van EZ en voor bijdragen aan instellingen en instituten
(o.a. TRN, ROM's). De flexibiliteit daarvan is in bestuurlijk opzicht beperkt.De raming voor overige programma-uitgaven (2002: EUR 44,6 mln) is
voor een deel bestemd voor de convenantsafspraak het «Kompas voor het
Noorden», te weten EUR 3,6 mln (inclusief de centrale IPR). Dit
deel van de uitgavenraming is derhalve in bestuurlijk opzicht eveneens niet-flexibel.
Daarnaast is een aantal posten voor een specifiek doel aan EZ ter beschikking
gesteld. Het gaat met name om de aanleg en herstructurering van bedrijventerreinen,
de middelen ter vervanging van de fiscale CV-faciliteit voor schepen en de
middelen voor het project Professioneel Inkopen en aanbesteden. In 2002 is
hiermee in totaal ca. EUR 19 mln gemoeid.3.5 GroeiparagraafEr zal voortdurend gestreefd worden om indicatoren te vinden die (nog)
nauwer aansluiten bij de geformuleerde operationele doelstellingen. Een belangrijk
voorbeeld hiervan is de ontwikkeling van een «verouderingsmonitor»
samen met VROM waarmee de informatie wordt verkregen of het beleid gericht
op (kwalitatief) voldoende aanbod van bedrijventerreinen afdoende is. Dit
is een indicatie voor de streefwaarde dat een nieuwe omvangrijke herstructureringsopgave
wordt voorkomen. Daarnaast is voor de volgende begroting het belangrijkste
voornemen om te onderzoeken of er een «Ondernemingsklimaatbarometer»
kan worden ontwikkeld als effectindicator voor de algemene beleidsdoelstelling
van artikel 3.4 DOELMATIGE EN DUURZAME ENERGIEVOORZIENING >Onderdelen toelichting  4.1Algemene doelstelling   4.1.1 Strategie,
monitoring en evaluatie   4.1.2 Regelingenportfolio  4.2Operationele doelstellingen   4.2.1 Energie-efficiency   4.2.2 Duurzame
energie   4.2.3 CO2-reductie   4.2.4 Internationaal
beleid  4.3Budgettaire gevolgen van beleid  4.4Budgetflexibiliteit 4.1 Algemene beleidsdoelstelling Bevorderen van een doelmatige en duurzame energievoorzieningHet streven naar een doelmatige en duurzame energievoorziening blijft
ook binnen de randvoorwaarden van een liberaliserende energiemarkt onverkort
van kracht. Het streven is gericht op een betrouwbare, betaalbare en emissie-arme
energievoorziening op de langere termijn. Hiertoe zijn in de Derde Energienota,
en deels aangescherpt in de Energiebesparingsnota, ambitieuze doelen gesteld.
Het energiebesparings- en duurzame energiebeleid draagt tevens bij aan het
realiseren van de Nederlandse reductieverplichting in het kader van het Kyoto-protocol.
Een deel van deze verplichting wordt in het buitenland gerealiseerd via de
inzet van flexibele instrumenten. Het beleid ter bevordering van een doelmatige
en duurzame energievoorziening is gericht op de hele Nederlandse samenleving.De realisatie van beleidsdoelstellingen van dit artikel is niet alleen
afhankelijk van de inzet van de beschreven instrumenten. Naast het beleid
van andere departementen en mede-overheden zijn met name de inspanningen van
marktpartijen zelf onontbeerlijk. Verder is mate en tempo van realisatie van
de beleidsdoelstellingen afhankelijk van een aantal externe factoren zoals
de ontwikkeling van de economische groei, de energieprijzen, het beleid van
de EU en het aanbod van nieuwe technologie in het buitenland.Het sectorspecifieke energiebesparingsbeleid is grotendeels geïnternaliseerd
naar de sectordepartementen. De sectorministeries zijn verantwoordelijk voor
sectorspecifiek beleid en de verantwoording daarover naar het parlement. Het
doel hiervan is zo synergie met het beleid in de diverse sectoren te bevorderen.
De internalisering naar VROM en LNV is afgerond. Het streven is de internalisering
van energiebesparingsbeleid voor verkeer en vervoer naar V&W per 1 januari
2002 te effectueren.Waar de Minister van Economische Zaken in de afgelopen jaren eerstverantwoordelijk
was voor het hele energiebesparingsbeleid, wordt dit nu steeds meer een gedeelde
verantwoordelijkheid met LNV, VROM, V&W en de andere overheden en neemt
de Minister van Economische Zaken steeds vaker de rol aan van regisseur. EZ
blijft wel primair verantwoordelijk voor de ontwikkeling van het energiebesparingbeleid
op hoofdlijnen en onderdelen van de uitvoering gericht op industrie en diensten.
Voor duurzame energie geldt dat EZ primair verantwoordelijk is voor het beleid
en de instrumenten op dit gebied. Op deelterreinen wordt samengewerkt met de Ministeries van Verkeer en Waterstaat en VROM en voor het fiscale
instrumentarium uiteraard met het Ministerie van Financiën.Daarnaast blijft zij tevens inhoudelijk (mede)verantwoordelijk voor de
inzet van generieke instrumenten ten behoeve van energiebesparing en duurzame
energie zoals overkoepelende voorlichting en generieke financiële en
fiscale instrumenten zoals de REB (inclusief faciliteiten als het nihiltarief),
EIA, EINP, EPR en de faciliteiten ten behoeve van WKK. EZ rapporteert hierover
aan het parlement.4.1.1 Strategie, monitoring en evaluatieHet streven naar een doelmatige en duurzame energievoorziening in een
geliberaliseerde energiemarkt vertaalt zich in een zoveel mogelijk generiek
marktconform en vraaggericht beleid en bijbehorende instrumenten. Er zijn
dan ook duidelijke raakvlakken tussen dit beleidsartikel en beleidsartikel
1, bijvoorbeeld waar het gaat om de totstandkoming van een markt voor groene
energie.Gezien de veranderde situatie in de energiemarkt, wordt het huidige besparings-
en duurzame energiebeleid op een aantal terreinen onder de loep genomen. Op
basis van de ontwikkeling van strategische visies op deze terreinen zal het
besparings- en duurzame energiebeleid in het komend jaar verder worden aangepast.Belangrijke pijler is de uitwerking van de langetermijnvisie op de energievoorziening
zoals die het afgelopen jaar is ontwikkeld (Kamerstukken II 2000/01, EZ00000170).
Deze gaat ervan uit dat er in zeer verschillende (markt)omstandigheden en
sociaal-culturele settings, elementen van een duurzame energiehuishouding
(in brede zin: betrouwbaar, economisch efficiënt, emissie-arm) te realiseren
zijn. Op grond van deze visie wordt de werkwijze van de overheid uitgewerkt,
waarin nieuwe initiatieven en ideeën uit de markt worden opgepikt en
met elkaar worden verbonden. Kernpunt van deze nieuwe werkwijze is het sluiten
van nieuwe coalities, zowel binnen de traditionele energiesector als daarbuiten.
De overheid speelt daarbij de rol van regisseur, vanuit de eigen verantwoordelijkheid
maar met oog voor de verantwoordelijkheden, belangen en risico's die marktpartijen
zien op weg naar een duurzame energiehuishouding.Verder zal voorzieningszekerheid de nodige aandacht krijgen. Een duurzame
energiehuishouding betekent immers ook een voldoende zekere en betaalbare
energievoorziening. In dat kader heeft de Europese Commissie vorig jaar een
Groenboek uitgegeven met de titel: «Op weg naar een Europese strategie
voor een continue energievoorziening». De Commissie heeft hiermee het
debat geopend over voorzieningszekerheidbeleid van de EU.Daarnaast is het beleid voor duurzame energie tegen het licht gehouden.
Dit heeft geresulteerd in een nieuwe strategie voor duurzame energie. Bij
operationele doelstelling 4.2.2.1 wordt de gekozen strategie ten aanzien van
duurzame energie nader toegelicht.In de overgang naar een duurzame energiehuishouding is en blijft technologische
ontwikkeling essentieel. Daarvoor is een forse inspanning op het gebied van
onderzoek, ontwikkeling en demonstratie nodig. Die inspanning moet uiteraard
niet alleen van de overheid komen, maar ook van de marktpartijen. Ook hier
geldt dat het beleid zoveel mogelijk generiek, marktconform en vraaggericht
zal worden vormgegeven. De overheid stuurt alleen op hoofdlijnen. Ander belangrijk
aandachtspunt is het bevorderen van samenwerking met internationale
partijen. Tegen deze achtergrond en in het licht van een veranderende rol
van de overheid door liberalisering van de energiemarkt wordt het beleid voor
het publiek gefinancierde energie-onderzoek herzien. Het parlement wordt hierover
in het najaar van 2001 geïnformeerd.Een andere belangrijke randvoorwaarde voor het instrumentarium is het
voldoen aan het nieuwe EU-milieusteunkader dat begin 2001 is gepubliceerd.
Daarnaast is in het in het afgelopen jaar uitgevoerde interdepartementaal
beleidsonderzoek energiesubsidies de kosteneffectiviteit van het energiesubsidie-instrumentarium
onder de loep genomen. Ook dit kan consequenties hebben voor de vormgeving
van het instrumentarium. Verder voert de Algemene Rekenkamer een onderzoek
uit naar het klimaatbeleid.Al deze elementen zullen ook uitgebreid aan de orde komen in het nieuwe
Energierapport dat in het voorjaar 2002 zal verschijnen.4.1.2 RegelingenportfolioHet financieel instrumentarium neemt een belangrijke plaats in, in het
beleid gericht op een doelmatige en duurzame energievoorziening. Hierin heeft
in de afgelopen jaren een belangrijke verschuiving van directe subsidieregelingen
naar fiscale instrumenten plaatsgehad. Daarmee is het fiscale instrumentarium
in de afgelopen jaren sterk geïntensiveerd. Hierna volgt een overzicht
van de regelingen gericht op de doelstelling van dit beleidsartikel (bedragen
x EUR 1 mln.):4.2 Operationele beleidsdoelstellingenDe algemene beleidsdoelstelling wordt uitgewerkt in vier operationele
doelstellingen, te weten: 4.2.1. Een verbetering van de energie-efficiëntie met 2%
per jaar4.2.2. Verhoging van het aandeel duurzame energie in de energievoorziening
naar 10% in 2020 en 9% duurzame elektriciteit in 20104.2.3. Via CO2-reductiestimuleringsregelingen op een
kosteneffectieve wijze bijdragen aan de realisatie van de doelstellingen van
het klimaatbeleid4.2.4 Bevorderen van realisatie van Nederlandse wensen op energiegebied
in internationaal verband en van internationaal draagvlak voor Nederlandse
aanpak.4.2.1 Een verbetering van de energie-efficiëntie
met 2% per jaarDe uitdaging voor het energiebesparingsbeleid is om binnen de randvoorwaarden
van een geliberaliseerde energiemarkt deze ambitieuze doelstelling te halen.
De voortgang van deze doelstelling wordt gemonitord en de ontwikkeling van
de verbetering van de energie-efficiëntie wordt gerapporteerd in het
tweejaarlijkse Energierapport.Het energiebesparingsbeleid is zoveel mogelijk generiek, marktconform
en vraaggericht. Aanbodgericht beleid wordt alleen gevoerd als hiervoor een
specifieke reden bestaat.De kern van het instrumentarium bestaat uit:A) Afspraken met marktpartijenB) Regulerende EnergiebelastingC) Fiscale en financiële instrumentenD) Regelgeving.A) Afspraken met marktpartijenBij de keuze van de instrumenten is een onderscheid gemaakt tussen sectoren
die te maken hebben met internationale concurrentie, waarvoor energie een
belangrijke kostenfactor is, en sectoren waarbij dat niet of slechts in beperkte
mate het geval is. Voor de eindgebruikers die sterk internationaal moeten
concurreren, blijft zelfregulering vooropstaan. Zij kunnen toetreden tot het
Convenant Benchmarking energie-efficiency of Meerjarenafspraken.a) Convenant Benchmarking energie-efficiency: De
energie-intensieve industrie zal zich inzetten om uiterlijk in 2012 tot de
wereldtop te behoren op het gebied van energie-efficiency. Afspraken hierover
zijn neergelegd in het Convenant Benchmarking energie-efficiency van 6 juli
1999. In maart 2001 waren 90 ondernemingen met een totaal van 227 inrichtingen
tot dit convenant toegetreden. Deze inrichtingen hebben een gezamenlijk energiegebruik
van bijna 1000 PJ per jaar. Dit is ruim 90 procent van het totale energiegebruik
van de potentiële benchmark bedrijven, inclusief de energiebedrijven.
Het streefgetal van 80 procent is hiermee ruimschoots overschreden.Behalve de ondernemingen zijn er 10 brancheorganisaties toegetreden. Zij
vertegenwoordigen hun leden in de Commissie Benchmarking. Van de kant van
de overheid hebben VROM, EZ en IPO getekend. Daarnaast nemen momenteel 19
gemeenten deel.Alle ondernemingen zijn bezig met de uitvoering van het convenant. Dit betekent het vaststellen van de wereldtop en de afstand van de
inrichting tot de wereldtop. Vervolgens stellen de ondernemingen per inrichting
het energie-efficiencyplan (EEP) op. In dit plan staat hoe en op welke termijn
de onderneming denkt de wereldtop te bereiken en hoe groot de verwachte energiebesparing
zal zijn. In de loop van 2002 wordt duidelijk wat de te bereiken efficiencyverbetering
zal zijn.De stichting Verificatieburo Benchmarking Energie (VBE) toetst en verifieert
de data in het benchmarkproces en adviseert hierover aan het bevoegd gezag.
De Commissie Benchmarking ziet toe op de algemene uitvoering van het convenant.b) Meerjarenafspraken (MJA's): De eerste generatie
meerjarenafspraken (MJA's), die eind 2000 zijn afgelopen, is een groot succes
geworden. Energiebesparing is op de agenda's van de bedrijven gezet en de
doelstellingen zijn ruimschoots gehaald. De doelstelling was 20% energie-efficiencyverbetering
in de periode 1989–2000. Eind 1999 was reeds 20,4% gehaald. De MJA's
in de zakelijke dienstverlening (banken, verzekeraars, supermarkten, spoorwegen)
lopen nog. Over de voortgang wordt jaarlijks in de MJA-jaarrapportage gerapporteerd.Een aantal van de voormalige MJA-sectoren zal toetreden tot het Convenant
Benchmarking energie-efficiency. Met een deel van de overige sectoren lopen
de onderhandelingen om te komen tot één nieuwe MJA (MJA2). Het
betreft in totaal 16 sectoren met een energieverbruik van ruim 100 PJ per
jaar. De verplichting uit de Wet Milieubeheer om zuinig om te gaan met het
gebruik van energie vormt de basis voor deze MJA2. Deze verplichting is vertaald
naar het nemen van alle zekere energiebesparende maatregelen met een interne
rentevoet van 15%. Bovenop het nakomen van deze wettelijke verplichting zullen
afspraken worden gemaakt over de implementatie van energiezorg, inspanningen
om ook niet-zekere maatregelen te realiseren, inspanningen om energiebesparing
te realiseren op bedrijventerreinen en in product(ie)ketens en inspanningen
om duurzame energie te realiseren. Verder zijn deelnemende bedrijven verplicht
de voortgang van de efficiencyverbetering te monitoren.Naast EZ, de brancheorganisaties en de bedrijven zijn ook LNV, VROM, IPO
en VNG nauw betrokken bij de ontwikkeling van MJA2. Het is de bedoeling dat
MJA2 voor het eind van 2001 wordt ondertekend. MJA2 loopt tot en met 2012,
tevens de einddatum van het Convenant Benchmarking energie-efficiency. Concrete
afspraken worden in eerste instantie gemaakt voor de periode 2001–2004.
De afspraken worden vastgelegd in energiebesparingsplannen (bedrijfsniveau)
en sectormeerjarenplannen (brancheniveau). De plannen worden (mede op basis
van een advies van Novem) getoetst door het bevoegd gezag.De meeste MJA's in de non-profit sector zijn ook afgelopen, met uitzondering
van de HBO-instellingen en de universiteiten. Deze MJA's worden niet verlengd,
omdat de conclusie uit de afgelopen jaren is dat een vrijwillig instrument
als de MJA niet het meest geëigende instrument is voor sectoren die helemaal
door de overheid worden gereglementeerd. Voor zorg en onderwijs wordt naar
een andere aanpak gezocht.De hieronder genoemde streefwaarde van de prestatie-indicator voor de
doorlopende MJA's heeft betrekking op de doorlopende MJA's in de zakelijke
dienstverlening en de non-profitsector en is gebaseerd op ervaringscijfers.Voor MJA2 en het Convenant Benchmarking energie-efficiency is het in 2002
nog niet mogelijk om te rapporteren in termen van resultaten ten aanzien van
energie-efficiencyverbetering. Dit omdat de energie-efficiencyverbetering
afhankelijk is van wat in de energiebesparings- en energie-efficiencyplannen
wordt vermeld. De prestatie-indicator voor 2002 is daarom het aantal geaccordeerde
plannen. In 2003 en verder is het mogelijk om de verbetering van de energie-efficiency
als indicator te hanteren. Het streven is erop gericht om hier in het Energierapport
2002 nader op in te gaan.c) EU-convenanten: Aanbieders van een aantal
apparaten en installaties hebben in het verleden onderling afspraken gemaakt
over de verbetering van de energie-efficiëntie van hun producten voor
de Europese markt. Deze afspraken zijn goedgekeurd door de Europese Commissie.
In 2002 wordt een aanscherping van het convenant voor TV en videorecorders
verwacht. Ook worden er in 2002 convenanten verwacht voor wasdrogers, air-conditioners,
elektrische warmwatertoestellen met voorraadvat, elektrische motoren en huishoudelijke
CV-pompen.Tabel 4.2.1.A: Prestatie-indicatoren
«Afspraken met marktpartijen»InstrumentIndicatorStreefwaardeConvenant Benchmarking energie-efficiencyAantal energie-efficiencyplannen 2001–2004
ingediend200MJA2Aantal
energiebesparingsplannen 2001–2004 geaccordeerd800 Doorlopende MJA's (zakelijke dienstverlening)Uitvoering energiebesparingsplannen op schema67%B) Regulerende EnergiebelastingDe Regulerende Energiebelasting (REB) is een belasting op onder andere
gas en elektriciteit. Deze wordt via de energierekening door de energiebedrijven
aan de eindgebruiker doorberekend. De REB is in de afgelopen jaren fors verhoogd
en maakt nu een substantieel deel (ca. 1/3 deel) uit van de prijs van gas
en elektriciteit voor consumenten. Als gevolg van de degressieve tarieven
is de hoogte van de belasting afhankelijk van het gebruik. Door de REB stijgt
de prijs van energie, wat bijdraagt aan het verdisconteren van de externe
kosten van het energieverbruik in de prijzen. De hogere prijs heeft een regulerend
effect op het energieverbruik. Hogere prijzen leiden tot minder gebruik in
de vorm van efficiëntere apparaten en zuiniger gedrag. Hiermee draagt
de REB bij aan het behalen van de doelstelling ten aanzien van energiebesparing.In opdracht van EZ is onderzoek gedaan naar de effectiviteit van de REB1. In het onderzoek wordt geconcludeerd dat de REB een
bescheiden doch aantoonbaar effect heeft gehad op het gasverbruik van huishoudens
in Nederland. Het effect van de REB op het elektriciteitsverbruik blijkt aanzienlijk
groter. Het gasverbruik nam in de periode 1996–1999 relatief af met
gemiddeld 35 m3 per huishouden per jaar als gevolg van de REB,
vergeleken met een situatie zonder REB. Het elektriciteitsverbruik nam in
dezelfde periode relatief af met gemiddeld 181 kWh per huishouden per jaar
als gevolg van de REB, vergeleken met een situatie zonder REB.Uit dit onderzoek blijkt dat de REB wel degelijk van invloed is op het
huishoudelijk energieverbruik. Daarnaast is gebleken dat het mogelijk is om
het effect te meten.Om dit in de toekomst te kunnen blijven doen, zowel bij bedrijven als
bij huishoudens, heeft de Werkgroep Vergroening van het Fiscale Stelsel II een verkennend onderzoek gedaan naar de mogelijkheden om een meetinstrument
te ontwikkelen waarmee de effecten van de vergroening bepaald kunnen worden
en daarmee de efficiëntie van het gevoerde beleid.Conform het lopende Regeerakkoord is de REB in drie tranches verhoogd.
De derde tranche is per 1-1-2001 gerealiseerd. In het Belastingplan 2002 worden
de concrete maatregelen voor 2002 aangegeven. Na de forse verhogingen van
de afgelopen drie jaar zullen de REB-tarieven in 2002 niet verder worden verhoogd,
afgezien van indexering.C) Fiscale stimulering en subsidieregelingenHieronder volgt een overzicht van de financiële en fiscale instrumenten
ten behoeve van energiebesparing. Naast de onder dit artikel verantwoorde
regelingen kunnen overigens ook instrumenten als het programma Economie, Ecologie
en Technologie en andere technologieregelingen (zie beleidsartikel 2) een
bijdrage leveren aan de besparingsdoelstelling.a) Besluit subsidies energieprogramma's: EZ
geeft voor onder meer energiebesparing (en voor duurzame energie, zie operationele
doelstelling 4.2.2) programma's in uitvoering aan Novem en Senter via één-
of meerjarige programmaovereenkomsten. De activiteiten die Novem en Senter
binnen deze overeenkomsten uitvoert of laat uitvoeren door derden dragen bij
aan de in het beleid geformuleerde doelstellingen met betrekking tot energiebesparing
en duurzame energie. Belangrijk onderdeel van de programma's is de uitvoering
van het Besluit Subsidies Energieprogramma's (BSE), waarmee activiteiten van
derden worden gesubsidieerd.Het BSE kent energieprogramma's die gericht zijn op energiebesparing in
de industrie en dienstverlening, in de gebouwde omgeving (woon- en bedrijfsgebouwen
en -terreinen), in huishoudens en bij energieconversie. De scope van deze
programma's gaat van haalbaarheidsstudies en onderzoek tot marktintroductie.Ten opzichte van voorgaande jaren zal de BSE in 2002 in gewijzigde vorm
worden voortgezet. Als gevolg van de benodigde aanpassingen aan het EU-milieusteunkader
zullen de subsidievoorwaarden en -bedragen worden bijgesteld.b) WKK-stimulering: Het toepassen van warmtekrachtkoppeling
(WKK; gecombineerde opwekking van elektriciteit en warmte) bespaart energie
en reduceert dus ook de uitstoot van CO2. In Nederland wordt ca.
40% van de elektriciteit met deze energiezuinige techniek opgewekt. In het
Belastingplan 2001 is in de Regulerende Energiebelasting (REB) een bijzondere
regeling ter stimulering van WKK installaties geïntroduceerd. Via een
zogenoemde afdrachtskorting worden deze installaties gestimuleerd met EUR
0,002 per kWh tot een maximum van 200 GWh netto aan het elektriciteitsnet
geleverde elektriciteit. De huidige concurrentiepositie van door installaties
voor warmtekrachtkoppeling opgewekte elektriciteit is in veel gevallen nog
steeds niet gunstig door onder andere de hogere kostprijs van door WKK installaties
opgewekte elektriciteit. Dit heeft tot gevolg dat vele installaties niet in
staat zijn om rendabel te werken. Verschillende bedrijven hebben inmiddels
de productie al dan niet tijdelijk stilgelegd. Voor het realiseren van de
Nederlandse klimaatdoelstellingen blijft een brede toepassing van WKK evenwel
van groot belang. De afdrachtskorting in de REB van EUR 0,002 per aan het
net geleverde kWh wordt daarom verhoogd tot EUR 0,0057 per kWh. Deze verhoging
werkt, na goedkeuring van de Europese Commissie, terug tot 1
januari 2001. Om het effect te verruimen wordt de beperking tot maximaal 200
GWh netto aan het elektriciteitsnet geleverde elektriciteit per installatie
uitgebreid tot 1000 GWh.Eind 2000 is bij brief van de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal (Kamerstukken II 2000/01, 27 400
XIV, nr. 45) ten behoeve van kleinschalige WKK een tijdelijke stimuleringsmaatregel
in de sfeer van de REB aangekondigd. Daartoe zou de afdrachtskorting voor
kleine WKK-installaties gedurende een periode van 2 jaar voor de eerste 10
miljoen kWh met EUR 0,005 per kWh extra worden gestimuleerd. De thans opgenomen
regeling vervangt deze voorgenomen regeling en breidt deze uit tot alle aan
het net geleverde elektriciteit tot het vorengenoemde maximum van 1000 GWh.
Voorts is ervan afgezien om de stimuleringsmaatregel te beperken tot twee
jaar.c) Energie Investeringsaftrekregeling en subsidieregeling
energievoorzieningen in de non-profit: De Energie Investeringsaftrekregeling
(EIA) is een fiscaal beleidsinstrument dat ondernemers stimuleert bij het
investeren in energiezuinige bedrijfsmiddelen en duurzame energie. De EIA
is een extra aftrekpost op de fiscale winst voor de vennootschaps- en inkomstenbelasting,
waarvan een groot gedeelte wordt gefinancierd uit de opbrengst van de REB.
Investeringen in energiezuinige (en duurzame) apparaten en voorzieningen die
voldoen aan een generiek besparingscriterium komen voor de aftrek in aanmerking.
Voor de EIA is voor 2002 en verder een bedrag van EUR 209 mln gereserveerd.De subsidieregeling Energievoorzieningen in de non-profit en bijzondere
sectoren (EINP) richt zich specifiek op die sectoren die in beginsel niet
belastingplichtig zijn voor de vennootschaps- en inkomstenbelasting en om
die reden geen gebruik kunnen maken van de fiscale EIA-regeling. Voor de EINP
is een bedrag van EUR 33,1 mln gereserveerd. Vanwege het complementaire karakter
van de EINP ten opzichte van de EIA volgt de EINP voor zover mogelijk aanpassingen
in de EIA. De EIA en EINP worden in 2001 geëvalueerd. De resultaten van
deze evaluatie kunnen leiden tot aanpassingen van de regelingen in 2002.d) Energiepremieregeling (EPR): Grotendeels
uit de opbrengsten van de Regulerende Energiebelasting wordt ongeveer EUR
123 mln bestemd voor het bevorderen van energiebesparing en duurzame energie
bij huishoudens in de vorm van het uitkeren van energiepremies. Mensen komen
in aanmerking voor energiepremies als zij energiezuinige apparaten kopen,
energiebesparende bouwkundige voorzieningen aanbrengen of duurzame energiemaatregelen
nemen. De energiepremieregeling is gebaseerd op maatregelenlijsten die jaarlijks
worden geactualiseerd. Dit zal ook geval zijn voor het jaar 2002. Overigens
wordt de regeling voor het eind van 2001 geëvalueerd.e) Overige regelingen: Er is verder nog een
aantal bredere regelingen die zich niet specifiek richten op de energiebesparing,
maar waarvan het verbeteren/ optimaliseren van de energie-efficiëntie
wel een integraal onderdeel vormt. Zo bedroeg het aandeel energiezuinige respectievelijk
energiebesparingsinvesteringen via de VAMIL in 2000 ruim 20%. Daarnaast kunnen
projecten die in aanmerking komen voor een bijdrage in gevolge
één van de technologieregelingen van EZ directe of indirect
ook een bijdrage leveren aan de energiebesparingsdoelstelling. Zo kon in 2000
bijvoorbeeld 30% van de gesubsidieerde projecten ingevolge de EET en ongeveer
4% van de WBSO ook als (R&D) project op het gebied van energiebesparing
worden gekarakteriseerd. Ook het CO2-reductieplan draagt bij aan
de energiebesparingsdoelstellingen. Dit wordt uitgebreid toegelicht bij operationele
doelstelling 4.2.3.Voor de financiële en fiscale regelingen wordt als indicator de bij
doelgroepen gestimuleerde uitgaven voor energiebesparing gebruikt. De hoogte
van deze indicator is gebaseerd op ervaringscijfers uit de afgelopen jaren.Tabel 4.2.1.C: Prestatie-indicatoren
financiële en fiscale instrumenten (in EUR mln)InstrumentR,D&D en marktintroInvesteringen Subsidie 2002  BSE79 EINP 159Fiscaal 2002  EIA 907,5Toelichting: de bedragen betreffen verplichtingenbudgetten.D) RegelgevingDe Wet Energiebesparing Toestellen wordt ingezet voor de implementatie
van EU-richtlijnen ten aanzien van energie-etikettering en minimum-efficiencynormering
van toestellen. Daarnaast is voor personenauto's een etiketteringsmaatregel
tot stand gekomen. Doel van de verplichte energie-etikettering is consumenten
bewust te maken van het energiegebruik van apparaten en dit te kunnen meewegen
in hun keuze bij de aanschaf. In Nederland wordt het energie-etiket (A-label)
ook gebruikt ten behoeve van de energiepremieregeling. Voor koel- en vriesapparatuur,
wasmachines, wasdrogers, wasdroogcombinaties, vaatwassers en lampen is energie-etikettering
verplicht gesteld. Voor CV-ketels en warmwatertoestellen zijn energie-etiketten
in voorbereiding. Daarnaast worden voor koel- en vriesapparatuur en wasmachines
aanscherpingen van de energielabels voorzien.Minimumefficiency eisen gelden voor CV-ketels, koel- en vriesapparatuur
en starters die in de EU op de markt gebracht worden.4.2.2 Verhoging van het aandeel duurzame energie in het
energieverbruik naar 10% in 2020 en 9% duurzame elektriciteit in 2010De overheid heeft zich ten doel gesteld het aandeel van duurzame energie
in de energievoorziening te vergroten tot 10% in 2020 en als tussendoelstelling
5% in 2010. Ten aanzien van duurzame elektriciteit gelden als doelstellingen
9% in 2010 en 6% duurzame elektriciteit in 2005. Voor de te onderscheiden
duurzame energie-opties wordt de bijdrage aan de Nederlandse energievoorziening
gemonitord op basis van het protocol Monitoring Duurzame Energie. Over de
ontwikkeling van het aandeel duurzame energie en het aandeel duurzame elektriciteit
hierin wordt gerapporteerd in het tweejaarlijkse Energierapport. De realisatie van duurzame energie in Nederland is in het jaar 2000 ten
opzichte van 1999 gestegen met 0,1% naar 39 PJ, hetgeen correspondeert met
1,3% van het Nederlands energiegebruik. Om ook in een geliberaliseerde energiemarkt
de doelstelling voor duurzame energie te kunnen halen is in het afgelopen
jaar het beleid ten aanzien van duurzame energie tegen het licht gehouden.
Hierbij is gekeken naar de factoren die de realisatie van 10% duurzame energie
in 2020 in positieve dan wel negatieve zin beïnvloeden. Deze herbezinning
heeft geresulteerd in een nieuwe strategie ten aanzien van duurzame energie.4.2.2.1 Nieuwe strategieUit de hiervoor genoemde herbezinning komt naar voren dat de vraag van
huishoudens en bedrijven naar duurzaam geproduceerde elektriciteit de laatste
tijd sterk is toegenomen en naar verwachting de komende jaren sterk zal blijven
toenemen door de liberalisering van de groene elektriciteitsmarkt en de duurzame
energie faciliteiten in de REB. De verwachting is dat het aantal groene elektriciteitklanten
zal groeien van 100 000 eind 1999 naar meer dan een half miljoen ultimo
2001. Om deze groei te kunnen handhaven zijn REB-faciliteiten onmisbaar. Ook
neemt de import van duurzame elektriciteit toe. Gebleken is dat de binnenlandse
productie van duurzame elektriciteit mogelijk niet toereikend zal zijn om
in de vraag te voorzien. Het blijkt dat zelfs bij aanmerkelijke intensivering
van het beleid rekening moet worden gehouden dat de 10% doelstelling niet
volledig met Nederlandse productie bereikt kan worden. Zelfs niet wanneer
alle bestaande knelpunten op het bestuurlijke vlak en de fysieke ruimte in
Nederland worden opgelost. De Nederlandse doelstelling kan wel gehaald worden
door import van duurzaam opgewekte elektriciteit uit andere EU landen.Het nationale beleid zal meer prioriteit gaan geven aan duurzame energie-opties
die de grootste bijdrage aan de 10% doelstelling in 2020 kunnen leveren, met
name wind op zee en biomassa. Ten aanzien van wind op zee wordt de realisatie
van een opwekkingsvermogen van ca 6000 MW in 2020 mogelijk én noodzakelijk
geacht. Middels het Near Shore Windpark, een proefproject voor de kust van
Egmond aan Zee met een omvang van 100 MW windvermogen wordt hiermee een begin
gemaakt. Hiervoor is EUR 27 mln uit het CO2-reductieplan gereserveerd
(zie ook operationele doelstelling 4.2.3).Bij de ontwikkeling van windopwekkingsvermogen zal EZ de regie gaan voeren,
vergelijkbaar met de ontwikkeling van de offshore olie- en gaswinning in het
verleden. In de Planologische Kern Beslissing deel 3 van de Vijfde Nota Ruimtelijke
Ordening, die naar verwachting eind 2001 uitkomt, zal het Kabinet nader ingaan
op de ruimte voor wind offshore.Op het gebied van biomassa zal bijstoken in kolencentrales een belangrijk
aandachtgebied blijven; een nadere analyse moet uitwijzen op welke andere
onderdelen biomassaopties tot ontwikkeling kunnen worden gebracht. Hierover
wordt gerapporteerd in het Energierapport 2002.Duurzame energieopties die pas na 2020 een substantiële bijdrage
aan de duurzame energieopwekking kunnen leveren, zoals zon-pv, zonneboilers
en warmtepompen, zullen vooral met lange termijn R&D programma's of generieke
instrumenten (bijv. EPR) worden gestimuleerd. De huidige specifieke programma's
en convenanten zullen, mede in verband met hun geringe effectiviteit in termen
van mensen/middelen, worden afgebouwd, c.q. niet vernieuwd. Momenteel is het knelpunt voor duurzame energie de productiecapaciteit.
Die blijft achter bij de vraaggroei. Het investeringsklimaat in duurzame energie
moet daarom aantrekkelijker worden gemaakt door investeerders minstens 10
jaar instandhouding van bestaande financiële instrumenten te garanderen.
EZ zal onderzoeken hoe dit in de komende kabinetsperiode vorm is te geven.
Daarnaast is het scheppen van bestuurlijke en ruimtelijke mogelijkheden voor
duurzame energie een belangrijk aandachtspunt.Naast de 10% duurzame energie doelstelling voor 2020 en de tussendoelstelling
van 5% in 2010 heeft EZ de ambitie om in 2005 6% van het Nederlandse elektriciteitsgebruik
duurzaam te laten zijn in de aanloop naar de realisatie van de Nederlandse
bijdrage aan de EU doelstelling van 9% duurzame elektriciteit in 2010.In het Energierapport dat in het voorjaar van 2002 verschijnt, worden
bovenstaande beleidslijnen in meer detail uitgewerkt. Daarnaast zal EZ voortaan
tweejaarlijks in het Energierapport rapporteren over de voortgang ten aanzien
van de realisatie van duurzame energie en daarbij zonodig beleidsmatige consequenties
aangeven inclusief instrumentele vertaling daarvan.Een eventuele verplichtstelling van het aandeel duurzaam zal in 2005,
bij de evaluatie van de resultaten van tussendoelstelling van 6% duurzame
elektriciteit worden bezien. Dit kan worden overwogen als het knelpunt dan
primair aan de vraagzijde blijkt te liggen.Gezien de voorspoedige ontwikkeling van de vraag naar duurzame energie
ligt verplichtstelling momenteel niet voor de hand, maar zou bij onvoorziene
tegenvallers een wenselijke maatregel kunnen worden. EZ acht het van belang
om daarbij te beschikken over resultaten van de onlangs geopende markt voor
duurzame stroom. Bovendien moet een vrijwillige route, mede tegen de achtergrond
van het kabinetsbeleid inzake marktwerking en deregulering, een kans krijgen
om zich te bewijzen.4.2.2.2 Aanpak en InstrumentenHet instrumentarium is de afgelopen jaren omgebogen van een specifiek,
aanbodgericht instrumentarium naar een generiek, vraaggericht instrumentarium.
De aanpak zal in de komende maanden verder worden uitgewerkt in de richting
die hiervoor onder «nieuwe strategie» is aangegeven. De volgende
instrumenten worden behandeld:A) Groene marktB) AfsprakenC) Fiscale en financiële instrumentenD) VoorlichtingA) Groene marktHet introduceren van concurrentie in de markt voor duurzame elektriciteit
geeft een impuls aan de vraag naar duurzame energie en is daarmee een belangrijk
instrument voor het halen van de duurzame energiedoelstelling. De groene markt
wordt uitgebreid toegelicht in beleidsartikel 1 «Werking van binnenlandse
markten». Zoals hiervoor aangegeven, is de mogelijkheid van import van
groene elektriciteit een belangrijk aandachtspunt.B) Afsprakena) Bestuursovereenkomst windenergie: Zoals
hiervoor aangegeven wordt de ontwikkeling van windenergie belangrijk geacht
voor het halen van de duurzame energiedoelstelling. Ten aanzien van wind op
land is er op 10 juli 2001 een nieuwe bestuursovereenkomst (Bestuursovereenkomst
Landelijke Ontwikkeling Windenergie BLOW) gesloten tussen het Rijk, IPO (provincies)
en VNG. Deze overeenkomst beoogt de realisatie van ten minste 1500 MW windvermogen
op land in 2010. De provincies spelen bij de uitvoering van deze bestuursovereenkomst
een centrale rol en zullen daartoe in 2002 plannen van aanpak gereed hebben.b) Convenant «energie uit afval»: Voor
energie uit afval is een convenant afgesloten met de Vereniging Regulerende
Energiebelasting Afvalverbranders (Vereba) en de exploitanten van afvalverbrandingsinstallaties
(AVI's). Hierin is met de afvalverbranders afgesproken dat zij eind 2002 23%
meer energie uit het afval zullen winnen dan in 1997. Dit betekent ongeveer
5,3 PJ extra uitgespaarde fossiele energie.De overheidsinbreng is Wet belastingen op milieugrondslag (Wbm) art. 36r
(doorsluizing REB voor AVI's).c) Convenant kolencentrales: Met de eigenaren
van kolencentrales is, in het kader van de Uitvoeringsnota Klimaatbeleid,
een akkoord op hoofdlijnen bereikt over de reductie van 6 mln ton CO2 in de periode 2008–2012. De helft hiervan wordt gerealiseerd
door de inzet van biomassa en levert in termen van uitgespaarde fossiele energie
een bijdrage van ongeveer 28 PJ.d) Convenanten duurzame energie-opties «achter de meter»: Voor een aantal duurzame-energieopties «achter de meter»
is in het verleden convenanten afgesloten (zon-pv, zonneboilers, warmtepompsystemen
in de woningbouw). Deze convenanten omvatten afspraken met producenten, leveranciers,
energiebedrijven, brancheorganisaties, promotieorganisaties en kennisinstellingen
over te ondernemen activiteiten op het gebied van onderzoek- en ontwikkeling,
stimulering van marktpenetratie, demonstratieprojecten, etc. Zoals hiervoor
aangegeven zullen deze convenanten op het moment van aflopen niet worden verlengd
gezien hun geringe effectiviteit. Tabel 4.2.2.2.B: Prestatie-indicatoren
«Afspraken»IndicatorStreefwaarde BLOW aantal provinciale plannen van aanpak gereed
tbv 1500 MW wind op land in 201012 AVI convenant op schemaJa Convenanten «achter de meter» op schemaJaC) Fiscale en financiële stimuleringDe generieke fiscale en financiële instrumenten waarmee energiebesparing
wordt gestimuleerd zijn grotendeels ook van toepassing op duurzame energie.
Voor de algemene beschrijvingen wordt verwezen naar operationele doelstelling
4.2.1, onderdeel C. Hier zullen alleen de specifieke elementen ten behoeve
van de duurzame energiedoelstellingen worden benoemd.a) Besluit subsidies energieprogramma's (BSE) en Novem
programma «Duurzame energie»: EZ geeft ook in 2002 het
programma «Duurzame energie» in uitvoering aan Novem. De activiteiten
die Novem binnen de programmaovereenkomst uitvoert of laat uitvoeren door
derden dragen bij aan de in het beleid geformuleerde doelstellingen met betrekking
tot duurzame energie. Daarnaast is het Besluit subsidies energieprogramma's
(BSE), waarmee activiteiten van derden op het gebied van (onder andere) duurzame
energie worden gesubsidieerd. Hiervoor wordt de tendervorm gehanteerd:
subsidieaanvragen worden op basis van vastgestelde criteria met elkaar vergeleken.b) Faciliteiten in de regulerende energiebelasting: In de Regulerende Energiebelasting (REB) is een aantal faciliteiten
voor duurzame energie opgenomen. Deze faciliteiten betekenen een belangrijke
stimulans voor duurzame energie. Mede als gevolg van de faciliteiten komt
duurzame energie in een concurrerende positie ten opzichte van fossiele energie.
Deze faciliteiten zijn:– art. 36i: wanneer duurzaam geproduceerde elektriciteit met een
bijzonder contract door het energiebedrijf wordt verkocht, dan hoeft hierover
geen regulerende energiebelasting te worden berekend (nihiltarief). Het systeem
van groencertificaten zal ten behoeve van de «groene markt», zoals
beschreven in beleidsartikel 1, worden gekoppeld aan 36 i.– art. 36o/36r: een energiebedrijf hoeft geïnde REB-gelden
niet af te dragen, voor zover deze worden doorgesluisd aan producenten van
duurzame energie (art. 36o) of aan producenten van elektriciteit uit afvalverbranding
(art. 36r). De Wbm kent hiervoor speciale doorsluistarieven (afdrachtskorting).
Door deze faciliteit hebben energiebedrijven de mogelijkheid als het ware
een hogere terugleververgoeding aan producenten van duurzame energie te bieden.– REB-effect achter de meter: wie duurzame energie produceert achter
de meter en deze zelf verbruikt, vermijdt de betaling van REB. De REB maakt
de waarde van de zelf geproduceerde energie hoger. Dit is een stimulans voor
zon-thermische energie en fotovoltaïsche zonne-energie.c) Subsidieregeling Energievoorzieningen in de non-profit
(EINP) en EIA: De EIA en EINP kennen ook algemene besparingscriteria
waarmee duurzame energie op dezelfde wijze als bij energiebesparing wordt
gestimuleerd. Ook het gebruik van de EIA en EINP ten behoeve van de duurzame
energiedoelstellingen is meegenomen in de evaluatie in 2001. Aanvullend kent
de EINP een speciale voorziening voor natuurlijke personen die investeren
in een windturbine. Er wordt bezien of in 2002 in de EINP een faciliteit ten
behoeve van de ondersteuning van zon-pv systemen voor projectontwikkelaars
van nieuwbouwprojecten kan worden opgenomen, omdat de Energiepremieregeling
voor die groep aanvragers niet toegankelijk is.d) Regeling energiepremies (EPR): In de regeling
energiepremies zijn per 2001 duurzame-energievoorzieningen voor woningen,
zoals PV-systemen, zonneboilers en warmtepompen, opgenomen. Door deze fiscale
maatregel worden investeringen in duurzame energie in woningen financieel
ondersteund.e) Overige regelingen: Een belangrijk deel
van het fiscale instrumentarium dat genoemd is bij doelstelling 4.2.1. te
weten de EIA, VAMIL, EET en de WBSO is ook van toepassing op het terrein van
duurzame energie. Bijvoorbeeld het aandeel duurzame energie-investeringen
in de VAMIL bedroeg in 2000 ruim 10%. Ook kon in 2000 20% van de gesubsidieerde
projecten in het kader van EET als duurzaam energieproject worden gekarakteriseerd.
Daarnaast vallen duurzame energieprojecten ook onder regelingen voor Groen
Beleggen. Het aandeel duurzame energie hierin bedraagt ongeveer 20% van het
totaal belegde projectvermogen.Voor de financiële en fiscale regelingen wordt als indicator gebruikt
de bij doelgroepen gestimuleerde uitgaven voor energiebesparing. De hoogte van deze indicator is gebaseerd op ervaringscijfers uit de afgelopen
jaren. De faciliteiten in de REB staan hierin niet genoemd omdat deze niet
aangrijpen op de investeringen maar op de exploitatie of de aankoop van duurzame
energie. Tabel 4.2.2.2.C : Prestatie-indicatoren
Fiscaal en financiële instrumenten(in EUR mln)InstrumentR,D&D en
marktintroInvesteringen Subsidie 2002  BSE125 EINP 19Fiscaal 2002  EIA 118Toelichting: de bedragen betreffen verplichtingenbudgetten.D) VoorlichtingHet projectbureau Duurzame Energie (PDE) moet de bekendheid met en het
gebruik van duurzame energie bevorderen. Onderdeel van het PDE is het informatiecentrum
Duurzame Energie (IDE). De samenwerkingsovereenkomst tussen EnergieNed en
EZ loopt eind 2001 af en er is mede gezien een positief beleidsadvies ten
aanzien van de effectiviteit van het PDE en het IDE, besloten tot voortzetting
van deze organisaties voor tenminste 2 jaar. Wel zal een alternatieve financier
worden gezocht in de plaats van de oorspronkelijke medefinancier, de Samenwerkende
Elektriciteitsproducenten (SEP). In 2002 worden het PDE en het IDE geëvalueerd.4.2.3 Via CO2-reductiestimuleringsregelingen
op een kosteneffectieve wijze bijdragen aan de realisatie van de doelstellingen
van het klimaatbeleidIn het protocol van Kyoto heeft Nederland een reductie van de emissie
van broeikasgassen van 6% voor de budgetperiode 2008–2012 op zich genomen.
Dit betekent een reductie van de uitstoot van 250 Mton CO2-equivalent
in de periode 2008–2012. Dit is 50 Mton per jaar. Van deze doelstelling
wordt jaarlijks 25 Mton nationaal ingevuld (duurzaam/schoon fossiel en overige
broeikasgassen) en 25 Mton internationaal. Voor het halen van de binnenlandse
klimaatdoelstelling dragen uiteraard ook de maatregelen genoemd bij de operationele
doelstellingen 4.2.1 en 4.2.2. voor energiebesparing en duurzame energie voor
een belangrijk deel bij.De aanvullende instrumenten die EZ gebruikt voor haar bijdrage aan deze
nationale en de internationale klimaatdoelstelling zijn aansluitend toegelicht.a) CO2-reductieplan: Uit de EUR
0,68 mld aan Klimaatgelden van het eerste paarse kabinet is naar de huidige
stand van zaken EUR 425,4 mln voor het CO2-reductieplan beschikbaar.
Over de voortgang van dit plan wordt de Tweede Kamer jaarlijks geïnformeerd.Het CO2-reductieplan is een samenwerking van de ministeries
van LNV, VROM, V&W en EZ. Het CO2-reductieplan bestaat uit
een aantal subsidieregelingen, waaronder de EZ-regeling «Besluit subsidies
CO2-reductieplan», en een aantal losse projecten die niet
op basis van een dergelijke regeling zijn geselecteerd. Onder de laatste categorie vallen de zogenaamde eerste tranche projecten en ook bijvoorbeeld
het wind Near Shore project. Hiervoor is in het CO2-reductieplan
EUR 27 mln gereserveerd.Middels de eerste tender van het CO2-reductieplan, waarbij
EUR 26,1 mln subsidie is toegekend, wordt 0,465 Mton CO2/jaar gereduceerd.
De tweede tender zorgt voor een CO2-reductie van 1,262 Mton CO2/jaar middels een subsidie-uitgave van EUR 68,8 mln. In april 2001
zijn de resultaten bekend geworden van de derde tender van de EZ-regeling.
Hierin is voor ruim EUR 48,5 mln aan subsidie toegekend aan 40 projecten.
Deze projecten leiden op termijn tot een CO2-reductie van bijna
1 Mton CO2 per jaar. De gemiddelde kosteneffectiviteit van de subsidie
bedraagt circa EUR 4,5 per ton CO2-reductie.Het is de bedoeling in 2001 een volgende tender van de EZ-regeling te
openen die niet langer beperkt is tot reductie van CO2. Ook de
reductie van de overige broeikasgassen komt voor ondersteuning in aanmerking.
Daarnaast worden de deelprogramma's afgeschaft en geldt voor alle aanvragen
dezelfde kosteneffectiviteitsgrens. Deze zal voor deze vierde tender EUR 9
per ton CO2-reductie bedragen. Voor de vierde tender is een bedrag
van EUR 68 mln beschikbaar.b) Joint Implementation (JI): JI richt zich
op CO2-reductie in de zogenaamde Annex I landen, met name de Midden-
en Oosteuropese landen. Het instrument Emission Reduction Unit Procurement
Tender (ERUPT) heeft tot doel CO2-reducties in betreffende landen
aan te kopen die door middel van een Europese aanbestedingsprocedure goedkoper
zijn dan binnenlandse reductie. Reducties die in deze JI-projecten worden
gerealiseerd tellen vanaf 2008 mee voor de Nederlandse Kyoto-doelstelling.
De Minister van Economische Zaken heeft op 17 april 2001 de eerste contracten
ondertekend van de eerste ERUPT-tender. Met deze aankoopcontracten is een
bedrag van EUR 35,8 mln gemoeid, waarmee ruim 4 Mton CO2 emissiereductie
wordt aangekocht voor de periode 2008/2012 (dwz 0,8 Mton per jaar).De emissiereducties worden gerealiseerd in:– Een windpark van 60 MW in Polen– Een waterkrachtcentrale in Roemenië– Een reeks op biomassa gestookte warmteketels in Tsjechië
en– Twee stadsverwarmingsprojecten in Roemenië.De opening van de volgende ERUPT tender wordt in het najaar van 2001 bekend
gemaakt.Verder neemt EZ deel aan het Prototype Carbon Fund (PCF) van de Wereldbank
via een deelname van $ 10 mln. Enerzijds om samen met andere overheden en
bedrijven ervaring op te doen met Joint Implementation en het Clean Development
Mechanism, anderzijds om credits te verwerven. Naast deze Europese aanbestedingprocedure
en het PCF wordt gezocht naar andere manieren om emissiereducties via Joint
Implementation aan te kopen.In het onderstaande overzicht wordt aangegeven wat de bijdrage van de
CO2-reductieregelingen van EZ is aan CO2-reductiedoelstellingen.
Hierbij moet worden opgemerkt dat de streefwaarden de beoogde CO2-reducties
per «bedrijfsjaar» betreffen zoals die te zijner tijd zullen worden
gerealiseerd. Tabel 4.2.3: Prestatie-indicatoren CO2-reductieInstrumentIndicatorStreefwaardeBesluit subsidies CO2-reductieplan, vierde
tenderHoeveelheid broeikasgasreducties1 Mton CO2 per jaar [2008–2012] ERUPT, eerste tenderHoeveelheid aangekochte claims op CO2-credits0,8 Mton CO2 per jaar [2008–2012] ERUPT, tweede tenderHoeveelheid aangekochte claims op CO2-credits1,2 Mton CO2 per jaar [2008–2012] Prototype (arbon Fund)Hoeveelheid aangekochte CO2-credits0,2 Mton CO2 per jaar [2008–2012]4.2.4 Het bevorderen van realisatie van de Nederlandse
wensen op energiegebied in internationaal verband en van internationaal draagvlak
voor de Nederlandse aanpakHiertoe worden diverse interventietaken op internationaal gebied uitgevoerd.
EZ hanteert de volgende twee instrumenten voor het invullen van deze doelstelling:a) Coördinatie EU/ECT/IEA/IEEA: Het doel is tweeledig.
Ten eerste een deskundige en effectieve Nederlandse inbreng in internationale
energiefora. Ten tweede het opdoen van relevante kennis en contacten via deze
internationale energiefora om zodoende het Nederlandse energiebeleid te kunnen
benchmarken en om aangesloten te blijven op de rest van de wereld.b) Bilaterale relaties (China, Zuid-Afrika, Indonesië): Dit instrument heeft tot doel draagvlak te creëren voor investeringen
en export voor het Nederlandse energiebedrijfsleven door bijvoorbeeld overleg
op overheidsniveau en presentaties over energietechnologie. Dit vindt vooral
plaats bij bezoeken van de ambtelijke top en bewindslieden. Naast EZ zijn
bij de uitvoering betrokken Novem, BuZa en de EVD. 4.3 Budgettaire gevolgen van beleid Artikel 4: Doelmatige en duurzame energievoorziening
(in EUR mln) 2000200120022003200420052006Verplichtingen (totaal)193,0269,0248,6262,7295,6263,4263,4Programma-uitgaven186,1257,0237,3251,6284,5252,3252,3Operationeel doel 4.2.1: Verbetering Energie-efficiency       – Programma's Energie-efficiency45,256,748,550,551,051,051,0– EINP21,626,333,133,133,133,133,1Operationeel doel 4.2.2: Duurzame Energie       – Programma's Duurzame Energie17,947,245,446,446,446,446,4– EINP Wind3,43,43,43,43,43,43,4– Projectbureau Duurzame Energie3,73,02,32,32,32,32,3– Afwikkeling oude programma's Duurzame Energie2,90,7     Operationeel doel 4.2.3: CO2-reductieregelingen       – CO2-reductieplan4,149,8     – Joint Implementation11,432,853,164,464,464,464,4Algemeen       – Opdrachten uitvoering door derden  17,117,117,117,117,1– Bijdrage Algemene Energie Raad0,10,10,10,10,10,10,1– Bijdrage aan ECN38,432,830,930,930,930,930,9– Diverse programma uitgaven Energie34,5   32,4  – Opdrachten en onderzoek Energie2,94,23,43,43,43,63,6        Apparaatsuitgaven6,912,011,311,111,111,111,1– Personeel Energie (DG M&E) 4,24,24,14,14,14,1– Bijdrage DG M&E aan BLD Senter6,97,87,17,07,07,07,0        Uitgaven (totaal)206,6213,2228,4263,6308,6282,6291,3        Ontvangsten (totaal)17,111,921,011,911,911,911,9– Dividend ontvangsten UCN16,211,320,411,311,311,311,3– Diverse ontvangsten Energie0,90,60,60,60,60,60,6 Artikel 4: Gegevens inzake formatie
en gemiddelde prijs (bedragen in EUR 1 000)  realisatie 2000raming 2001raming 2002 gemiddelde bezettinggemiddelde prijsformatiegemiddelde prijsformatiegemiddelde prijs DG M&E – personeel– 1– 174,257,271,958,71 Door reorganisatie zijn geen gegevens over 2000 beschikbaarFiscale maatregelenDe Energie Investeringsaftrekregeling (EIA) is een fiscaal beleidsinstrument
dat ondernemers stimuleert bij het investeren in energiezuinige bedrijfsmiddelen
en duurzame energie. Het is een extra aftrekpost op de fiscale winst voor
de vennootschap- en inkomstenbelasting. Investeringen in energiezuinige (en
duurzame) apparaten en voorzieningen die voldoen aan een generiek besparingscriterium
komen voor de aftrek in aanmerking (budget 2002 en verder: EUR 209 mln).
Voor een totaaloverzicht van alle belastinguitgaven en de meerjarig
hiervoor geraamde bedragen wordt verwezen naar de Miljoenennota 2002, bijlage
5 Belastinguitgaven.4.4 Budgetflexibiliteit Budgetflexibiliteit beleidsartikel 4
(in mln EUR) 20022003200420052006 Uitgaven (totaal)228,4263,6308,6282,7291,3      Uitgaven voor reeds aangegane verplichtingen t/m 2001153,2131,0117,152,114,2Uitgaven voor verplichtingen m.i.v. 2002     – in mln75,2132,6191,5230,6277,0– in procenten van totale uitgaven33%50%62%82%95% Specificatie uitgaven voor verplichtingen m.i.v. 2002:     – apparaatsuitgaven11,311,211,211,111,1– programma-uitgaven t.b.v. instellingen/instituten30,532,933,233,233,9– overige programma-uitgaven33,488,6147,2186,2231,9Uit de tabel blijkt dat bijna 70% van de voor 2002 geraamde uitgaven aangehouden
wordt ter financiering van verplichtingen die t/m 2001 zijn respectievelijk
worden aangegaan. De kasraming is vanuit deze administratief-technische invalshoek
derhalve in overwegende mate niet-flexibel.De uitgaven die geraamd worden voor de met ingang van 2002 aan te gane
verplichtingen zijn in structureel opzicht voor circa EUR 45 mln benodigd
voor apparaatsuitgaven van EZ en voor bijdragen aan instellingen en instituten
(onder meer ECN). De flexibiliteit daarvan is in bestuurlijk opzicht beperkt.4.5 Groeiparagraaf• Zoals vermeld bij operationele doelstelling 4.2.1, is eenduidigheid
omtrent het begrip energiebesparing voor monitoring van het energiebesparingsbeleid
belangrijk. Op dit moment hanteren overheid en instituten soms verschillende
definities. Zoals ook in het verleden een protocol duurzame energie is opgesteld,
wordt thans met de instituten gewerkt aan een protocol energiebesparing waarin
tot een afspraak omtrent definities en methoden wordt gekomen. Begripsverwarring
en verschillende besparingscijfers moeten hiermee tot het verleden gaan horen.
Het is de bedoeling in het Energierapport 2002 over de voortgang van het besparingsbeleid
te rapporteren op basis van dit protocol.• Zoals vermeld bij operationele doelstelling 4.2.1, onderdeel A.b,
is het voor MJA2 en het Convenant Benchmarking energie-efficiency in 2002
nog niet mogelijk om te rapporteren in termen van resultaten ten aanzien van
energie-efficiencyverbetering. In 2003 en verder is het wel mogelijk om de
verbetering van de energie-efficiency als indicator te hanteren.• Zoals vermeld bij operationele doelstelling 4.2.2.1, volgt de uitwerking
van de nieuwe strategie voor duurzame energie in het Energierapport 2002.5 BUITENLANDSE ECONOMISCHE BETREKKINGEN >Onderdelen toelichting  5.1Algemene doelstelling  5.2Operationele doelstellingen   5.2.1 Europese
interne markt   5.2.2 Multilaterale
handels- en investeringssysteem   5.2.3 Nederlandse
participatie en presentie  5.3Budgettaire gevolgen van beleid  5.4Budgetflexibiliteit  5.5Groeiparagraaf 5.1 Algemene beleidsdoelstelling Nederland heeft economisch belang bij wereldwijd open
markten voor handel en investeringen. EZ ijvert ervoor dat de internationale
economische rechtsorde én marktwerking worden versterkt. Voorts bevordert
EZ dat Nederlandse bedrijven op gelijke voet kunnen concurreren met buitenlandse
ondernemingen en faciliteert EZ, via bilaterale en multilaterale diplomatie
en de inzet van handels- en investeringsbevorderende instrumenten, Nederlandse
ondernemingen die buiten de grenzen actief zijn of willen zijn. Het gaat daarbij
om exporteren, investeren en andere vormen van internationale economische
samenwerking en kennisoverdracht.5.2 Operationele doelstellingenOm invulling te geven aan de hierboven geformuleerde algemene doelstelling
onderscheidt EZ de onderstaande drie (hoofd)doelstellingen: 5.2.1 Het vervolmaken en uitbreiden van de Europese interne markt;5.2.2 Het verder uitbreiden en versterken van het open multilaterale
handels- en investeringssysteem;5.2.3 Het bevorderen van een zo groot mogelijke participatie en
presentie van Nederlandse bedrijven en producten op buitenlandse markten,
nabije zowel als veraf gelegen.Per bovenstaande hoofddoelstelling zijn operationele subdoelstellingen
geformuleerd. Veel van de activiteiten voortvloeiend uit de hoofddoelstellingen
onder dit artikel bestaan voor een belangrijk deel uit de organisatie van
en/of deelname aan nationaal en internationaal overleg, na voorafgaande interdepartementale
coördinatie. EZ stelt zich tot doel om het Europese en buitenlandse beleid
zodanig te beïnvloeden dat daarin de Nederlandse economische belangen
goed doorklinken. Hiertoe draagt EZ de standpunten van de Nederlandse regering
uit, initieert EZ nieuwe voorstellen en initiatieven in internationale gremia
en tracht EZ pro-actief partners te vinden voor de Nederlandse standpunten.
Om een betere afstemming van de verschillende Europese economische dossiers,
verbeterde samenwerking binnen EZ en de creatie van relevante netwerken in
verband met Europa te bewerkstelligen heeft het in 2001 afgeronde Project
Europa bouwstenen geleverd teneinde de inbreng van EZ in het Europese circuit
meer inhoud en herkenbaarheid te verschaffen.Het uiteindelijke resultaat van deze EZ-activiteiten is dus mede-afhankelijk
van een groot aantal externe factoren. Dit geldt voornamelijk voor de eerste
twee hoofddoelstellingen. Voor een aantal belangrijke activiteiten onder
deze hoofddoelstellingen ontvangt de Tweede Kamer periodieke rapportages.
De hoofdlijnen van die rapportages worden ook in het jaarverslag opgenomen,
zodat een goede voortgangscontrole mogelijk is.Als indicatie voor een zo groot mogelijke participatie en aanwezigheid
van Nederlandse bedrijven en producten op buitenlandse markten zijn bij de
derde hoofddoelstelling effect-indicatoren opgenomen.5.2.1 Vervolmaking en uitbreiding van de Europese interne
marktDeze doelstelling bestaat uit de volgende elementen:A) Vervolmaking van de Europese interne marktB) Uitbreiding van de Europese interne marktA) Vervolmaking van de Europese interne marktDe voornaamste problemen en uitdagingen zijn:• Verbetering van de werking van de interne markt: De werking van
de interne markt kan verder worden geoptimaliseerd door:– Verbetering van de kwaliteit van de EU-regelgeving opdat deze
beter na te komen, uit te voeren en te handhaven zal moeten zijn, door zowel
producenten als consumenten. Nederland steunt om die reden actief initiatieven
om op EU-niveau te komen tot een goede EU-aanpak, in het kader van het SLIM-programma
(Simplification Legislation Internal Market).– Betere naleving van de EU-staatssteunregels. In Nederland is het
EZ dat interdepartementaal zorgt voor voldoende bekendheid met zowel de formele
aanmeldingsplicht van steunvoornemens als met de materiële eisen die
aan nationale steun worden gesteld.– Het wegnemen van resterende handelsbelemmeringen tussen de lidstaten
ten behoeve van Nederlandse bedrijven, op terreinen zoals productwetgeving,
industriële eigendom, douane, erkenning van diploma's, fiscale zaken
en detachering van werknemers.– Coördinatie van economisch beleid in het kader van de interne
markt, gericht op economische hervormingen om beter van de interne markt te
profiteren. In dit kader wordt daartoe het economisch beleid van de Lidstaten
onderling vergeleken opdat Lidstaten hun «best practices» uitwisselen
en elkaar positief beïnvloeden. In de zgn. «Cardiff-procedure»
staat naast het functioneren van product- en kapitaalmarkten ook het functioneren
van de interne markt centraal.In termen van activiteiten en output betekent dit het
volgende:• EZ zal zich in 2002 bij de evaluatie van de bestaande Raadsformaties
inzetten om de Interne Markt-, Consumenten- en Toerismeraad (IMCTR) om te
vormen tot een Raadsformatie voor de Concurrentiekracht, in eerste instantie
door de huidige IMCTR uit te breiden met de dossiers van de huidige Industrieraad.
Zo wordt versnipperde besluitvorming over het geheel van de bovenbedoelde
economische beleidscoördinatie tegengegaan.• EZ wil de bestaande interdepartementale interactie op het gebied
van staatssteun evalueren om te bezien of met die interactie voldoende wordt
verzekerd dat de naleving van de formele en materiële staatssteunregels
inderdaad worden nageleefd.• Als onderdeel van de «Cardiff-procedure» draagt EZ
bij aan een goede beschrijving van de product- en kapitaalmarkt in Nederland
en aan de toetsing van het beleid van de andere lidstaten. In concreto wordt
daartoe het eigen Nederlandse landenrapport ingebracht, wordt alstoetsingsinstrument
een themarapport geschreven en wordt bijgedragen aan de conclusies die de
Raad aan de toetsing verbindt, ook wat het functioneren van de interne markt
betreft.• Bedrijven willen op overheidsniveau hulp bij het verhelpen van
problemen op de interne markt. Daartoe wordt bekendheid gegeven aan het klachtenloket
Europese markt (bedrijven kunnen er terecht over problemen die zij ontmoeten
bij het zakendoen op de interne markt) en door de oplossing van ingekomen
klachten. In 2002 vindt een evaluatie- en tevredenheidsonderzoek plaats naar
het functioneren van het Klachtenloket. Mogelijk vormen het aantal en de aard
van de klachten die ingediend worden een aangrijpingspunt voor de ontwikkeling
van een effectindicator. Zie hiervoor paragraaf 5.5.B) Uitbreiding van de Europese interne marktDe voornaamste problemen en uitdagingen zijn:• Economisch verantwoorde uitbreiding: Bij de toetreding moet goed
worden beoordeeld: of economieën van nieuwe lidstaten bestand zijn tegen
de structuurveranderingen die de werking van interne markt met zich brengt
en, welke effecten de uitbreiding oproept voor de interne markt zelf en voor
de betrokken marktpartijen.• Redelijke termijn van toetreding: De termijn waarop nieuwe lidstaten
kunnen toetreden moet enerzijds voldoende ruimte bieden om noodzakelijke aanpassingen
mogelijk te maken zonder dat voor die landen al te negatieve effecten optreden
maar moet anderzijds beperkt zijn om de motivatie van regeringen en bevolkingen
op het vereiste politieke peil te houden (de balans tussen kwaliteit en snelheid).
De Economische Raad van Gotenburg heeft over de toetredingstermijn geconcludeerd,
dat als het toewerken naar het halen van de toetredingscriteria geen vertraging
oploopt, het onderhandelingsdraaiboek het mogelijk zou moeten maken de onderhandelingen
met de kandidaat-lidstaten die klaar zijn, eind 2002 te voltooien. De doelstelling
is dat zij als lidstaten deelnemen aan de verkiezingen voor het Europees Parlement
in 2004In termen van activiteiten en output betekent dit het
volgende:• Versterking van de EZ-inbreng in interdepartementaal en Brussels
uitbreidingsoverleg. In de discussies over uitbreiding speelt een grote schakering
onderwerpen en zullen kandidaat-lidstaten zich op veel terreinen moeten aanpassen.
Het is zaak dat EZ de economische dimensie ervan voldoende voor het voetlicht
weet te brengen in het geheel van de onderhandelingen en dat EZ aandringt
op een strenge beoordeling van overgangstermijnen die het functioneren van
de interne markt kunnen bedreigen.• Versterking economische instituties in de kandidaat-lidstaten:
het economisch relevante «EU-acquis» kan alleen goed in de praktijk
worden gebracht als de betrokken instanties van de kandidaat-lidstaten voldoende
geëquipeerd zijn om die economische regels te implementeren en te handhaven.
Inzet financieel instrument PSO-preaccessie (PSO-pa): alle kandidaat-lidstaten
worden met dit instrument bestreken ter versterking van de economische instituties
in die landen.5.2.2 Het verder uitbreiden en versterken van het open
multilaterale handels- en investeringssysteemDeze doelstelling bestaat uit de volgende elementen: A) Handhaving, uitbreiding en versterking van het multilaterale handelsstelsel
en bevordering van een doorzichtig, stabiel en vrij investeringsklimaatB) Bevordering van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen over de grenzenA) Handhaving, uitbreiding en versterking van het multilaterale
handelsstelsel en bevordering van een doorzichtig, stabiel en vrij investeringsklimaatDe voornaamste problemen en uitdagingen zijn:• Internationale markttoegang en marktwerking worden nog belemmerd
door tal van maatregelen. Dit betekent een maximale inzet voor verdere afbraak
van handelsbelemmeringen in derde landen en voor openstelling EU-markt. Bijzondere
aandacht zal worden gegeven aan wegnemen markttoegangsbelemmeringen voor ontwikkelingslanden.• Het ontbreken van afdwingbare multilaterale spelregels op veel
economisch relevante terreinen doet afbreuk aan markttoegang en rechtszekerheid.
Het streven is totstandkoming van nieuwe WTO-regels die een betere markttoegang
en marktwerking bevorderen (bijv. op terreinen als mededinging, investeringen,
douaneprocedures en overheidsaanschaffingen), betere nakoming van WTO-verplichtingen,
voorkoming onnodige handelsgeschillen. De niet optimaal functionerende WTO-geschillenbeslechting
schaadt het imago van de WTO en Nederlandse bedrijven. Derhalve is stroomlijning
van geschillenbeslechtingsprocedures WTO noodzakelijk. Ten slotte is het maatschappelijk
draagvlak voor de WTO (-onderhandelingen) onvoldoende.• Participatie ontwikkelingslanden in de WTO schiet tekort. De toetredingsprocedures
blijken een moeilijk te nemen horde voor de minst ontwikkelde landen (MOL's).
Veel ontwikkelingslanden hebben moeite met implementatie verplichtingen en
profiteren nog onvoldoende van WTO-lidmaatschap. Daarom is er behoefte aan
WTO-procedures die toetreding van de MOL's vergemakkelijken en die bijdragen
tot verbeterde participatie van de landen die reeds lid zijn en met name van
de ontwikkelingslanden. Ook is verdere uitwerking WTO-regels voor speciale
en gedifferentieerde behandeling van ontwikkelingslanden nodig.• (Perceptie van) tekortschietende accommodatie beleidsdoelstellingen
op ander vlak (bijv. milieu, volksgezondheid) door WTO-regels. Er bestaat
onduidelijkheid over de beleidsruimte. Daarom is er behoefte aan afspraken
die strijdigheid tussen WTO-regels en regels op andere beleidsterreinen (bijv.
milieu, voedselveiligheid) zoveel mogelijk beperken.• Ondanks groeiende internationalisering bedrijfsleven is het beleidskader
nog grotendeels nationaal/regionaal georganiseerd. Leidt o.a. tot markttoegangsbelemmeringen
en rechtsonzekerheid voor internationaal opererende Nederlandse bedrijfsleven.
Een internationaal kader moet de positieve gevolgen van investeringen maximaliseren
en de negatieve gevolgen minimaliseren. Daarvoor is meer kennis, inzicht en
consensus over te volgen weg nodig.• Effectieve exportcontrole zien te verzoenen met eerbiediging van
rechtszekerheid en vermijding van onnodige lasten en handelsbeperkingen.In termen van activiteiten en output betekent dit het
volgende:De activiteiten die op dit terrein zullen worden ondernomen om de hierboven
gesignaleerde uitdagingen te lijf te gaan, bestaan voor een belangrijk
deel uit het uitoefenen van invloed in EU-kader (d.m.v. overleg met Commissie
en andere EU-lidstaten, interventies in EU-bijeenkomsten, indienen position
papers etc.) op de positie die de onderhandelaars van de EU innemen in WTO-overleg.
Ten minste tweemaal per jaar zal een periodieke voortgangsrapportage over
de WTO, waarin o.a. indicatie wordt gegeven van verrichte inspanningen, naar
de Kamer worden verstuurd. Verder zal EZ de volgende activiteiten ontplooien:• Regelmatig overleg met maatschappelijke organisaties en verzorgen
van/bijdragen aan voorlichting over de WTO en WTO-regels/processen.• Levering financiële bijdrage van EUR 680 670 (NLG 1,5
mln) aan het WTO-trustfund voor technische hulp aan ontwikkelingslanden.• Levering van een bijdrage van ca. EUR 296 000 ($ 250 000)
aan de (vervolg)financiering van de WTO-rechtswinkel.• Het maken van internationale investeringsafspraken bij overeenstemming
met één of meerdere landen over de wenselijkheid daarvan. Implementatie
van gemaakte afspraken. Ondertekende investeringsbeschermingsovereenkomsten
(IBO's) worden ter goedkeuring aan de Kamer voorgelegd (ten minste 2 à
3 IBO's voor 2002 lijkt haalbaar).• Zich ervoor inzetten in internationale organisaties als OESO, UNCTAD
dat actuele problemen op investeringsterrein worden geanalyseerd. Overleg
voeren met alle «stakeholders» over deze analyses en daaraan te
verbinden conclusies.• Zorgen voor transparantie van exportcontrolebeleid en internationale
afstemming van gerichte en effectieve exportcontrole. Elk half jaar wordt
rapportage over beleid en uitvoering/handhaving van de exportcontrole naar
de Kamer gestuurd.• Aansturing diensten belast met uitvoering, toezicht, opsporing
en inlichtingen (Douane, ECD, CDIU). Met deze organisaties worden daarover
schriftelijk vastgelegde afspraken gemaakt.B) Bevordering van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen
over de grenzenDe voornaamste problemen en uitdagingen zijn:• Betrokkenheid in de maatschappij bij de wijze waarop Nederlandse
bedrijven in derde landen bepaalde normen en waarden in acht nemen. De overheid
wil maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) van Nederlandse bedrijven
over de grens zoveel mogelijk stimuleren. Dat zal gevolgen hebben voor het
bestaande export- en investeringsinstrumentarium. Het kader voor deze normen
en waarden zijn de in 2000 herziene OESO-Richtlijnen voor multinationale ondernemingen.
Het Nationale Contactpunt voor multinationale ondernemingen (NCP) fungeert
als aanspreekpunt voor klachten over schending van deze Richtlijnen. Zie ook
artikel 3, paragraaf 3.2.2.B voor MVO.In termen van activiteiten en output betekent dit het
volgende:• Inbreng in activiteiten in OESO-kader (o.a. «peer review»)
om te bevorderen dat steeds meer bedrijven over de grens aan MVO doen, onderhouden
netwerk met bedrijven en NGO's en faciliteren van overleg, m.n. via het NCP.
Het uitwerken en opnemen van MVO-aspecten in het financieel export en investeringsbevorderende
instrumentarium zal in 2002 zijn afgerond. Daarnaast zal tenminste een keer
per jaar rapportage over de door het NCP verrichte activiteiten alsmede over
andere relevante ontwikkelingen naar de Kamer worden gestuurd. 5.2.3 Het bevorderen van een zo groot mogelijke participatie
en presentie van Nederlandse bedrijven en producten op buitenlandse markten,
nabije zowel als veraf gelegenNaast de inzet voor versterking van de internationale economische rechtsorde
en marktwerking, is er een aantal redenen om het Nederlandse bedrijfsleven
dat actief is op buitenlandse markten, direct te ondersteunen. Het gaat hierbij
om de aanpak van specifieke marktimperfecties of marktverstoringen. Zo wordt
het Nederlandse bedrijfsleven op buitenlandse markten nog steeds geconfronteerd
met vele handelsbelemmeringen en overheidsgesteunde concurrentie.Aansluitend wordt op deze belemmeringen ingegaan en wordt aangegeven met
welke instrumenten EZ deze bestrijdt.a) Belemmeringen op het gebied van kennis, informatie
en contacten: Informatie over marktkansen en bedreigingen, lokale
eisen met betrekking tot bedrijfsvoering en relevante counterparts vormen
essentiële factoren voor het bedrijfsleven. De toegankelijkheid van deze
informatie op buitenlandse markten kan belemmerd zijn, zodat ondernemers niet
kunnen beschikken over export- en investeringsrelevante kennis. EZ zet hiervoor
de volgende instrumenten in.InstrumentOmschrijvingVoorlichting en promotie EVDOm het bedrijfsleven te faciliteren bij
problemen op het gebied van kennis, informatie en contacten zet EZ zich in
voor het informeren over interessante marktkansen en ontwikkelingen. Dit kan
variëren van matchmaking tussen bedrijven op de meer toegankelijke nabije
markten tot government to government-relaties en economische diplomatie voor
de moeilijker toegankelijke opkomende markten. In veel landen en sectoren
is immers de (lokale) overheid een bepalende of minstens invloedrijke factor
bij transacties. Hiertoe organiseert EZ, samen met de Economische Voorlichtingsdienst
(EVD), reizen van bewindslieden al dan niet gekoppeld aan bedrijvenmissies.
Daarnaast informeert de EVD Nederlandse bedrijven over buitenlandse markten
en ondersteunt deze bedrijven bij het selecteren en bewerken van die markten.
Ten slotte stelt EZ diverse publicaties op o.a. landenverkenningen en het
jaarlijkse rapport over Opkomende markten. PSBHet Programma
Starters Buitenlandse Markten (PSB) verlaagt de exportdrempel voor MKB-bedrijven
met weinig of geen ervaring op buitenlandse markten. PESPHet
Programma Economische Samenwerking Projecten (PESP) is een geïntegreerd
haalbaarheidsinstrument ter voorbereiding van export en investeringen naar
niet OESO-markten. PSOHet Programma
Samenwerking Oost-Europa (PSO) bevordert kennisoverdracht via pilotprojecten
ten einde de positie van Nederlandse bedrijven in Oost-Europese markten te
versterken. PUM, de BaakHet bieden van assistentie en kennisoverdracht aan Midden- en Oost-Europese
bedrijven door uitzending van Nederlandse gepensioneerde managers en experts
(Programma Uitzending Managers (PUM), en het aanbieden van cursussen aan managers
uit Oost-Europa (de Baak). TA-regelingDe Technische Assistentie-regeling (TA) draagt met managementondersteunings-
en scholingsprojecten bij aan Nederlandse investeringen in opkomende markten.b) Belemmeringen op het gebied van rendement –
financiële knelpunten en oneerlijke concurrentieverhoudingen: Vele
met name opkomende markten kenmerken zich door imperfecties ten aanzien van
markttoegang, financiële infrastructuur (waardoor moeilijk of geen ondernemingsfinanciering
is te krijgen) en rendementsbeperkende wet- en regelgeving.Daarnaast is op vele buitenlandse afzetmarkten voor het Nederlandse bedrijfsleven
nog geen sprake van een eerlijke concurrentieverhouding en/of een «level
playing field». Het Nederlandse bedrijfsleven wordt in het buitenland
nog steeds (veelvuldig) geconfronteerd met overheidsgesteunde concurrentie.
EZ ondersteunt het bedrijfsleven op deze markten wanneer de barrières
op commerciële basis niet, of tegen prohibitief hoge kosten, door het
bedrijfsleven kunnen worden aangepakt. Tevens ondersteunt EZ het bedrijfsleven
door concurrentieverstoringen onder voorwaarden te compenseren. EZ zet hiervoor
de volgende instrumenten in. InstrumentOmschrijvingIFOMVoor het slechten van financiële barrières op buitenlandse
markten stelt EZ de Investeringsfaciliteit Opkomende Markten (IFOM) ter beschikking
van het Nederlandse bedrijfsleven, ter ondersteuning van Nederlandse investeringen
in ontwikkelingslanden en opkomende markten1. Bij de IFOM staat
de Nederlandse overheid borg voor de achtergestelde leningen aan joint ventures
van Nederlandse bedrijven met lokale bedrijven. Multilateraal overlegEZ bevordert het level playing field voor het Nederlandse bedrijfsleven
in multilateraal kader (OESO/EU) door zich in te zetten voor verdere vergroting
van discipline en regels gericht op enerzijds het verminderen van buitenlandse
overheidssteun aan eigen exporteurs en, anderzijds, ter vergroting van transparantie
van de toegestane overheidssteun Bilateraal overlegIn bilateraal kader zet EZ zich in om het Nederlandse bedrijfsleven zoveel
mogelijk dezelfde ondersteuningsmogelijkheden te bieden als concurrenten kunnen
krijgen van hun overheid. Uitgangspunt hierbij is het matchingsprincipe. Volgens
de internationale regels toegestane financiële instrumenten worden door
EZ (samen met Financiën en BuZa/OS) aangeboden aan het Nederlandse bedrijfsleven,
zoals de reeds genoemde exportkredietverzekeringsfaciliteiten en ORET/MILIEV BSE-ROFMet de Renteoverbruggingsfaciliteit (ROF) biedt EZ exporteurs in de vorm van
rentesubsidie financieringssteun aan. BSE- MatchingVia het Matchingfonds kan buitenlandse steun op projectbasis gematcht worden,
indien een Nederlandse exporteur kan aantonen dat hij met een niet volgens
de spelregels van de OESO gesteunde concurrent wordt geconfronteerd.1 Er bestaat geen algemeen aanvaarde definitie van Opkomende
Markten. De term doelt op de groep ontwikkelingslanden met behoorlijke groeiperspectieven.
In Nederland rekent EZ landen met een BBP groter dan 40 mld USD, een groei
boven het OESO gemiddelde (2,8%), een aandeel in de wereldimport van tenminste
0,3% en een redelijk aandeel in de stroom buitenlandse investeringen tot de
opkomende markten (zie de EZ nota «Opkomende Markten, Ontwikkelingen
en Perspectieven» (verschijnt jaarlijks)).c) Risico's: Export naar en investeringen
in bepaalde markten kunnen gepaard gaan met dusdanig grote commerciële
en politieke risico's dat deze niet op de commerciële markt kunnen worden
verzekerd. EZ ondersteunt het Nederlandse bedrijfsleven door het bieden van
herverzekering voor commerciële en politieke risico's: InstrumentOmschrijvingSENODe SENO-faciliteit is bedoeld om betalingsrisico's verbonden
aan leveranties aan Oost-Europese dan wel Indonesische afnemers af te kunnen
dekken en waarvoor geen reguliere exportkredietverzekering beschikbaar is. GOMDe Garantiefaciliteit
Opkomende Markten (GOM) biedt herverzekering aan voor het commerciële
deel dat is verbonden aan een ORET/MILIEV-transactie en waarvoor geen reguliere
exportkredietverzekering beschikbaar is.Nederland streeft naar een zo groot mogelijke participatie en aanwezigheid
van Nederlandse bedrijven en producten op buitenlandse markten. Als indicatie
hiervoor is onderstaande tabel met effect-indicatoren opgenomen. In het jaarverslag
zal op deze informatie worden teruggekomen. Tabel 5.2.3: Effect-indicatoren Nederlandse
participatie en aanwezigheid Toename buitenlandse handel en investeringen1 Toename participatie (méér internationaal actieve)
bedrijven2 Succesratio3 missies Succesratio4/export -investeringsmultiplier5
m.b.t. financieel instrumentarium 1 Vergelijking groei (voor NL gecorrigeerde/relevante) wereldhandel
met groei NL handel in volume termen en groeicijfers per regio (EU, ontwikkelde
landen buiten EU en regionaal) vergelijken met die van voorgaande jaren, evt.
ook met groeicijfers van concurrerende landen.2 M.n. participatie van het MKB.3 Succes bepalen door expliciteren doelstellingen (handels)
missies, bijv. aantal en type bedrijven dat meegaat, aantal bedrijven dat
contract afsluit.4 Het aandeel van de projecten dat leidt tot een daadwerkelijke
exportorder of investering5 De mate waarin een project resulteert in (vervolg)opdrachten
in termen van export of investeringen. 5.3 Budgettaire gevolgen van beleid Artikel 5: Buitenlandse economische
betrekkingen (in EUR mln) 2000200120022003200420052006Verplichtingen (totaal)299,6375,1231,2219,6219,6219,6219,6Programma-uitgaven281,5334,4192,5180,9180,9180,9180,9Operationeel doel 5.2.1: Europese interne markt       – Bijdrage aan Benelux2,62,92,92,92,92,92,9Operationeel doel 5.2.2: Multilaterale handels- en investeringssysteem        – Bijdragen aan diverse organisaties (o.a. WTO)5,04,66,04,64,64,64,6Operationeel doel 5.2.3: Nederlandse presentie op buitenlandse
markten        – Exportbevordering – Exportfinanciering61,062,451,149,949,949,949,9– Exportbevordering – Herverzekering105,6163,331,822,822,822,822,8– Exportbevordering – PESP9,69,511,111,111,111,111,1– Exportbevordering – PSB5,17,32,72,72,72,72,7– Exportbevordering – Voorlichting & promotie13,22,82,82,82,82,82,8– Investeringsbevordering – TA-regeling4,18,66,86,86,86,86,8– Investeringsbevordering – Financiering4,55,24,54,54,54,54,5– Economische samenwerking – PSO62,555,863,563,563,563,563,5– Economische samenwerking – Trustfunds2,64,34,54,54,54,54,5– Econ. samenwerking – Managementondersteuning1,16,33,43,43,43,43,4 – Overig BEB3,6      Algemeen       – Beleidsondersteuning DG BEB1,01,41,41,41,41,41,4        Apparaatsuitgaven18,140,738,738,738,738,738,7– Personeel DG BEB 8,68,68,68,68,68,6– Bijdrage DG BEB aan BLD EVD9,723,821,621,621,621,621,6– Bijdrage DG BEB aan BLD Senter8,48,38,58,58,58,58,5        Uitgaven (totaal)225,6213,4201,6200,3178,2178,4177,6        Ontvangsten (totaal)7,22,91,81,81,81,81,8– Terugontvangsten uit bijdrage aan BLD Senter0,1      – Ontvangsten EVD1,60,5     – Ontvangsten kredieten en garanties2,81,30,70,70,70,70,7– Diverse ontvangsten BEB2,71,11,11,11,11,11,1 Artikel 5: Gegevens inzake formatie
en gemiddelde prijs (bedragen in EUR 1 000)  realisatie 2000raming 2001raming 2002 gemiddelde bezettinggemiddelde prijsformatiegemiddelde prijsformatiegemiddelde prijs DG BEB-personeel– 1– 1144,159,6140,461,31 Door reorganisatie zijn geen gegevens over 2000 beschikbaar 5.4 Budgetflexibiliteit Budgetflexibiliteit beleidsartikel 5
(in EUR mln)  20022003200420052006Uitgaven (totaal)201,6200,3178,2178,4177,6      Uitgaven voor reeds aangegane verplichtingen t/m 2001128,994,839,523,512,6Uitgaven voor verplichtingen m.i.v. 2002     – in mln72,7105,5138,7154,9165,0– in procenten van totale uitgaven36%53%78%87%93% Specificatie uitgaven voor verplichtingen m.i.v. 2002:     – apparaatsuitgaven16,217,117,117,117,1– programma-uitgaven t.b.v. instellingen/instituten7,58,28,27,57,5– overige programma-uitgaven49,080,2113,4130,3140,4Uit de tabel blijkt dat 64% van de voor 2002 geraamde uitgaven aangehouden
wordt ter financiering van verplichtingen die t/m 2001 zijn respectievelijk
worden aangegaan. De kasraming is vanuit deze administratief-technische invalshoek
derhalve in overwegende mate niet-flexibel.De uitgaven die geraamd worden voor de met ingang van 2002 aan te gane
verplichtingen zijn in structureel opzicht voor EUR 25 mln benodigd voor apparaatsuitgaven
van EZ en voor bijdragen aan instellingen en instituten (o.a. Benelux, WTO).
De flexibiliteit daarvan is in bestuurlijk opzicht beperkt.De raming voor overige programma-uitgaven (2002: EUR 49 mln) neemt in
de loop van de tijd toe. Dit is logisch gezien de uitgaven voor «reeds
aangegane verplichtingen t/m 2001» afneemt. Voor een groot deel van
de overige programma-uitgaven zijn reeds convenanten of Memorenda of Understanding
voor hulp aan opkomende markten afgesloten.5.5 Groeiparagraaf• Zoals aangegeven in paragraaf 5.2.1, kunnen bedrijven eventuele
problemen die zij ondervinden bij het zakendoen op de interne Europese markt
aanmelden bij het zogenaamde Klachtenloket. Het aantal en de aard van de klachten
kan mogelijk een indicatie zijn voor de mate waarin de Europese interne markt
goed functioneert. Onderzocht zal worden of de respons die het Klachtenloket
krijgt aangrijpingspunten biedt voor een effectindicator voor de doelstelling
«Vervolmaking van de Europese interne markt».• Ten aanzien van twee effectindicatoren bij doelstelling 5.2.3 «Het
bevorderen van een zo groot mogelijke participatie en presentie van Nederlandse
bedrijven en producten op buitenlandse markten, zowel nabije als veraf gelegen»,
wordt het volgende nader uitgewerkt:a) Succesratio missies: Er wordt een waarderingssysteem
uitgewerkt, waarbij afhankelijk van de specifieke doelstellingen per missie,
cijfermatige waarderingen worden uitgewerkt, waarmee inzichtelijk kan worden
gemaakt of en zo ja in hoeverre deze doelstellingen zijn gehaald. Bij dit
systeem wordt een onderscheid gemaakt naar effect- en impactindicatoren. In
2002 wordt proef gedraaid om aan de hand van de praktijk eventuele verdere
verbeteringen door te voeren. Het systeem moet een effectieve
toepassing krijgen bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van missies
(in samenspraak met de EVD).b) Uitwerking Succesratio/export-investeringsmultiplier
m.b.t. financieel instrumentarium:– Voor de instrumenten waarop de indicator succesratio en/of de
indicator export-investeringsmultiplier van toepassing is, wordt aan de uitvoerders
gevraagd deze indicatoren structureel mee te nemen in hun periodieke rapportages.– Voor de individuele instrumenten (bijv. PSO) wordt in nader overleg
met de verantwoordelijke uitvoerder gekeken naar verdere mogelijkheden voor
de uitwerking van effect-indicatoren.c) In 2002 wordt beleidsonderbouwend onderzoek
in gang gezet naar de mogelijkheid om meer effectindicatoren te definiëren
voor de verschillende instrumenten. 6 VITALE BELANGEN TEN TIJDE VAN CRISIS >Onderdelen toelichting  6.1Algemene doelstelling  6.2Operationele doelstellingen   6.2.1 Algemene
crisisbeheersing   6.2.2 Oliecrisisbeleid  6.3Budgettaire gevolgen van beleid  6.4Budgetflexibiliteit  6.5Groeiparagraaf 6.1 Algemene beleidsdoelstellingIn geval van een omvangrijke en/of langdurige crisis waarbij één
of meerdere vitale belangen in het geding komen, kan het sociaal en maatschappelijk
leven ontwricht raken. De veiligheid omvat in het kader van het crisisbeheersingsbeleid
vier vitale belangen, te weten: de nationale rechtsorde, de internationale
rechtsorde, de openbare en de economische veiligheid. Dit laatste belang betreft
de bescherming van de economie, de allocatie van schaarse middelen ten behoeve
van de vitale belangen. De algemene beleidsdoelstelling van EZ inzake het
crisisbeheersingsbeleid luidt: Het voorkomen of zoveel mogelijk beperken van de ontwrichting
van het sociaal en maatschappelijk leven door het scheppen van voorwaarden
die de economische veiligheid waarborgen.6.2 Operationele doelstellingenEZ geeft langs twee beleidslijnen inhoud aan crisisbeheersing: 6.2.1 Algemene crisisbeheersing: Het scheppen van voorwaarden
voor het instandhouden van de vitale functies van het economisch proces tijdens
crises.6.2.2 Oliecrisisbeleid: Het zodanig voorbereid zijn
op een onderbreking in de olieaanvoer dat de nadelige gevolgen daarvan kunnen
worden voorkomen of tenminste zoveel mogelijk beperkt.6.2.1 Algemene crisisbeheersing: Het scheppen van voorwaarden
voor het instandhouden van de vitale functies van het economisch proces tijdens
crises.Het Project Crisisbeheersing (PCB) ontplooit activiteiten om het crisisbewustzijn
en het crisisreactievermogen van het departement op peil te houden. Tevens
richt het PCB – op basis van de Distributiewet – zich op het toewijzen
van schaarse goederen en diensten voor de vitale sectoren tijdens crises.
Ook is EZ verantwoordelijk voor de distributieorganisatie voor primaire levensbehoeften.
In geval de internationale rechtsorde en de openbare veiligheid in het geding
zijn, draagt EZ zorg voor de logistieke ondersteuning van zowel de krijgsmacht –
al of niet in NAVO-verband – als voor de rampenbestrijdingsorganisatie.Het PCB bereidt zich voor op nieuwe dreigingen onder andere door het actief
inspelen op de ontwikkelingen van onze moderne kwetsbare samenleving
(b.v. in het kader van ICT). Ook draagt het PCB zorg voor een adequate en
toegankelijke economische noodwetgeving.Tevens behartigt het PCB, gebruik makend van zijn expertise en netwerken,
de belangen van het Nederlandse bedrijfsleven bij grootschalige calamiteiten
en andere veiligheidskwesties, ook als de levering aan vitale sectoren geen
gevaar loopt. Voorts levert het PCB voor wat betreft het veiligheidsaspect
een bijdrage aan het vestigingsbeleid voor bedrijven met een hoog potentieel
risico. Tabel 6.2.1: Prestatiegegevens Algemeen
crisisbeleidPrestatie-indicatoren en streefwaarden•Departementale
oefening in 2002 •Deelname EZ aan
interdepartementale oefeningen •Herziening Handboek
Crisisbeheersing eind 2002 gereed •Instrueren en oefenen
van gemeenten op het gebied van distributie gedurende 2002 •Oefening voor Economisch
en Branchecommissarissen in 2002 •Op peil houden
van crisiscentrum incl. telecomvoorzieningen6.2.2 Oliecrisisbeleid: Het zodanig voorbereid zijn op
een onderbreking in de olieaanvoer dat de nadelige gevolgen daarvan kunnen
worden voorkomen of tenminste zoveel mogelijk beperkt.Een ongestoorde energievoorziening is essentieel voor een goed functioneren
van de Nederlandse economie. Ongeveer eenderde van de Nederlandse energiebehoefte
wordt gedekt door olieproducten. Tevens vervult de Nederlandse oliesector
een essentiële rol in de olievoorziening van Noordwest-Europa.Aanpak en instrumentenIn 2001 is door het parlement ingestemd met een voorstel tot modernisering
van het Nederlandse oliecrisisbeleid (Kamerstukken II 1999/2000, 23 531).
Het oliecrisisbeleid is er nu op gericht om te komen tot een eenvoudige en
marktgeoriënteerde invulling van het Nederlandse pakket van maatregelen.
Ook is in 2001 de Wet Voorraadvorming Aardolieproducten (Wva 2001) door het
parlement aangenomen (Stb. 2001, 155).Met de hierna beschreven maatregelen en werkzaamheden wordt beoogd invulling
te geven aan de internationale eisen op het gebied van de olievoorzieningszekerheid:a. Algemene maatregelen en werkzaamheden• Nationale crisisorganisatie: in de Internationale Energie Overeenkomst
(IEP) is vastgelegd dat de IEA landen een National Emergency Sharing Organisation
(NESO) opzetten. NESO is ondergebracht bij het EZ.• Participatie internationale fora: er zijn internationaal diverse
overleggroepen voor de internationale oliecrisisvoorbereiding waarin Nederland
participeert (EU, IEA, en Benelux). Daarnaast lopen onderhandelingen met zeven
EU-lidstaten over wederzijdse erkenningsovereenkomsten voor het aanhouden
van verplichte olievoorraden.• Energie-informatiesysteem: Om te kunnen voldoen aan de internationale
verplichtingen moet EZ beschikken over een adequaat informatiesysteem. In
2002 zullen de noodzakelijke aanpassingen, die onder andere voortvloeien uit
de Wva 2001, hiertoe worden afgerond. b. Maatregelen aan de aanbodzijde• Wet voorraadvorming aardolieproducten 2001 (Wva 2001): deze wet
regelt per 1-4-2001 de manier waarop Nederland de internationale voorraadverplichtingen
invult. De voorraadverplichtingen rusten voor een deel op het oliebedrijfsleven
(producenten en handelaren), maar voor het merendeel op de Stichting Centraal
Orgaan Voorraadvorming Aardolieproducten (COVA). In 2001 is een studie uitgezet
naar de mogelijke opzet en invulling van de in de Wva 2001 (artikel 8, lid
3) aangekondigde nadere regels die speculatie moeten voorkomen.• Nederland zet in op minimaliseren van de hoogte van de voorraadheffing
(huidige waarde 0,6 cent/liter). Daarnaast worden de uitvoeringswerkzaamheden
van de bilaterale verdragen in het kader van de olievoorraadverplichtingen
verricht.c. Vraagbeperkende maatregelenHet pakket vraagbeperkende maatregelen is als volgt samengesteld: publiciteit
en voorlichting, vrijwillige afleveringsbeperkingen, snelheidsbeperkingen,
autoloze zondagen en convenanten met raffinaderijen en petrochemie. Voor een
deel zijn de voorbereidingen van de maatregelen al gereed. In 2002 zal het
lopende overleg over de afspraken en de mogelijke effecten van een vrijwillige
vraagreductie in de gebruikssfeer bij de raffinaderijen en de petrochemie
worden afgerond. Tabel 6.2.2: Prestatiegegevens OliecrisisbeleidPrestatie-indicatoren
en streefwaarden•Algemene maatregelen – Aanpassingen van de nationale
oliecrisisorganisatie eind 2002 gereed  – Energie-informatiesysteem
volledig operationeel in 2002 •Aanbodzijde  – Op elk moment van het jaar
voldoen aan de voorraadverplichtingen zoals geregeld in de Wva 2001 •Vraagzijde  – Pakket maatregelen zoals aangekondigd
in brief Kamerstukken 1999/2000, 23 531 in 2002 gereed voor implementatie
ten tijde van een crisis6.3 Budgettaire gevolgen van beleid Artikel 6: Vitale belangen ten tijde
van crisis (in EUR mln) 2000200120022003200420052006Verplichtingen (totaal)68,7257,682,382,382,382,382,3Programma-uitgaven68,7257,482,182,182,182,182,1Operationeel doel 6.2.1: Algemene crisisbeheersing       – Algemene crisisbeheersing0,30,10,10,10,10,10,1Operationeel doel 6.2.2: Oliecrisisbeheersing       – Oliecrisisbeheersing – doorsluis COVA68,475,882,082,082,082,082,0– Oliecrisisbeheersing – leningen 181,5             Apparaatsuitgaven 0,20,20,20,20,20,2– Personeel Energie (DG M&E) 0,20,20,20,20,20,2        Uitgaven (totaal)68,676,282,382,382,382,382,3        Ontvangsten (totaal)68,475,882,082,082,082,082,0– Ontvangsten doorsluis COVA68,475,882,082,082,082,082,0 Artikel 6: Gegevens inzake formatie
en gemiddelde prijs (bedragen in EUR 1 000)  realisatie 2000raming 2001raming 2002 gemiddelde bezettinggemiddelde prijsformatiegemiddelde prijsformatiegemiddelde prijs DG M&E – personeel– 1– 13,757,23,658,71 Door reorganisatie zijn geen gegevens over 2000 beschikbaar Ramingskengetallen ontvangsten COVA 200120022003200420052006Heffingsplichtig volume131139139139139139Tarief in centen per liter0,50/0,590,590,590,590,590,59Raming (in EUR mln)75,882,082,082,082,082,06.4 Budgetflexibiliteit Budgetflexibiliteit beleidsartikel 6
(in EUR mln)  20022003200420052006Uitgaven (totaal)82,382,382,382,382,3      Uitgaven voor reeds aangegane verplichtingen t/m 20010,00,00,00,00,0Uitgaven voor verplichtingen m.i.v. 2002     – in mln82,382,382,382,382,3– in procenten van totale uitgaven100%100%100%100%100% Specificatie uitgaven voor verplichtingen m.i.v. 2002:     – apparaatsuitgaven0,20,20,20,20,2– overige programma-uitgaven82,182,182,082,182,1De uitgavenraming heeft nagenoeg volledig betrekking op het aanhouden
van een voorraad aardolieproducten, krachtens de Wet voorraadvorming aardolieproducten
2001 (Wva 2001). De raming is derhalve als niet-flexibel te beschouwen.6.5 GroeiparagraafTen aanzien van dit artikel worden geen significante verbeteringen voorzien
in het kader van het groeitraject VBTB.7 BEHEER BODEMSCHATTEN >Onderdelen toelichting  7.1Algemene doelstelling  7.2Operationele doelstellingen   7.2.1 Staatsbaten   7.2.2 Mijnbouwklimaat   7.2.3 Veiligheid,
gezondheid en milieu   7.2.4 Beheer
ondergrond  7.3Budgettaire gevolgen van beleid  7.4Budgetflexibiliteit  7.5Groeiparagraaf 7.1 Algemene doelstelling Het duurzaam en verantwoord beheer van de nationale bodemschatten
(olie, gas, zout) met optimale opbrengsten voor de samenleving.7.2 Operationele doelstellingenDe algemene doelstelling valt uiteen in de volgende operationele doelstellingen: 7.2.1 Het ten behoeve van een optimale opbrengst voor de samenleving
uitvoering geven aan de publiek- en privaatrechtelijke bepalingen omtrent
de aan de Staat toekomende baten (niet-belastingmiddelen) uit de winning van
koolwaterstoffen en zout.7.2.2 Het zorgdragen voor een goed mijnbouwklimaat.7.2.3 Het tegengaan van nadelige gevolgen van de exploratie en
exploitatie van bodemschatten voor veiligheid, gezondheid en milieu.7.2.4 Het zorgdragen voor een zorgvuldig beheer van de ondergrond.7.2.1 Het ten behoeve van een optimale opbrengst voor
de samenleving uitvoering geven aan de publiek- en privaatrechtelijke bepalingen
omtrent de aan de Staat toekomende baten (niet-belastingmiddelen) uit de winning
van koolwaterstoffen en zout.a) Koolwaterstoffen (aardgas): Bij de winning
van koolwaterstoffen gaat het in het bijzonder om de winning van aardgas.
De belangrijkste (maar niet de enige) manier waarop de samenleving profiteert
van de nationale bodemschatten is het meedelen in de opbrengst van de winning.
Kerngedachte is dat de Staat niet bereid is haar soevereiniteit over de bodemschatten
over te dragen aan derden met het oog op winning zonder daarvoor een optimale
vergoeding te verkrijgen. Het beleid met betrekking tot de afdrachten staat
beschreven bij operationele doelstelling 7.2.2 inzake het mijnbouwklimaat.De nieuwe Mijnbouwwet die ook de komende periode in het parlement aan
de orde is zal ook gevolgen hebben voor de uitvoering van de diverse bepalingen
omtrent de Staatsbaten. Het gaat dan met name om de mogelijkheid de Belastingdienst
meer bij de uitvoering te betrekken. Inzet daarbij is stroomlijning van de
procedures binnen de Rijksoverheid en beperking van de administratieve lasten
voor het bedrijfsleven. Hier gaat het om de (aardgas)baten exclusief
de vennootschapsbelasting. Het niveau van de baten is niet taakstellend. Deze
inkomsten, niet-belastingmiddelen, zijn, gegeven de diverse bepalingen omtrent
de Staatsbaten, afhankelijk van variabelen als productie, opbrengst, kosten
en externe factoren als (prijs)ontwikkelingen op de energie- en valutamarkt,
variaties in de gasafzet en andere marktontwikkelingen. Bronnen zijn de MeerOpbrengstRegeling
Groningen, Energiebeheer Nederland B.V. (EBN), opbrengsten mijnwetgeving,
dividend N.V. Nederlandse Gasunie en Common Area.Conform de instellingswet van het Fes (Kamerstukken II 1992/93, 23 002,
nrs. 1–2) komt 41,5% van de jaarlijkse gasbaten ten gunste van de begroting
van dit fonds. De bijdrage aan het Fes wordt bij dit beleidsartikel verwerkt
als een minpost van het totaal van de gasbaten niet-belastingmiddelen.Bij gelegenheid van de beursgang van DSM N.V. heeft DSM haar aandelen
in Energiebeheer Nederland B.V. overgedragen aan de Staat in ruil voor certificaten
van die aandelen. De certificaathouder heeft geen stemrecht, maar wel recht
op de jaarlijkse dividenduitkering van EBN. Alle certificaten zijn in handen
van DSM N.V. De dividenduitkering EBN wordt daarom volledig naar DSM N.V.
doorgesluisd.b) Zout: Op grond van een overeenkomst van
13 juli 1918 (laatstelijk gewijzigd per machtiging bij wet van 7 juli 1988,
Stb. 372), behorende bij de mijnbouwconcessies voor de winning van zout, draagt
AKZO jaarlijks een bedrag aan de Staat af.7.2.2 Het zorgdragen voor een goed mijnbouwklimaatDe Staat schept met wet- en regelgeving de kaders waarbinnen exploratie
en exploitatie van onze nationale bodemschatten doelmatig, zorgvuldig en verantwoord
kan plaatsvinden. Die regelgeving moet een bijdrage leveren aan een goed mijnbouwklimaat.
Kerngedachte daarbij is dat de waarde van de bodemschatten voor de samenleving
pas tot uitdrukking kan komen als mijnbouwondernemingen daadwerkelijk tot
opsporing en winning overgaan. Er zijn vier aandachtsgebieden voor het mijnbouwklimaat:a) Mijnwetgeving: Mijnwetgeving voorziet in
het kader voor een verantwoorde en doelmatige mijnbouw op het Nederlands territoir
en het continentaal plat. De komende periode zal vernieuwing van de Mijnwetgeving
in het parlement aan de orde zijn. Op dit moment ligt het voorstel voor de
Mijnbouwwet voor in de TK. In mei 2001 zijn de nota naar aanleiding van het
nader verslag en de tweede nota van wijziging naar de Tweede Kamer gezonden
(Kamerstukken II 2000/01, 26 219, nr. 12 en 13).b) Depletiebeleid en kleine velden beleid: Uitgangspunt
van het depletiebeleid is dat alle economisch winbare voorkomens, ook de kleinere,
daadwerkelijk tot ontwikkeling gebracht moeten kunnen worden. Het is ongewenst
dat winbaar gas ongebruikt in de bodem achterblijft. Dat is van belang voor
de betrokken sector en de economie, voor de gasvoorziening en de voorzieningszekerheid,
voor de aanzienlijke gasbaten voor de samenleving én voor het milieu,
want er is geen schonere fossiele energie denkbaar dan verantwoord gewonnen
gas.Om dit te bereiken wordt in de nieuwe Mijnbouwwet het instrument van het
winningsplan geïntroduceerd, waarmee onder andere bereikt kan
worden dat geen winbaar gas achterblijft in een veld waar een winningsvergunning
voor is aangevraagd.Voor de kleinere gasvelden geldt dat de kans op rendabele ontwikkeling
de komende jaren nog relatief gunstig is, zolang de fysieke infrastructuur
met name in de vorm van buisleidingen op het continentaal plat nog beschikbaar
is én zolang het Groningenveld nog voldoende flexibiliteit heeft om
de inpassing van het kleine velden gas te accommoderen. Voor kleine velden
is het motto kort gezegd «nu of nooit».Het kleine velden beleid en de rol die het Groningenveld daarbij vervult
is vastgelegd in de Gaswet. In het komende Energierapport zal, net als bij
voorgaande gelegenheden, nader worden ingegaan op de eisen die dit stelt aan
het planmatig beheer van de Nederlandse gasvoorkomens in het algemeen en het
productieniveau dat daarmee samenhangt.c) Financieel beleid: Uitgangspunt van het
financiële beleid is dat de samenleving moet delen in de opbrengsten
van de winning. Bij de uitwerking daarvan moet uiteraard zorgvuldig rekening
worden gehouden met de eisen die een goed mijnbouwklimaat stelt. Als het afdrachtenstelsel
mijnbouwondernemingen zou doen afzien van concrete activiteiten is de samenleving
daar immers niet mee gebaat. In 2000 is het afdrachtenstelsel voor winning
op zee aangepast met het oog op het mijnbouwklimaat. Ook bij de herziening
van de Mijnwetgeving zal de vereenvoudiging van het afdrachtenstelsel aan
de orde komen.d) Monitoring: In het verleden is met het
jaarboek Olie en Gas de ontwikkeling van de mijnbouwactiviteiten steeds gemonitord.
Mede gelet op artikel 58 van de Gaswet zal bij het komende Energierapport
een verdiepingsslag worden gemaakt.7.2.3 Het tegengaan van nadelige gevolgen van de exploratie
en exploitatie van bodemschatten voor veiligheid, gezondheid en milieuBij de uitoefening van mijnbouwactiviteiten zetten zowel de overheid als
mijnbouwondernemingen zich ervoor in om onveilige situaties bij mijnbouwactiviteiten
en schade aan het milieu te voorkomen. Naast het stellen van regels en het
maken van afspraken, onder andere in het milieuconvenant met de olie- en gasindustrie,
vindt er toezicht op de naleving plaats.Het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) houdt toezicht op de naleving van
wettelijke regelingen die van toepassing zijn op het opsporen en het winnen
van delfstoffen. Het gaat daarbij vooral om gas, aardolie en zout in Nederland
en het Nederlandse deel van het continentaal plat. De dienst richt zich voornamelijk
op de terreinen veiligheid, gezondheid en milieu, alsmede op de bescherming
van delfstoffen en het voorkomen van schade of hinder. Meer in het bijzonder
zijn de taken: toezicht op mijnbouwkundige activiteiten, adequate advisering
en deskundige inbreng bij maatschappelijke discussies. SodM draagt tevens
bij aan operationele doelstelling 7.2.4. Het zorgdragen voor een zorgvuldig
beheer van de ondergrond.7.2.4 Het zorgdragen voor een zorgvuldig beheer van de
ondergrondDe overheid wil situaties waarbij ondoelmatig wordt gewonnen of anderszins
het belang van een planmatig beheer van de ondergrond wordt geschaad en het
ontstaan en de gevolgen van schade door bodembewegingen als gevolg van delfstoffenwinning
zoveel mogelijk beperken. Bij het nemen van beslissingen laat
zij zich bijstaan, informeren en adviseren door onafhankelijke deskundigen.a) Mijnraad: De Mijnraad is de adviseur voor
opsporing en winning van delfstoffen. De leden geven de Minister van Economische
Zaken een onafhankelijk oordeel over mijnbouwaangelegenheden op grond van
hun specifieke deskundigheid.b) Technische Commissie Bodembeweging (TCBB): De
onafhankelijke TCBB geeft de Minister van EZ advies over de nadelige gevolgen
van bodembewegingen als gevolg van delfstoffenwinning. Op grond van de taakuitbreiding
van de TCBB kan ook degene die zaakschade heeft geleden advies vragen aan
de commissie of zijn schade veroorzaakt is door mijnbouwactiviteiten. De TCBB
kan dan op basis van eigen onafhankelijk onderzoek aangeven of dat inderdaad
het geval is en hoe hoog het schadebedrag is. Het advies van de TCBB is niet
juridisch bindend, maar de verwachting bestaat dat partijen op grond van dit
onafhankelijke advies tot een schikking zullen komen.c) Nederlands Instituut voor Toegepaste Geowetenschappen –
TNO: Met ingang van 1 januari 2001 is de financieringsstructuur van
het NITG gewijzigd. Voor de doelfinanciering DINO (Data en Informatie Nederlandse
Ondergrond) wordt vanaf 1 januari 2001 jaarlijks structureel EUR 13,1 mln
overgeheveld naar de begroting van OCenW. De financiering wordt daar opgenomen
in de TNO begrotingssystematiek. Met het DINO-programma wordt de publieke
functie van het instituut gefinancierd inzake het verwerven, kwaliteitsborgen,
verwerken, interpreteren en beschikbaar stellen van gegevens inzake de ondergrond.Voor de advisering van EZ inzake mijnwettelijke taken wordt via een opdrachtnemer-opdrachtgever
relatie jaarlijks een groot aantal projecten uitgevoerd.7.3 Budgettaire gevolgen van beleid Artikel 7: Beheer bodemschatten (in
EUR mln) 2000200120022003200420052006Verplichtingen (totaal)84,078,675,874,572,271,771,7Programma-uitgaven80,573,471,169,867,567,067,0Operationeel doel 7.2.1: Staatsbaten       – Dividenduitkering aandelen EBN66,770,868,567,264,964,464,4Operationeel doel 7.2.4: Beheer ondergrond       – Beheer mijnschadestichtingen0,00,10,10,10,10,10,1– Opdrachten en onderzoek Bodembeheer13,82,52,52,52,52,52,5        Apparaatsuitgaven3,55,24,74,74,74,74,7– Personeel Energie (DG M&E) 1,11,01,01,01,01,0– Apparaatsuitgaven SodM3,54,13,73,73,73,73,7        Uitgaven (totaal)84,078,675,874,572,271,771,7        Ontvangsten (totaal)1 787,12 328,32 379,21 953,11 552,81 366,31 472,5Aardgasbaten2 872,43 857,13 947,93 221,82 541,22 223,52 405,0 – Bijdrage aan het Fes– 1 153,6– 1 600,9– 1 638,6– 1 337,3– 1 054,6– 923,0– 998,3– Dividend EBN/Aardgas BV66,770,768,567,264,864,464,4– Ontvangsten zoutwinning1,61,41,41,41,41,41,4 Kengetallen aardgasraming 200120022003200420052006Prijsgegevens      Dollarkoers in euro's1,131,111,001,001,001,00 Olieprijs in dollar per vat26,023,019,019,019,019,0Hoeveelheidgegevens (mrd m3)      Productie mrd m3767071707173 Artikel 7: Gegevens inzake formatie
en gemiddelde prijs (bedragen in EUR 1 000)  realisatie 2000raming 2001raming 2002 gemiddelde bezettinggemiddelde prijsformatiegemiddelde prijsformatiegemiddelde prijs DG M&E – personeel– 1– 118,657,218,058,7SodM – personeel42,463,246,060,946,060,9SodM – materieel42,418,646,028,046,019,31 Door reorganisatie zijn geen gegevens over 2000 beschikbaar.Fiscale maatregelenTer stimulering van opsporings- en winningsactiviteiten op het Nederlands
deel van het continentaal plat bestaat de fiscale faciliteit «willekeurige
afschrijving continentaal plat» (Aanwijzingsregeling willekeurige afschrijving
continentaal plat, Stcrt. 1995, 123 en Besluit willekeurige afschrijving,
Stb. 1996, 214). Deze faciliteit zal worden geïntegreerd in de Mijnbouwwet:
art. 64 lid 7 van het wetsvoorstel 26 219 (budget 2002: EUR 10,4 mln;
2003 en verder: nul). Voor een totaaloverzicht van alle belastinguitgaven
en de meerjarig hiervoor geraamde bedragen wordt verwezen naar de Miljoenennota
2002, bijlage 5 Belastinguitgaven.7.4 Budgetflexibiliteit Budgetflexibiliteit beleidsartikel 7
(in EUR mln) 20022003200420052006 Uitgaven (totaal)75,874,572,271,771,7      Uitgaven voor reeds aangegane verplichtingen t/m 20010,00,00,00,00,0Uitgaven voor verplichtingen m.i.v. 2002     – in mln75,874,572,271,771,7– in procenten van totale uitgaven100%100%100%100%100% Specificatie uitgaven voor verplichtingen m.i.v. 2002:     – apparaatsuitgaven4,74,74,74,74,7– programma-uitgaven t.b.v. instellingen/instituten0,10,10,10,10,1– overige programma-uitgaven71,069,767,466,966,9De uitgaven van dit artikel bestaan voor 90% uit de uitkering van dividend
Energie Beheer Nederland B.V. (EBN) aan DSM. Zie operationele doelstelling
7.2.1. Deze uitkering is vastgelegd in de beheersovereenkomst tussen
Staat, DSM en EBN. Bij handhaving van deze overeenkomst kennen de hiermee
samenhangende uitgaven geen flexibiliteit.Daarnaast zijn apparaatsuitgaven voor SodM geraamd en bijdragen ten behoeve
van opdrachten en onderzoek. De apparaatsuitgaven zijn in bestuurlijk opzicht
slechts in beperkte mate flexibel.7.5 GroeiparagraafIn aanvulling op hetgeen vermeld is in de groeiparagraaf van de leeswijzer
het volgende: Met het jaarboek Olie en gas is de ontwikkeling van mijnbouwactiviteiten
steeds gemonitord. Mede gelet op artikel 58 van de Gaswet zal bij het komende
Energierapport een verdiepingsslag worden gemaakt, waardoor de Kamer breder
geïnformeerd zal worden over het activiteitenniveau in Nederland. In
het verleden is er ook onderzoek gedaan naar het Nederlandse mijnbouwklimaat
in internationaal perspectief. In de komende periode zal worden bezien hoe
op grond van dergelijke informatie prestatie-indicatoren voor het beleid kunnen
worden geformuleerd. De inzet is om tenminste het huidige niveau van aantrekkelijkheid
van het mijnbouwklimaat te handhaven.8 ECONOMISCHE ANALYSES EN PROGNOSES8.1 Algemene beleidsdoelstelling Het bevorderen van een samenhangend economisch beleid van het
kabinet door het maken van onafhankelijke analyses en prognoses.8.2 Operationele doelstellingOm invulling te geven aan de hierboven geformuleerde algemene doelstelling
is het Centraal Planbureau (CPB) opgericht. De algemene beleidsdoelstelling
wordt door het CPB als volgt geoperationaliseerd: «Het maken van onafhankelijke
economische analyses en prognoses die wetenschappelijk verantwoord en up-to-date
zijn en die relevant zijn voor het beleid van de regering, het parlement en
andere maatschappelijke organisaties, zoals politieke partijen en bedrijfsleven.»In onderstaand overzicht is dit vertaald in doelstellingen en daaraan
verbonden streefwaarden en prestatie-indicatoren. Tabel 8.2a: Overzicht prestatiegegevensDoelstellingPrestatie-indicatorNorm1. Een goede beoordeling van de kwaliteit van het
CPB1.a Evaluatie kwalitatief functioneren
CPB door een visitatiecommissie1.a
Elke 5 à 6 jaar onderzoek door (internationale) visitatiecommissie.
De eerstkomende visitatie vindt plaats in 2002/2003  1.b Evaluatie
kwalitatief functioneren CPB door een toetsgroep van beleidsmakers1.b Elke 5 à 6 jaar onderzoek door
toetsgroep van beleidsmakers. De eerstkomende visitatie vindt plaats in 2001/2002 2. Een goede beoordeling in evaluaties van projecten
en prognoses2. Projectevaluatie van
elk project > 3 maanden2. Oordeel
goed, evenwicht tussen inzet en resultaat 3. Een voldoende aantal wetenschappelijke publicaties3. Aantallen publicaties3. 18 Discussion papers en 9 artikelen in
wetenschappelijke publicaties4. Zowel specifieke klanten als het brede publiek
bedienen met voor hen relevante ramingen en analyses4.a Mate van tevredenheid van CPC en CEC1 over het
CPB-werkplan tijdens vergaderingen4.a Goedkeuring werkplan op hoofdlijnen, waardering voor ambitieniveau en
beleidsrelevantie 4.b Percentage
persberichten bij CPB-publicaties4.b Persberichten bij 90% van de CPB-publicaties  4.c Aandacht
in de landelijke pers n.a.v. CPB-persberichten4.c Artikelen in tenminste twee landelijke dagbladen bij tenminste
75% van de CPB-persberichten 4.d Aandacht
in de landelijke pers4.d Tenminste
1x per maand expertrol van CPB terugzien in publiciteit 4.e Leesbaarheid
van publicaties en persberichten voor klanten d.m.v. onderzoek onder journalisten4.e Oordeel goed 4.f Jaarlijkse
groei aantal bezoekers internetsite4.f Minimaal gelijk aan jaarlijkse groei internetgebruik in Nederland1 Centrale Plancommissie en Centraal Economische Commissie.Ook laat de taak van het CPB zich vertalen naar de volgende activiteiten
met de daaraan gekoppelde inzet van fte's, aantallen en daarmee gemoeide apparaatskosten. Tabel 8.2b: Overzicht activiteiten (apparaatskosten
x EUR 1000) Realisatie 2000Raming 2001Raming 2002Activiteiten   1. Centraal Economisch Plan (aantal)111 – apparaatskosten727754744 – aantal fte's9,69,59,52. Macro Economische verkenning (aantal)111 – apparaatskosten409397424 – aantal fte's5,45,05,4 3. CPB Report (aantal)444 – apparaatskosten182198195 – aantal fte's2,42,52,54. Onderzoeksprojecten (aantal)84030 – apparaatskosten3 5383 8883 133 – aantal fte's46,749,040,05. Aanvullende projecten (aantal)131212 – apparaatskosten1 6981 3441 457 – aantal fte's17,017,017,06. Beantwoorde vragen i.h.k.v. beleidsondersteuning (aantal)396050 – apparaatskosten447635706 – aantal fte's5,98,09,07. Overige publicaties    * CPB documents (aantal)16815 * Discussion papers (aantal)  18 * Speciale publicaties (aantal)735 * Wetenschappelijke artikelen (aantal)  9 – apparaatskosten5 0615 1275 654 – aantal fte's66,864,672,2    Totaal    – apparaatskosten12 06312 34312 313* – aantal fte's153,8155,6155,6** In deze gegevens is rekening gehouden met aanvullende projecten in opdracht
van andere ministeries.8.3 Budgettaire gevolgen van het beleid Artikel 8: Economische analyses en prognoses
(in EUR mln) 2000200120022003200420052006Verplichtingen (totaal)12,212,210,910,810,910,910,9Apparaatsuitgaven CPB12,212,210,910,810,910,910,9        Uitgaven (totaal)12,112,310,910,810,910,910,9        Ontvangsten (totaal)1,51,30,00,00,00,00,0 Artikel 8: Gegevens inzake formatie
en gemiddelde prijs (bedragen in EUR 1 000)  realisatie 2000raming 2001raming 2002 gemiddelde bezettinggemiddelde prijsformatiegemiddelde prijsformatiegemiddelde prijsCPB-personeel153,862,1155,662,2138,6*62,5CPB-materieel153,817,0155,616,3138,6*15,8* Excl. personeel voor aanvullende projecten.8.4 BudgetflexibiliteitDe raming bestaat uitsluitend uit apparaatsuitgaven van het CPB. Deze
uitgaven zijn in bestuurlijk opzicht slechts in beperkte mate flexibel. 8.5 GroeiparagraafMet betrekking tot de formulering van doelstellingen en prestatiegegevens
worden geen specifieke ontwikkelingen voorzien. 9. VOORZIEN IN MAATSCHAPPELIJKE BEHOEFTE AAN STATISTIEKEN9.1 Algemene beleidsdoelstelling Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) is verantwoordelijk
voor de statistische beschrijving van relevante maatschappelijke ontwikkelingen
in Nederland. De taak van het CBS is vastgelegd als «het verrichten
van statistisch onderzoek ten behoeve van praktijk, beleid en wetenschap en
het openbaar maken van de op grond van zodanig onderzoek samengestelde statistieken»
(CBS/CCS-wet, art. 3).9.2 Operationele doelstellingenVoor de middellange termijn heeft het Centraal Bureau voor de Statistiek
(CBS) de ambitie om zijn rol als nationaal statistisch bureau te versterken
door beter in te spelen op de vraag naar statistische informatie. Vanwege
het toenemende belang van internationaal vergelijkbare statistieken wil het
CBS ook zijn internationale positie versterken. Om deze ambities te verwezenlijken
is een aantal concrete doelen geformuleerd. Deze doelen zijn opgenomen in
de strategienota «Statistieken die tellen». Het gaat om de volgende
doelen:A. Op het gebied van Statistiekproductie a.1. Verbetering kwaliteit statistische processen;a.2. Verbetering gebruik statistische informatie output;a.3. Vermindering enquêtedruk.B. Op het gebied van Informatie ontwikkeling:b.1. Verbetering servicegraad departementen, onder andere door
een centrum voor beleidsstatistiekenC. Op het gebied van ICT en methodologiec.1. Verbetering van positioneringD. Op het gebied van Bedrijfsvoering en HRMd.1. Verbetering van bedrijfsvoering en HRMDe doelen zijn in de aansluitende tabel geoperationaliseerd.Bij de realisatie van deze doelstellingen gelden onder meer de volgende
randvoorwaarden:• Het CBS dient kostenloze toegang te krijgen tot bestaande registraties;• Het toenemend gebruik van registraties, het onderling koppelen
daarvan en de combinatie met enquêtegegevens stelt hoge eisen aan de
privacybescherming;In 2000 is bij het CBS een grootschalige reorganisatie doorgevoerd. De
structuur van de organisatie is aangepast aan de nieuwe productieprocessen.
Daarmee zijn de voorwaarden gecreëerd voor een aanzienlijke verbetering
van de effectiviteit en de efficiency. De uiteindelijk te bereiken efficiencywinst
die leidt tot een structurele reductie van de kosten met EUR 11 mln op jaarbasis,
zal in 2003 worden gerealiseerd.In de zomer van 2000 heeft het kabinet een standpunt ingenomen over het
rapport naar aanleiding van het Interdepartementaal Beleidsonderzoek bij het
CBS. Belangrijke elementen uit dit standpunt zijn:• Het CBS zal rechtspersoon en Zelfstandig Bestuursorgaan worden.• Het zal onder het baten-lastenstelsel gaan werken. • De CCS zal ook een toezicht functie krijgen ten aanzien van de
efficiency en effectiviteit van de statistieken.• Het CBS zal kostenloos toegang krijgen tot registraties.• Het CBS zal beter betrokken worden bij de communautaire besluitvorming.De wetgeving om een en ander te realiseren is inmiddels in voorbereiding.
In de raming voor 2001 is voorzien in structurele uitbreiding voor het CBS
ter hoogte van EUR 6 mln om de vele nieuwe communautaire verplichtingen te
kunnen uitvoeren.  DoelstellingIndicatorStreefwaardea.1Verbetering
kwaliteit statistische processen  a.1.1Ontwikkeling
databestanden als SSB en ESB1Toename statistische dataGroeia.1.2Borging
en verbetering kwaliteitVoldoen aan
VIR-eisenVoor sept. 2002 a.1.3Borging
en verbetering kwaliteit% processen,
niet zijnde herontwerpen, klaar voor externe certificing. 100 % in sept 2002 a.1.4Gegevensbeveiliging
en privacybeschermingOordeel RegistratiekamerGeen negatieve uitspraken a.2Verbetering gebruik statistische informatie
output  a.2.1Uitvoering
EU statistiek wetgevingOordeel Europese
CommissieGeen ingebrekestelling a.2.2Alle
gepubliceerde reguliere CBS-gegevens op InternetVulling StatLine database op internetIeder jaar 100% a.2.3Groeiend
gebruik CBS informatie op InternetGebruik StatLine database op internet20% groei per jaar a.2.4.Maximaal
gebruik CBS persberichtenLandelijke
overname persberichten> = 75%
dekking a.2.5.Effectief
wetenschappelijk gebruik microdataOordeel NWO evaluatiecommissieVoldoendea.2.6.Conjunctuur
informatie volgens IMF normenHandhaving
normen IMF Bulletin board100% a.3Vermindering enquêtedruk  a.3.1Groei
gebruik informatie uit registraties bij statistiekproductie% statistieken gebaseerd op registraties. 01/01/2001
= 25%Groei a.3.2Beperking
enquêtedruk bedrijfslevenCBS
Enquêtedrukmeter<= 60% nivo
1993 b.1.Verbetering servicegraad departementen, w.o.
door centrum beleidsstatistieken  b.1.1Verbeteren
van servicegraad departementenInrichten
van organisatie (centrum voor beleidsstatistieken)Operationeel medio 2002c.1.Verbetering van positionering  c.1.1Versterken
van positie als kennisinstituutVolledig
uitvoeren van strategisch onderzoek en samenwerking met andere wetenschappelijke
en kennisinstellingenUitvoering programmad.1Verbetering van Bedrijfsvoering en HRM  d.1.1Goed
financieel beheerOordeel financieel
beheer ADPositief oordeel1 Sociaal statistisch bestand (SSB) en economisch statistisch
bestand (ESB). 9.3 Budgettaire gevolgen voor het beleid Artikel 9: Voorzien in maatschappelijke
behoefte aan statistieken (in EUR mln) 2000200120022003200420052006Verplichtingen (totaal)155,2161,3153,4148,9147,9147,9147,6Apparaatsuitgaven CBS155,2161,3153,4148,9147,9147,9147,6        Uitgaven (totaal)155,2161,3153,4148,9147,9147,9147,6        Ontvangsten (totaal)13,910,510,510,510,510,510,5 Artikel 9: Gegevens inzake formatie
en gemiddelde prijs (bedragen in EUR 1 000)  realisatie 2000raming 2001raming 2002 gemiddelde bezettinggemiddelde prijs*formatiegemiddelde prijs*formatiegemiddelde prijs*CBS-personeel2 213,953,02 326,050,72 279,051,6CBS-materieel2 213,917,12 326,014,82 279,014,8* Gemiddelde prijs is exclusief de aan het CBS toegekende middelen voor
de reorganisatie.9.4 BudgetflexibiliteitDe raming bestaat uitsluitend uit apparaatsuitgaven van het CBS. Deze
uitgaven zijn in bestuurlijk opzicht slechts in beperkte mate flexibel. 9.5 Groeiparagraaf• Uitvoering van het werkprogramma: Het primaire productieproces
van statistieken is niet in de operationele doelstellingen opgenomen. In het
kader van de ontwikkeling van het baten lasten stelsel en VBTB vindt een heroriëntatie
plaats op de voor verschillende besturingsniveaus geëigende aansturingsgrootheden
en kengetallen die daarmee samenhangen. Eveneens wordt een kwaliteitsbeleid
vorm gegeven in een te ontwikkelen kwaliteitsplan. Ook eisen met betrekking
tot nauwkeurigheid, betrouwbaarheid en tijdigheid van statistieken zullen
daarin een plaats krijgen.Beide ontwikkelingen zijn ook van bijzonder belang in het proces naar
verzelfstandiging van het Bureau. Zij krijgen in de komende jaren verder vorm.
In 2002 en 2003 zal een en ander afgerond zijn.• Internationaal toonaangevende positie: Het CBS beoogt in internationaal
verband de internationale vergelijkbaarheid van statistische uitkomsten te
bevorderen. Het is in dit streven gebaat bij een grotere inbreng bij de totstandkoming
van nieuwe Europese statistieken. Deze doelstelling is nog niet verder geoperationaliseerd
en nog niet meetbaar gemaakt. Vooralsnog wordt ermee volstaan deze ambitie
nadrukkelijk te benoemen.2.3 DE NIET-BELEIDSARTIKELEN21 ALGEMEENOp dit niet-beleidsartikel worden de apparaatsuitgaven geraamd die niet
zijn toegerekend aan de beleidsartikelen. Het betreft de personele en materiële
uitgaven van de stafdiensten (inclusief algemene leiding), de centrale personeelsuitgaven
en de facilitaire overhead van het kernministerie. Naar hun aard hebben deze
uitgaven een slechts indirecte relatie met de activiteiten en uitgaven zoals
geraamd op de beleidsartikelen. Om deze reden wordt de voorkeur gegeven aan
raming op dit niet-beleidsartikel. Niet minder belangrijk is dat daarmee de
aansluiting wordt behouden met de interne sturing en beheersing van deze uitgaven.In onderstaande tabel volgt een opsomming.Budgettair overzicht Artikel 21: Algemeen (in EUR mln) 2000200120022003200420052006Verplichtingen (totaal)137,193,583,882,787,680,182,6Personeel Algemeen       – Personeel stafdiensten169,426,625,226,827,026,926,7– Centraal personeelsbudget7,412,510,07,810,17,87,8– Personeel Buitenland2,02,22,22,22,22,22,2– Wachtgeld1,92,02,02,02,02,02,0– Post actief personeel3,52,92,62,52,42,12,1– Personeel adviescolleges0,10,10,10,10,10,10,1– Afwikkeling oude verplichtingen 0,10,10,10,10,10,1Materieel Algemeen       – ICT12,313,29,57,99,58,19,2– Materieel diversen9,41,61,61,21,61,21,6– Voorlichting5,26,23,83,83,23,23,2– Materieel kernministerie (inclusief huisvesting)25,924,224,526,026,023,024,2– Huisvesting (t.b.v. investeringen) 1,92,22,23,43,43,4– Afwikkeling oude verplichtingen0,0              Uitgaven (totaal)127,198,884,383,487,580,382,4        Ontvangsten (totaal)6,85,53,63,63,63,63,6– Diverse ontvangsten algemeen4,13,63,63,63,63,63,6– Afdracht Senter2,71,9     1 In de raming van «personeel stafdiensten» zijn
tot en met 2000 de personeelsuitgaven van de DG's opgenomen. Met ingang van
2001 worden de personeelsuitgaven van de DG's verdeeld over de beleidsartikelen
(zie toelichting verdiepingsbijlage), waardoor de raming van «personeel
stafdiensten» daalt. Artikel 21: Gegevens inzake formatie
en gemiddelde prijs (bedragen in EUR 1000)  realisatie 2000raming 2001raming 2002 gemiddelde bezettinggemiddelde prijsformatiegemiddelde prijsformatiegemiddelde prijs Stafdiensten – personeel1460,955,5560,147,1559,145,2Kerndepartement – materieel2, 31 178,544,81 323,934,11 308,930,01 AEP, AD, FEZ, IZ, DiVo, BSG, WJZ, POI en herijkingsdienst.2 Stafdiensten én DG I, M&E, BEB en O.3 Betreft materiële uitgaven die betrekking hebben op
het kerndepartement: ICT, materieel diversen, voorlichting en materieel kernministerie. 22 NOMINAAL EN ONVOORZIENOp dit niet-beleidsartikel zijn reserveringen opgenomen voor de volgende
typen uitgaven:• Loonbijstelling• Prijsbijstelling• OnvoorzienDe loonbijstelling en prijsbijstelling betreffen middelen die meestal
bij Voorjaarsnota worden toegedeeld aan de EZ-begroting voor de jaarlijkse
ophoging van alle loongevoelige en prijsgevoelige budgetten op de EZ-begroting.De loonbijstelling en prijsbijstelling worden vervolgens verdeeld binnen
de EZ-begroting. Tezamen dienen loonbijstelling en prijsbijstelling ter compensatie
van de uitholling van de reële EZ-uitgaven door inflatie.De post onvoorzien wordt aangehouden voor relatief bescheiden onvoorziene
uitgaven die niet elders op de EZ-begroting kunnen of mogen worden ingepast.Budgettair overzicht Artikel 22: Nominaal en onvoorzien (in
EUR mln) 2000200120022003200420052006Verplichtingen (totaal) 10,811,511,19,411,811,5        – Loonbijstelling 9,38,27,86,86,96,5– Prijsbijstelling 1,02,82,82,14,44,5– Budget onvoorzien 0,50,50,50,50,50,5        Uitgaven (totaal) 10,811,511,19,411,811,523 AFWIKKELING OUDE VERPLICHTINGENOp dit niet-beleidsartikel wordt de uitfinanciering geraamd van met name
in het verleden aangegane verplichtingen betreffende NedCar, de regeling Bedrijfsbeëindigingshulp
en de garantieregeling Particuliere Participatiemaatschappijen. Tevens worden
op dit artikel verantwoord de Industriefaciliteit, de bijdrage aan KSG en
de WIR, maar daarvoor zijn geen kasmiddelen opgenomen voor 2002 en latere
jaren.NedCarNa het tekenen van de overeenkomsten tussen Volvo, NedCar en de Staat
bestaat de financiële relatie met NedCar nog uit de volgende twee elementen
(in de ontvangstenraming):• Terugbetaling door NedCar van de in het verleden verstrekte renteloze
lening.• Het recht van de Staat op betalingen uit hoofde van de verkoop
van onderdelen voor de Volvo-400-serie door Volvo tot en met 2016.Regeling BedrijfsbeëindigingshulpMet de inwerkingtreding van de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk
arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ) per 1 juli 1987, is de regeling
Bedrijfsbeëindigingshulp (BBH) gesloten voor nieuwe toetreders. Derhalve
is sprake van bestandsafbouw, waardoor de raming een trendmatige daling vertoont.Garantieregeling Particuliere ParticipatiemaatschappijenOp dit onderdeel vinden alleen nog betalingen plaats voortvloeiende uit
verleende garanties uit hoofde van het Besluit Garantieregeling Particuliere
Participatiemaatschappijen (PPM) (Stb. 1994, 318). De regeling is met ingang
van 1996 beëindigd.Budgettair overzicht Artikel 23: Afwikkeling oude verplichtingen
(in EUR mln) 2000200120022003200420052006Verplichtingen (totaal)45,78,45,34,94,64,23,8        – Afwikkeling overeenkomst inzake Nedcar2,03,5     – Afwikkeling BBH-regeling5,64,95,34,94,64,23,8– Afwikkeling bijdrage aan K.S.G38,1              Uitgaven (totaal)166,768,25,95,44,94,33,8        Ontvangsten (totaal)34,469,678,9119,870,25,13,6– Ontvangsten NedCar32,669,678,9119,870,25,13,6– Afwikkeling WIR-ontvangsten1,8      3. DE BEDRIJFSVOERINGOp het gebied van bedrijfsvoering is in 2000 en 2001 een groot aantal
initiatieven genomen dat tot verdere professionalisering van het departement
zal leiden. Twee uitgangspunten liggen daaraan ten grondslag: focus op prioriteiten
en resultaatgericht werken. Vertaling van deze in elkaars verlengde liggende
basisgedachten, hebben belangrijke implicaties voor de inrichting en werkwijze
van het departement. Beoogd wordt de effectiviteit van EZ verder te vergroten
door via een systematische aanpak van de vele daarmee samenhangende elementen
tot een modern en consistent gebouw van sturing en beheersing te komen.SturingDe doelstellingen van EZ zijn breed en veelomvattend. Om de effectiviteit
te waarborgen is prioriteitstelling onontkoombaar. De noodzaak tot, in de
eerste plaats EZ-brede, prioriteitstelling komt tot uitdrukking in de beleidsdoelstellingen
die EZ in de komende jaren wil realiseren. Deze vinden hun weerslag in de
beleidsagenda en, verder geconcretiseerd, de beleidsartikelen van de begroting.Het uitgangspunt «resultaatgericht sturen» zal ertoe leiden
dat in 2002 de interne planning & control cyclus beter zal worden aangesloten
op de externe begrotingscyclus. Langs deze weg van toenemende concretisering
zullen de prioriteiten van EZ worden vertaald in concrete te realiseren activiteiten.
Sturing en beheersing van doelrealisatie wordt daarmee versterkt.Daarnaast functioneert sinds eind 2000 het Bedrijfsvoeringscollege (BC)
binnen EZ. Deelnemers aan dit overleg zijn de plv. DG's, de hoofden van de
buitendiensten, de directeur POI en de directeur FEZ. In dit college worden
onderwerpen besproken die betrekking hebben op de bedrijfsvoering van het
ministerie. Door de DG's en de buitendiensten te betrekken in de besluitvorming
wordt een breed draagvlak gecreëerd.BeheersingDeze sturingsfilosofie heeft gevolgen voor de organisatiestructuur en
werkwijze. Ook op dat terrein zijn in de afgelopen tijd belangrijke stappen
gezet die in de komende periode uitgewerkt zullen worden.Zo wordt door het EZ-brede karakter van de concernagenda de integraliteit
van het EZ-beleid benadrukt en de EZ-brede verantwoordelijkheid van het SG/DG-beraad
verder versterkt. In het verlengde hiervan zijn belangrijke stappen gezet
om de organisatiestructuur van het departement ingrijpend te wijzigen. In
2002 zal dat proces worden afgerond en worden geformaliseerd. De herijkte
visie op de ontwikkelingen voor de komende jaren is aangegrepen om de indeling
van de DG's aan te passen. Om de flexibiliteit van de organisatie c.q. de
uitwisselbaarheid van de medewerkers tussen de DG's te vergroten, zullen bovendien
de structuur en werkwijze van DG's verder op elkaar afgestemd worden. Kernbegrippen
daarbij zijn EZ-brede projecten en flexibele clusters in plaats van meer starre
afdelingen.Ook het HRM-beleid wordt hierop aangepast. In 2002 zal een systeem van
competentiemanagement worden opgezet dat de EZ-brede inzetbaarheid van medewerkers
verder versterkt. Het concept van resultaatgericht werken zal vertaald worden
naar de individuele medewerkers door dit te integreren in de personeelscyclus.Ter ondersteuning van de veranderende sturing, zullen in 2002 ook de informatiesystemen
worden aangepast. Beoogd wordt door het bestaande bedrijfsvoeringsysteem fundamenteel
opnieuw in te richten, te kunnen voorzien in de veranderende
behoefte aan managementinformatie en de flexibiliteit van de organisatie beter
te kunnen ondersteunen.De bovenstaande ontwikkelingen rond sturing en beheersing zullen naar
verwachting de kwaliteit van de bedrijfsvoering en daarmee de effectiviteit
van EZ verder versterken. Hoewel de prioriteit hoog is, kunnen structuur en
werkwijze niet van de ene op de andere dag gewijzigd worden. De afgelopen
periode is de aandacht vooral uitgegaan naar de opzet van de gewenste bedrijfsvoering.
Eerst nadat die fase is afgerond zal, in 2002 en de jaren daarna, de aandacht
verschuiven naar de werking. Met name in de werking zal het succes van de
maatregelen blijken. Deze inbedding in de organisatie zal de komende jaren
aandacht en actieve sturing vergen.Overige ontwikkeling op het gebied van bedrijfsvoeringNa Senter en de EVD zal met ingang van 1 januari 2002 het Bureau voor
de Industriële Eigendom worden omgevormd tot agentschap. Versterking
van de opdrachtgeverrol van het DG-Innovatie, het resultaatgerichte sturingsmodel
en de implementatie van het baten/lastenstelsel zullen de transparantie en
de efficiency van het Bureau verder vergroten.Als uitvloeisel van het IBO-rapport zal het CBS worden verzelfstandigd
in de vorm van een ZBO. Dit proces, tezamen met de overige ontwikkelingen
rond het CBS, vergt zorgvuldige voorbereiding en zal in 2002 en daarna veel
aandacht vragen.Behalve het CBS, zal ook de NMa tot ZBO worden omgevormd. Daarmee zal
de onafhankelijke positie van de NMa in de maatschappij verder versterkt worden.De aansturing van organisaties buiten EZ die taken voor het departement
verrichten (intermediairs), zal verder worden gestructureerd. Er is een kader
vastgesteld dat – uitgaande van een aantal verschillende dimensies1 – een handreiking biedt om dit te operationaliseren.
In 2002 zal, langs de lijnen van het vastgestelde kader, de aansturing per
intermediair worden nagelopen en – daar waar dit nodig is – worden
verbeterd.Op meer operationeel niveau zal de bedrijfsvoering worden versterkt door
verdere uitwerking en implementatie van het PIA-project binnen EZ. Beoogd
wordt door professionalisering van de inkoop, gezamenlijke voordelen te behalen
op het gebied van prijs en kwaliteit.Mededeling over de bedrijfsvoeringUit het bovenstaande moge blijken dat het terrein van bedrijfsvoering
omvangrijk en zeer dynamisch is. Steeds zal de bedrijfsvoering worden aangepast
zodat het risico dat EZ haar doelen niet bereikt zoveel mogelijk wordt beperkt.
Het is dan van belang om zekerheid te verkrijgen over de mate waarin deze
risico's worden beheerst. De beoordeling daarvan vormt tevens de basis voor
de mededeling over de bedrijfsvoering die voor het eerst in de rekening 2002
zal worden opgenomen.Parallel aan en in aansluiting op de interdepartementale pilots die op
dit terrein plaatsvinden, zal EZ haar eigen invulling geven aan de aard en
totstandkoming van de mededeling over de bedrijfsvoering. Als uitgangspunt
zal daarbij het volgende model worden gehanteerd:Het model beoogt de samenhang transparant te maken tussen de beleidsdoelstellingen
en de daarvoor te ondernemen activiteiten enerzijds en daarbij in acht te
nemen kaders en randvoorwaarden anderzijds.De departementale planning & controlcyclus vormt daarbij een belangrijk
instrument. Via die cyclus vindt sturing en beheersing van de beleidsdoelstellingen,
de daaruit voortvloeiende activiteiten en de beschikbare middelen plaats.
Deze worden vastgelegd en met de departementsleiding overeen gekomen. Monitoring
en verantwoording vindt plaats via tussen- en verantwoordingsrapportages.Bij de uitvoering van de overeengekomen activiteiten zullen door de departementsleiding
of bovendepartementaal vastgestelde kaders in acht genomen moeten worden.
Deze kaders hebben betrekking op verschillende aspecten. In bovenstaand model
is een aantal van deze aspecten genoemd, de verdere uitwerking zal nog plaatsvinden.De basis voor de mededeling over de bedrijfsvoering zal dan gevormd worden
door na te gaan of de geplande activiteiten zoals opgenomen in de werkplancyclus
zijn uitgevoerd met in achtneming van de vastgestelde kaders en binnen de
beschikbaar gestelde middelen. 4. BATEN-LASTENDIENSTENSENTER1. MissieSenter is een agentschap van EZ dat overheidsbeleid uitvoert op het terrein
van technologie, energie, milieu, export en internationale samenwerking. Doelstelling
bij deze missie is het duurzaam versterken van de positie van bedrijfsleven
en kennisinstellingen in ons land.2. Strategie en doelstellingen op hoofdlijnenOm deze doelstelling te bereiken heeft Senter de volgende vier strategische
(middellange termijn) doelstellingen geformuleerd vanuit het perspectief van
de bedrijven en kennisinstellingen, de opdrachtgevers, de eigenaar (EZ) en
de interne organisatie:1. het verbeteren van de dienstverlening aan de doelgroep;2. het kunnen inspelen op de wensen en doelstellingen van de opdrachtgevers;3. het kunnen inspelen op de wensen en doelstellingen van de eigenaar;4. het verbeteren van de interne kwaliteit van de primaire processen.Aan deze doelstellingen heeft Senter een aantal Kritieke Succes Factoren
(KSF'en) gekoppeld, waarvan een selectie is opgenomen in tabel 1. De KSF'en
(en dus de doelstellingen) worden getoetst aan de hand van meetbare prestatie-indicatoren.Naast interne sturing worden deze prestatie-indicatoren gebruikt ter toetsing
van de doelmatigheid en doeltreffendheid van het agentschap.3. Producten en dienstenSenter verzorgt voor diverse ministeries en de EU de uitvoering van stimuleringsregelingen
en -programma's, zoals subsidie-, krediet- en fiscale regelingen. De uitvoering
van een regeling/programma kan bestaan uit juridische vormgeving, communicatie,
inhoudelijke beoordeling van subsidie- en kredietaanvragen, administratie,
financiën en controle. Ondernemers kunnen bij Senter terecht met verzoeken
om een bedrijf of kennisinstelling in binnen- of buitenland te zoeken om mee
samen te werken bij de realisatie van innovatieve projecten.Daarnaast kan Senter haar opdrachtgevers adviseren over de wijze waarop
zij hun beleidsdoelen kunnen vertalen in regelingen en/of programma's. Senter
maakt hen wegwijs, adviseert en geeft hen inzicht in de mogelijkheden van
financiële ondersteuning bij de realisatie van innovatieve projecten.4. Doelmatigheid en doeltreffendheidDe doelmatigheid en doeltreffendheid van Senter zijn zichtbaar door de
ontwikkeling in de tijd van de volgende prestatie-indicatoren (tabel 1). Tevens
is de doelmatigheid zichtbaar in de ontwikkeling van de financiële kengetallen
(tabel 5). Tabel 1 doelmatigheid- en doeltreffenheidsindicatorenBedrijvenRealisatie
2000Streefwaarde 2002Klanttevredenheid1kwalificatie «goed»
en hoger: 77% – (1999)1> 85%  2Netto doorlooptijd
declaraties: 51 dagen2< 45 dagenOpdrachtgeversRealisatie 2000Streefwaarde 2002Realiseren beleidsdoelstellingen1Vanaf 2001 effectmeting bij zoveel mogelijk regelingen d.m.v.
enquête1Effectmeting bij elke regeling Lage uitvoeringskosten1Herrekende omzet tov.
1994/kosten gecorrigeerd voor inflatie = 129,4%1119,7% 2Uitvoeringskosten als % beleidsgeld2  aTotaal (excl CO2): 3,7%a3,6%  bExclusief
WBSO/EIA: 5,7%b5,6% Eigenaar (EZ)Realisatie 2000Streefwaarde 2002Efficiency (kosten)1De prijsstijging van de materiële kosten dient onder het niveau van de
inflatie te blijven. 2000: – 7,9% terwijl inflatie 2,6% bedroeg1Stijging materiële kosten per fte onder inflatie
(nulgroei)Integriteit/kwaliteit1Financiële foutpercentage:
0,08%1< 0,5%  2Formele foutpercentage: 10,1%2< 5,0%  3% bezwaarschriften WBSO: 1,9%3< 2,0%
(alle regelingen)  4Inbreuken
integriteitsbeleid: geen4geen Interne organisatieRealisatie 2000Streefwaarde 2002Deskundig en gemotiveerd personeel1Verhouding
Ambtenaar/Inhuur: 55/45161/39  2Opleidingskosten als % loonsom: 1,9%22,0%  3Ziekteverzuim: 5,4%3< 4,6%Een aantal indicatoren wordt hieronder kort toegelicht.KlanttevredenheidIn het laatst gehouden onafhankelijke onderzoek (1999) naar de klanttevredenheid
en het imago van Senter bleek de tevredenheid groot onder bedrijven en instellingen
die wel eens een aanvraag hebben ingediend. Ruim driekwart gaf de beoordeling
«goed», «zeer goed» of «uitstekend». Het
is de bedoeling vanaf 2001 regelmatig onafhankelijke telefonische enquêtes
te gaan houden bij de klanten van Senter.De netto-doorlooptijd betreft het aantal dagen waarin Senter verzoeken
tot betaling afhandelt. Het streven is de netto-doorlooptijd de komende jaren
fors te verkorten tot uiteindelijk 30 dagen.Realiseren beleidsdoelstellingenDe effectmeting van het beleidsinstrumentarium dat Senter uitvoert is
nog actueler geworden door de ontwikkelingen in het kader van de VBTB-begroting
en verantwoording. In overleg met de opdrachtgevers zijn per regeling relevante
prestatie-indicatoren geformuleerd. In 2001 wordt het meten
van de effecten bij zoveel mogelijk regelingen uitgevoerd. In 2002 wordt gestreefd
naar effectmeting bij alle regelingen die Senter uitvoert.Lage uitvoeringskostenSenter streeft ernaar om de reële uitvoeringskosten trendmatig te
verlagen. Daartoe wordt de omzet uitgedrukt in een percentage van de kosten.
Voor een goede vergelijking wordt de omzet gecorrigeerd voor de tariefontwikkeling
en de kosten met de sterk wisselende mutaties in de voorzieningen en de inflatie.Een stijging van het kengetal weerspiegelt een gunstige ontwikkeling van
de doelmatigheid; de omzet neemt in verhouding meer toe dan de kosten.Gerekend vanaf de start van het agentschap tot en met 2000 bedraagt het
doelmatigheidskengetal 129,4%. In 2002 wordt voor het eerst een daling van
de doelmatigheid voorzien doordat de kosten meer toenemen dan de omzet (zie
toelichting bij de begroting van baten en lasten).Een andere indicator voor het streven naar lage uitvoeringskosten is de
verhouding van de uitvoeringskosten ten opzichte van het beleidsbudget. In
2000 maakten de uitvoeringskosten 3,7% uit van het totaalbedrag aan verplichtingen.
Exclusief de regelingen met grote aantallen dossiers (WBSO en de EIA) lag
het percentage op 5,7%.Integriteit/KwaliteitHet financiële foutenpercentage is de verhouding tussen het gecorrigeerde
bedrag gedeeld door het totaal gecontroleerde bedrag aan dossiers. De streefwaarde
voor het financieel foutenpercentage bedraagt minder dan 0,5%.Het formele foutenpercentage is de verhouding tussen het aantal dossiers
met formele correcties gedeeld door het totaal aantal gecontroleerde dossiers.
De streefwaarde is een formeel foutenpercentage van maximaal 5%. 5. Begroting van baten en lasten Tabel 2 Meerjarenbegroting (in EUR 1000) 20002001200120022003200420052006 RealisatieOntwerp-begrotingGeactualiseerd     Baten        Omzet moederdep.32 29930 63033 48932 89933 98934 66935 39536 212Omzet overige depar6 1576 9437 1247 5337 9418 2598 6228 985Omzet derden1 145635817499499545545590Rentebaten349204227204136136136136Overige baten10000000Totaal baten39 95138 41241 65741 13542 56543 60944 69845 923         Lasten        Apparaatskosten        * personele kosten29 75530 81132 85432 71733 67034 66935 75836 847* materiële kosten5 9896 6257 1247 8967 5337 6697 7607 896Rentelasten000091914545Afschrijvingskosten        * materieel9501 0891 1341 1801 6791 4071 3161 316* immaterieel00000000Vrijval egalisatierekening0000– 408– 408– 408– 408 Mutaties voorzieningen1 464– 272318450454545Dekking interne projecten– 2600– 454– 7710000Buitengewone lasten00000000Totaal lasten37 89838 25340 97641 06742 56543 47344 51645 741         Saldo van baten en lasten2 053159681680136182182Toelichting:BatenAlgemeenDe omzet wordt enerzijds beïnvloed door de tariefontwikkeling en
anderzijds door volumegroei. Naar verwachting zullen de tarieven in 2002 beperkt,
op het niveau van de ontwikkeling van de inflatie, worden verhoogd. De tariefstijging
voor 2003 daarentegen zal waarschijnlijk boven de inflatie liggen. Dit wordt
grotendeels veroorzaakt door hogere huisvestingskosten als gevolg van de verhuizing
van de Haagse vestiging naar een nieuw pand.De omzetgroei is behoedzaam ingeschat. Enerzijds omdat Senter afhankelijk
is van de toekomstige beleidsprioriteiten ten aanzien van subsidie instrumenten.
Anderzijds worden in 2002 naar verwachting de effecten voor Senter merkbaar
van het stroomlijnen van het subsidie instrumentarium van EZ.Omzet moederdepartementGezien de hierboven geschetste ontwikkeling wordt bij EZ voor de komende
jaren geen reële groei verwacht.Omzet overige departementen en overige opdrachtgeversDe «omzet overige departementen» en de «omzet overig»
betreft de uitvoering van opdrachten die passen binnen de doelstellingen en
de werkgebieden van Senter (technologie, energie, milieu, export en internationale
samenwerking). Onder de «omzet overige departementen» vallen de opdrachten
die worden uitgevoerd voor het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer, het ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschappen,
het ministerie van Buitenlandse Zaken (inclusief Ontwikkelingssamenwerking),
het ministerie van Verkeer en Waterstaat en het ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport.De «omzet overig» betreft de omzet die buiten de Rijksoverheid
wordt gerealiseerd en heeft met name betrekking op opdrachten voor de Europese
Unie.Bij de overige departementen en de overige opdrachtgevers (EU) wordt een
gemiddelde stijging verwacht van 2%.RentebatenAls gevolg van de verhuizing van de Haagse vestiging neemt het beroep
op de liquide middelen toe waardoor de rentebaten afnemen. Er is rekening
gehouden met een rentepercentage van 4,9% op de (reeds afgesloten) deposito
en een rentepercentage van gemiddeld 2,3% op het saldo van de rekening courant
met de Rijkshoofdboekhouding.LastenAlgemeenAls gevolg van fluctuaties in de opdrachtenportefeuille streeft Senter
een flexibele personeelsinzet na. Om die reden wordt een deel van het personeelsbestand
extern ingehuurd via een detacheringsbureau. De verhouding tussen ambtelijk
en niet-ambtelijk personeel is de resultante van de voortdurende afweging
tussen een steeds wisselend werkaanbod enerzijds en de meerkosten van externe
inhuur anderzijds.In de meerjarenraming is een efficiencydoelstelling verwerkt op zowel
de personeelskosten als de materiële kosten. Deze wordt hieronder toegelicht.Personele kostenDe hoogte van de personeelskosten wordt bepaald door prijs- en volumeontwikkelingen.
De prijsontwikkelingen zijn het gevolg van de CAO-verhoging en de reguliere
beloningsronde. Als gevolg van het jonge personeelsbestand (nog niet in het
einde van de schaal) is deze beloningsronde omvangrijker dan het gemiddelde
bij de rijksoverheid.De volumeontwikkeling komt tot uitdrukking in een toename van het personeelsbestand
als gevolg van de omzetgroei. Bij de verwachte personeelsinzet wordt rekening
gehouden met het bereiken van een bepaalde efficiency. Deze efficiencydoelstelling
houdt in dat via een productiviteitstijging en een reductie van de (duurdere)
inhuurkrachten tot de gewenste verhouding tussen ambtelijk en niet-ambtelijk
personeel, de kostenstijging beperkt blijft. Daarnaast komt de efficiencydoelstelling
tot uiting in de taakstelling dat de hoeveelheid indirecte medewerkers (staf)
maximaal met 20% van de volumegroei van de directe medewerkers mag toenemen.Voor 2002 wordt het aantal fte's geraamd op 572 (314 ambtenaren, 258 inhuurkrachten).
De gemiddelde loonkosten bedragen circa EUR 50 823 voor ambtenaren en
EUR 61 260 voor inhuurkrachten. Materiële kostenBij de materiële kosten is de efficiencydoelstelling gelijk gesteld
aan de inflatie (verwacht 2%). Naast kostenbesparingen dient deze efficiency
bereikt te worden door het benutten van schaalvoordelen.De huisvestingskosten betreffen de grootste post binnen de totale materiële
kosten. De huurprijs in 2002 van de panden in Den Haag en Zwolle bedraagt
circa EUR 2,4 mln per jaar. De geplande verhuizing eind 2002 zal voor Senter
leiden tot een toename van de huisvestingskosten. De prijs per m2
zal stijgen hoewel het gebruik aan m2 afneemt. Het kantoorpand
krijgt een flexibele opzet met verschillende typen, grotendeels innovatieve,
werkplekken waardoor er minder m2 benodigd zijn. De prijzen op
de vastgoedmarkt en de investeringen in de nieuwe huisvesting leiden er echter
toe dat de prijs per m2 stijgt.Afschrijvingskosten, vrijval egalisatierekening, rentelasten,
dekking interne projectenIn 2002 bedragen de afschrijvingskosten EUR 1,2 mln. Deze bestaan uit
afschrijvingen op meubilair (EUR 0,2 mln), hardware (EUR 0,8 mln) en overig
(EUR 0,2 mln). De afschrijvingstermijnen bedragen drie jaar voor hardware
en vijf jaar voor meubilair en overig.Als gevolg van de benodigde huurdersinvesteringen in het nieuwe pand in
Den Haag zullen de afschrijvingskosten de komende jaren stijgen.Circa 75% van de huurdersinvesteringen wordt gefinancierd vanuit de hiervoor
gevormde egalisatierekening. In de meerjarenbegroting is vanaf 2003 zichtbaar
dat de hiermee gemoeide afschrijvingskosten worden gefinancierd door middel
van een overeenkomstige vrijval van de egalisatierekening.De afschrijvingskosten van de huurdersinvesteringen (circa 25%) die niet
gefinancierd worden uit de egalisatierekening komen ten laste van de reguliere
exploitatie. Voor dit deel van de huurdersinvesteringen wordt een lening afgesloten
bij het Ministerie van Financiën. De hierop betrekking hebbende betaling
van de rente is verantwoord onder de rentelasten, waarbij is uitgegaan van
een rentepercentage van gemiddeld 6%.Naast de egalisatierekening beschikt Senter over een voorziening herhuisvesting.
Hieruit worden de uitgaven voor de nieuwe huisvesting gefinancierd die niet
als investeringen zijn aan te merken. In de begroting 2002 zijn deze geplande
uitgaven (EUR 0,8 mln) opgenomen onder de materiële kosten. De onttrekking
uit de voorziening herhuisvesting is opgenomen voor hetzelfde bedrag onder
de post «dekking interne projecten».Mutaties voorzieningenDe post mutaties voorzieningen neemt vanaf 2002 in omvang af. Deze post
heeft grotendeels betrekking op de dotatie aan en de vrijval van de voorziening
personeel. Tevens is rekening gehouden met een beperkte dotatie aan de voorziening
onderhanden werk en voorziening debiteuren.Saldo van baten en lastenHet resultaat van baten en lasten in de meerjarenbegroting laat de komende
jaren kleine marges zien. Dit is het gevolg van de intentie om de tarieven
zo laag mogelijk te houden.Het positieve saldo van baten en lasten in 2002 bedraagt naar verwachting
EUR 0,07 mln en zal worden toegevoegd aan de exploitatiereserve. 6. VermogensontwikkelingOnderstaande tabel geeft inzicht in de meerjarige vermogensontwikkeling. Tabel 3 Overzicht Vermogensontwikkeling
(in EUR 1000) 2000200120022003200420052006Eigen vermogen per 1 januari*4 8103 8542 6752 2062 2062 3422 497* saldo van baten en lasten2 053681680136182182* directe mutaties in het eigen vermogen:       – uitkering aan moederdep.– 990– 1 860– 53700– 27– 115– exploitatiebijdrage moederdepartement0000000– overige mutaties– 2019000000Eigen vermogen per 31 december*3 8542 6752 2062 2062 3422 4972 564* Inclusief onverdeeld resultaat.Senter stelt de jaarrekening op vóór resultaatbestemming.
In het daarop volgende jaar wordt het resultaat verdeeld conform de door de
secretaris-generaal van EZ goedgekeurde resultaatbestemming. Het eigen vermogen
per 1/1 bevat het onverdeelde resultaat van het voorgaande boekjaar en het
eigen vermogen per 31/12 bevat het onverdeelde resultaat van het huidige boekjaar.Door de beperkte verwachte groei van de omzet en de afname van het saldo
van baten en lasten neemt de uitkering aan het moederdepartement vanaf 2003
in omvang af.7. KasstroomoverzichtOnderstaand kasstroomoverzicht geeft een analyse van de liquiditeitsontwikkeling. Tabel 4 Kasstroomoverzicht (in EUR 1000) 2000 Realisatie2001200220032004200520061. Rekening courant RHB en overige liquide
middelen per 1 januari13 54113 37010 3956 3606 9618 5257 595        2. Totaal operationele kasstroom3 7062421 6061 2422 4341941 502        3a. -/- totaal investeringen– 1 037– 1 357– 6 508– 501– 730– 957– 595 3b. + totaal boekwaarde desinvesteringen 0000003. Totaal investeringskasstroom– 1 037– 1 357– 6 508– 501– 730– 957– 595        4a. -/- eenmalige uitkering aan moederdepartement– 2 840– 1 860– 53700– 27– 1154b. + eenmalige storting door moederdepartement00000004c. -/- aflossing op leningen000– 140– 140– 140– 1404d. + mogelijk beroep op leenfaciliteit001 40400004. Totaal financieringskasstroom– 2 840– 1 860867– 140– 140– 167– 255        5. Rekening courant RHB en overige liquide
middelen per 31 december13 37010 3956 3606 9618 5257 5958 247Toelichting:Operationele kasstroomDe operationele kasstroom bestaat uit het geraamde saldo van baten en
lasten, gecorrigeerd voor afschrijvingen en mutaties in de voorzieningen en
het werkkapitaal.InvesteringskasstroomDe investeringskasstroom wordt bepaald door de geraamde vervangingsinvesteringen
en geplande investeringen als gevolg van de uitbreiding medio 2001 met een
dependance in Zwolle en de verhuizing eind 2002 in Den Haag.De, voor 2002, geraamde investeringen in het nieuwe Haagse kantoor hebben
betrekking op de zogenaamde huurdersinvesteringen (totaal EUR 5,5 mln). Deze
bestaan uit bouwkundige werken (binnenwanden e.d.), gebouwinstallaties (elektrotechnische
e.d), vaste inrichting (balie entree, pantry's e.d.) en een deel van het meubilair.Daarnaast vinden in 2002 de reguliere investeringen (totaal EUR 1,0 mln)
plaats in meubilair, hardware en overige activa voor zowel de Haagse- als
de Zwolse vestiging.FinancieringskasstroomDe financieringskasstroom is bepaald door een berekening van de uitkering
aan het moederdepartement, het geraamde beroep op de leenfaciliteit en de
aflossing daarvan.Uitgaande van de geraamde saldo van baten en lasten en de maximale exploitatiereserve
(5% van de gemiddelde omzet van drie jaren) is berekend welk deel van het
exploitatieresultaat terugbetaald dient te worden aan het moederdepartement.
Het beroep op de leenfaciliteit in 2002 betreft dat deel van de Haagse huurdersinvesteringen
dat niet gefinancierd kan worden uit de egalisatierekening. De hiermee verband
houdende aflossingen zijn gelijk aan de omvang van de afschrijvingskosten
van de met de lening gefinancierde huurdersinvesteringen.8. Financiële kengetallen Tabel 5 Financiële kengetallen
(EUR 1000) 2000 Realisatie200120022003200420052006 Omzet per fte69707274757779Personele kosten per fte52565759606264Materiële kosten per fte*12141615151515Toegevoegde waarde per fte*57565659606264* Exclusief mutaties voorzieningen en dekking interne projecten.Toelichting:Omzet per fteDe omzet per fte wordt beïnvloed door de ontwikkeling in de tarieven,
de verwachte volumegroei in de omzet en de nagestreefde doelmatigheid. Senter
streeft naar een jaarlijkse stijging van de omzet per fte. Omdat de volumegroei
voor de komende jaren beperkt wordt ingeschat is de stijging van het tarief
de belangrijkste oorzaak van de stijging van de omzet per fte.Personele kosten per fteAls gevolg van autonome kostenontwikkelingen stijgen de loonkosten in
2002 met meer dan 4%. Door middel van de onder paragraaf 5 beschreven efficiencymaatregelen
wil Senter deze groei beperken. Ten opzichte van de geactualiseerde begroting
2001 levert dit in 2002 een verwachte stijging van de loonkosten per fte op
van circa 2,5%, hetgeen beduidend beneden de gemiddelde CAO-loonstijging ligt.Materiële kosten per fteSenter streeft naar een gematigde ontwikkeling van de materiële kosten
per fte. De gevolgen van de hogere huurkosten van de nieuwe huisvesting zijn
vanaf 2003 zichtbaar. Als gevolg van de nieuwe huisvesting zijn besparingen
mogelijk op de overige materiële kosten. Door middel van deze efficiency
wil Senter de jaarlijkse inflatie neutraliseren waardoor de materiële
kosten per fte stabiel blijven na 2003.Toegevoegde waarde per fteDe toegevoegde waarde wordt berekend door de omzet te verminderen met
de materiële kosten en de afschrijvingskosten. Hierbij wordt geabstraheerd
van de mutaties in de voorzieningen en de post dekking interne projecten.De toegevoegde waarde is het bedrag dat beschikbaar is voor de belanghebbenden
van de organisatie. Hiermee wordt het belonen van medewerkers voor verrichte
arbeid en van de eigenaar voor het verstrekte vermogen bedoeld. De verwachte
geringe daling van de toegevoegde waarde per fte in 2002 ten opzichte van
2001 wordt veroorzaakt doordat de omzet minder sterkt stijgt (als gevolg van
de beperkte omzetgroei bij EZ) dan de personele kosten. Vanaf 2003 is een
stijging van de toegevoegde waarde zichtbaar van circa 3% per jaar. EVD1. MissieDe EVD heeft als taak de buitenlandse handel en investeringen van het
Nederlandse bedrijfsleven te versterken en te vergemakkelijken. Vanuit deze
publieke taak wordt informatie aan bedrijven en intermediaire organisaties
verstrekt en worden er voorlichtings-, promotionele en publicitaire activiteiten
georganiseerd. De EVD beschikt hiertoe over een professionele informatiearchitectuur
voor het verzamelen en verspreiden van informatie, werkt samen met het mondiale
postennetwerk van het ministerie van Buitenlandse Zaken (BZ) en beschikt over
een brede expertise. Vanuit zijn overheidspositie en publieke taak kan de
EVD opereren als neutrale, onafhankelijke partij en kan als overheidsdienst
in het buitenland vaak deuren openen voor Nederlandse bedrijven die anders
gesloten zouden blijven. De EVD richt zich binnen de geldende beleidskaders
direct op de behoeften van het Nederlandse bedrijfsleven. Om zo goed mogelijk
te kunnen voldoen aan de wensen van de bedrijven worden de producten en diensten
voortdurend vernieuwd. Voor die productvernieuwing zijn de ICT-ontwikkelingen
cruciaal. De EVD heeft daarin de afgelopen jaren dan ook aanzienlijk geïnvesteerd
en zal dat ook voor de toekomst blijven doen.2. Strategie en doelstellingen op hoofdlijnenDe EVD wil de komende jaren zijn positie versterken als centrale overheidsorganisatie
voor de internationalisatie van het bedrijfsleven. Teneinde dit te bereiken
streeft de EVD onder andere naar een grotere bekendheid bij de doelgroep,
een groter bereik van de doelgroep en een grotere klanttevredenheid.In onderstaand overzicht zijn de doelstellingen die de EVD zich op totaalniveau
heeft gesteld nader geconcretiseerd. Tabel 1 Doelstellingen  Niveau 2000Streefcijfer 2001Streefcijfer
2002Streefcijfer 2003 Vergroting van de spontane bekendheid12 %15 %17 %20 % Vergroting van de geholpen bekendheid45 %50 %55 %60 % Groter bereik van de doelgroep (ca. 110 000 bedrijven)12 %15 %17 %20 % Vergroten aantal klantcontacten*615 000775 000800 000850 000Vergroting percentage effectieve klantcontacten (tevredenheid)74 %77 %80 %80
% Vergroting aantal effectieve klantcontacten455 000595 000640 000680 000* Exclusief het aantal contacten dat wordt gerealiseerd door voorlichtings-
en publicitaire activiteiten ten behoeve van het Nederlandse bedrijfsleven
ten overstaan van mogelijke handelspartners in het buitenland.De vergroting van de bekendheid, het bereik en de klanttevredenheid zal
primair bereikt worden door verbetering van de kwaliteit van de EVD-producten.
In feite gaat het hierbij om het nog beter laten aansluiten van de producten
van de EVD bij de wensen van de klant. Er zal geïnvesteerd worden in
betere marketinginstrumenten om de behoefte van de klant scherper in beeld
te krijgen. Naast de vergroting van de kwaliteit van de producten zal er ook
geïnvesteerd worden in de bekendheid van de EVD door betere communicatie
met de doelgroep over de EVD-producten. Door de agentschapstatus is het voor de EVD eenvoudiger geworden om ook
diensten aan te bieden aan andere ministeries. De «markt» van
de EVD wordt afgebakend door de richtlijnen «Markt en Overheid».
De EVD heeft contacten gelegd met een aantal andere ministeries om de mogelijkheden
te exploreren andere opdrachten aan te trekken.De agentschapstatus van de EVD bevestigt ook ten overstaan van de handelsbevorderende
organisaties nadrukkelijk de overheidsrol van de EVD. Deze is bepalend voor
de taakafbakening tussen publiek en privaat. Door deze positionering is de
EVD in staat zijn rol binnen het netwerk van handelsbevorderende organisaties
te versterken.3. Producten en dienstenDe producten van de EVD staan ten dienste van de klant, het bedrijfsleven
met exportpotentieel. De kosten daarvan worden in de regel in rekening gebracht
bij de opdrachtgever (een ministerie). Een deel van de kosten wordt echter
in rekening gebracht bij de klant (het bedrijfsleven). De aan de klant doorberekende
kosten worden bepaald aan de hand van het EVD-prijsbeleid. De doelstelling
van dat prijsbeleid is een prijsstelling voor de doelgroep te realiseren die
recht doet aan de kerntaak van de EVD: bedrijven te stimuleren goed voorbereid
buitenlandse markten te betreden. Daartoe geldt voor sommige producten een
drempelverlagende prijs, die echter wel zo hoog is dat alleen echt geïnteresseerde
bedrijven het product afnemen.Naast de kosten die de kostprijs bepalen kent de EVD uitgaven die wel
betrekking hebben op een product maar in feite doorsluisposten zijn. Het gaat
hierbij om de Promotionele Projecten Posten (PPP) middelen en de bijdrage
aan de Stichting tot Bevordering van de Uitvoer (SBU). Met deze budgetten
worden de posten in het buitenland gestimuleerd handelsbevorderende activiteiten
te verrichten.In paragraaf 5 worden de producten en diensten nader toegelicht.4. Prioriteiten voor 2002De EVD heeft zich voor 2002 primair tot doel gesteld om het bereik en
de kwaliteit van zijn dienstverlening verder te vergroten. Hiertoe zullen
vooral technologische mogelijkheden zoals internet en Customer Relationship
Management verdergaand worden ingezet. Daarnaast zal de EVD de per 1 januari
2001 verworven agentschapstatus verder vormgeven door uitbreiding van het
opdrachtenpakket binnen de missie en verdere stroomlijning van de bedrijfsvoering.
Een goed deel van de activiteiten is al in 2001 gestart en zal de komende
jaren worden voortgezet. Het betreft:• Het vernieuwen van het producten- en dienstenpakket, gericht op
een verbetering van de dienstverlening aan het bedrijfsleven. Gezien de huidige
ontwikkelingen betekent dit dat het internet veruit het belangrijkste distributiekanaal
voor de informatievoorziening aan de doelgroep zal worden. Dit leidt in 2002
tot de digitalisering – in vaak interactieve vorm – van diverse
publicaties.• Het beter en actief kunnen bereiken van de doelgroep zal worden
gestuurd door het nieuwe Customer Relationship Management systeem. Door dit
geïntegreerde klantafhandeling- en marketingsysteem zal bovendien de
klantafhandeling efficiënter plaats gaan vinden. • De economische component van het postennetwerk van de Dienst Buitenlandse
Zaken zal verder worden versterkt. Zo zal de opleiding van diplomaten op dit
gebied intensiever en praktischer worden aangepakt. Ook op dit gebied geven
nieuwe technologische ontwikkelingen de mogelijkheid om de communicatie tussen
de posten en Den Haag sterk te verbeteren. De ontwikkeling van een gezamenlijk
internet, waarvan de EVD de centrale component zal gaan beheren, zal de afstand
tussen Den Haag en de posten (virtueel) met een grote factor verminderen.
De opdrachtverlening door de ministeries van EZ en BZ gezamenlijk aan de EVD
voor de ontwikkeling en het beheer van dit informatiesysteem is tevens een
voorbeeld van een nieuwe opdracht, waarnaar de EVD als agentschap streeft.• Ook zal de samenwerking binnen het handelsbevorderend netwerk in
Nederland verder worden versterkt. De EVD streeft ernaar dat de diverse partners
binnen dit netwerk hun activiteiten meer op elkaar aan gaan sluiten. Vrijblijvend
overleg zal hierbij steeds vaker worden opgevolgd door afspraken en het aangaan
van convenanten. Het convenant dat de EVD zelf met de Kamers van Koophandel –
als publieke componenten van de Nederlandse handelsbevordering – heeft
afgesloten zal komend jaar verder invulling krijgen en onder andere leiden
tot het actief bereikbaar maken van meer dan 45 000 internationaal actieve
bedrijven.• De ontwikkeling van het agentschap in 2001 zal haar vervolg krijgen
in 2002. In 2001, het jaar van de nulmeting, zijn de metingen van de kwantiteit
en kwaliteit van de productie aangescherpt. Voor 2002 zijn efficiencyverbeteringen
voorzien ten aanzien van de managementinformatie en de administratie (financiële
administratie, tijdregistratie en projectadministratie).5. Begroting van baten en lasten Tabel 2 Meerjarenbegroting (in EUR 1000) 2001 Ontwerpbegroting2001 Geactualiseerd20022003200420052006Baten       Omzet moederdepartement19 55521 61622 933 23 086 23 02022 898 22 771 Omzet overige Departementen– 1633 6363 774 3 774 3 7743 774 Omzet derden1 2251 2251 3611 361 1 361 1 3611 361Rentebaten21343434 29 29 29Buitengewone baten–––––––Totaal baten20 80123 03827 96428 25528 18428 06227 935        Lasten       Apparaatskosten       * personele kosten7 1557 7758 5718 609 8 652 8 6528 652 * materiële kosten12 61114 43518 48818 569 18 663 18 66418 664Rentelasten72724462 44 30 22Afschrijvingskosten       * materieel459459450585 537 428 310* immaterieel–––––––Dotaties voorzieningen214214257258 260 260 260Buitengewone lasten–––––––Totaal lasten20 51122 95527 81028 08328 15628 03427 907        Saldo van baten en lasten29083154172282828Toelichting:BatenOmzet moederdepartementIn het eerste agentschapjaar zijn de kengetallen voor een aantal deelprogramma's
aangescherpt. Dit heeft tot gevolg dat kostprijzen per product en/of klantcontact
voor 2002 bij sommige deelprogramma's afwijken van de ontwerpbegroting 2001.
Om die reden is in alle tabellen een kolom opgenomen waarin de cijfers voor
2001 zijn weergegeven op basis van de vernieuwde kengetallen. Op die manier
is vergelijking van de verschillende jaren goed mogelijk.De baten en lasten toegerekend naar de verschillende deelprogramma's geven
het volgende beeld: Tabel 3 Deelprogramma Informatie 2001 Ontwerpbegroting2001 Geactualiseerd20022003200420052006 Totale kosten (in EUR 1000)9 25911 15811 97112 04712 01411 95311 890Ontvangsten van klanten (in EUR 1000)533414414414414414414Kostprijs per product (in EUR)25,0134 319144 393145 346144 937144 166143 395 Kostprijs per klantcontact (in EUR)20,927,729,629,929,829,629,5Toelichting «Informatie»:De doelstelling van het deelprogramma informatie is het leveren van betrouwbare,
actuele en relevante informatie over buitenlandse markten ten behoeve van
(segmenten van) de (potentieel) exporterende Nederlandse bedrijven. De distributie
van de informatie geschiedt met diverse producten zoals het blad Buitenlandse
Markten, de EVDisk cd-rom en de website www.evd.nl.De wijze van telling van het aantal producten is in dit deelprogramma
aangepast daar deze telling in veel gevallen gelijk was aan die van het aantal
klantcontacten. Hierdoor zijn de gegevens inzake «ontwerpbegroting 2001»
en «geactualiseerd 2001» onderling niet vergelijkbaar. De nieuwe
telling van het aantal producten vergroot de informatiewaarde. De stijging
van de kostprijs per product en per klantcontact wordt met name veroorzaakt
door de loon- en prijsstijging. Overigens ontstaan de hogere kosten door de
uitbreiding van dit deelprogramma met de voorlichtingsprojecten, een product
dat eerder in het deelprogramma Collectieve Marktbewerking was opgenomen. Tabel 4 Deelprogramma Holland Promotie  2001 Ontwerpbegroting2001 Geactualiseerd20022003200420052006 Totale kosten (in EUR 1000)1 0851 2651 3521 3611 3571 3501 343Kostprijs per product (in EUR)2,1210 781225 347226 799226 119224 984223 850Kostprijs per klantcontact (in EUR)2,10,60,40,40,40,40,4Toelichting «Holland Promotie»:Binnen het deelprogramma Holland Promotie worden producten ingezet waarmee
wereldwijd bekendheid wordt gegeven aan de Nederlandse economie, de belangrijkste
sectoren, bedrijven en producten. Het gaat daarbij om producten als publicaties,
persberichten, cd-rom en de website www.hollandtrade.com. Het doel van dit
deelprogramma is Nederland en Nederlandse bedrijven beter te positioneren
bij het zakendoen met het buitenland.In de EZ-begroting 2001 is het aantal producten geteld door uit te gaan
van het aantal uitgaven van de Holland Economic Tribune vermenigvuldigd met
de oplage. Met ingang van 2001 wordt geen rekening meer gehouden met de oplage,
maar slechts met het aantal uitgaven, waardoor de kostprijs per product drastisch
lijkt te stijgen. Bij het aantal klantcontacten is een omgekeerde beweging
gekozen. Het aantal bezoekers op de internetsite wordt wel meegeteld in het
aantal klantcontacten. Samen met de reële stijging van het aantal klantcontacten
veroorzaakt dit de daling van de kostprijs per klantcontact. Door aanpassing
van de methode van meten, is een diversificatie van de kengetallen gerealiseerd. Tabel 5 Deelprogramma Collectieve Marktbewerking 2001 Ontwerpbegroting2001 Geactualiseerd20022003200420052006 Totale kosten (in EUR 1000)7 9957 6238 1398 1928 1698 1288 085Ontvangsten van klanten (in EUR 1000)692663663663663663663Kostprijs per product (in EUR)56 83653 54657 53957 94857 76657 44957 131Kostprijs per klantcontact (in EUR)2 0975 3545 7635 8085 8085 7635 718Toelichting «Collectieve marktbewerking»:De doelstelling van dit deelprogramma is door middel van promotionele
activiteiten het Nederlandse bedrijfsleven te informeren over de mogelijkheden
zaken te doen op buitenlandse markten alsmede hen in contact te brengen met
buitenlandse zakenpartners. De producten die onder dit deelprogramma vallen
betreffen zakenmissies naar het buitenland, deelname aan buitenlandse beurzen,
het organiseren van seminars en workshops in het buitenland.Het product Voorlichtingsprojecten is in 2001 overgeheveld naar het deelprogramma
Informatie, zodat de kosten van dit deelprogramma dalen. Daartegenover zijn
de handelsmissies van de bewindslieden in dit deelprogramma opgenomen, hetgeen
weer resulteert in een stijging van de kosten van dit deelprogramma. Tabel 6 Deelprogramma Starters op buitenlandse
markten 2001 Ontwerpbegroting2001 Geactualiseerd20022003200420052006 Totale kosten (in EUR 1000)386355380383382380378Kostprijs per product/ klantcontact (in EUR)447417447450449447444Toelichting «Starters op buitenlandse markten»:Het programma Starters op Buitenlandse markten beoogt ondernemers uit
het MKB, die niet of in beperkte mate beschikken over exportervaring, te ondersteunen
bij het betreden van een nieuwe buitenlandse markt. De ondersteuning bestaat
voor een belangrijk deel uit een subsidie in natura, te weten advies en begeleiding
bij het opstellen en uitvoeren van een exportstrategie. Daarnaast wordt een
financiële tegemoetkoming geboden in de kosten van een aantal activiteiten,
zoals het laten uitvoeren van een marktverkenning, het laten organiseren van
een bezoekprogramma, het deelnemen aan een buitenlandse vak- of jaarbeurs,
het behalen van een exportdiploma en het laten ontwikkelen en vervaardigen
van presentatiemateriaal. Tabel 7 Deelprogramma Individuele Marktbewerking 2001 Ontwerpbegroting2001 Geactualiseerd20022003200420052006 Totale kosten (in EUR 1000)722928708712710707703Kostprijs per product (in EUR)3972 0631 5731 5821 5781 5701 562Kostprijs per klantcontact (in EUR)3972 0631 5731 5821 5781 5701 562Toelichting «Individuele marktbewerking»:Individuele Marktbewerking heeft tot doel om individuele bedrijven stap
voor stap te begeleiden bij het betreden van een aantal buitenlandse (vooral
opkomende) markten. Het in direct contact brengen van Nederlandse bedrijven
met potentiële zakelijke partners na een gedegen voorbereiding en met
Nederlandse assistentie ter plaatse zijn hierin de belangrijkste elementen.
Naast een concentratie op een beperkt aantal opkomende markten (zoals China,
Brazilië, Mexico, India en Polen) gaat aandacht uit naar Japan en de
marktkansen op grond van de activiteiten van de Wereldbankgroep.Voorheen werden alle telefonische contacten met bedrijven als product
en/of klantcontact gemeten. Na in 2000 daarmee ervaring te hebben opgedaan,
worden producten en/of klantcontacten pas gemeten indien bedrijfsdossiers
worden samengesteld ten behoeve van matchmakingsactiviteiten. Tabel 8 Deelprogramma Promotionele Projecten
Posten, SBU, Handelsbevordering door KvK's, Elektronische vierhoek, Senter
en DG Ondernemingsklimaat  2001 Ontwerpbegroting2001 Geactualiseerd20022003200420052006 Totale kosten (in EUR 1000)1 3331 3641 4581 4681 4641 4571 449 Instrumentele uitg. (in EUR 1000)2 6952 7862 8922 8922 8922 8922 892Toelichting «Overig»:Deze restcategorie bevat het instrument voor handelsbevorderende activiteiten
door de posten van de dienst Buitenlandse Zaken. Ook zijn de bijdragen aan
de SBU en de Kamers van Koophandel in het buitenland opgenomen. Een nieuw
initiatief is de zogenaamde elektronische vierhoek. Dat is een extranet (een
gemeenschappelijk intranet) tussen het DG BEB, de posten DBZ, het kerndepartement
van BZ en de EVD dat handelsinformatie bevat. Het extranet is door elk van
de betrokken diensten te raadplegen. Voorts zijn in deze categorie nieuwe
(kleine) opdrachten van Senter en het DG Ondernemingsklimaat opgenomen.Omzet overige departementenOnder de omzet overige departementen valt de opdracht die worden uitgevoerd
voor het ministerie van Buitenlandse Zaken. Tabel 9 Omzet overige departementen  2001 Ontwerpbegroting2001 Geactualiseerd20022003200420052006Opdrachten Buitenlandse zaken       – Elektronische vierhoek (in EUR 1000)0163162168168168168– Steunpunten (in EUR 1000)003 4743 6053 6053 6053 605Omzet derdenDe omzet derden betreft de omzet die buiten de Rijksoverheid wordt gerealiseerd
en heeft betrekking op bijdragen van bedrijven en instellingen aan promotionele
en voorlichtingsactiviteiten en op de opbrengsten uit verkoop van voorlichtingsmateriaal.RentebatenHet gemiddelde saldo op de rekening-courant met de Rijkshoofdboekhouding
zal naar verwachting positief zijn, waardoor een kleine renteopbrengst ontstaat.LastenPersonele kostenDe hoogte van de personele kosten wordt bepaald door prijs- en volumeontwikkelingen.
De prijsontwikkelingen zijn het gevolg van de CAO-verhoging en de reguliere
beloningsronde.De volumeontwikkeling komt tot uitdrukking in een groei van het personeelsbestand.
Naast groei van het personeelsbestand vanwege de hogere omzet is ook de personele
en financiële functie versterkt.Voor 2002 wordt ingeschat dat het aantal fte's 170 bedraagt, onderscheiden
naar 125 ambtenaren en 45 inhuurkrachten. De gemiddelde loonkosten per ambtelijke
fte zijn circa EUR 51 731 en voor een inhuurkracht circa EUR 46 739.Materiële kostenDe materiële kosten zijn onder te verdelen in directe en indirecte
materiële kosten. Directe materiële kosten zijn de kosten ten behoeve
van de uitvoering van de deelprogramma's en daaronder vallende producten.
In 2002 bedragen deze kosten EUR 14,9 mln. Hiertoe behoren onder
andere kosten ten behoeve van de exploitatie van de Netherlands Business Support
Offices (NBSO's), kosten in verband met het bevragen van externe databanken,
kosten van standbouw, drukkosten en dergelijke.Indirecte materiële kosten zijn kosten die niet direct aan een product
toe te rekenen zijn.De grootste post betreft huisvestingskosten (EUR 1,4 mln). De huurprijs
van het pand bedraagt circa EUR 0,7 mln per jaar.RentelastenDe rentelasten vloeien voort uit rentedragend vermogen. Er is rekening
gehouden met een rentepercentage van gemiddeld 6%.AfschrijvingskostenIn 2002 bedragen de afschrijvingskosten circa EUR 0,5 mln. Deze kosten
bestaan uit afschrijvingen op meubilair (EUR 0,02 mln), automatisering (EUR
0,03 mln) en verbouwingen (EUR 0,4 mln). De afschrijvingstermijnen bedragen
3 jaar voor automatisering, 10 jaar voor verbouwingen en 5 jaar voor meubilair.Dotaties aan voorzieningenGeraamd is een jaarlijkse dotatie aan de voorziening voor personele kosten
in verband met wachtgeld, vervanging van langdurig zieken en overige risico's
van personeel.Saldo van baten en lastenHet resultaat van baten en lasten in de meerjarenbegroting laat zien dat
de EVD de komende jaren te maken heeft met smalle marges. Uitgangspunt hierbij
is om de tarieven zo laag mogelijk te houden.Het positieve saldo van baten en lasten in 2002 bedraagt EUR 0,2 mln en
zal worden toegevoegd aan de exploitatiereserve.6. VermogensontwikkelingOnderstaande tabel geeft inzicht in de meerjarige vermogensontwikkeling. Tabel 10 Overzicht vermogensontwikkeling
(in EUR 1000) 2001 Ontwerpbegroting2001 Geactualiseerd20022003200420052006 Eigen vermogen per 1/15365366197739459731 001* saldo van baten en lasten29083154172 28 28 28* directe mutaties in het eigen vermogen:        – uitkering aan moederdepartement       – exploitatiebijdrage moederdepartement       – overige mutaties       Eigen vermogen per 31/128266197739459731 0011 029Toelichting op de vermogensontwikkelingDe EVD stelt de jaarrekening op vóór resultaatbestemming.
In het daarop volgende jaar wordt het resultaat verdeeld conform de door de
secretaris-generaal van EZ goedgekeurde resultaatbestemming. Het eigen vermogen per 1/1 bevat het onverdeelde resultaat van het voorgaande boekjaar
en het eigen vermogen per 31/12 bevat het onverdeelde resultaat van het huidige
boekjaar.7. KasstroomoverzichtOnderstaand kasstroomoverzicht geeft een analyse van de liquiditeitsontwikkeling. Tabel 11 Kasstroomoverzicht (in EUR
1000) 2001 Ontwerpbegroting2001 Geactualiseerd200220032004200520061. Rekening courant RHB 1 januari00843565374446512        2. Totaal operationele kasstroom2 0401 399226378564456338        3a. -/- totaal investeringen– 1 098– 1 098– 1 492– 221– 221– 221– 2213b. + totaal boekwaarde desinvesteringen00000003. Totaal investeringskasstroom– 1 098– 1 098– 1 492– 221– 221– 221– 221        4a. -/- eenmalige uitkering aan moederdepartement– 545– 449000004b. + storting door moederdepartement00000004c. -/- aflossing op leningen– 391– 343– 283– 348– 271– 169– 684d. + beroep op leenfaciliteit1 4291 1301 27100004. Totaal financieringskasstroom494542988– 348– 271– 169– 68        5. Rekening courant RHB 31 december1 436843565374446512561Toelichting:Operationele kasstroomDe operationele kasstroom bestaat uit het saldo van baten en lasten, gecorrigeerd
voor de afschrijvingen.InvesteringskasstroomDe investeringskasstroom is bepaald op basis van de geraamde vervangingsinvesteringen.
In 2002 zijn daarnaast incidentele investeringen voorzien in de vervanging
van het financiële systeem van EUR 0,4 mln en de vervanging van actieve
netwerkcomponenten van EUR 0,3 mln, omdat meer bandbreedte noodzakelijk is
voor de internetverbinding. Voor 2002 is ook een verbouwing van de kantoorruimte
gepland voor in totaal EUR 0,7 mln.FinancieringskasstroomReguliere investeringen worden gedekt uit de operationele kasstroom, waarin
de afschrijvingen zijn opgenomen. De overname van activa ultimo 2000 en incidentele
investeringen worden gefinancierd door een beroep op de leenfaciliteit. Deze
lening wordt afgelost uit de reservering opgebouwd uit afschrijvingen op de
betreffende activa. HET BUREAU VOOR DE INDUSTRIËLE EIGENDOM (BUREAU I.E.)1. MissieHet Bureau I.E. is met ingang van 1 januari 2002 een baten-lastendienst
van EZ dat verantwoordelijk is voor de uitvoering van het octrooibeleid. Tot
deze taak behoort het beschermen en verspreiden van octrooikennis en de verzorging,
samen met het beleidsverantwoordelijke onderdeel van EZ, van de Nederlandse
inbreng in internationale organisaties.Het Bureau I.E. beoogt om, in een blijvend op verbetering gericht proces,
zijn wettelijke taken en informatieve dienstverlening zodanig uit te voeren
dat:• de huidige en toekomstige klanten optimaal worden bediend;• het gebruik van kennisbescherming en octrooi-informatie sterk wordt
bevorderd;• nationaal en internationaal een toonaangevende rol op het terrein
van de industriële eigendom wordt gespeeld;• een inspirerend en boeiend werkklimaat wordt geboden.2. Strategische doelstellingen op hoofdlijnenDe strategische doelstellingen van het Bureau I.E. zijn gericht op de
belangen, wensen en acceptatie van verschillende groepen van belanghebbenden
of participanten.• een optimale en klantgerichte dienstverlening (klanten);• een doelmatige en rechtmatige uitvoering van de taken (eigenaar);• een doeltreffende en kostenbewuste uitvoering van de taken (opdrachtgever);• een inspirerend en boeiend werkklimaat (personeel).Aan deze doelstellingen heeft het Bureau I.E. een aantal Kritieke Succes
Factoren (KSF'en) gekoppeld, waarvan een selectie is opgenomen in tabel 1.
De KSF'en (en dus de doelstellingen) worden getoetst aan de hand van meetbare
prestatie-indicatoren.Naast interne sturing worden deze prestatie-indicatoren gebruikt ter toetsing
van de doelmatigheid en doeltreffendheid.3. Producten en dienstenHet Bureau I.E. heeft de volgende taken:• de octrooiverlening overeenkomstig de in de Rijksoctrooiwet geformuleerde
voorwaarden;• de voorlichting over het octrooisysteem alsmede de verspreiding
en het toegankelijk maken van in de octrooiliteratuur opgeslagen technische
kennis;• het medebesturen, tezamen met het beleidsverantwoordelijke onderdeel
van EZ, van internationale organisaties op het gebied van de industriële
eigendom.Het Bureau I.E. onderscheidt een vijftal productgroepen:1. De behandeling van octrooiaanvragenActiviteiten die worden uitgevoerd om te voldoen aan de wettelijke en
verdragsrechtelijke verplichtingen ten aanzien van octrooiverlening.2. Het beheer van octrooien Dit betreft activiteiten die worden uitgevoerd met het oog op een goed
beheer van de verleende octrooien en de uitgegeven octrooidocumenten.3. InformatieverstrekkingHet geven van voorlichting over de betekenis en inhoud van de octrooiregelgeving
aan de gebruikers van het octrooisysteem.4. Bevordering octrooibewustzijnHet versterken van het octrooibewustzijn bij en het benutten van octrooi-informatie
door kennisinfrastructuur, bedrijfsleven en overheid. De kennisverspreidingsactiviteiten
zijn verwoord in een strategisch plan.5. Bijdragen aan beleidsvoorbereiding en overlegDeze activiteiten betreffen de verschillende (nationale en internationale)
gremia voor industriële en intellectuele eigendomsrechten.4. Doelmatigheid en doeltreffendheidDe doelmatigheid en doeltreffendheid van het Bureau I.E. is zichtbaar
door de ontwikkeling in de tijd van de prestatie-indicatoren in tabel 1. Aan
de hand van metingen en ervaringen in het jaar voordat het Bureau I.E. baten-lastendienst
is zal verdere ontwikkeling plaatsvinden van de prestatie-indicatoren en streefwaarden. Tabel 1 Prestatie-indicatorenKlantenPrestatie-indicatorenStreefwaarde 2002Tijdigheid1Afhandeling nationale nieuwheidsonderzoeken en octrooiaanvragen binnen wettelijke
termijn1100% Toegankelijkheid2Aantal fysieke en virtuele klantcontacten (balie, telefoon, bibliotheek en
website)2Streefwaarde wordt bepaald aan de hand
van een nulmeting in 2001. EigenaarPrestatie-indicatorenStreefwaarde 2002Doelmatigheid3Tariefontwikkeling3Streefwaarde wordt bepaald aan
de hand van een nulmeting in 2001.Productiviteit4Directe uren ten opzichte van totaal aantal uren460%OpdrachtgeverPrestatie-indicatorenStreefwaarde 2002Opdrachtvervulling5Percentuele uitvoering van activiteiten ten opzichte van de opdracht5Meer dan 95% van de activiteiten van de opdracht is uitgevoerd.PersoneelPrestatie-indicatorenStreefwaarde 2002Ontwikkelingsmogelijkheden6Opleidingsbudget (EUR)
per FTE6EUR 1044 per FTEOntwikkelingen 2002Het jaar 2002 staat – naast de omvorming tot baten-lastendienst
per 1 januari 2002 – nadrukkelijk in het teken van het maken van
strategische keuzes en het verder ontwikkelen en implementeren van reeds gemaakte
keuzes. Externe oriëntatie en nauwe aansluiting met het EZ-beleid (voor
met name het wettelijke en het niet-wettelijke octrooibeleid van het DG Innovatie)
staan hierbij centraal. Het gaat om de volgende ontwikkelingen:1. Indien de Rijksoctrooiwet 1910 wordt ingetrokken, is instandhouding
van kwalitatief hoogwaardige octrooideskundigheid geen vanzelfsprekendheid
meer.2. Het ontwikkelen van een programma dat toeziet op kennisoverdracht van
vertrekkende Octrooiraadleden aan nieuwe technici en juristen.3. In het verlengde van enkele internet ontwikkelingen bij het Bureau
I.E. (het on-line ter beschikking stellen van de octrooicollectie aan een
aantal Syntens-vestigingen, universiteiten en Senter, het Register+-systeem
via Internet breed toegankelijk maken en de grote betaalbureaus de mogelijkheid
bieden om via diskette betalingen te verrichten), worden plannen opgesteld
om het websitebeheer op een professionele manier vorm te geven.4. Conventionele methoden voor het beheer van de octrooicollectie worden
vervangen door digitale methoden. Ook de manier van het beschikbaar stellen
van informatie is onder invloed van ICT sterk aan verandering onderhevig.5. Het uitbreiden van de contacten tussen het Bureau I.E. en universiteiten.6. Gestreefd wordt bij vijf Syntens-vestigingen regionale octrooisteunpunten
op te zetten. Met de realisatie van dit plan wordt voor een belangrijk deel
tegemoetgekomen aan de doelstelling om een octrooi-infrastructuur tot stand
te brengen met behulp van intermediaire organisaties.7. EZ bezint zich, in overleg met het Bureau I.E., op de wijze waarop
het Bureau aan taken als het adviseren van de rechter en het uitvoeren van
nieuwheidsonderzoeken gestalte moet gaan geven, in het licht van de nieuwe
ROW 1995. Voorts zal de door de Europese Commissie voorgenomen invoering van
het Gemeenschapsoctrooi van invloed zijn op het volume en de aard van de werkzaamheden
van het Bureau I.E. 5. Begroting van baten en lasten Tabel 2 Meerjarenbegroting (in EUR 1000) 20022003200420052006Baten     Omzet moederdepartement17 38016 19916 20016 19916 199Omzet overige departementen00000Omzet derden227182182182182Rentebaten00000Buitengewone baten00000Totaal baten17 60716 38116 38216 38116 381      Lasten     Apparaatskosten     * personele kosten8 8038 3508 3498 3508 350* materiële kosten; advieskosten EOB2 3601 9061 9061 9061 906* materiële kosten; overig4 9014 5834 5834 5834 583Rentelasten127147170206228Afschrijvingskosten     * materieel1 1801 1481 0751 0911 279* immaterieel00000Dotaties voorzieningen00000 Buitengewone lasten00000Totaal lasten17 37116 13416 08316 13616 346      Saldo van baten en lasten23624729924535Toelichting:BatenOmzet moederdepartementHet Bureau I.E. verkrijgt zijn opbrengsten voor het overgrote deel uit
de opdracht van het DG Innovatie. De omzet is als volgt verdeeld over de productgroepen. Tabel 3 Omzet per productgroep (in EUR
1000)  20022003200420052006Activiteiten in verband met de behandeling van octrooiaanvragen7 5335 8995 4915 5355 535Activiteiten in verband met het beheer van octrooien3 0863 1763 3133 3583 358Activiteiten in verband met informatieve taken2 8592 9042 9953 0403 040Bevorderen octrooibewustzijn2 6772 9953 1762 9952 995Bijdragen aan beleidsvoorbereiding en overleg1 2251 2251 2251 2711 271Totaal17 38016 19916 20016 19916 199De lagere omzet met ingang van 2003 is het gevolg van afname van werkzaamheden
in het kader van de Rijksoctrooiwet 1910. Dit wordt deels gecompenseerd door
een toename van de activiteiten ten behoeve van de bevordering van het octrooibewustzijn.Omzet derdenDit betreft voornamelijk aan klanten van het Bureau I.E. in rekening gebrachte
diensten met betrekking tot fotokopieën en prints van octrooiliteratuur. RentebatenDe rente opbrengst wordt berekend aan de hand van het gemiddelde saldo
op de rekening-courant met de Rijkshoofdboekhouding.LastenPersoneelDe mogelijke beëindiging van de Rijksoctrooiwet 1910 heeft consequenties
voor het werkaanbod van het Bureau I.E. Onzeker is of, of in welke mate, de
kwalitatief hoogwaardige octrooideskundigheid in stand moet worden gehouden.Door een geleidelijke afname van de hoogwaardige octrooideskundigheid,
dalen de personele kosten in de loop der jaren. Het tarief per ambtelijke
fte daalt eveneens, doordat de betreffende functionarissen zich in de hoogste
loonschalen bevinden.Teneinde flexibel in te kunnen spelen op veranderingen in de vraag streeft
het Bureau I.E. naar een aandeel van 20% aan flexibel personeel in het totale
personeelsbestand. Tabel 4 gemiddelde bezetting ambtelijk
personeel in FTE's 20022003200420052006 Aantal fte's ambtelijk personeel182180176176176 Tarief per ambtelijke fte (in EUR 1000)4846484848Materieel; advieskosten EOBInternationale nieuwheidsonderzoeken worden verplicht uitgevoerd door
het Europees Octrooibureau (EOB). De nationale nieuwheidsonderzoeken kunnen
gedeeltelijk worden uitbesteed aan het EOB.In geval van intrekking van de Rijksoctrooiwet 1910 heeft het Bureau I.E.
de ruimte om met ingang van 2003 meer personele capaciteit in te zetten voor
bijvoorbeeld het zelf uitvoeren van nationale nieuwheidsonderzoeken. Daarmee
kan ongeveer EUR 0,5 mln op jaarbasis aan advieskosten voor het EOB worden
bespaard.Materieel; overigHet Bureau I.E. is gehuisvest in het pand van het EOB. Voor het gebruik
van het pand worden huur en servicekosten in rekening gebracht. Tabel 5 Huisvestingskosten (in EUR 1000)Huur862 Servicekosten huisvesting EOB953 Overige huisvestingskosten45Totaal1 860De overige materiële kosten bestaan voor het overgrote deel uit directe
kosten ten behoeve van de opdracht van het DG Innovatie. Deze kosten zullen
de komende jaren naar verwachting ongeveer EUR 2,7 mln bedragen. De daling
in 2003 is het gevolg van de geleidelijke vermindering van activiteiten in
het kader van de Rijksoctrooiwet 1910. RentelastenDe rentelasten hebben betrekking op leningen die worden opgenomen ten
behoeve van investeringen in materiële vaste activa. Voor de leningen
wordt een beroep gedaan op de leenfaciliteit bij het ministerie van Financiën.
Uitgangspunt in 2002 is een rentepercentage van 6,17%.Afschrijvingskosten materieelDe materiële vaste activa op de openingsbalans en de investeringen
in de jaren 2002 tot en met 2006 worden afgeschreven in 3 of 5 jaar. Kantoorautomatisering
wordt in 3 jaar afgeschreven en meubilair, software en hardware in 5 jaar.Afgeschreven wordt over de boekwaarde van materiële vaste activa
per 1 januari 2002 en de investeringen in vaste activa in de periode van 2002
tot en met 2006. Daarbij is onder meer rekening gehouden met de vervanging
van informatiesystemen, die de primaire taken van het Bureau I.E. ondersteunen.Dotaties voorzieningenDeze zijn vooralsnog gesteld op 0.Saldo van baten en lastenHet positieve saldo van baten en lasten wordt toegevoegd aan de exploitatiereserve
met een maximum van 5% van de omzet van het begrote jaar. Daarna wordt gestreefd
naar een maximum van 5% van het gemiddelde over de drie meest recente realisatiejaren.
Het saldo boven het maximum wordt uitgekeerd aan het moederdepartement.6. VermogensontwikkelingOnderstaande tabel geeft inzicht in de meerjarige vermogensontwikkeling. Tabel 6 Overzicht vermogensontwikkeling
(in EUR 1000) 20022003200420052006 Eigen vermogen per 1/1440676849839819* Saldo van baten en lasten23624729924535* Directe mutaties in het eigen vermogen:     – uitkering aan moederdepartement0– 74– 309– 265– 35– exploitatiebijdrage moederdepartement00000– overige mutaties00000Eigen vermogen per 31/12676849839819819Toelichting:Het Bureau I.E. stelt de jaarrekening op vóór resultaatbestemming.
In het daarop volgende jaar wordt het resultaat verdeeld conform de door de
secretaris-generaal van EZ goedgekeurde resultaatbestemming. Het eigen vermogen
per 1/1 bevat het onverdeelde resultaat van het voorgaande boekjaar en het
eigen vermogen per 31/12 bevat het onverdeelde resultaat van het huidige boekjaar.Voor dekking van de exploitatierisico's in het eerste jaar als baten-lastendienst
is conform het risicobeleid een startkapitaal door het moederdepartement verstrekt
van EUR 0,44 mln. 7. KasstroomoverzichtOnderstaand kasstroomoverzicht geeft een analyse van de liquiditeitsontwikkeling. Tabel 7 Kasstroomoverzicht (in EUR 1000) 20022003200420052006 1. Rekening courant RHB 1/1107343517633630      2. Totaal operationele kasstroom1 2081 2331 1761 2641 285      3a. -/- totaal investeringen– 1 361– 1 361– 1 361– 1 361– 1 3613b. + totaal boekwaarde desinvesteringen000003. Totaal investeringskasstroom– 1 361– 1 361– 1 361– 1 361– 1361      4a. -/- eenmalige uitkering aan moederdepartement0– 74– 309– 265– 354b. + storting door moederdepartement000004c. -/- aflossing op leningen– 972– 985– 751– 1 002– 1 2424d. + beroep op leenfaciliteit1 3611 3611 3611 3611 3614. Totaal financieringskasstroom3893023019484      5. Rekening courant RHB 31/12343517633630638Toelichting:Operationele kasstroomDe operationele kasstroom bestaat uit het saldo van de baten en lasten,
gecorrigeerd voor afschrijvingen en mutaties in de voorzieningen. Aangenomen
is dat het werkkapitaal op de balansdatum onveranderd blijft.InvesteringskasstroomDeze worden gesteld op een gemiddelde van EUR 1,4 mln per jaar.De investeringen in 2002 hebben voornamelijk betrekking op de aankoop
van hardware en de ontwikkeling van software (EUR 1,0 mln), de herinrichting
van werkplekken (EUR 0,1 mln) en de aanschaf van kantoorautomatisering (EUR
0,1 mln).FinancieringskasstroomDe leningen worden afgelost uit de afschrijvingscomponent, ingecalculeerd
in de ontvangen opdrachtsom van het moederdepartement.De vaste activa op de openingsbalans worden gefinancierd uit de leenfaciliteit
en de langlopende voorzieningen.Voor de financiering van de investeringen in 2002 en volgende jaren wordt
een beroep gedaan op de leenfaciliteit.De uitkering aan het moederdepartement is het deel van het resultaat,
waarmee het maximum bedrag van de exploitatiereserve wordt overschreden.8. Indicatieve openingsbalansInleidingDe indicatieve openingsbalans is opgesteld op basis van huidige inzichten
en aannames. Doordat geldstromen inzake de ontvangst en afdracht van taksen buiten
de opdrachtverstrekking aan het Bureau I.E. vallen, wordt onderscheid gemaakt
in:• balansposten, die betrekking hebben op de opdracht• balansposten, die verband houden met de ontvangst en afdracht van
taksenDe grondslagen voor de waardering en de resultaatbepaling voor het agentschap
zijn gebaseerd op de Handleiding Agentschappen en de regelingen Vermogensvoorschriften
en Leen- en Depositofaciliteit, zoals opgenomen in het Handboek Financiële
Informatie en Administratie Rijksoverheid en de Comptabiliteitswet. Deze eisen
vertonen grote gelijkenis met de regels van het Burgerlijk Wetboek 2, titel
9.Alle activa en passiva worden gewaardeerd tegen nominale waarde, tenzij
anders vermeld.RisicobeleidDe notitie «Risicobeleid van het Bureau voor de Industriële
Eigendom» geeft een inventarisatie van de risico's van het Bureau I.E.
als baten-lastendienst.Het Bureau I.E. onderkent een viertal risico's:• maatschappelijke risico's;• politieke risico's;• exploitatierisico's;• personele risico's.Maatschappelijke risico's zijn invloeden in de omgeving waar het Bureau
I.E. zelf geen invloed op heeft, maar die wel gevolgen hebben voor de omvang
en/of de aard van de uit te voeren taken. Als maatschappelijke risico's zijn
benoemd het teruglopen van de vraag door een verhoogde concurrentie en het
niet meer voldoen van geautomatiseerde systemen aan veranderde klantenwensen,
of de stand van de techniek. Het risico van het verminderen van de vraag door
verhoogde concurrentie wordt gedekt door de opdrachtgever. Het Bureau I.E.
draagt zelf het risico van verouderde ICT-toepassingen.Politieke risico's zijn beleidswijzigingen, die gevolgen hebben voor de
aard en omvang van de taken van het Bureau en bijvoorbeeld kunnen leiden tot
deskundigheidsverlies en reorganisaties. Het risico van deskundigheidsverlies
wordt gedekt uit eigen middelen, terwijl reorganisaties door beleidswijzigingen
voor rekening komen van de opdrachtgever.De exploitatierisico's hebben betrekking op de bedrijfsvoering. Onvoorzien
meer- en minderwerk per opdracht, inefficiënte inzet van middelen en
vermoedelijke oninbaarheid van vorderingen op debiteuren vallen hieronder.
Deze risico's vallen onder de verantwoordelijkheid van het Bureau en worden
uit eigen middelen gefinancierd. Deze risico's worden primair gedekt uit de
exploitatiereserve en voorzieningen.Personele risico's hebben onder meer betrekking op de beschikbaarheid
van goed gekwalificeerd personeel, wervingskosten, krapte op de arbeidsmarkt,
de opbouw van het personeelsbestand en reorganisaties.Deze risico's zijn voor rekening van het Bureau I.E., met uitzondering
van de reorganisatie van de Bibliotheek en Octrooiraad. De indicatieve openingsbalans per 1 januari 2002 is als volgt: Tabel 8 Indicatieve openingsbalans (in
EUR 1000)ActivaOpdrachtTaksenMateriële vaste activa  • Installaties en inventarissen2 202 • Overige materiële vaste activa5    Voorraden  • Onderhanden werk890    Vorderingen  • Debiteuren6 • Overige vorderingen12 • Rekening-courant EZ 9 909    Liquide middelen  • Rekening-courant Rijkshoofdboekhouding107 • Kas/bank7    Totaal activa3 2299 909 PassivaOpdrachtTaksenAgentschapsvermogen  • Exploitatiereserve440 • Voorzieningen821    Lening bij het Ministerie van Financiën  • Lening bij het Ministerie van Financiën1 385    Schulden op korte termijn  • Crediteuren243 • Depothouders 1 648• Gereserveerde taksen 3 295• Verschuldigde jaartaksen EOB 4 966• Overige schulden1 • Te betalen vakantiegeld339    Totaal passiva3 2299 909Toelichting op de indicatieve openingsbalansSpecifiek taksengerelateerde postenDe geldstromen inzake de ontvangst en afdracht van taksen vallen buiten
de opdrachtverstrekking aan het Bureau I.E. De taksengerelateerde posten worden
daarom in een aparte kolom op de balans zichtbaar gemaakt. Het betreft de
volgende posten:• Depothouders, die saldi aanhouden voor het voldoen van verschuldigde
taksen• Gereserveerde taksen• Verschuldigde taksen aan het EOB ten behoeve van de 50% afdracht
van taksen voor in Nederland geregistreerde Europese octrooienVoor de ontvangsten en afdrachten van deze taksen is een afzonderlijke
bankrekening geopend. Ontvangen taksen worden door middel van een centraal verrekeningssysteem
direct op de rekening courant van het moederdepartement gestort.Een deel van de ontvangen taksen wordt echter in depot gegeven, vooruitbetaald,
of moet nog worden afgedragen aan het EOB. Deze posten staan op de balans
van het Bureau I.E. als schuld weergeven onder de noemer: depothouders (EUR
1,6 mln), gereserveerde taksen (EUR 3,3 mln) en verschuldigde jaartaksen aan
het EOB (EUR 5,0 mln). Hier staat een vordering op het moederdepartement tegenover
(EUR 9,9 mln), doordat het moederdepartement deze bedragen op de rekening-courant
heeft staan.Materiële vaste activaDe boekwaarde van de materiële vaste activa op 31 december 2001 is
als volgt geraamd: Tabel 9 Materiële vaste activa (in
EUR 1000) BoekwaardeAfschrijvings-termijnInstallaties en inventarissen  • Kantoorinventaris2345 jaar • Hardware, PC's, printers4033 jaar• Kantoorsoftware1833 jaar• Ondersteunende applicaties553 jaar• Rechtsysteem05 jaar • O.I.O. systeem6495 jaar • Register + systeem4035 jaar • Overige octrooi-informatiesystemen275 jaar• Technische installaties2485 jaarTotaal inventaris2 202    Overige vaste activa  • Dienstauto53 jaar   Totaal boekwaarde2 207 De materiële vaste activa zijn gewaardeerd op basis van de historische
verkrijgingsprijs, onder aftrek van een jaarlijkse lineaire afschrijving.In de bovenstaande tabel is per vast actief het lineaire afschrijvingspercentage
vermeld.De boekwaarde is als volgt samengesteld: Tabel 10 Berekening boekwaarde materiële
vaste activa (in EUR 1000)Aanschaffingen tot en met 20016 669Afschrijvingen tot en met 20014 462Boekwaarde 1 januari 20022 207Onderhanden werkHet onderhanden werk is per product als volgt gespecificeerd. Tabel 11 Onderhanden werk (in EUR 1000)Nationale nieuwheidsonderzoeken44Internationale nieuwheidsonderzoeken20 Octrooi aanvragen ROW 1995826 Totaal bedrag890De post Onderhanden werk betreft de kosten van gemaakte uren die in een
volgend jaar aan de opdrachtgever worden doorbelast. Voor de waardering zijn
de uurtarieven van 2001 gehanteerd.Mochten de uurtarieven in 2002 lager zijn dan die voor de waardering zijn
gebruikt, dan zal voor het verschil een voorziening worden getroffen op het
onderhanden werk.Debiteuren en overige vorderingen Tabel 12 Debiteuren en overige vorderingen
(in EUR 1000)Debiteuren6 Overige vorderingen12Totaal18De bovenstaande saldi zijn overgenomen van de balans per eind 2000.De debiteuren worden gewaardeerd tegen nominale waarde, onder aftrek van
een voorziening wegens mogelijke oninbaarheid.Verondersteld wordt dat een voorziening wegens oninbaarheid niet nodig
zal zijn.Liquide middelen Tabel 13 Liquide middelen (in EUR 1000)Kas en bank7 Rekening-courant Rijkshoofdboekhouding107Totaal114Het bedrag van Kas en bank is overgenomen van het saldo op 31 december
2000.Het bedrag van de rekening-courant Rijkshoofdboekhouding is het saldo
van de bezittingen en schulden op de openingsbalans van het Bureau I.E. ExploitatiereserveDe exploitatiereserve is bedoeld om de risico's op te vangen die zich
vanaf de start van de baten-lastendienst kunnen voordoen. De reserve dient
als buffer voor een aantal bedrijfsrisico's die het gevolg zijn van gebeurtenissen
en beslissingen in het eerste jaar als baten-lastendienst. De exploitatiereserve dient tevens voor het opvangen van schades voor
risico's, waarvoor het Rijk risicodrager is en waarvoor derhalve geen verzekering
wordt afgesloten.De exploitatiereserve is vastgesteld op 2,5% van de omzet over 2002.VoorzieningenDe post voorzieningen is gevormd voor: Tabel 14 Voorzieningen (in EUR 1000) Reeds aangegane wachtgeldverplichtingen426 Projectmatige werkzaamheden en bouwkundige voorzieningen archief286Spaarvariant compensatieverlof uren109Reorganisatievoorziening Octrooiraad en BibliotheekP.M.Totaal821(+P.M.)Nog geen rekening is gehouden met de financiële gevolgen van de mogelijke
beëindiging van de Rijksoctrooiwet 1910. Door het vervallen of verminderen
van deze taken zal in de komende jaren gereorganiseerd gaan worden. Een inschatting
van de kosten van de reorganisatie is op dit moment niet te geven. Conform
de risicoverdeling tussen het Bureau I.E., de secretaris-generaal (eigenaar)
en het DG Innovatie (opdrachtgever) zal de voorziening voor de reorganisatie
van de Octrooiraad en Bibliotheek worden gefinancierd door de eigenaar.Lening bij het Ministerie van FinanciënDe lening bij het Ministerie van Financiën heeft betrekking op de
financiering van een deel van de boekwaarde van de materiële vaste activa
in de openingsbalans. De boekwaarde wordt deels gefinancierd uit de post voorzieningen,
die een langlopend karakter heeft. Bij het Ministerie van Financiën zal
een lening van EUR 1,4 mln worden afgesloten.CrediteurenDe post crediteuren is overgenomen van de (extra comptabele) schuld op
31 december 2000 ad EUR 0,04 mln, verhoogd met een ingeschat bedrag aan te
betalen advieskosten EOB over december 2001 van EUR 0,20 mln.Te betalen vakantiegeldDit bedrag heeft betrekking op de opgebouwde rechten op vakantiegeld over
de periode van 1 juni 2001 tot en met december 2001. Dit bedrag zal onderdeel
uitmaken van het vakantiegeld, dat in mei 2002 over de periode juni 2001 tot
en met mei 2002 wordt uitgekeerd.In het bedrag is rekening gehouden met een CAO verhoging in 2001 en een
opslag voor sociale lasten van 20%.5. DE VERDIEPINGSBIJLAGEIn deze verdiepingsbijlage bij de EZ-begroting 2002 vindt u per beleidsartikel
een toelichting op de majeure beleidsmatige mutaties, voorzover deze niet
reeds zijn opgenomen in de eerste suppletore begroting 2001. Als uitgangspunt
voor de toe te lichten mutaties worden de verplichtingenmutaties genomen omdat
het EZ-beleid in eerste instantie tot uitdrukking komt in het aangaan van
verplichtingen. De kasuitgaven zijn daarna volgend, waarbij kasbetalingen
veelal gespreid over meerdere jaren plaatsvinden. Hierdoor bestaat er meestal
een verschil tussen de verplichtingenmutatie en de uitgavenmutatie.Tevens worden de belangrijkste ontvangstenmutaties toegelicht. Artikel 1 Werking binnenlandse markten Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x EUR 1000)  t/m 19992000200120022003200420052006Stand ontwerp-begroting 2001  34 91634 71234 55034 86334 863 Mutatie 1e suppl. begroting 2001  4 3484 4384 4384 4384 438 Nieuwe mutaties  121 6798 5777 8276 3466 154 1. Demkolec  108 907     2. Verdeling personeelsbudget  5 5685 5495 2534 9224 919 3. Verhuizing NMa  6 943953953953953 4. Internationaal is de norm  1 8151 5881 134   5. Extra werkzaamheden NMa/Dte (oploop)   454454454454 6. Overige beleidsmatig niet-relevant  – 1 554333317– 172 Stand ontwerp-begroting 20028 97435 018160 94347 72746 81545 64745 45545 457Waarvan nog te betalen8 83833 373160 83047 65946 75945 64745 14145 143 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x EUR 1000) 2000200120022003200420052006Stand ontwerp-begroting 2001 36 41735 27434 55734 83232 945 Mutatie 1e suppl. begroting 2001 4 0144 4384 4384 4384 438 Nieuwe mutaties 123 1279 4028 4336 9935 997 Stand ontwerp-begroting 200234 245163 55849 11447 42846 26343 38044 832w.v. Algemeen3 07810 82312 63212 13212 39810 63212 188w.v. Bevorderen concurrentiemechanismen 108 907     w.v. Tegengaan concurrentieverst.13 60323 71617 12117 12417 15417 11517 116 w.v. Versterken economische dynamiek4067246194253  w.v. Bev. transp. en eerlijke handel17 15819 38818 74217 74716 70815 63315 528 Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x EUR 1000) 2000200120022003200420052006Stand ontwerp-begroting 2001 83 40195 609106 909115 940115 940 Mutatie 1e suppl. begroting 2001 5 9451 2711 2711 2711 271 Nieuwe mutaties 24216216216216 Stand ontwerp-begroting 200267 56489 37097 096108 396117 427117 427117 427Toelichting mutaties1. De experimentele kolenvergassingscentrale Demkolec komt in aanmerking
voor compensatie van de niet-marktconforme kosten uit hoofde van de Overgangswet
Elektriciteitsproductiesector (OEPS). De centrale is recentelijk door NEA –
de rechtsopvolger van de Samenwerkende Elektriciteitsproducenten (SEP) –
via een veiling ter verkoop aangeboden. Globaal zijn de niet-marktconforme
kosten af te leiden uit het verschil tussen de boekwaarde en de netto-verkoopopbrengst
van de centrale.Over het bod van Nuon wordt momenteel onderhandeld. Er is nog geen definitieve
koopovereenkomst. Op dit moment is derhalve de exacte omvang van de niet-marktconforme
kosten niet bekend. Vooralsnog is een bedrag geraamd van EUR 108,9 mln.
Naar verwachting kan bij Najaarsnota 2001 het definitieve bedrag verwerkt
worden.2. In het kader van VBTB zijn de personeelsbudgetten waar zinvol toegedeeld
aan de beleidsartikelen. Verwezen wordt naar de toelichting in deze bijlage
bij het niet-beleidsartikel 21 Algemeen voor een overzicht van de verdeling.3. Als gevolg van de groei van de NMa (inclusief DTe) verhuist de NMa
ultimo 2001 naar een nieuw kantoorpand. De uitgaven in 2001 zijn benodigd
voor investering in de inrichting van het gebouw (EUR 2,3 mln) en het voor
de huurperiode aan de eigenaar van het pand betalen van de verschuldigde BTW
(EUR 4,7 mln). Met ingang van 2002 worden middelen toegevoegd voor de stijging
van de huur.4. De nota «Internationaal is de norm» (Kamerstukken II, 2000/01,
21 670, nr. 11) schetst het kabinetsbeleid op het terrein van normalisatie,
certificatie en accreditatie. Voor de uitvoering van deze nota worden binnen
de EZ-begroting extra middelen beschikbaar gesteld.5. Meerjarige oploop van de bij eerste suppletore begroting 2001 aan de
EZ-begroting toegevoegde middelen voor extra werkzaamheden door de NMa en
DTe. Artikel 2 Bevorderen van innovatiekracht Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x EUR 1000)  t/m 19992000200120022003200420052006Stand ontwerp-begroting 2001  595 941553 412592 934523 257490 574 Mutatie 1e suppl. begroting 2001  70 203– 13 196– 13 215– 14 576929 Nieuwe mutaties  42 68154 012– 44216 73313 225 1. Verdeling personeelsbudget  10 75110 73010 73410 72610 719 2. Ruimtevaart  26640 7293 488– 1 404– 8 537 3. EET   – 14 226– 27 963   4. Het MKB in de Digitale Delta  9 07613 613    5. Genomics   – 10 084    6. BTS/BIT  9 529     7. First movers-faciliteit  – 6 807– 2 620    8. Katalyse   2 2696 807   9. Overloop TOK  6 807     10. Loon- en prijsbijstelling instituten  6 5834 5534 5754 5954 595 11. Glasvezelnetwerken  2 2694 538    12. Ondernemerschap & Onderwijs  1 1343 403    13. Overige beleidsmatig niet-relevante mutaties  3 0731 1071 9172 8166 448 Stand ontwerp-begroting 2002812 767578 676708 825594 228579 277525 414504 728513 377Waarvan nog te betalen786 163559 109679 196584 013556 600508 128487 555496 367 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x EUR 1000) 2000200120022003200420052006Stand ontwerp-begroting 2001 507 140543 967521 905568 821561 025 Mutatie 1e suppl. begroting 2001 12 9015 394– 2 091– 6 930– 6 017 Nieuwe mutaties 23 71531 38947 4376 81626 510 Stand ontwerp-begroting 2002520 202543 756580 750567 251568 707581 518584 656w.v. Algemeen30 67247 39352 81553 32351 55550 31848 876w.v. Infrastructuur voor innovatie114 135135 916147 550155 601155 325161 746152 688w.v. Innovatie in de markt261 120247 137286 797272 998275 247295 316309 603w.v. Excellente basis voor ICT114 275113 31093 58885 32986 58074 13873 489 Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x EUR 1000) 2000200120022003200420052006Stand ontwerp-begroting 2001 142 296125 19898 33799 67796201 Mutatie 1e suppl. begroting 2001 13 56814 6341 0211 0211 021 Nieuwe mutaties – 5 44514 816    1. Temporisatie Fes-bijdrage voor EET  7 260    2. Fes-bijdrage experimentele faciliteiten – 6 8076 807    3. Ontvangst Fokker-boedel  2 927    4. Overige beleidsmatig niet-relevante mutaties 1 362– 2 178    Stand ontwerp-begroting 200294 302150 419154 64899 358100 69897 22297 222Toelichting mutaties1. In het kader van VBTB zijn de personeelsbudgetten waar zinvol toegedeeld
aan de beleidsartikelen. Verwezen wordt naar de toelichting in deze bijlage
bij het niet-beleidsartikel 21 Algemeen voor een overzicht van de verdeling.2. In november 2001 komt de periodieke ESA Ministersconferentie bij elkaar
die besluit over nieuwe ruimtevaartprogramma's. De projecten uit deze nieuwe
programma's zullen grotendeels in 2002 worden gecommiteerd. Om in 2002 voldoende
verplichtingenruimte te hebben, zijn de reeds voor deze nieuwe programma's
gereserveerde middelen uit 2001 (EUR 13,6 mln) en uit 2003 en later (EUR 24,3
mln), verschoven naar 2002. De Kamer zal na het zomerreces geïnformeerd
worden over de Nederlandse inzet voor de ESA-ministersconferentie en de nadere
invulling van dit budget. Ook is prijsbijstelling aan de ruimtevaartbegroting
toegevoegd overeenkomstig internationale verdragen.Tevens is een technisch administratieve verplichtingenmutatie verwerkt
teneinde de voor ruimtevaart beschikbare kasbedragen te kunnen commiteren.3. Betreft middelen die binnen het Fes zijn gereserveerd voor EET voor
de periode na 2002. Over deze middelen heeft nog geen finale besluitvorming
plaatsgevonden. Dat zal door een nieuw kabinet geschieden. Daarom worden de
hiermee samenhangende verplichtingen, die reeds in 2002 starten, uit de ramingen
gehaald. De middelen blijven echter binnen het Fes beschikbaar.4. Betreft middelen voor de uitvoering van het plan van aanpak «Het
MKB in de Digitale Delta» (Kamerstukken II, 2000/01, 26 643 nr.
28). Met de maatregelen uit deze nota wordt het MKB gestimuleerd tot het toepassen
van ICT en het elektronisch zakendoen. In de nota zijn elementen opgenomen
waarbij het Telematica Instituut op basis van haar kennis ook voor het achterblijvende
MKB van grote betekenis kan zijn (zie motie Voûte-Droste c.s., Kamerstukken
II, 2000/01, 27 400 XIII, nr. 32).5. Betreft een overboeking naar het Ministerie van OC&W voor de versterking
van de kennisinfrastructuur op het gebied van genomics. Daartoe is een integraal
pakket van maatregelen opgesteld dat stimulering van de gehele kennisketen,
van fundamenteel onderzoek tot toepassing, beoogt (Kamerstukken
II, 2000/01, 27 866 nr. 1, Kabinetsstandpunt Genomics, juli 2001).6. en 7. Bedrijven hebben in grote getale aanvragen ingediend voor de
eerste tender 2001 voor de BTS en voor de BIT. Hierdoor bleek het beschikbare
budget voor beide genoemde tenders niet toereikend om alle, als (zeer) goed
beoordeelde aanvragen te honoreren. Om deze reden wordt voorgesteld het beschikbare
budget voor de eerste tender in 2001 van de BTS met EUR 6,8 mln te verhogen
tot EUR 20,4 mln en voor de BIT met EUR 2,7 mln te verhogen tot EUR 16,1 mln
(zie brief 6 juli 2001, I/MI/B01034890). Omdat de verplichtingenruimte voor
de First Movers Faciliteit naar verwachting nu nog niet wordt aangewend, wordt
de dekking van de ophoging BTS/BIT uit deze middelen voorzien.8. Katalyse is een sleuteltechnologie voor de procesindustrie. Doorbraken
in de katalyse verbeteren de prestaties in de procesindustrie en verminderen
substantieel het grondstof- en energiegebruik. Voor 2001 tot en met 2005 is
vanuit de Kennis- en innovatie-impuls EUR 22,7 mln beschikbaar voor fundamenteel
onderzoek bij kennisinstellingen. Voor de clustervorming in de katalyse is
het belangrijk dat er een gedegen structuur komt. Daarom wordt aan het katalyse-budget
EUR 9,1 mln toegevoegd, die met name ingezet zal worden voor een verdere intensivering
van de samenwerking tussen alle betrokken partijen en de afstemming tussen
fundamenteel en toegepast onderzoek.9. Om tegemoet te komen aan het grote aantal kwalitatief goede aanvragen
onder de TOK-regeling, wordt in 2001 EUR 6,8 mln aan het betreffende budget
toegevoegd. De dekking vindt plaats uit de ruimte die bij Najaarsnota 2000
vrijviel bij de First Movers Faciliteit.10. Betreft met name de loon- en prijsbijstelling voor de Technologische
TopInstituten, de Stichting Technische Wetenschappen, TNO en Syntens.11. Breedband-glasvezelverbindingen zijn van groot belang voor de ontwikkeling
van de elektronische snelweg en de versterking van het innovatief vermogen.
Gebruik van deze verbindingen wordt belemmerd door de last-mile problematiek:
via de lokale netten is vaak geen aansluiting mogelijk op deze snelle netwerken.
Binnen de EZ-begroting is EUR 6,8 mln vrijgemaakt voor het uitvoeren van een
aantal lokale voorbeeldprojecten om de toegankelijkheid en de effectiviteit
van de bestaande breedbandnetwerken te vergroten.12. Omdat bij de regeling Ondernemerschap en Onderwijs veel meer kwalitatief
goede projecten zijn aangemeld dan was voorzien, wordt budget 2001 met EUR
1,1 mln verhoogd tot EUR 5,0 mln en wordt er voor 2002 een budget van EUR
3,4 mln beschikbaar gesteld.Ontvangsten1. Het bedrag dat in 2000 vanuit het Fes voor het EET-programma beschikbaar
was, is doorgeschoven naar 2002.2. Omdat de eerste commiteringen voor de regeling experimentele faciliteiten
eind dit jaar plaatsvinden, zullen de daaruit voortvloeiende kasuitgaven pas
in 2002 plaatsvinden. Daarom wordt de Fes-bijdrage naar 2002 verschoven. 3. Op de uitstaande vordering van EZ in de Fokker-boedel wordt in 2002
een uitkering verwacht van EUR 2,9 mln. Artikel 3 Bevorderen ondernemingsklimaat Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x EUR 1000)  t/m 19992000200120022003200420052006Stand ontwerp-begroting 2001  667 438577 558572 667584 221595 834 Mutatie 1e suppl. begroting 2001  139 6005673 7451 885– 22 Nieuwe mutaties  78 94826 51923 44311 88011 514 1. Verdeling personeelsbudget  14 38614 55414 48914 43613 969 2. Temporisatie EFRO-gelden  31 900  – 11 040– 11 040 3. Decembercontracten scheepsbouw  31 765     4. CV-faciliteit compensatie scheepsbouw   15 88213 61313 61313 613 5. Verlaging CBIN-budget   – 9 724– 9 724– 9 724– 9 724 6. Overige beleidsmatig niet-relevante mutaties  8975 8075 0654 5954 696 Stand ontwerp-begroting 20022 128 875923 252885 986604 644599 855597 986607 326619 117Waarvan nog te betalen532 571500 150388 062224 952222 456221 650230 983243 002 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x EUR 1000) 2000200120022003200420052006Stand ontwerp-begroting 2001 291 494276 147288 728261 260269 810 Mutatie 1e suppl. begroting 2001 – 19 754– 11 304– 3 3691 970533 Nieuwe mutaties 46 56637 48735 49848 74335 613 Stand ontwerp-begroting 2002288 489318 306302 330320 857311 973305 956294 689w.v. Algemeen17 70632 41136 70439 68932 24529 16028 516w.v. Fysieke ruimte165 697199 724187 974222 144225 144222 727212 985w.v. Produktiefactoren29 77619 67520 40622 18722 07222 07222 072w.v. Partner voor overh. en bedrijfsl.75 31066 49657 24636 83732 51231 99731 116 Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x EUR 1000) 2000200120022003200420052006Stand ontwerp-begroting 2001 20 28420 85132 64525 38920 851 Mutatie 1e suppl. begroting 2001 204307511511307 Stand ontwerp-begroting 200260 81820 48821 15833 15625 90021 15818 787Toelichting mutaties1. In het kader van VBTB zijn de personeelsbudgetten waar zinvol toegedeeld
aan de beleidsartikelen. Verwezen wordt naar de toelichting in deze bijlage
bij het niet-beleidsartikel 21 Algemeen voor een overzicht van de verdeling.2. De door de provincies opgestelde Enig Programmerings Documenten voor
de EFRO-structuurfondsgelden zijn inmiddels door de Europese Commissie goedgekeurd.
Op basis daarvan wordt de op de EZ-begroting beschikbare cofinanciering voor
de periode 2000–2006 in 2001 aan de provincies toegezegd.3. In de begroting 2001 is voor in 2000 af te sluiten contracten voor
zeescheepsnieuwbouworders een bedrag van EUR 59,0 mln aan generieke steun
geraamd. Dit bedrag bleek voor de reders voldoende om tot en met november
2000 orders af te sluiten. Om ook de in december 2000 overeengekomen contracten
uit te voeren, is aanvullend EUR 31,8 mln beschikbaar gesteld aan generieke
steun.4. Door het wegvallen van de fiscale CV-constructie voor de scheepsbouw
zijn de financieringsmogelijkheden voor met name kleine reders verminderd.
Ter compensatie hiervan wordt in de periode 2002 tot en met 2007 een bedrag
van in totaal EUR 93,0 mln ingezet voor een nieuw te ontwikkelen instrument
voor de financiering van schepen.5. Bij de voorbereiding van de begroting 2002 heeft het kabinet besloten
om het CBIN-budget structureel met EUR 9,7 mln te verlagen. Artikel 4 Doelmatige en duurzame energievoorziening Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x EUR 1000)  t/m 19992000200120022003200420052006Stand ontwerp-begroting 2001  245 622191 145242 031269 795218 231 Mutatie 1e suppl. begroting 2001  61 01211 35711 35711 35711 357 Nieuwe mutaties  – 37 68046 0779 33314 43433 773 1. Verdeling personeelsbudget  4 2464 2224 1044 1014 099 2. Correctie meerjarenverplichting  – 40 24940 249    3. Actualisatie JI-raming  – 765– 1 8394 8259 50628 612 4. Overige beleidsmatig niet relevante mutaties  – 9123 4454048271 062 Stand ontwerp-begroting 2002582 669192 965268 954248 579262 721295 586263 361263 363Waarvan nog te betalen488 239188 668213 394241 368255 852288 717256 492256 493 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x EUR 1000) 2000200120022003200420052006Stand ontwerp-begroting 2001 215 300229 351249 175269 256239 528 Mutatie 1e suppl. begroting 2001 20 1771 7671 7671 1141 114 Nieuwe mutaties – 22 240– 2 69212 64138 25041 997 Stand ontwerp-begroting 2002206 568213 237228 426263 583308 620282 639291 262w.v. Algemeen89 19054 44864 05266 531102 20771 80972 216w.v. Verbetering energie-efficiency69 52979 16189 550102 02896 48195 60294 838w.v. Duurzame energie34 36146 70852 77659 28962 66559 66363 901w.v. CO2-reductieregelingen13 48832 92022 04835 73547 26755 56560 307 Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x EUR 1000) 2000200120022003200420052006Stand ontwerp-begroting 2001 20 98711 91211 91211 91211 912 Mutatie 1e suppl. begroting 2001 – 9 0759 075    Stand ontwerp-begroting 200217 06111 91220 98711 91211 91211 91211 912Toelichting mutaties1. In het kader van VBTB zijn de personeelsbudgetten waar zinvol toegedeeld
aan de beleidsartikelen. Verwezen wordt naar de toelichting in deze bijlage
bij het niet-beleidsartikel 21 Algemeen voor een overzicht van de verdeling.2. Omdat voor duurzame energie wordt overgestapt van meerdere tweejarige
programma's op één enkel éénjarig programma, dienen
de verplichtingenramingen eveneens over twee jaren te worden verdeeld. Het
nieuwe programma voor duurzame energie speelt beter in op de wensen van de
markt door voortaan niet meer afzonderlijke budgetten voor de stimulering
van de verschillende opties voor duurzame energie vast te stellen, maar van
één totaalbudget uit te gaan.3. Tot en met 2010 zijn binnen het non-ODA deel van de HGIS middelen voor
Joint Implementation (JI) vrijgemaakt. De implementatie van kosteneffectieve
JI-maatregelen heeft evenwel een zekere aanloop nodig. De eerste jaren blijft
hierdoor het beslag op middelen achter. De onbestede middelen blijven echter
voor latere jaren beschikbaar. Met deze mutatie wordt de raming van de verplichtingenruimte
aangepast aan de meest recente inzichten. Artikel 5 Buitenlandse economische betrekkingen Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x EUR 1000)  t/m 19992000200120022003200420052006Stand ontwerp-begroting 2001  349 124233 380224 304224 304224 304 Mutatie 1e suppl. begroting 2001  – 32 460– 4– 4– 4– 4 Nieuwe mutaties  58 470– 2 136– 4 678– 4 683– 4 689 1. Verdeling personeelsbudget  8 5938 6008 5538 5488 542 2. Ophoging verplichtingenruimte SENO/GOM  49 916     3. Vrijval verplichtingenruimte onder BSE   – 18 152– 18 151– 18 151– 18 151 4. Intensivering PSO-programma   7 2607 2607 2607 260 5. Overboeking naar BuiZa voor PSI   – 3 403– 3 403– 3 403– 3 403 6. Overige beleidsmatig niet-relevante mutaties  – 393 5591 0631 0631 063 Stand ontwerp-begroting 2002774 105299 612375 134231 240219 622219 617219 611219 613Waarvan nog te betalen311 534217 469209 247178 383172 059172 053172 048172 049 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x EUR 1000) 2000200120022003200420052006Stand ontwerp-begroting 2001 214 951197 410180 380173 331173 331 Mutatie 1e suppl. begroting 2001 – 11 243– 10 8505 995– 4– 4 Nieuwe mutaties 9 65315 01813 8914 8525 104 Stand ontwerp-begroting 2002225 616213 361201 578200 266178 179178 431177 635w.v. Algemeen1 0679 88210 00310 1019 9099 9049 905w.v. Europese interne markt2 6072 8902 8902 8902 8902 8902 890w.v. Multil. handels- en invest. syst.4 4285 8714 6105 7125 2914 6104 610w.v. Ned. presentie op buitenl. markten217 514194 718184 075181 563160 089161 027160 230 Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x EUR 1000) 2000200120022003200420052006Stand ontwerp-begroting 2001 1 8151 8151 8151 8151 815 Mutatie 1e suppl. begroting 2001 1 085     Stand ontwerp-begroting 20027 2492 9001 8151 8151 8151 8151 815Toelichting mutaties1. In het kader van VBTB zijn de personeelsbudgetten waar zinvol toegedeeld
aan de beleidsartikelen. Verwezen wordt naar de toelichting in deze bijlage
bij het niet-beleidsartikel 21 Algemeen voor een overzicht van de verdeling.2. Om de voortgang van de GOM-faciliteit te waarborgen is overeengekomen
de interne reserves van de SENO- en GOM-faciliteit samen te voegen teneinde
voldoende herverzekeringsruimte ter beschikking te kunnen stellen. Door de
samenvoeging ontstaat een interne reserve die in totaal voldoende is om de
gewenste herverzekeringsruimte voor beide faciliteiten af te dekken, zonder
dat dit leidt tot additionele kasuitgaven, omdat binnen de reserve een flexibiliteit
bestaat tussen beide faciliteiten. Wel dient hiertoe in 2001 de verplichtingenruimte
met EUR 49,9 mln te worden verhoogd. De herverzekeringsruimte voor de SENO-faciliteit
bedraagt EUR 269,5 mln en voor de GOM-faciliteit EUR 188,3 mln.3. Vanwege het aflopen van het EU-productiesteunregime voor de scheepsbouwsector
met ingang van 2001 kunnen onder het Exportfinancieringsarrangement zeescheepsbouw
(EFZ) geen toezeggingen meer worden gedaan. Daarom kan de verplichtingenraming
voor het Besluit Subsidies Exportfinancierings-arrangementen (BSE) omlaag
worden gebracht. De hierdoor – met name in latere jaren – vrijvallende
kasmiddelen zijn ingezet ter compensatie van een taakstelling binnen HGIS-verband.4. Met ingang van 2002 wordt EUR 7,3 mln verplichtingenruimte (kasbedragen
EUR 6,8 mln) per jaar toegevoegd aan het PSO-programma ten behoeve van projecten
op het gebied van energie en milieu. Deze middelen zullen met name bestemd
zijn voor pre-accessie activiteiten.5. Het samenwerkingsinstrumentarium voor Indonesië (PSI) valt sinds
1999 onder de ODA-middelen. Conform de afspraken met het Ministerie van Buitenlandse
Zaken worden de middelen overgeheveld naar Ontwikkelingssamenwerking. Artikel 6 Vitale belangen ten tijde van crises Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x EUR 1000)  t/m 19992000200120022003200420052006Stand ontwerp-begroting 2001  65 57167 02367 02367 02367 023 Mutatie 1e suppl. begroting 2001  191 83210 32010 32010 32010 320 Nieuwe mutaties  2134 9574 9514 9514 951 1. Verdeling personeelsbudget  213211205205205 2. COVA (meerjarige oploop)   4 7464 7464 7464 746 Stand ontwerp-begroting 2002726 08468 684257 61682 30082 29482 29482 29482 294Waarvan nog te betalen3568 68476 10382 30082 29482 29482 29482 294 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x EUR 1000) 2000200120022003200420052006Stand ontwerp-begroting 2001 65 57167 02367 02366 99167 023 Mutatie 1e suppl. begroting 2001 10 32010 32010 32010 32010 320 Nieuwe mutaties 2984 9574 9514 9514 951 Stand ontwerp-begroting 200268 63376 18982 30082 29482 26282 29482 294w.v. Algemeen 212211205205205205w.v. Algemene crisisbeheersing2611779191599191w.v. Oliecrisisbeheersing68 37275 80081 99881 99881 99881 99881 998 Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x EUR 1000) 2000200120022003200420052006Stand ontwerp-begroting 2001 65 48066 93366 93366 93366 933 Mutatie 1e suppl. begroting 2001 10 32010 32010 32010 32010 320 Nieuwe mutaties  4 7454 7454 7454 745 1. COVA (meerjarige oploop)  4 7454 7454 7454 745 Stand ontwerp-begroting 200268 37175 80081 99881 99881 99881 99881 998Toelichting mutaties1. In het kader van VBTB zijn de personeelsbudgetten waar zinvol toegedeeld
aan de beleidsartikelen. Verwezen wordt naar de toelichting in deze bijlage
bij het niet-beleidsartikel 21 Algemeen voor een overzicht van de verdeling.2. In de eerste suppletore begroting 2001 zijn reeds exploitatiegevolgen
voor de COVA als gevolg van de inwerkingtreding per 1 april 2001 van de Wva
verwerkt, waarbij het niveau van 2001 meerjarig is doorgetrokken (Kamerstukken
II 2000/01, 27 170). Deze mutatie betreft de oploop met ingang van 2002
van de exploitatiegevolgen voor de COVA. Het gaat zowel om ontvangsten als
uitgaven. Artikel 7 Beheer bodemschatten Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x EUR 1000)  t/m 19992000200120022003200420052006Stand ontwerp-begroting 2001  84 52583 09181 72881 27481 274 Mutatie 1e suppl. begroting 2001  – 11 778– 11 789– 11 789– 11 789– 11 789 Nieuwe mutaties  5 8404 5424 5162 6992 243 1. Verdeling personeelsbudget  1 0611 0551 0251 0251 025 2. Actualisatie raming EBN  3 6302 7232 723908454 3. Overige beleidsmatig niet-relevante mutaties  1 149764768766764 Stand ontwerp-begroting 2002684 00678 58775 84474 45572 18471 72871 728 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x EUR 1000) 2000200120022003200420052006Stand ontwerp-begroting 2001 84 52583 09181 72881 27481 274 Mutatie 1e suppl. begroting 2001 – 11 778– 11 789– 11 789– 11 789– 11 789 Nieuwe mutaties 5 8534 5424 5162 6992 243 Stand ontwerp-begroting 200283 99978 60075 84474 45572 18471 72871 728w.v. Algemeen 1 0601 0551 0261 0251 0251 025w.v. Staatsbaten66 67770 79068 52167 15964 89164 43764 437w.v. Veiligheid, gezondheid en milieu3 4624 0893 6923 6943 6923 6903 690w.v. Beheer ondergrond13 8602 6612 5762 5762 5762 5762 576 Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x EUR 1000) 2000200120022003200420052006Stand ontwerp-begroting 2001 1 899 9781 739 3401 472 5171 365 8781 445 744 Mutatie 1e suppl. begroting 2001 212 369     Nieuwe mutaties 215 999639 830480 553186 958– 79 412 1. Ontvangsten aardgasbaten 363 0241 089 072816 804317 646– 136 134 2. Bijdrage aan het Fes – 150 655– 451 965– 338 974– 131 59656 269 3. Actualisatie raming EBN 3 6302 7232 723908453 Stand ontwerp-begroting 20021 787 0992 328 3462 379 1701 953 0701 552 8361 366 3321 472 517Toelichting mutaties1. In het kader van VBTB zijn de personeelsbudgetten waar zinvol toegedeeld
aan de beleidsartikelen. Verwezen wordt naar de toelichting in deze bijlage
bij het niet-beleidsartikel 21 Algemeen voor een overzicht van de verdeling.2. De Staat bezit de aandelen van Energie Beheer Nederland B.V. (EBN).
De winstcertificaten van deze aandelen zijn in handen van de N.V. DSM en geven
recht op de winstuitkering. De staat sluist het van EBN ontvangen dividend
daarom door naar DSM. Zowel het ontvangen als het doorgesluisde dividend worden
op dit artikel geraamd. Vanwege de koppeling van de gas- en olieprijzen neemt
bij een stijging van de olieprijzen de winst van EBN toe. Als gevolg hiervan
wordt de verwachte dividenduitkering verhoogd.Ontvangsten1. en 2. De wijziging van de aardgasbatenraming vloeit voort uit aanpassingen
van de koers van de dollar, de olieprijs en de afzet (zie tabel met kengetallen
bij beleidsartikel 7). Van deze aardgasbaten wordt jaarlijks 41,5% uitgekeerd
aan het Fonds economische structuurversterking. Artikel 8 Economische analyses en prognoses Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x EUR 1000)  t/m 19992000200120022003200420052006Stand ontwerp-begroting 2001  11 52310 21410 21510 21510 215 Mutatie 1e suppl. begroting 2001  158158158158158 Nieuwe mutaties  537484451490484 Stand ontwerp-begroting 20023012 16712 21810 85610 82410 86310 85710 859 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x EUR 1000) 2000200120022003200420052006Stand ontwerp-begroting 2001 11 52310 21410 21510 21510 215 Mutatie 1e suppl. begroting 2001 158158158158158 Nieuwe mutaties 671484451490484 Stand ontwerp-begroting 200212 06312 35210 85610 82410 86310 85710 859 Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x EUR 1000) 2000200120022003200420052006Stand ontwerp-begroting 2001 1 29843434343 Stand ontwerp-begroting 20021 5051 2984343434343Artikel 9 Voorzien in maatschappelijke behoefte aan statistieken Opbouw verplichtingen en uitgaven vanaf
de vorige ontwerp-begroting (x EUR 1000)  t/m 19992000200120022003200420052006Stand ontwerp-begroting 2001  149 356141 789137 441136 719136 493 Mutatie 1e suppl. begroting 2001  3 8393 7473 6773 6723 672 Nieuwe mutaties  8 1137 8327 8157 5417 692 1. Loon- en prijsbijstelling  4 2914 2374 1294 0373 961 2. Temporisatie reorganisatie  3 744– 749– 749– 749– 749 3. Gevolgen Flexwet   2 9502 9502 9502 950 4. Europese statistieken (oploop)   9531 0448621 089 5. Overige beleidsmatig niet-relevante mutaties  78441441441441 Stand ontwerp-begroting 2002 155 176161 308153 368148 933147 932147 857147 649 Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x EUR 1000) 2000200120022003200420052006Stand ontwerp-begroting 2001 10 52810 52810 52810 52810 528 Stand ontwerp-begroting 200213 86210 52810 52810 52810 52810 52810 528Toelichting mutaties1. Betreft de toedeling van loon- en prijsbijstelling vanaf artikel 22
Nominaal en onvoorzien.2. Betreft een versnelling van de uitgaven voor de reorganisatie waardoor
in 2001 EUR 3,8 mln meer nodig is dan oorspronkelijk geraamd.3. De Persoonsenquêtering wordt geconfronteerd met de gevolgen van
de Flexwet, waardoor een vast dienstverband voor enquêtrices noodzakelijk
wordt. Daarmee is een bedrag gemoeid van EUR 2,9 mln structureel.4. Meerjarige oploop van de bij eerste suppletore begroting 2001 aan de
EZ-begroting toegevoegde middelen voor financiering van de uitvoering van
nieuwe statistische verplichtingen, voortvloeiend uit besluitvorming van de
EU. Artikel 21 Algemeen Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x EUR 1000)  t/m 19992000200120022003200420052006Stand ontwerp-begroting 2001  128 605119 072119 974122 327120 182 Mutatie 1e suppl. begroting 2001  2 4431 7131 5071 5031 524 Nieuwe mutaties  – 37 567– 36 956– 38 828– 36 275– 41 562 1. Verdeling personeelsuitgaven  – 43 918– 44 010– 43 609– 43 536– 43 477 2. Loon- en prijsbijstelling  3 4203 3903 4643 4493 330 3. Diversen centrale personeelsbudget  2 3821 5871 4282 1091 428 4. Ontwikkeling HRM beleid  2 1362 402– 227– 227– 227 5. Vrijval wachtgeld  – 1 101– 1 001– 633– 359– 626 6. Aanpassing Vervoer Management Plan   808808808808 7. Overige beleidsmatig niet-relevante mutaties  – 486– 132– 591 481– 2 798 Stand ontwerp-begroting 200211 281137 09493 48183 82982 65387 55580 14482 588Waarvan nog te betalen9 469130 40593 48183 82982 65387 55580 14482 588 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x EUR 1000) 2000200120022003200420052006Stand ontwerp-begroting 2001 130 611119 877120 359122 146120 083 Mutatie 1e suppl. begroting 2001 3 0211 8741 5071 5031 524 Nieuwe mutaties – 34 874– 37 484– 38 489– 36 178– 41 308 Stand ontwerp-begroting 2002127 14198 75884 26783 37787 47180 29982 370w.v. Personeel84 92347 23042 96041 61743 85241 16340 979w.v. Materieel42 21851 52841 30741 76043 61939 13641 391 Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x EUR 1000) 2000200120022003200420052006Stand ontwerp-begroting 2001 3 3073 3073 3073 3073 307 Mutatie 1e suppl. begroting 2001       Nieuwe mutaties 2 201340340340340 1. Resultaatafdracht Senter 1 860     2. Overige beleidsmatig niet-relevante mutaties 341340340340340 Stand ontwerp-begroting 20026 8025 5083 6473 6473 6473 6473 647Toelichting mutaties1. In de EZ-begroting 2001 waren de personeelsuitgaven voor het kerndepartement
geraamd op één artikelonderdeel. In het kader van VBTB zijn
deze personeelsbudgetten waar zinvol toegedeeld aan de beleidsartikelen. In
onderstaande tabel is een overzicht gegeven van deze verdeling. Het resterende
personeelsbudget (EUR 27,1 mln in 2002) staat geraamd op het niet-beleidsartikel
21. Het betreft het budget voor de stafdirecties (inclusief algemene leiding). Verdeling personeelsbudget (Verplichtingen x EUR 1 000)20012002200320042005Art. 1 Werking van de binnenlandse markten5 0955 0664 9244 9214 918Art. 2 Bevorderen van innovatiekracht10 75010 72910 73310 72610 719Art. 3 Bevorderen ondernemingsklimaat13 95914 12814 06414 01013 970Art. 4 Doelmatige en duurz. E-voorz.4 2464 2214 1044 1014 098Art. 5 Buitenl. Economische Betrekkingen8 5958 6008 5538 5488 542Art. 6 Vitale belangen ttv crisis212211205205205Art. 7 Beheer bodemschatten1 0611 0551 0261 0251 025Verdeling personeelsbudget43 91844 01043 60943 53643 4772. Betreft de toedeling van loon- en prijsbijstelling.3. Betreft een samenstel van diverse mutaties bij de centrale personeelsbudgetten
voor onder andere PC-financiering, kinderopvang en arbeidsmarktcommunicatie.4. Binnen de apparaatsuitgaven van de EZ-begroting vrijgemaakte middelen
voor de ontwikkeling van het HRM-beleid in het kader van de vernieuwing van
het kerndepartement.5. Betreft vrijval vanwege de afname van het aantal wachtgelders.6. Betreft binnen de EZ-begroting vrijgemaakte middelen voor de aanpassing
van het Vervoer Management Plan.Ontvangsten1. Betreft de resultaatuitkering (resultaat uit het jaar 2000) van Senter
aan EZ. Artikel 22 Nominaal en onvoorzien Opbouw verplichtingen en uitgaven vanaf
de vorige ontwerp-begroting (x EUR 1000) 2000200120022003200420052006Stand ontwerp-begroting 2001 15 93916 28617 3489 92211 134 Mutatie 1e suppl. begroting 2001 31 48136 39740 60044 38745 877 Nieuwe mutaties – 36 655– 41 211– 46 882– 44 874– 45 188 1. Inzet voor diverse EZ-prioriteiten – 19 325– 20 921– 25 431– 22 246– 23 154 2. Uitdeling loonbijstelling EZ – 7 007– 7 799– 7 850– 7 640– 7 485 3. Prijsbijstelling Langman/ruimtevaart/materieel/BTW – 4 120– 4 997– 5 841– 7 042– 6 396 4. Uitdeling loonbijstelling instituten – 3 930– 4 773– 4 994– 5 155– 5 318 5. Uitdeling prijsbijstelling instituten – 2 273– 2 721– 2 766– 2 791– 2 835 Stand ontwerp-begroting 2002 10 76511 47211 0669 43511 82311 473w.v. Loonbijstelling 9 3418 1997 8196 8636 9106 502w.v. Prijsbijstelling 9702 8192 7932 1184 4594 517w.v. Onvoorzien 454454454454454454Toelichting mutaties1. Betreft de inzet van prijsbijstelling binnen het geheel van de EZ-begroting
voor diverse prioriteiten. Het betreft met name intensiveringen op het gebied
van «Internationaal is de norm» (artikel 1), «ICT en MKB»
(artikel 2), «Ondernemerschap en Onderwijs» (artikel 2), Katalyse
(artikel 2) en Glasvezelnetwerken (artikel 2). Voor een nadere toelichting
op de genoemde intensiveringen wordt verwezen naar de toelichtingen in deze
bijlage bij de artikelen 1 en 2.Voorts worden middelen ingezet voor diverse apparaatsuitgaven. Voor een
toelichting daarop wordt verwezen naar de toelichting bij artikel 21 in deze
bijlage.2. Betreft de toedeling van loonbijstelling voor ambtelijk personeel van
het kernministerie en de diensten van EZ.3. Betreft prijscompensatie voor de Langman-middelen, de uitgaven voor
ruimtevaart, de BTW-stijging van onderzoeksuitgaven en voor de overige materiële
uitgaven van het kernministerie en de buitendiensten.4. en 5. De mutaties loonbijstelling instituten en prijsbijstelling instituten
betreffen tezamen de compensatie voor inflatie die EZ aan die instituten verstrekt
over de loongevoelige respectievelijk prijsgevoelige delen van de EZ-subsidie. Artikel 23 Afwikkeling oude verplichtingen Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x EUR 1000)  t/m 19992000200120022003200420052006Stand ontwerp-begroting 2001  4 8955 2974 9374 5744 211 Mutatie 1e suppl. begroting 2001  2 4801 361    Nieuwe mutaties  1 026– 1 361    Stand ontwerp-begroting 2002266 02345 6998 4015 2974 9374 5744 2113 848 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x EUR 1000) 2000200120022003200420052006Stand ontwerp-begroting 2001 13 01811 76320 4795 2544 211 Mutatie 1e suppl. begroting 2001 30 25932 625    Nieuwe mutaties 24 907– 38 456– 15 043– 38599 Stand ontwerp-begroting 2002166 74768 1845 9325 4364 8694 3103 848 Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x EUR 1000) 2000200120022003200420052006Stand ontwerp-begroting 2001 12 79746 763120 16170 8809 938 Mutatie 1e suppl. begroting 2001 17 46271 446– 408– 635– 4 810 Nieuwe mutaties 39 337– 39 336    1. Nedcar-project loan 27 176– 27 176    2. Nedcar-spareparts 12 161– 12 160    Stand ontwerp-begroting 200234 40369 59678 873119 75370 2455 1283 630Toelichting mutaties ontvangsten1. en 2. In juli 2001 zijn tussen Volvo, NedCar en de Staat overeenkomsten
getekend om de onderlinge financiële relaties te vereenvoudigen. Belangrijkste
consequentie is dat de EZ-schuld aan NedCar voor de gedeeltelijke dekking
van de verliezen op de Volvo-400-serie wordt weggestreept tegen een in de
tijd naar voren gehaalde aflossing door NedCar op de in het verleden verstrekte
renteloze achtergestelde lening. De opgenomen mutaties zijn het gevolg van
het tekenen van deze overeenkomsten. VERDIEPINGSBIJLAGE, WAS-WORDT-TABEL  Oude artikel(sub-)indelingNieuwe VBTB-artikelindelingArtikel 1 Werking van de binnenlandse
markten   ALGEMEEN01 01201Personeel M & E (Marktwerking)Personeel Marktordening 05 21310MarktwerkingOpdrachten en onderzoek Marktordening 05 21410OnderzoekOpdrachten en onderzoek Marktordening 05 02240MDW –
OnderzoekOpdrachten en
onderzoek MDW    1.2.1 TEGENGAAN CONCURRENTIEVERSTORINGEN 01 01650Ambtelijk personeel NMaPersoneel NMa 01 01660Overig personeel NMaPersoneel NMa 01 01670Materieel NMaMaterieel NMa01 01700Ambtelijk personeel DTEPersoneel DTe 01 01710Overig personeel DTEPersoneel DTe 01 01720Materieel
DTEMaterieel DTe    1.2.2 BEVORDEREN CONCURRENTIEMECHANISMEN 09 08010Deelname
in aandelenkapitaal TenneTDeelname in aandelenkapitaal TenneT   1.2.3 VERSTERKEN ECONOMISCHE DYNAMIEK 01 15035ACTALBijdrage aan ACTAL    1.2.4 BEVORDEREN TRANSPARANTE
EN EERLIJKE HANDEL 02 06515NMIBijdrage aan het NMi 05 22010Bijdrage Ned. Meetinstituut NVBijdrage aan het NMi 05 22020Uitvoeringingskosten IJkwetBijdrage aan het NMi 05 22110Internationale bijdragenBijdrage aan het NMi 01 15030Raad Deskundigen Nat. StandaardenBijdrage aan Raad Deskundigen Nat.
Standaarden 02 06110N.N.I.Bijdragen aan div. instituten 02 06415Raad voor
de AccreditatieBijdragen
aan div. instituten   ONTVANGSTEN NMA/DTE 01 01500Ontvangsten NMaOntvangsten NMa 01 01550Ontvangsten
DTeOntvangsten DTe   OPBRENGSTEN KANSSPELEN 05 12010Opbrengsten casino'sOpbrengsten casino's 05 13010Opbrengst
vergunningen en speelautomatenOpbrengst vergunningen en speelautomaten    ONTVANGSTEN NMI05 15010Rente ontvangsten NMiOntvangsten NMi 05 15020Aflossing leningen NMiOntvangsten NMi 05 15030Dividend NMiOntvangsten NMi 05 15040Verkoop
NMiOntvangsten NMi   DIVERSE ONTVANGSTEN M&E 05 21110Overige ontvangstenDiverse ontvangsten M&EArtikel 2 Bevorderen van innovatiekracht   ALGEMEEN01 01202Personeel Innovatie krachtPersoneel Innovatie01 01050Ambtelijk personeel TWAPersonele uitgaven TWA-netwerk 01 01150Materieel TWAMateriële uitgaven TWA-netwerk 02 02760TWAMateriële uitgaven TWA-netwerk01 55010Bydr. DG I&D aan SENTERBijdrage DG Innovatie aan BLD Senter 01 55020Bydr. DG ES aan SENTERBijdrage DG Innovatie aan BLD Senter 01 55040Bydr. DG BEB aan SENTERBijdrage DG Innovatie aan BLD Senter (BIT/OM) 01 55041Bydr. DG I aan SENTER (HGIS)Bijdrage DG Innovatie aan BLD Senter (BIT/OM) 01 15020Adviesraad v. Wetenschap & TechniekAdviesraad v. Wetenschap en Techniek 02 03014Eureka-secretariaatMateriële uitgaven Eureka-secretariaat 02 01010Onderzoek en Voorlichting A.T.B.Opdrachten en onderzoek innovatie 02 02740Flankerend BeleidOpdrachten en onderzoek innovatie02 02741Flankerend beleid (Innovatie)Opdrachten en onderzoek innovatie 02 02750Infralijn & Beleids onderzoekenOpdrachten en onderzoek innovatie 02 02751Infralijn & Beleids onderzoekenOpdrachten en onderzoek innovatie 02 12020Onderzoek Technologie BldOpdrachten en onderzoek innovatie 03 03010Vernieuwingsprogramma'sOpdrachten en onderzoek innovatie 03 03011Vernieuwingsprogramma's (I)Opdrachten en onderzoek innovatie 05 02020Beleidsonderb. Onderz. OmkbOpdrachten en onderzoek innovatie 05 02021Beleidsonderb. Onderz. Omkb (I)Opdrachten en onderzoek innovatie 05 02250PMOOpdrachten en onderzoek innovatie 05 02251PMO (I)Opdrachten en onderzoek
innovatie   2.2.1 INFRASTRUCTUUR VOOR INNOVATIE 01 01400Ambtelijk personeel BIEBijdrage DGI aan BLD BIE 01 01410Overig personeel BIEBijdrage DGI aan BLD BIE 01 01420Materieel BIEBijdrage DGI aan BLD BIE 01 12010Bijdragen pensioenen E.O.B.Bijdragen pensioenen EOB01 12020Adviezen door E.O.B.Adviezen door EOB 02 12050TopinstitutenBijdrage aan Topinstituten 02 06860S.T.W.Bijdrage aan STW 02 12030S.T.W.Bijdrage aan STW 02 06420TNO doelsubsidie hfdst VIIIBijdrage aan TNO 02 06620NLR hfdst. XIIBijdrage instituten lucht- en ruimtevaart 02 08010Bureaukosten N.I.V.R.Bijdrage instituten lucht- en ruimtevaart 02 06025NIMBijdragen aan div. instituten02 06027MIC / TUDBijdragen aan div. instituten 02 06120MARINBijdragen aan div. instituten 02 06840WL HydrolicsBijdragen aan div. instituten 02 02720I.O.P.Innovatieve onderzoeksprogramma's 02 12040Innovatieve Onderzoek's Programma'sInnovatieve onderzoeksprogramma's 02 12010Technologische vernieuwingTechnologische vernieuwing 02 02740Flankerend beleidTechnostarters 02 12060Technologie
en SamenlevingTechnologie
en Samenleving   2.2.2 ONTWIKKELING INNOVATIE IN
DE MARKT 02 09110OntwikkelingskredietenTechnologische Ontwikkelingsprojecten 02 09120Diensten Ontw. KredietenTechnologische Ontwikkelingsprojecten 02 09130TOK / MPOTechnologische Ontwikkelingsprojecten 02 07010Deeln. Int. RuimtevaartInternationale ruimtevaartprogramma's 02 07015TelecommunicatieInternationale ruimtevaartprogramma's02 07018RuimtetransportInternationale ruimtevaartprogramma's 02 07020BasistechnologieInternationale ruimtevaartprogramma's02 07030Nieuwe verplichtingenInternationale ruimtevaartprogramma's 02 07040AardobservatieInternationale ruimtevaartprogramma's02 07050Ruimtestation / PlatformInternationale ruimtevaartprogramma's 02 08020Ruimtevaartprogramma'sNationale ruimtevaartprogramma's 02 08040Civiele Vliegtuig OntwikkelingBevordering civiele luchtvaart 02 02600Stim. Strat. SamenwerkingSamenwerkingsinstrument02 02730Maritiem OnderzoekTechnologische Samenwerkingprojecten 02 02800SamenwerkingTechnologische Samenwerkingprojecten02 03010BIT / EurekaTechnologische Samenwerkingprojecten 02 03013BIT / Geïndustrialiseerde LandenTechnologische Samenwerkingprojecten 02 04010O en O CollectiviteitenTechnologische Samenwerkingprojecten 02 03011BIT / Opkomende MarktenBIT / Opkomende markten 02 02754EET – ProgrammaEET02 02715First MoversFirst Movers 02 02710P.B.T.S.Overige regelingen Milieutechnologie 02 05030SyntensBijdrage aan Syntens 05 01010IMK-netwerkBijdrage aan Syntens 02 02740Flankerend beleidKennisoverdrachtinstrumenten 02 02810Kennisdiffusie M.K.B.Kennisoverdrachtinstrumenten02 02811TNO / MKB – initiatiefKennisoverdrachtinstrumenten 02 12070K.I.M.Kennisoverdrachtinstrumenten 02 12080B.C.T.Kennisoverdrachtinstrumenten 05 01140B.C.T. – Oud beleidKennisoverdrachtinstrumenten02 02570Overige activiteitenOverig 02 02914Stimuleringsprogr. en ExperimentenOverig 02 02920BiotechnologieOverig    2.2.3 EXCELLENTE BASIS VOOR ICT 02 03020Micro-Electronica StimuleringMicro-elektronicastimulering 02 02740Flankerend beleidElectronische snelweg 02 02745Elektronische snelweg.Electronische snelweg 02 02750Infralijn & BeleidsonderzoekenElectronische snelweg02 02800SamenwerkingElectronische snelweg 02 12015I.C.T. TaskforceElectronische snelweg 02 13010Kennis-Infrastructuur (FES)Electronische snelweg02 02780InformatietechnologieOverig   TERUGONTVANGSTEN SENTER 01 41010Terugontv. bijdr. SenterTerugontvangst Senter01 41020Terugontv.
bijdr. SenterTerugontvangst
Senter (HGIS)    ONTVANGSTEN BIE 01 11010Ontv. Octr. R.+Bur. WarenmerkenOntvangsten Rijksoctrooiwet 01 11020Div. ontv.
Bur. Ind. EigendomDiverse
ontvangsten BIE    ONTVANGSTEN TOP 02 02010Ontv. TOK'sOntvangsten TOP 02 02020Ontvangsten KREDOOntvangsten TOP 02 02030Ontvangsten
MPOOntvangsten TOP   ONTVANGSTEN FES 02 05010Ontvangsten
uit het FESOntvangsten
uit het FES   DIVERSE ONTVANGSTEN 02 01010Ontv. ivm deeln ruimtevDiverse ontvangsten (I) 02 04010Div. Ontv. TechnologiebelDiverse ontvangsten (I) 02 04020Ontvangsten EET-geldenOntvangsten EET-geldenArtikel 3 Bevorderen ondernemingsklimaat   ALGEMEEN01 01203Personeel OndernemingsklimaatPersoneel Ondernemingsklimaat 01 55020Bijdr. DG ES aan SENTERBijdr. DG Ondernemingsklimaat aan BLD Senter 02 02755Infralijn & BeleidsonderzoekenBijdragen aan PIA 02 02755Infralijn & BeleidsonderzoekenOpdrachten PIA 02 02750Infralijn & BeleidsonderzoekenOpdrachten en onderzoek ondernemingsklimaat 02 02752Infralijn & Beleidsonderzoeken
(O)Opdrachten en onderzoek ondernemingsklimaat 03 03100BeheerskostenOpdrachten en onderzoek ondernemingsklimaat 04 10020Onderzoek & Evaluatie Reg BeleidOpdrachten en onderzoek ondernemingsklimaat
(R) 05 02020Beleidsonderb. Onderz. OMKBOpdrachten en onderzoek ondernemingsklimaat
(O) 05 02022Beleidsonderb. Onderz. OMKB (O)Opdrachten en onderzoek ondernemingsklimaat
(O) 01 01130Materieel externe opdrachtgeversOpdrachten en onderzoek ondernemingsklimaat
(FD) 01 01131Materieel externe opdrachtgeversOpdrachten en onderzoek ondernemingsklimaat
(FD) 05 02250P.M.O.Opdrachten en onderzoek ondernemingsklimaat (O) 05 02252P.M.O. (O)Opdrachten en onderzoek ondernemingsklimaat (O) 03 03010Vernieuwingsprogramma'sVernieuwingsprogramma's03 03012Vernieuwingsprogramma's (O)Vernieuwingsprogramma's 03 03030INSP Bev Inform ToepassingenVernieuwingsprogramma's 03 03040Toeleveren en UitbestedenVernieuwingsprogramma's 03 03060Stim. Comm. Dienst.-SectorVernieuwingsprogramma's 04 11210Bevord. Toeristische PromotieVernieuwingsprogramma's05 01130Proj. Markt- en OndernemerschapVernieuwingsprogramma's 05 02210Ondernemers OnderwijsVernieuwingsprogramma's 05 02230Ondernemersonderw. & -Sch.Vernieuwingsprogramma's05 02250P.M.O.Vernieuwingsprogramma's 05 12210Bevord. Toeristische PromotieVernieuwingsprogramma's05 12904Stimulering CongressectorVernieuwingsprogramma's 05 13903Gar. NIB
Toer. AccommodatieVernieuwingsprogramma's   3.2.1 FYSIEKE RUIMTE 04 10010BedrijfsomgevingBedrijventerreinen (waaronder: TIPP)04 10015Impuls bedrijventerreinenBedrijventerreinen (waaronder: TIPP) 04 08020IPR decentraalREON – Kompas voor het Noorden 04 09010ISP-regulierREON – Kompas voor het Noorden 04 08010IPR centraal deelCentraal deel IPR 02 02620Voorber. Technol. Prod.Suppletieinstrument Infra- en Kennisbasis 03 03964Bevord. StructuurversterkingSuppletieinstrument Infra- en Kennisbasis04 06010Add. Proj. Infra-struct.Cofinanciering EZ in EFRO-projecten 04 08070EFRO – cofinancieringCofinanciering EZ in EFRO-projecten 04 09610EFRO – cofinancieringCofinanciering EZ in EFRO-projecten 04 11010Div. Toeristische organisatiesBijdrage TRN 04 11020Nat. Bureau voor toerismeBijdrage TRN 04 11040World Toerism Organisation (WTO)Bijdrage WTO 04 01010NOM ApparaatskostenBijdragen aan apparaat ROM's 04 01110LIOF ApparaatskostenBijdragen aan apparaat ROM's04 01210OOM ApparaatskostenBijdragen aan apparaat ROM's 04 01310GOM ApparaatskostenBijdragen aan apparaat ROM's 04 01410BOM ApparaatskostenBijdragen aan apparaat ROM's 04 01610Medewerkers overige institutenBijdragen aan apparaat ROM's 04 01721NOM financ. Bedr. NieuwBijdragen aan financiering ROM's 04 01731LIOF financ. Bedr. NieuwBijdragen aan financiering ROM's 04 01750GOM financ. Bedr. OudBijdragen aan financiering ROM's 04 01761BOM financ. Bedr. NieuwBijdragen aan financiering ROM's 04 10030Fysieke StadseconomieStadseconomie 04 10040Niet-Fysieke StadseconomieStadseconomie 04 04020Centraal deel VWSBRegio- en infrastructuurprogramma's 04 04922Steun nieuwe industrieterreinenRegio- en infrastructuurprogramma's04 05010BRT – GeldenRegio- en infrastructuurprogramma's 04 09520Oost. Mijnstreek Zuid-Limburg.Regio- en infrastructuurprogramma's 04 09910Regio-geldenRegio- en infrastructuurprogramma's04 09911Subsidies
PNL regulierRegio- en
infrastructuurprogramma's   3.2.2 PRODUKTIEFACTOREN 05 03010Verliesdeclaraties M.K.B.Borgstellingen MKB 05 03310Oude borgstellingsfondsenBorgstellingen MKB 05 08010Bijdr. aan TechnostartersfondsenBijdragen technostarters 02 06500Nederland DistributielandBijdragen aan div. instituten 02 06510Inst. voor Nederlandse kwaliteitBijdragen aan div. instituten 02 06520Stichting Bos en HoutBijdragen aan div. instituten 02 06810Stichting Koning Willem I.Bijdragen aan div. instituten 05 02010E.I.M.Bijdragen aan div. instituten 05 03410Rentesubs. WaterschadekredietenBijdragen aan bedrijven bij calamiteiten 05 03510Reg. Waterschadekredieten 1994.Bijdragen aan bedrijven bij calamiteiten 05 07010Hulp bij waterschadeBijdragen aan bedrijven bij calamiteiten 05 07020Hulp vuurwerkramp
EnschedeBijdragen aan
bedrijven bij calamiteiten   3.2.3 PARTNER VOOR OVERHEDEN EN
BEDRIJFSLEVEN03 04010Adviezen Werkzaamh. DerdenUitgaven CBIN-netwerk03 04020Werving EuropaUitgaven CBIN-netwerk 03 04030Werving U.S.A.Uitgaven CBIN-netwerk 03 04040Werving JapanUitgaven CBIN-netwerk 03 04060Werving KoreaUitgaven CBIN-netwerk 03 04070Werving TaiwanUitgaven CBIN-netwerk 03 04080Werving SingaporeUitgaven CBIN-netwerk 03 05010Steun ScheepsbouwindustrieBijdrage scheepsbouwindustrie 03 05030N.E.S.E.C.Bijdrage aan Nesec 02 04020OverheidsaanschaffingenCodema-regeling02 08030Mil. Vliegtuig
ontwikkelingBijdragen
ontwikkeling JSF    TERUGONTVANGSTEN SENTER 01 41010Terugontv. bijdr. SenterTerugontvangst Senter01 41020Terugontv.
bijdr. SenterTerugontvangst
Senter (HGIS)    ONTVANGSTEN RUIMTELIJK ECONOMISCH
BELEID 04 03030rep/iprOntvangsten ruimtelijk ec beleid04 03040rep/pnlOntvangsten ruimtelijk ec beleid 04 03080rep/overigenOntvangsten ruimtelijk ec beleid04 03060rep/rom'sOntvangsten ROM's   ONTVANGSTEN BORGSTELLINGSREGELINGEN 05 01040Provisie kredietenProvisie kredieten 05 01010Terugbetaling verliesdeclaratiesTerugbetaling verliesdeclaraties 05 01030Rente
kmkbRente kmkb   ONTVANGSTEN UIT HET FES 02 05020Ontvangsten
uit het FES (O)Ontvangsten
uit het FES (O)   DIVERSE ONTVANGSTEN 03 01010Ontvangsten staalindustrie.Diverse ontvangsten (O)03 03030Ontvangsten steun scheepsbouwDiverse ontvangsten (O) 03 03020Ontvangsten sectorbeleidDiverse ontvangsten (O) 05 11020Restitutie a.a.c.Diverse ontvangsten (O) 05 21010Terugbetaling ov.garantiesDiverse ontvangsten (O)Artikel 4 Doelmatige en duurzame energievoorziening   ALGEMEEN01 01204Personeel M & E ( Energie )Personeel Energie01 55030Bydr. DG E aan SENTERBijdrage DG M&E aan BLD Senter 01 55040Bydr. DG BEB aan SENTERBijdrage DG M&E aan BLD Senter (JI) 01 55043Bydr. DG M&E aan SENTER (HGIS)Bijdrage DG M&E aan BLD Senter
(JI) 09 01310Uitvoering door derdenOpdrachten uitvoering door derden 09 02410Uitvoering door derdenOpdrachten uitvoering door derden 09 04030Uitvoering door derdenOpdrachten uitvoering door derden 01 15010Algemene Energie RaadBijdrage Algemene Energie Raad09 31020Adviesraden (AER / Mijnraad)Bijdrage Algemene Energie Raad 07 01030Int. Grondstoffen (Energy Charter)Bijdragen aan div. instititen 09 05010Basis- en MissiefinancieringBijdrage aan ECN 09 05020SamenwerkingsfinancieringBijdrage aan ECN 09 03110Hoge Flux ReactorDiverse programma-uitgaven Energie09 03120Programma's KernenergieDiverse programma-uitgaven Energie 09 03130Programma's KolenDiverse programma-uitgaven Energie 09 12010Leningen N.P.M.Diverse programma-uitgaven Energie09 12060Herlading SNR-300Diverse programma-uitgaven Energie 09 12110SBK Exploitatie tekort SNR-300Diverse programma-uitgaven Energie 09 12140Garanties stadsverwarmingDiverse programma-uitgaven Energie 09 32907Diversen (Sv-Leningen)Diverse programma-uitgaven Energie 09 33210Ontwikkeling KolenbeleidDiverse programma-uitgaven Energie 09 33510E-besparingstechn en Duurz. EnergieDiverse programma-uitgaven Energie 09 36010Comp. Centrale BorsseleDiverse programma-uitgaven Energie 09 04010BeleidsondersteuningOpdrachten en onderzoek Energie 09 33110BeleidsstudiesOpdrachten en onderzoek
Energie    4.2.1 VERBETERING ENERGIE-EFFICIENCY 09 01030Lange Termijn Ond. Besparingstechn.Programma's Energie-efficiency 09 01110Programma's IndustrieProgramma's Energie-efficiency09 01210Programma's WoningbouwProgramma's Energie-efficiency 09 01230Programma's Verkeer en VervoerProgramma's Energie-efficiency 09 01240Programma's Agrarische SectorProgramma's Energie-efficiency 09 01140NewsProgramma's Energie-efficiency 09 01250Non-Profit regeling E-besparingEINP 09 01120Tenders EnergiebesparingAfw. oude programma's Energie-efficiency 09 01130Stimulering E&M adviezenAfw. oude programma's Energie-efficiency 09 32111IndustrieAfw. oude programma's Energie-efficiency 09 32112Gebouwde Omgeving en VervoerAfw. oude programma's Energie-efficiency 09 32113Tenderregeling E-Besp ProjectAfw. oude programma's Energie-efficiency 09 32422EnergiebesparingsadviezenAfw. oude programma's
Energie-efficiency    4.2.2 DUURZAME ENERGIE 09 02110Zon – ThermischProgramma's Duurzame Energie 09 02120Zon – PhotovoltaischProgramma's Duurzame Energie09 02130WindenergieProgramma's Duurzame Energie 09 02140Biomassa en AfvalProgramma's Duurzame Energie 09 02150WarmtepompenProgramma's Duurzame Energie 09 02220Energie Invest. Wind (Non Profit)EINP- Wind 09 02310Projectbureau Duurzame EnergieProjectbureau Duurzame Energie 09 02210Stimulering ZonneboilersAfw. oude programma's Duurzame Energie 09 32426Investering in WindturbinesAfw. oude programma's Duurzame Energie 09 32427Energ.Besp.Techn. en Duurz. EnergieAfw. oude programma's Duurzame Energie 09 32429Stimulering
WaterkrachtAfw. oude programma's
Duurzame Energie   4.2.3 CO2-REDUCTIEREGELINGEN 09 07010CO2 Reduktieplan door
E.Z.CO2-reductieplan 09 07020Joint
ImplementationJoint Implementation    TERUGONTVANGSTEN SENTER 01 41010Terugontv. bijdr. SenterTerugontvangst Senter01 41020Terugontv.
bijdr. SenterTerugontvangst
Senter (HGIS)    DIVIDEND ONTVANGSTEN UCN 09 04010Dividend
ontvangsten UCNDividend
ontvangsten UCN   DIVERSE ONTVANGSTEN ENERGIE 09 06010Div. ontvangsten energieDiverse ontvangsten energieArtikel 5 Buitenlandse Economische Betrekkingen   ALGEMEEN01 01205Personeel BEBPersoneel BEB 07 02050Evaluatie & BeleidsondersteuningBeleidsondersteuning DG BEB 07 02050Evaluatie & BeleidsondersteuningOpdrachten en onderzoek DG BEB 07 05150Evaluatie
& BeleidsondersteuningOpdrachten en onderzoek DG BEB    5.2.1 EUROPESE INTERNE MARKT07 01010BeneluxBijdragen aan div. organisaties   5.2.2 MULTILATERAAL HANDELS- EN
INVESTERINGSSYSTEEM 07 01020WTO (voorheen GATT)Bijdragen aan div. organisaties 07 01030Int. grondstoffen en ov. OrganisatiesBijdragen aan div. organisaties07 05111OESO / CCET/ NISBijdragen aan div. organisaties07 02140W.T.O.-TrustfundBijdragen aan div. organisaties07 01070Vrijwill. bijdr. aan Internat. OrganisatiesBijdragen aan div. organisaties 02 06220OESO Hfdstk
VBijdragen aan div. organisaties   5.2.3 NEDERL. PRESENTIE OP BUITENLANDSE
MARKTEN07 03010Besl. subs. Exportfin. ArrangementExportbevordering Exportfinanciering 07 03060Gar. Faciliteit Opkomende MarktenExportbevordering Herverzekeringen 07 03040Garantie Herverz. Inpres-8Exportbevordering Herverzekeringen 07 05020SENO – LeasefaciliteitExportbevordering Herverzekeringen 07 03050Gar. Exportkredietverz. Ethiopie.Exportbevordering Herverzekeringen 07 02020P.E.S.P.Exportbevordering – PESP 07 02130Startende ExporteursExportbevordering – PSB 07 02150Programma Starters BuitenlandExportbevordering – PSB 07 04010Versterking Posten, Voorl. &
PromotieExportbevordering –
Bijdrage aan EVD07 04020Promotie (Nieuw)Exportbevordering – Bijdrage aan EVD 07 04120PromotieExportbevordering – Bijdrage aan EVD 07 03030Exportfin. arrangem. IndonesieExportbevordering Exportfinanciering ODA 07 02160Investeringsbevord. en Techn. assist.Investeringsbevordering – IBTA 07 05040I.B.T.A.Investeringsbevordering – IBTA 07 02120Invest.-fac. opkomende marktenInvesteringsbevordering – Financiering 07 05050Investeringsfaciliteit M.O.E.Investeringsbevordering – Financiering 07 05030TRHIO (Herverz. Invest.)Investeringsbevordering – Herverzekeringen 07 05010Prog. Samenw. Oost-EuropaEconomische samenwerking PSO 07 07010Progr. Samenwerking O-EuropaEconomische samenwerking – PSO 07 05110Multilaterale ProjectenEconomische samenwerking – PSO07 05060G.O.S. ProgrammaEconomische samenwerking – PSO07 05120TrustfundsEconomische samenwerking – Trustfunds07 07030TrustfundsEconomische samenwerking – Trustfunds 07 02110Progr. Samenwerking IndonesieEconomische samenwerking – PSO ODA 07 05140Progr. Uitzending Managers NMCP/EEEcon. samenwerking – Managementtraining/assistentie 07 05160ManagementtrainingEcon. samenwerking Managementtraining/assistentie 07 07020Managementtraining en AssistentieEcon. samenwerking Managementtraining/assistentie07 02060Beurzenprogr. Indonesie.Econ. samenwerking Managementtraining/assistentie
ODA 01 01550Ambtelijk Personeel EVDBijdrage DG BEB aan BLD EVD 01 01560Overig Personeel EVDBijdrage DG BEB aan BLD EVD 01 01570Materieel EVDBijdrage DG BEB aan BLD EVD 07 04015ApparaatsgeldenBijdrage DG BEB aan BLD EVD 01 55040Bijdr. DG BEB aan SENTERBijdrage DG BEB aan BLD SENTER07 02170V.O.C.Overig   TERUGONTVANGSTEN SENTER 01 41020Terugontv.
bijdr. SenterTerugontv.
bijdr. Senter   ONTVANGSTEN KREDIETEN EN GARANTIES 07 01010Ontv. gemengde kredietenOntvangst gemengde kredieten07 01040Ontvangsten
uit garantiesOntvangsten
uit garanties    ONTVANGSTEN EVD 07 02010Diverse
ontvangsten EVDOntvangsten
EVD   DIVERSE ONTVANGSTEN BEB 07 01030Overige ontvangsten BEBDiverse ontvangsten BEB 07 01050Ontvangsten PSBDiverse ontvangsten BEBArtikel 6 Vitale betalingen ten tijde
van crisis   ALGEMEEN01 01206Personeel
M & E ( Crisisbeleid )Personeel Energie    6.2.1 ALGEMENE CRISISBEHEERSING03 03200CrisisbeheersingAlgemene crisisbeheersing   6.2.2 OLIECRISISBEHEERSING 09 21010COVA VoorraadheffingOliecrisisbeheersing – doorsluis COVA-heffing 09 12020Leningen
COVAOliecrisisbeheersing –
leningen COVA   ONTVANGSTEN COVA 09 03010Ontvangst. stichting COVAOntvangsten COVAArtikel 7 Beheer Bodemschatten   ALGEMEEN01 01206Personeel
M & E ( Crisisbeleid )Personeel Energie    7.2.1 STAATSBATEN 09 22010EBN dividend
desalderingDividenduitkering
aandelen EBN   APPARAATSUITGAVEN SODM 01 01450Ambtelijk personeel SodMPersoneel SodM 01 01460Overig personeel SodMPersoneel SodM 01 01470Materieel
SodMMaterieel SodM   7.2.4 BEHEER ONDERGROND 09 04110Bijdragen t.b.v. de MijnindustrieBeheer mijnschadestichtingen 09 06010N.I.T.G.
PersoneelOpdrachten en
onderzoek bodembeheer   INKOMSTEN UIT AARDGAS 09 01010Aardgasbaten MOR Groning.Aardgasbaten MOR Groningen09 01020Aardgasbaten via EBN BVAardgasbaten via EBN BV09 01030Opbrengsten mijnwetgevingOpbrengsten mijnwetgeving 09 01031WinstaandeelOpbrengsten mijnwetgeving 09 01032CijnsOpbrengsten mijnwetgeving09 01033Oppervlakte rechtenOpbrengsten mijnwetgeving09 01034VerkenningsvergunningenOpbrengsten mijnwetgeving 09 01040Dividend Gasunie via EBNDividend Gasunie via EBN 09 01050Dividend GasunieDividend Gasunie 09 01060Bijdrage
aan het FESBijdrage aan
het FES    DIVIDEND EBN B.V. 09 02020Dividend
EBN/Aardgas BVDividend
EBN BV   ONTVANGSTEN ZOUTWINNING 09 05010Ontvangsten zoutwinningOntvangsten zoutwinningArtikel 8 Economische analyses en prognoses   CENTRAAL PLAN BUREAU 01 01350Ambtelijk personeel CPBPersoneel CPB 01 01360Overig personeel CPBPersoneel CPB01 01370Materieel
CPBMaterieel CPB   ONTVANGSTEN CPB 01 21010Ontvangsten CPBOntvangsten CPBArtikel 9 Maatschappelijke behoefte statistieken   CENTRAAL BUREAU VOOR DE STATISTIEK 01 01500Ambtelijk personeel CBSPersoneel CBS 01 01510Overig personeel CBSPersoneel CBS 01 01530Concentratie CBSPersoneel CBS 01 01520Materieel
CBSMaterieel CBS   ONTVANGSTEN CBS 01 31010CBS-ontv. inlichtingenOntvangsten inlichtingen 01 31020CBS-ontv. verkoop publ.Ontvangsten verkoop publicaties 01 31030Diverse ontvangsten CBSDiverse ontvangsten CBSArtikel 21 Algemeen   PERSONEEL ALGEMEEN 01 01200Ambtelijk personeel kernministeriePersoneel stafdiensten 01 01208Personeel AlgemeenPersoneel stafdiensten 01 01210Overig personeel kernministeriePersoneel stafdiensten 01 01010Centraal PersoneelsbudgetCentraal personeelsbudget 01 01020Personeel buitenlandPersoneel buitenland 01 01030WachtgeldWachtgeld 01 06020WachtgeldenPost actief personeel 01 15040Personeel adviescollegesPersoneel adviescolleges01 01250Ambtelijk personeel ECDAfwikkeling oude verplichtingen 01 01260Overig personeel ECDAfwikkeling oude verplichtingen 01 61120Materieel
Ministerie AutomatiseringAfwikkeling oude verplichtingen   MATERIEEL ALGEMEEN 01 01100Mat. Kernministerie AutomatiseringICT 01 01040Inhuur A.D.Inhuur AD 01 01120Materieel AD algemene uitgaven.Materieel AD 01 01130Materieel externe opdrachtgeversMaterieel diversen 01 01140Materieel AEP en secr.-generaal.Materieel AEP 01 61160Mat. Budg AEP en Secr.Gen.Materieel AEP 01 01110Mat. Kernministerie VoorlichtingVoorlichting 01 01220Materieel KernministerieMaterieel kernministerie 01 01221Materieel huisvestingHuisvesting 01 01270Materieel ECDAfwikkeling oude verplichtingen 01 01111Mat. Voorlichting DG BEB.Afwikkeling oude verplichtingen 01 01999ParkeerpostParkeerpost   ONTVANGSTEN ALGEMEEN 01 01010Div. ontvangsten personeelDiv. ontvangsten personeel 01 01040Materieel ministerieDiv. ontvangsten materieel 01 01030Ontvangsten PC-privéOntvangsten PC-privé 01 01400Commiss. verg./vakatiegeldCommiss. verg./vakatiegeld01 01430Ov. ontv.
(buiten)dienstenDiverse
ontvangsten (buiten)diensten    AFDRACHT SENTER01 41030Afdracht SenterAfdracht SenterArtikel 22 Nominaal en onvoorzien   LOONBIJSTELLING01 03010LoonbijstellingLoonbijstelling 01 03020Loonbijstelling
InstitutenLoonbijstelling   PRIJSBIJSTELLING 01 04010ParkeerpostPrijsbijstelling   BUDGET ONVOORZIEN 01 05010Onvoorziene uitgavenBudget onvoorzienArtikel 23 Afwikkeling oude verplichtingen   AFWIKKELING OUDE VERPLICHTINGEN 03 08010NedCar B.V.Afwikkeling overeenkomst inzake NedCar 03 12020Garanties m.b.t. IndustriefaciliteitAfwikkeling bijdrage aan Industriefaciliteit05 05010Oude BBH-regelingenAfwikkeling BBH-regeling03 09010Garantieregeling P.P.M. 1981.Afwikkeling bijdrage aan PPM 03 07010Bijdrage aan K.S.G.Afwikkeling bijdrage aan K.S.G. 08 01010Investeringsbijdragen
en -toeslagenAfwikkeling
W.I.R.    DIVERSE ONTVANGSTEN 03 03040Ontvangsten bijdrage.industrieOntvangsten NedCar 03 04010Ontv. Garantieregeling PPM 1981Ontv. Garantieregeling PPM 1981 08 01020DesinvesteringenAfwikkeling WIR-ontvangsten6. DE BIJLAGE MOTIES EN TOEZEGGINGENDoor de Staten-Generaal aanvaarde motiesMoties IndienerOmschrijvingVindplaatsStand van Zaken Crone Verzoek wetgeving voor te bereiden op basis waarvan per 1/1/2002
privatisering van een minderheidsbelang mogelijk moet worden gemaakt onder
voorwaarden TK 00/01,
27 250, nr. 38 Publicatie
Beleidsregels privatisering energiedistributiebedrijven in Staatscourant 131
Wetgeving wordt voorbereid  Voûte-Droste Verzoek de Dte kwalitatief en kwantitatief op korte termijn te versterken
en de Tweede Kamer jaarlijks te rapporteren TK 00/01, 27 250, nr. 40 Wordt
uitgevoerd (TK 00/01, 27 400 XIII, nr. 59)  Van den AkkerVerzoek wettelijk te regelen dat TenneT over voldoende informatie kan beschikken
voor de uitvoering van haar taken m.b.t. waarborging van de leveringszekerheid
en een betrouwbare energievoorziening TK 00/01, 27 250, nr. 42 Eind
2001 wordt de kamer nader geïnformeerd  Witteveen-Hevinga Verzoeken tot vergunningen voor (proef)boren in de Biesbosch niet in behandeling
te nemen TK 00/01, 26 986, nr.
4 Hoger beroepszaak ligt bij Raad
van State voor uitspraak. Uitspraak verwacht begin 2002 Ravestein Alle departementen dienen een gekwantificeerde nulmeting in en geven een gekwantificeerd
overzicht van de gerealiseerde besparingen en de besparingsopties, uiterlijk
bij het aanbieden van de Miljoenennota 2002 en op hetzelfde moment een actieplan
te presenteren om in dat begrotingsjaar EUR 0,5 mld verlaging van de administratieve
lasten te realiseren en in de volgende vier jaar de resterende EUR 1,4 mld
verlaging TK 00/01, 24 036,
nr. 224 Bij Miljoenennota 2002 komt
een brief met terugblik op de besparingen die sinds 1994 zijn bereikt en een
plan gericht op besparing van EUR 0,5 mld in 2002  CroneEen
in de tijd oplopend percentage duurzame energie verplichtstellen door een
systeem van verhandelbare groene stroom certificaten TK 00/01, 26 603, nr. 5 Zie brief van 10/04/2001 (TK 00/01 27 400 XIII, nr. 51). Uitwerking in
Energierapport 2002 De Boer Bewerkstelligen dat de Energie Prestatie Norm voor nieuwbouw met 0,6 wordt
verzwaard TK 00/01, 27 400 XIII,
nr. 26 Zie brief van 10/04/2001 (TK
00/01, 27 400 XIII, nr. 51) Vos Systeem
ontwikkelen voor verplichte etikettering van stroom, zodat consumenten objectieve
en betrouwbare informatie krijgen over de kwaliteitskenmerken van de elektriciteit
die zij van hun leverancier ontvangen TK 00/01, 27 400 XIII, nr. 31 Zie brief van 10/04/2001 (TK 27 400 XIII, nr. 51)  Voûte-DrosteVerzoekt de regering een integrale nationale beleidsnotitie toerisme en recreatie
op te stellen en hierbij tevens cultuurtoerisme te betrekken TK 99/00, 26 419, nr. 4 Gezamenlijke nota van LNV en EZ is op 3 juli 2001 naar Tweede
Kamer gestuurd. TK 00/01, 26 419, nr. 6  Wijn Opstellen
nota detailhandel waarin onder andere wordt ingegaan op veranderingen agv
komst ICT, krapte op arbeidsmarkt, verkrijgbaarheid A1-locaties in binnenstad,
ro-aspecten en toenemende winkelcriminaliteit TK 00/01, 27 400 XIII, nr.24 Brief van de minister van EZ inzake de detailhandel is op 22
juni 2001 naar Tweede Kamer gestuurd. (TK 00/01, 27 841, nr. 1)  Bolhuis Met het oog op de beoordeling van de ICES-3 investeringsimpuls moet er helderheid
zijn over de missie en de duurzaamheidstrategie van het kabinet, die nadrukkelijk
gericht dient te zijn op kennisintensivering en ecologische duurzaamheid TK 00/01, 25 017, nr. 36Missieonderdeel van de Verkenning Economische
Structuur. Wordt verder meegenomen bij voorbereiding Impulsbrief. Witteveen-Hevinga,1. In notitie wijze uitwerken waarop Nl. en Eur. aardgasbeleid als onderdeel
van energiebeleid kan bijdragen aan transitie naar duurzame energie in 2060;
2) Discussie initiëren in Eur. verbandHTK 99/00 63–4410 (TK 99/00, 26 463, nr. 83)1. zie brief (ez00000170) van 28 maart 2001; 2) Is besproken
tijdens AO Energieraad op 30/5/00. Gebleken dat lidstaten op geheel verschillende
wijze tegen die transitie aankijken. MEZ heeft dit punt aan de orde gesteld
in Energieraad van december 2000.    Crone,Ten
uitvoer brengen van het systeem van het verhandelen van certificaten voor
duurzame energieproductie (art. 53 e.v. Elektriciteitswet) m.i.v. 2001TK 98/99 26 303, nr. 55Zie brief TK 00/01, 25 097, nr. 47     de BoerMogelijkheden onderzoeken van keurmerk op consumenten niveau voor groene stroom
en zo mogelijk ten uitvoer brengenHTK 99/00 59–4112 (TK 99/0, 26 898, nr. 14)Zie brief van 20/4/00 (TK 99/0, 26 898, nr. 23) Keurmerk
overlapt met systeem groencertificaten. Zie brief TK 00/01, 25 097, nr.
47     VosDte effecten
laten toetsen van liberalisering op WKK en daarbij de tariefsystematiek te
laten betrekken. Toets in 2000 afronden zodat evt. wijzigingen in 2001 ingevoerd
kunnen worden. HTK 99/00 59-4112 (TK 99/00, 26 898, nr. 14)zie brief van 20/4/00 (TK 99/00 26 898, nr.
23) Dte is gevraagd kritisch te kijken
naar de tariefopbouw. Zie brief TK 00/01, 26 898, nr. 25     van den AkkerMaatregelen treffen die ertoe leiden dat bedoelde decentrale opwekkers op
eenvoudige wijze het voordeel van uitgespaarde netkosten kunnen genieten.
HTK 99/00 59-4113 (TK 99/00, 26 898, nr. 18)Zie brief van 20/4/00 (TK 99/00, 26 898, nr. 23) DTe is gevraagd kritisch te kijken naar de
tariefopbouw. Zie brief TK 00/01, 26 898, nr. 25     Klein MolekampSpoedige vrijmaking van markt voor duurzame energieHTK 99/00 59–4114 (TK 99/00, 26 898, nr. 20)Zie brief TK 00/01, 25 097, nr. 47     de BoerAanvullende maatregelen t.b.v. een voortgezette ontwikkeling van WKK, binnen
2 mnd. een voorstel aan TK presenterenHTK 99/00 61-4243 (TK 99/00, 26 898, nr. 21)Zie brief van 3/10/2000 (TK 00/01, nr. 26 898, nr. 25) en
van 23/05/2001 (TK 00/01, nr. 26 898, nr. 27)     BlaauwBij
voorziene wijziging WBM zgn «blauw»-certificatensysteem opnemen:
O.b.v. overdraagbaar certificaat gehele/gedeeltelijke vermindering van belasting
aan pers. Die bijdrage leveren aan doelmatige e-voorzieningHTK 99/00 63-4419 (TK 99/00, 26 463, nr. 86)Zie ook Vergroeningsbrief 15/6/00
(TK 99/00, 27 177, nr. 1). Momenteel wordt onderzoek uitgevoerd, resultaten
verwacht in 2003.     Witteveen-HevingaIn kader van Europees Energiehandvest streven naar Europees level playingfieldHTK 99/00 63-4411 (TK 99/00, 26 463,
nr. 84)Informatie over resultaten
met evaluatie Gas- en Elektriciteitswet in 2002 naar TK     MarijnissenNiet eerder besluiten tot privatisering voordat TK zich heeft kunnen uitspreken
over voorstellen MEZHTK 99/00 93–6056
(TK 99/00, 27 109 nr. 5)Op 27
juni 2001 is er in de TK besloten dat er vanaf 1 januari 2002 onder een groot
aantal condities een minderheidsprivatisering van de energiebedrijven mag
plaatsvinden.    Voûte-DrosteVerruiming capaciteit TennetTK 00/01,
27 250, nr. 24In afgelopen jaar
al 400 MW uitgebreid. Per 1-1-2002 nog eens 1000 MW     Voûte-DrosteOnderzoek optimalisering grensoverschrijdende capaciteitTK 00/01, 27 250, nr. 25 Zie brief van 16/03/2001 (ez00000139)     CroneVeilingbod
vanuit duurzaamheid/ milieu realiserenTK 00/01, 27 250, nr. 26Bij
beoordeling veilingaanbiedingen zal hierop gelet worden    WijnBeleidsnota
per 1 februari 2001 over structurele kansen en bedreigingen van WKK-ontwikkeling
aangevuld met een op die ontwikkelingskansen gericht maatregelenpakketTK 00/01 27 400 XIII, nr. 25Zie brief van 23/05/2001 (TK 00/01, 26 898,
nr. 27)    Witteveen-HevingaVersterking toezicht EC op naleving voorraadverplichting middels een Europees
toezichthoudend orgaanTK 00/01, 27 170,
nr. 15Wordt meegenomen in kader van
groenboek voorzieningszekerheid. Najaar 2001 wordt kabinetsstandpunt naar
TK gestuurd.     de BoerZo spoedig mogelijk uitvoeren nota «Energie voor de wind» (verplichte
plaatsing van windenergie per gemeente en verhandelbare plaatsingsrechten)HTK 59–4110 (TK 99/00, 26 898,
nr. 8)Zie brief van 20/4/00 (TK 99/00,
26 898, nr. 23). Op dinsdag 10 juli 2001 is er een convenant ondertekent
tussen de diverse partijen, binnekort gaat er een brief naar TK waar dit in
gemeld wordt.     de GraafBinnen half jaar presenteren van plan voor grootschalige offshore windenergie
+ ambitieuze aanpak van gebruik zonne-panelen op overheidsgebouwen, langs
snelwegen en in nieuwbouw en renovatie van woningenTK 99/00, 26 800, nr. 23In het Energierapport (TK 99/00, 26 898, nr. 1) is gemeld dat wordt gewerkt
aan het opheffen vanaf 2002 van bestuurlijk-juridische belemmeringen voor
de aanleg van grote offshore-windparken, zodat het potentieel kan worden ontsloten.
Op 13 oktober 2000 is door VROM en EZ brief naar de TK gezonden over zon-pv.
Wordt meegenomen in proces van de 5e Nota RO.    MiddelkoopIn voorbereiding v/d 5e Nota RO concrete taakstellingen te formuleren t.a.v.
windenergie en zonodig uitvoeren d.m.v. rijks-projectenprocedureTK 99/00, 26 800 XI, nr. 31Zie brief van 19/04/2001, nr. 27 578, nr. 2; Op dinsdag
10 juli 2001 is er een convenant ondertekent tussen de diverse partijen, binnekort
gaat er een brief naar TK waar dit in gemeld wordt.    MarijnissenKomen met voorstellen die ertoe leiden dat non-profitinstellingen met kenbare
energiekosten voor teruggaaf van energiebelasting in aanmerking kunnen komenHTK 99/00 8–485Nieuw artikel in WBM: art. 36l lid 11; zie ook brief
van 24/11/1999 (TK 99/00, 26 820, nr. 27)     Van ZuijlenVan mening dat kabinet met spoed een MDW-operatie VINEX-locaties moet instellen.TL 00/01 26 800 XIII, nr. 15Nota Grondbeleid is gelijk uitgekomen
met de Vijfde Nota RO op 18/01/2001 (TK 00/01, 27 581, nr. 2)     van DijkeVerzoekt de regering zo snel mogelijk een toereikend bedrag voor schuldbemiddeling
door bonafide private schuldhulpverleners in de wetgeving (AMvB) op te nemenTK 00/01 27 400 XV, nr. 4Contact (15/12) gehad met SZW (de heer Worm).
Vermeend heeft de Kamer aanvankelijk verteld dat hij de motie in kwestie aan
de Stas EZ zou doorsturen. Van Dijke heeft echter aangedrongen op beantwoording
door Vermeend zelf.     RemkesVerzoek
om evaluatie Wet Kamers van Koophandel over uiterlijk vier jaar + opnemen
bepaalde aspecten. TK 96/97 25 029,
nr. 27Onderzoeksopzet gereed. Onderzoek
in december 1999 van start gegaan. Rapport gereed in oktober 2001. Einde jaar
naar TK    RemkesAdministratieve
lasten verlagen met minimaal 25%.TK 97/98 25 600 XIII, nr. 17Het Kabinetsstandpunt over het eindrapport van Commissie Slechte is op 11-02-2000
naar de TK gezonden (TK 1999/ 2000 24 036, nr. 148). Brief over departementale
actieprogramma's aan TK gestuurd op 15-05-2000 (TK 1999/2000 24 036,
nr. 160). Zie ook motie Ravestein 3/07/2001 die stelt dat doelstelling niet
is bereikt.     van Dijke. Bij de evaluatie van de Mededingingswet ook de concentratiedrempel meenemen. HTK 2000/2001, 29-2523Per AMvB wordt omzetdrempel verhoogd in zomer 2001.
Evaluatie start najaar 2001; voorlopige planning: 01-05-2002 naar TK. Voûte-Droste Het mogelijk maken dat projecten van het Telematica-instituut gericht op het
MKB een forse impuls krijgen en de kamer daarover binnen zes maanden rapporteren TK 00/01, 27 400 XIII, nr 32 Motie is betrokken bij het plan van
aanpak «Het MKB in de Digitale Delta» dat 4-7-2001 aan de Tweede
Kamer is gestuurd. Wijn Bevorderen
dat op korte termijn (4–5) lokale pilotprojecten van start kunnen gaan
waarbij alle deelnemende scholen aangesloten worden op een toekomstvast op
glasvezel gebaseerde breedbandinternetinfrastructuur TK 00/01, 27 400 XIII, nr. 40EZ zal samen met BZK, OCW en V&W enkele (3–4) regionale
en lokale proeven met glasvezelnetwerken tot stand doen komen waarbij publieke
instellingen waaronder scholen worden aangesloten op het breedbandnetwerk
en experimenten worden gedaan met nieuwe elektronische diensten. In het najaar
2001 wordt de Tweede Kamer via de bouwstenennotities lange termijn ICT-beleid
nader geïnformeerd over de voortgang  Hindriks Teneinde voor stroomlijning relevante vergelijkende effectiviteitinformatie
te vergaren een integrale vergelijking tussen de op innovatie en R&D gerichte
instrumenten te maken op basis van relatieve effectiviteit TK 00/01, 27 400 XII, nr. 28 In september 2001 zal een brief aan de Tweede Kamer
worden gestuurd met daarin de resultaten van de internationale studie, de
expertmeeting en de wijze waarop effecten van de nieuwe regelingen zullen
worden gemonitord; in 2001–2002 zal een Interdepartementaal Beleidsonderzoek
technologiestimulering worden uitgevoerd  Hindriks Tijdens najaarsoverleg stimuleren dat er een raamafspraak komt voor een investeringsprogramma
gericht op de versterking van het beroepsonderwijs. TK 00/01, 27 400 XIII, nr 29 Door najaarsoverleg is hiertoe stuurgroep Impuls Beroepsonderwijs
en Scholing ingesteld; in voorjaarsoverleg is een rapportage ontvangen. Dit
heeft mede geleid tot besluitvorming versterking beroepsonderwijs bij Voorjaarsnota.
Stuurgroep werkt momenteel verder met bedrijfsleven aan scholingsloket Hindriks Internetinfrastructuur, Verzoekt de regering, indien bereik en kosten van
snelle infrastructuur voor iedereen onvoldoende door marktwerking gewaarborgd
kan worden, aanvullende maatregelen te nemen TK 00/01, 26 643, nr 17 De beantwoording
van de motie wordt betrokken bij de bouwstenennotities lange termijn ICT-beleid
die najaar 2001 aan de Tweede Kamer wordt gestuurd  Voûte-Droste Kennisoverdracht: verzoekt de regering concrete initiatieven te ondernemen
teneinde het kennisaanbod inzichtelijk te maken voor MKB-ondernemers en tevens
kennisinstellingen op een zodanige wijze aan te laten bieden dat kennisoverdracht
naar het MKB eenvoudig en doelmatig plaatsvindt TK 00/01, 26 643, nr 19De motie wordt betrokken bij de invulling van Innovatienet Van Dijke Verzoekt de regering – 1 er bij de Europese lidstaten op aan te dringen
de ontwikkeling van economisch achterblijvende landen te betrekken in de beleidsinitiatieven
gericht op de overgang naar een moderne kenniseconomie; – 2 in haar
eigen beleid hiermee rekening te houden en nader te onderzoeken op welke wijze
de eigen economische ontwikkeling van invloed is op die van economisch achterblijvende
landen en de Kamer hierover op korte termijn te informeren TK 00/01, 26 643, nr 24 TK wordt najaar 2001 geïnformeerd  Koenders MVO: criteria voor EKV en OretTK
00/01, 26 485, nr 13 Verwerkt
in brief aan de TK over financieel instrumentarium en MVO-criteria van 4 mei
2001 Verburg MVO: gedragscode voor de overheid TK 00/01, 26 485, nr 12 Meegenomen
in kabinetsstandpunt SER-advies dat op 5 april 2001 aan de Tweede Kamer is
gestuurd  ApostolouWapenexport: exportvergunningen voor strategische goederen aan India en Pakistan
beperken tot retourzendingen na reparatie en onderhoud van reeds TK 00/01, 22 054, nr 55 Staatssecretaris Ybema heeft in de Tweede Kamer
aangegeven deze motie als aansluitend op staand regeringsbeleid te zien.Toezeggingen ToezeggingVindplaats Stand van zakenOfficiële reactie op Groenboek naar
Tweede Kamer sturenTK
00/01, 21 501-14, nr. 72 Wordt aangeschreven. Reactie verwacht najaar 2001  Nagaan of groenboek MVO alleen over MVO «buitenland»
gaat. Zo nee, bezien of mededingingsbeleid hierop goed aansluit TK 00/01, 27 400 XIII, nr. 64 Onderhanden Bekijken of verplichte bezwaarprocedure kan worden
afgeschaft. Hetzij in debat over AWB, hetzij uitsluiten in Mededingingswet TK 00/01, 27 400 XIII, nr. 64 Resultaat verwacht rond mei 2002  N.a.v. discussie over concentratie in supermarktketen:
effecten van marktmacht bij lagere %'s op concurrentie in een sector meenemen
in evaluatie van de MededingingswetTK 00/01, 27 400 XIII, nr. 64 Resultaat verwacht rond mei 2002 Bekijken brief Minister Netelenbos over HSL-Zuid
i.v.m. onvoldoende mededinging bij aanbesteding aan consortia. Bekijken samenstelling
consortia TK 00/01, 27 400 XIII,
nr. 64Onderhanden  Uitleggen hoe breed art. 17 van de Mededingingswet
(i.r.t. met MVO, ethisch) geïnterpreteerd mag wordenTK 00/01, 27 400 XIII, nr. 64 Onderhanden  Bij evaluatie van de Mededingingswet de verhouding
tussen concentraties en innovatie onderzoeken. Grote concentraties zouden
het innoverend vermogen van het bedrijfsleven beperken TK 00/01, 27 400 XIII, nr. 64 Resultaat verwacht rond mei 2002  Doorgeven vraag van Tweede Kamer naar onderzoek door
Nma in financiële sector. TK
00/01, 27 400 XIII, nr. 64 Nma is op de hoogte van het verzoek Tweede Kamer  Brief toezenden over ontwikkelingen in EU-mededingingsbeleid
in najaar.TK 00/01, 27 400 XIII,
nr. 64Verwacht rond oktober 2001  De Tweede Kamer nader informeren over werkwijze Dte
bij «first-mover»-problematiek TK 00/01, 25 097, nr. 52 TK
wordt nader geïnformeerd. MEZ zal Belgische en Duitse collega's aanspreken
op de wijze waarop buitenlandse energieproductiebedrijven een belang kunnen
hebben bij het krap houden van de markt in Nederland TK 00/01, 25 097, nr. 52 Wordt meegenomen door MEZ tijdens reguliere contacten  Criteria (keuzevrijheid, transparantie, prijsverschillen
en klantvriendelijkheid etc.) meenemen in de evaluatie en bij het eindoordeel
over de rapportage van het Platform Versnelling Energieliberalisering TK 00/01, 25 097, nr. 52 Resultaat niet voor 2003.  Bekijken of het Duitse heffingensysteem op distributie
(goedgekeurd door EC) mogelijkheden biedt in het kader van het Nederlandse
systeem TK 00/01, 25 097, nr.
52 Onderhanden Problematiek van energievoorziening (Californië)
wordt meegenomen in uitgebreide reactie van MEZ op Groenboek van de EU TK 00/01, 25 097, nr. 52 Reactie komt najaar 2001  Nader rapport mbt advies van Raad van State over
redelijke voorwaarden TK 00/01, 27 250,
nr. 49 Rapport is op 3/07/2001 verstuurd,
(WJZ01 033 718)  Verduidelijking van definitie van economisch eigendom
in Beleidsregels privatisering energiedistributiebedrijven TK 00/01, 27 250, nr. 49 Beleidsregels gepubliceerd in Staatscourant 131 Omzetting van de Beleidsregels privatisering energiedistributiebedrijven
in de wetgeving TK 00/01, 27 250,
nr. 49 Voor einde 2001 wetsvoorstel
naar Tweede Kamer Uitbreiding van Dte tot 55 fte's TK 00/01, 27 250, nr. 49 Werving gestart. Korte melding gemaakt in brief TK 00/01, 27 400 XIII,
nr.59  EZ overlegt verder met COGEN over het pakket maatregelen
WKK, maar onder beperkingen van het geraamde budgettaire beslag, de liberale
elektriciteitsmarkt en het EU-milieusteunkader AO 04/07/2001 Gesprekken
zijn gaande, Tweede Kamer wordt in september 2001 geïnformeerd  EZ houdt vinger aan de pols van EnergieNed en Dte
t.a.v. regeling vermeden netkosten AO 04/07/2001 Onderhanden  EZ werkt door aan uitwerking CO2-index AO 04/07/2001 Onderhanden Bij vervreemding van het minderheidsbelang zal de
minister er streng op toezien dat privaatrechtelijke afspraken tussen verkopende,
decentrale overheden en de nieuwe neteigenaar geen afbreuk doen aan de publieke,
in de wet neergelegde waarborgen m.b.t. het netbeheer TK 00/01, 25 097, nr. 48 Beleidsregels gepubliceerd in Staatscourant 131  MEZ zal Tweede Kamer bij de behandeling van jaarverslag
Nma/Dte over de definitieve inrichting van de helpdesk informeren TK 00/01, 25 097, nr. 48 AO heeft plaatsgevonden op 21/06/2001  MEZ zal bij privatiseringsverzoeken zo goed mogelijk
proberen te ondervangen dat t.a.v. de netbeheersverklaring is gewaarborgd
dat de desbetreffende verplichting ook op de volgende eigenaar overgaat (indien
niet privaatrechterlijk, dan publiekrechterlijk) TK 00/01, 25 097, nr. 48 Beleidsregels gepubliceerd in Staatscourant 131  A.h.v. de capaciteitsplannen die door Dte worden
beoordeeld, zal MEZ de Tweede Kamer informeren over de investeringen die door
de netbeheerders in de netten zijn gedaan alsmede over de kwaliteit van de
netten TK 00/01, 25 097, nr.
48 Plannen verschijnen 1x in de 2
jaar, plannen zijn april 2001 ingediend bij Dte. Dte is bezig advies aan MEZ
voor te bereiden. Verwacht wordt dat Tweede Kamer najaar 2001 hierover geïnformeerd
wordt.  Tweede Kamer toesturen Energierapport 2002 waarin
resultaten van doorlichting van instrumentarium, aanpak wat betreft capaciteit
(capaciteitsbehoefte van het netwerk, capaciteitsontwikkeling ook op Europees
niveau etc.) zijn meegenomen.TK 00/01,
25 097, nr. 48 Energierapport
2002 verschijnt voorjaar 2002  MEZ zal bij energiebedrijven informeren hoe de omzetting
van REB-aftrek is verwerkt in de rekeningen voor verbruikersTK 00/01, 25 097, nr. 48 Onderhanden  Tweede Kamer informeren over advies Raad van State
inzake inwerkingstreding art. 26a van de Elektriciteitswet TK 00/01, 25 097, nr. 48 Rapport is op 3/07/2001 verstuurd, (WJZ01 033 718)  Evt. opnemen van tussendoelstelling Duurzame Energie
voor 2005 in kader van herbezinning Duurzame Energie TK 00/01, 25 097, nr. 50 Zie artikel 4 van artikelsgewijze toelichting van begroting 2002  MEZ zal zich beraden over suggestie om via een fonds
gemeenten te ondersteunen bij de ontwikkeling van grote duurzame energie-projecten
evt. met middelen uit MAP TK 00/01,
25 097, nr. 50 Wordt in beschouwing
genomen bij voorbereidingen van Energierapport 2002, dat voorjaar 2002 uitkomt  Tweede Kamer informeren over (klimaatneutrale) toepassing
van waterstof TK 00/01, 25 097,
nr. 50 Zie brief van VROM van 23/05/01
(vrom000 556)  MEZ zal bij Stas Fin. informeren naar de beantwoording
van de brief inzake Proton Chemie TK 00/01, 25 097, nr. 50 Hierover
vinden momenteel gesprekken plaats met Financiën MEZ zal in overleg treden met Financiën en VROM
over directe subsidiering van projectontwikkelaars als blijkt dat EPR onvoldoende
stimulerend werkt voor zon-PV TK
00/01, 25 097, nr. 50Ligt voorstel
om projectontwikkelaars tegemoet te komen via EINP ipv EPR EZ voert overleg
met Financiën en VROM  MEZ zal in de Energieraad t.a.v. richtlijn inzake
elektriciteit en gas aandringen op doorhakken van knopen TK 00/01, 21 501-14, nr. 69 Wordt meegenomen in Energieraad van december 2001  Verslag Energieraad, in bijzonder debat voorzieningszekerheid,
voor volgend AO aan Tweede Kamer sturen TK 00/01, 21 501-14, nr. 69 Zie brief van 21/05/01 (TK 00/01, 21 501, nr. 70)  MEZ zal onderwerp reciprociteit in Europees verband
aan de orde stellen TK 00/01, 21 501-14,
nr. 69 Aangekaart tijdens Energieraad
van 15 mei 2001 MEZ zal met Minister van VROM een reactie geven op
groen BNPTK 00/01, 21 501-14,
nr. 69 Brief d.d. 22 juni 2001 (EZ-01-348)  Conform aankondiging voortgangsrapportage De Digitale
Delta een plan van aanpak te maken voor bevorderen gebruik ICT door MKB waarin
ideeën Telematica-instituut een rol kunnen spelen en indien nodig meer
pilots met brancheorganisaties ondernemen TK 00/01, 27 400 XIII, nr. 13 Plan van aanpak «Het MKB in de Digitale Delta», 4-7-2001 aan de
Tweede Kamer gestuurd. Elektronische handtekening: een voorstel opstellen
en toesturen voor de implementatie van de richtlijn elektronische handtekening TK 00/01, 27 400 XIII, nr. 13 Wetsvoorstel is door de Minister
van Justitie aan de Tweede Kamer toegestuurd Kaderprogramma: De Kamer zal worden geïnformeerd
over de nieuwe thema's voor het Zesde Kaderprogramma TK 00/01, 21 501-13, nr 60 De Tweede Kamer is geïnformeerd bij brief (TK 00/01, 21 501-13,
nr 62)  Kaderprogramma: verslaglegging geven over de uitvoering
van de projecten in het kader van het Vijfde Kaderprogramma TK 00/01, 21 501-13, nr 60 Rapportages van EG-liaison zijn verstrekt tijdens AO Onderzoeksraad
op 20 juni 2001 Twinning: het opstellen van een beleidsevaluatie
na de verkoop van Twinning waarin naast rechtstreekse ervaringen ook omgevingsfactoren
worden betrokken TK 00/01, 26 143,
nr 4 Na de verkoop van Twinning zal
invulling worden gegeven aan deze toezegging  Jaarverslagen: Het elektronisch beschikbaar stellen
van gegevens uit jaarverslagen. Evt via koppeling. In overleg met de KvK bezien
of het beschikbaarstellen van gegevens uit jaarverslagen via internet versneld
kan worden. TK 00/01, 27 400
XIII, nr 29, blz. 2489 en 2524 De
KvK stelt de jaarrekeningen inmiddels via internet beschikbaar  Kennisbescherming: Evaluatie Rijksoctrooiwet 1995
uitvoeren. In evaluatie aandacht voor de werking van het EOB. Hoe wordt EOB
gecontroleerd, hoe vindt besluitvorming plaats? TK 00/01, 21 670, nr 14 Resultaten evaluatie Rijksoctrooiwet worden betrokken bij brief over kennisbescherming
die in najaar aan Tweede Kamer wordt gestuurd  Kennisbescherming: Pro-actieve rol Nederland en zo
mogelijk suggesties inbrengen voor beoordelingscriteria voor octrooieerbaarheid
van software om grenzen van octrooirecht af te bakenen. Bij pro-actieve rol
ook aandacht voor beschermingsduur van 20 jaar. TK 00/01, 21 670, nr 14 Wordt betrokken bij de brief over kennisbescherming die in het najaar aan
de Tweede Kamer wordt gestuurd  Verbreden pilot elektronisch expert/zoeksysteem voor
het technologie-instrumentarium bij gebleken succes naar andere EZ-regelingen TK 00/01, 27 400 XIII nr 13 De pilot is inmiddels gereed; er
zal worden bezien of de pilot geschikt is om te verbreden  In jaarverslag 1999 (op derde woensdag van mei) prestatiegegeven
weergeven over de mate waarin EZ in staat is bedrijvigheid rondom universiteiten
te organiseren. TK 98/99, xx xxx, nr 15, blz. 881 Momenteel ontbreken goede eenduidige cijfers. Als onderdeel van de groeiparagraaf
bij artikel 2 van de VBTB-begroting wordt hier nader aan gewerkt  Opstellen en toesturen van het Actieplan Facility
Sharing TK 99/00, xx xxx,Het actieplan wordt najaar 2001 aan de Tweede
Kamer gestuurd TK in voorjaar 2001 informeren over stand van zaken
en eerste effecten van maatregelen uit voortgangsrapportage Arbeid & Onderwijs. EZ-00-221 Voortgang is opgenomen in de voortgangsrapportage Industriebrief  Ruimtevaart: Evaluatie van het ruimtevaartbeleid
voorafgaande aan de volgende ESA conferentie in 2001. De rol van het MKB zal
hierbij worden meegenomen. Tweede
Kamer 99/00, 24 446, nr 10 Brief met evaluatie ruimtevaartbeleid en het kabinetsstandpunt tav evaluatie
is 10-7-2001 aan de Tweede Kamer gestuurd  Gestelde vragen (wijze monitoring instrumenten, administratieve
lasten en zero base) worden betrokken bij invulling motie Hindriks (27 400
XIII nr 28) TK 00/01, 27 400
XIII, nr 56Zie motie 27 400
XIII, nr 28  Nadere analyse van de effectiviteit van het bedrijfsgerichte
technologie-instrumentariumTK 00/01,
27 400 XIII Zie motie 27 400
XIII nr. 28 Het juridische en economische belang van softwareoctrooien
zal worden onderzocht. TK 00/01,
21 670, nr 14 Wordt gecombineerd
met evaluatie Rijksoctrooiwet 1995 (september 2001). Life Sciences: Toesturen van voortgangsrapportage
over het actieplan Life Sciences TK 99/00, 25 518, nr 21 In najaar
2001 wordt een brief met de voortgang aan de Tweede Kamer gestuurd Een korte brief sturen met de belangrijkste conclusies
om de Industriefaciliteit af te bouwen TK 00/01, 27 400 XIII Brief
is 8-12-2000 verstuurd, TK 00/01, xx xxx XIII, nr 42  In reactie op motie Hindriks (TK 2000-2001 27 400
XIII nr 28) aan Tweede Kamer verslag doen van studie en expertmeetings mbt
effectiviteit technologie-instrumentarium TK 00/01, 27 400 XIII, nr 48 Zie motie TK 00/01, 27 400 XIII nr 28  Bij Minister van Justitie stand van zaken m.b.t.
patentconventie/octrooiverdrag nagaan TK 00/01, 21 670, nr 11 Per
brief van november 2000 (ES/ATB/IB 00 072 884) aan toezegging voldaan  Voortgangsrapportage De Digitale Delta wordt na de
zomer 2000 naar Tweede Kamer gestuurd TK 99/00, 21 501-20, nr 124 Voortgangsrapportage DDD is samen met ICT-toets op 6-11-2000 aan Tweede Kamer
gestuurd  ICT-toets met benchmark Finland wordt na de zomer
2000 naar Tweede Kamer gestuurd TK 99/00, 21 501-20, nr 124 ICT-toets is samen met voortgangsrapportage DDD op 6-11-2000 aan de Tweede
Kamer gestuurd Toesturen Voortgangsrapportage Professioneel Inkopen
en Aanbesteden begin 2001, bestaande uit een integrale beschrijving van het
gehele project TK 99/00, 26 966,
nr. 2Voortgangsrapportage is op 16
juli 2001 naar de Tweede Kamer gestuurd (O/PIA 01 037 103)  Tweede Kamer informeren over resultaten GOM -onderzoek
naar rol accountant. TK 99/00, 27 016,
nr 2 Tweede Kamer is geïnformeerd
via brief O/FO/FG 01 016 144 d.d. 12-6-2001, kamerstuk nr. ez00 000 326.  Met Minister van Financiën (voortouw) een beleidsstandpunt
ontwikkelen over de Commissaris namens het Rijk in Raden van Commissarissen TK 99/00, 27 016, nr 2 Beleidsstandpunt is verwoord in TK 00/01,
22 064, nr. 5.  Tweede Kamer regelmatig informeren over InterregTK 99/00, 21 062, nr 97 Tweede Kamer is hier recent in april 2001
nog over geïnformeerd, TK 00/01, 21 062, nr 100.  De Tweede Kamer in de tweede helft van 2000 zo mogelijk
een eerste totaaloverzicht van de cofinanciering toesturen. Daarna de Tweede
Kamer regelmatig over de stand van zaken informeren. TK 99/00, 21 062, nr 97 Aan Tweede Kamer is per brief (ES/REB/RTI/01 011 690) gemeld dat
Tweede Kamer in zomer 2001 geïnformeerd wordt. Brief gaat in augustus
2001 naar Tweede Kamer.  Zodra één en ander is vastgelegd over
nadere afspraken over decentralisatie van de uitvoering van (d2-)programma's
tussen EZ en provincies en/of er worden afspraken gemaakt met betrokkken bewindslieden,
de Tweede Kamer daarvan op de hoogte stellen. TK 99/00, 21 062, nr 97 Aan Tweede Kamer is per brief (ES/REB/RTI01 011 690) gemeld dat
Tweede Kamer in zomer 2001 zal worden geïnformeerd. Brief gaat in augustus
2001 naar Tweede Kamer.  ZZP: overleggen met SZW en Financiën of een
aparte notitie over ZZP-ers kan worden uitgebracht en de Tweede Kamer informeren
over de uitkomsten van dit overleg TK 99/00, 26 736, nr 3 Onderzoek
gaat in het najaar van 2001 van start.  In voortgangsrapportages waar mogelijk indicaties
van de aantallen arbeidsplaatsen aangeven.TK 98/99, 25 017, nr. 20Tweede
Kamer is per brief van 22-06-2001 geïnformeerd over het monitoring-systeem
van Kompas voor het Noorden (O/REB/EBR 01 032 204.b88). In april
2002 ontvangt Tweede Kamer een uitgebreide voortgangsrapportage over de prestaties
van het Kompas tot nu toe, zo mogelijk aangevuld met indicaties van met die
prestaties gemoeide verwachte aantallen arbeidsplaatsen. De belangrijkste
voorgenomen prestaties van jaar en de belangrijkste gerealiseerde prestaties
van kompas zullen in de reguliere (VBTB) begrotingscyclus meegenomen worden.  Natrekken bij provincies, SNN en NOM of er sprake
is van extra lastendruk als gevolg van uitvoering steunregelingen. TK 99/00, 26 800 XIII, nrs 59 en 61 In oktober 2000 is overeenstemming
bereikt dat extra lasten worden afgewenteld op het Kompas (programma)  De wens om extra inspanning voor projecten die zich
richten op werknemers met een medisch of sociale problematiek inbrengen in
het overleg met de grote steden een dag later. En de uitkomsten daarvan aan
de Tweede Kamer melden. HTK 00/01, xx xxx nr. 29, blz. 2527 Tweede Kamer is over uitkomsten geïnformeerd in TK 00/01, 27 400
XIII, nr 47  Nagaan op welke wijze overblijvende knelpunten weggenomen
kunnen worden. Er wordt een studie opgezet naar de effecten van de keuze voor
ZZP of loondienst. De Tweede Kamer zal nader worden geïnformeerd over
de conclusies van het Kabinet.TK
00/01, 24 036, nr 171Onderzoek
gaat in het najaar van 2001 van start  Tweede Kamer informeren over uitkomsten overleg met
Grote steden over etnisch ondernemerschap TK 99/00, 26 815, nr 6 Tweede
Kamer is over uitkomsten geïnformeerd in TK 00/01 27 400 XIII, nr
47 Cijfers over etnische ondernemers (starters en stoppers)
zodra deze beschikbaar zijn naar de Tweede Kamer sturen.TK 00/01, 26 485, nr 10 Het betreffende onderzoek wordt in de zomer van 2001 naar Tweede Kamer gestuurd  Toesturen van brief over de positie van het MKB HTK 00/01, xx
xxx, nr 29, blz. 2489In
de Ondernemerschapsmonitor voorjaar 2001 wordt aandacht besteed aan de concurrentiepositie
van het MKB, in het bijzonder op de terreinen werkgelegenheid, innovatie en
export. Monitor is op 17 juli 2001 naar Tweede Kamer gestuurd (O/FO/01 031 963).  Nagaan of Tweede Kamer al brief heeft ontvangen over
co-financieringsactiviteiten TK 00/01,
27 400 XIII, nr.11Brief gaat
in augustus 2001 naar Tweede Kamer.  Tweede Kamer informeren over de toepassing van de
MKB-kaderregeling en faciliteiten voor de witte vlekken. TK 00/01, 27 400 XIII, nr 11Gaat om introductie via het SNN van een stimuleringsregeling
voor individuele bedrijven op het terrein van uitbreidingsinvesteringen in
De Marne, Dongeradeel en Achtkarspelen. TK 00/01, 27 400 XIII, nr. 52 Notitie aan de Tweede Kamer toezenden waarin een
aantal vragen worden beantwoord: o.a. over commissarissen; landsoverschrijdende
samenwerking; dividendbeleid/ kruissubsidiëring; Duurzaamheidvraagstuk
verhouding aandelen tussen Rijk/provincies.TK 00/01, 26 570, nr 16 Notitie
is verstuurd. TK 00/01, 26 570, nr 17  In de eerstvolgende missiebrief van januari wordt
uiteengezet hoe ICES-3 wordt vormgegeven. HTK 00/01, xx xxx, nr. 29, blz. 2497 Brief is verstuurd. TK 00/01, 25 017,
nr.32  Inzicht geven in de omvang van de gerealiseerde en
nog te realiseren geherstructureerde bedrijventerreinen HTK 00/01, xx xxx, nr. 29, blz. 2525 Tweede Kamer is op 31 mei 2001 geïnformeerd
met rapport en brief (O/REB/EBR 01 027 212.b85) Mocht blijken dat er extra geld (voor herstructurering
van bedrijventerreinen) nodig is, zeker voor de korte termijn, dan zal ik
mijn uiterste best doen om die middelen ook beschikbaar te krijgen.HTK 00/01, xx xxx,
nr. 29, blz. 2506 Brief is op 6/4/2001
naar Tweede Kamer gestuurd (kenmerk ES/REB/RTS 01 006 305.b10)  Brief die ingaat op financiële en beleidsinformatie
m.b.t. EU-structuurfondsen (periode 1994–1999)TK 00/01, 27 813, nr 1 en AO d.d. 21 juni 2001 m.b.t. EU-structuurfondsen Brief gaat eind augustus/begin september
2001 naar Tweede Kamer.  Brief m.b.t. programmeringsperiode 2000–2006
EU-structuurfondsen TK 00/01, 27 813,
nr 1 en AO d.d. 21 juni 2001 m.b.t. EU-structuurfondsen Brief gaat eind augustus/begin september 2001 naar Tweede Kamer.  Hoe gaat het kabinet om met de conclusies en aanbevelingen
van de Algemene Rekenkamer in het rapport «EU Structuurfondsen: Geld
voor Ontwikkeling en Achterstand». TK 00/01, 27 813, nr 1 en AO d.d. 21 juni 2001 m.b.t. EU-structuurfondsen Brief is op 11 juli 2001 naar Tweede
Kamer gestuurd (O/REB/ERB 01035768.b71)  De Tweede Kamer ontvangt een overzicht van het karakter
van de verplichtingen die samenhangen met de investeringsimpuls 1998 en de
interimimpuls 2000 TK 00/01, 25 017,
nr 34 Brief gaat eind 2001 naar Tweede
Kamer.  De Tweede Kamer ontvangt een brief over de beoordeling
van de investeringsvoorstellen door de planbureaus alsmede een toelichting
daarop TK 00/01, 25 017, nr
34 Brief gaat in het najaar van 2001
naar Tweede Kamer.  De Tweede Kamer ontvangt de «endtermreview»
van de investeringsimpuls 1998 die wordt opgesteld t.b.v. de voorbereiding
van de nieuwe impulsbriefTK 00/01,
25 017, nr 34 Brief gaat eind
2001 naar Tweede Kamer.  MVO: Tweede Kamer informeren over implementatie OESO-richtlijnen TK 00/01, 26 485, nr 10 Meegenomen in kabinetsstandpunt SER-advies
dat op 5 april 2001 aan de Tweede Kamer is gestuurd.  MVO: Na verschijnen SER-advies (15 december) z.s.m.
kabinetsstandpunt naar Tweede Kamer sturen TK 00/01, 26 485, nr 10 Kabinetsstandpunt
SER-advies is op 5 april 2001 aan de Tweede Kamer gestuurd.  MVO: Tweede Kamer reactie sturen op rapport social
venture network TK 00/01, 26 485,
nr 10Brief over rapport SVN is op
31 mei 2001 aan Tweede Kamer gestuurd. MVO: Tweede Kamer rapporteren over hoe andere landen
(VS/Canada/Fr) MVO criteria hebben ingebouwd TK 00/01, 26 485, nr 10 Verwerkt
in brief aan de Tweede Kamer over financieel instrumentarium en MVO-criteria
van 4 mei 2001.  MVO: Tweede Kamer rapporteren over mogelijkheden
inbouwen MVO-criteria in instrumentarium TK 00/01, 26 485, nr 10 Brief
over financieel instrumentarium en MVO-criteria is op 4 mei 2001 aan Tweede
Kamer gestuurd.  China: overzicht aan Tweede Kamer van de besteding
van middelen onder het financiële pakket TK 00/01, 27 400 V, nr 63 Op 8 juni 2001 is per brief 01 029 403 aan de toezegging voldaan.  Wapenexport: uitwerking van wijziging In- en Uitvoerwet
ter informatie aan de Tweede Kamer voorleggen TK 00/01, 26 948, nr 32 Direct na ommekomst van de Raad van State zal de uitwerking van de wet ter
informatie aan de Tweede Kamer worden voorgelegd.  Wapenexport: in overleg met minister van Financiën
bezien of informatie verstrekt kan worden over wapenexportkredietverzekeringen TK 00/01, 22 054, nr 58 De minister van Financiën heeft mede
namens de staatssecretaris van EZ hierover in april 2001 een brief aan de
Tweede Kamer gestuurd (TK 00/01, 27 400, nr 29). Thans wordt onderzocht
of een verdere uitsplitsing mogelijk is zonder dat daarmee individuele transacties
door de concurrentie herleid kunnen worden.  Wapenexport: in eerstvolgende wapenexportrapportage
per land van bestemming aangeven om welke categorie goederen het gaat TK 00/01, 22 054, nr 58 In de meest recente rapportage is dit voor de tweede
helft van 2000 gedaan.  EKV: Tweede Kamer tzt informeren over integratie
SENO/EKV TK 00/01, 27 400, nr
25 Tweede Kamer zal uiterlijk eind
2001 via de alternatieve uitvoeringsstructuur Stichting SENO geïnformeerd
worden over de voortgang van de integratie. Ondernemen tegen armoede: voortgang uitvoering jaarlijks
rapporteren in MvT TK 00/01, 27 467,
nr 52 Jaarlijks zal in de MvT worden
gerapporteerd. MVO: Tweede Kamer informeren over MVO inkopen en
het MVO kenniscentrum TK 00/01, 26 485,
nr 17 Rapportages worden eind september
2001 en december 2001 aan de Tweede Kamer gestuurd. MVO: rapportage aan Tweede Kamer over implementatie
instrumentenbrief TK 00/01, 26 485,
nr 17 Rapportage aan Tweede Kamer
volgt.  MVO: jaarrapportage door het Nederlandse NCP aan
de OESO, inclusief de Engelse vertaling TK 00/01, 26 485, nr 17 Rapportage
en vertaling voorzien in september 2001. MVO: rapportage aan Tweede Kamer inzake bijeenkomst
3 juli met de VNG over MVO lokaal TK 00/01, 26 485, nr 17 Rapportage
voorzien in september 2001.  WTO: brief inzake WTO-diensten onderhandelingen en
de relatie tussen het WTO TRIPS-verdrag en biodiversiteit TK 00/01, 25 074, nr 40 Brief voorzien voor tweede helft augustus 2001  Rentepositiestelsel: vertrouwelijk rapport-Van den
Boom Groep aan Tweede Kamer TK 00/01,
27 400 XIII, nr 50 Per brief
van 26 maart 2001 (01 015 357) zijn beide rapporten vertrouwelijk
aan de Tweede Kamer gestuurd. Gaswet: resultaat onderzoek level playingfield naar
Tweede Kamer ter voorbereiding op besluitvorming gasgebouw. Zonodig nader
onderzoek i.v.m. discussie over gasgebouw. HTK 99/00, 61-4424Resultaten op 15/12/2000
naar Tweede Kamer gestuurd (EZ00 000 655)  Invulling AMvB met het oog op level playing field TK 00/01, 27 170 Zie brief 16/03/2001 (TK 00/01, nr. 27 170,
nr. 17) en AMvB gepubliceerd in Stbl. 157 – 2001 TK periodiek informeren over stand van zaken rond
vervroegde liberaliseringTK 99/00,
26 898, nr. 7Op 22/06/00 is
het Platform versnelling liberalisering ingesteld (zie brief TK 99/00 25 097
nr. 38). TK zal 2x per jaar geïnformeerd worden (zie brief TK 00/01,
25 097, nr. 49    TK schriftelijk informeren over resultaten van overleg
met convenantpartners t.a.v. stimulering van gebruik van zonneboilersTK 99/00, 26 898, nr. 7Kamer wordt in de loop van 2001 bij gelegenheid
geïnformeerd.    Bij DTe op aandringen z.s.m. te informeren over st.v.z.
t.a.v. WKK en netkostenTK 99/00,
26 898, nr. 7Zie brief TK 00/01,
26 898, nr. 25    TK informeren over onderzoeksresultaten t.a.v. onderzoek
groen nationaal inkomenTK 99/00,
26 898, nr. 722 juni 2001, brief
naar TK gestuurd (ez00000348)    Gaswet: Toesturen studies efficiency private bedrijvenHTK 99/00, 63-4423Studies worden verstuurd door DTe    Gaswet: – resultaat onderzoek level playingfield
naar TK ter voorbereiding op besluitvorming gasgebouw. – zo nodig nader
onderzoek i.v.m. discussie over gasgebouwHTK 99/00, 63-4424Resultaten op 15/12/2000
naar TK gestuurd (ez00000655)   Bij evaluatie 2002 en al eerder o.b.v. onderzoek
i.h.k.v. NMP-4 (visie lange termijn ontwikkeld) wordt info geleverdHTK 99/00, 63-442428 maart 2001 brief naar TK gestuurd (ez00000170)   Nota van wijziging permanent vergunningstelsel
voor levering gas en elektriciteitHTK 99/00, 63–4424Zie art 43 t/m 49 van de Gaswet over het permanent vergunningstelsel.
Voor elektriciteit voorzien 2002 (ivm groen). Voor gas voorzien in 2004 (als
kl. Verbruikers vrij zijn)   TK periodiek informeren over stand
van zaken rond vervroegde liberaliseringTK 99/00, 26 898, nr. 7Op 22/06/00 is het Platform
versnelling liberalisering ingesteld (zie brief TK 99/00 25 097 nr. 38).
TK zal 2x per jaar geïnformeerd worden (zie brief TK 00/01, 25 097,
nr. 49Binnen vier maanden een afgerond beleidsvoorstel
aan TK voorleggenTK 99/00, 26 898,
nr. 7Zoals gemeld tijdens AO op 22/6/00,
heeft overleg plaatsgevonden tussen de ministers van EZ en VROM met het IPO
over plaatsingsproblematiek van windenergie. Op 10 juli 2001 is het convenant
windenergie ondertekend door de diverse partijen. Gaat op korte termijn brief
naar TK.   TK zal worden geïnformeerd over overleg met
de energiedistributiebedrijven over de overgangsproblematiek MAPTK 99/00, 26 898, nr. 7Is onderzoek gedaan door extern bureau. Nav dit onderzoek is
er een brief opgesteld tussen EZ en Energiened.   REB-doorsluis mag niet ter beoordeling van de bedrijven
zijn. Hiervoor moet een kleine wetswijziging komenTK 99/00, 26 898, nr 24Mogelijkheid van wetswijziging is in studie. Evt. wijziging zal worden doorgevoerd
middels belastingplan 2003    Gaswet: onderzoek functiescheiding en eigendomsverhoudingen
landelijke hogedruknet gasHTK 99/00,
63–4384N.a.v. definitieve resultaten
van level playing field onderzoek, onderzoekt Gasunie verder. I.v.m. Brussel
pas in 2003 resultaten    Gaswet: Introductie vorm van lastenverlichting voor
productie-bedrijven in vorm van «blauw-certificaten» in WBM. Betrekken
in overleg met MinFin en in ver-groeningsnotitieHTK 99/00, 63–4425Ook motie Blaauw nader bezien. Zie ook Vergroeningsbrief 15/6/00 (TK 99/00,
27 177, nr. 1). Wordt momenteel onderzoek uitgevoerd, resultaten verwacht
in 2003.   Gaswet: In 2002 of 2003 t.b.v. go-no-go beslissing
over marktopening in 2004 leveren van gegevens over: betrouwbaarheid, betaalbaarheid
en duurzaamheid van de gasvoorziening – handhaven voldoende niveau van
veiligheid en doelmatigheid – mate waarin vraaggestuurde markt daadwerkelijk
tot stand is gekomen – mededinging op Eur. vlak – positie en inkomsten
van staat Nota van Wijziging permanent vergunningstelsel voor levering gas
en elektriciteit. Gesprek door MEZ over voorwaarden voor privatisering en
hun verantwoordelijkheden met medeoverheden die aandeelhouder zijn mits bij
hen belangstelling bestaat. HTK 99/00,
63–4365Bij evaluatie Elektriciteitswet
in 2002 of 2003    Voorstel Eur. en/of Ned. regels al dan niet aanscherpen
o.b.v. evaluatie EU-gasrichtlijn en evaluatie GaswetHTK 99/00, 63–4370Dit kan pas als er geëvalueerd is. Evaluatie zal na zomer 2000 van start
gaan. Resultaten verwacht in 2002/2003    EK wordt geïnformeerd over resultaten project
strategie energieonderzoekHEK 2000–2001,19–910Project wordt zomer 2001 afgerond,
waarna EK wordt geïnformeerd    In memorie van toelichting bij begroting EZ 2002
wordt gerapporteerd over uitkomsten project herbezinning duurzame energieHEK 2000–2001, 19-911Zie Artikel 4 van de artikelsgewijze toelichting
bij deze begroting    Brief waarin duidelijkheid wordt verschaft over hoe
wet- en regelgeving wangedrag door netbeheerders voorkomt plus argumentatie
waarom niet gekozen is voor concessievorm bij privatisering en energiebedrijven. TK 2000–2001 25 097, nr
42Zie brief van 12/01/2001 (ez00000016)    Invulling AMvB met het oog op level playing fieldHTK 2000–2001, 45-3487 e.v. Zie brief 16/03/2001 (TK 00/01, nr.
27 170, nr.17) en AMvB gepubliceerd in Stb. 157 (2001)    TK periodiek informeren over stand van zaken rond
vervroegde liberaliseringTK 99/00,
26 898, nr. 7Op 22/06/00 is
het Platform versnelling liberalisering ingesteld (zie brief TK 99/00 25 097
nr. 38). TK zal 2x per jaar geïnformeerd worden (zie brief TK 00/01,
25 097, nr. 49 Integrale opname olievoorzieningszekerheid in groenboek
voorzieningszekerheidHTK 2000–2001,
45-3487 e.v.Wordt meegenomen in kader
van groenboek voorzieningszekerheid. Najaar 2001 wordt kabinetsstandpunt naar
TK gestuurd.   Reserveringen op bedrijfsvoorraden ten behoeve van
nationale voorraadverplichtingenHTK 2000–2001, 45-3487 e.v.Er zal jaarlijks worden gerapporteerd over ervaring met ticketsysteem zowel
nationaal als internationaal vanaf 2002    Monitoren van benzineprijzenTK 2000–2001 24 036, nr 211Vormt onderdeel van regulier werk. TK wordt bij gelegenheid geinformeerd   Aantekening over overleg met IPO en VNG over Toolbox
medio 2001TK 2000–2001, 24 036,
nr 211Uitvoering verwacht in zomer
2001    Algehele herziening mijnwetgeving in 1997TK 94/95, 24 078 nr.5 EK 95/96, 24 078
 nr. 41bGaande.    EnergieNed ex-post onderzoek naar verantwoording
MAP-bestedingenHTK 95/96, 54-3985Zie brief van 29/05/2001 (ez00000285)    Eindrapportage over nearshore-demonstratieprojectTK 97/98 25 276 en 25 423
nr. 2Zie brief van 10/03/2000 (TK
99/00, 27 041, nr. 1). Zie brief van 27/05/2001 (TK 00/01, 27 041,
nr. 3)    Het Ministerie van EZ zal het toezicht- en controlemodel
voor het laatste MAP-jaar ontwikkelenTK 2000–2001 26 860, nr 3Energiened is verzocht te bevorderen dat haar leden gebruik maken van het
beschikbare toezichtmodel.    Over de besteding van de vrije reserves zullen nadere
afspraken, al dan niet in de vorm van een convenant, worden gemaakt met EnergieNed. TK 2000–2001 26 860, nr
3Is onderzoek gedaan door extern
bureau. Afspraken zijn vastgesteld in brief van EZ aan Energiened    Rapport Commissie toezenden over werkgelegenheid
en liberaliseringTK 2000–2001
21 501–14, nr 66Geen rapport
ontvangen van commissie, wordt ook niet meer verwacht.    Rapport Commissie toezenden over service publiqueTK 2000–2001 21 501–14,
nr 66Geen rapport ontvangen van commissie,
wordt ook niet meer verwacht.    Overzicht toezenden van acties Lidstaten ter bescherming
consument of ter invoering liberaliseringTK 2000–2001 21 501-14, nr 66Einde 2001 komt commissie met Benchmarkrapport over liberalisering, waar dit
in wordt meegenomen.   Kabinetsreactie groenboek voorzieningszekerheid wordt
aan EK toegezondenHEK 2000–2001,
19-925Najaar 2001 wordt kabinetsstandpunt
naar EK gestuurd.    In energierapport 2002 wordt gedegen analyse gegeven
van lange termijn ontwikkeling voorzieningszekerheidHEK 2000–2001, 19–925Energierapport 2002 wordt verwacht in voorjaar 2002    Faillissementswet:1e fase voor de zomer naar de TK
2e fase: oktober naar TKTK 1999–2000,
26 736, nr. 3Het rapport over
tweede fase is in februari 2001 voor consultatie op Internet gezet. In de
zomer 2001 worden de reacties verwerkt, daarna naar de TK.    TK periodiek informeren over stand van zaken rond
vervroegde liberaliseringTK 99/00,
26 898, nr. 7Op 22/06/00 is
het Platform versnelling liberalisering ingesteld (zie brief TK 99/00 25 097
nr. 38). TK zal 2x per jaar geïnformeerd worden (zie brief TK 00/01,
25 097, nr. 49 TK informeren over analyses en bestuurlijk overleg
(april/mei) m.b.t. provinciale archiefinspecties.TK 1997–1998, 24 036, nr. 78TK is bij brief d.d. 25-06-1999 (geen kamerstuknummer) geïnformeerd
over analyses derde lijn.In MDW-rapportages aan de TK is gemeld dat resultaten
in wetsvoorstel M&O worden verwerkt. Behandeling wet door TK verwacht
2e helft 2001.   Op redelijke termijn rapportage voortgang reductie
administratieve lasten met 25%. TK 1997–1998, 19 071, nr. 13De Commissie Administratieve Lasten o.l.v. de heer Slechte heeft op 20-05-1999
een tussenrapportage aan de TK gezonden. Het Kabinetsstandpunt over het Eindrapport
van Commissie Slechte is op 11-02-2000 naar de TK gezonden (TK 1999/2000 24 036,
nr. 148). AO over het kabinetsstandpunt op 24-05-2000 (TK 1999/2000 24 036,
nr. 162).   Uiterste best doen om zo snel mogelijk resultaat
te bereiken op gebied van minder administratieve lasten voor MKB. Zal daar
samen met MKB flink aan trekken. HTK 98/99, nr. 15, blz. 879Wat EZ
regelgeving betreft is meting gereed sinds februari 2001.   Nagaan wat positie EZ is in het kader van het consumentenbeleid.
(Duidelijkheid verschaffen over de inhoud en de verantwoordelijkheid.)TK 1999–2000, 23 162, nr. 10Brief consumentenbeleid is behandeld in MR
van 26/01/2001 en vervolgens met opmerkingen opnieuw in MR van 3/7/2001    In mei 2000 rapportage van de werkgroep onderliggende
rechtrelaties (MDW Benzine)TK 1999–2000,
24 036, nr. 156Afronding overleg
met partijen zomer 2001, dan onderdeel van totaal overeenkomst MDW benzine    Kamer informeren over ontwikkeling concept richtlijn
edelmetaalHTK 1999/2000, nr. 64,
blz. 4463Het wachten is op initiatief
Europese Commissie; in Brussel is echter nog geen actie ondernomen.   Waarborgwet 2 jaar na inwerkingtreding evalueren;
bezien meerdere aanbieders en eventuele consequenties voor wijze tariefvaststelling. HTK 1999/2000, nr. 64, blz. 4465Wetswijziging is nog niet ingegaan.
EK wil novelle.   Zoveel mogelijk cijfermatige onderbouwing aan de
TK zenden. Ministeries hiertoe stimuleren. Nulmeting + rapportage in 2001.
Bij begroting 2001 in elk geval de reeds bekende gegevens presenteren.TK 1999–2000, 24 036, nr. 162Zie brief van 18/05/2001 (TK 00/01,
24 036, nr. 216)    Betrekken van ouders bij evaluatie van de vaste boekenprijs
schoolboekenTK 1999–2000, 26 800
XIII nr. 117Vereniging Ouders &
Co betrokken bij CPB-onderzoek evaluatie   TK zo snel mogelijk informeren over uitkomsten overleg
met ECD over controle/handhaving WCKHTK 2000–2001, 4-186 e.v. Brief aan ECD met verzoek om rapportage controlebevindingen over het boekjaar
2000 is verstuurd op 10/01/2001. ECD rapport nog niet ontvangen. Is gerappelleerd    In Europees verband bovengrens van EURO 40 000,–
aankaartenHTK 2000–2001, 4-190Is bij Commissaris Byrne aangekaart
bij brief van 31 mei 2001    TK informeren over rolverdeling DNB en ECD bij nieuwe
WCKHTK 2000–2001, 4-191Min. Fin. is hier nu voor verantwoordelijk
geworden bij overdracht van WCK aan Min. Fin.    TK periodiek informeren over stand van zaken rond
vervroegde liberaliseringTK 99/00,
26 898, nr. 7Op 22/06/00 is
het Platform versnelling liberalisering ingesteld (zie brief TK 99/00 25 097
nr. 38). TK zal 2x per jaar geïnformeerd worden (zie brief TK 00/01,
25 097, nr. 49Lessen rond privatiseren/liberaliseren buiten netwerksectoren
betrekken bij Kabinetsreactie op WRR-rapport Borgen van Publiek Belang. Eventueel
separaat verhaal toezenden. HTK 2000–2001,
29–2491Kabinetsstandpunt op
WRR rapport is op 23/05/2001 naar TK gestuurd (TK 00/01, 27 771, nr.
1)    Uitgebreider spreken over ministeriële verantwoordelijkheid
NMa bij behandeling ZBO-wet; relatie tussen DG-NMa en MEZHTK 2000–2001, 29-2493Behandeld in nota n.a.v. verslag, zie brief van 12/07/2001 (TK 00/01, 27 639,
nr. 5)    Extra middelen voor de NMa als blijkt dat huidige
formatie niet voldoetHTK 2000–2001,
29-2493Zie brief bevindingen jaarverslag
NMa/DTe 2000 dd 13 juni 2001 (TK 2000–2001, 27 400 XIII, nr 59)    Indien de Verkenningen het onderwerp niet dekken,
marktwerking in de gezondheidszorg meenemen als onderwerp bij de vierde tranche
MDWHTK 2000–2001, 2902494Onderwerp is meegenomen bij de oriëntatie
vierde tranche MDW II. Zie brief van 28/06/2001 (TK 00/01, 24 036, nr.
223)    Vraagsturing in het Cultuurbeleid meenemen in de
oriëntatiefase van MDW-trancheHTK 2000/2001, 29–2494Onderwerp
is meegenomen bij de oriëntatie vierde tranche MDW II. Zie brief van
28/06/2001 (TK 00/01, 24 036, nr. 223)   Er op toezien dat het vraaggerichte karakter van
MDW-criteria worden meegenomen bij de beoordeling van de criteria van de Cultuurnota. HTK 2000/2001, 29–2494Onderwerp is meegenomen bij de oriëntatie
vierde tranche MDW II. Zie brief van 28/06/2001 (TK 00/01, 24 036, nr.
223)    Contact opnemen met MinVWS over het niet opportuun
zijn van een MDW-project hulpmiddelen.«HTK 2000/2001, 29–2495Onderwerp
is meegenomen bij de oriëntatie vierde tranche MDW II. Zie brief van
28/06/2001 (TK 00/01, 24 036, nr. 223)    Kamer krijgt de resultaten van de nulmeting van de
administratieve lasten bij het jaarverslag van de departementen zelf.HTK 2000/2001, 29–2495Alle departementen zijn bezig. EZ gereed op 28–02–01.
Rapportage bij jaarverslag. Zie brief van 18/05/2001 (TK 00/01, 24 036,
nr. 216)    Naast de departementale behandeling van de ontwikkeling
van de administratieve lasten, eenmaal per jaar met EZ spreken over het totaalbeeld. HTK 2000/2001, 29–2495EZ coördineert en heeft totaalverslag
op derde woensdag in mei 2001 gegeven. Zie brief van 18/05/2001 (TK 00/01,
24 036, nr. 216)   Schriftelijk aan de TK aangeven welke beslissingen
van de NMa openbaar worden gemaakt. TK 2000–2001 22 093, nr. 12Zie brief van 13/06/2001 (TK 00/01, 27 400 XIII, nr. 59)    De NMa verzoeken op papier te zetten hoe prioriteiten
precies bepaald worden.TK 2000–2001
22 093, nr. 12 en HTK 2000–2001 29 -2492Zie brief van 13/06/2001 (TK 00/01, 27 400 XIII, nr. 59)    Notitie over de samenwerking met andere toezichthouders
aan de Tk sturenaTK 2000–2001
22 093, nr. 12Zie brief van
13/06/2001 (TK 00/01, 27 400 XIII, nr. 59)    Bij de behandeling van het wetsvoorstel (M-wet en
NMa-ZBO) terugkomen op het idee om een eenhoofdige leiding aan te stellen. TK 2000–2001 22 093, nr.12Passage opgenomen in nota n.a.v.
verslag, zie brief van 12/07/2001 (TK 00/01, 27 639, nr. 5)    Analyse van de voor- en nadelen van het veilinginstrument
maken en laten meewegen bij beoordeling of het een project kan worden in de
vierde tranche MDW IIHTK 2000/2001,
29–2521MDW-werkgroep «Veilen
en alternatieve allocatie mechanismen is ingesteld. Zie brief van 28/06/2001
(TK 00/01, 24 036, nr. 223)    TK periodiek informeren over stand van zaken rond
vervroegde liberaliseringTK 99/00,
26 898, nr. 7Op 22/06/00 is
het Platform versnelling liberalisering ingesteld (zie brief TK 99/00 25 097
nr. 38). TK zal 2x per jaar geïnformeerd worden (zie brief TK 00/01,
25 097, nr. 49Nota Consumentenbeleid begin 2001 naar de TKHTK 2000/2001, 29–2504Brief consumentenbeleid is behandeld in MR van 26/01/2001
en vervolgens met opmerkingen opnieuw in MR van 3/7/2001 en op 18/07/2001
naar TK gezonden    Expertisecentrum privatisering lagere overheden opzetten. HTK 2000–2001, 29–2531Wordt in breder verband bezien    Een notitie met de ervaringen en lessen van het veilen
door de overheid. Deze komt nadat een aantal veilingen kan worden geëvalueerd
(2002 of later). TK 2000–2001
24 036, nr. 211MDW-werkgroep
«Veilen en alternatieve allocatie mechanismen» is ingesteld. Zie
brief van 28/06/2001 (TK 00/01, 24 036, nr. 223)    Het opzetten van pilotprojecten (zo mogelijk één
per ministerie) voor het toepassen van het MDW-kader Concessies en aanbestedingen. TK 2000–2001 24 036, nr.
209Onderwerp is meegenomen bij de
oriëntatie vierde tranche MDW II. Zie brief van 28/06/2001 (TK 00/01,
24 036, nr. 223)    Kabinetsnotitie opheffen functiescheiding medio dit
jaar naar TK. TK 2000/2001 24 036
nr. 211Uitgesteld tot na afronding
uitwerking overige punten MDW benzine    Voortgang mijnbouwwet: Minister verwacht voor 1 april
2001 Nota naar aanleiding van nader verslag uit te zullen brengenTK 2000–2001 27 400 XIII, nr 9Zie brief TK 2000–2001 26 219,
nr 12    Notitie naar TK over huidige activiteiten op terrein
van waterstofTK 2000–2001,
26 603, nr 34Zie brief TK 2000–2001,
26 603, nr 35    Opstellen beleidsnota over beschikbaarheid van biomassa
tot 2010HTK 2000–2001 29-2519Wordt op ingegaan bij Energierapport
2002    Nadere afspraken maken met EnergieNed over relatie
groene stroom en MAP stroomHTK 2000–2001
29-2519Afspraken zijn gemaakt en
vastgelegd in brief van EZ aan Energiened.    WKK: nadere uitwerking rendementseis ism sector,
CBS, Senter en NovemHTK 2000–2001
29-2518Zie brief TK 2000–2001,
26 898, 27 400 XIII, nr 27 en EZ 000003847. LIJST MET AFKORTINGEN ACTAL Adviescollege Toetsing
Administratieve Lasten ANWB Algemene Nederlandse
Wielrijdersbond APX Amsterdam Power eXchange ASEM Asia Europe Meeting AVI Afvalverbrandingsinstallaties AWBZAlgemene Wet Bijzondere
Ziektekosten AWT Adviesraad voor Wetenschap-
en Technologiebeleid BBMKB Besluit Borgstellingregeling
MKB BBP Bruto Binnenlands
Product BIEBureau voor Industriële
Eigendom BLMBedrijfslocatiemonitor BLOW Bestuursovereenkomst
Landelijke Ontwikkeling Windenergie BNP Bruto Nationaal ProductBSE Besluit Subsidies
Exportfinanciering BZ/OSMinisterie van Buitenlandse
Zaken/Ontwikkelingssamenwerking BZKMinisterie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties CBSCentraal Bureau voor
de Statistiek CD FEZ Centrale Directie
Financieel Economische Zaken CDIU Centrale Dienst
voor In- en Uitvoer CDM Clean Development
Mechanism CEP Centraal Economisch
Plan CIS Community Innovation
Survey CMTConsumentenmarkttoets CoP Conferentie der Partijen
bij Klimaatverdrag COVA Stichting Centraal
Orgaan Voorraadvorming Aardolieproducten CPB Centraal Planbureau DBTsubsidieregeling Duurzame
Bedrijventerreinen DINO Date en Informatie
Nederlandse Ondergrond DTe Dienst uitvoering
en toezicht energie E21E Project Economie
van de 21ste EeuwECD Economische Controledienst ECT Energy Charter Treaty EEP Energie-efficiency
plan EET Economie, ecologie
& technologie EFI Exportfinancieringsfaciliteit
Indonesië EFRO Europees Fonds Regionale
Ontwikkeling EIAEnergie-investeringsaftrekregeling EIM Economisch Instituut
voor het Midden- en Kleinbedrijf EINP Subsidieregeling
energievoorzieningen in de non-profit en bijzondere sectoren EMUEconomische en Monetaire
Unie EOB Europees Octrooi
BureauERUPT Emission Reduction
Unit Procurement Tender ESAEuropean Space Agency ET Emissions Trading EUEuropese Unie EVD Economische Voorlichtingsdienst EZMinisterie van Economische
Zaken FAS Financieel Administratief
Systeem Fenedex Federatie voor
de Nederlandse export FES Fonds Economische
Structuurversterking G25 25 grootste steden
van Nederland naar aantal inwonersGDV Geconcentreerde grootschalige
DetailhandelsvestigingenGLB Gemeenschappelijk
Landbouwbeleid GOMGarantiefaciliteit
Opkomende Markten GSB Grote StedenbeleidGSI minister voor Grote
Steden- en Integratiebeleid GTI'sGrote Technologische
Instituten HOZ Harmonisatie ondernemers-
en zelfstandigenbegrip HSL Hoge snelheidslijnIBO Interdepartementaal
Beleidsonderzoek IBTAInvesteringsbevordering
en Technische Assistentie ICES/KISInterdepartementale
Commissie voor de Economische Structuurversterking/Kennisinfrastructuur ICT Informatie- en Communicatie
Technologie IDE Informatiecentrum
Duurzame EnergieIEA International Energy
Agency IEP Internationale Energie
Overeenkomst IFOM Investeringsfaciliteit
Opkomende Markten IGC Intergouvernementele
Conferentie IMFInternationaal Monetair
Fonds IPO Interprovinciaal
OverlegIPR Investeringspremieregeling ISV Investeringsplan
voor Stedelijke Vernieuwing IT informatie technologie ITCInternational Trade
Centre IVB Inrichtingen- en
vergunningenbesluit milieubeheer JI Joint ImplementationJSF Joint Strike Fighter KvK Kamer van KoophandelLNV Ministerie van Landbouw,
Natuurbeheer en Visserij MAIMultilateraal Akkoord
inzake Investeringen MDWMarktwerking, deregulering
en wetgevingskwaliteit MILIEVProgramma Milieu
en Economische Verzelfstandiging MJAMeerjarenafspraken MKB Midden- en kleinbedrijfmrdmiljard mlnmiljoen M&O Misbruik en oneigenlijk
gebruik MOL's Minst Ontwikkelde
Landen MRministerraad MVO Maatschappelijk Verantwoord
OndernemenMvT Memorie van Toelichting NAMCA National Accountants
Matrix including Environmental Accountants NCH Nederlandse Centrum
voor Handelsbevordering NCM-EKV Nederlandse Credietverzekeringsmaatschappij-Export
Krediet Verzekering NCPNationaal Contactpunt
voor multinationale ondernemingen NECNederlandse Export
Combinatie NEN Nederlands Normalisatie
Instituut NESO National Emergency
Sharing Organisation NGONon gouvermentele
organisatie NIS Nationaal Innovatie
Systeem NITG Nederlands Instituut
voor Toegepaste Geowetenschappen NIVR Nederlands Instituut
voor Vliegtuigontwikkling en Ruimtevaart NMa Nederlandse Mededingingsautoriteit NME Nota Milieu en Economie Nmi Nederlands Meet Instituut NMP Nationaal Milieu
Plan NVVP Nationaal verkeers-
en vervoerplan OCWMinisterie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen ORETOntwikkelingsrelevante
Exporttransacties OESO(OECD)Organisatie
voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling OPTAOnafhankelijke Post
en Telecommunicatie Autoriteit OSOntwikkelingssamenwerking OvS Overeenkomst van
Samenverwerking PCB Project Crisisbeheersing PCFPrototype Carbon Fund PDE Projectbureau Duurzame
EnergiePDV Perifere detailhandelsvestiging PESP Programma Economische
Samenwerking Projecten PIA Project Professioneel
Inkopen en Aanbesteden PKB Planologische Kern
BeslissingPMR Project Mainport
Rotterdam PPP-JI Proefprojecten
Programma – Joint Implementation PPS Publiek-private samenwerking PSB Programma Starters
op Buitenlandse MarktenPSO Programma Samenwerking
Oost-Europa PSOM Programma Samenwerking
Opkomende Markten PUM Programma Uitzending
Managers zon-pv photo voltaïsch REB Regulerende Energiebelasting RHI Regeling Herverzekering
InvesteringenR&D Research and
Development RIVM Rijksinstituut voor
Volksgezondheid en Milieu ROF Rente Overbruggings
FaciliteitROM Regionale Ontwikkelingsmaatschappij RPC Regionale Plancommissie SENO Stichting Economische
Samenwerking Nederland Opkomende markten SER Sociaal Economische
Raad SNNSamenwerkingsverband
Noord Nederland SodM Staatstoezicht op
de Mijnen StiREA Stimuleringsregeling
Ruimte voor Economische Activiteit STW Stichting Technische
Wetenschappen TCBBTechnische Commssie
Bodembeweging TIPP Tender Investeringsprogramma's
Provincies TNO Stichting voor Toegepast
Natuurkundig Onderzoek TOP Regeling voor Technologische
Ontwikkelingskredieten TRN Toerisme en Recreatie
Nederland TTI Technologische Topinstituten TWATechnische Wetenschappelijke
Attachés UNCTAD United Nations
Conference on Development and Trade VAMIL Regeling Vervroegde
Afschrijving Milieu-Investeringen VBEVertificatieburo Benchmarking
Energie VNG Vereniging van Nederlandse
Gemeenten VNO-NCW Verbond Nederlandse
Ondernemingen-Nederlands Christelijk Werkgeversverbond VVVVereniging voor Vreemdelingen
Verkeer V&W Ministerie van
Verkeer en Waterstaat VROM Ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer VWS Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport WKK Wartme kracht koppeling WTO World Trade Organisation WTZ Wet toegang ziektekosten
verzekering WVOWet verontreiniging
oppervlaktewater WBSO Wet bevordering
speur- en ontwikkelingswerk WVA Wet voorraadvorming
aardolieproducten8. TREFWOORDENREGISTER Aanbodfinanciering 18Aanbodsturing 18Aardgasbaten 187Aardgas 122Actal 39Administratieve lasten 24, 38Apparaatsuitgaven 134Arbeidsaanbod 13, 14, 17Arbeidsmarkt 13, 16Arbeidsparticipatie 13, 16, 17, 19Arbeidsradar 54Armoedeval 17Barcelona 21Basisbedrijvenregister 24Bedrijfsinvesteringsquote 70Bedrijfsterreinen 20Bedrijfsvoering 138Bedrijventerreinen 72Beheersing 139Beleidsevaluatie 7Besluit Borgstellingsregeling MKB 78Besluit Subsidies Energieprogramma's (BSE) 94Besluit Subsidies Exportfinancierings-arrangementen 183Bestuursovereenkomst Landelijke Ontwikkeling Windenergie BLOW 99Borgstellingsregeling 20Breedband-glasvezelverbindingen 176Broeikasgassen 15BSE-Matching 112BTS/BIT 176BTS 58Budgetflexibiliteit 8Buitenlandse investeringen 81Bureau I.E. 159Bureau Industrieel Eigendom 25Bureau voor de Industriële Eigendom 139Cardiff-procedure 21, 107CBS 25, 26Centraal Bureau voor de Statistiek 131Centraal Orgaan Voorraadvorming Aardolieproducten (COVA) 119Centraal Planbureau 128Commissie Donner 17Compensatiebeleid 80Concurrentiepositie 13, 14, 20Consumentenbeleid 41Consumentenmarkttoets 42Consumentennota 23Consumentenportaal 42Consumenten 15, 23Convenant Benchmarking energie-efficiency 91, 92, 93, 105CO 101COVA 185CPB 13Crisisbeheersing 117De Baak 111 De Digitale Delta 62De Nederlandse mededingingsautoriteit (NMa) 29Demografische ontwikkelingen 13Depletiebeleid 123Derdeninformatie 7Deregulering 22Dienst uitvoering en toezicht Energie (DTe) 29Doelfinancieringsprogramma EZ Geo-onderzoek 125Dreamstart 56DTe 26Duurzame Bedrijventerreinen 74Duurzame economie 14, 15Duurzame economische groei 78Duurzame energie 22, 181E21E 19, 24EBN 187E-Commerce Monitor 63E-commerce 24, 61Economie, Ecologie en Technologie 58Economisch beleid 11, 12, 13, 14, 16, 21Economisch groeivermogen 11, 12, 13, 17, 18, 19Economische groei 11, 12, 15, 23Economische structuur 14, 16, 17, 19, 23Economische veiligheid 117Economische vernieuwing 13, 16, 23Economische Voorlichtingsdienst (EVD) 111Effectbereik 8EINP 25, 26Elektriciteitswet 22, 29, 32, 33, 34, 40Elektronisch loket 24Emission Reduction Unit Procurement Tender (ERUPT) 102Energie Investeringsaftrekregeling (EIA) 95, 104Energie uit afval 99Energiebeheer Nederland B.V. (EBN) 123Energie-etikettering 96Energiemarkten 19, 21Energiemarkt 22Energiepremieregeling (EPR) 95Energierapport 22, 90, 91, 93, 96, 97, 98, 105, 124, 127Energiesector 21, 22Energievoorzieningen in de non-profit en bijzondere sectoren (EINP) 95Energievoorziening 88Enig Programmerings Documenten 179EU-convenanten 93EU-milieusteunkader 90, 94Europees 14, 18Europese Raden 18Europese Unie 20, 21EVD 150Exportbrief 21Exportcontrole 110Exportinstrumentarium 21Faillissementswet 20Fiscale klimaat 14, 19Fiscale maatregelen 85Fonds economische structuurversterking 187 Fysieke ruimte 72Garantiefaciliteit Opkomende Markten (GOM) 113Gasbaten 123Gaswet 29, 124, 127Gedragscode E-commerce 63Gemeenschappelijk Landbouwbeleid 21Generieke steun 179Genomics 24, 26Gezondheidszorg 14, 15GigaPort 61Globale Richtsnoeren 21Groei van de arbeidsproductiviteit 12, 13, 19Groeiparagraaf 6Groencertificaat 33Groencertificaten 100Grotestedenbeleid 75Het MKB in de Digitale Delta 175ICES 75ICT-beleid 59ICT-Competenties 61ICT-kennispositie 60ICT 13, 16, 23, 25, 26IJkwet 43Impulsbrief 19Individualisering 14, 16Industriële eigendomrechten 52Informatiemaatschappij 62Informatisering 14Infrastructuur voor innovatie 49Innovatie in de markt 56Innovatiebeleid 18, 23Innovatief ondernemerschap 55Innovatiegerichte Onderzoeksprogramma's 51Innovatiekracht 46Innovatieprofiel 47Innovatie 16, 18, 23, 24Innovatieve onderzoeksclusters 51Interdepartementaal Beleidsonderzoek 23Intermediairs 139Internationaal is de norm 43, 173Internationale handel 16Internationalisering 14Internationalisering 14, 16Interne markt 21Internet 24Investeringsbesch ermi ngsovereenkomsten 110Investeringsfaciliteit Opkomende Markten (IFOM) 112Investeringsklimaat 15Investors in People 54IOP 24Joint Implementation 181Kabel 15Kansspelen 43Kapitaalmarkt 20Kenniseconomie 14, 15, 16, 19, 20Kennisoverdracht ondernemers MKB 58Kennis 12, 14, 15, 16, 19, 23 Klachtenloket Europese markt 108Klanttevredenheid 142Kleine velden beleid 123, 124Kompas voor het Noorden 75Kyoto 101Lastenverlichting 18Leeswijzer 6Level playing field 80, 112Liberalisering 19, 21, 22Life sciences 24Lissabondoelstelling 48Lissabon 13, 18, 21Loonbijstelling 136, 192Maasvlakte 20Maatschappelijk verantwoord ondernemen 15, 20, 21Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 79, 109Mainport 20Majeure beleidsmatige mutaties 171Marin 51Markt & Overheid 31Marktimperfecties 14Marktordening 21, 22Marktordeningsbeleid 19, 20, 21Marktwerking, Deregulering en Wetgevingskwaliteit (MDW) 36Marktwerking 13, 16, 18, 19, 20, 22Marktwerkingsbeleid 28Matchingsprincipe 112MDW 17, 19, 20, 23Mededeling over de bedrijfsvoering 139Mededingingswet 22, 29Meerjarenafspraken (MJA's 92MEET 67Menselijk kapitaal 53Micro-electronica-stimule ring 61Midden en kleinbedrijf 24Mijnbouwklimaat 122, 123, 124, 127Mijnbouwwet 122, 123Mijnraad 125Milieuproblemen 15Milieu 15, 20MJA2 92, 93, 105MKB 25, 26MVO 15, 20Naar een nieuwe maatschap 19Nationaal innovatiesysteem 18, 23Nationale Contactpunt voor multinationale ondernemingen 110Near Shore Windpark 97Nederlands Meet Instituut (NMi) 43Netwerksectoren 21Niet-beleidsartikel 134NMa 22, 25, 26Novem 25Nutssectoren 18, 21NVVP 17Octrooibeleid 159Octrooisysteem 52OECD 18 OESO 14, 18, 21, 110Oliecrisisbeleid 118Ondernemerschap en Onderwijs 176Ondernemerschap 12, 21, 23Ondernemingsklimaat 13, 14, 16, 17, 18, 19, 26, 69Onderwijs 15, 16, 17, 18, 23, 24Ontwikkelingslanden 20Onvoorzien 136Openbaar vervoer 21Ordening 18, 21Overheidsfinanciën 18Overzichtsconstructies 9Personeelsuitgaven 191Personele uitgaven 9Platform Versnelling Energie Liberalisering 32Potentiële economische groei 11, 12, 13, 14, 16, 17, 18Prijsbijstelling 136, 192Privatisering 19, 22Productiefact oren 77Productiefactoren 12, 15, 17, 18Productiviteit 15, 18, 22, 23Programma Economische Samenwerking Projecten (PESP 111Programma Samenwerking Oost-Europa (PSO) 111Programma Starters Buitenlandse Markten (PSB) 111Programma Uitzending Managers (PUM) 111Projectbureau Duurzame Energie (PDE) 101Protocol Monitoring Duurzame Energie 96Prototype Carbon Fund (PCF) 102PSI 183PSO-preaccessie 108PSO-programma 183Publiek private samenwerkin 83Publieke belangen en marktordening 35Publieke belangen 21Publieke doelstellingen 18Publieke sector 15«technologisch onderzoek 15Raadsformatie voor de Concurrentiekracht 107R&D 16, 47Regeling Ondernemerschap en onderwijs 56Regionaal economisch beleid 75Regulerende Energiebelasting (REB) 93, 100Renteoverbruggingsfaciliteit (ROF) 112Resultaatgericht sturen 138Resultaatv erantwoordelijkheid 6Ruimte 12, 15, 17, 18Ruimtevaartprogramma's 175Scheepsbouw 179Schiphol 20Scholingsimpuls 54Scholingsmarkt 17SCP 14SENO- en GOM faciliteit 183SENO-faciliteit 113Senter 141SER 19Spoor 15 Staatsschuld 18Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) 124Starters 20, 23Steunpunt Voorgenomen Regelgeving 41Stichting Technische Wetenschappen 51Stockholm 13, 18, 21Structuurfondsen 21Studiegroep Begrotingsruimte 18Succesratio missies 115Succesratio/exp ort-investeringsmultiplier 116Syntens 58Systeemverantwoordelijkheid 6Technische Assistentie-regeling (TA) 111Technische Commissie Bodembeweging (TCBB) 125Technologie-instrumentarium 23Technologische Top Instituten 51Telecom 21Tenderregeling Investeringsprogramma's Provincies 74TenneT 33Toekomstverkenningen 24Toerisme 76TOK 176TOP 58Trends 16Twinning 61UNCTAD 110Vennootschapsbelasting 14, 19Verbeterpunten 7Verdiepingsbijlage 171Vergrijzing 13, 14, 16Verificatieburo Benchmarking Energie (VBE) 92Verkeerscongestie 15, 17Verkenning Economische Structuur 14Verkenning Onderwijs & Onderzoek in 2010 16Vijno 17Vraagfinanciering 18Vraagsturing 16, 18, 23WAO 13, 17WBSO 58, 59Welvaart 11, 15Werkplancyclus 7Wet Markt en Overheid 22Wet Voorraadvorming Aardolieproducten 118Wetenschappelijk 15, 16WKK 89, 94WTO 14, 18, 20WTO-regels 109ZBO 139 XNoot1Kamerstukken II 1998/1999, 26 573.XNoot1CPB, «Macro Economische Verkenningen 2002», Den Haag, september
2001.XNoot1F.J.H. Don, Het Nederlandse groeipotentieel op middellange termijn, maart
2001.XNoot1«Verbreding en Verlichting», rapport van de studiegroep «Vennootschapsbelasting
in internationaal perspectief», Den Haag, juni 2001.XNoot2SCP, Trends, dilemma's en beleid; essays over ontwikkelingen op de lange
termijn, Den Haag, 2000.XNoot1Zie ook: P. Winsemius, «Naar een nieuwe maatschap». Den Haag,
2001.XNoot2«Maatschappelijk verantwoord ondernemen», Kamerstukken II,
2000–2001, 26 485 nr. 14.XNoot1Kamerstukken II, 2000/2001, 26 643, nr. 14.XNoot1Zie ook: P. Winsemius c.s. «Naar een nieuwe Maatschap», Den
Haag, 2001.XNoot2Kamerstukken II, 2000/01, 27 578, nr. 1.XNoot1OECD, The new economy: beyond the hype, Parijs 2001.XNoot1Kamerstukken II, 2000/2001, 26 485, nr. 14.XNoot1Kamerstukken II, 1999/2000, 25 097, nr. 37.XNoot1Kamerstukken II, 1997/1998, 24 036, nr. 93.XNoot2Kamerstukken II, 2000/2001, 23 162, nr. 11; Zie ook: P. Winsemius
c.s. «Naar een nieuwe Maatschap», Den Haag, 2001.XNoot1Kamerstukken II, 1999/2000, 26 643, nr. 4.XNoot1 Kamerstukken II, 1999/2000, 26 465, nr. 7.XNoot1De in juni 2001 verschenen OECD studie «The New Economy, beyond
the hype» toont aan dat het succes achter economische groei een harmonische
combinatie is van innovatiebeleid, bevordering van ondernemerschap, investeren
in menselijk kapitaal en het gericht bevorderen van ICT op basis van een solide
macro-economisch beleid.XNoot2EZ (2000), Toets op het Concurrentievermogen 2000, Den Haag; CBS (2000),
Kennis en economie 2000, Elsevier Bedrijfsinformatie, Den Haag.XNoot3Innovatieve bedrijven zijn gedefinieerd als bedrijven die de laatste drie
jaar vernieuwde producten of diensten en/of vernieuwde productieprocessen
hebben gerealiseerd.XNoot1– Voor R&D-indicator: De cijfers betreffen 1999 uit CBS (2001),
«R&D-uitgaven stijgen weer», Persbericht 01-058, Voorburg;
OECD, Main Science and Technology Indicators Database, mei 2001, Parijs. –
Voor overige indicatoren: De cijfers betreffen 1996; voor Nederland is voor
de indicator innovatieve bedrijven het cijfer voor 1998 opgenomen uit de tussentijdse
innovatie-enquête van het CBS. Het EU-gemiddelde heeft betrekking op
alle EU-lidstaten behalve Griekenland. In het EU-gemiddelde voor innovatieve
bedrijven in de diensten ontbreken naast Griekenland ook Spanje en Italië;
in het EU-gemiddelde voor het omzetaandeel ontbreekt naast Griekenland Luxemburg. Bron: Eurostat (2000), Survey on innovation in EU enterprises,
Second Community Innovation Survey, CD-rom, Luxemburg; CBS (2000), Kennis
en economie 2000, Elsevier bedrijfsinformatie, Den Haag.XNoot2Betreft de omzet behaald in 1996 met producten waarvan in de periode 1994–1996
een nieuwe of duidelijke verbeterde versie op de markt is gebracht, uitgedrukt
als percentage van de totale omzet in 1996. Het cijfer voor het EU-gemiddelde
wordt nogal gestuurd door het hoge percentage van Duitsland. De Nederlandse
score wijkt nauwelijks af van het EU-gemiddelde indien het EU-gemiddelde niet
gewogen wordt voor de omvang van landen.XNoot3De Europese Raad van Lissabon (23 en 24 maart 2000) heeft zich voor het
komende decennium als strategisch doel gesteld Europa om te vormen tot de
meest concurrerende en dynamische kenniseconomie van de wereld. Het Nederlandse
kabinet heeft deze ambitie omschreven en daaraan de ambitie toegevoegd om
Nederland tot de kopgroep van Europa te laten behoren.XNoot1EIM (2001), Internationale benchmark ondernemerschap 2001, nog te verschijnen,
Zoetermeer.XNoot1Zie bijvoorbeeld Toets op het concurrentievermogen 2000, Op de drempel
van het nieuwe millennium. Internationaal vergelijkende studies van bijvoorbeeld
de OESO bevestigen de relatief gunstige uitgangssituatie van de Nederlandse
economie.XNoot1Te lezen op het webmagazine van het CBS www.cbs.nl/nl/nieuws/artikelen/1999/0217a.htmXNoot2CPB, Centraal Economisch Plan 2001, paragraaf 3.4.4.XNoot1Berkhout, P.H.G., MS. A. Ferrer-i-Carbonell en A.C. Muskens (2001), Het effect van de REB op huishoudelijk energieverbruik,
in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken, SEO, Amsterdam.XNoot1Dimensies zoals resultaatsturing, bestuurlijke betrokkenheid, administratieve
lastendruk markt & overheid. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28000-XIII-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl