Verslag van een schriftelijk overleg inzake Europese Commissiemededeling getiteld “Het effect van het EU-ontwikkelingsbeleid vergroten: een agenda voor verandering” (COM(2011)637)
Staten-Generaal — Kamerstuk Verslag
Datum: 2014-07-01 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2011-2012
 Eerste Kamer der Staten-Generaal
 1
 Kamerstukken
 
 
 
 33 083
 
 EU-mededeling: Het effect van het EU-ontwikkelingsbeleid vergroten:
		een agenda voor verandering COM(2011)637
 
 
 
 A
 
 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
 Vastgesteld 
		18 november 2011
 
 
 
 
 De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken, Defensie en
				 Ontwikkelingssamenwerking1Samenstelling: Holdijk (SGP), Van der Linden (CDA), Broekers-Knol (VVD), Franken (CDA) (vice-voorzitter), Nagel (50Plus), Van Kappen (VVD) (voorzitter), Koffeman (PvdD), Kuiper (CU), Smaling (SP) (vice-voorzitter), Strik (GL), Vliegenthart (SP), K.G. de Vries (PvdA), Knip (VVD), Martens (CDA), Van Boxtel (D66), Th. de Graaf (D66), Ganzevoort (GL), De Lange (OSF), Koole (PvdA), Schrijver (PvdA), Vlietstra (PvdA), M. de Graaf (PVV), M. de Graaff (PVV), Sörensen (PVV) en Bröcker (VVD). heeft met belangstelling kennisgenomen van de
				 Europese Commissiemededeling getiteld «Het effect van het EU-ontwikkelingsbeleid
				 vergroten: een agenda voor verandering» (COM(2011)637)2Zie E110056 op www.europapoort.nl; het COM-document is bij dit verslag opgenomen .
 Naar aanleiding hiervan heeft zij op 8 november 2011 een brief
				 gestuurd aan de minister van Buitenlandse Zaken.
 
 De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken heeft op 10 november
				2011 gereageerd.
 De commissie brengt bijgaand verslag uit van het gevoerde
				schriftelijk overleg.
 
 
 
 
 De griffier van de vaste commissie voor
			 Buitenlandse Zaken, Defensie en Ontwikkelingssamenwerking,
 
 Christward
 Gradenwitz
 
 
 
 
 
 
 
 BRIEF AAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE
				ZAKEN
 Den Haag, 8 november 2011
 De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken, Defensie en
				Ontwikkelingssamenwerking van de Eerste Kamer heeft met belangstelling
				kennisgenomen van de Europese Commissiemededeling getiteld «Het effect van het
				EU-ontwikkelingsbeleid vergroten: een agenda voor verandering»
				(COM(2011)637).
 Bovengenoemde commissie heeft deze EU-mededeling als prioritair
				Europees dossier geselecteerd. De leden van de commissie stellen de snelle
				toezending van het BNC-fiche ter zake, in de vorm van een uitgebreid
				kabinetsstandpunt in de geannoteerde agenda van de Raad Buitenlandse Zaken (OS)
				van 14 november 2011, op prijs. Verschillende fracties in de commissie hebben
				grote belangstelling voor dit onderwerp en hechten waarde aan de Nederlandse
				inzet op dit dossier. Een aantal fracties hebben additionele vragen en
				verzoeken die u mee kunt nemen in de besprekingen met uw Europese collega’s
				in de aankomende Raad Buitenlandse Zaken (OS).
 De leden van de PvdA-fractie en de
				leden van de GroenLinks-fractie verzoeken u om
				uitgebreid verslag uit te brengen van de besprekingen in Brussel op
				14 november 2011 inzake dit onderwerp.
 De leden van de CDA-fractie willen u
				meegeven dat ze toejuichen dat de Europese Commissie de middelen voor
				ontwikkelingssamenwerking effectiever wil inzetten en de impact van het beleid
				wil vergroten. De fractie kan zich vinden in het voorstel beperkingen aan te
				brengen in het aantal beleidsthema's en het aantal landen – oftewel om meer
				focus in het beleid aan te brengen. Ook ondersteunen de leden van de
				CDA-fractie de wens te komen tot meer coördinatie, meer coherentie in het
				EU-beleid en meer complementariteit van de EU-inzet ten opzichte van de steun
				van de lidstaten. De leden van de CDA-fractie ondersteunen hiertoe een sterke
				inzet op zowel mensenrechten, democratie en goed bestuur alsook op duurzame
				groei. De leden van de CDA-fractie willen wel graag benadrukken dat, waar het
				gaat om de inzet van de private sector, het daarbij ook zeker zal moeten gaan
				over de ontwikkeling van de private sector en gerelateerde doelgroepen in de
				partnerlanden zelf.
 Daarnaast kunnen de leden van de CDA-fractie zich in grote lijnen
				vinden in de reactie van het kabinet op de Europese Commissiemededeling zoals
				verwoord in de geannoteerde agenda bij de Raadsbijeenkomst op 14 november
				2011. De leden van de CDA-fractie ondersteunen de visie van het kabinet dat
				fragiele staten specifieke inzet blijven vragen en dat hulp in die staten vaak
				gemakkelijker effectief kan zijn via ngo’s en het maatschappelijk middenveld
				dan via de overheid. Deze leden hopen dat Nederland er in slaagt meer steun te
				vinden voor dit voorgenomen EU-beleid en dit ook in het Meerjarig Financieel
				Kader zal weten te borgen. Daartoe ondersteunen de leden van de CDA-fractie het
				streven van het kabinet het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF) in de begroting
				onder te brengen. Ook willen de leden van de CDA-fractie bepleiten dat er
				nadrukkelijk aandacht blijft voor capacity
				building, institution building en
				onderwijs.»
 Vervolgens heeft de CDA-fractie nog een enkele vraag over
				begrotingssteun. Zoals de leden hebben begrepen, verleent de Europese Unie
				ongeveer een kwart van de hulptoezeggingen via begrotingssteun. De leden van de
				CDA-fractie zijn van mening dat begrotingssteun alleen gegeven dient te worden
				als het ontvangende land voldoet aan de basisvoorwaarden op het gebied van goed
				bestuur, mensenrechten en corruptiebestrijding, alsmede aan de voorwaarden van
				transparante verantwoording. De leden van de CDA-fractie ondersteunen daarom de
				terughoudendheid van het kabinet voor begrotingssteun als niet aan deze
				voorwaarden wordt voldaan en ziet het als niet voldoende als dit als beoogd
				resultaat van de begrotingssteun wordt geformuleerd. Ook waar het gaat om
				sectorale steun bepleiten de leden van de CDA-fractie dat afspraken worden
				gemaakt op basis van criteria die meetbaar zijn en dat bij deze afspraken ook
				middelen worden vrijgemaakt voor het monitoren en het handhaven van deze
				criteria. De vraag van deze leden hieromtrent aan u is om duidelijk te maken
				aan welke landen de Europese Unie begrotingssteun geeft en aan welke landen
				Nederland zelf begrotingssteun geeft.
 De leden van de SP-fractie hebben nog
				enkele vragen aangaande het standpunt van het kabinet en aangaande de EU
				mededeling zelf. Een aantal vragen komt voort uit het volgende citaat uit de
				Europese Commissiemededeling COM(2011)637:
 «De EU is niet zomaar de 28e Europese
				donor. De Commissie voert 20% van de collectieve EU-hulpinspanningen
				uit, maar is tegelijk ook coördinator en beleidsmaker. De EU is een
				economische en handelspartner en haar politieke dialoog, veiligheidsbeleid en
				beleid op tal van andere gebieden – handel, landbouw en visserij, maar ook
				milieu, klimaat, energie en migratie – hebben een grote invloed op
				ontwikkelingslanden. De EU moet deze veelzijdige rol
				vertalen naar verschillende beleidsmixen die aangepast zijn aan ieder
				partnerland. Om echt doeltreffend te zijn, tot betere resultaten te
				komen en de zichtbaarheid van de EU te vergroten, moeten de EU en haar
				lidstaten met één stem spreken en daar ook naar handelen.»3Europese Commissiemededeling COM(2011)637 «Het effect van het EU-ontwikkelingsbeleid vergroten: een agenda voor verandering», p. 4. 
 Allereerst vernemen de leden van de SP-fractie graag van u hoe
				uit deze passage blijkt dat de EU niet zomaar de 28e donor is. Het Europees
				Ontwikkelingsfonds (EOF) kiest namelijk thema’s, maakt onderscheid tussen
				landen waar meer of minder effect wordt verwacht (zonder aan te geven hoe dat
				kan worden ingeschat) en geeft zowel begrotingssteun als projectsteun. Naar de
				mening van deze leden is de EU-mededeling bijna in haar geheel te lezen als
				bilateraal beleid waar de Unie-kenmerken slechts zeer marginaal aan bod komen.
				Er wordt door de EU weliswaar een coherentie-taak geclaimd, maar ook hier wordt
				de Mededeling onvoldoende helder geacht. Volgens de leden van de SP-fractie zou
				een leidende EU-donor in een land net zo goed die coherentietaak op zich kunnen
				nemen. Ter illustratie, steun aan de «health basket» in Mozambique wordt
				gecoördineerd via roulerend voorzitterschap, waarbij de EU niet nodig is. De
				leden van de SP-fractie horen graag uw reactie op de suggestie dat de
				beleidsdialoog ook via een (roulerende) coördinerende lidstaat kan
				verlopen.
 Daarnaast vragen de leden van de SP-fractie zich af wat de
				betekenis is van «het vertalen van een veelzijdige rol naar verschillende
				beleidsmixen die aangepast zijn aan ieder partnerland».4COM(2011)637, p.4. De leden van de SP-fractie vragen u of deze
				formulering niet in aanmerking zou moeten komen voor de prijs voor de meest
				vage zin in alle Commissiemededelingen van 2011. Ook wijzen de leden van de
				SP-fractie op de vermelding dat EU-lidstaten «met één stem moeten spreken en
				daarnaar handelen» en merken daarbij op dat het mooi is wanneer er
				overeenstemming is over onderwerpen, maar dat zoiets natuurlijk niet kan worden
				opgelegd, aangezien parlementen het EOF zullen moeten goedkeuren. Vindt de
				regering dit ook een wonderlijke passage? Wat gaat de regering doen om deze
				oekaze zo snel mogelijk uit deze Mededeling verwijderd te krijgen?
 De leden van de SP-fractie hebben ook een vraag naar aanleiding
				van de conclusie in het kabinetsstandpunt dat het voorgestelde EOF en het
				Nederlandse beleid «complementair» zijn, aangezien de Commissie nog 20% van
				de steun aan sociale sectoren wil besteden en Nederland dit ook doet. Maar
				waaruit blijkt verder dat er sprake is van complementariteit? De leden van de
				SP-fractie constateren eerder dat er sprake is van verregaande overlap en
				duplicering en zouden hier graag uw reactie op vernemen.
 Vervolgens vinden deze leden dat in de Mededeling te weinig naar
				voren komt hoe ander Europees beleid zich doet gevoelen. De Economische
				Partnerschap Overeenkomsten (EPA’s) eisen bijvoorbeeld een grote mate van
				economische wederkerigheid waardoor de bedrijvigheid in ontwikkelingslanden
				aanzienlijk kan stagneren. Er is gewoon nog lang geen sprake van een
				level playing field. Om daar dichterbij te komen is
				stevige inzet nodig richting regionale economische integratie. Hier is
				marktbescherming van belang en niet het opengooien van de grenzen, zoals in het
				verleden bewezen in Europa, Noord-Amerika en Azië. Maar dit hele punt, wat een
				unique selling point van het EU-beleid zou kunnen
				zijn, komt in de Mededeling niet of nauwelijks naar voren. Ook kansen en
				bedreigingen met betrekking tot het tevens vanaf 2014 te herziene
				gemeenschappelijke landbouwbeleid (GLB) komen nergens aan bod. In dit verband
				vragen de leden van de SP-fractie de regering aan te geven hoe de motie Smaling
				c.s. (32 500 V, N) van
				5 april jl. wordt benut voor de dialoog met de Commissie.
 Tenslotte willen de leden van de SP-fractie u meegeven dat de
				Mededeling erg weinig analyse bevat qua bevindingen waarop voorgestelde keuzes
				zijn geënt. Deze komen althans bij verre na niet in de buurt van analyses
				zoals die van de WRR die het debat in Nederland van de nodige
				body voorzien. Er wordt van een «Agenda for
				Change» gesproken, maar de leden van de SP-fractie zouden graag willen weten
				waar, volgens de regering, die «change» nu eigenlijk zit en wat er gedaan zou
				kunnen worden om het analytisch niveau te verbeteren?
 De leden van de PvdA-fractie, de
				GroenLinks-fractie en de
				CU-fractie steunen de vragen van de leden van de CDA-fractie en de SP-fractie op
				hoofdlijnen.
 De leden van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken, Defensie
				en Ontwikkelingssamenwerking zien uw reactie met interesse tegemoet, bij
				voorkeur voor aanvang van de aankomende Raad Buitenlandse Zaken (OS), oftewel
				voor 14 november 2011.
 
 
 
 
 Generaal-majoor der mariniers (b.d.)
 
 F. E. van
 Kappen
 
 Voorzitter van de vaste commissie voor
			 Buitenlandse zaken, Defensie en
			 Ontwikkelingssamenwerking.
 
 
 
 
 
 
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN
				BUITENLANDSE ZAKEN
 Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal
 Den Haag, 10 november 2011
 Ik dank u voor uw brief van 8 november (ontvangen op
				10 november) inzake de Raad Buitenlandse Zaken (OS) van 14 november 2011 (uw
				kenmerk 149484U/SG), en de grote belangstelling van uw Kamer voor de hervorming
				van het Europese OS-beleid.
 Uw inbreng, die zeer nauw aansluit bij de inbreng van de fracties
				van de Tweede Kamer tijdens het Algemeen Overleg over de Raad Buitenlandse
				Zaken/OS van 9 november jl., zal ik graag betrekken bij mijn inzet op de Raad
				van 14 november.
 In het verslag van de Raad aan de Eerste en Tweede Kamer kom ik
				gaarne terug op specifieke vragen die de verschillende fracties hebben
				gesteld.
 
 
 
 
 De staatssecretaris van
			 Buitenlandse Zaken,
 
 Ben
 Knapen