Nederlanders in buitenlandse gevangenissen en buitenlanders in Nederlandse gevangenissen; Verslag algemeen overleg over de zorg voor gedetineerden in het buitenland
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25203, nr. 8

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

10-09-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25203 nr. 8

27-08-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de ministerOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25203Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 46 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 203Nederlanders in buitenlandse gevangenissen en buitenlanders in Nederlandse
gevangenissennr. 8VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 27 augustus 1998De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1
heeft op 24 juni 1998 overleg gevoerd met minister Van Mierlo van Buitenlandse
Zaken over de brief van 7 april 1998 over de zorg voor gedetineerden
in het buitenland (25 203, nr. 5).Van het gevoerde overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Zijlstra (PvdA) wees erop dat het aantal Nederlanders
in buitenlandse gevangenissen de afgelopen vijf jaar gestegen is van 1000
naar 1600. In sommige landen is er sprake van mensonterende omstandigheden
in de gevangenissen. Nederland is verplicht op een fatsoenlijke manier met
Nederlandse gedetineerden in het buitenland om te gaan. In de brief van de
minister worden enkele intensiveringsmaatregelen voorgesteld. Er zal een inventarisatie
plaatsvinden van de personele capaciteit op de verschillende posten. De chefs
de poste zal gevraagd worden zich te verdiepen in de gezondheidssituatie van
gedetineerden. Er zal gepleit worden voor een betere behandeling c.q. uitwijzing
en er zal aandacht gevraagd worden voor de rechtsgang in de desbetreffende
landen. Bovendien wordt getracht het aantal verdragen inzake de overdracht
van de tenuitvoerlegging van strafvonnissen uit te breiden.De heer Zijlstra vond dit een zeer bescheiden aanpak en wees erop dat
zorg voor gedetineerden niet echt in de genen zit van Buitenlandse Zaken.
Tijdens zijn bezoeken aan diverse ambassades had nog nooit iemand hem met
trots verteld dat hij zich bezig hield met gedetineerdenzorg. De bezoekfrequentie
moet worden verhoogd, daarbij kunnen ook vrijwilligers worden ingeschakeld.
Zeker wanneer de veroordeling nog niet heeft plaatsgevonden, bestaat er behoefte
aan meer bezoek. Ook blijkt het vaak buitengewoon moeilijk de rechtsbijstand
op een goede manier te regelen. In het verleden is wel eens gedacht aan een
piketdienst van advocaten. Hij vroeg zich af hoe het daarmee staat.In de brief van de minister wordt gesproken over bepaalde uitkeringen
aan Nederlanders in buitenlandse gevangenissen. Mensen kunnen bij Buitenlandse
Zaken geld lenen om in elementaire zaken te voorzien. Deze regeling is echter
niet algemeen bekend. Mede vanwege het feit dat er vaak sprake
is van gebrek aan voedsel, leek hem een beperkte financiële ondersteuning
gewenst.De heer Zijlstra vroeg zich af, of een wijziging van artikel 2 van de
WOTS waarin staat, dat de tenuitvoerlegging in Nederland van buitenlandse
strafrechtelijke beslissingen niet geschiedt dan krachtens een verdrag, kan
leiden tot een betere situatie voor de desbetreffende gedetineerden.Namens zijn fractie pleitte de heer Zijlstra voor verbetering van de rechtshulp,
voor betere materiële voorzieningen, voor het indien mogelijk overbrengen
van gedetineerden naar Nederland en voor een halfjaarlijkse rapportage hierover.De heer De Milliano (CDA) stelde dat het uitgezonden Zemblaprogramma
Vergeten gevangenen een cri de coeur was in humanitair opzicht maar ook vanwege
het gebrek aan consulaire begeleiding en zorg. Diverse particuliere organisaties
stellen dat de zorg voor gedetineerden in het buitenland te veel afhangt van
de welwillendheid van de individuele ambassadeurs. Er is onvoldoende beleid
en er is sprake van onduidelijke instructies. De Nederlandse gevangene in
het buitenland lijkt dan ook het verwaarloosde kind van Buitenlandse Zaken.
In de brief van de minister wordt echter een ander beeld geschetst. Daarin
wordt gesteld dat de zorg voor gedetineerde Nederlanders een kerntaak is van
het ministerie en dat deze kerntaak formeel prima geregeld is. Als er al sprake
zou zijn van problemen, worden deze geplaatst in de rubriek «incidenten».
Het gaat dus niet over een tekortschieten maar eerder over een communicatiestoornis
of zelfs over te hoog gespannen verwachtingen van de gedetineerden en hun
naasten. Een tekortschietende inzet van de verschillende posten is volgens
de minister niet aan de orde.Er worden echter mogelijke intensiveringsmaatregelen genoemd, die eerder
een structureel probleem suggereren. Zo zal aan alle chefs de poste gevraagd
worden zich met name te verdiepen in de gezondheidssituatie van de gedetineerden
in hun ressort en waar nodig voorstellen te doen voor te nemen actie. De heer
De Milliano was van mening dat de gedetineerden en hun families recht hebben
op duidelijkheid. In dergelijke schrijnende situaties moet sprake zijn van
duidelijke instructies en niet van «mogelijke» intensiveringsmaatregelen.
Het verwaarloosde kind van Buitenlandse Zaken lijkt ook nog eens het miskende
kind te worden. Er is sprake van een ernstig verwaarloosd probleem. Er moeten
structurele oplossingen komen. De voorgestelde maatregelen betekenen slechts
een kleine weifelende stap voorwaarts in de goede richting. Er moet meer gebeuren.
Is de minister bereid een brandbrief aan de ambassades te sturen voor een
actievere opstelling, echter wel op grond van eenduidige richtlijnen betreffende
consulaire zorg en consulaire juridische bijstand? De bestaande richtlijnen
geven te veel ruimte. Het moet duidelijk zijn wat er in een bepaalde situatie
wordt verwacht. Is de minister bereid het probleem van de Nederlandse gevangenen
in het buitenland als prioriteit te agenderen op het ambassadeursoverleg van
augustus a.s.?De heer De Milliano wees erop dat in de brief van de minister wel gesproken
wordt over de vrijwilligersnetwerken in een aantal landen maar niet over de
rol van de particuliere organisaties in het ondersteunen van de zorg voor
de gedetineerden in het buitenland. Zou de ambassade een focal point kunnen
vormen voor de coördinatie tussen consulaire en particuliere zorg?Hij had de indruk dat bilaterale verdragen niet hoog op de agenda staan.
Op humanitaire gronden moet er een actievere inzet zijn ten aanzien van het
sluiten van bilaterale verdragen, bijvoorbeeld met Marokko. Hoe zal dat traject
de komende tijd verlopen?Het ging de heer Dittrich (D66) om een centrale vraag: tot
hoever reikt de verantwoordelijkheid van de Nederlandse overheid – meer
in het bijzonder van Buitenlandse Zaken en Justitie – voor
Nederlanders die in het buitenland problemen ondervinden c.q. in de gevangenis
terechtkomen.De minister schrijft in zijn brief: «Het leidt geen twijfel dat
de zorg voor gearresteerden en gedetineerden Nederlanders in het buitenland
als onderdeel van de algemene consulaire bijstand tot de kerntaken behoort
van het ministerie van Buitenlandse Zaken.» Het is aan de Kamer om te
bekijken, of die kerntaak in de praktijk inderdaad voldoende wordt ingevuld.Naarmate een Nederlander gevangen zit in een land waar het rechtssysteem
minder betrouwbaar is en de zorg voor gedetineerden in de gevangenis te wensen
overlaat, dient de Nederlandse ambassade c.q. het consulaat zich meer in te
spannen om die persoon en zijn familie bij te staan. Uit de brief meende de
heer Dittrich te moeten concluderen, dat die kerntaak onvoldoende wordt ingevuld.
Uit verschillende hoeken komen serieuze klachten. Zeker als het Nederlanders
betreft die wegens drugssmokkel in de gevangenis zitten, is er nogal eens
sprake van een sfeer van «dan had je maar geen drugs moeten smokkelen»
en «eigen schuld, dikke bult». Er zal dan ook een cultuuromslag
moeten plaatsvinden bij de diplomaten. Het gegeven dat een Nederlander in
het buitenland in de gevangenis zit, moet aanleiding genoeg zijn voor een
optimale inspanning.In de brief worden drie oorzaken aangegeven waarom de bijstand niet optimaal
is: er is sprake van 60% groei van gedetineerden in het buitenland doch het
aantal diplomaten is niet navenant gestegen; de Nederlandse posten hebben
weinig invloed op een ander land om de detentie sneller te doen beëindigen
en zij hebben geen geld om adequate bijstand te verschaffen. In dit verband
vroeg de heer Dittrich of er een regeling bestaat, die gedetineerden in staat
stelt f 60 per maand te lenen en of men daarvan voldoende op de hoogte
is.In de brief wordt gesproken over een inventarisatie om te bekijken welke
posten mogelijk versterkt kunnen worden. Dit punt moet expliciet aan de orde
komen op de eerstkomende ambassadeursconferentie. Verder zal er gekeken worden
naar de gezondheid van gevangengenomen Nederlanders. Wanneer zal dat gebeuren?
Welke mogelijkheden ziet de minister om vreemde mogendheden duidelijk te maken
dat zij Nederlanders beter moeten behandelen? Het is belangrijk dat de Kamer
kan spreken over de uitslag van het onderzoek naar de mogelijkheid om bepaalde
sociale uitkeringen te handhaven dan wel te creëren voor Nederlandse
gedetineerden in het buitenland.Andere landen zijn heel actief wanneer zij menen dat een van hun onderdanen
een slechte procedure heeft gehad waarbij rechtswaarborgen met voeten zijn
getreden. Er wordt bij de minister van justitie van het desbetreffende land
geïnformeerd. Dat leidt soms tot resultaten. Nederland zou deze weg meer
moeten bewandelen. Hoe staat de regering tegenover het idee om een soort advocatenpiket
in te stellen voor Nederlandse gedetineerden in het buitenland?De stichting Epafras verleent met name geestelijke hulp aan Nederlandse
gedetineerden in het buitenland. Is het mogelijk in financiële zin aandacht
aan deze stichting te besteden? Ook de Europese organisatie Fair trials abroad
doet goed werk op dit terrein. De voorzitter, een Engelse MP, heeft in juni
in Rabat gesprekken gevoerd met o.a. de nieuwe minister van Justitie en heeft
daarbij de indruk gekregen dat er steeds meer sprake is van een open houding.
Als Marokko echter weigert zich aan te sluiten bij het desbetreffende Europese
Verdrag, zal er toch aangestuurd moeten worden op een bilateraal verdrag.
België, Frankrijk, Portugal en Spanje hebben reeds een bilateraal verdrag
met Marokko gesloten. Onderdanen van die landen worden wel aan hun thuisland
overgedragen. De regering moet alles op alles zetten om overdracht van Nederlandse
gedetineerden te bewerkstelligen. Vervolgens merkte de heer Dittrich op dat de gemeente Rotterdam reiskosten
vergoedt van mensen die familieleden in buitenlandse gevangenissen gaan bezoeken
en daarvoor zelf geen geld hebben. Andere gemeenten doen dat echter niet.
Wil de minister bij zijn collega van Sociale Zaken bevorderen dat het Rotterdamse
voorbeeld gevolgd wordt?Ten slotte vroeg hij aandacht voor de situatie van Hans van Dam waarover
kort voor het overleg schokkende beelden zijn vertoond. Hans van Dam stelt
dat de situatie nauwelijks verbeterd is. Hij is weliswaar wat vaker bezocht,
maar verder is zijn situatie niets verlicht. Er worden beloftes gedaan, maar
niet ingelost.Mevrouw Karimi (GroenLinks) wees op het feit dat er 1600 Nederlandse
gedetineerden in buitenlandse gevangenissen verblijven, waarvan eenderde deel
onder erbarmelijke omstandigheden in Afrika, Azië en Zuid-Amerika. In
de brief van de minister wordt een aantal oorzaken genoemd voor de stijging
van het aantal gedetineerden in het buitenland. Er wordt ook gesteld dat de
ontwikkelingen in Afrika en Azië geen aanleiding geven tot de veronderstelling
dat de rechtsgang c.q. de behandeling van gedetineerden zal verbeteren. Het
probleem wordt dus groter in plaats van kleiner. Zij had dan ook een visie
verwacht van de minister over de manier waarop het probleem kan worden opgelost.De Nederlandse gedetineerden in het buitenland hebben recht op de zorg
en op grote inspanningen van de regering. Zij vroeg de minister, hoe hij de
effectiviteit van de preventieve voorlichting denkt te verhogen en of hij
erbarmelijke situaties waarin gedetineerden moeten verblijven als schending
van de mensenrechten ziet.Het baarde mevrouw Karimi zorgen, dat de minister zich neerlegt bij een
aantal gegevens. Langdurig voorarrest wordt als een gegeven beschouwd, evenals
de omstandigheden waaronder mensen gevangen zitten. De uitkomst en de strafmaat
worden als een gegeven beschouwd. Zij vroeg zich af, op welke punten de minister
invloed kan uitoefenen op diplomatiek of politiek niveau.De minister van Buitenlandse Zaken wees erop, dat lang niet alle zaken
als gegevens worden beschouwd. Ieder land heeft echter zijn eigen straf- en
procedurestelsel en buitenlandse bemoeienis wordt vaak niet op prijs gesteld.
Nederland probeert vaak voor gratie te pleiten. Het is niet zo eenvoudig,
maar dat kan niet vertaald worden in het zich neerleggen bij een bepaalde
situatie.Mevrouw Karimi (GroenLinks) meende dat er op het moment dat
je iets ziet als schending van de mensenrechten, sprake is van een andere
benadering in de discussie.In de brief wordt gesteld dat het uitgangspunt is dat de vreemde overheid
de verantwoordelijkheid draagt voor het welzijn van haar gevangenen. Zij vond
dit tegenstrijdig met de kerntaak van het ministerie van Buitenlandse Zaken.
Welke verantwoordelijkheid heeft de Nederlandse regering voor het welzijn
van Nederlandse gedetineerden? En hoe kan een kerntaak zonder financiële
middelen worden uitgevoerd?Mevrouw Karimi sloot zich aan bij de opmerkingen van de heer Zijlstra
met betrekking tot de intensiveringsmaatregelen en vroeg wanneer daarvan de
resultaten te verwachten zijn. Wat betekent het, als de minister stelt pogingen
te willen ondernemen om vreemde overheden hun gevangenen beter te laten behandelen?Tot slot sloot zij zich aan bij de opmerkingen over Marokko. Er is speciaal
een persoon aangesteld om aandacht te besteden aan de gedetineerden. Werkt
die aanpak bevredigend en kan die ook gebruikt worden voor andere landen? De heer Van Middelkoop (GPV) herinnerde zich het bezoek dat
de minister in een vorig politiek leven heeft gebracht aan de gevangenis van
Paramaribo en dat hij daar ontdaan vandaan kwam. Van dat type gevangenissen
zijn er honderden in de wereld en daarin bevinden zich Nederlanders. De minister
heeft eens gezegd, dat een land in zijn beschavingsniveau wordt gekenmerkt
door de wijze waarop het zijn gevangenen bejegent. Dat neemt niet weg, dat
het bij gevangenen vaak gaat om criminelen die terecht zijn veroordeeld. Het
past dus niet om alleen een slachtofferbeeld ten tonele te voeren.Hij vond het moeilijk een goede maat te vinden bij het uitoefenen van
kritiek op het beleid van Buitenlandse Zaken in dezen. Hij begreep heel wel,
dat voor gedetineerden in het buitenland de buitenlandse dienst als het ware
de vertegenwoordiger van het thuisfront is. Dan wordt zo iemand ongelooflijk
belangrijk, ook emotioneel. Naarmate dat meer het geval is, kan Buitenlandse
Zaken bijna niet anders dan tekortschieten. Dat neemt niet weg dat het ministerie
van Buitenlandse Zaken op dit punt wel een reputatieprobleem heeft en dat
moet het ministerie wel een zorg zijn! De sociale afstand tussen de gemiddelde
diplomaat en de gemiddelde gedetineerde kan weliswaar groot zijn, dat neemt
echter niet weg dat de zorg voor gearresteerden en gedetineerden een kerntaak
is van de overheid en dat schept verplichtingen.Aan de rechtsgang kan vaak niet veel gedaan worden, maar toch zijn er
situaties waarin de EU gezamenlijk optreedt door er met een hele club van
diplomaten heen te gaan. Het gaat daarbij vaak om politieke gevangenen. Misschien
zou een dergelijk optreden ook kunnen plaatsvinden als het gaat om een Nederlander,
Duitser of Fransman waarbij het evident is dat de hele rechtsgang van geen
kanten klopt? Op die manier wordt er een meer diplomatiek karakter aan een
rechtszaak gegeven.In Marokko is er een ambassademedewerkster vrijgesteld voor het bezoeken
van Nederlandse gedetineerden, terwijl Engeland daarentegen in veel landen
een medewerker per zes gedetineerde landgenoten beschikbaar heeft. Die werkt
weliswaar niet fulltime, maar ook naar Europese maat gemeten schijnt Nederland
hier het een en ander te kunnen verbeteren. Er kan misschien een beroep worden
gedaan op lokale netwerken van vrijwilligers en op de Nederlandse gemeenschap
om iets te doen voor deze mensen.De heer Van Middelkoop sloot zich aan bij de opmerkingen van de heer Dittrich
over het overbrengen van gevangenen. Dat is een buitengewoon lastige verdragsrechtelijke
en juridische materie. Nederland sluit om begrijpelijke redenen geen verdragen
met landen waarin de strafrechtorde van geen kant deugt. Als een Nederlander
in die landen in de gevangenis komt, zou je die eigenlijk als eerste naar
Nederland moeten willen halen. Hij zou het op prijs stellen als op dit gebied
iets kan worden verbeterd.De minister van Buitenlandse Zaken wees erop dat het idee, dat Nederland
geen zaken zou willen doen met rechtsstelsels die zoveel minder zijn dan de
onze, op de eerste plaats uit het Nederlandse parlement komt. Dat punt is
een jaar of vijftien geleden uitvoerig aan de orde geweest.De heer Van Middelkoop (GPV) wees erop dat het inmiddels vijftien
jaar verder is.Met het geven van voorlichting moet worden doorgegaan, ook al is het vaak
tegen dovemansoren gezegd. Evenals er elk jaar weer gewaarschuwd wordt tegen
het gebruik van vuurwerk, geldt ook hier dat je een rund bent als je in Marokko
met drugs stunt. Dat moet de overheid dan maar met enige regelmaat zeggen.Hij vond het buitengewoon onbevredigend dat, hoewel er sprake is van een
kerntaak, er geen geld voor beschikbaar is. Gelukkig vindt de minister dat zelf ook onbevredigend. Dit schept een behoorlijk serieuze verplichting.Over de effecten van het wetsvoorstel dat ertoe strekt bijvoorbeeld WAO-
en ziektewetuitkeringen aan gedetineerden te staken, zal de minister moeten
spreken met het ministerie van Sociale Zaken. Hij zal daar te horen krijgen,
dat hetgeen hij wil niet past in de structuur van het socialezekerheidsstelsel.
Het wetsvoorstel is echter een besparingsmaatregel. Als een deel van die besparingen
gestopt kan worden in een fonds dat de minister kan gebruiken voor de financiering
van zijn kerntaken, zou er een hoop gewonnen zijn.De heer Van Middelkoop wees ten slotte op het feit dat er op dit moment
een Nederlandse zakenman gevangen zit in Saoedi-Arabië waarvan niemand
weet waarom, waar hij zit en hoe het met hem gaat. Is de minister bereid om
vanuit de ambassade voortdurend bij de plaatselijke autoriteiten te interveniëren
met de vraag, hoe het ermee staat? Is hij bereid collega's van de EU en misschien
ook van de Verenigde Staten daarbij te vragen?Voor de heer De Wit (SP) was het uitgangspunt van dit debat
de schrijnende toestanden waarin Nederlandse gedetineerden zich in buitenlandse
gevangenissen bevinden. Hij vroeg zich af, of het ministerie werkelijk inhoud
geeft aan haar kerntaak op dit gebied. Uit de brief blijkt dat dit nog niet
optimaal gebeurt. De stichting Epafras bijvoorbeeld constateert dat er op
een aantal punten grote verschillen bestaan in benadering en behandeling.
Dat betreft zowel de fase van de arrestatie, als de fase van berechting als
de fase daarna wanneer iemand veroordeeld is. Die verschillen worden gekoppeld
aan de persoon die in die regio met deze taak is belast. Er bestaat geen eenduidigheid
over de praktische toepassing en uitwerking van de richtlijnen. De ambtenaren
van de ambassades zijn in wezen de strohalm waaraan de mensen zich vastgrijpen.
Buitenlandse Zaken moet zich dat realiseren en daaraan inhoud geven. Maar
in hoeverre zijn er daadwerkelijk middelen aanwezig om die taak beter te vervullen?
Is de minister van plan daarvoor meer geld uit te trekken? Wat heeft de inventarisatie
opgeleverd?De heer De Wit vroeg, of het voor Nederlanders in buitenlandse gevangenissen
duidelijk is welke mogelijkheden er zijn en waarop zij aanspraak kunnen maken.
De voorlichtingsfolders moeten helder en duidelijk zijn. Ook moet voldoende
duidelijk gemaakt worden, hoe de procesgang is in het desbetreffende land
en welke rechten iemand in een dergelijke situatie heeft.Vervolgens sloot hij zich aan bij de opmerkingen en vragen over aanspraak
op het socialezekerheidsstelsel. Is de minister er een voorstander van om
een uitzondering te creëren voor gevangenen in het buitenland?Ten slotte vroeg ook de heer De Wit, of er al iets bekend is over een
met Marokko te sluiten verdrag.De heer Weisglas (VVD) hechtte zeer veel belang aan een goede
voorlichting van de kant van de Nederlandse overheid aan potentiële reizigers.
Immers, ondanks het feit dat er voorlichtingscampagnes zijn, loopt het aantal
Nederlandse gevangenen in het buitenland op. Is dit geen aanleiding om te
komen tot een evaluatie van de voorlichting en te bezien, of een en ander
nog beter kan?Het feit dat hier sprake is van een kerntaak, geeft verplichtingen. Die
verplichtingen zijn echter niet altijd waar te maken, gezien de situaties
in de desbetreffende landen. De heer Weisglas deelde niet de mening van degenen
die suggereren dat het over de hele linie fout zit bij Buitenlandse Zaken.
Hij vond dat ook niet terecht tegenover de desbetreffende diplomaten. Uit de brief van de minister komt een veel rooskleuriger beeld naar voren
dan uit de signalen die afgegeven worden door individuen en organisaties.
Voor iemand die onder moeilijke omstandigheden ergens in een gevangenis zit,
is de Nederlandse ambassade c.q. de ambassadefunctionaris de strohalm waaraan
hij zich vastklampt en waarvan hij zulke ongelooflijke verwachtingen heeft
dat men het bijna nooit helemaal goed kan doen.De onder punt 5 van de brief genoemde mogelijke intensiveringsmaatregelen
maken inderdaad onderdeel uit van die kerntaak. Het is niet niks wat daar
staat. De heer Weisglas sprak zijn waardering uit voor het feit dat eraan
gewerkt wordt en stimuleerde de minister daarmee verder te gaan en op enig
moment in de toekomst die punten in een nieuwe notitie na te lopen en te bekijken
hoe het ermee staat. Ook het stimuleren en organiseren van vrijwilligershulp
vond hij een goed idee. En hoe staat het met de vliegende brigade, mensen
die vanuit Nederland naar probleemgevallen toe reizen en hoe met de postenbezetting
in het algemeen?Ten slotte merkte de heer Weisglas op dat er vaak wordt gezegd, dat andere
Europese landen het veel beter doen en hij noemde als voorbeeld het geval
van de twee vrouwen die in Rusland gevangen zaten. Worden er in andere Europese
landen inderdaad zoveel betere resultaten bereikt? Antwoord van de ministerDe minister dankte de leden voor hun over het algemeen genuanceerde maar
daarom niet minder scherpe beoordeling van de brief. Het betreft een voortdurend
terugkerend onderwerp in de discussie tussen regering en parlement. Die discussie
vindt bijna altijd plaats naar aanleiding van een provocerende uitzending.
Ook al is daarin de weergave vaak buitengewoon eenzijdig en overtrokken, toch
is het goed dat dergelijke uitzendingen plaatsvinden. De situatie is niet
zo erg als de uitzending doet veronderstellen, maar er moet wel verbetering
komen.De brief lijkt met zichzelf in tegenspraak. Aan de ene kant wordt er gesproken
over een kerntaak, terwijl aan de andere kant gezegd wordt dat er eigenlijk
geen geld voor is. Consulaire belangenbehartiging in interstatelijk verband
is een kerntaak. De zorg voor gedetineerden is daarvan een prominent onderdeel.
Het is echter geen geïsoleerde kerntaak. Er is meer. Ook het lot van
vermisten is een kerntaak. Het gaat om het lot van personen in het buitenland,
of deze nu vrij zijn of gevangen zitten. Als zij in een situatie zitten die
zich niet verdraagt met de opvattingen van de Nederlandse regering, beschouwt
de regering het als een kerntaak hen te helpen. Het kan daarbij gaan om overlijden
van Nederlanders in het buitenland, evacuatie, vermisten en gevangenen. Dit
is altijd een kerntaak geweest. Er is in het buitenlandse beleid echter wel
sprake van verschuivingen. Op een onderdeel van die kerntaak is het probleem
namelijk in vijf jaar tijd 60% verzwaard. Dat is een van de redenen waarom
er een zekere scheve verhouding zit tussen de constatering dat het een kerntaak
is en de manier waarop er op dit moment uitvoering aan gegeven wordt. Het
aantal gevangenen is gestegen van 1000 in 1993 naar 1600 dit jaar, waarvan
80% als gevolg van vergrijpen inzake drugs. Over het algemeen wordt in ieder
land een even zwaar gewicht gehecht aan bijvoorbeeld moord of diefstal –
misschien wordt het wel zwaarder gestraft – maar bij drugs is er sprake
van een zeer grote verscheidenheid van benadering in de verschillende landen.Rechtsbijstand vindt plaats naar de mogelijkheden die er in verschillende
landen zijn om rechtsbijstand te geven. Dat iemand opgepakt wordt moet, volgens
het Consulaire verdrag van Wenen, meteen gerapporteerd worden aan de regering.
Het probleem is vaak dat iemand honderden of duizenden kilometers ver van
een ambassade of consulaat wordt opgepakt en dat het lang duurt voordat er
gerapporteerd wordt. De Nederlandse regering moet ervoor zorgen
dat er optimaal zorg wordt gegeven. Ieder land heeft krachtens verdrag de
plicht voor zijn gevangenen te zorgen. Als die zorg naar Nederlandse maatstaven
tekortschiet, probeert de regering te doen wat mogelijk is. Het desbetreffende
land moet in principe zorgen voor een tolk en een advocaat. Als in dat land
geen bijstand van een advocaat te vinden is, probeert de Nederlandse regering
in te springen. Als er geen tolk is, zal men er bij de familie op wijzen dat
men moet proberen daarin te voorzien. Als dat niet kan, doet Nederland het
via de ambassade, echter op persoonlijke titel. De Nederlandse regering wil
niet de verantwoordelijkheid nemen voor een mogelijk verkeerde vertolking.
De Nederlandse regering doet wat zij kan. In de praktijk verschilt dat echter
van persoon tot persoon. Niet alles is in richtlijnen te vangen. Ook richtlijnen
worden uitgeoefend door mensen. De een ligt dat beter dan de ander.Wat de rechtsbijstand, de medische zorg en de bezoekfrequentie betreft,
is de Nederlandse situatie op zijn minst het gemiddelde van de West-Europese
landen. Veel landen volgen de Nederlandse techniek. Er hebben enkele vergelijkende
onderzoeken plaatsgevonden naar de Nederlandse inspanningen en die van de
andere West-Europese landen en hoe de andere landen dit probleem aanpakken.
De leden kunnen de resultaten daarvan bekijken. Een en ander laat zien dat
Nederland absoluut niet achterblijft, Nederland ligt zelfs gemiddeld iets
voor. Het is echter niet verwonderlijk dat bijvoorbeeld de stichting Epafras
een ander beeld heeft. Alles wat deze stichting doet, voegt zij toe. Epafras
is ook een soort pressiegroep. De minister was het niet eens met de stelling
van Epafras, dat consulaire hulp zich voornamelijk richt tot de autoriteiten
van het betrokken land. De hulp richt zich namelijk nadrukkelijk en op de
eerste plaats op de gearresteerde. In gevallen waarin dat nodig en nuttig
is, wordt door de posten op het hoogste niveau geïntervenieerd. Voor
de financiën is de persoon zelf of diens familie verantwoordelijk. Als
er echter geen geldmiddelen zijn, wordt er voorgeschoten. De minister zegde
toe verder schriftelijk op de brief van Epafras te reageren.Het spreekt vanzelf dat er een duidelijk verschil is tussen de rapportage
van Epafras en die van Buitenlandse Zaken. Daarom is het nog niet onwaar wat
de Nederlandse regering feitelijk constateert en wat er in feite gebeurt.
Men krijgt natuurlijk altijd vrij gekleurde en emotionele berichtgeving. Je
zoon zal maar in een weerzinwekkende gevangenis zitten. De minister was ervan
overtuigd dat, zelfs als aan alle wensen van de commissieleden zou worden
voldaan, dan nog de conclusie zal zijn dat het onbevredigend is. Het is per
definitie onmogelijk een bevredigend antwoord te geven als mensen in het grootste
deel van de wereld in erbarmelijke toestanden in een gevangenis zitten. Dat
neemt overigens niet weg dat iedere keer opnieuw geprobeerd zal moeten worden
de zorg te verbeteren. Ook schakelt Nederland vaak een vertrouwensadvocaat
in wanneer het moeilijk te beoordelen is of in een bepaald geval voldaan wordt
aan de in dat land geldende richtsnoeren voor een juist proces. Die advocaat
staat ter beschikking van een Nederlandse ambassade of consulaat.De Nederlandse regering probeert Marokko in het verdrag van de Raad van
Europa te krijgen. Over een bilateraal verdrag dat Marokko wil, is een tijd
geleden een uitgangspunt gevormd. Maar misschien moet de factor tijd ook in
rekening gebracht worden, al was het alleen maar dat het destijds om veel
minder gevangenen ging. Marokko koppelt het sluiten van een dergelijk verdrag
aan het sluiten van een aantal andere verdragen die echter conflicteren met
de Nederlandse rechtsopvattingen. Als het multilaterale verdrag er niet komt,
zal toch gekeken moeten worden naar de mogelijkheid van het sluiten van een
bilateraal verdrag. Dit ligt echter in de eerste plaats op het terrein van
de minister van Justitie. Het is een behoorlijk lastig probleem, maar er wordt
aan gewerkt. Nederland is principieel niet bereid strafvonnissen uit te voeren
die in strijd zijn met de fundamentele beginselen van behoorlijke
strafrechtpleging. Er is dus sprake van een spanning met humanitaire aspecten.
Die zaken staan op het spel bij een bilateraal verdrag. De regering wil echter
niet berusten in het feit dat de vele Nederlandse gevangenen aldaar op een
onjuiste manier behandeld worden. De minister zei bereid te zijn om samen
met Justitie dit pad verder te exploreren en wees tevens op de mogelijkheden
die de Kamer in dezen heeft.De minister zei weinig te voelen voor het schrijven van een brandbrief
aan de ambassades en consulaten. De problematiek komt wel aan de orde op de
eerstvolgende ambassadeursconferentie. Er zal daarbij ook gesproken worden
over de mogelijkheid om maatwerk te leveren. De ambassade is de plaats waar
de coördinatie plaatsvindt. Met Reclassering Nederland en aanpalende
organisaties wordt zowel vanuit de ambassades als vanuit de centrale op BuZa
bekeken wat er moet en kan worden gedaan. Daarbij komt ook de rol van de particuliere
netwerken aan de orde en de mogelijkheid om de echtgenoten van de ambassademedewerkers
hierbij in te schakelen. Een en ander zou misschien kunnen verbeteren.Natuurlijk dient Nederland zich meer in te spannen naarmate rechtssystemen
onbetrouwbaarder zijn. De opmerking dat de kerntaken onvoldoende uitgevoerd
worden, kon de minister aanvaarden vanuit de onvolledigheid waarmee dit soort
werk, van plaats tot plaats verschillend misschien, gebeurt, echter niet vanuit
de optiek dat het te weinig in de genen van de ambassade zit. Misschien was
dat vroeger wel het geval, omdat er toen anders over dit soort zaken gedacht
werd. Het probleem wordt nu echter steeds groter. Te vrezen valt dat er binnenkort
sprake is van 2000 Nederlandse gedetineerden in buitenlandse gevangenissen,
ondanks de voorlichting die gegeven wordt. De misdaad neemt toe. De voorlichting
is reeds in hoge mate verbeterd, maar het kan altijd nog beter. Er zijn verschillende
folders gemaakt. De toeristen worden zoveel mogelijk gewaarschuwd voor wat
hen te wachten staat en er wordt gezegd wat zij vooral niet moeten doen. Die
folders gaan met tienduizenden de deur uit en worden ook echt gelezen. Uitbreiding
van de voorlichting zal echter niet leiden tot een dalende lijn in het aantal
gevangenen in het buitenland. Dat zou misschien wel het geval zijn als de
belangstelling voor drugs kan worden verminderd.De minister zei dat er hier en daar inderdaad wel sprake zal zijn van
een sfeer van «eigen schuld, dikke bult», maar dat dit echter
niet de gangbare sfeer is. Er is sprake van een zeer grote toenemende belangstelling.
Buitenlandse politiek gaat tegenwoordig veel meer over mensen dan vroeger.
Het is een zeer zware belasting voor het personeel. Het is lastig om voor
gevangenen in het buitenland te zorgen. Een echt bevredigende situatie is
zomaar niet bereikt. De minister zegde toe, te willen nadenken over het zenden
van piketambtenaren.De minister vond de opmerkingen over de organisatie Fair trials abroad
interessant. De voorzitter van die organisatie is van harte welkom op het
departement. Dat geldt ook voor de Kamerleden, maar er zijn niet veel Kamerleden
op het departement geweest om zich feitelijk op de hoogte te stellen. Inderdaad
is er in Marokko sprake van een steeds grotere openheid. Dat heeft ook te
maken met de aansluiting die Marokko zoekt bij Europa en de Europese opvattingen
over dit soort kwesties.De minister vond het chique dat Rotterdam reiskosten van familieleden
vergoedt. Dat verdient navolging. Misschien kan de VNG dit idee propageren.Bij een zeer extensieve interpretatie van het begrip mensenrechten, is
een erbarmelijke situatie voor een gedetineerde inderdaad een schending van
mensenrechten. Als zodanig behoort dit echter niet tot de fundamentele rechten
van de mens zoals die beschreven staan in de mondiale verklaringen. Voor de
Nederlandse cultuurmaatstaven zijn het schendingen van mensenrechten. Een
menswaardige behandeling van gevangenen beschouwde de minister als een recht
van een mens. Het is echter de vraag of het probleem dichter
bij een oplossing komt als het onder een bepaalde rubriek gebracht wordt.
Het is natuurlijk iets anders als het gaat over folteringen die toegepast
worden bij rechtspraktijken. In bepaalde landen is niet te voorkomen dat er
verschillende personen in één cel zitten. Het ene land kan zich
op het gebied van voorzieningen en middelen meer veroorloven dan het andere
land. Ieder land heeft de verantwoordelijkheid voor het welzijn van zijn gevangenen,
of die nu afkomstig zijn uit het eigen land of uit andere landen. Als een
land daarin tekortschiet, neemt de Nederlandse regering die aanvullingen op
zich die nodig zijn. Helaas is dat vaak meer dan 60%–70% van alle zorg
voor het welzijn.Er wordt veel samengewerkt door de chefs de poste in de verschillende
hoofdsteden. Ook vindt in Brussel vier keer per jaar overleg plaats.De minister zei nog steeds niet te weten waarom in Saoedi Arabië
een Nederlandse zakenman vastzit. Volgens Internet is het vanwege verspreiding
van godsdienstige lectuur. Dat is absoluut verboden. Het protest betreft op
de allereerste plaats het feit dat er sprake is van een schending van het
Verdrag van Wenen omdat er tot nu toe geen informatie verstrekt wordt. Men
stelt zich aldaar op het standpunt dat men eerst met de gevangene wil praten
alvorens informatie te geven. Men is echter verplicht Nederland meteen te
informeren. Er wordt nauw samengewerkt met de Europese partners en met de
Amerikanen om erachter te komen wat er precies aan de hand is. De situatie
is niet geheel hopeloos.Er ligt inderdaad een voorstel bij de Kamer dat ertoe strekt aan gevangenen
de sociale uitkeringen te onthouden. Buitenlandse Zaken heeft hierover een
verschil van opvatting met Sociale Zaken. Misschien komt er een nota van wijziging.Naar gelang de nood zich aandient, is er in bepaalde omstandigheden een
mogelijkheid om geld te lenen. Dat is echter niet gebonden aan een minimum
voor iedereen. Alle Nederlandse gevangen in het buitenland krijgen informatie
over hun rechten, mogelijkheden en onmogelijkheden ten aanzien van Nederland.
Mocht hieraan iets schorten, dan zal dat worden verbeterd.Om de situatie te verbeteren zal er een gespecialiseerd team worden geformeerd –
een soort vliegende brigade – dat op tijdelijke basis posten kan ondersteunen
bij de gedetineerdenzorg. Er wordt ook gesproken over het meer frequent bezoeken
van gedetineerden en over het beschikbaar stellen van een ruimer reisbudget
voor het bezoeken van gedetineerden die op grote afstand van ambassade of
consulaat zitten. De minister dacht Reclassering Nederland een bijdrage van
f 600 000 te kunnen geven om haar belangrijke werk te verbeteren.
Er zullen meer mogelijkheden gecreëerd moeten worden om indien nodig
een vertrouwensadvocaat in te schakelen die in speciale gevallen specifiek
advies kan geven. Er zal meer ruimte geschapen moeten worden voor het geven
van kleine attenties aan gedetineerden, zoals bijvoorbeeld fruit, schrijfgerei,
postzegels, enzovoorts. Er wordt ook gedacht aan het verstrekken van kledingstukken
als de gedetineerde voor de rechtbank moet verschijnen of als hij na detentie
de terugreis aanvaardt. Ook zullen de mogelijkheden om medicijnen aan te schaffen
verder verruimd worden. Voor deze laatste twee punten, zal in de eerste plaats
de familie benaderd worden.Met een intensiever beleid ten aanzien van de zorg voor Nederlandse gedetineerden
zijn enkele miljoenen gemoeid. De minister wees op zijn demissionaire status
en de daaruit voortvloeiende onmogelijkheid om op dit punt nieuw beleid te
formuleren of geld te claimen. Vlak voordat hij demissionair werd, heeft hij
2 mln. gereserveerd voor het uitbreiden van voorzieningen, maar een volgende
minister moet daarvoor uiteindelijk de budgettaire verantwoordelijkheid dragen.Het beeld dat in de brief geschetst wordt is inderdaad rooskleuriger dan
het beeld dat uit de rapportages naar voren komt. Dat zal altijd het geval
zijn. Iedere rapportage van iets dat fout gaat, is als het ware in strijd
met het totaalbeeld dat in de brief gegeven wordt. De brief is
echter geen vertekening van het gevoerde beleid. De brief is een eerlijke
brief en geeft ook aan waar verbeteringen mogelijk zijn.De heer Dittrich (D66) kondigde aan dit debat plenair te willen
vervolgen om een motie in te dienen die ertoe strekt dat er gestreefd moet
worden naar een bilateraal verdrag met Marokko als Marokko zich niet op korte
termijn aansluit bij het multilaterale Europese verdrag.De minister vroeg zich af, of dat wel het juiste instrument is om Marokko
een duw in de rug te geven. Zeker als de Kamer en commissie voor Justitie
bereid zijn op een andere lijn te gaan zitten, is de regering bereid die weg
in te slaan.De heer Weisglas (VVD) meende dat de minister en de commissie
op dit punt helemaal niet ver van elkaar afstaan en vond het daarom nogal
geforceerd dat de heer Dittrich nu een motie wil indienen. De fungerend voorzitter van de commissie,BlaauwDe griffier van de commissie,Hommes XNoot1Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), Weisglas (VVD), Van den Berg (SGP),
Van Middelkoop (GPV), Van Gijzel (PvdA), Hillen (CDA), Valk (PvdA), Voûte-Droste
(VVD), Hessing (VVD), Van Ardenne-van der Hoeven (CDA), Hoekema (D66), Marijnissen
(SP), Dittrich (D66), Verhagen (CDA), Vos (GroenLinks), Dijksma (PvdA), Van
den Doel (VVD), Koenders (PvdA), De Milliano (CDA), Van Ross-van Dorp (CDA),
Karimi (GroenLinks), Timmermans (PvdA) en Van Dok-van Weele (PvdA).Plv. leden: Bolkestein (VVD), De Graaf (D66), Rouvoet (RPF), Duivesteijn
(PvdA), Visser-van Doorn (CDA), Zijlstra (PvdA), Rijpstra (VVD), De Haan (CDA),
Ter Veer (D66), Van Bommel (SP), Eurlings (CDA), Harrewijn (GroenLinks), Bussemaker
(PvdA), Geluk (VVD), Gortzak (PvdA), Van den Akker (CDA), Leers (CDA), Vendrik
(GroenLinks), Swildens-Rozendaal (PvdA), Arib (PvdA) en Van Oven (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25203-8.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl