Vergrijzing en het integrale ouderenbeleid; Verslag van een Algemeen Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29389, nr. 14

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

22-12-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

29389 nr. 14

15-12-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVoorzitter: LempensGriffier: PostVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de staatssecretarisNadere gedachtewisselingToezeggingenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29389Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 102 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 389Vergrijzing en het integrale ouderenbeleidnr. 14VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 15 december 2008De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid1 heeft op 5 november 2008 overleg gevoerd met staatssecretaris
Aboutaleb van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over:– de brief van staatssecretaris Aboutaleb van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 4 juli over aanvullende bijstand
voor mensen van 65 jaar en ouder met een onvolledige AOW-uitkering (29 389,
nr. 11);– de brief van staatssecretaris Aboutaleb van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 1 september 2008 over de communicatiecampagne
AOW-partnertoeslag (31 200-XV, nr. 90);– de brief van de voorzitter van de vaste commissie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 23 oktober 2008 houdende het
verslag van het schriftelijk overleg over de afschaffing van de AOW-partnertoeslag
(31 700-XV, nr. 11);– de brief van staatssecretaris Aboutaleb van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 29 oktober over de opbouw van de
AOW en de resultaten van de mailing WWB 65-plus (29 389, nr. 12).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk verslag
uit.Voorzitter: LempensGriffier: PostDe voorzitter: Dames en heren, goedemorgen,
welkom bij dit algemeen overleg over enkele AOW-onderwerpen. Natuurlijk heet
ik eveneens de staatssecretaris en zijn medewerkers welkom en de aanwezigen
op de tribune. Wij hebben drie uur voor dit overleg, maar dat lijkt mij nogal
ruim. Ik denk dat een spreektijd van zeven minuten voor de leden in eerste
termijn ruim voldoende moet zijn.Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Blok (VVD): Voorzitter. De discussie
over het AOW-gat van migranten wordt vaak op een nogal verwijtende toon richting
de Nederlandse overheid gevoerd. Er zou sprake zijn geweest van te weinig
voorlichting en er zouden nu te weinig reparatiemogelijkheden
zijn. Ik vind die verwijtende toon richting Nederlandse samenleving zeer onterecht.Allereerst het punt van de voorlichting. Ik ben altijd voor goede voorlichting
over welk onderwerp dan ook, dus ook voor mensen die Nederland binnenkomen
of Nederland verlaten. Maar als wij inzoomen op het probleem van het AOW-gat,
dan bestaat dat bij die migranten die afkomstig zijn uit landen met een zeer
basale AOW, maar over het algemeen landen zonder AOW. Dat betekent dat zij
hier kwamen in de wetenschap dat er voor hen geen oudedagsvoorziening was,
dus dat zij er zelf voor zouden moeten zorgen als zij die zouden willen. Dat
hier toevallig wel AOW bestond, was alleen maar een vooruitgang, maar kan
toch niet de Nederlandse samenleving worden verweten? Als er over de voorgaande
jaren een claim op AOW bestaat of de wens om die jaren te vullen, dan rust
die claim op het land van herkomst en moet de vraag ook niet bij dit parlement
gelegd worden, maar bij het parlement in Rabat of Paramaribo of Ankara.Dan wat betreft de reparatiemogelijkheden. In het vorige debat hierover
heb ik aangegeven dat ik de mogelijkheid van inkoop een logische vind, maar
dan wel uitgaande van kostendekkende inkoop. Ik dank de staatssecretaris voor
het zeer uitgebreide rapport over wat inkoop in financiële zin betekent
en ik ben daar eerlijk gezegd zeer onthutst over. In het geval van een gemiddelde
inkoper betaalt niet die inkoper maar de Nederlandse belastingbetaler en wel € 25 000
volgens de staatssecretaris. Ik kan de Nederlandse belastingbetaler niet uitleggen
dat er zo’n inkoopregeling is. Zo’n regeling zou moeten betekenen
dat men kostendekkend rechten kan verwerven en zou dus € 25 000
duurder moeten zijn dan nu het geval is. Gelukkig wordt er tot op heden weinig
gebruik van gemaakt, maar op deze manier moeten wij de regeling niet nog eens
gaan uitbreiden. Deze regeling is geen inkoopregeling, maar een uitverkoopregeling
en dat moeten wij dus niet doen.De heer Omtzigt (CDA): Voorzitter. Over twee
onderwerpen die op de agenda staan – onvolledige AOW en de 2015-maatregel –
heb ik enkele opmerkingen. Ook wij danken de staatssecretaris – en ik
kijk daarbij maar direct naar zijn ambtenaren die daarbij waarschijnlijk wel
een grote rol hebben gespeeld – hartelijk voor de uitgebreide en gedetailleerde
berekening van hoe je een inkoopregeling vorm zou kunnen geven. Ook voor ons
is het resultaat niet zodanig dat wij kunnen zeggen dat hier nu een plan ligt
waar wij iets aan hebben, niet alleen vanwege de redenen die de heer Blok
net noemde, maar juist ook om de reden dat het bereik van die regeling uiteindelijk
niet zo groot is en het bereik onder de doelgroep waarvoor die regeling eigenlijk
zou worden opgesteld al helemaal niet groot wordt geacht in de berekeningen
die wij tot nu toe gezien hebben. Het kost veel, maar uiteindelijk zullen
degenen die nu met een onvolledige AOW te kampen hebben en aanvullende bijstand
genieten er uiteindelijk het minst gebruik van maken. Je zult dan het gebruik
zien bij grensarbeiders. In het vorige debat heb ik al gezegd dat ik dan waarschijnlijk
ook in aanmerking kom met mijn volledige AOW en de vraag is of je dat gesubsidieerd
zou moeten gaan repareren. Mijn antwoord daarop is overigens nee.Wij zijn ook geschrokken van de cijfers van de huidige inkoop. Wellicht
kan de staatssecretaris aangegeven hoe het volgens hem komt dat 22 mensen
per jaar inkopen, een per twee weken, terwijl er toch enkele tienduizenden
zijn die zouden kunnen inkopen. Er is wel een verschil tussen een heel bereik
en een bereik van 0,0000 en nog wat procent! Wij denken dus dat dit ook door
het oneigenlijke gebruik geen goede weg is om op te gaan.De heer Blok (VVD): Ik constateer dat ook
het CDA op dit punt kritisch is. Ik heb aangegeven dat ik het onacceptabel
vind dat de Nederlandse belastingbetaler per saldo bij inkoop
bijbetaalt. Is het CDA het met mij eens dat de Nederlandse belastingbetaler
niet per saldo moet bijbetalen?De heer Omtzigt (CDA): Het CDA is het ermee
eens dat er grove bedragen moeten worden uitgetrokken, maar ik wijs de heer
Blok er wel op dat in Nederland degenen die relatief een laag inkomen hebben
tijdens hun werkzame leven altijd gesubsidieerd worden door mensen met een
relatief hoog inkomen, omdat die eerste groep relatief gewoon minder betaalt.
Als de heer Blok daar volledig tegen zou zijn, dan neemt hij ook volledig
afstand van de AOW en dan neem ik daar ook kennis van. Dus enige mate van
inkomensafhankelijkheid bij het inkopen. Daarom sprak ik ook over een redelijke
premie. Maar het voorstel zoals het er nu ligt, voorziet in het bereik van
de doelgroep noch in acceptabele kosten voor de mensen waarvoor het bedoeld
is. Daarom is dit ook voor ons niet de weg om te volgen.De heer Blok (VVD): Bij lange antwoorden moet
je altijd goed uitkijken. Het CDA heeft gisteren een notitie naar buiten gebracht
met als hoofdstrekking dat de kosten van sociale zekerheid ten gevolge van
migratie niet bij de Nederlanders mogen worden neergelegd. Ik ben blij dat
dit inzicht nu ook bij het CDA is doorgebroken, maar vandaag is dat toch ook
de kern van de discussie? Zonder dat hele verhaal over de AOW in algemene
zin, vindt u nu dat voor iemand die naar Nederland komt – wij bepalen
daarvoor immers de voorwaarden – de AOW kostendekkend moet zijn of zegt
u dat de Nederlandse belastingbetaler die vrijwillige migrant maar moet sponsoren?De heer Omtzigt (CDA): De Nederlandse Staat
moet ervoor zorgen dat de AOW kostendekkend blijft voor iedereen, maar wij
zijn wel van mening dat de inkoopregeling gehandhaafd moet blijven. Ik heb
u daar ook geen afstand van zien nemen.De heer Blok (VVD): Even ter correctie! Ik
ga niet akkoord met een regeling die de Nederlandse belastingbetaler...De heer Omtzigt (CDA): Ik sprak over de huidige
inkoopregeling.De heer Blok (VVD): Ik zou die helderheid
die u weer niet durft te geven toch wel van het CDA waarderen.De heer Omtzigt (CDA): U hebt hier een buitengewone
helderheid, mijnheer Blok. Wat u op dit moment doet is volledig afstand nemen
van het AOW-beginsel van lagere premies bij lage inkomens en hogere premies
bij hogere inkomens. Als u daar inderdaad afstand van wilt nemen, dan neem
ik daar goede nota van.De heer Blok (VVD): De heer Omtzigt probeert
nu een andere discussie te voeren. Het gaat erom of je bij migranten en alleen
die groep...De heer Omtzigt (CDA): U houdt zich niet aan
de regels hier en ook al niet aan de regels bij de AOW. Het is buitengewoon
spannend bij u, mijnheer Blok. Ik vind dat interessant en dat zelfs voor de
voorzitter van de commissie.De heer Blok (VVD): Maar wij krijgen ook zelden
zulke laffe antwoorden in commissies, mijnheer Omtzigt.De heer Omtzigt (CDA): Dat vind ik nu echt
buiten de orde. Ik ben er buitengewoon helder in geweest dat wij niet akkoord
gaan met het voorliggende voorstel van de staatssecretaris omdat wij dat te
duur vinden. Bovendien vinden wij dat het niet het juiste bereik
heeft. Maar wij, mijnheer Blok, houden wel het principe overeind en wij zouden
het buitengewoon prettig vinden als wij een manier zouden vinden om mensen
voor zichzelf te laten zorgen als zij zouden kunnen inkopen. Daar hebben wij
heel bewust ook een grote poging toe gedaan. Wij zouden het namelijk heel
prettig vinden om mensen de gelegenheid te bieden om in te kopen, zodat zij
geen beroep op de sociale zekerheid in Nederland hoeven te doen. Wat ons betreft
moeten mensen voor zichzelf kunnen zorgen. Daar staan wij voor, heel hard,
juist ook in deze coalitie.Wij zien goede vooruitgang bij de mandatering door gemeenten van de Sociale
Verzekeringsbank. Alle gemeenten met een grote gemeenschap met een onvolledige
AOW maken hier gebruik van. Zowel uit het andere rapport dat is bijgevoegd,
dat over de voortgang van de mandatering, als uit de contacten die wij met
het veld hebben, blijkt grote tevredenheid. Klantvriendelijkheid, maatwerk
en terugdringen van het niet-gebruik van sociale voorzieningen, alleen is
er nog een grote gemeente die niet meedoet. Ik kijk even naar de staatssecretaris.
Dat is een stad uit zijn verleden en niet in zijn toekomst, namelijk Amsterdam.
Kan daar een verklaring voor worden gegeven en is er ook een mogelijkheid
om ook Amsterdam te laten meedoen aan uitvoering door de SVB? Heeft de staatssecretaris
mogelijkheden om tijdens het wetgevingstraject op een organische manier het
aantal gemeenten dat mandateert te laten toenemen? Wij denken dat een geleidelijke
overgang veel beter werkt dan een big bang. Als je iedereen op een bepaalde
datum verplicht laat overgaan, weet je precies wat er gebeurt. Dan gaan er
in de uitvoering enkele dingen mis en lopen uitkeringen gewoon verkeerd. Is
de staatssecretaris bereid het overleg hierover aan te gaan met de gemeenten
of met de VNG?Kan de staatssecretaris trouwens al een schets geven, nu of per brief –
het liefst een brief – hoe de nieuwe wet voor bijstand voor 65-plussers
eruit gaat zien? Ik zou graag zien dat daarbij met name wordt aangegeven wie
risicodragend is. Is dat nog steeds de gemeente of wordt dat de Staat? De
staatssecretaris laat het immers niet meer door de gemeenten uitvoeren. Wat
is de verantwoordelijkheidsverdeling? Wie moet zorgen voor het niet-gebruik,
wie moet ervoor zorgen dat gecontroleerd wordt of iemand alsnog een vermogen
blijkt te hebben? Dus graag een hoofdlijnenbrief.Een aantal maatregelen wordt nu genomen, maar een maatregel in de brief
van 4 juli wordt niet genomen en daar zijn wij wel een beetje verbaasd
over. Dat betreft de vrijstelling voor inkomen uit arbeid per 1 januari
2009. Dat is erg wrang, want voor mensen in de Wet werk en bijstand onder
de 65 jaar is er de mogelijkheid om maximaal € 181 bij te verdienen.
Voor mensen boven de 65 jaar wordt al het arbeidsinkomen, inclusief de doorwerkbonus,
in mindering gebracht op de uitkering, terwijl juist deze groep geen enkele
verplichting tot arbeid meer heeft. Op welke wijze gaat de staatssecretaris
alsnog een gedeeltelijke vrijstelling regelen? Hij bevordert het wat langer
doorwerken na 65 jaar, hier gaat het om een groep die er van elke verdiende
euro precies nul overhoudt. Graag een duidelijke toezegging dat en hoe hij
dat op 1 januari 2009 gaat regelen.De zogenaamde 2015-maatregel betreft het vervallen van de partnertoeslag.
Deze regering neemt voor het eerst kleine publiciteitstapjes, maar het CDA
is nog absoluut niet onder de indruk. Onze motie van het afgelopen jaar was
kraakhelder: streefcijfers over de bekendheid in de begroting SZW. Die staan
er gewoon niet in! Er staan wel streefcijfers over de bekendheid en de hoogte
van het private pensioen. Dat is dus de wereld op zijn kop! Voor het private
pensioen heeft de regering een streefcijfer voor de bekendheid en hoe hoog
dat moet zijn, maar voor het publieke pensioen hoeft niemand dat te weten?
Gaat de regering dat onderzoek nu jaarlijks herhalen en krijgen wij nu eindelijk
eens die streefcijfers? Graag een heldere toezegging, want anders moeten wij
elkaar weer in de plenaire zaal treffen.Rond het vorige algemene overleg waarin werd gesproken over het vervallen
van de partnertoeslag in 2015 waren er even radiospotjes. Waren die er vanmorgen
misschien nog steeds of heb ik ze in het verkiezingsgeweld gemist? De antwoorden
op de vragen bevat nog steeds geen heldere lijst van ondernomen acties. De
regering communiceert veel, maar vaak alleen over zaken die neutraal zijn.
Wij krijgen wel veldrijders die elkaar achter elkaar in de wielen rijden,
maar heeft de samenleving nu ook informatie over het vervolg van de partnertoeslag
die voor mensen toch een effect kan hebben van € 8000 per jaar?
Graag zouden wij zien dat voor 1 december een echt communicatieplan aan
de Kamer wordt voorgelegd. Graag een heldere toezegging. Heeft de regering
enig inzicht in de gevolgen van deze 2015-maatregel? Hebben mensen zich nu
bijverzekerd en, zo ja, hoe veel? Hebben pensioenfondsen aanvulling geregeld?
Hoeveel mensen zullen aan het eind van de dag gedwongen worden om een beroep
te doen op de bijstand? Dat is dan toch de regeling? Indien dat inzicht niet
bestaat, is de regering dan bereid om een onderzoek te doen en de Kamer daarover
voor mei 2009 te informeren? Het zou toch goed zijn als wij in het vervolgtraject
van de komende vijf jaar de gevolgen van deze maatregel scherp in kaart hebben.Voorzitter. Hoe werkt de vermogenstoets in de Wet werk en bijstand uit
voor deze groep mensen? Hoe veel vermogen is vrijgelaten voordat een beroep
kan worden gedaan op aanvullende bijstand en acht de regering dat bedrag reëel?Er is voor die 2015-maatregel veel werk aan de winkel en wij verwachten
van de regering de drie concrete acties die ik net genoemd heb!Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik heb de heer
Omtzigt niets of, laat ik het voorzichtiger zeggen, heel weinig horen zeggen
over de positie van Antillianen en Surinamers in het kader van het AOW-gat,
terwijl ten tijde van vorige overleggen overal acties zijn gevoerd. Toen hoorde
ik verschillende woordvoerders van de CDA-fractie, waaronder de heer Omtzigt,
altijd zeggen dat er voor deze speciale groepen toch wel speciale aandacht
nodig was. Maar nu zwijgt hij daarover. Is dat dan de speciale aanpak die
het CDA beoogt, of komt hij nog over de brug?De heer Omtzigt (CDA): Het rapport over de
inkoop was helaas ook op dat punt helder. Het was buitengewoon moeilijk om
iets voor die groep te doen. In het verleden was de AOW-opbouw op basis van
het Koninkrijksstatuut geregeld in het land zelf, dus of in Suriname of de
Antillen of in Nederland al naar gelang waar men op dat moment woonde.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Je moet nooit
opgeven tot de laatste stem geteld is, maar in de GPD-bladen eind vorig jaar
en ook begin dit jaar speelde deze kwestie nogal heftig. Toen zei de heer
Omtzigt letterlijk: Er is meer aandacht nodig voor Antillianen en Surinamers.
Die extra aandacht betekent op dit moment dus dat hij ze gewoon laat stikken?De heer Omtzigt (CDA): Er is een aantal acties
ondernomen. De bijstand wordt nu straks niet meer door de sociale diensten
uitgevoerd, maar door de SVB. Er is toen zonder onze steun een amendement
aangenomen, waardoor zij nu wel volledig meelopen in alle andere reparatiemogelijkheden
en uitbreidingen die wij voor deze groep in petto hebben. Dat betekent dus
die vrijlating uit arbeid en de uitbreiding van 13 naar 26 weken. Wij zijn
blij dat er een wat betere bekendheid komt met de eenmalige inkoopregeling
en de verlenging van de inkooptermijn, maar dat betekent niet dat wij de verantwoordelijkheid
nu of in de toekomst of in het verleden gaan overnemen voor de opbouw van
AOW-rechten op de Antillen of in Suriname.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik herhaal
nog maar eens die twee woorden «meer aandacht». Dat betekent toch
dat je voor deze specifieke groepen meer wil doen dan voor de totale groep?
Ik heb net als veel anderen weinig geslapen, maar ik heb wel de stukken gelezen.
Wat u doet, is iets regelen voor de generieke groep waarvan ook Antillianen
en Surinamers deel uitmaken, niet geheel onbelangrijk, maar toch wel kleine
punten. Laat ik het anders stellen, want misschien begrijpen wij elkaar niet
goed. Wat doet u nu extra voor deze groep van Antillianen en Surinamers dan
voor andere groepen? Is het antwoord A: niks of is het B: niks of C: niks?De heer Omtzigt (CDA): U zou zich dan ook
moeten wenden tot het parlement in Paramaribo dan wel dat op Curaçao.
Uit de notitie blijkt heel duidelijk dat wij dat op dit moment niet met terugwerkende
voor die groepen kunnen repareren.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Waar een wil
is, is een weg!De heer Omtzigt (CDA): Dan ben ik benieuwd
en wijs ik er overigens ook nog maar op dat ik daar in de tegenbegrotingen
niets over heb gezien.De heer Luijben (SP): Voorzitter. In de brief
van 4 juli 2008 geeft de staatssecretaris aan dat met ingang van 1 januari
2010 de Sociale Verzekeringsbank gaat zorgen voor de aanvullende AOW-uitkering
van mensen met een onvolledige AOW die over geen of te weinig extra inkomen
beschikken. Jammer dat het niet met ingang van volgend jaar is, maar wij zijn
er tevreden over dat ons aandringen om de SVB voor de totale uitvoering in
te schakelen en verantwoordelijk te maken uiteindelijk is gehonoreerd. Ook
positief vinden wij de verruimde mogelijkheden om langer in het buitenland
te verblijven en de plannen om een deel van het arbeidsinkomen te behouden,
al geldt dat laatste uiteraard maar voor een klein groepje mensen. De door
ons voorgestane verruiming van pensioen- en vermogensvrijstelling vinden in
de ogen van de staatssecretaris echter nog geen genade. Evenzeer betreuren
wij het dat hij nog steeds niet bereid is om de regeling voor ouderen met
een AOW-gat en een ontoereikend inkomen buiten de Wwb om te organiseren. In
dit verband vraag ik de staatssecretaris of er wellicht toch geen mogelijkheden
zijn om binnen de verruiming van de vermogensvrijstelling het bezit en het
bewonen van een eigen huis buiten de vermogenstoets te laten. Graag een reactie
hierop.Nog steeds is onze stelling dat ouderen niet in de bijstand behoren. De
argumentatie als zou door het scheppen van een aparte regeling de exporteerbaarheid
van deze gelden mogelijk worden gemaakt, overtuigt ons niet. Daarom de vraag
aan de staatssecretaris of de door ons voorgestane specifieke regeling voor
ouderen buiten de Wwb om niet zo kan worden gemaakt dat het risico van exporteerbaarheid
niet aanwezig is. Een beetje slimme staatssecretaris moet daartoe toch in
staat zijn?Het inschakelen van de gemeentelijke basisadministratie bij de voorlichting
over gevolgen voor de AOW bij binnenkomst en vertrek in en uit Nederland was
en is voor ons een vanzelfsprekendheid. Het lijkt ons overigens aanbevelenswaardig
om mensen te laten tekenen voor de informatie die zij hebben ontvangen. Dan
kan later immers nimmer meer gezegd worden dat het niet is verteld.Het verlengen van de beslistermijn om gebruik te maken van de inkoopregeling
is ook voor ons een stap in de goede richting.Voorzitter. In de brief wordt ook gesproken over vrijwillig uitstel van
de AOW. Kan de staatssecretaris mij duidelijk maken wat het voordeel is van
uitstel ten opzichte van het laten uitbetalen van de AOW?Bij het bestuderen van de eveneens ter behandeling voorliggende brief
van 5 september 2008 over de communicatie met belanghebbenden over de afschaffing van de AOW-partnertoeslag komen bij ons de volgende
vragen op. Wij waren indertijd en zijn dat nog steeds tegen afschaffing. Voor
heel veel mensen schept dit onoverkomelijke problemen. Eigen verantwoordelijkheid
opleggen die niet door mensen kan worden gedragen, los je met voorlichting
niet op! Mensen bij de hand nemen, niet laten verwezen! In onze schriftelijke
inbreng hebben wij gewezen op de problemen die mensen kunnen hebben bij het
moeten opvangen van het optredende inkomenshiaat en specifiek die mensen waarvan
de jongere partner onvolledig in staat is om eigen inkomsten te verwerven.
Om duidelijk te maken wat van mensen wordt gevraagd, hebben wij daar even
een kleine berekening op losgelaten. Als voorbeeld hebben wij genomen een
man van 55 jaar met een vrouw van 50 jaar. Om straks vijf jaar lang het verlies
van de AOW-toeslag te moeten opvangen, moeten zij tien jaar lang iedere maand € 250
sparen. Wij denken dat veel mensen daartoe niet in staat zijn. Als dit kabinet
in zijn eigen logica gelooft dan moet het de afschaffing van de partnertoeslag
toch minstens uitstellen totdat de arbeidsparticipatie van de vrouwen is gestegen
tot 80%.Het is van belang om op een goede manier met de doelgroep te communiceren,
maar het is wel veel te laat om nu nog maatregelen te kunnen nemen om het
verlies aan inkomen goed te maken. Ons voorbeeld maakte dat al duidelijk.
Onderzoek heeft uitgewezen dat 50% van de mensen geen interesse heeft
in extra informatie over de eigeninkomenspositie na hun 65ste. Kan de staatssecretaris
zeggen welke mensen dit zijn? Zijn dit wellicht mensen met een laag inkomen,
allochtonen en vrouwen en, zo ja, wat heeft de voorgenomen communicatie dan
voor zin? Is het dan niet allemaal weggegooid geld?Tot slot, voorzitter, nog een reactie op de brief van 29 oktober
2008. Wij lezen daarin dat sociale partners door middel van scholing en het
bieden van doorstroommogelijkheden moeten voorkomen dat werknemers op jonge
leeftijd zouden worden afgeschreven. Het is zaak, zo lezen wij, een individuele
loopbaanontwikkeling te plannen waardoor iedereen gezond de normale pensioenleeftijd
kan halen – voor ons nog steeds de 65-jarige leeftijd – bijvoorbeeld
door zwaar met licht werk af te wisselen. Het kan nog lang duren voordat die
schone theorie werkelijkheid is geworden en tot zo lang moeten volgens de
SP mensen wel gelegenheid hebben om eerder te stoppen met werken. Dat dient
niet mogelijk gemaakt te worden door de AOW eerder te laten ingaan –
wat dat betreft zijn wij het eens met de argumenten van de staatssecretaris –
maar dat moet mogelijk gemaakt worden en blijven door mensen eerder met hun
via de werkgever opgebouwd pensioen te laten gaan.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Voorzitter.
Wij hebben hier al vaker met elkaar over gesproken. Ik zei net al in interrupties
dat tegen een aantal aspecten van de voorstellen ook al aardig actie is gevoerd,
want een aantal groepen wordt wel behoorlijk de klos, maar daar kom ik straks
nog wel op terug.Het gaat om onvolledige AOW en dan gaat het om mensen die het krap hebben
en tot nu toe al naar de sociale dienst moesten, enkele uitzonderingen daargelaten
omdat het al via de SVB werd gecompenseerd. In ieder geval hebben veel van
die mensen het ervaren als de hand moeten ophouden voor een aanvullende uitkering.
Wij weten allemaal dat dit bij ouderen zeer gevoelig ligt, zeker bij mensen
met een arbeidsverleden. Die ervaren het als heel vernederend dat zij daar
naartoe moeten gaan. Wat dat betreft zijn ook wij wel blij dat de integrale
uitvoering bij de SVB komt te liggen, zodat men gewoon bij een loket terecht
kan en een inkomen krijgt. Op zich is dat goed nieuws waarmee ook de GroenLinksfractie
heel blij is. Het zou echter wel goed zijn als er ook een soort voorlichtingsloket
komt als mensen naar het buitenland gaan of van het buitenland hier naartoe
komen, zodat zij direct goede voorlichting krijgen over wat dit precies betekent
voor hun sociale zekerheid. Ik ben er nog niet helemaal gerust
op dat dit nu optimaal geregeld is. Ik vraag de staatssecretaris dan ook hoe
dat er nu precies in de praktijk uit gaat zien.De staatssecretaris doet eigenlijk niets aan het hele opbouwkarakter van
de AOW. Dat blijft gewoon zoals het is. Hij wijzigt ook niets aan het principe
dat mensen vanaf hun 15de tot hun 65ste in Nederland moeten wonen om recht
te hebben op een volledige AOW-uitkering. Hij verlengt wel de termijn voor
inkoop van gemiste tijdvakken tijdens verblijf in het buitenland van vijf
naar tien jaar. De GroenLinksfractie stemt daarmee in, maar vraagt de staatssecretaris
wel of hij heeft overwogen om daarvoor ook een inkomensgrens te stellen, dus
dat de premie wordt gebaseerd op het huidige inkomen. Ik vind daar niets van
terug, maar het lijkt ons eigenlijk wel logisch.De GroenLinksfractie ziet liever een korte opbouwperiode van de AOW, bijvoorbeeld
van 50 naar 40 jaar. Dat heeft enkele voordelen. Nederlanders kunnen een tijdje
in het buitenland gaan wonen en werken of studeren zonder dat dit ten koste
gaat van hun AOW-opbouw en het zal ook minder armoede onder ouderen tot gevolg
hebben, dus minder noodzaak tot aanvullingen via bijstand en armoederegelingen.
Voordat de heer Omtzigt begint te mauwen: dat hebben wij natuurlijk allemaal
keurig doorgerekend, want dat staat precies ook zo in ons verkiezingsprogramma.Voorzitter. Ook vandaag zou ik weer apart aandacht willen vragen voor
Surinamers, oud-rijksgenoten. Ik vind het echt teleurstellend, ook al omdat
wij er al zo vaak over hebben gesproken, dat de speciale positie van deze
groep nog steeds niet erkend wordt. Dat stelt ons van deze staatssecretaris
diep teleur. Ik zou hem willen zeggen: u kunt het, als u het wilt, dan is
daar natuurlijk echt iets voor te regelen. Er is vrijwel geen voorlichting
geweest aan deze groep begin jaren zeventig. Daarom vinden wij dat de staatssecretaris
met een pardonregeling zou moeten komen. Alle mensen die sinds 1975 in Nederland
wonen, moeten in onze ogen volledige AOW krijgen of op zijn minst een hogere
uitkering dan bijstandsniveau of kwijtschelding van de opbouwjaren tussen
15 en 20 jaar. Ik voel mij al een beetje in de steek gelaten door enkele partijen,
maar de PvdA en D66 komen hier nog aan bod. Er zijn verschillende acties voor
gevoerd. Ik ben ook bij die toespraken geweest en ik heb met open mond en
vol bewondering geluisterd naar mevrouw Ferrier en mijnheer Omtzigt van het
CDA die op die bijeenkomst op zijn minst de suggestie wekten dat zij bereid
waren om iets voor deze groepen te doen, maar zij geven op dit moment niet
thuis. Dat is een manier van politiek bedrijven die mij niet aanstaat. Dat
is geen «change» of in ieder geval «change» op de
verkeerde manier en dat stelt mij echt diep teleur.De heer Omtzigt (CDA): Heeft de GroenLinksfractie
dit in een amendement verwoord of staat het wellicht in haar tegenbegroting?
U doet een voorstel dat miljarden kost. Ik vind dat prima, maar ik had dan
ook verwacht dat dit tijdens de algemeen politieke beschouwingen was opgebracht.
Het hier alleen zeggen betekent dat u niet bereid was om er ook voor te betalen.
Als u in een andere zaal zit, geeft u geld aan de boeren, als er iemand anders
zit, geeft u het geld daaraan, maar u bent niet bereid geweest om dat in uw
tegenbegroting op te nemen. Dat vind ik vrij kwalijk.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Dat is volstrekte
flauwekul.De heer Omtzigt (CDA): Staat het erin of staat
het er niet in?Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Het staat erin.De heer Omtzigt (CDA): Het staat er niet in,
geeft u mij maar aan waar het dan wel staat!Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik heb helemaal
geen zin in dit soort gekibbel. Ook ik heb weinig geslapen vannacht. Ik begin
er niet aan.De heer Omtzigt (CDA): U geeft dus gewoon
geld uit en het staat er niet in? Daar nemen wij dan maar kennis van.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Het staat er
wel in, mijnheer Omtzigt. In ons verkiezingsprogramma, in onze doorrekeningen,
in onze alternatieve begroting hebben wij heel andere wegen aangegeven voor
wat wij op het punt van de AOW zouden willen. U kunt mij nu wel heel arrogant
en boos aankijken, maar ik wordt daar eerlijk gezegd niet heet of koud van.
Het staat er wel in. Wij kunnen wel een kwartier door blijven kibbelen. Laten
wij samen dan eens een zaaltje gaan huren en dan wil ik er graag nog even
met u op ingaan, maar niet nu. Ik zeg dit niet – u kent GroenLinks ook
niet zo – omdat ik kom met gratis medeleven. Dat laten wij altijd over
aan het CDA. Als wij iets zeggen, zijn wij ook bereid om daarvoor te betalen
en niet een beetje gratis en goedkoop op het Plein mooie toespraken houden
en als het erop aankomt de hand op de knip te houden. Dat vind ik gewoon waardeloos,
mijnheer Omtzigt. Maak u niet kwaad, ik heb er «geen zin an»,
wij hebben het onderbouwd en ik ga graag even door met mijn verhaal.De heer Omtzigt (CDA): Ik heb u niet chagrijniger
gemaakt dan u al bent, maar het had u gewoon gesierd als u had toegegeven
dat u het zelf ook niet als plan op tafel had liggen, niet in uw tegenbegroting
heeft staan en er in uw verkiezingsprogramma ook geen dekking voor geeft,
maar dat u het toch wil en het op deze of deze manier wil gaan betalen. U
doet hier een vrij duur voorstel, ook nog een voorstel waarin u het onderscheid
tussen de ene en de andere groep niet kunt onderbouwen, maar dit nog even
terzijde, maar u zegt niet waar u het geld vandaan wilt halen. Dat ben ik
inderdaad niet van u gewend, want ik ben altijd goed doorgerekende plannen
van GroenLinks gewend, ik geef u dat na, maar ik heb dit als amendement nog
niet gezien, overigens in tegenstelling tot de SP-begroting, daar staat het
namelijk wel in. Wat dat betreft, is er dus wel een verschil.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Voorzitter.
Volgens mij hanteert de heer Omtzigt de volgende tactiek: ik herhaal het nog
maar eens, want dan krijg ik vanzelf gelijk. Ik stel vast dat dit niet het
geval is, jammer voor hem, fijn voor mij. Ik herinner er nog maar aan dat
wij in januari nog een motie hebben ingediend over deze kwestie. Hij ging
toen ook duiken en ik vind het jammer dat hij dat bij dit onderwerp doet.
Het is wel degelijk onderbouwd, maar hij wil dat niet zien, dan maar niet.
Het lijkt mij wel duidelijk voor de mensen waarom het gaat dat u ze nu in
de steek laat en dat ze nog steeds op GroenLinks kunnen rekenen.Voorzitter. Ik gaf net al aan dat ik blij ben dat echt wordt ingezet op
het niet-gebruik en dat de rol van de Sociale Verzekeringsbank groter wordt.
De eenloketgedachte spreekt ons zeer aan in dezen, want het probleem is dat
er bij ouderen sprake is van veel niet-gebruik van voorzieningen, bijvoorbeeld
bijzondere bijstand, ziektekostenregelingen, vrijstelling lokale lasten. Hoe
gaat daaraan in de sfeer van de voorlichting aandacht besteed worden? Als
men een aanvulling krijgt, krijgt men dan ook alle aanvullende regelingen
waar men gebruik van kunnen maken? Ik zou dat toch graag goed gezwaluwstaart
zien.De verruiming van verblijf in het buitenland van 13 naar 26 weken kunnen
wij steunen. Ik heb nog wel een paar vragen over in mijn ogen toch wat bescheiden
voorstellen voordat de heer Omtzigt weer in opstand komt. Eigenlijk had ik
willen zeggen «flippen», maar dat woord zullen wij in het parlement
wel niet mogen gebruiken, dus zeg ik dat maar niet. Het gaat bijvoorbeeld
om het buiten beschouwing laten van de eigen woning voor de bijstand.
Is dat overwogen? Of een hogere drempel voor spaargeld voor 65-plussers van € 9000
naar € 19 000 of € 25 000? Ook dat zou heel
veel mensen kunnen helpen. Of een hogere vrijlating van het pensioeninkomen
voor de bijstand? Dat is nu volgens mij ruim € 200 en dat zou je
kunnen verhogen tot € 1000, hetgeen ook weer veel mensen zou kunnen
helpen.Het AOW-tekort oplossen door langer te werken lijkt mij een wat theoretische
optie. Ik dacht dat de FNV het zelfs wat cynisch noemde. Kunt u mij precies
vertellen voor hoeveel mensen dat werkelijk zoden aan de dijk zet? Dat zal
het ministerie natuurlijk nauwkeurig hebben uitgerekend, want anders zou u
er toch niet mee komen?Als het gaat om de partnertoeslag sluit ik mij aan bij de vragen van de
SP-fractie. Ik vroeg mij ook nog af waarom niet is overwogen om de IOAW en
de IOZA gehanteerde inkomens- en vermogenstoets te hanteren voor de groep
die aanvullende bijstand moeten aanvragen.Kortom, voorzitter, de staatssecretaris doet een paar concessies, maar
er is nog wel degelijk een aantal knelpunten. Het belangrijkste argument van
de staatssecretaris om daar niet aan tegemoet te komen is dat dit ongelijke
behandeling zou betekenen. Ik vind het ook een kwestie van solidariteit, zeker
ook als het bijvoorbeeld gaat om oud-rijksgenoten, om deze mensen op een goede
manier tegemoet te komen en dat mag ook best wat kosten!De heer Heijnen (PvdA): Voorzitter. Ik moet
mij verontschuldigen omdat ik om vijf over tien hoorde dat ik de heer Tichelaar
moest vervangen wegens ziekte. Dat geeft dus enige beperkingen aan de voorbereiding
die ik voor dit debat heb kunnen plegen, maar ik zal een poging wagen.De PvdA is blij dat in belangrijke mate voldaan is aan de inbreng tijdens
het AO van 29 februari jongstleden. Ik wijs op de verlenging van de mogelijkheid
om in het buitenland te verblijven van 13 naar 26 weken en het belangrijke
feit dat de aanvullende bijstand voor mensen met een AOW-gat via de SVB gaat
lopen. Dat is een belangrijk punt dat nu al voor 50% van de betrokkenen
geldt. De vraag die ik nog wil stellen, maar wellicht staat het al in de stukken,
is wanneer wij de 100% bereiken. Het laten lopen van de aanvullende
bijstand via de SVB is een groot goed. Ik ben daar persoonlijk ook nog wel
trots op, want de gemeente Den Haag waar ik toen de verantwoordelijkheid had
voor de Wwb, was de eerste van de grote gemeenten die die aanvullende bijstand
via de SVB heeft laten lopen. Nu moeten wij doorpakken. Wanneer bereiken wij
de situatie dat dit voor iedereen geldt? Anders dan de SP hecht ik wel aan
het inbedden in de Wwb, ook blijvend, omdat dit gemeenten in staat stelt om
ook die aanvullende inkomensvoorzieningen en andere ondersteuning te blijven
leveren. Een aparte specifieke regeling voor een aanvulling op de onvolledige
AOW biedt die mogelijkheid in veel mindere mate. Ik zou daar wel aan hechten,
maar tegelijkertijd zal de SVB dit voor alle gemeenten moeten gaan doen. Wanneer
is dat het geval?Het derde goede punt is de uitbreiding van de mogelijkheid om AOW-rechten
in te kopen en wel van vijf naar tien jaar wat bovendien nog in termijnen
kan worden voldaan.Ik kom op het laatste positieve punt, namelijk dat de voorlichting wordt
verbeterd door de GBA en de volksverzekeringenadministratie van de SVB te
gebruiken. Ik denk dat wij op dit punt niet genoeg kunnen doen. De samenleving
is blijvend veranderd. Er zijn ontzettend veel meer mensen dan toen wij dit
AOW-stelsel zo inrichtten die langdurig in het buitenland verblijven respectievelijk
zich in Nederland vestigen en zich onvoldoende bewust zijn van het feit dat
wanneer je je gedurende lange tijd in het buitenland vestigt je AOW-rechten
verliest of niet in voldoende mate AOW-rechten opbouwt. Als ik zo af en toe
eens zap en kijk naar programma’s als «Ik vertrek» dan heb
ik vaak te doen met die mensen, maar dan speelt in mijn achterhoofd ook –
daarvoor ben ik nog iets te veel wethouder Sociale Zaken –
het leed van die mensen als ze na een paar jaar terugkomen en tegen hun 65ste
nagaan hoe het met hun AOW en pensioen zit en er dan achter komen dat ze niet
in aanmerking komen voor volledige AOW. Dat geldt ook voor jongeren die gedurende
een aantal jaren in het buitenland verblijven om dan nog maar niet eens te
spreken over al die migranten die tot op de dag van vandaag zich hier vestigen.
Ik vraag de staatssecretaris dan ook om in overleg met zijn collega van BZK
de mogelijkheden van de GBA beter te benutten dan tot nu toe. Volgens mij
zou iedereen die zich hier inschrijft respectievelijk uitschrijft voor het
buitenland op de hoogte moeten worden gesteld van deze AOW-problematiek.Voorzitter. Er blijft nog een paar punten over waar ik kort onze stellingname
over zal zeggen. Het eerste is de vrijlating van pensioeninkomen en vermogen.
Ik sluit mij aan bij de vraag of ten aanzien van vrijlating van vermogen toch
niet iets meer mogelijk is dan thans het geval is, in het bijzonder waar het
gaat om het eigen huis. Het argument dat de staatssecretaris aanvoert dat
je geen onderscheid kunt maken op basis van leeftijd, mag op zich dan wel
juist zijn, maar het verschil tussen een 65-minner en een 65-plusser is dat
een 65-minner nog aan vermogen kan werken en een 65-plusser de facto niet.
Is dat niet een titel om als het gaat om de vrijlating van vermogen –
ik heb het niet over vrijlating van pensioen – een wat ruimer regime
te hanteren dan voor de 65-minners in de Wet werk en bijstand? Op dat punt
graag liefst een positief antwoord aansluitend op de vragen van de SP en GroenLinks.Voor uitbreiding van de eenmalige inkoopregeling presenteert de staatssecretaris
enkele varianten, maar die bieden te veel nadelen om enig perspectief te zien
in uitvoering van de motie-Omtzigt. Dat spijt ons, want wij hadden het graag
anders gezien, maar wij hebben ook een taak om onze uitvoeringsorganen en
onze burgers niet te belasten met draken van regelgeving waarmee je qua positief
effect minder bereikt dan de ellende die het met zich brengt. Zonder in details
te treden heb ik er net genoeg van begrepen dat dit toch wel het geval zou
zijn als je daaraan probeert tegemoet te komen.Als het gaat om het aparte vangnet voor aparte groepen doet het mij persoonlijk
pijn dat wij ten aanzien van onze voormalige rijksgenoten, nu Nederlanders
van Surinaamse afkomst, niet meer kunnen doen dan wij tot nu toe hebben gedaan.
Tegelijkertijd moeten wij ook fair en eerlijk zijn en vaststellen dat wanneer
wij een uitzondering zouden maken dat op zichzelf weer de vraag oproept naar
andere uitzonderingen. Gelukkig hebben wij als PvdA als zodanig niet meer
verwachtingen gewekt naar de groepen dan wij nu kunnen waarmaken. Hoewel ik
persoonlijk in mijn contacten met Hindoestaanse Hagenaars vaak over dit probleem
heb gesproken, moet je op een gegeven moment ook eerlijk zijn en zeggen dat
dit echt het maximale is wat mogelijk is, even los van de punten die ik net
heb genoemd.Voorzitter. De FNV heeft enkele voorstellen gedaan met betrekking tot
de informatiecampagne over de afschaffing van AOW-partnertoeslag. Wij steunen
die voorstellen en zijn benieuwd naar de reactie van de staatssecretaris daarop.Mevrouw Koşer Kaya (D66): Voorzitter.
Het onderwerp van het AOW-gat ligt mij na aan het hart. Ik moet zeggen dat
het ook zo’n beetje als mijn kindje voelt, want toen ik in 2004 in de
Kamer kwam, was dit het onderwerp van een van mijn moties. Ik weet nog dat
staatssecretaris Van Hoof toen tegen mij zei dat het twee verschillende wetten
waren en dat het dus niet kon. Gisteren kreeg ik bij het vragenuurtje naar
aanleiding van een vraag over vluchtelingenstudenten die eigenlijk als kennisstudenten
zouden moeten worden gezien, hetzelfde antwoord van deze staatssecretaris.
Maar tegelijkertijd zie ik wel dat wij het in dit geval wel mogelijk hebben
kunnen maken dat de SVB deze regeling nu gaat uitvoeren. Ik hoop
dat velen, die moeite hadden om de hand op te houden bij de sociale dienst,
die moeite nu niet zullen hebben en dat dus ook zij een goed inkomen hebben.
Natuurlijk is het ook mooi dat wij het verblijf in het buitenland hebben uitgebreid
van 13 naar 26 weken. Al met al een positief iets.Het gaat om Nederlanders die lange tijd in het buitenland hebben gewoond
of om mensen die pas op latere leeftijd naar Nederland zijn gekomen. Vooral
de eerste generatie allochtonen heeft relatief vaak een onvolledige AOW. Ik
begrijp dat van de 2,5 miljoen mensen die AOW krijgen er nog steeds ruim 380 000
te maken hebben met een AOW-gat, dat is een op zeven! Zoals het ernaar uitziet,
zal dat aantal alleen groter worden. Er is dus wel wat werk te verrichten
om ervoor te zorgen dat mensen die straks AOW krijgen niet met een AOW-gat
zitten, ware het niet dat nu al een hele groep wel een AOW-gat heeft. Ik sluit
mij aan bij collega Heijnen in zijn vraag of je niet zou moeten kijken naar
een verruiming van die vrijlating van vermogen.De gemeenten zullen verantwoordelijk blijven voor bijzondere bijstand
en voor het gemeentelijk minimabeleid. Hoe gaat de staatssecretaris ervoor
zorgen dat de minima niet uit het zicht van de gemeenten verdwijnen? Uit de
brief van de Inspectie Werk en Inkomen blijkt namelijk dat veel gemeenten
de informatie die het inlichtingenbureau gratis beschikbaar stelt, niet raadpleegt.
Graag een reactie.Nog belangrijker dan het oplossen van het AOW-gat is, zoals ik net al
zei, het voorkomen ervan omdat straks een op de zeven AOW’ers een AOW-gat
heeft. Er moet daar nu dan ook heel flink op worden ingezet om te voorkomen
dat mensen een AOW-gat hebben. Ik zie wel dat er eerste stappen zijn gezet,
maar die zijn nog lang niet voldoende.Ik ben blij met de toezegging van de SVB om iedereen die uit het buitenland
komt en iedereen die naar het buitenland gaat via een mailing te informeren,
maar hoeveel mensen krijgen die en lezen die ook? Daarom zou ik willen wat
de heer Heijnen net aangaf, namelijk dat als iemand komt of iemand weggaat
die informatie direct wordt gegeven en ook wordt aangegeven waar betrokkenen
maatwerk op individueel niveau kunnen krijgen. Die volksverzekeringenadministratie
VVA zou een actueel beeld kunnen geven. Ik zou daar graag wat meer vaart in
zien.Ik vind het ook positief van de staatssecretaris dat hij de huidige inkoopregeling
wil verruimen van vijf naar tien jaar. Dat stelt nieuwkomers in Nederland
beter in staat om weloverwogen keuzes te maken. Per wanneer wordt die regeling
verruimd en hoe worden mensen daarop geattendeerd? Dat moet echt heel effectief
en heel direct worden gecommuniceerd, want als mensen het allemaal doorhebben
en het ook gaan betalen hoeven wij straks weer niet aan die vermogenstoets
te denken. Het is dan ook heel belangrijk om dat nu effectief in te zetten.Met de eenmalige inkoopregeling wordt mensen de mogelijkheid geboden om
zelf de verantwoordelijkheid te nemen en later een AOW-hiaat te voorkomen.
Welke andere mogelijkheden biedt de staatssecretaris aan de mensen die over
tien of vijftien jaar een AOW-gat hebben?De heer Blok (VVD): Ik ben wel benieuwd naar
het oordeel van D66 over de kosten van de huidige inkoopregeling. Nu betekent
het dat de Nederlandse belastingbetaler € 25 500 betaalt en
niet dat de inkoper per saldo betaalt. Vindt u dat acceptabel of vindt ook
u dat het kostendekkend moet zijn?Mevrouw Koşer Kaya (D66): Zoals u weet,
is mijn lijn in dit dossier altijd hetzelfde geweest in die zin dat ik vind
dat er een groep mensen is die eigenlijk buiten hun schuld en zeker de eerste
generatie met een AOW-gat zit terwijl die mensen toch heel hard hebben gewerkt.
Als dat geld kost, dan kost het maar geld. Daarom is het ook
van belang om dat voor eens en voor altijd goed te regelen zodat dit in de
toekomst niet meer kan voorkomen.De heer Blok (VVD): Handhaving van de huidige
regeling betekent ook voor de toekomst dat Nederland zich inkoopt bij die
persoon voor € 25 000. Vindt u dat acceptabel?Mevrouw Koşer Kaya (D66): Als je A
zegt moet je ook B zeggen, maar als u goede suggesties hebt...De heer Blok (VVD): De inkoopprijs moet kennelijk € 25 000
omhoog.Mevrouw Koşer Kaya (D66): Toen u met
uw voorstel kwam, was ik er nog niet, mijnheer Blok, maar ik sta open voor
mooie voorstellen die het goedkoper kunnen maken, maar vooralsnog komen de
kosten wel om de hoek kijken als wij het een of het ander doen.Ik wil graag ook even reageren op het communicatieplan over afschaffing
van de AOW-partnertoeslag. 22% van de mensen kent die, 34% denkt
er wel eens van gehoord te hebben en 21% is op de hoogte van afschaffing
ervan. Deze percentages moeten omhoog. De huidige communicatie en informatie
over de AOW moet op dit punt dus geïntensiveerd worden. Kan de staatssecretaris
concreet aangeven welke acties momenteel via welke kanalen worden ondernomen
en welke er op korte en lange termijn nog bij zullen komen? Hoe gaat hij controleren
of de bekendheid ook daadwerkelijk is toegenomen en wat gebeurt er als dat
niet het geval is? Wordt de campagne dan verder geïntensiveerd en is
daar geld voor beschikbaar? Met name de communicatie naar allochtone groepen
achten wij van groot belang, juist omdat bij deze groepen de onbekendheid
met de AOW groot is. In zijn brief schrijft de staatssecretaris dat voor de
voorlichting aan allochtonen een speciaal bureau is ingeschakeld en dat er
specifiek voorlichtingsmateriaal wordt ontwikkeld en uitgedeeld via geschikte
kanalen. Welke geschikte kanalen zijn dat en wanneer?Tot slot de persoonlijk geadresseerde brief. Die zal in eerste instantie
alleen worden verzonden naar mensen geboren in 1950. Waarom? Juist een persoonlijk
geadresseerde brief is een gericht medium. Ik stel dan ook voor om die brief
naar een grotere groep mensen te verzenden, zo nodig verschillende malen.
Graag ook hier een reactie op. Antwoord van de staatssecretarisStaatssecretaris Aboutaleb: Voorzitter. Ik
dank de leden voor hun zeer uitvoerige inbreng. Ik heb een algemene inleiding
voorbereid die volgens mij al een groot deel van de vragen ondervangt.Wij spreken vandaag inderdaad over een belangrijk thema, een thema dat
mij en u zeer aan het hart gaat, namelijk de positie van ouderen met een onvolledige
AOW. Ik ben blij met de aandacht voor deze groep ouderen, want aan de ene
kant wordt de inkomenspositie van ouderen in Nederland steeds beter. Ook de
aanvullende pensioenen worden veel beter. Gemiddeld zo’n € 14 000
wordt vanuit pensioenen bijgedragen aan de inkomenspositie van onze ouderen.
De meeste ouderen met onvolledige AOW hebben een aanvullend pensioen of vermogen
waarmee men een inkomen heeft dat vergelijkbaar is met dat van ouderen met
een volledige AOW. Anderzijds is er sprake van een groep ouderen die naast
onvolledige AOW geen andere inkomen heeft. Wat mij betreft moeten de voorstellen
dan ook vooral gericht zijn op hulp aan deze kwetsbare groep. Voorkomen moet
worden dat deze meest kwetsbare groep ouderen op de een of andere wijze tussen
wal en schip valt, omdat men geen gebruikmaakt van voorzieningen zoals de
aanvullende bijstand. Dat was zo’n beetje wel de discussie aan het begin
van deze kabinetsperiode.Wat mij betreft is al veel in gang gezet om het niet-gebruik van aanvullende
bijstand door ouderen terug te dringen. Veel gemeenten mandateren de SVB voor
de uitvoering van de bijstand. Begin volgend jaar verwacht de Sociale Verzekeringsbank
voor ruim 150 gemeenten de bijstand voor 65-plussers uit te voeren. De informatie-uitwisseling
tussen gemeenten en de SVB verbetert en er wordt meer voorlichting gegeven
over de Wwb en de inkoop van de AOW. In het voorjaar van 2008 zijn 27 000
ouderen met een gerichte mailing benaderd, waarop als gevolg daarvan zo’n
1000 Wwb-uitkeringen meer zijn toegekend. Ik ben het er overigens mee eens
als wordt gezegd dat mailingen maar voor een deel van de groep soelaas kan
bieden, maar daar kom ik straks nog op terug bij het thema communicatie en
zal dan aangeven hoe wij mogelijk met de rest van die groep zouden kunnen
omgaan.Daar waar de SVB de Wwb voor gemeenten uitvoert, zijn de ervaringen positief.
Ouderen ervaren het als klantvriendelijk en minder belastend als de gang naar
het bijstandsloket. Ook blijkt uit IWI-onderzoek dat in gemeenten waar de
SVB gemandateerd is, deze informatie wordt gebruikt om het niet-gebruik van
andere minimumregelingen ook terug te dringen en ook dat is een positieve
ontwikkeling. Het aantal gemeenten dat de SVB mandateert, is hoger dan eerder
werd verwacht. Toch vind ook ik het tempo onbevredigend gezien alle inspanningen
als bijvoorbeeld de SVB-voorlichtingsbijeenkomsten die hierover georganiseerd
worden. De helft van de 50 grootste gemeenten mandateert nog steeds niet en
niet alleen de gemeente Amsterdam. Daarom handhaaf ik de conclusie in mijn
brief van 4 juli, namelijk dat integrale overheveling naar de SVB het
beste is. Dat ontneemt gemeenten weliswaar de keuzevrijheid van zelf doen
of uitbesteden, maar het belang van deze groep ouderen gaat wat mij betreft
echt voor. Door een bepaalde inrichting van onze sociale zekerheid en bestuurlijke
verhoudingen in Nederland mag geen geld op de plank blijven liggen dat juist
bedoeld is voor deze meest kwetsbare groep. Ik verwacht ook dat deze overheveling
ons geld gaat kosten, zo’n 20 mln. meer aan bijstand zoals is begroot
en dat is in de begroting opgenomen. Als wordt gezegd dat er niet zo veel
voor deze groep gebeurt, dan is dat simpelweg gewoon niet waar. Ik gun het
D66 overigens dat het bij nader inzien alsnog gelijk krijgt. Zijn oude motie
is indertijd blijven liggen, maar dat had ook zo zijn redenen want er bestond
toen nog de hoop dat meer gemeenten het zouden gaan doen. Dat is blijkbaar
niet gebeurd en ik heb er geen moeite mee om te zeggen dat D66 dit dan blijkbaar
eerder heeft gezien dan anderen.Ik beschouw dit algemeen overleg als beginpunt voor de voorbereiding van
de integrale overheveling naar de SVB per 1 januari 2010. Dit traject
moet afgerond zijn in 2009, want alle gemeenten moeten de gelegenheid hebben
om die overheveling voor te bereiden. Wij kunnen hier niet mee wachten tot
de wet klaar is. Het desbetreffende wetsvoorstel dat wij inmiddels aan het
voorbereiden zijn, heeft tot doel om in 2010 in te gaan, maar u begrijpt dat
als gemeenten allemaal pas eind 2009 naar de SVB gaan en zeggen «neem
het handeltje van mij over» dat onwerkbaar zal zijn. Ik meld uw Kamer
daarom ook expliciet dat ik de gemeenten zal aanschrijven om hen te melden
dat zij het jaar 2009 als voorbereidingsjaar moeten zien. Hoe eerder zij in
2009 hun handeltje aan de SVB hebben overgedragen, hoe beter dat is. Zo kan
worden vermeden dat wij eind volgend jaar een prop krijgen. Derhalve zullen
ook de gesprekken met de gemeente Amsterdam op deze manier worden gevoerd.
Immers de SVB is al met de gemeente Amsterdam in gesprek indachtig ook kabinetsvoorstellen
om reeds in de zomer volgend jaar eventueel te kunnen overgaan.De heer Omtzigt (CDA): Blij dat u in gesprek
gaat de gemeente Amsterdam en dat u haar een beetje aanspoort. Laten wij eerlijk
zijn: de reden dat ik Amsterdam noemde is dat zij van al die gemeenten veruit
de grootste populatie mensen met een onvolledige AOW heeft en
dus ook de meeste uitvoeringsproblemen kan krijgen. De gemeente Ameland heeft
er geloof ik een en dat is dus weer een heel andere problematiek als die overgaat.
Bent u bereid om de Kamer over een week of zes te informeren wat de voortgang
is met de gemeente Amsterdam, zodat wij ook op tijd weten of zij het wel of
niet doet? Ik vind dat er best wel een beetje druk achter mag worden gezet.Staatssecretaris Aboutaleb: Ik vind het prima
om de Kamer altijd te informeren wanneer mij dat wordt gevraagd, maar het
gaat al ver wat ik heb gezegd. Ik meld uw Kamer expliciet dat ik de gemeenten
opdraag om voorbereidingen te treffen in de loop van 2009 om alles over te
dragen in 2010. Als u daar bezwaar tegen hebt, hoor ik dat graag, maar ik
meld de Kamer expliciet dat dit de bedoeling is. Er is dus niet zo veel keus
meer, ook niet voor de gemeente Amsterdam. Het wetsvoorstel zal dan in 2010
in werking treden volgens het plan van het kabinet en dus is er geen keuze
over. Als u wilt weten hoe de gesprekken met de gemeente Amsterdam verlopen
ben ik wel bereid de SVB te vragen daar voor u een verslagje van te maken.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Je zou kunnen
zeggen dat onder druk alles vloeibaar wordt. Ik steun de staatssecretaris
in deze aanpak. 2009 wordt dus eigenlijk een voorbereidingsjaar en ik begrijp
dat hiermee de druk wordt opgevoerd voor een wet die nog niet is aangenomen,
maar dat wij dan wel de zekerheid hebben dat het in 2010 kan ingaan. Ik denk
dat dit een goede zet is, want het zijn er nu nog maar 150 gemeenten. Wij
hebben er dus dan nog zo’n 300 te gaan en dus niet alleen de gemeente
Amsterdam. Het zijn er dus nog heel erg veel. Ik vind het van groot belang
dat het wordt samengevoegd en het via de SVB gaat lopen, maar mijn vraag is
wel of u het al hebt gecommuniceerd met de gemeenten die nog niet meedoen
en of er nog sprake is van verzet en zegt u dat er eigenlijk al wel een deal
is?Staatssecretaris Aboutaleb: Ik verwacht hiertegen
geen verzet. Regering en Kamer besluiten dus wat mij betreft gaan wij in 2010
over. Het is in het belang van de gemeenten om in 2009 zo snel mogelijk en
zo soepel mogelijk met de regiokantoren van de SVB in gesprek te gaan om de
voorbereidingen voor die overheveling te treffen. Hoe later dat gebeurt in
2009, hoe eerder het uitvoeringstechnisch moeilijk kan worden voor de SVB
om het echt per 1 januari 2010 in te voeren. Veel te kiezen valt er dus
niet, wat mij betreft wordt het eerder een mededeling aan de gemeenten om
zich op de overdracht voor te bereiden.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Het lijkt mij
ook heel goed om die mededeling te doen en als het aan mij ligt mag dat ook
best een beetje streng. Vraag is nog wel of die regiokantoren er ook klaar
voor zijn. Het zijn nog zo’n 300 gemeenten die nog niet meedoen. Kan
het gewoon vrij soepel verlopen? Stel nu dat iedereen zich de komende maanden
meldt, kan dat dan allemaal gehandeld worden? Ik hoop wel dat ook de regiokantoren
de voorbereidingen goed hebben afgerond en dat u ook dat met de SVB hebt opgenomen.Staatssecretaris Aboutaleb: Het antwoord is
ja, het is zo met de SVB besproken en ik heb ook afgesproken dat ik u vandaag
expliciet zou melden dat ik dat zou gaan doen.De heer Heijnen (PvdA): Wij verwachten heel
veel van gemeenten en terecht, maar is het spoorboekje van de wetgeving dat
gemaakt moet worden al klaar en, zo nee, kunt u de Kamer daarvan dan op de
hoogte stellen, zodat ook wij weten waar wij aan toe zijn? Nog belangrijker
is dat daarmee aan gemeenten het signaal wordt gegeven dat het
er echt van komt en ook op het tijdstip dat is voorzien. Wij moeten zelf dus
ook het nodige doen.Met de heer Omtzigt ben ik geïnteresseerd in Amsterdam, maar niet
alleen in Amsterdam. Voor de PvdA is iemand met een onvolledige AOW in Limburg
of Brabant even belangrijk. Ik vind het goed om de staatssecretaris te verzoeken
om bijvoorbeeld rond de jaarwisseling ons te informeren over de stand van
zaken, of gemeenten inderdaad zijn indringende uitnodiging gaan oppakken,
maar ik zou dat dan toch wel graag landsbreed willen zien en niet exclusief
inzoomen op 020.Staatssecretaris Aboutaleb: Naar verwachting
zal het kabinet het voorjaar 2009 met een wetsvoorstel komen, maar ik vind
het prettig om ook een tijdstraject te communiceren, zodat u ongeveer weet
wat door het kabinet als doorlooptijd wordt beoogd van het traject dat wij
hiermee willen opzetten.Daarnaast wil ik bevorderen dat ouderen met een onvolledige AOW zelf zo
veel mogelijk de verantwoordelijkheid kunnen nemen om dit tekort te verkleinen.
Ik denk dat de heer Blok van de VVD, wellicht onbedoeld, het feit benadrukt
dat het allemaal allochtonen zijn die hier in het geding zijn en dat de reden
dat er een AOW-tekort is, het gevolg is van het feit dat ze afkomstig zijn
uit landen waar geen of een gebrekkige AOW is. Ik denk dat dit slechts een
deel van de waarheid is. Er leven buiten Nederland ook heel veel autochtone
Nederlanders, tienduizenden, en om allerlei redenen, zoals studeren of werken
of een combinatie daarvan. Vanmorgen las ik nog op de voorpagina van de Telegraaf
een interessant verhaal over een uit Engeland teruggekeerde mevrouw met Nederlandse
wortels. Ik denk dat het voor de beeldvorming beter is om te blijven praten
over een bredere groep die hier in het geding is al spreekt de heer Blok natuurlijk
geen onwaarheid als hij het op deze manier uitlegt, maar ik hecht eraan om
die hier toch wat breder neer te zetten.Wat mij betreft is het dus ook een mogelijkheid om aan te sluiten bij
de vrijlating van inkomsten uit arbeid die 65-minners op dit moment al hebben.
Ik heb u dat al in mijn brief toegezegd en ik verwacht dat dit zal leiden
tot circa 1,5 mln. Wwb-uitgaven per jaar, omdat inkomsten uit arbeid niet
meer geheel in mindering worden gebracht op de Wwb. Dat is dus een mogelijkheid
om dat eventuele inkomstengat te dichten.De heer Omtzigt (CDA): Twee vragen in aansluiting
op de opmerking van de heer Heijnen. Kunnen wij op korte termijn zowel een
wetgevingstraject als een hoofdlijnenbrief ontvangen over hoe wij op 1 januari
2010 de wetgeving hebben en dat de Wwb door de SVB wordt uitgevoerd, inclusief
die verantwoordelijkheidstoedeling want die is best ingewikkeld met verplichte
mandatering? Het is dan wel goed om daar van te voren nog even over van gedachten
te wisselen.De staatssecretaris heeft in de brief gezegd dat hij dat van plan is.
In de begroting trekt hij daar ook vanaf 1 januari 2010 geld voor
uit. Kan dat niet per 2009? Doorwerken na 65 jaar wordt gestimuleerd en voor
deze groep werkt dat dus nog niet. Kan hij er dus voor zorgen dat het per
1 januari 2009 ingaat?Staatssecretaris Aboutaleb: Dat laatste kan
ik niet overzien, omdat ik niet weet of daarvoor wetswijziging nodig is, maar
wellicht dat ik daar straks nog even op kan terugkomen?Het antwoord op uw eerste vraag is ja, maar ik wil proberen straks ook
in mijn toezeggingen aan de Kamer een en ander wat te bundelen, want er zijn
meer dingen gevraagd. Het zou handig zijn om te bezien of wij daar een lijn
in kunnen ontdekken en om dat zo mogelijk in samenhang met elkaar te beschrijven.
In ieder geval blijft de toezegging die ik net heb gedaan staan,
of dat nu een separate brief zal zijn of in samenhang met andere dingen. Daar
kom ik zo nog even op terug.Voorzitter. Ik wil overgaan naar een aparte regeling met een andere inkomens-
en vermogenstoets waarover al veel is gezegd. De integrale uitvoering van
de Wet werk en bijstand door de SVB laat wat mij betreft onverlet dat de aanvullende
regelingen voor 65-plussers binnen de Wwb behoren. Een belangrijke overweging
daarbij is dat een apart vangnet voor aparte groepen onwenselijk is. Een regeling
buiten de Wwb zou het karakter krijgen van een regeling specifiek voor AOW’ers
waardoor het risico aanwezig is dat deze inderdaad op grond van internationale
verdragen in beginsel exporteerbaar is en dus niet alleen gebonden is aan
het wonen alleen in Nederland. Dat zou betekenen dat veel meer mensen gebruik
zouden kunnen maken van deze regeling en dat is niet beoogd. Volgens mij willen
wij dat allemaal niet. De heer Luijben heeft gezegd dat wij bij Sociale Zaken
toch redelijk slim zijn, waarvoor overigens hartelijk dank. Ook onze medewerkers
zijn vroeg opgestaan. Ik kom er straks nog wel op terug in de beantwoording
van afzonderlijke vragen die hierover zijn gesteld, maar ik kan nu al wel
zeggen dat de eindconclusie geen andere kan zijn dan dat dit niet doenlijk
zou zijn. Wij zouden dan al snel botsen met allerlei andere regelingen die
wij in Nederland hebben, maar zoals gezegd kom ik er straks nog wel even op
terug.Op verzoek van de Kamer heb ik ook bekeken of het gerechtvaardigd zou
zijn om voor 65-plussers een andere inkomens- en vermogenstoets toe te passen
dan voor 65-minners. Ook de heer Omtzigt sprak daarover. Naast de budgettaire
effecten is daarbij een belangrijke afweging dat door een verruiming van de
inkomenstoets een vreemde situatie kan ontstaan. Ouderen met een onvolledige
AOW en aanvullende bijstand kunnen daardoor beter af zijn dan ouderen met
alleen een AOW of ouderen met een onvolledige AOW en pensioen maar zonder
bijstand. Het voorstel vergroot daarmee de rechtsongelijkheid tussen mensen
met onvolledige AOW. Ik kan het eerlijk gezegd gewoon niet uitleggen dat als
je onder het niveau van 65 zit en je krijgt een wat ruimere inkomensvrijlating
je plotseling meer kunt krijgen dan iemand die gewoon hard gewerkt heeft en
alleen AOW heeft en dus ook geen enkel ander recht meer heeft op inkomensvrijlating.
Ik begrijp ook wel dat men daar iets aan zou willen doen, maar ik zou graag
willen horen hoe wij dat mensen kunnen uitleggen.De heer Omtzigt (CDA): Ik heb niet gevraagd
naar een verhoogde vrijlating van pensioenen, maar wel wat de gevolgen zouden
zijn voor de vermogenstoets van de 2015-maatregel. Als het gaat om de pensioenen
hebt u in uw brief een vergelijking gemaakt die uw gelijk duidelijk aantoont.Staatssecretaris Aboutaleb: De heer Omtzigt
heeft dat inderdaad nog tegoed.De heer Omtzigt (CDA): U noemde mij net als
degene die daarnaar vroeg.Staatssecretaris Aboutaleb: Ik zei dat ook
u daarover sprak.De heer Luijben (SP): Ik wil wel een poging
ondernemen om tegemoet te komen aan uw verlangen. Ik denk dat je wel degelijk
een onderscheid kunt maken tussen mensen die nog de mogelijkheid hebben om
zelf een inkomen te verwerven en mensen die dat niet hebben. Ik vind dat toch
wel een reëel onderscheid op basis waarvan je ook die vermogenstoets
wat anders zou kunnen neerleggen.Staatssecretaris Aboutaleb: Die redenering
is maar zeer beperkt valide, want ook als je 65 bent heb je nog de mogelijkheid
om inkomen te vergaren. Het ligt daarom niet voor de hand om zo de ongelijkheid
te kunnen introduceren. Ik zou daar in ieder geval geen voorstander van zijn.De heer Luijben (SP): Dat lijkt mij wel heel
gemakkelijk gezegd. Ik zie het al voor mij; iemand van 78 waartegen gezegd
wordt dat hij gemakkelijk in zijn eigen inkomen kan voorzien en maar moet
gaan werken.Staatssecretaris Aboutaleb: Nee, maar er kan
op allerlei andere manieren vermogen ontstaan. Dat hoeft niet alleen het gevolg
te zijn van arbeid. Het is niet altijd noodzakelijk om betaalde arbeid te
verrichten om inkomen te vergroten. Op allerlei andere manieren kan vermogen
of inkomen worden gegenereerd. Ik denk dat het uitzonderlijke situaties gaat
opleveren waarbij mensen die gewoon 50 jaar lang gewerkt hebben en de maximale
premie voor hun AOW hebben betaald AOW krijgen en dat je als je om welke redenen
onvolledige AOW hebt en wij iets voor je gaan betekenen en dat je dan ineens
meer dan die AOW krijgt. Laten wij de redenering van de heer Blok nog eens
even bij de kop nemen. Je hebt tien jaar in het buitenland gewoond en je komt
op je 25ste levensjaar naar Nederland. Dan heb je een AOW-tekort van 20%.
Wij zijn in Nederland zo sociaal dat wij het in ieder geval aanvullen tot
het sociale minimum en dat vinden wij allemaal aanvaardbaar. Maar dan gaan
wij ook nog eens dingen doen die de persoon in kwestie nog eens bevoordeelt
boven degene die wel 50 jaar maximale premie heeft bijgedragen aan die solidariteit
binnen de AOW. Dat is gewoon niet uit te leggen. Ik begrijp de ratio erachter
en mijn hart klopt ook, maar het is niet uit te leggen aan degenen die wel
50 jaar het volle pond hebben betaald. Het is gewoon niet uit te leggen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik wil toch
wel graag een nadere onderbouwing van het kunnen bijverdienen na je 65ste.
In mijn eerste termijn heb ik al gezegd dat ik het model dat geschetst wordt
een theoretisch model vond. Heeft het ministerie dat onderzocht en is dat
onderbouwd? Gaat u nu voorstellen dat iemand met een AOW-gat na zijn 65ste
maar een krantenwijkje moet nemen of bij de McDonalds aan de slag moet als
hij al aangenomen wordt of dat hij maar een gokje moet gaan wagen bij de Postcodeloterij
en maar mag hopen dat het wat oplevert? Ik vind het echt een theoretisch model
waarmee u zich er te gemakkelijk van af maakt. Ik wil dus van u weten wat
dan ook de concrete mogelijkheden zijn voor deze groep om dat AOW-gat echt
zelf te verdienen.Staatssecretaris Aboutaleb: Ik geef toe dat
ik niet heb onderzocht of iemand boven de 65 op een andere manier vermogen
kan vergaren. Ik geef ook toe dat dit wellicht een theoretische mogelijkheid
is, maar dat doet allemaal niets af aan de kracht van mijn andere argument.
En dat is het argument dat je hierdoor sommige mensen iets voor hun 65ste
toeschuift, waardoor zij na hun 65ste meer zouden kunnen gaan ontvangen dan
iemand die het volle pond heeft betaald. Het lijkt mij met het oog op dit
argument weinig zinvol om op mijn eerdere theoretische antwoord terug te komen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Dat is toch
vreemd, want in de stukken wordt dit argument ook gebruikt om een beperkt
aantal maatregelen voor te stellen voor het AOW-gat. Er staat gewoon dat dit
gat ook gedicht kan worden door langer te werken. Nu zegt u dat het niet is
onderzocht en dat het wellicht een wat theoretische mogelijkheid is.Staatssecretaris Aboutaleb: Dat argument blijft
gewoon staan, ook al heb ik het getypeerd als een wat theoretisch argument.
Het wist mijn andere argument zeker niet uit. Beide argumenten staan naast
elkaar. U legt de nadruk op een van de argumenten, maar volgens
mij is het een en-enredenering.Ik zie het overigens al voor mij dat ik tegen iemand, die vijftig jaar
in de Amsterdamse haven heeft gewerkt, moet zeggen dat hij maar moet accepteren
dat een mijnheer, die een tijd in Brazilië heeft gewoond, meer AOW krijgt
dan hij. Dat is toch zeker niet uit te leggen? Overigens ondergraaf je volgens
mij de solidariteit tussen mensen als je het wel probeert uit te leggen. Het
lijkt mij buitengewoon onverstandig en de GroenLinksfractie zou het niet moeten
willen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Blijkbaar is
het allemaal wat minder goed onderbouwd dan aanvankelijk werd gesuggereerd.
Ik krijg dan ook graag van u een berekening waaruit blijkt welk bedrag die
havenwerker minder krijgt dan deze mijnheer uit Brazilië. Ook een havenwerker
heeft wel eens gehoord van solidariteit. Dat weet u ook en daarom wil ik graag
harde cijfers.Staatssecretaris Aboutaleb: Er valt weinig
te berekenen. Het is een principekwestie: kun je een systeem voor je rekening
nemen waarin het mogelijk is dat sommige mensen van 65 jaar een hoger inkomen
kunnen krijgen dan mensen die 50 jaar voor hun AOW hebben gespaard? Ik kan
dat in ieder geval niet. Hiervoor heb je geen berekeningen nodig: je bent
het daar wel of niet mee eens.De heer Heijnen (PvdA): Ik ben het eens met
de redenering van de staatssecretaris waarom wij de regeling voor pensioeninkomen
en vermogen niet kunnen verruimen. Ik wil hem toch de volgende mogelijkheid
voorleggen. Iemand heeft een WAO-gat van 50% en vraagt daarom de SVB
om aanvullende bijstand. Moet hij of zij zijn eigen woning verlaten om voor
die aanvullende bijstand in aanmerking te komen?Staatssecretaris Aboutaleb: Gemeenten hebben
het zo geregeld dat dat niet altijd verplicht is. Overigens doet dat niets
af aan het principe dat men in dergelijke gevallen vermogen beschikbaar moet
stellen. Je moet je vermogen dus wel opeten, maar voor de eigen woning beschikken
gemeenten over interessante constructies. Ik kom daar later nog op terug bij
de beantwoording van de specifieke vragen.Ik heb de Kamer onlangs een notitie gestuurd over aanvullende bijstand
en 65-plussers. Mevrouw Van Gent kan op pagina 14 van deze notitie een tabel
vinden met de door haar gevraagde rekensommen. Wat daar staat, is echter hooguit
een extra onderbouwing van hetgeen ik hierover al zei.Voorzitter. Bij het voorstel voor een ruimere vermogenstoets zouden gelijksoortige
overwegingen met betrekking tot de rechtsgelijkheid een rol spelen. Een verhoging
van de vrijlating van vermogen voor 65-plussers leidt naar mijn mening namelijk
tot een niet uit te leggen onderscheid met 65-minners. Daarnaast is het van
belang dat de inkomenstoets en de vermogenstoets in de Wwb op elkaar zijn
afgestemd. Het is een kaartenhuis en het luistert dan ook nauw als wij daaraan
iets willen veranderen. De Wwb kent overigens voor huiseigenaren een aparte
regeling waarbij men recht heeft op bijstand voor zover de verkoop van de
woning in redelijkheid niet kan worden verlangd. De bijstand wordt dan verleend
als een soort geldlening waarbij op de overwaarde van de woning een vrijstelling
wordt toegepast van ongeveer € 45 000. In de praktijk weet
men dus te vermijden dat mensen hun woning moeten verlaten.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Dat is een
interessante mogelijkheid. U zegt geen onderscheid tussen groepen mensen te
willen maken. Betekent dat dat deze regeling op iedereen van toepassing is
die met een eigen huis in de Wwb zit?Staatssecretaris Aboutaleb: In principe is
dat de regel.Voorzitter. In mijn brief van 4 juli heb ik aangegeven dat ik de
huidige inkoopregeling toegankelijker wil maken. Daardoor worden meer mensen
in staat gesteld om hun verantwoordelijkheid te nemen en hun AOW-gat te dichten.
Een belangrijke voorwaarde hiervoor is adequate voorlichting over de mogelijkheden
van inkoop. Ik verwijs hiervoor graag naar de motie van mevrouw Ortega-Martijn
van de fractie van de ChristenUnie, waarin de regering wordt verzocht, via
een jaarlijks verzekerdenbericht informatie te verschaffen over de AOW-opbouw
en inkoopmogelijkheden. De uitvoering van deze motie bestaat uit twee elementen.
Ten eerste heb ik met de SVB afgesproken dat zij burgers die zich via het
GBA in- of uitschrijven, informeert over de inkoop van vrijwillige voortzetting
van de AOW-verzekering. Daarnaast zal de SVB de invoering van de volksverzekerdenadministratie
sneller doorvoeren dan oorspronkelijk de bedoeling was. En schrikt u niet:
zelfs dan duurt het nog tien jaar! Het is een tijdrovende klus die secuur
geklaard moet worden. In het kader van de Volledige Verzekerdenadministratie
(VVA) ontvangen burgers met een AOW-hiaat informatie van de SVB.Ten tweede zal ik de termijnen waarbinnen men moet beslissen over eventuele
inkoop van AOW, verlengen van vijf tot tien jaar na vestiging in Nederland
of na terugkeer naar Nederland.Mevrouw Koşer Kaya (D66): Duurt het
werkelijk tien jaar voordat wij over de VVA kunnen beschikken? Zo ja, wat
is daarvan dan precies de oorzaak? Ik vraag dat, omdat het van belang is dat
die informatie snel beschikbaar komt.Staatssecretaris Aboutaleb: Hierover hebben
wij al vaker met elkaar gesproken. Ik heb u eerder gemeld dat het ongeveer
twintig jaar zou duren. De heer Omtzigt heeft mij toen nadrukkelijk gevraagd
of er mogelijkheden zijn om het te versnellen. Het is geen geldkwestie, maar
een kwestie van techniek. Hoe kun je die administratie zorgvuldig opbouwen?
Ik heb mij er door de SVB van laten overtuigen dat het op deze manier moet.
Ik zal u niet vermoeien met de details, maar het is zeker de moeite waard
om u door middel van een werkbezoek aan de SVB op de hoogte te stellen. Ik
heb mij er meermaals van vergewist dat het noodzakelijk is om het op deze
manier te doen. Het is dus geen kwestie van geld, want het geld dat nodig
is, hebben wij bij elkaar gesprokkeld. Het is ook geen kwestie van menskracht.
Het is domweg om logistieke redenen noodzakelijk om er tien jaar de tijd voor
te nemen.De heer Luijben (SP): Ik ontdek dat ik wat
al te enthousiast was toen ik zei dat het schitterend is dat de GBA ingeschakeld
wordt bij het in- en uitschrijven van mensen die uit het buitenland komen
of naar het buitenland gaan. In mijn optiek moet iemand die naar het buitenland
vertrekt dat kenbaar maken. Ik ging er, blijkbaar ten onrechte, van uit dat
hij dat lijfelijk moest doen bij een gemeenteambtenaar. Dat leek mij het moment
om een folder over het WAO-tekort te overhandigen en iemand een handtekening
te laten zetten voor het verkrijgen van deze informatie. Ik begrijp nu echter
dat het GBA niets meer doet dan de gegevens van de desbetreffende persoon
doorgeven aan de SVB, die vervolgens een e-mailtje stuurt. Is het mogelijk
om het op mijn manier te doen?Staatssecretaris Aboutaleb: Beide moet gebeuren.
Voorlichting aan het loket op het moment dat je je bij de gemeente meldt,
is één. Twee is dat er vervolgens actie wordt ondernomen. Het
is de bedoeling dat de SVB de persoon in kwestie aanschrijft met een brief
op maat. Daarin zal staan dat de SVB begrepen heeft dat iemand naar Nederland
is gekomen of Nederland heeft verlaten en dat dat een AOW-gat tot gevolg kan
hebben. In die brief staat ook een verzoek om contact op te nemen. Het geven
van informatie bij het gemeenteloket lijkt mij wel degelijk de
aangewezen weg. De SVB moet wel zelf actie ondernemen, omdat de GBA dat niet
doet.De heer Luijben (SP): Het moment waarop iemand
lijfelijk aanwezig is op het gemeentebureau, lijkt mij het moment om iemand
informatie te verstrekken. Hij of zij kan dan ook een handtekening zetten
ten teken dat hij deze informatie heeft ontvangen. Dat die informatie vervolgens
doorgesluisd wordt naar de SVB en dat de SVB met hem contact opneemt om in
te gaan op iemands persoonlijke situatie, lijkt mij logisch.Staatssecretaris Aboutaleb: Dat is het niet
helemaal, want gemeenten werken in de praktijk niet op dezelfde manier. Bij
sommige gemeenten kun je je bijvoorbeeld via internet uitschrijven. Er is
dus niet altijd sprake van lijfelijk contact. Het zou overigens uniek zijn
voor Nederland als wij mensen zouden laten tekenen voor de ontvangst van een
brochure. Ik ben daarvan geen voorstander, want waarom in dit geval wel en
niet als je aanklopt voor bijzondere bijstand? De liberaal in mij zegt toch
dat er ook nog zoiets is als eigen verantwoordelijkheid. Als de overheid informatie
verstrekt, hoef ik niet te controleren of de persoon in kwestie die tot zich
neemt. Je moet ervoor zorgen dat iemand zich in- of uitschrijft en dat onze
instituten zich kwijten van hun informatietaak. Wij gaan niet controleren
of mensen informatie daadwerkelijk hebben ontvangen. Dat lijkt mij echt te
veel van het goede, zeker in een tijd waarin wij de administratieve lasten
van gemeenten willen verminderen.De heer Omtzigt (CDA): De minister van Financiën
en de minister van VWS hebben toegezegd dat de staatssecretaris van BZK binnenkort
een brief naar de Kamer stuurt over het register niet-ingezetenen. In dat
register staan alle mensen ingeschreven die een tijdje naar het buitenland
gaan en na hun terugkomst niet verzekerd zijn voor de AOW. Kunt u met de staatssecretaris
van BZK opnemen dat bij het opzetten van dit register aandacht wordt besteed
aan het informeren van mensen in dat register over het inkopen van AOW-rechten
en de vrijwillige voortzetting van de verzekering?Staatssecretaris Aboutaleb: Voor goede ideeën
ben ik altijd in. Ik neem dit idee dan ook zeker op met de staatssecretaris.
Ik vermoed zelfs dat dit al gebeurd is.De heer Heijnen (PvdA): Alle respect voor
de suggestie van de heer Omtzigt, maar mij staat bij dat het register niet-ingezetenen
geen betrekking heeft op mensen die mogelijk een AOW-gat oplopen. Het gaat
namelijk om mensen die tijdelijk in Nederland zijn. Als je langere tijd in
Nederland verblijft, geldt de GBA-inschrijving. Ik roep de staatssecretaris
dan ook op om eerst en vooral met de GBA aan de slag te gaan en het RNI voorlopig
buiten beschouwing te laten.Staatssecretaris Aboutaleb: Het kan geen kwaad
om bij het ministerie van BZK na te gaan wat men van plan is. Het is zeer
wel mogelijk dat wij concluderen dat het niets is en dan laat ik de Kamer
dat ook weten. Als het RNI een haakje is om iets extra’s te doen, is
dat nooit weg. Hoe diverser de informatiekanalen, hoe gemakkelijker het is
om de doelgroep te bereiken. Zowel u als de heer Omtzigt weten hiervan veel
meer, omdat u lid bent van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken.Voorzitter. Ik sprak zojuist over het verlengen van de termijn van vijf
naar tien jaar. Voor deze verruiming van de inkoopregeling ontvangt de Kamer
spoedig een wetsvoorstel.Een eenmalige inkoopregeling tegen een redelijk tarief, zoals de heer
Omtzigt in een motie heeft gevraagd, is een ingewikkelde zaak. Van een vrijwillige
inkoopregeling zullen over het algemeen mensen gebruikmaken die
netto profijt verwachten van inkoop. Dat blijkt uit het profiel van de huidige
gemiddelde inkoper, die gemiddeld een netto profijt heeft van de inkoop van
ongeveer € 25 000. Dat betekent dat een eenmalige inkoopregeling
al snel veel gemeenschapsgeld gaat kosten.Verhoging van de inkooppremie kan dat probleem tegengaan. Om kostendekkend
te zijn moet de inkooppremie echter vijf keer zo hoog zijn dan de gangbare
premie. Een verhoging met een factor 5 zou er echter toe leiden dat de animo
voor inkoop naar vrijwel nihil zou dalen. Na die verhoging zouden immers nog
steeds alleen mensen die netto profijt verwachten, gebruikmaken van de regeling.
Een lagere premie zou wel tot meer gebruik leiden, maar tegelijkertijd ook
tot fors hogere kosten voor de overheid.In mijn brief heb ik de contouren verkend van een eenmalige inkoopregeling
voor de doelgroep die ook na de verlenging van de beslistermijn tot tien jaar
niet onder de reguliere inkoopregeling valt. Dit impliceert dat de doelgroep
van een eenmalige inkoopregeling langer dan tien jaar geleden in Nederland
is komen wonen. Daardoor zal het vaak lastig zijn om inkomen vast te stellen,
waarover premie verschuldigd is. Ook kan er bij de inkoop over een periode
in het verre verleden sprake zijn van rente- en inflatievoordelen. In de brief
heb ik aangegeven dat bij een eenmalige regeling rekening zou moeten worden
gehouden met deze rente- en inflatievoordelen en dat het inkomen uit het eerste
jaar na vestiging als uitgangspunt moet dienen.Ik heb de SVB gevraagd om op basis van de eenmalige regeling een marketingonderzoek
uit te voeren. Dat is dus geen wetenschappelijk onderzoek. Uit de voorlopige
resultaten van dit marketingonderzoek blijkt dat er interesse is bij de doelgroep
voor een eenmalige regeling. In de notitie van 4 juli zijn wij uitgegaan
van een gebruik tussen de 1% en 5%. Gezien de voorlopige resultaten
van het marketingonderzoek, dat ik de Kamer een dezer dagen toe zal sturen,
zal voor de raming van de kosten van een eenmalige regeling uitgegaan moeten
worden van een gebruik van ongeveer 5%.Overigens kan de interesse die uit het marketingonderzoek blijkt, een
aanwijzing zijn dat de gestelde premie door de doelgroep als redelijk wordt
ervaren. De gemiddelde inkoper, zoals die is gepresenteerd in de notie van
4 juli, zou in het kader van deze eenmalige inkoopregeling per gemist
kalenderjaar € 1420 premie moeten betalen. Ook dan zou er echter
nog steeds geen sprake zijn van een kostendekkende premie en het zou dan ook
leiden tot forse budgettaire effecten voor de overheid. De extra uitgaven
zouden in de komende jaren stijgen tot ongeveer 43 mln. per jaar.Uit deze berekeningen heb ik de conclusie getrokken dat ook een redelijke
premie een forse overheidsbijdrage vereist, een bijdrage die uiteindelijk
door alle verplicht verzekerden moet worden opgebracht. Een eenmalige inkoopregeling
doet daarmee een relatief zwaar beroep op de solidariteit tussen vrijwillig
en verplicht verzekerden. Ik acht een dergelijke regeling om die reden niet
opportuun en niet uit te leggen aan mensen die wel gewoon premie hebben betaald.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik geef toe
dat het niet om kleine bedragen gaat. In eerste termijn heb ik daarom gevraagd
of er ook een inkomensgrens is overwogen. Verder heb ik gesuggereerd om de
premie te baseren op het huidige inkomen, waardoor je de prijs en de solidariteit
wat beter kunt wegen.Staatssecretaris Aboutaleb: Wij weten allemaal
dat de AOW-premie gemaximeerd is. Het maximum uit de wet ligt net onder de € 5000.De heer Blok (VVD): Ik ben het met de staatssecretaris
eens dat wij de inkoopmogelijkheden niet moeten verruimen. In zijn notitie
staat echter ook dat de huidige inkoopmogelijkheid de Nederlandse
belastingbetaler extreem veel geld kost. Ik heb dat bedrag van € 25 000
niet voor niets genoemd. Moeten wij niet constateren dat ook de huidige inkoopregeling
van € 25 000 te goedkoop is? Als wij deze regeling niet aanpassen,
geven wij toch eigenlijk het signaal aan de belastingbetaler: u betaalt € 25 000
voor iedereen die zich in wil kopen?Staatssecretaris Aboutaleb: U laat mij nu
in verwarring achter. Zegt u dat de huidige regeling de overheid € 25 000
kost?De heer Blok (VVD): Zo lees ik uw notitie.
De gemiddelde inkoper kost ons € 25 000, zelfs als wij rekening
houden met de bespaarde bijstand. Dat is toch zeker een regeling die wij niet
kunnen laten bestaan? Laten wij blij zijn dat er zo weinig gebruik van wordt
gemaakt en proberen om het gebruik nog verder omlaag te brengen.Staatssecretaris Aboutaleb: Wij zijn dit overleg
begonnen met de vraag of wij de regeling kunnen uitbreiden. De VVD-fractie
draait de zaken nu om en vraagt mij of ik de regeling wil afschaffen. Het
kabinet stelt dat niet voor.De heer Blok (VVD): U reageert grappig, maar
uit het geknik van uw ambtenaren maak ik op dat de huidige regeling inderdaad
gemiddeld € 25 000 per inkoper kost. Dat kunt u toch zeker
niet schouderophalend afdoen? Er zijn niet zo heel veel regelingen in Nederland
waarbij wij mensen met droge ogen een enveloppe met € 25 000
geven!Staatssecretaris Aboutaleb: Je kunt ook redeneren
dat wij bij tal van andere regelingen mensen rechten afpakken. Als het aan
mij ligt, gaan wij zo niet om met de sociale zekerheid in Nederland. Het is
een bestaand recht. U kunt dat betreuren, maar ik ben niet bereid om bestaande
rechten van mensen af te pakken. De discussie gaat over de vraag of wij de
regeling gaan uitbreiden. Ik heb cijfermatig onderbouwd dat een uitbreiding
heel veel geld kost. De huidige regeling kost ook geld, maar niet exorbitant
veel. Met het oog daarop stelt het kabinet niet voor om de regeling af te
schaffen. Verder zou het bovendien ook nog eens ten koste gaan van de rechtszekerheid.De heer Blok (VVD): De staatssecretaris verwijst
wel heel gemakkelijk naar bestaande rechten. Nederland bepaalt de voorwaarden
waaronder AOW ingekocht kan worden. Artikel 2 van de Grondwet draagt ons echter
op om de voorwaarden voor immigratie te bepalen. Wij bepalen dus ook de hoogte
van de premie waartegen dat gebeurt. Als u de regeling handhaaft voor de bestaande
gevallen, dan nog kunt u bepalen dat nieuwe gevallen een kostendekkende premie
zullen moeten opbrengen. Dan is er geen sprake van rechtsongelijkheid. U kunt
verder ook onderscheid maken met Nederlanders die tijdelijk voor hun studie
in het buitenland hebben verbleven. Al die mogelijkheden tasten de rechtszekerheid
van mensen niet aan. Wat u echter niet kunt doen, is over een regeling heen
stappen die per geval € 25 000 kost!Staatssecretaris Aboutaleb: Zo ligt het niet.
Als je de redenering van de heer Blok volgt, zullen mensen geen volledige
AOW meer bereiken. Ze komen dan bijvoorbeeld uit op 80% en dan moet
je het bijlappen uit de bijstand. Ik heb dan liever een regeling die mensen
dwingt om maximaal € 5 000 bij te dragen, want dat is altijd
beter dan niets. Voor de overheid maakt het natuurlijk niet uit via welk kanaal
het geld wordt verstrekt. Sterker nog: als je de regeling afschaft, kost dat
de overheid meer geld, want dan moet je het geld uit de bijstand lappen.De heer Blok (VVD): Wat u nu zegt, is onjuist
of de berekeningen van uw ministerie zijn onjuist. In de berekeningen is namelijk
de bespaarde bijstand verdisconteerd. En ondanks die besparing kost de regeling
per saldo geld. Ik kan het niet mooier maken. Het is dus helemaal niet zo
dat het ons geld gaat kosten als wij met de huidige regeling ophouden. Het
levert zelfs geld op.Staatssecretaris Aboutaleb: Uw redenering
is juist. Ik heb zojuist echter aangegeven dat de regering niet voorstelt
om de bestaande regeling af te schaffen. Wij vinden dat dit afbreuk zou doen
aan de rechtszekerheid van mensen. De regeling werkt op dit moment goed. Er
wordt ook niet zo heel veel gebruik van gemaakt. Om hiervan een groot politiek
nummer te maken is te veel van het goede. Het gaat namelijk niet om forse
bedragen, afgezet tegen al het geld dat omgaat in de AOW. Het kabinet stelt
niet voor om de bestaande inkoopregeling af te schaffen en heeft ook geen
behoefte aan uitbreiding.De heer Heijnen (PvdA): Dit is echt een politieke
benadering. Daarom is het goed om de heer Blok enig weerwoord te bieden. Ik
stel vast dat de inkoopregeling al heel lang bestaat. Bij achtereenvolgende
kabinetten, waarin de VVD-fractie een bijzondere verantwoordelijkheid had
voor dit staatssecretariaat, is hiervan nooit een punt gemaakt. De Kamer heeft
aanleiding gezien om iets te doen aan het probleem van mensen met een AOW-gat.
De staatssecretaris komt gelukkig met een kleine verruiming van de regeling.
Natuurlijk heeft dat zijn prijs! Ik heb het er echter graag voor over, omdat
daarmee een beroep wordt gedaan op de door de VVD zo geroemde eigen verantwoordelijkheid.
Mensen kunnen zich immers tegen geringe meerkosten herverzekeren voor de ontbrekende
AOW-jaren. De VVD-fractie zou dit juist moeten toejuichen. U treft met uw
voorstel juist die remigranten en immigranten die door rechten in te kopen
willen bijdragen aan het draagvlak voor de AOW.De heer Blok (VVD): De VVD heeft de afgelopen
jaren inderdaad geruime tijd in het kabinet gezeten. Daarom kent Nederland
het hoogste inkomen en de laagste werkloosheid ter wereld. Het was zeker niet
voor niets! Wij hebben echter nooit de absolute meerderheid gehad.U betoogt dat mensen die zich inkopen, per saldo een bijdrage leveren
aan de AOW. Dat is niet zo. Dat wijzen de sommen uit. Het is per saldo een
kostenpost. Ik ben niet tegen een inkoopregeling, maar hij moet € 25 000
meer kosten. Als die verhoging er niet komt, ondergraven wij het draagvlak
onder de AOW. Wij geven de belastingbetalers dan immers de boodschap dat iedere
migrant die van deze regeling gebruikmaakt, bij de grens een enveloppe met € 25 000
krijgt. Ik ga dat niet verdedigen.Staatssecretaris Aboutaleb: Het betoog van
de heer Blok is helder. Het kabinet zal een dergelijk voorstel niet doen.
Ik begrijp zijn wens en zijn politieke motivatie, maar dat is niet wat ons
motiveert.Voorzitter. De voorlichting over de partnertoeslag. In 2015 komt de AOW-partnertoeslag
te vervallen. Ik vind het met de Kamer belangrijk dat zo veel mogelijk burgers
hiervan op de hoogte zijn, opdat zij tijdig maatregelen kunnen treffen. Ik
heb daarom een uitbreide communicatiecampagne opgezet. Over de inhoud van
deze campagne heb ik de Kamer in de brief van 1 september bericht. Naar
aanleiding van deze brief zijn schriftelijke vragen gesteld. Deze vragen zijn
tijdig beantwoord.Om maximaal rendement te halen uit de communicatiecampagne heb ik het
kennisniveau van burgers over de AOW en de afschaffing van de AOW-partnertoeslag
laten onderzoeken. Dat onderzoek was nodig om ervoor te zorgen dat de voorlichting
aansluit bij het huidige kennisniveau. De resultaten van het onderzoek hebben
mij doen besluiten om mensen in eerste instantie meer basisinformatie te geven
over het AOW-pensioen, opdat zij de informatie over het afschaffen
van de AOW-partnertoeslag beter kunnen plaatsen. Daarnaast wil ik mensen stimuleren,
zich te verdiepen in de gevolgen van de afschaffing van de partnertoeslag.Om de boodschap te laten beklijven is het nodig dat men de boodschap meerdere
malen en via verschillende kanalen ontvangt. Ik zet daarom in op massamediale
communicatie. Dat houdt onder meer in dat er radiospots worden uitgezonden,
dat er wordt geadverteerd in geprinte media en dat er banners zullen verschijnen
op relevante sites. Zo is er onder meer een advertorial verschenen in Vrouw &
Geld en is er een speciale bijlage toegevoegd aan bladen als Libelle en Margriet.
Op deze manier heeft de boodschap dat de partnertoeslag wordt afgeschaft,
ongeveer 1,2 miljoen lezeressen bereikt.Voor de communicatiecampagne is het van belang dat wij samen optrekken
met organisaties die met burgers contact hebben over pensioenen. Het departement
werkt daarom samen met de StichtingPensioenkijker.nl. Hierin zijn alle partijen
verenigd die te maken hebben met pensioenen: pensioenfondsen, verzekeraars,
werkgevers en werknemers, het Nibud, ouderenbonden en allochtone organisaties.
Ook de SVB zal extra aandacht vragen voor het afschaffen van de AOW-partnertoeslag.
Overigens wordt de reguliere informatievoorziening naast deze extra communicatiecampagne
gewoon doorgezet.Ik heb, mede op verzoek van de Kamer, besloten om in aanvulling op mijn
communicatiecampagne alle mensen die samenwonen met een jongere partner en
die als eersten te maken krijgen met de afschaffing, namelijk mensen geboren
in 1950, een persoonlijk geadresseerde brief te sturen. Deze mailing zal in
de eerste helft van 2009 worden uitgevoerd. Afhankelijk van de resultaten
kan de mailing worden herhaald of voor andere geboortecohorten worden uitgevoerd.De communicatie met migranten vergt inderdaad speciale aandacht. Het ministerie
werkt daarvoor samen met organisaties voor minderheden in Nederland. Ik zal
onder andere Forum vragen om mee te denken over speciale verspreidingskanalen.
Ik heb de SVB in ons laatste overleg verzocht om te kijken naar communicatie
die is gericht op vindplaatsen. Op deze plaatsen zou, eventueel in een andere
taal, informatie kunnen worden verstrekt.Ik was recentelijk in Turkije en heb daar twee keer uitvoerig gesproken
met remigranten. Deze mensen hebben om allerlei redenen Nederland verlaten.
Overigens is het onthutsend om te luisteren naar de redenen waarom zij dat
hebben gedaan. Maar daarover moeten wij maar in een ander debat een keer met
elkaar spreken. Het viel mij op dat heel veel van deze mensen niet wisten
dat zij te maken kunnen krijgen met een AOW-gat. Dat gold ook voor jonge,
goed opgeleide mensen die op een heel andere manier in het leven staan dan
de kwetsbare mensen over wie wij zo vaak spreken. Als je tijdens de lunch
iemand erop wijst dat het verstandig is om iets te regelen voor zijn of haar
AOW-gat, zeggen ze vaak: Oh, maar daar weet ik helemaal niets van. Er is dus
nog een wereld te winnen bij de informatieverstrekking Om te zien of de communicatiecampagne
de gewenste uitwerking heeft, heb ik ten behoeve van de begroting voor 2009
een onderzoek laten doen naar de huidige bekendheid met de afschaffing van
de AOW-partnertoeslag. Het resultaat van dit onderzoek dient als nulmeting.
Het onderzoek zal jaarlijks herhaald worden om over dit aspect in de komende
jaren zo veel mogelijk kennis te vergaren.Voorzitter. Er moet mij iets van het hart. Uit mijn cv blijkt dat ik ongeveer
twaalf jaar met communicatie van doen heb gehad. Ik zeg dan ook uit eigen
ervaring tegen de heer Omtzigt dat het bijzonder lastig is om je op voorhand
vast te leggen op een percentage mensen dat je wilt overtuigen of wilt informeren.
Ik was in de jaren negentig bij VWS jarenlang medeverantwoordelijk voor communicatiecampagnes.
En daarbij bleek dat het succes van campagnes heel erg afhankelijk was van
de mate waarin burgers voor die campagnes openstaan. Het is ook
afhankelijk van de vraag of het om een statische of een dynamische groep gaat.
Als een vrouw, die te maken kan krijgen met een AOW-gat, zich veilig voelt
omdat zij een partner heeft, is zij waarschijnlijk niet of nauwelijks bereid
om te luisteren naar informatie over de AOW-toeslag.Als mensen niet ontvankelijk zijn voor de boodschap, is het erg lastig
om je een beeld te vormen van de penetratiegraad die je kunt bereiken met
een campagne. Je kunt hoogstens het gewenste penetratieniveau formuleren.
Zo werkt het in ons parlementaire stelsel echter niet. Als ik mij uitspreek
over het gewenste niveau, leg ik mijn hoofd eigenlijk al op het hakblok. Wat
eerst wordt gezien als een gewenst niveau, is een jaar later namelijk een
target dat je niet hebt gehaald. Gevolg: je kop moet eraf. Ik zeg het maar
gewoon zoals het is. Zolang wij op deze manier met elkaar omgaan, is het lastig
om een doel vast te leggen. Op zichzelf ben ik bereid om op basis van de bestaande
inzichten iets te zeggen over wat ik denk dat haalbaar is. Als de heer Omtzigt
echt wil dat ik mij vastleg op een percentage van 85 of meer, dan overvraagt
hij mij.Mevrouw Koşer Kaya (D66): Ik dacht
al: waar komt toch opeens die emotie vandaan? Die blijkt uitgelokt door de
heer Omtzigt. Het is inderdaad waar dat een partner geen zekerheid biedt voor
een financieel onbekommerde toekomst. Het is ook waar dat jongeren niet geïnteresseerd
zijn in een mogelijk AOW-gat. Zij houden zich met dat soort zaken vaak nog
helemaal niet bezig. Op het moment dat ze aan hun toekomst denken, zou er
echter wel een belletje moeten gaan rinkelen. En dat kan als ze al eerder
iets over de mogelijkheid van een AOW-gat hebben gehoord. U probeert mensen
te benaderen via Sky Radio, Plus, Esta, Libelle en Margriet, maar waarom niet
ook via FunX en Hyves? Als je jongeren via die kanalen benadert, denken ze
later: oh ja, daarover heb ik wel eens iets gehoord.Staatssecretaris Aboutaleb: Op zichzelf is
dit een interessante suggestie, maar laten wij wel onze verantwoordelijkheden
gescheiden te houden. U kunt ervan uitgaan dat mijn deskundigen goed hebben
nagedacht over de vraag welke kanalen zich het beste lenen voor deze boodschap.Tegen de heer Omtzigt wil ik nog wel het volgende zeggen. Ik herinner
mij nog heel goed dat ik 1976 in Nederland aankwam. De AOW is op dat moment
echt niet je eerste zorg! Als je voor het eerst over de Grote Marktstraat
in Den Haag loopt, vraag je je vooral af: hoe leer ik ooit het gebrabbel van
dit volk verstaan? Dat je ook iets moet doen met je AOW, ontdek je pas als
je je eerste grijze haren krijgt. En dan ben je te laat. De heer Omtzigt vraagt
mij waarom mensen zo weinig gebruikmaken van de regeling en ik denk dat hij
daar het antwoord moet zoeken.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Goede voorlichting
is belangrijk. Er is ook sprake van een generatiewisseling, want het allerbelangrijkste
is dat meiden werk maken van hun economische zelfstandigheid. En dat gaat
verder dan de slogan in de folders: Een slimme meid is op haar pensioen voorbereid!
Economische zelfstandigheid is uiteindelijk het belangrijkste en het kabinet
moet daar dan ook echt werk van maken. Het kabinet is daartoe ook verplicht,
want de Kamer heeft een motie aangenomen waarin staat dat 60% van de
vrouwen in 2010 economisch zelfstandig moet zijn. Ik ben benieuwd hoe u een
verbinding met deze doelstelling gaat leggen. Vrouwen in de bijstand zijn
arm en een groot deel van hen dreigt arm te blijven als ze eenmaal AOW krijgen. «Propaganda»
alleen lijkt mij niet voldoende.Staatssecretaris Aboutaleb: Het kabinet is
op verschillende fronten actief. Zo proberen wij deeltijdarbeid voor vrouwen
op een hoger plan te trekken en zetten wij aan tot grotere economische zelfstandigheid
van vrouwen en gelijke beloning. Er wordt dus op alle mogelijke
manieren aan gewerkt en communicatie hoort daarbij. Communicatie is echter
een kwetsbaar middel als je niet in een vruchtbare bodem kunt zaaien.Ik ben heel erg betrokken geweest bij de aidscampagnes uit de jaren negentig.
Omdat wij te maken hadden met een gemotiveerde groep homoseksuele mannen,
was onze informatie buitengewoon welkom. Men maakte daar heel veel gebruik
van. Uit metingen bleek dan ook dat het aantal soa’s sterk afnam. Op
het moment dat de gezondheidssituatie van aidspatiënten verbeterde door
de komst van de cocktails, ging het bergafwaarts met de «awareness»
van het belang van aidspreventie, met een stijging van het aantal soa’s
tot gevolg. Ik zou dus graag willen dat ik de heer Omtzigt verregaand tegemoet
zou kunnen komen, maar ik moet nu eenmaal rekening houden met wat met communicatie
haalbaar is.De heer Omtzigt (CDA): Ik ben tevreden met
de opmerking van de staatssecretaris dat hij bereid is om aan te geven wat
zijn ambitie is. Ik zou hem willen uitdagen om die ambitie zo goed mogelijk
te kwantificeren.Staatssecretaris Aboutaleb: Ik ben daartoe
bereid, maar ik doe dat alleen als ik ervaring heb opgedaan met de campagnes
die wij nu gaan starten. U kunt mij eraan houden dat ik de vinger aan de pols
zal houden. Natuurlijk zou onze ambitie heel groot moeten zijn, want eigenlijk
moet natuurlijk iedereen op de hoogte zijn. Het moet echter wel technisch
mogelijk zijn. Ik houd de vinger aan de pols en ik zal de Kamer lopende de
informatiecampagnes informeren over wat ik denk dat haalbaar is. De Kamer
moet dat echter wel zien als een ambitie en niet als een afrekenbare doelstelling.
Ik ben graag afrekenbaar, maar niet op een onderdeel waarop ik afhankelijk
ben van anderen. Dat kan men redelijkerwijs ook niet van mij verwachten.Voorzitter. De heer Omtzigt vroeg hoe de vermogenstoets uit de Wwb uitwerkt
voor de doelgroep van mensen met een partnertoeslag. Ik heb de Kamer inmiddels
een brief toegezegd. In die brief zal ik ook ingaan op dit onderwerp.Kan de eigen woning buiten beschouwing worden gelaten? Zo vroeg de heer
Luijben. Die vraag heb ik volgens mij beantwoord.Is het mogelijk om een regeling te treffen voor 65-plussers die niet exporteerbaar
is? Een regeling is niet exporteerbaar als zij uit algemene middelen wordt
bekostigd en kenmerken heeft van de bijstand. De suggestie van de heer Luijben
komt erop neer dat er een aparte regeling moet komen voor het risico van ouderdom
die minder rekening houdt met individuele en discretionaire aspecten. Die
zou volgens de Europese regels echter eerder exporteerbaar zijn. Een aparte
regeling met een soepeler vrijlating loopt dus een groot risico dat zij uiteindelijk
toch exporteerbaar is.De heer Luijben vroeg wat de karakteristieken zijn van de mensen die geen
behoefte hebben aan informatie over de afschaffing van de partnertoeslag.
Uit onderzoek weten wij dat 48% van de mensen die geen behoefte heeft
aan extra informatie, een dwarsdoorsnede is van de bevolking in de leeftijd
tussen de 35 en 57 jaar. Slechts 29% van de vrouwen heeft behoefte
aan deze informatie, terwijl 43% van de mannen zegt behoefte te hebben
aan extra informatie. Ik heb overigens al toegezegd dat ik de Kamer het marktonderzoek
van de SVB zal toesturen, een rapport dat interessante informatie bevat over
allerlei aspecten van de AOW.De woordvoerders van de SP en GroenLinks vroegen wat het voordeel is van
uitstel van de AOW. Dat staat allemaal uitvoerig in de brief die minister
Donner en ik naar de Kamer hebben gestuurd. Het komt erop neer dat bij een
latere uitbetaling van de AOW de AOW-uitkering omhoog gaat. Dit biedt mensen
met onvolledige AOW de mogelijkheid om de gevolgen daarvan op
te vangen. Een jaar uitstel komt namelijk neer op 5% meer AOW en dat
komt weer overeen met een AOW-gat van tweeënhalf jaar.De heer Luijben (SP): Ik vroeg naar het voordeel
van WAO-uitstel ten opzichte van het daadwerkelijk innen van de AOW. Als je
het AOW-bedrag in een keer incasseert, kun je daaruit namelijk rendement halen.
Bovendien is het ook voordelig voor nabestaanden.Staatssecretaris Aboutaleb: Voor de overheid
is het belangrijkste voordeel dat er geen aanvullende bijstand nodig is. Omdat
het kabinet doorwerken wil stimuleren, is de mogelijkheid van vrijwillig uitstel
van de AOW geïntroduceerd. Dat biedt echter ook een mogelijkheid om een
AOW-gat te dichten. Bovendien zijn er ook vrijlatingen geregeld die doorwerken
fiscaal gunstig maken. Het voordeel kan dus al met al aardig oplopen.Mevrouw Van Gent stelde een technische vraag over de IAOW. Als zij mij
dat toestaat, beantwoord ik die vraag schriftelijk.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): U hebt inmiddels
verschillende toezeggingen gedaan, maar wanneer komen al die antwoorden en
brieven naar de Kamer?Staatssecretaris Aboutaleb: De vragen die
ik nu niet beantwoord, beantwoord ik binnen ongeveer twee weken. De heer Omtzigt
vroeg mij of ik de Kamer over een aantal onderwerpen in mei diepgaander kan
informeren. Ik denk dat dat kan. Volgens mij bewaakt de voorzitter de toezeggingenregistratie;
het komt dus zonder enige twijfel goed.Mevrouw Van Gent vroeg of de vermogensvrijlating in de Wwb voor 65-plussers
kan worden verhoogd. Ik meen dat ik daarop voldoende ben ingegaan. Ook de
vragen over de inkooppremie lijken mij voldoende beantwoord. Mevrouw Van Gent
en de heer Omtzigt vroegen naar een inschatting van de gevolgen van de afschaffing
van de partnertoeslag. Dat kan ik niet. De heer Omtzigt vroeg in het verlengde
daarvan of ik hiernaar onderzoek wil doen. Die poging wil ik graag wagen.
Deze informatie komt dus mei volgend jaar naar de Kamer.De vraag van mevrouw Koşer Kaya over de GBA heb ik beantwoord.
Dat geldt ook voor de vraag over speciale voorlichting aan immigranten. Zij
vroeg mij er verder voor te zorgen dat bij de overdracht andere inkomensregelingen
van de gemeente niet uit zicht raken. Om zich hiervan een goed beeld te vormen
werken veel gemeenten samen met de fiscus. Als zij via een bestand inzicht
hebben in de inkomenspositie van mensen, kunnen die gericht worden aangeschreven.
Veel gemeenten doen dat, maar daarin schuilt wel het gevaar dat de fiscus
overvraagd wordt. In kader van het wetsvoorstel dat ik met staatssecretaris
De Jager voorbereid, zal worden gesproken over de vraag hoe wij deze voorziening
voor de gemeenten zo kunnen inrichten dat bestanden gemakkelijk uitgewisseld
kunnen worden. Dat stelt gemeenten namelijk in staat om maatwerk te leveren.
Sommige gemeenten sturen zelfs mensen steekproefsgewijs naar burgers die niet
reageren, om te bezien of mensen wellicht andere redenen hebben om zich niet
te melden. Het is en blijft echter een ingewikkelde materie die ons volle
aandacht heeft. Ik ben overigens blij dat de eerste tekenen erop wijzen dat
het niet-gebruik van regelingen voor de minima aanzienlijk is teruggelopen.Voorzitter. Ik heb veel spreektijd verbruikt, maar volgens mij was het
de moeite waard.De voorzitter: Daarmee ben ik het eens. Ik
stel voor dat wij een heel korte tweede termijn houden van maximaal een minuut
per spreker.Nadere gedachtewisselingDe heer Blok (VVD): Voorzitter. Ik bedank
de staatssecretaris voor zijn beantwoording. Hij merkt terecht op dat de migratie
toeneemt en dat AOW-gaten daardoor steeds vaker zullen voorkomen. Ik heb zelf
ook in het buitenland gewoond en ik wil hem dan ook zeker niet tegenspreken.Deze toename vraagt echter wel om aanpassing van de sociale zekerheid.
Ik heb daarvoor het afgelopen jaar verschillende voorstellen gedaan, zie mijn
amendement op de Wet op het kindgebonden budget en mijn moties over de kinderbijslag
en de toegang tot de AOW. En inderdaad: ook de AOW zal wat de VVD-fractie
betreft moeten worden aangepast.Ik was blij verrast met de notitie die het CDA gisteren naar buiten bracht.
Daarin werden namelijk de drie punten, die ik zojuist noemde, opeens omarmd
terwijl de CDA-fractie daar het afgelopen jaar nog tegenstemde. Ik zal het
bij de begroting dus zeker nog een keer proberen, want ook een late bekeerling
kan heilig worden. Ik wil de CDA-fractie er voor behoeden dat zij volgend
jaar een draai moet maken.Het antwoord van de heer Omtzigt was zeer onduidelijk. Ik heb geconstateerd,
en de staatssecretaris sprak dat niet tegen, dat de huidige inkoopregeling
de Nederlandse belastingbetaler gemiddeld € 25 000 kost. Daarvoor
zijn allerlei oplossingen te bedenken, zonder dat het hele systeem hoeft te
worden gewijzigd. Tenzij de heer Omtzigt het tegenspreekt, concludeer ik maar
dat de CDA-fractie accepteert dat een migrant die zich meldt bij de Nederlandse
grens, gemiddeld € 25 000 kost als hij gebruikmaakt van de
inkoopregeling. De VVD vindt dat niet acceptabel, het CDA blijkbaar wel.De heer Omtzigt (CDA): Voorzitter. Het CDA
vindt het buitengewoon interessant dat een regeling van oud-staatssecretaris
Hoogervorst van Sociale Zaken, volledig afgebrand wordt door de heer Blok,
ook al zat hij in de Kamer toen deze regeling werd aangenomen. Het gaat om
22 gevallen per jaar. Daar zat bovendien geen enkele migrant tussen, want
het waren vooral terugkerende Nederlandse studenten. Het is misschien goed
om hier nog eens een keer naar te kijken, maar in onze notitie maken wij ons
toch liever druk over het feit dat meer dan 25 000 Poolse kinderen in
Polen Nederlandse kinderbijslag ontvangen. Het lijkt mij al met al nuttiger
om te onderzoeken wat er precies met onze sociale zekerheid gebeurt en welke
regelingen worden geëxporteerd. Als de heer Blok een regeling van zijn
eigen partij wil afschaffen, zie ik de voorstellen daarvoor met belangstelling
tegemoet.Het is jammer dat de eenmalige inkoopregeling niet kan worden uitgebreid.
Als 5% meedoet, dan doet 95% niet mee en dan los je het probleem
dus niet op. Bovendien kost het ook nog eens 43 mln. Voor mijn fractie is
dat voldoende reden om ervan af te zien, maar dat laat onverlet dat het goed
is om het een keer op een rijtje te zetten.Ik ben blij dat de staatssecretaris met Amsterdam en andere gemeenten
in overleg gaat over een geleidelijke overgang. Dat is namelijk van belang
om de overheveling naar de SVB goed te laten verlopen.Wel kijk ook ik uit naar de door de heer Heijnen gevraagde brief over
de hoofdlijnen van de wetgeving en het wetgevingstraject. Wij moeten deze
wet namelijk tijdig in de Kamer behandelen, gezien de voorbereidingstijd die
gemeenten nodig hebben. Er resteren nog enkele netelige punten. Ik noem de
verantwoordelijkheidstoedeling en de vraag of de gemeenten dan wel de SVB
het financiële risico lopen. Dat moeten wij op korte termijn met elkaar
bespreken, want als wij het volgend jaar november doen, komt het bovenop alle
andere wetgeving voor Sociale Zaken die op 1 januari moet worden ingevoerd.
Graag de toezegging dat wij de gevraagde brief op afzienbare termijn ontvangen.Ik ben verder benieuwd of het voorstel voor inkomen uit arbeid in 2009
van kracht kan worden. De staatssecretaris heeft dat overigens wel in juni
toegezegd.De 2015-maatregel. Ik krijg graag informatie over de ambitie van de staatssecretaris.
Ik ben daar buitengewoon benieuwd naar. Ik ben verder blij dat hij de gevolgen
van deze maatregel integraal in kaart laat brengen. Natuurlijk is een en ander
afhankelijk van de toekomstige arbeidsdeelname van vrouwen, maar het moet
toch mogelijk zijn om binnen een bepaalde bandbreedte aan te geven wat de
gevolgen zijn.Rest mij te zeggen dat ik de inzet van de staatssecretaris in dit dossier
bijzonder waardeer.De heer Luijben (SP): Voorzitter. Ik bedank
de staatssecretaris eveneens voor de uitgebreide toelichting en de antwoorden,
ook al zijn deze antwoorden niet altijd even aantrekkelijk.In eerste termijn ben ik begonnen met de opmerking dat ouderen niet in
de bijstand horen. Ik heb het gevoel dat wij er nog niet in geslaagd zijn
om dat waar te maken. De reden daarvoor is dat de huidige regeling uit de
Wwb er niet uit kan worden gelicht en er geen aparte regeling in het leven
kan worden geroepen voor 65-plussers. Argument daarvoor is dat de Europese
regels een groot risico vormen voor de exporteerbaarheid van deze regeling
en de kosten. Overigens heb ik uit de mond van de woordvoerder van de PvdA-fractie
het argument opgetekend dat daardoor de bijzondere bijstand van de mensen
die van deze regeling gebruikmaken, in gevaar zou komen.Al met al ligt er huiswerk op mij te wachten. Het is immers nu aan mij
om te bezien of de Europese regels er inderdaad toe leiden dat een dergelijke
regeling geëxporteerd kan worden. Ik denk nu al wel dat het niet al te
ingewikkeld is om een constructie te bedenken voor de bijzondere bijstand
die het mogelijk maakt om voldoende informatie uit te wisselen tussen de SVB
en de gemeenten.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Voorzitter.
Ik bedank de staatssecretaris voor zijn antwoorden.De Surinamers en hun bijzondere positie. Het moet mij toch van het hart
dat diverse partijen buiten de Kamer grote woorden hebben gesproken over deze
groep. Vandaag moet ik echter vaststellen dat deze woorden niets waard waren.
Het was blijkbaar allemaal weer het bekende gratis medeleven buiten de Kamer
en niet thuis geven in de Kamer. Ik betreur dat. De staatssecretaris is in
zijn brief wel op deze groep ingegaan, maar in zijn beantwoording niet. In
eerste termijn heb ik erop gewezen dat de voorlichting in het begin van de
jaren zeventig slecht was. Met het oog daarop ben ik een voorstander van een
pardonregeling voor alle mensen die sinds 1975 wonen. Al die mensen moeten
volledige AOW krijgen, dan wel een uitkering boven het bijstandsniveau. Dat
kunnen wij regelen door hen vijftien tot twintig opbouwjaren kwijt te schelden.
Ik vind dat deze mensen recht hebben op een reactie van de staatssecretaris
op dit voorstel. Ik betreur het ten zeerste dat deze bijzondere groep op deze
manier wordt behandeld.De driehonderd gemeenten die nog mee moeten gaan doen met de integratie
van de SVB met de Wwb. Ook de GroenLinksfractie is van mening dat mensen niet
in de bijstand terecht horen te komen. Dat moet je zien te voorkomen. Ik had
het dan ook beter gevonden als de SVB het kan regelen. Het eerste loket is
prima. Het is ook goed dat de staatssecretaris hiervan een punt maakt bij
de gemeenten, want het is onbegrijpelijk dat zij hieraan niet meewerken. Hopelijk
gebruiken de gemeenten na dit overleg alsnog hun verstand en gaan ze na vandaag
over op deze regeling. Dan hoeven wij het jaar 2009 namelijk niet te verliezen.De bijzondere bijstand. Ik heb eerder voorgesteld om zogenaamde bijzonderebijstandteams
in te stellen. Deze teams moeten er niet op uitgaan om tandenborstels
te tellen, maar om mensen erop te wijzen welke regelingen er allemaal voor
hen zijn. Ouderen vinden het nog vaak gênant om van de bijzondere bijstand
gebruik te maken. Ik vraag de staatssecretaris om heel goed na te denken over
een voorlichtingscampagne voor deze bijzondere groep. Wij moeten echt alles
op alles zetten om deze mensen gebruik te laten maken van de bijzondere bijstand
als ze daarop recht hebben. Deze mensen hebben het namelijk heel erg vaak
moeilijk.De heer Heijnen (PvdA): Voorzitter. Het was
mij een genoegen om een keer in het midden van deze commissie een bijdrage
te mogen leveren. Het smaakt naar meer! De PvdA-fractie is blij dat de staatssecretaris
het probleem van mensen met onvolledige AOW krachtig heeft aangepakt. Hij
is dan ook verregaand tegemoetgekomen aan de wensen van mijn fractie. Het
spijt mij net als hem dat niet alles mogelijk is.Het belangrijkste punt is de overheveling van de uitvoering van de aanvullende
bijstandsuitkering naar de SVB. Het zal nog een hele tour worden om het per
1 januari 2010 te implementeren. Ik ga de staatssecretaris en zijn opvolger
daarbij nadrukkelijk volgen. Ik zie uit naar de brief waar de heer Omtzigt
om vroeg.Ik denk dat wij er rekening mee moeten blijven houden dat mensen blijvend
voorgelicht moeten worden. Daarmee kunnen wij immers voorkomen dat hun vertrek
later leidt tot inkomensverlies aan het einde van hun werkzame leven. Ik zal
mij verdiepen in de manier waarop het nu gaat. Desnoods zal ik de staatssecretaris
daarop opnieuw aanspreken.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Bent u bezig
met een open sollicitatie naar de plek van de staatssecretaris? U zegt immers
niet zomaar dat uw aanwezigheid in deze commissie naar meer smaakt.De heer Heijnen (PvdA): Ik heb mij heel lang
beziggehouden met de sociale zekerheid en daarom vind ik het leuk om er hierbij
als invaller betrokken te zijn. Ik hoop dat het ook tot uw genoegen was.De voorzitter: Misschien is dit een onderwerp
dat wij in de achterkamertjes kunnen regelen.Mevrouw Koşer Kaya (D66): Ik heb niet
een duidelijk nee gehoord. Een ja is dus nog niet helemaal uitgesloten.Voorzitter. Veel waardering voor de inzet van de staatssecretaris. Dit
dossier gaat mij aan het hart en ik ben blij dat wij voor heel veel ouderen
hebben kunnen regelen dat zij straks een aanvulling van de SVB krijgen en
niet langer hun hand hoeven op te houden bij de sociale dienst.De heer Blok zegt terecht dat de toekomst arbeidsmarktproblematiek reden
is om de sociale zekerheid te moderniseren. Alleen op die manier kunnen wij
de solidariteit ook voor de toekomst waarborgen. Ik voeg er wel aan toe dat
die solidariteit zich moet uitstrekken tot alle mensen in de samenleving.Speciale aandacht voor vrouwen met onvoldoende pensioenopbouw is op zijn
plaats, zeker gezien de huidige economische ontwikkeling. Meer economische
zelfstandigheid zou vrouwen zeker helpen.De voorliggende regeling valt of staat met de communicatie. Ik denk dat
een permanente campagne op zijn plaats is. Er komen namelijk voortdurend nieuwe
groepen bij die er niet bij stilstaan dat zij door hun keuzes mogelijkerwijs
een AOW-gat oplopen. Een en op zeven Nederlanders heeft in de toekomst een
AOW-gat: er is dus nog werk aan de winkel. Is de staatssecretaris bereid om
de Kamer bij tijd en wijle een stand van zaken rond de communicatiecampagne
te doen toekomen? Ik vraag dat zonder de bedoeling om de staatssecretaris
of zijn opvolger op de vingers te tikken als hij een «target»
niet haalt.Staatssecretaris Aboutaleb: Voorzitter. Het
een-tweetje tussen mevrouw Van Gent en de heer Heijnen. In Frankrijk kennen
ze de figuur dat burgemeesters ook bewindspersoon mogen zijn.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Als ze dit
in Rotterdam horen, zijn ze niet blij!Staatssecretaris Aboutaleb: Ik ambieer dat
dus niet. Mevrouw Van Gent moet mij af en toe laten uitspreken. Als dat aan
de orde zou zijn, zou het mogelijk geweest zijn dat ik het wetsvoorstel verdedig.Voorzitter. De heer Blok stelde geen echte vraag. Hij hield een betoog
en als ik daarop zou ingaan, zou ik mijn eerste termijn alleen maar herhalen.
Ik doe dat dus maar niet.Met de heer Omtzigt stel ik vast dat het jammer is dat alle energie die
wij hebben gestoken in een voorstel voor eenmalige inkoop, niet heeft opgeleverd
waarop wij hoopten. Ik zou heel graag voor heel veel mensen van betekenis
zijn, maar dat kan niet. Daarmee zijn echt zulke forse bedragen gemoeid dat
er bijzonder scheve situatie ontstaat voor mensen die hun hele leven aan de
AOW hebben bijgedragen. Het lijkt mij in ieder geval niet uit te leggen.Het overleg met Amsterdam loopt en wordt gevoerd door de SVB. Door dit
overleg komt dat overleg in een iets ander daglicht te staan, omdat wij de
gemeenten gaan confronteren met een concreet voornemen tot overheveling naar
de SVB.De heer Heijnen vroeg om een brief op hoofdlijnen. De heer Omtzigt voegde
daar een verzoek voor een tijdpad aan toe. Die brief komt voor Kerstmis naar
de Kamer.Inkomen uit arbeid. Mijn medewerkers hebben mijn vermoeden bevestigd dat
daarvoor een wetswijziging nodig is. Het is dus pas vanaf 2010 mogelijk.
Deze wetswijziging nemen wij mee bij het wetsvoorstel voor de SVB. Het kan
dan in dezelfde wetgevingstranche meelopen. De uitgave van 1,5 mln. die daarvoor
nodig is, is voorzien in de begroting voor 2009, maar wel als een uitgave
voor 2010.De heer Omtzigt (CDA): Kan de staatssecretaris
ons volgend week informeren of het ook via een nota van wijziging op de begroting
geregeld kan worden? Volgens mij gaat het namelijk om een kleine wijziging
van een subartikel over de leeftijdsgrens van 65-min.Staatssecretaris Aboutaleb: Ik wil daar best
naar kijken, maar ik vrees dat uw verzoek niet haalbaar is, omdat wij gewoon
de gang langs de Raad van State moeten maken. De begrotingsbehandeling is
al aan het eind van deze maand en ik denk dat dat echt te vroeg is. Als daartoe
aanleiding bestaat, kom ik hierop terug.Voorzitter. De 2015-ambities zijn mij inderdaad een permanente zorg. Ik
ben het daarbij geheel met mevrouw Koşer Kaya eens dat vrouwen kwetsbaarder
zijn dan mannen. Zij zijn dat niet alleen vanwege hun economische zelfstandigheid,
maar ook vanwege andere factoren. Ik denk bijvoorbeeld aan de mogelijkheid
dat een partner als gevolg van een auto-ongeluk opeens wegvalt. Het gaat dus
niet alleen om communicatie, maar ook om emancipatie. Als voortschrijdend
inzicht houvast biedt om een ambitie te formuleren, zal ik dat zeer zeker
doen. De Kamer wordt hiervan uiteraard op de hoogte gehouden. Ik wijs in dit
verband op de afspraak in het coalitieakkoord over het geleidelijk afschaffing
van de overhevelingstoeslag. Vrouwen zullen er daarom in de komende jaren
op moeten worden gewezen dat het weinig profijtelijk is om niet te gaan werken.
Langs deze weg werkt de fiscus dus waarschijnlijk ook mee aan de bewustwording
van vrouwen.De heer Luijben zegt dat er huiswerk voor hem klaar ligt. Ik houd mij
aanbevolen voor de resultaten van zijn onderzoek naar de exporteerbaarheid.Mevrouw Van Gent heeft het over gratis medeleven. Als die opmerking op
mij betrekking heeft, werp ik die suggestie verre van mij. Ook ik heb bij
de aanbieding van het FNV-rapport in Nieuwspoort, gezegd dat ik zou kijken
naar de positie van Surinamers. Het gaat mij echt aan het hart en ik erken
ook de bijzondere positie van Surinamers in Nederland. Wij willen ons hier
echt niet van afmaken, maar het ontbreekt echt aan inhoudelijke argumenten
waarom wij Surinamers anders zouden moeten behandelen dan migranten die in
dezelfde periode naar Nederland zijn gekomen. Wat doen wij verder met Nederlanders
die in deze periode in het buitenland waren gedetacheerd en hun zaken niet
goed geregeld hadden? Moeten wij hen niet op deze manier behandelen? Een speciale
regeling zou neerkomen op een grove schending van het gelijkheidsprincipe.Als de indruk wordt gewekt dat wij het niet meenden toen wij zeiden dat
wij hieraan iets wilden doen, doet men mij en anderen onrecht. Wij willen
wel, maar het kan niet, want het leidt tot een heel scheve situatie. Technisch
is het natuurlijk wel mogelijk, maar ook een technische wijziging moeten wij
kunnen rechtvaardigen. Rechtvaardigheid is immers het kompas voor kabinetsbeleid.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): De staatssecretaris
zegt de bijzondere positie van Surinamers te erkennen. Wat houdt dat eigenlijk
in? Als het gaat om een bijzondere regeling: niets.Staatssecretaris Aboutaleb: Warme gevoelens
voor de bijzondere positie van Surinamers heb ik ook. Buiten wat ik hierover
al heb gezegd, is het ook nog eens de vraag of een eventuele constructie juridisch
houdbaar is, gezien het gevaar van precedentwerking.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): De Commissie
gelijke behandeling heeft zich hierover ook gebogen. Ik verzoek de staatssecretaris
dan ook om zijn stelling te onderbouwen.Staatssecretaris Aboutaleb: Ik heb niet echt
iets toe te voegen aan mijn argumenten om deze weg niet in te slaan.Voorzitter. Ik moet een formele opmerking maken over de bijzonderebijstandteams
van mevrouw Van Gent en wel dat de uitwerking van de Wwb een zaak van de gemeenten
is. Ik ken verder al heel veel gemeenten die ouderenteams de wijken in sturen
om een gesprek aan te knopen over armoede en eenzaamheid. Dergelijke teams
bestaan dus al.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Dat klopt echt
niet. Deze suggestie is namelijk al een keer meegenomen in een verzamelbrief
gemeenten. Ik moet vaststellen dat het niet-gebruik onder ouderen van dit
soort voorzieningen relatief groot is. Ik doe daarom een beroep op de staatssecretaris
om hieraan nogmaals aandacht te besteden. Ik ga er namelijk van uit dat hij
en ik dit allebei vervelend vinden.Staatssecretaris Aboutaleb: Dat laatste is
zeker juist. Niet-gebruik van regelingen is echter de afgelopen twee jaar
een voortdurend punt van zorg geweest. Ik heb niet voor niets alle gemeenten
uitgenodigd om met mij een convenant te sluiten over armoedebestrijding. Daarin
staan specifieke maatregelen en niet zelden lees ik dat gemeenten speciale
aandacht schenken aan ouderen. Als u mij vraagt om hieraan permanent aandacht
te besteden in het overleg met gemeenten, zeg ik dat toe.De heer Heijnen benadrukt het belang van de overheveling in 2010. Alles
is daarop gericht.Toezeggingen– De Kamer ontvangt binnen twee weken schriftelijk antwoord op de
onbeantwoorde vragen, inclusief een verslag van het gesprek met de gemeente
Amsterdam.– De Kamer ontvangt voor kerstmis een brief op hoofdlijnen met daarbij
een tijdpad voor het wetsvoorstel.– De Kamer ontvangt in mei 2010 inzicht in kwesties rond de partnertoeslag
en enkele daarmee samenhangende vragen.De voorzitter van de vaste commissie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,De WitDe griffier van de vaste commissie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,PostXNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), De Wit (SP), voorzitter, Van Gent (GroenLinks),
Blok (VVD), Tichelaar (PvdA), Jan Jacob van Dijk (CDA), Smeets (PvdA), Dezentjé
Hamming-Bluemink (VVD), Omtzigt (CDA), Van Hijum (CDA), Timmer (PvdA), Koşer
Kaya (D66), Jonker (CDA), ondervoorzitter, Luijben (SP), Ulenbelt (SP), Ortega-Martijn
(ChristenUnie), Blanksma-van den Heuvel (CDA), Van der Burg (VVD), Koppejan
(CDA), Tony van Dijck (PVV), Spekman (PvdA), Thieme (PvdD), Karabulut (SP)
en Vos (PvdA).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Gerkens (SP), Sap (GroenLinks), De Krom
(VVD), Heerts (PvdA), Smilde (CDA), Depla (PvdA), Aptroot (VVD), Sterk (CDA),
Willemse-van der Ploeg (CDA), Dijsselbloem (PvdA), Pechtold (D66), Spies (CDA),
Irrgang (SP), Lempens (SP), Cramer (ChristenUnie), Biskop (CDA), Kamp (VVD),
Joldersma (CDA), Fritsma (PVV), Tang (PvdA), Ouwehand (PvdD), Gesthuizen (SP),
Heijnen (PvdA) en Weekers (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29389-14.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl