Sociale Nota 2002; Lijst van vragen en antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28001, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

14-11-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28001 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam123456789101112 en 13141516 en 17181920212223 en 242526Tabel Arbeidsverplichting in ABW en WW in 1999 27Tabel Arbeidsproductiviteitsstijging1 in internationaal
perspectief, 1990–1998 28293031323334353637383940414243444546474849505152535455565857 en 596061626364656667686970717273747576777879Overzichtstabel convenantstrajecten, 31 oktober 2001 8081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106Nieuwe beleidsmaatregelen 107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133 en 135134136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169Tabel Gemiddelde koopkrachtontwikkeling van 1994 t/m 2002
(gecumuleerd), inclusief gemiddeld effect inkomensafhankelijke regelingen 170171172173Netto besteedbaar inclusief gemiddelde inkomensafhankelijk
regelingen 174Tabel: Netto-inkomensverandering (in euro) bij overgang
Abw naar werk 175176177178179180181182183184185186187Tabel inkomenseffecten van de kinder- en de combinatiekortingen
in 2002 188189190191192193194195196197198199200201202203204205206207208209210211212213214215216217218219220221222223224225226227228229230231232233Procentuele verdeling werknemers over typen CAO's, 1990,
1996, 2000 Toelichting:234235236237238Tabel Heffingskortingen 2002 (€ per jaar) 239240241242243244245
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28001Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 218 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 001Sociale Nota 2002nr. 3LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 9 november 2001De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid1 heeft over de Sociale Nota 2002 (Kamerstuk 28 000, nr. 2)
de navolgende vragen ter beantwoording aan de regering voorgelegd. Deze vragen,
alsmede de daarop op 9 november 2001 gegevens antwoorden, zijn hieronder
afgedrukt.De voorzitter van de commissie,TerpstraDe griffier van de commissie,Nava1Waarom is er voor gekozen ook de uitwerking van substantiële
onderdelen (o.a. toetrederskorting) via Financiën te laten lopen?Zoals in de Miljoenennota 2001 (bijlage 4,
paragraaf 4.8) uitvoerig is besproken, wordt bij de afweging tussen de
inzet van een fiscale maatregel of een subsidie gekeken naar aspecten als
eenvoud, adequaatheid van de vormgeving en uitvoerbaarheid. Dat is afgelopen
voorjaar ook gebeurd bij de afwegingen rondom de invoering van de toetrederskorting.
Het feit dat een fiscale maatregel primair onder de verantwoordelijkheid van
de bewindspersonen van Financiën valt en een subsidieregeling in de regel
niet, speelt bij deze afweging geen rol. Voorop staat de doeltreffendheid
en doelmatigheid van maatregelen. Overigens is het de bedoeling om in het
kader van de nieuwe VBTB-begrotingssytematiek, de belastinguitgaven die betrekking
hebben op beleidsterreinen waarvoor een ander departement dan Financiën
primair verantwoordelijk is, zoveel mogelijk toe te lichten op de betreffende
begroting van dat departement2Is herijking van de arbeidsmarktinstrumenten –
zoals onderzocht in het IBO-onderzoek «Aan de slag» – in
2002 noodzakelijk, gezien de verwachte toename van de werkloosheid? Kan gemotiveerd
worden aangegeven hoe en in welke verhouding de verschillende arbeidsmarktinstrumenten
in 2002 worden ingezet in het licht van de gesignaleerde trends?Een herijking van de arbeidsmarktinstrumenten is hoe dan ook toekomstgericht.
Belangrijk is daarbij de vraag of het instrumentarium ook voldoende conjuctuur
bestendig is. Het IBO-onderzoek heeft zich daarvan rekenschap gegeven.Het rapport «Aan de slag» heeft overigens geen invloed gehad
op de inzet van de arbeidsmarktinstrumenten in 2002. Het rapport behelst voorstellen
voor de toekomstige organisatie van het arbeidsmarktbeleid en vormt als zodanig
een goede basis voor oordeelsvorming over de vormgeving van het toekomstige
arbeidsmarktbeleid.Het arbeidsmarktbeleid is in het verleden sterk gericht geweest op vergroting
van de arbeidsparticipatie via stimulering van de vraag naar – vooral
laaggeschoolde-arbeidskrachten. Hiervoor worden vooral maatregelen om laaggeschoolde
arbeid goedkoper te maken ingezet: naast fiscale kortingen voor werkgevers
is het volume gesubsidieerde banen uitgebreid. Gelet op de ontwikkelingen
op de arbeidsmarkt – de loon(kosten)ontwikkeling, de arbeidsmarktknelpunten
en vergrijzing op te vangen – is de uitstroom uit gesubsidieerde arbeid
naar ongesubsidieerde arbeid en versterking van het potentiële arbeidsaanbod
voor directe plaatsing op de reguliere arbeidsmarkt meer op de voorgrond getreden.Het kabinet zet in op generieke en specifieke maatregelen (deze laatste
gericht op doelgroepen) om de kwaliteit en de kwantiteit van het arbeidsaanbod
te verbeteren.Algemene maatregelen om de arbeidsdeelname te verhogen bevatten een verdere
verkleining van de armoedeval, een brede toetrederskorting , het verbeteren
van de mogelijkheden om arbeid en zorg te combineren en flexibele beloningsvormen.Voor specifieke groepen, werknemers in gesubsidieerde arbeid ouderen,
laagopgeleiden en etnische minderheden worden naast de bovengenoemde generieke
maatregelen, extra maatregelen ingezet.Deze maatregelen variëren van specifieke prikkels en acties om uitstroom
uit de verschillende regelingen voor gesubsidieerde arbeid te vergroten, fiscale
voordelen voor werkende ouderen en fiscale voordelen voor werkgevers
die hun werknemers opscholen tot startkwalificatieniveau tot het afsluiten
van MKB-convenanten ter bevordering van de arbeidsinpassing van etnische minderheden.Naast deze meer preventieve maatregelen wordt ook het activerings- en
reïntegratiebeleid versterkt door middel van onder meer de sluitende
aanpak van de werkloosheid, specifieke bestuurlijke afspraken met de VNG in
de Agenda voor de Toekomst, de invoering van het Fonds Werk en Inkomen, en
de wijziging van de Wet Rea.Met betrekking tot de benodigde middelen voor de verschillende arbeidsmarktinstrumenten
is in de ramingen (artikel 2 t/m 4 in de begroting) rekening gehouden met
de veranderde situatie op de arbeidsmarkt. Bij artikel 2 is dit voornamelijk
terug te vinden bij het aantal dienstbetrekkingen in het kader van de Wiw
en bij artikel 3 in het aantal RSP arbeidsplaatsen. Bij de ID-banen (artikel
3) heeft de situatie op de arbeidsmarkt een geringe invloed op de benodigde
middelen. In beide gevallen (WSW en ID) is conform afspraken in het Regeerakkoord
sprake van een jaarlijkse uitbreiding van het aantal arbeidsplaatsen.3Is de regering voornemens in 2002 een deel van de I/D-banen
om te zetten in reguliere functies?Neen. In het recent verschenen IBO-rapport «Toekomst van het arbeidsmarktbeleid»
komt het op termijn regulier maken van een deel van de functies uitgeoefend
op ID-banen, als aanbeveling voor. In reactie daarop heeft het kabinet het
standpunt ingenomen, dat het denkbaar is dat voor werknemers op ID-banen gezocht
wordt naar mogelijkheden voor een meer reguliere inpassing in de werkgelegenheid
van de betreffende instellingen. Het kabinet heeft tevens aangegeven dat waarborgen
daarbij onmisbaar zijn, zoals met betrekking tot de rechtspositie van de zittende
werknemers als het voorkomen van verdringing door hoger gekwalificeerde arbeid.
Voorts zijn er overgangsvraagstukken, onder andere op het gebied van over
te hevelen financiering. Van dit kabinetsstandpunt bent u in kennis gesteld
bij brief van 7 september jl. Van beleidswijziging in 2002 is geen sprake. 4Wat zijn de gevolgen van flexibele beloningsvormen
voor de koppeling van de uitkeringen aan de gemiddelde contractlonen?Flexibele beloningsvormen vallen buiten de contractloonstijging, omdat
ze niet deel uitmaken van het vaste loon. Hierdoor werkt de winstdeling niet
door in de koppeling van minimumloon en uitkeringen aan de gemiddelde contractloonstijging.5Welke concrete maatregelen gaat de regering nemen om
de beloningsverschillen tussen mannen en vrouwen te bestrijden?In de Voortgangsbrief gelijke beloning (27 099, nr. 3), die
op 11 april 2001 aan de Tweede Kamer is aangeboden, wordt de stand van
zaken aangegeven van de maatregelen die vorig jaar mei in het Plan van aanpak
gelijke beloning (27 099, nr. 1) zijn aangekondigd. Deze maatregelen
betreffen onder meer: ontwikkeling en verspreiding van een kwaliteitstoets
waarmee functiewaarderingssystemen kunnen worden gescreend op sekseneutraliteit,
onderzoek naar het waarborgen van gelijke beloning bij overgang naar nieuwe
beloningsvormen, voorlichting, activering van ondernemingsraden en uitbreiding
van de bevoegdheid van de Commissie gelijke behandeling tot het
doen van onderzoek uit eigen beweging. Ook wordt in de Voortgangsbrief gelijke
beloning een drietal aanvullende maatregelen vermeld, namelijk verdiepend
onderzoek op micro/meso-niveau naar beloningsverschillen, financiële
ondersteuning van sociale partners ter bevordering van het gebruik van de
checklist gelijke beloning en subsidie voor de ontwikkeling van een quickscan
gelijke beloning door de Commissie gelijke behandeling.Op 13 september jl. heeft de vaste commissie voor Sociale zaken en Werkgelegenheid
overleg gevoerd over de Voortgangsbrief met Staatssecretaris Verstand. De
staatsssecretaris heeft toen toegezegd om in het voorjaar van 2002 de Tweede
Kamer opnieuw te informeren over de laatste stand van zaken van het gelijke
beloningsbeleid door middel van een nieuwe Voortgangsbrief gelijk beloning.6Welke gevolgen heeft de fiscale ondersteuning van winstdeling
op vrouwen die werkzaam zijn in de publieke sector?De fiscale faciliteit voor flexibele beloningsvormen betreft winstdelingsregelingen.
Het is per definitie niet mogelijk om deze toe te passen in de publieke sector.
Op voorhand is niet te zeggen wat de consequenties van het invoeren van de
stimulans zijn voor vrouwen die werkzaam zijn in de publieke sector. De concurrentiepositie
van de overheid ten opzichte van het bedrijfsleven zal bij de evaluatie in
2003 aan bod komen.7Op welke wijze is de regering voornemens om werknemers
te stimuleren om via scholing een startkwalificatie te halen? Om welke maatregel(en)
gaat het precies?Om werknemers toe te leiden naar een startkwalificatie wordt ingezet op:– Een investering in het beroepsonderwijs. Onderwijsinstellingen
voor vmbo, mbo en hbo, sociale partners en het kabinet werken samen om de
positie van het beroepsonderwijs te versterken. Daartoe komt voor de resterende
kabinetsperiode 226,9 miljoen euro beschikbaar, waarvan 136,1 miljoen euro
structureel vanaf 2002 voor de versterking van de beroepskolom.– Per 1 januari 2001 is de scholingsaftrek voor de profitsector
en de afdrachtvermindering scholing voor de non-profitsector verhoogd voor
scholing van laagopgeleide werknemers tot startkwalificatieniveau en Nederlands
als tweede taal.Daarnaast wordt vanaf 2002 extra geld (45 miljoen euro) beschikbaar
gesteld in de vorm van een extra fiscale tegemoetkoming voor de werkgever
in geval van scholing van voormalig werkloze werkenden naar een startkwalificatie
toe.8Komt het standpunt van de regering over levensloop
bewust regeringsbeleid nog voor de begrotingsbehandeling van het ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid naar de Kamer?Nee. De Verkenning Levensloop zal rond de jaarwisseling aan het parlement
aangeboden.9Met hoeveel (Fte's, middelen) wordt de capaciteit van
de Arbeidsinspectie uitgebreid?Vanaf 2002 wordt de Arbeidsinspectie uitgebreid met: • 50 fte inspectiecapaciteit op arbeidsomstandigheden en Arbeidstijden• 15 fte capaciteit met betrekking tot toezicht op het Besluit Risico's
Zware Ongevallen• 6 fte capaciteit met betrekking tot toezichthoudende taken VuurwerkbesluitInclusief materiële kosten voor deze nieuwe medewerkers en ondersteunende
capaciteit is voor deze uitbreiding in 2002 € 6,13 miljoen beschikbaar
stijgend tot € 6,35 miljoen vanaf 2003.10Wanneer kan de Kamer het advies van de SER over het
rapport van de commissie-Donner en het kabinetsstandpunt daarover verwachten?De SER streeft er naar om op zo kort mogelijke termijn een advies over
het rapport van de Commissie Donner vast te stellen. Na ommekomst van het
SER-advies zal het kabinet zijn standpunt bepalen.11Wordt op blz. 18, waar staat dat vanaf 2002 gemeenten
in staat worden gesteld aan mensen die geen arbeidsmarktperspectief hebben
eenmaal in de drie jaar een extra vergoeding te geven, gedoeld op uitvoering
van de motie-Noorman-den Uyl (27 400 XV, nr. 29), welke motie gericht
was een jaarlijkse inkomensondersteuning (zie ook blz. 79 en 194)? Hoe
gaat de regering deze motie precies uitvoeren? Waar komt de dekking van deze
extra uitgaven vandaan? Wat betekent de motie voor andere instrumenten die
gemeenten hebben om gemeentelijk inkomensondersteuningsbeleid te voeren? Zo
ja, betekent deze formulering dat gemeenten er ook voor kunnen kiezen de extra
vergoeding niet uit te keren? Komt de vergoeding in plaats van de bestaande
gemeentelijke regelingen?Met de VNG is overeenstemming bereikt over de uitvoering van de zogeheten
motie «lang-laag» van Noorman-den Uyl c.s.De «lang-laag»-voorziening richt zich op de groep die al drie
jaar of langer moet rondkomen van het sociaal minimum. Daarbij gaat het om
f 1 000,00 (€ 453,78) per jaar (resp. 90% en 70% daarvan
voor alleenstaande ouders en alleenstaanden). Degenen in deze groep die geen
arbeidsmarktperspectief hebben, hebben er recht op. Het vaststellen van het
arbeidsmarktperspectief geschiedt aan de hand van het bestaande dossier van
betreffende aanvrager. De wijze waarop de toets feitelijk moet worden uitgevoerd
is nog onderwerp van overleg tussen het ministerie van SZW en de VNG. Voor
de groep «lang-laag» die zijn inkomen niet via de gemeente ontvangt
(m.n. WAO en Anw), is de betreffende uitkeringsinstantie verantwoor-delijk
voor de beoordeling. De gemeentelijke rol blijft dan beperkt tot het verstrekken
van de voorziening.Afgesproken is dat 75% van de kosten voor «lang-laag» declarabel
zijn. Op het punt van een bijdrage uit het gemeentefonds is het overleg nog
niet afgerond.12 en 13Kan de tabel op blz. 19 worden aangevuld met gegevens
over 1994 en 1998?Is de regering voornemens aanvullende maatregelen te
nemen om scholing alsnog te stimuleren? Zo ja, welke?De regering neemt diverse maatregelen om scholing te stimuleren.Aandacht gaat specifiek uit naar laagopgeleiden (zie vraag 7). Algemene
maatregelen zoals de verdere verkleining van de armoedeval, de introductie
van een brede werkaanvaardingspremie en de verbetering van de afstemming tussen
werk en privé zijn hieraan ondersteunend.14Zijn er ook signalen dat veel vrouwen in deeltijd gingen
werken bij gebrek aan goede regelingen (kinderopvang, verlof, schooltijden)
om langer te kunnen werken?Zoals in hoofdstuk 2 van de SN (p. 20) is opgemerkt, sluiten deeltijdbanen
aan bij de behoeften van vrouwen en mannen om minder dan voltijd te werken.
Als gevolg van de collectieve arbeidsduurverkorting ontstaat er ook bij werkgevers
een grotere behoefte aan deeltijdwerkers. Aanbod en vraag naar deeltijdarbeid
sloten zodoende dus goed op elkaar aan. Hierdoor konden vrouwen massaal tot
de arbeidsmarkt toetreden. In het algemeen staat overigens niet vast wat oorzaak
en wat gevolg is: de groei van de arbeidsparticipatie van (gehuwde) vrouwen
of de groei van het deeltijdwerk.Momenteel geldt dat het merendeel van de vrouwen die in deeltijd werken,
dit vrijwillig doen. Circa 1 op de 10 vrouwen met een deeltijdbaan geeft aan
langer te willen werken (bron: OSA Arbeids aanbod panel, 1998). Vrouwen die
deeltijd werken en meer zouden willen werken, hebben sinds het
van kracht worden van de Wet Aanpassing Arbeidsduur (per 1 juli 2000)
het recht op uitbreiding van hun arbeidsduur.Het gebrek aan kinderopvangvoorzieningen is in het verleden negatief van
invloed geweest op het arbeidsaanbod. Dit is ook de reden waarom in de jaren
negentig de kinderopvang-faciliteiten en kinderopvangsubsidies substantieel
zijn uitgebreid.Volgens het CPB (Arbeidsparticipatie van vrouwen; 28 mei 2001) is
in de jaren negentig het arbeidsaanbod van vrouwen als gevolg van het kabinetsbeleid
(waaronder kinderopvang) toegenomen met in totaal 12 procentpunt. De vergrijzing
had een negatief effect op het arbeidsaanbod van in totaal 1 procentpunt in
deze jaren, zodat de groei van het aanbod van vrouwen in de jaren negentig
in totaal 11 procentpunt bedroeg.15Hoeveel banen waren er medio 1994 en hoe voor banen
waren er medio 2001?In het tweede kwartaal van 2001 bedroeg het aantal banen 7,5 miljoen.
In 1994 bedroeg het aantal banen het tweede kwartaal 5,6 miljoen; een werkgelegenheidsgroei
dus van 1,9 miljoen banen.16 en 17In welke mate is de daling van het kindertal van invloed
op de forse groei van het arbeidsaanbod? Is er wel een directe causale relatie?In welke mate is het uitstel van het moederschap van
invloed op de forse groei van het arbeidsaanbod? En betekent dit niet juist
dat later een daling van het arbeidsaanbod alsnog optreedt (op het moment
dat mensen alsnog kiezen voor kinderen)?Zoals in de Sociale Nota is aangegeven liggen verschillende onwikkelingen
ten grondslag aan de forse groei van het arbeidsaanbod, namelijk deeltijdarbeid,
de stijging van het opleidingsniveau onder vrouwen, maar ook de veranderende
taakverdeling tussen mannen en vrouwen, de daling van het kindertal en uitstel
van het moederschap. Met betrekking tot deze laatste twee geldt dat de mediane
leeftijd waarop vrouwen hun eerste kind krijgen is toegenomen van 24,1 jaar
bij de generatie geboren in 1945 tot 30,2 jaar bij de generatie van 1970:
de hoogste leeftijd in de Westerse wereld. Hiernaast groeit de groep vrouwen
die kinderloos blijft. Van de geboortegeneratie 1970 zal naar verwachting
21% van de vrouwen kinderloos blijven, van nog jongere generaties (verwachting
CBS) zelfs een kwart. Het uitstel van geboorten wordt slechts ten dele gecompenseerd
door een inhaalproces op hogere leeftijd van de vrouw.Vergeleken met een aantal decennia geleden bestaan de meeste gezinnen
uit tweeverdieners. Vrouwen van 20 tot 35 jaar werken niet veel minder dan
mannen in dezelfde leeftijdscategorie. Het CPB verwacht daarom een forse participatietoename
bij vrouwen ouder dan 35 jaar. Dit zijn vrouwen die momenteel jonger zijn
dan 35 jaar en nu al meer participeren dan oudere vrouwen toen zij jong waren.
Bovendien geldt dat, in tegenstelling tot vroeger, het krijgen van kinderen
niet automatisch stoppen met werken impliceert. Veel meer dan vroeger wordt
thans gekozen voor grotere deeltijdbanen – in plaats van terugtreding
van de arbeidsmarkt – bij het krijgen van kinderen.Het ligt voor de hand dat een laag kindertal op termijn leidt tot een
lager arbeidsaanbod. Het NIDI stelt dat het uitstel van het moederschap gevolgen
heeft voor de opbouw van de beroepsbevolking. SZW laat in 2002 onderzoeken
hoe een verdere verbetering van voorzieningen voor de combinatie
van arbeid en zorg de individueel gewenste timing van het krijgen van kinderen
kan beïnvloeden.18Op welke wijze is de taakverdeling tussen mannen en
vrouwen veranderd? In welke mate zijn mannen ook meer gaan zorgen? Willen
mannen ook meer tijd aan zorg besteden?Het percentage mannen dat zorgtaken draagt neemt toe. Dit is echter een
gemiddelde en geldt niet voor alle mannen. De meeste mannen willen wel meer
zorgtaken dragen maar in de praktijk komt daar minder van terecht. Dit blijkt
uit het recent verschenen rapport van het SCP «trends in de tijd. Een
schets van recente ontwikkelingen in tijdsbesteding en tijdsordening».Uit de SCP publicatie «De kunst van het combineren, taakverdeling
onder partners» (oktober 2000) blijkt dat de verdeling tussen partners
van onbetaalde arbeid (zorg, huishouden) in sterke mate samenhangt met het
verdienerstype, c.q. met de arbeidsduur van de vrouw. De tijdsbesteding van
de man aan huishoudelijke en zorgtaken blijkt niet of nauwelijks gevoelig
(weinig elastisch) voor de arbeidsduur van de vrouw. Met de toenemende arbeidsduur
van de vrouw daalt hierdoor het aandeel van de vrouw in huishoudelijke en
zorgtaken. De verdeling van taken wordt hierdoor iets gelijkwaardiger. Niettemin
zijn het vooral vrouwen die het merendeel van de huishoudelijke taken verrichten.19Wat wordt bedoeld met «een adequate reactie»
in het loonvormingsproces als de huidige conjuncturele terugslag zou leiden
tot een betekenende stijging van de AIQ? Aan wat voor een maatregelen denkt
de regering dan?Bij een betekenende stijging van de AIQ kan van een adequate reactie in
het loonvormingsproces worden gesproken indien de sociale partners in de loononderhandelingen
tot afspraken komen die de weg effenen voor een terugkeer naar een meer evenwichtige
AIQ. De verantwoordelijkheid voor de loonontwikkeling berust primair bij de
sociale partners. Maar ook de regering bevordert de tot standkoming van een
evenwichtige ontwikkeling. Daarbij kan aandacht voor een veelheid van beleidseffecten
aan de orde zijn, in de sfeer van een evenwichtige lastenontwikkeling, bevordering
van het arbeidsaanbod en in het algemeen een groei- en werkgelegenheidsbevorderend
sociaal-economisch beleid.20Hoe hoog is het gebruik van de aanpassing van de arbeidstijden
precies? Gaat het doorgaans om aanpassing van de arbeidstijden naar boven
of naar beneden? Ging het om vrouwen of mannen? Hoe verhoudt het gebruik van
het instrument zich tot het wettelijk recht op arbeidsaanpassing sinds medio
2000?Inzicht in de betekenis van de Wet ontbreekt nog, omdat deze nog te kort
bestaat. Afgesproken is dat twee jaar na de inwerkingtreding van de Wet Aanpassing
Arbeidsduur een voortgangsrapport aan de Kamer wordt aangeboden. Dit betekent
dat per 1 juli 2002 duidelijk moet zijn wat de wet heeft betekent voor
de arbeidstijden.21Hoe is het mogelijk dat het aantal scholingsmaatregelen
nauwelijks is gestegen, terwijl sociale partners toch al jaren afspraken maken
over employability? Betekent dit dat sociale partners hun afspraken met betrekking tot streefcijfers niet nakomen? Is de regering voornemens om de
verantwoordelijkheidsverdeling ten aanzien van employability aan te passen
en hier zelf via een intensivering van maatregelen meer verantwoordelijkheid
voor te gaan nemen? Welke maatregelen gaat de regering hiervoor het aankomende
jaar nemen?In de enquête van de OSA (OSA-publicatie A 178, mei 2001) is de
vraag voorgelegd welke maatregelen bedrijven met 1 of meer moeilijk vervulbare
vacatures in de twee jaar voorafgaand aan de enquête hebben genomen
om deze vacatures op te vervullen.Zoals uit figuur 2.6 in de sociale nota (pag. 29) blijkt wordt zowel voor
1995–1997 als 1997–1999 het scholen van nieuwkomers en het scholen
van zittend personeel het vaakst genoemd na het intensiever werven.Tussen 1995–1997 en 1997–1999 is ook een toename te zien in
de scholingsmaatregelen. De landelijke toename in gevolgde bedrijfsopleidingen
die uit de cijfers van het CBS blijkt is echter veel groter. Deze landelijke
toename is dus waarschijnlijk slechts deels veroorzaakt door de toenemende
krapte. De toegenomen aandacht voor employability speelt waarschijnlijk een
grotere rol. Doordat de economie dynamischer en kennisintensiever wordt, wordt
van werknemers een bredere inzetbaarheid gevraagd binnen de onderneming, alsmede
een grotere wendbaarheid op de arbeidsmarkt. Dat vereist van werknemers kwaliteiten
en competenties die hen in staat stellen hierop in te spelen. Deze ontwikkeling
komt ook tot uiting in afspraken met betrekking tot employability zoals deze
in CAO's tot stand komen.In het Voorjaarsoverleg 2001 zijn afspraken met sociale partners gemaakt
over verdere investeringen in onderwijs en scholing. Hierbij is onder meer
vastgesteld dat uitgaande van het belang van complementaire inspanningen sociale
partners – naast de investeringen van het kabinet in beroepsonderwijs
en scholing (zie vraag 7) – de reeds ingezette lijn van investeringen
in scholing en beroepsonderwijs zullen voortzetten. In dit kader is onder
meer het gebruik van persoonlijke ontwikkelingsplannen met een bijbehorend
budget, zoals genoemd in de Stichtingsaanbeveling «Er is meer nodig»
interessant. De noodzaak voor een goed employabilitybeleid is door de Stichting
van de Arbeid verder uitgewerkt in de nota «Werk maken van employability-beleid!».
Behalve op het hiervoor genoemde instrument wijst de Stichting er verder op
dat binnen het employability-beleid aandacht moet bestaan voor specifieke
doelgroepen. Ook de invoering van een EVC-systeem (Erkennen van Verworven
Competenties) wordt gezien als een belangrijk nieuw instrument.Voorts bepleit de Stichting van de Arbeid een aantal samenhangende en
ondersteunende initiatieven. Belangrijk hierbij zijn onder meer: het aanstellen
van employability-adviseurs en het uitvoeren van employability-scans en een
meer faciliterende en actief ondersteunende functie van O en O fondsen, mede
gericht op een grotere intersectorale mobiliteit.22Welke conclusies kunnen getrokken worden uit het gegeven
dat scholingsmaatregelen door bedrijven om mensen te behouden of door te laten
stromen nauwelijks gestegen zijn? Hoe verhoudt dit gegeven zich tot cijfers
van het CBS (maandstatistiek van mei 2001) dat het percentage werknemers dat
een opleiding volgt, tussen 1993 en 1999 is gestegen van 26% naar 41%?Zie vraag 2123 en 24Waar bestaat de groep van 48 000 personen zonder
werkloosheidsuitkering uit die aan het criterium niet-werkend maar wel werkzoekend
voldoen? Gaat het hierbij met name om potentiële herintreders? Voorts wordt gevraagd naar de relatie tussen de genoemde 480 000 niet-werkende
werkzoekenden en de werkloze beroepsbevolking die een omvang heeft van 270 000.Potentiële herintreders vormen een belangrijke categorie van personen
zonder werkloosheidsuitkering die als niet-werkende werkzoekenden zijn geregistreerd.
De groep is echter breder. Het gaat namelijk ook om personen zonder arbeidsverleden
die zich als werkzoekende melden op de arbeidsmarkt. Een belangrijke groep
vormen hierbij de schoolverlaters. Daarnaast is er nieuw arbeidsaanbod van
personen die zich, mede door de aanhoudend gunstige conjunctuur in de afgelopen
periode, nu gaan melden op de arbeidsmarkt. Bij een minder florerende arbeidsmarkt
zou deze laatste groep zich minder kansrijk achten op een baan en zich voor
een belangrijk deel ook niet aanbieden.Niet elke persoon uit de groep van 480 000 niet-werkende werkzoekenden
wordt tot de werkloze beroepsbevolking van 270 000 personen gerekend.
Om tot de werkloze beroepsbevolking te worden gerekend gelden de volgende
voorwaarden:a) men werkt niet of minder dan 12 uur per week enb) men is beschikbaar om binnen 2 weken te beginnen enc) men heeft de afgelopen 4 weken actief naar werk (12 uur of meer per
week) gezocht.Een groot deel van de niet-werkenden werkzoekenden voldoet niet aan alle
3 bovengenoemde voorwaarden. Men is bijvoorbeeld niet in staat om binnen 2
weken te beginnen of is de afgelopen 4 weken niet actief op zoek geweest naar
een baan. Dit deel van het arbeidsaanbod wordt dus niet tot de werkloze beroepsbevolking
gerekend.25Hoeveel procent van de circa 900 000 arbeidsongeschikten
werkt op dit moment?In 1999 (het meest recente jaar) was 24 procent van alle arbeidsongeschikten
werkzaam. Het betrof 25 procent van de WAO'ers, 5 procent van de WAZ'ers
en 27 procent Wajong'ers.26Worden de statistieken aangepast opdat inzicht kan
worden verkregen in de groepen die formeel of de facto zijn vrijgesteld van
de sollicitatieplicht?Er zijn geen officiële statistieken waarin de ontheffing van sollicitatieplicht
is verdisconteerd. Wel zijn er cijfers beschikbaar over het aantal personen
met een ABW- en WW-uitkering dat formeel of de facto van de sollicitatieplicht
is uitgesloten. Hierdoor is het mogelijk om een en ander te berekenen. In
het IBO-rapport «Aan de slag» is een tabel hierover opgenomen.Tabel Arbeidsverplichting in ABW en WW in 1999 StatusAbw in % van het totaalWW in % van het totaal Formele arbeidsverplichting5571 – waarvan de facto ontheffing240 Formele volledige ontheffing4229Onbekend30 Totaal aantal personen404 000221 000Bij brief van 27 april jl. (TK, 27 221, nr. 7) is de Kamer geïnformeerd
over de facto ontheffingen. In deze brief is meegedeeld dat door mijn departement
momenteel een onderzoek plaatsvindt naar de uitvoeringspraktijk van
het gemeentelijke ontheffingenbeleid. De Kamer zal over de uitkomsten worden
geïnformeerd. Dit onderzoek vormt tevens het vertrekpunt voor een structurele
monitoring van de uitvoeringspraktijk van het ontheffingenbeleid. Langs deze
weg zal het gevraagde inzicht worden verkregen.27Wat is de ontwikkeling van de arbeidsproductiviteit
in Nederland, gerelateerd aan internationale cijfers? Wat is de gewenste productiviteit?
Hoe is verantwoordelijkheidsverdeling hier tussen overheid, werkgevers en
werknemers?Uit onderstaande tabel blijkt dat de stijging van de arbeidsproductiviteit
in 1990–1998 is achtergebleven bij de stijging in andere landen. De
tabel laat ook zien dat dit vooral wordt veroorzaakt door de ontwikkeling
in de dienstensector, ook in de ICT-intensieve dienstentakken. Deze laatste
takken hebben echter na 1996 een verbetering te zien gegeven.De tabel illustreert dat de macro-economische ontwikkeling van de arbeidsproductiviteit
in hoge mate samenhangt met de sectorale opbouw van de economie en de ontwikkelingen
die zich daarin voordoen. Deze ontwikkelingen laten zich overigens moeilijk
sturen.De macro arbeidsproductiviteit is de resultante van veel factoren (kapitaalintensiteit,
opleidingsniveau beroepsbevolking etc.) Bedrijfsleven, overheid en personen
hebben daarin elk hun eigen verantwoordelijkheden. De verdeling van de verantwoordelijkheden
van elk van de partijen is echter in zijn algemeenheid niet aan te geven (voor
primair onderwijs bijvoorbeeld anders dan voor bedrijfsinvesteringen in human
capital).Tabel Arbeidsproductiviteitsstijging1 in internationaal
perspectief, 1990–1998  DenemarkenFrankrijkDuitslandItaliëVSNederlandgemiddeldejaarlijkse procentuele mutaties       Totale economie1,51,12,31,61,51,01,5w.v.       ICT-intensieve industrie3,96,45,02,85,64,64,7 Overige industrie0,82,93,22,12,72,52,4ICT-intensieve diensten1,90,62,92,02,21,31,8 Overige diensten1,00,10,90,41,00,40,61 Volume toegevoegde waarde tegen factorkosten per werkendeBron: F.J.H. Don, Het Nederlandse groeipotentieel op middellange termijn,
CPB document 1, 200128Kan nader worden aangegeven op welke onderdelen precies
de sluitende aanpak tekortschiet?De sluitende aanpak bij de gemeentes is goed op gang gekomen. In het kader
van de Agenda van de toekomst is met de VNG afgesproken dat gemeenten zich
inspannen om de sluitende aanpak al in 2001 volledig te realiseren.Ook de uitvoeringsinstellingen (UVI's) presteren beter dan in 1999. Alleen
de prestaties bij Arbeidsbureau Nederland vallen tegen. Hierover is de Kamer
geïnformeerd per brief van 28 juni 2001. De groep waarvoor ABNL
nu verantwoordelijk is (niet-uitkeringsgerechtigden/ANW) gaat per 1 januari
2001 over naar de gemeenten.Voor deze overdracht van de moet ABNL deze groep uit de bestanden selecteren
(opschoning). Zoals in het AO van 31 oktober jl. is gemeld aan de Kamer
zijn met ABNL afspraken gemaakt dat de opschoning inclusief de uitvoering
van de kwalificerende intake van het bestand niet-uitkeringsgerechtigden
uiterlijk medio 2002 klaar zal zijn. Met de gemeenten worden afspraken gemaakt
dat zij zich zullen inspannen om ook voor deze nieuwe doelgroepen een sluitende
aanpak te realiseren, voorzover die dat willen en een traject nodig hebben.In het AO van 31 oktober jl. is toegezegd toe te werken naar een verbetering
van het inzicht in het totale actuele bestand en de rapportage aan de Kamer.
Tevens wordt bekeken hoe aandacht besteed kan worden aan tevredenheidsonderzoeken.
De Tweede Kamer wordt daarover ingelicht.29Kan een toelichting worden gegeven op de uitspraak
dat oorzaken voor de geringe uitstroom uit de gesubsidieerde banen de financieringssystematiek
en de arbeidsvoorwaarden zijn, waarbij de verschillende doelstellingen van
het arbeidsmarktbeleid betrokken worden?De dienstbetrekkingen van de Wet inschakeling werkzoekenden (Wiw) zijn
vooral bedoeld als tijdelijke opstap naar meer regulier werk. De financieringssystematiek
van de dienstbetrekkingen binnen de Wiw) komt er op neer dat gemeenten budget
ontvangen naar rato van het aantal dienstbetrekkingen dat men realiseert.
Dit geeft feitelijk een financiële incentive aan uitvoeringsorganisaties
om instroom te bevorderen en uitstroom te beperken. Hogere uitstroom dan instroom
is immers niet gewenst vanuit het perspectief van de uitvoeringsorganisatie.Deze financieringssystematiek van de Wiw en het feit dat gemeenten deze
systematiek meestal letterlijk doorvertalen naar de hun financiering van de
Wiw-uitvoeringsorganisaties, dragen niet bij aan de uitstroomgerichtheid van
de Wiw.Daarbij komt dat de arbeidsvoorwaarden van de Wiw-dienstbetrekking onder
meer uitgaan van 100% WML tot maximaal 120% WML.Er zijn een aantal maatregelen getroffen om uitstroom te bevorderen. Zie
antwoord op vraag 33.30Wat zijn de redenen waardoor de regiefunctie van de
gemeente inzake het Wiw- en Wsw-beleid nog onvoldoende wordt doorvertaald
naar de aansturing van de uitvoeringsorganisaties?Uit de evaluatie Wiw/Wsw bleek dat de doorvertaling van beleid van gemeenten
naar uitvoeringsorganisaties nog onvoldoende van de grond komt. Uit de evaluatie
komen de volgende verklaringen naar voren. Ten eerste zijn in het verleden
de Wsw, Wiw en ID-banen vaak als afzonderlijke, niet met elkaar samenhangende
instrumenten gezien. Bij gemeenten is in veel gevallen per regeling een uitvoeringsorganisatie
in het leven geroepen, die zich vervolgens gespecialiseerd heeft in de uitvoering
van betreffende regeling.Omdat vervolgens tot voor kort zowel uitkeringen (Abw) als de diverse
regelingen gesubsidieerde arbeid (bijna) volledig bij het Rijk konden worden
gedeclareerd, bestond er geen financiële noodzaak om als gemeentelijke
uitvoeringsorganisaties met elkaar samen te werken en om regie hierop te voeren.
Dit is ook terug te zien in de vormgeving van de contracten (doorgaans raamovereenkomsten)
tussen gemeente en Wiw-uitvoeringsinstelling. Hierin zijn nog weinig kwantitatieve
doelstellingen opgenomen. Mede als gevolg van deze situatie is bovendien de
expertise bij gemeenten op het gebied van aansturing van deze uitvoeringsorganisaties
over het algemeen nog niet voldoende ontwikkeld.De aansturing door gemeenten van Wsw-uitvoeringsorganisaties heeft sinds
de invoering van de nWsw vaak de vorm van een beperkte sturing op afstand,
waarbij de nadruk ligt op het bewaken van de financiële randvoorwaarden
en waarbij het initiatief voor de inhoudelijke beleidsbepaling feitelijk
bij het uitvoerende SW-bedrijf ligt. Gemeenten maken nog weinig gebruik van
de mogelijkheid om – op basis van nWsw – eigen beleidskeuzen te
realiseren middels het gericht inzetten van rijkssubsidie voor Wsw en daarbij
te kiezen voor de nieuwe alternatieve uitvoeringsmodaliteiten van SW-arbeidsplaatsen
buiten het traditionele SW-bedrijf. Als verklaring hiervoor kan worden aangevoerd
dat het SW-bedrijf traditioneel op afstand van de gemeente staat en reeds
tientallen jaren de Wsw zelfstandig heeft uitgevoerd. Daarbij komt nog dat
er zich vanuit het oogpunt van gemeenten weinig uitvoeringsproblemen voordoen,
die gemeenten tot actieve sturing zouden aanzetten.31Welke maatregelen gaat de regering doorvoeren zodat
gemeenten de Wiw/Wsw uitvoeringsorganisaties efficiënter kunnen aansturen?Om de aansturing van de Wiw en de Wsw door gemeenten te verbeteren is
een aantal acties ondernomen. Met de invoering van de eerste fase van het
Fonds Werk en Inkomen per 1-1-2001 is vooral beoogd het voeren van regie door
gemeenten op reïntegratiebeleid en -uitvoering te stimuleren. Met de
invoering van 25% budgettering van de Abw-uitgaven slaat succes (en falen)
van gemeentelijk reïntegratiebeleid van de gemeente ook financieel neer
bij gemeenten. Het wetsvoorstel experimenten FWI geeft de mogelijkheid om
te experimenteren met verdergaande budgettering in samenhang met verdergaande
deregulering van de WIW.Voorts ga ik er van uit dat de afspraken die ik heb gemaakt met gemeenten
in het kader van de Agenda voor de Toekomst gemeenten stimuleren tot het steviger
voeren van regie op het traject van uitkering naar werk. In ruil voor afspraken
over uitstroom uit de Abw, ontvangen gemeenten financiële middelen. Deze
zijn ook inzetbaar voor het verbeteren van de regie-voering richting uitvoeringsorganisaties.Verder heb ik dit jaar een subsidie verstrekt aan Stimulansz om gemeenten
te ondersteunen bij het professionaliseren van hun inkoopfunctie.Met het oog op de ondersteuning van gemeenten en uitvoeringsorganisaties
bij de implementatie van de nieuwe Wsw is aan vier gemeenten/schappen gevraagd
als «pilot» in het transformatieproces te fungeren. De deelnemende
gemeenten laten – als voorlopers – zien hoe zij de sturing op
de uitvoering van de Wsw vormgeven binnen het gemeentelijk arbeidsmarkt-beleid.
Andere gemeenten kunnen lering trekken uit de ervaringen die in de pilot-gemeenten
zijn opgedaan. Er wordt een handboek samengesteld van de ervaringen die in
de pilot-gemeenten zijn opgedaan. Naar verwachting zal een eerste deel van
dit handboek tegen het eind van dit jaar beschikbaar komen voor alle gemeenten.
Langs deze weg zal de overdracht van de leerresultaten uit de pilots aan andere
gemeenten plaatsvinden.De komende tijd zal mede op basis van de beleidsvoorstellen van het IBO-rapport
«Toekomst van het arbeidsmarktbeleid» nader onderzocht worden
hoe tot een meer heldere rolverdeling tussen gemeenten en SW-uitvoeringsorganisaties
te komen en op meer structurele wijze de aansturing door gemeenten te versterken.32Wat zijn de belangrijkste oorzaken van geringe uitstroom
uit de Wsw?Er zijn verschillende oorzaken voor de geringe uitstroom uit de Wsw naar
reguliere niet-gesubsidieerde arbeid. Om te beginnen is de primaire doelstelling
van de Wsw niet het bewerkstelligen van uitstroom, maar het bieden van arbeid
onder aangepaste omstandigheden aan arbeidsgehandicapten voor wie het verrichten
van arbeid onder reguliere omstandigheden geen reële optie is. Dit heeft
tot gevolg dat het potentieel aan SW-werknemers om uit de Wsw
te stromen niet groot zal zijn. Dit potentieel zal overigens nog dalen door
de aangescherpte indicatiestelling sinds 1998 (invoering nWsw). Een volgende
oorzaak voor de geringe uitstroom is het feit dat de SW-organisatie weinig
of geen bedrijfsbelang heeft bij het bevorderen van uitstroom van SW-werknemers.
Voorts zijn werkgevers in het reguliere bedrijfsleven huiverig om SW-werknemers
in dienst te nemen en aarzelen SW-werknemers soms om de stap te nemen naar
reguliere niet-gesubsidieerde arbeid vanwege de zekere en veilige omgeving
van het SW-bedrijf en de onzekerheid over de omstandigheden van een baan buiten
de Wsw.33Op welke wijze bevordert de regering de doorstroom
naar de reguliere arbeidsmarkt voor de Wiw en de Wsw?In het belastingplan 2002 is een toetrederskorting opgenomen die onder
meer bedoeld is om de uitstroom onder personen die langdurig werkzaam zijn
geweest op gesubsidieerde banen (Wiw-dienstbetrekkingen, ID-banen, Wsw-arbeidsplaats)
te bevorderen.Voor de Wiw geldt dat met de uitstroomactie voor ex-banenpoolers (zie
ook vraag 35) de doorstroom wordt bevorderd. Deze uitstroomactie wordt door
mij ondersteund op de volgende manieren:• een bedrag van 500 gulden (€ 227) voor iedere ex-banenpooler
die op 1 juli 2000 bij de gemeente in dienst was ten behoeve van het
nagaan van de mogelijkheden op uitstroom («screening»);• een uitstroompremie voor gemeenten van 4000 gulden (€ 1815)
bij uitstroom van de ex-banenpooler naar niet-gesubsidieerd werk;• ondersteuning van gemeenten door de VNG en StimulanSZ met behulp
van een subsidie van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (zie
antwoord vraag 31).Met deze uitstroomactie is tevens het signaal afgegeven dat gemeenten –
conform de doelstelling van de Wiw – meer inspanningen moeten verrichten
om de Wiw-dienstbetrekkingen als tijdelijk instrument in te zetten.Voor de Wsw geldt een terugkeergarantie die tot doel heeft de uitstroom
van Wsw-geïndiceerden te bevorderen. De termijn waarbinnen de garantie
van terugkeer naar de Wsw geldt, is volgens de huidige regelgeving één
jaar. Teneinde alle betrokkenen te stimuleren de stap naar reguliere niet
gesubsidieerde arbeid te zetten, wordt met ingang van 1 januari 2002
de garantietermijn verlengd naar drie jaar.Over uitstroom uit ID-banen heb ik vorig jaar een handleiding uitstroom
aan gemeenten aangeboden en bestuurlijke afspraken gemaakt met de VNG.Ook verwacht het kabinet dat de structuurverandering in de sociale zekerheid
(SUWI) en de verplichting van gemeenten om bij de inzet van reïntegratieinstrumenten
aanbestedingsregels te volgen tot gevolg zal hebben dat gemeenten bij de inzet
van reïntegratiemiddelen en gesubsidieerde arbeidsplaatsten meer op effectiviteit
zullen letten.34Hoe zal het de ex-banenpoolers die nu in de Wiw-regeling
zitten vergaan per 1 januari 2002?Naar verwachting zal een deel van de ex-banenpoolers doorstromen naar
een ongesubsidieerde baan, een deel van de ex-banenpoolers voor wie doorstroom
naar een ongesubsidieerde baan geen reële optie zal blijken te zijn,
zal doorstromen naar een ID-baan en de overige ex-banenpoolers zullen werkzaam
blijven in een Wiw-dienstbetrekking. Gemeenten hebben de mogelijkheid om het
financiële gat dat per 1 januari 2002 ontstaat voor de
groep ex-banenpoolers door het wegvallen van de afdrachtsvermindering voor
langdurig werklozen (VLW) na 4 jaar, te dichten door in het algemeen
hogere inleenvergoedingen te vragen bij de werkgever waar de Wiw-werknemers
bij gedetacheerd zijn.Op dit moment voeren gemeenten gesprekken met alle ex-banenpoolers en
gaan zij na welke mogelijkheden voor uitstroom naar reguliere arbeid er zijn.
De bedoeling van de uitstroomactie is dat ook voor deze groep werknemers de
doelstelling van de Wiw, namelijk het bevorderen van de toetreding tot reguliere
arbeid, wordt waargemaakt. Over de voortgang van de uitstroomactie ex-banenpoolers
zal de Tweede Kamer nog dit jaar worden geïnformeerd.35Wat is het precieze effect van de nieuwe Algemene bijstandswet
op de arbeidsparticipatie van alleenstaande ouders met kinderen van 5 jaar
en ouder over de jaren heen?De vroegste cijfers over het aantal alleenstaande ouders in de bijstand,
uitgesplitst naar leeftijd van het jongste kind, dateren van 1997. Het aantal
alleenstaande ouders met kinderen van vijf jaar en ouder is tussen eind 1997
en het tweede kwartaal 2000 met 9,6% gedaald van 73 000 naar 66 000.
Ten opzichte van het totaal aantal bijstandsgerechtigden nam het aantal alleenstaande
ouders met kinderen ouder dan 5 jaar echter toe met 16,7% (eind 1997) naar
19% (tweede kwartaal 2000).Bij de beoordeling van dit cijfer dient tevens betrokken te worden het
gegeven dat veel alleenstaande ouders in de bijstand nog bezig zijn met een
reïntegratietraject. Uit cijfers over de toepassing van activeringsinstrumenten
in de Abw blijkt dat meer dan de helft van de alleenstaande ouders met een
kind ouder dan vijf jaar aan een vorm van trajectactiviteit deelnam (situatie
voorjaar 1999). Dit kan een indicatie zijn dat gemeenten alleenstaande ouders
stimuleren zich voor te bereiden op toekomstige arbeidsdeelname.Het precieze effect van de nieuwe Abw is overigens moeilijk te meten,
daar de nieuwe Abw slechts één van de factoren is die invloed
kunnen hebben op de arbeidsparticipatie van alleenstaande ouders. De ontwikkeling
van de economie, de groei van het aanbod aan kinderopvangplaatsen en de veranderende
maatschappelijke houding ten aanzien van de combinatie arbeid en zorg kunnen
hierop evenzeer van invloed geweest zijn.36Kan de Kamer beschikken over de notitie «Arbeidsparticipatie
van vrouwen» van het CPB (nr. 01/18, 28 mei 2001), waarnaar op
de diverse plaatsen in de Sociale Nota wordt verwezen?Deze notitie is 19 oktober jongstleden naar de Tweede Kamer verzonden.37Waardoor worden de grote verschillen tussen de deelname
aan scholing tussen Nederland (14%), Denemarken (20%) en Zweden (24%) veroorzaakt?
Wat voor een scholingsbeleid kennen deze landen? Welke scholingsregelingen
kennen deze landen? Hoe is de verantwoordelijkheidsverdeling tussen de overheid
en de sociale partners daar geregeld?Denemarken en Zweden zijn de twee best presterende landen binnen de EU
als het gaat om scholing van de beroepsbevolking. In Denemarken neemt bijna
20 procent van de bevolking deel aan enige vorm van scholing en in Zweden
circa 24 procent. Aan deze grote verschillen tussen de landen liggen verschillende
factoren ten grondslag:• Definitie scholing beroepsbevolking: Cijfers over «enige
vorm van scholing» zijn internationaal moeilijk vergelijkbaar.
Hoe meet men de cursusdeelname (cursusdagen per tijdseenheid of wellicht studieverlofuren)
en welke cursussen tellen mee (denk aan een vrijetijdscursus)? Beide cijfers
verschillen sterk per lidstaat.• Culturele factoren; In de Scandinavische landen is scholing altijd
een belangrijk item geweest. Zowel door de overheid als door de sociale partners
wordt in de Scandinavische landen veel in scholing en/of training geïnvesteerd.
Niet alleen vanwege het belang dat wordt gehecht aan een goed opgeleide beroepsbevolking.
Ook speelt mee dat via scholing de werkloosheid werd «gedrukt».
Door deel te nemen aan een cursus werden de deelnemers niet tot de werkloze
beroepsbevolking gerekend. Bovendien kon via deelname aan cursussen het recht
op een uitkering worden verlengd.• Geen leeftijdsonderscheid; De Scandinavische landen hebben een
goede traditie als het gaat om afspraken over scholing gedurende de loopbaan.
Zij werken bijvoorbeeld met een verplicht aantal scholingsuren voor iedere
werknemer, ongeacht de leeftijd. In Nederland en veel andere Europese landen
zijn mogelijkheden tot scholing vaak gekoppeld aan de leeftijd. Dat wil zeggen
dat oudere werknemers veel minder voor scholing in aanmerking komen dan jongere
werknemers, waardoor dus de gemiddelde scholingsdeelname daalt. Voor een gedetailleerd
overzicht van het scholingsbeleid en de specifieke scholingsregelingen verwijzen
wij naar de Nationale Actieplannen Werkgelegenheid 2001 van de betreffende
lidstaten. Het meest recente Joint Employment Report (2001) biedt een internationaal
overzicht van scholingsbeleid en -maatregelen (zie bv p. 16 met een overzicht
van de «lifelong learning strategies» van lidstaten).38Op welke wijze worden de scholingsmogelijkheden voor
bijstandsgerechtigden aangepast? Wanneer komen deze maatregelen naar de Kamer?
Wat houden de maatregelen precies in?De scholingsmogelijkheden voor bijstandsgerechtigden zijn aan de orde
in het Wetsvoorstel tot wijziging van de Abw, IOAW en IOAZ met betrekking
tot scholingsmogelijkheden voor uitkeringsgerechtigden. De verwachting is
dat het wetsvoorstel in januari aan de Tweede Kamer kan worden aangeboden.Door het wetsvoorstel wordt meer individueel maatwerk mogelijk. Scholing
kan pas aan de orde komen, nadat er door de betrokkene een aantoonbare inspanning
is verricht tot het vinden van passende arbeid en deze arbeid ondanks deze
inspanning niet voorhanden is.De noodzakelijke opleiding mag niet langer duren dan twee jaar en moet
gericht zijn op werk. In de Regeling noodzakelijke scholing wordt een bepaling
opgenomen dat B&W in uitzonderlijke gevallen van de termijn van twee jaar
kan afwijken.Tenslotte wordt het in het wetsvoorstel mogelijk dat scholing als bedoeld
in de Wet studiefinanciering 2000 en de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage
en studiekosten, voorzover er geen sprake is van een voorliggende voorziening,
kan worden gevolgd.39Hoeveel wordt de scholingsaftrek verhoogd voor de scholing
van laagopgeleide werknemers tot startkwalificatieniveau? Hoe groot wordt
de tegemoetkoming voor werkgevers die voormalig werklozen van
23 jaar en ouder zonder startkwalificatie in dienst nemen?Voor scholingskosten van werknemers die een opleiding tot startkwalificatieniveau
volgen of Nederlands als tweede taal geldt voor de werkgever per 1 januari
2001 een additionele aftrek van 20%.Werkgevers kunnen vanaf 1 januari 2002 rekenen op een tegemoetkoming
in de kosten van 1529 euro per voormalige werkloze die tot startkwalificatie
wordt geschoold.40Kan een toelichting worden gegeven op figuur 2.10?Figuur 2.10 geeft de verhouding weer tussen het aantal inactieven en actieven
binnen allochtone groepen verdeeld naar herkomstland. Bijvoorbeeld onder allochtonen
in de leeftijd van 15 tot 64 jaar afkomstig uit vluchtelingen landen, ex-Joegoslavië,
Marokko en Turkije staan tegenover 100 werkenden uit deze landen meer dan
tachtig ontvangers van een uitkering.41Wat is de verklaring voor de uitzonderingspositie van
Nederland, wat betreft het aantal asielmigranten in relatie tot het aantal
arbeidsmigranten?De uitzonderingssituatie komt doordat Nederland in de afgelopen jaren
in vergelijking met andere landen veel asielmigranten heeft opgevangen. Asielmigranten
gaan vaak naar het land waar kennissen of vrienden reeds naartoe zijn getrokken1. Dat is een reden waarom voor veel asielzoekers (uit
o.a. Afghanistan en Irak) Nederland het bestemmingsland was. Sinds enkele
jaren is de asielmigratie naar Nederland vrij stabiel.De relatief hoge asielmigratie, is de reden waarom de verhouding tussen
asielmigratie en arbeidsmigratie in Nederland anders is dan in andere landen.
Op het punt van de arbeidsmigratie neemt Nederland geen uitzonderingspositie
in.42Welke conclusie trekt de regering uit de constatering
dat voor de handhaving van de Nederlandse beroepsbevolking op het huidige
niveau tussen nu en het jaar 2050 2 miljoen immigranten extra nodig zijn,
en voor handhaving van de huidige leeftijdstructuur zelfs 16 miljoen? Als
arbeidsmigratie geen oplossing is, wat is voor de lange termijn dan wel de
oplossing?Uit deze constatering concludeert de regering dat arbeidsmigratie geen
duurzame oplossing is voor de knelpunten op de arbeidsmarkt en de vergrijzing.Met betrekking tot de vergrijzing wordt vaak gedacht dat alleen via extra
arbeidsmigratie de verzorgingsstaat financieel houdbaar zou blijven. Echter,
vanuit de budgettair invalshoek bezien zijn er geen redenen voor verruiming
van het huidige arbeidsmigratiebeleid. Op een termijn van enkele decennia
is een structurele budgettaire aanpassing van in totaal 0.7 procent BBP (7 miljard
gulden) nodig om te voorkomen dat de schuldquote toeneemt. Bovendien zijn
er mogelijkheden om deze budgettaire aanpassing te reduceren. Wanneer bijvoorbeeld
de participatiegraad met 5 procentpunt toeneemt, is een budgettaire aanpassing
van 0.1 procent BBP (1 miljard gulden) nodig. Wat de knelpunten op de arbeidsmarkt betreft geldt in de eerste plaats
dat de arbeidsmarkt aanpassingsmechanismen kent waardoor op langere termijn
een evenwicht kan worden bereikt tussen vraag en aanbod. Verder geven analyses
aan dat mogelijke arbeidsmarktknelpunten op middellange termijn bijna volledig
op te lossen zijn via intensivering van beleid gericht op in Nederland reeds
aanwezige arbeidskrachten. Het meest effectief is een verdere verhoging van
de participatiegraad in combinatie met om-, her- en bijscholing en een stimulans
voor oudere werknemers om langer deel te nemen aan het arbeidsproces. Tot
slot is er de Wet arbeid vreemdelingen (Wav) waarin de arbeidsmigratie vanuit
de EU is geregeld. Deze wet werkt dusdanig dat in tijden van een ruime arbeidsmarkt
weinig tewerkstellingsvergunningen worden afgegeven en bij een krappe arbeidsmarkt
juist meer.Voor meer informatie wordt verwezen naar de notitie «Knelpunten
op de arbeidsmarkt en arbeidsmigratie» die 28 september jongstleden
naar de Tweede Kamer is gestuurd.43Welke lange termijn vooruitzichten (tot aan 2050) zijn
bekend over behoefte aan arbeidskrachten in Nederland. Is daarbij onderscheid
gemaakt naar sectoren?Lange termijn voorspellingen voor de economie en de arbeidsmarkt zijn
met veel onzekerheid omgeven. Zelfs prognoses voor de middellange termijn
zijn al erg onzeker. De reden hiervan is dat vooral het tempo van upgrading
en groei van het arbeidsaanbod twee cruciale, maar moeilijk voorspelbare,
factoren zijn. Er zijn dan ook geen vooruitzichten beschikbaar over de behoeften
aan arbeidskrachten in Nederland tot aan 2050. Op lange termijn wordt de vraag
naar arbeid uiteindelijk bepaald door het aanbod. Discrepanties kunnen zich
uiteraard op korte termijn voordoen.Het ROA in «Toekomstverkenningen arbeidsmarkt en scholing tot 2007»
heeft een beeld geschetst hoe de arbeidsmarkt tot 2007 er uit kan komen te
zien in drie scenario's: Divided Europe, European Coordination en Global Competition.
Dit beeld houdt in dat er de komende jaren een groot tekort aan arbeidskrachten
met een HBO en of WO niveau zal zijn. De omvang van het tekort aan hoogopgeleiden
is tot 2007 circa een kwart van de hoeveelheid hoogopgeleiden die nu werkzaam
zijn.Op basis van de «Regionale arbeidsmarktprognose 2001–2006»
van TNO geldt dat in 2006 de sectoren onderwijs, welzijn en overige zakelijke
dienstverlening de meeste HBO vacatures zullen hebben in 2006. De onderwijssector
en gezondheidszorg zijn koploper ten aanzien van WO vacatures in genoemd jaar.44Is de regering van mening dat zij voldoende invloed
heeft op de verplicht te implementeren Europese regelgeving? Zo ja, welke
instrumenten staan haar ter beschikking?Deze regelgeving komt tot stand door besluitvorming in de Raad van ministers
van de EG, op basis van een voorstel van de Europese Commissie en met inachtneming
van de daarbij geldende regels aangaande (meerderheids-) besluitvorming. Alvorens
besluitvorming plaatsvindt, wordt het Commissievoorstel besproken met ambtelijke
vertegenwoordigers van de lidstaten in Raadswerkgroepen en het Coreper, waarbij,
naar aanleiding van de door de verschillende lidstaten gemaakte opmerkingen
en geleverde inbreng, het voorstel zo nodig wordt aangepast. Soms gaat aan
deze fase van behandeling van een Commissievoorstel ook nog een
fase van informele consultatie van de lidstaten vooraf, alvorens de Commissie
een voorstel doet. Nederland kan door een adequate inbreng bij deze voorbereiding,
en in de Raad, de besluitvorming in voor Nederland gewenste zin te beïnvloeden.45Is het poldermodel ofwel het overlegmodel nu uitgangspunt
van beleid of wordt er een keuze gemaakt voor overheid en markt, waarbij de
sociale partners in de toekomst hun inbreng verliezen?Centraal staat staan het realiseren van belangrijke sociaal-economische
doelstellingen. Het overlegmodel is hieraan instrumenteel, dus geen doelstelling
op zich. Er is geen eenduidige, consistent te beargumenteren grens te trekken
tussen overheidsregulering, zelfregulering door sociale partners en marktwerking.
Het is telkens zoeken naar complementariteit: langs welke wegen kunnen het
beste sociaal-economische doelstellingen worden gerealiseerd. Hierbij zijn
sociale partners belangrijke spelers: zij zijn immers primair verantwoordelijk
voor de arbeidsvoorwaardenvorming. Wel is duidelijk – zo is in de Sociale
Nota geschetst – dat ook sociale partners zullen moeten inspelen op
belangrijke trends in de samenleving. Met name de toenemende invloed van Europa
enerzijds en de toenemende decentralisatie anderzijds, stellen eisen aan het
coördinerend vermogen van centrale werkgevers- en werknemersorganisaties.46Deelt de regering de conclusies uit het rapport van
de Eerste Kamer? Welke motivatie ligt daaraan ten grondslag?Op verzoek van de Eerste Kamer heeft de regering de notitie «(Zelf)regulering:
relatie wetgever, sociale partners/medezeggenschapsorgaan in de arbeidsverhoudingen»
opgesteld en op 4 mei 2000 aan de Eerste Kamer gezonden. De regering
heeft reeds in die notitie de conclusies getrokken zoals ook in de Sociale
Nota op pagina 45 verwoord. Zoals aangegeven worden de belangrijke conclusies
gedeeld door de door de Eerste Kamer geraadpleegde deskundigen op het gebied
van de arbeidsverhoudingen. De Eerste Kamer heeft nog nadere vragen gesteld
(Voorlopig verslag, 13 maart 2001). Op 24 september 2001 heeft de
Eerste Kamer de Memorie van Antwoord van de regering ontvangen. Op 13 november
2001 volgt de openbare behandeling in de Eerste Kamer.47Welke antwoorden kunnen er worden gegeven op de opgeworpen
vragen ten aanzien van de «werkende arbeidsverhoudingen»?Hierop kunnen nu juist geen algemeen geldende antwoorden worden gegeven.
In iedere concrete situatie moet de overheid haar bemoeienis (blijven) beargumenteren,
rekening houdend met maatschappelijke ontwikkelingen. Telkens worden dus de
genoemde vragen gesteld: worden sociaal-economische doelstellingen gerealiseerd
en is daarbij de gekozen combinatie van overheidsregulering en zelfregulering
effectief? De term «werkende arbeidsverhoudingen» benadrukt dus
zowel het instrumentele karakter als de noodzakelijke effectiviteit.48Welke invloed heeft de huidige economische situatie
op de verschuiving van kwantitatieve naar kwalitatieve vraagstukken?De huidige economisch situatie en de geruime periode van groei die we
achter de rug hebben, hebben er toe bijgedragen dat problemen als massale
werkloosheid en enorme financieringstekorten achter de rug zijn. Uiteraard
is dit niet vanzelf gegaan, hier heeft zeker ook verantwoordelijk gedrag van
alle betrokken partijen aan bijgedragen. Door de nadruk op kwalitatieve investeringen
te (blijven) leggen, kan worden voorkomen dat Nederland in tijden van tegenvallende
groei (teveel) inlevert op concurrentiepositie en werkgelegenheid.49Kan het bestaan van de «nieuwe werknemer»
met empirisch onderzoek ondersteund worden? Gaat het hierbij om een werknemer
die aan alle kenmerken voldoet, of aan enkele van de genoemde kenmerken? In
welke mate voldoen huidige werkgevers thans aan dit profiel?De nieuwe werknemer en de nieuwe werkgever zijn vooral onderwerp van discussie,
scenario-analyses en beeldvorming over de toekomst van de arbeid(sverhoudingen).
Vooralsnog is er echter geen empirisch onderzoek bekend waarmee het bestaan
van de nieuwe werknemer of nieuwe werkgever kan worden ondersteund. De SER-Commissie
Sociaal-Economisch Deskundigen concludeert daarover o.a. het volgende:«Uit nadere analyse (...) komt naar voren dat lang niet alles verandert,
zoals in de publieke beeldvorming vaak wordt gesuggereerd. De media hebben
de neiging ontwikkelingen op deelterreinen sterk uit te vergroten en te generaliseren,
waardoor soms sprake is van mythevorming. Zo is de vaste baan nog steeds voor
het overgrote deel van de werknemers de standaard en komt job hoppen vooral voor bij specifieke categorieën werknemers.»
(Uit: «Levensloopbanen: gevolgen van veranderende arbeidspatronen»
rapport van de Commissie Sociaal-Economisch Deskundigen, pag. 7, 12 september
2001.)50Indien de bedreigingen voor de vakbeweging, zoals het
verder teruglopen van de organisatiegraad, bewaarheid worden, welke conclusies
verbindt de regering daar dan aan?De regering ziet geen reden om conclusies te verbinden aan het enkele
feit van een eventueel teruglopende organisatiegraad. De positie van de vakbeweging
in de Nederlandse samenleving is niet slechts afhankelijk van de mate waarin
zij is georganiseerd.De overheid beschouwt de vakcentrales, evenals de werkgeversorganisaties,
al sinds jaar en dag als waardevolle gesprekspartners op sociaal-economisch
terrein. De overheid schat die waarde niet slechts in door te kijken naar
de mate van organisatie aan vakbondszijde, maar doet dat ook op grond van
de inhoudelijke, kwalitatieve bijdrage die de vakbeweging levert in het overleg
over sociaal-economisch beleid.Daarnaast blijkt de organisatiegraad van de vakbeweging niet de enige
graadmeter te zijn voor representativiteit, legitimiteit of draagvlak. Ook
een meerderheid van de ongeorganiseerde werknemers acht de vakbeweging van
belang voor onze samenleving en dichten de vakbeweging een grote mate van
legitimiteit toe.51Op welke andere terreinen dan die van de arbeidsvoorwaarden
is de bemoeienis van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid met
ondernemingen dan wel toegenomen? Of is de bemoeienis van andere ministeries
op het gebied van arbeidsvoorwaarden dan wel toegenomen?De conclusie die wordt getrokken in de – in de Sociale Nota aangehaalde –
notitie «(Zelf)regulering: relatie wetgever, sociale partners/medezeggenschapsorgaan
in de arbeidsverhoudingen», is dat er de afgelopen periode meer ruimte
voor het bedrijfstak- en ondernemingsniveau is ontstaan op het terrein van
de arbeidsvoorwaarden. Er is geen enkele aanwijzing dat «andere
ministeries» zich (per saldo) meer zijn gaan bemoeien met de arbeidsvoorwaarden.
Of «de bemoeienis van het ministerie van SZW met ondernemingen»
op andere terreinen dan de arbeidsvoorwaarden is toegenomen, laat zich niet
zonder meer beantwoorden. Dat zou – net als nu is gebeurd voor het terrein
van de arbeidsverhoudingen/arbeidsvoorwaarden – per deelterrein nader
onderzoek vergen.52Zijn de «nieuwe werknemer» en «nieuwe
werkgever» uitgangspunt van beleid of ziet de minister het meer als
mythe?Zie het antwoord op vraag 49.53Wat zijn de kenmerken van een dynamische netwerksamenleving?Een dergelijke term is – evenals bijvoorbeeld de term «nieuwe
werknemer» (zie vraag 49) – vooral onderdeel van beeldvorming
over de (toekomst van de) arbeidsverhoudingen. Door de snel stijgende opleidingsniveaus
en door de ontwikkeling van de informatie- en communicatietechnologie komt
veel gedetailleerde informatie beschikbaar. Informatie die snel kan worden
uitgewisseld op allerlei niveaus in de samenleving. Op deze wijze kunnen directe
relaties totstandkomen tussen individuen en tussen groepen, waardoor allerlei
netwerken gaan ontstaan. De beschikbare informatie maakt in feite een nieuwe
golf van maatwerk mogelijk, niet alleen in de productie van goederen en diensten,
maar ook in de arbeidsverhoudingen. In de praktijk doen collectieve regelingen
steeds vaker een beroep op individuele verantwoordelijkheid. Er wordt –
binnen kaders – ingespeeld op individuele voorkeuren en op toegenomen
kennis en mondigheid van de burger.54Wanneer komen de adviezen van de Nederlandse Orde van
advocaten, de Nederlandse vereniging voor Rechtspraak, het Lisv en de Stichting
van de Arbeid over het rapport van de Commissie-Rood? Voor wanneer is de behandeling
van het rapport van de Commissie-Rood gepland?De gevraagde reacties op het rapport van de Commissie-Rood van de Nederlandse
Orde van Advocaten, de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak en het Lisv
zijn inmiddels ontvangen. Het wachten is nog op de reactie van de Stichting
van de Arbeid. De Stichting heeft te kennen gegeven, dat door de complexiteit
en de weerbarstigheid van de materie de beraadslagingen over het rapport meer
tijd vergen dan voorzien. Op dit moment is niet aan te geven wanneer behandeling
van het rapport in de Kamer kan plaatsvinden.55Welke invloed heeft de huidige inflatie in combinatie
met de invoering van de euro voor de verantwoorde loonkostenontwikkeling?Wat de invloed op de loonkostenontwikkeling zal zijn van de huidige inflatie
in combinatie met de invoering van de (chartale) euro is niet op voorhand
te voorspellen. De uitkomst hangt onder meer af van de wijze waarop de vakbeweging
de looneis zal vaststellen en vervolgens van het verloop van de CAO-onderhandelingen
tussen werkgevers en vakbonden.Bekend is dat voor de vakbeweging bij de vaststelling van de looneis de
stijging van de consumentenprijsindex (afgeleid laag) een belangrijke element
is, naast de stijging van de arbeidsproductiviteit en de stijging van de productieprijzen.
Bij de vaststelling van de (maximale) looneis van de vakcentrale
FNV is het verder gebruikelijk dat ook wordt gekeken naar andere factoren,
zoals bijvoorbeeld de situatie op de arbeidsmarkt. Of de invoering van de
(chartale) euro direct invloed heeft op de verantwoord geachte loonkostenontwikkeling
is niet bekend.Na vaststelling van de looneis zal het verder van het verloop van de onderhandelingen
met de werkgevers(organisaties) afhangen welke loonstijgingen voor het komende
jaar daadwerkelijk worden afgesproken in de verschillende CAO's. Daarbij zullen
overigens naast macro-economische indicatoren zoals de inflatie ook de bedrijfstak-
of ondernemingsspecifieke omstandigheden van belang zijn.56Op grond van welke overwegingen komt de regering tot
de conclusie dat er geen aanleiding is het normenstelsel in de Arbeidstijdenwet
aan te passen? Over de evaluatie van de Arbeidstijdenwet moet toch nog in
de Kamer gesproken worden?Op 28 november is inderdaad een Algemeen Overleg gepland met de vaste
commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid over de evaluatie van de Arbeidstijdenwet.
In het kabinetsstandpunt op het evaluatierapport geeft het kabinet aan geen
aanleiding te zien het normenstelsel aan te passen. De belangrijkste overweging
die tot deze voorlopige conclusie heeft geleid, is het gegeven dat uit het
evaluatie-onderzoek noch aan de zijde van werknemers, noch aan de zijde van
werkgevers, grote knelpunten zijn geconstateerd. Wel heeft het onderzoek uitgewezen
dat 39% van de werknemers problemen ondervindt als gevolg van hun arbeids-
en rusttijden.58Welke voorwaarden zijn nu aan de overlegregeling gebonden?De wet kent een dubbel normenstelsel: de standaard- en de overlegregeling.
In beginsel zijn de standaardnormen van toepassing. Afwijken van de standaardnormen
is mogelijk tot aan de grenzen van de wettelijk vastgelegde overlegnormen.
Voorwaarde voor het gebruik maken van de overlegregeling is dat dit dient
te gebeuren in collectief overleg, in de eerste plaats in de CAO. Wanneer
er geen CAO is kan de werkgever ook met de OR of met de personeelsvertegenwoordiging
(pvt) overleggen over afwijking van de standaardnormen. Wanneer er wel een
CAO is en die daartoe de ruimte biedt kan ook op ondernemingsniveau afgeweken
worden van de standaardnormen.57 en 59Wanneer en hoe vaak wordt er gekozen voor afwijking
van de wettelijke voorschriften op het niveau van CAO of medezeggenschapsorgaan?
Hoe vaak wordt het instrument van maatwerk in CAO's opgenomen en wordt van
die mogelijkheid tot maatwerk dan vervolgens veel gebruik gemaakt?Uit het evaluatierapport1 blijkt dat 31 van
de 207 onderzochte CAO's een inhoudelijke bepaling op het gebied van arbeidsduur
bevatten die de ruimte van de overlegregeling benut. In de CAO wordt vaak
een bepaling opgenomen die de mogelijkheid biedt op ondernemingsniveau afspraken
te maken over verschillende onderwerpen. Met name voor de onderwerpen overwerk,
zondagsarbeid en nachtarbeid wordt die mogelijkheid vaak geboden.Van de organisaties met een OR/pvt heeft 58% schriftelijke afspraken gemaakt
over arbeids- en rusttijden2. Het gaat hier met
name om grotere organisaties en organisaties met wisselende arbeidspatronen.
Indien er schriftelijke afspraken gemaakt zijn, hebben deze vooral betrekking
op de maximale arbeidstijd per dienst of per week, of op de pauzes.
Meestal vormen de schriftelijke afspraken een uitwerking van CAO-bepalingen.
Bij deze bevindingen dient bedacht te worden dat voor zeker de helft van de
organisaties afwijkende afspraken helemaal niet relevant zijn omdat daar volgens
een vast patroon («9 tot 5») wordt gewerkt. Daarnaast biedt de
CAO voor veel organisaties reeds voldoende ruimte of is er geen overlegorgaan.60Door welke oorzaken functioneert het overleg over arbeidstijden
op ondernemingsniveau niet goed? Hoe ligt dat op andere terreinen?Het effectief functioneren van het overleg op ondernemingsniveau is al
langer een aandachtspunt van het kabinet. Uit onderzoek1 komt naar voren dat veel OR-en zich bevinden in een «spagaat»
tussen overbelasting en onderbenutting van hun huidige wettelijke bevoegdheden.
Ondernemingsraden houden zich voornamelijk bezig met reorganisaties, herstructureringen,
fusies en inkrimpingen. Daarnaast heeft de OR aandacht voor werktijden en
arbeidsomstandigheden. Maatschappelijke thema's worden alleen opgepakt als
deze voldoende voedingsbodem hebben in de organisatie. Het gevaar van overbelasting
is ook de terugloop van de bereidheid van werknemers om zitting te nemen in
de OR. In het kader van de evaluatie van de WOR zal hieraan aandacht worden
geschonken.In het geval van de Arbeidstijdenwet geldt dat men vaak niet bekend is
met de mogelijkheden om af te wijken van de wet door middel van het dubbele
normenstelsel. Dat stelsel wordt vaak als complex ervaren. Om dit te verhelpen
heeft het kabinet in zijn reactie op het evaluatierapport een vereenvoudiging
aangekondigd. Het overleg op ondernemingsniveau wordt gelijk gesteld met het
overleg op CAO-niveau, met dien verstande dat afspraken op ondernemingsniveau
niet in strijd mogen zijn met afspraken op CAO-niveau. Daarnaast wil het kabinet
de voorlichting en opleiding aan OR/pvt-en verbeteren. In overleg met sociale
partners wil het kabinet nagaan welke andere effectieve methoden er zijn om
het overleg op ondernemingsniveau te stimuleren.61Welke feitelijke stimuleringsmaatregelen zijn getroffen
om het maatschappelijk verantwoord ondernemen te stimuleren?Uit het kabinetsstandpunt eerder dit jaar naar aanleiding van het SER-advies
over maatschappelijk ondernemerschap van december 2000, blijkt welke stimuleringsmaatregelen
er getroffen zijn. Het betreft hier een inspanning van het gehele kabinet.
SZW is één van de departementen die stimuleringsmaatregelen
heeft getroffen. Op SZW-terrein valt bijvoorbeeld te vermelden het MKB-Minderhedenconvenant,
Ruimbaan voor minderheden-projectorganisatie, de modernisering van het PBO-stelsel,
arbo-convenanten nieuwe stijl. Voorts is het Nationaal Contactpunt Multinationale
Ondernemingen nieuw leven ingeblazen en is het kabinet bezig met de uitwerking
van enkele punten die zijn opgenomen in de kabinetsreactie naar aanleiding
van het SER-advies. Dit betreft onder andere het binnen afzienbare tijd op
te richten Kennis- en informatiecentrum Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen.
De staatssecretaris van EZ zal u daar op een later moment nader over informeren.62Zal de evaluatie van de WOR nog in deze kabinetsperiode
aan de Kamer worden aangeboden? De planning van de WOR-evaluatie is er op gericht het kabinetsstandpunt
hierover voor het zomerreces van 2002 aan de Tweede Kamer aan te bieden.63Hoe verloopt het stimuleringsproject voor kinderopvang
in het MKB, dat door het ministerie van SZW wordt gesubsidieerd?Het stimuleringsproject voor kinderopvang in het MKB bestaat uit twee
onderdelen: een onderzoeksdeel en een activiteitendeel. Het onderzoeksdeel
is op dit moment praktisch afgerond. Uit het onderzoek komt naar voren dat
maar een klein percentage van de kleine bedrijven met minder dan tien werknemers
een kinderopvangregeling kent. Het MKB heeft aangegeven op zoek te gaan naar
een adequate manier om hier mee om te gaan.64Op welke wijze stimuleert het ministerie de kinderopvang
in het MKB? Hoeveel geld is hiervoor gereserveerd? En voor welke jaren?Het ministerie van sociale zaken en werkgelegenheid verstrekt subsidie
aan de VOG en het MKB gezamenlijk voor onderzoek en ontwikkeling en uitvoering
van een plan van aanpak. Vanuit de VOG en het MKB wordt overwogen extra voorlichting
te verschaffen over mogelijke constructies voor kinderopvang die geëigend
en uitvoerbaar in het MKB zijn, zoals fondsconstructies. Voor dit project
is 100 000 gulden gereserveerd voor 2001. Dit dekt 50 procent van de
uiteindelijke kosten die hiermee gemoeid zijn. Het project zelf loopt tot
in de loop van 2002.65Welke mogelijkheden heeft de werknemer om financiële
voorzieningen te treffen voor zijn eigen aandeel in het verlof? Zijn deze
mogelijkheden afdoende en zou er derhalve niet een «vijfde pijler»
aan het beleid moeten worden toegevoegd?Financieringen om voorzieningen te treffen voor het eigen aandeel in het
verlof, schaart het kabinet onder de vierde pijler (van verlofregelingen).
Eén van deze voorzieningen betreft het verlofsparen. Een werknemer
kan op een fiscaal aantrekkelijke wijze geld of dagen sparen voor verlof dat
de werknemer later wil opnemen. Met behulp van de verlofspaarregeling kan
op drie manieren verlof worden gespaard, te weten:• geldsparen, waarbij jaarlijks ten hoogste 10% van het brutoloon
kan worden ingehouden en gespaard op een geblokkeerde regeling bij een toegelaten
instelling;• tijdsparen, waarbij ten hoogste 10% van het aantal arbeidsuren
van de werknemer kan worden gespaard en geen afzondering van gelden ten behoeve
van de doorbetaling van het loon van de werknemer plaatsvindt;• tijdsparen waarbij de met de gespaarde tijd overeenkomende gelden
wel worden afgezonderd ten behoeve van de doorbetaling van het loon van de
werknemer.Daarnaast is er de mogelijkheid om, naast het verlofsparen, ook nog 250
vakantiedagen te sparen.Een andere voorziening betreft de spaarloonregeling. Deze stelt de werkgever
in staat een bedrag van maximaal f 1736,– per jaar in te houden
op het brutoloon van de werknemer, waarbij de werkgever dit bedrag ten name
van de werknemer stort op een spaarrekening. Over dit spaarloon is de werknemer
geen belasting en premies verschuldigd, mits het bedrag minimaal vier jaar
op de spaarloonrekening geblokkeerd wordt. Na vier jaar is het spaarloonbedrag
vrij opneembaar; bij overlijden en voor specifieke doeleinden
als verwerven eigen woning en effecten alsmede premiebetaling levensverzekering/spaarovereenkomst
eerder. Sinds 1 januari 2001 bestaat tevens de mogelijkheid voor deblokkering
voor verlof ten behoeve van zorg of opleiding.66Hoeveel hoger zouden de uitvoeringskosten zijn voor
een specifieke compensatie van het zorgverlof?Bij de behandeling in de Tweede Kamer van het wetsvoorstel Arbeid en zorg
is aangegeven dat de uitvoeringskosten voor een specifieke compensatie van
het kortdurend zorgverlof door de korte duur van de uitkering uitermate hoog
zijn. Zo heeft de Belastingdienst berekend dat boven op het geraamde bedrag
van 185 miljoen gulden aan uitkeringen ter compensatie van werkgevers (de
helft van het bedrag aan loondoorbetaling), een bedrag van 135 miljoen aan
uitvoeringskosten komt. De kosten van uitvoering door een collectief fonds
(bijvoorbeeld Awf) zijn op basis van door het Lisv verstrekte gegevens geraamd
op 165 miljoen gulden.67Welk percentage van de CAO's en de bedrijfsregelingen
bevat op dit moment een afspraak over kinderopvang?In 1999 is in 64 procent van de CAO's afspraken gemaakt over kinderopvang.
De verwachting is dat dit percentage in 2000 behoorlijk zal zijn gestegen,
omdat 7 procent van de CAO's in 1999 een intentieverklaring bevat.68Acht de regering het streefpercentage van 90% haalbaar
als het gaat om het percentage van de CAO's en bedrijfsregelingen dat een
afspraak over kinderopvang omvat?De regering acht het streefpercentage van 90 procent op termijn haalbaar.
Daarbij moet worden opgemerkt dat dit streefpercentage naar verwachting eerder
gerealiseerd wordt bij organisaties die onder een CAO vallen dan onder organisaties
die niet gebonden zijn aan een CAO. De aanbeveling van de Stichting van de
Arbeid voor het bevorderen van CAO-afspraken over kinderopvang zal immers
vooral invloed hebben op het georganiseerde bedrijfsleven.69Op welke termijn worden bij de Tweede Kamer het wetsvoorstel
gelijke behandeling op grond van leeftijd en wetsvoorstel gelijke behandeling
op grond van handicap of chronische ziekten ingediend?Beide wetsvoorstellen zijn, na besluitvorming in de Ministerraad van 6 juli
jl., voor advies aangeboden aan de Raad van State. De Raad heeft inmiddels
schriftelijk laten weten uiterlijk medio november 2001 haar advies op beide
wetsvoorstellen uit te brengen. Zo spoedig mogelijk na ontvangst van het advies
van de Raad van State zal het wetsvoorstel gelijke behandeling op grond van
leeftijd bij arbeid, beroep of beroepsonderwijs met nader rapport aangeboden
worden aan de Tweede Kamer. Voor het wetsvoorstel Gelijke behandeling op grond
van handicap of chronische ziekte geldt hetzelfde; namens de Staatssecretaris
van VWS geef ik aan dat, zo spoedig mogelijk na ontvangst van het advies van
de Raad van State, het wetsvoorstel met nader rapport aangeboden wordt aan
de Tweede Kamer. 70Waarom is de opvang van kinderen, mede gezien het tekort
aan kindplaatsen niet beter gediend met een vraag gestuurde benadering door
middel van een persoonsgebonden budget?Uit de vraag komt niet geheel duidelijk naar voren aan welke vormen van
kinderopvang de vraagsteller denkt. Wanneer het gaat om formele kinderopvang
dan wordt aan de ideeën van de vraagsteller (gedeeltelijk) invulling
gegeven door middel van de invoering van de WBK: een van de uitgangspunten
is vraagfinanciering, waarbij de ouders die om redenen van arbeid en zorg,
danwel toeleiding tot arbeid, gebruikmaken van formele kinderopvang in aanmerking
komen voor een inkomensafhankelijke tegemoetkoming van het Rijk.Wanneer in de vraag echter gedoeld wordt op een standaardbedrag als bijdrage
van overheidszijde aan de ouders, dan leidt dit of tot enorm hoge kosten wanneer
de kinderopvang toegankelijk wordt gehouden voor iedereen of tot ontoegankelijkheid
voor mensen met lage inkomens.De regering heeft er tenslotte niet voor gekozen om in het geval van informele
vormen van kinderopvang ouders een bijdrage van de overheid te bieden. De
reden hiervoor is dat op deze vormen van kinderopvang geen toezicht kan worden
gehouden, waardoor de kwaliteit van de kinderopvang niet is gewaarborgd.71Op grond van welke feiten wordt geconstateerd dat de
aandacht voor beloningsverschillen toeneemt?Toenemende aandacht voor beloningsverschillen blijkt op nationaal niveau
onder meer uit diverse activiteiten van sociale partners zoals de ontwikkeling
van de Checklist gelijke beloning mannen en vrouwen door de Stichting van
de Arbeid. In dit kader kan ook gewezen worden op het initiatief van de FNV
om samen met VNU en de Universiteit van Amsterdam een nieuwe website, de «Vrouwenloonwijzer.nl»
genoemd, op te zetten. Verder is op initiatief van de FNV op 8 maart
2000 een Europese campagne van start gestaan, die in het teken staat van gelijke
beloning.Ook op internationaal niveau is er toenemende aandacht voor gelijke beloning.
Zo worden er nu onder Belgisch voorzitterschap indicatoren voor gelijke beloning
ontwikkeld. Onder het communautaire programma inzake gelijkheid tussen mannen
en vrouwen (2001–2005) gaan diverse internationale projecten van start
inzake gelijke beloning, waaraan ook Nederland zal deelnemen. In het kader
van het EQUAL-programma heeft het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
een projectvoorstel ingeleverd dat onder andere onderzoek op het gebied van
gelijke beloning bevat. De precieze inhoud van het project zal (na goedkeuring)
in het najaar van 2001 worden vastgesteld in samenwerking met een aantal organisaties
zoals Equality en de Commissie gelijke behandeling. 72Hoe is het te verklaren dat de wetgeving onomstreden
is, maar dat de problematiek en regelgeving gelijktijdig onvoldoende bekend
zijn?Uit het onderzoeksrapport «Gelijke behandeling: regels en realiteit»
dat eind 1999 door de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
aan de Tweede Kamer is aangeboden (brief van 30 november 1999, kenmerk
CW99/95 792), blijkt dat het maatschappelijk draagvlak voor de grondgedachte
van de gelijke-behandelingswetgeving groot is. In die zin is het bestaan van
deze wetgeving onomstreden. De bekendheid met de diverse onderdelen uit deze
regelgeving is echter onvoldoende. Zo weet slechts een minderheid van de respondenten
uit het onderzoek dat het wettelijk verbod van onderscheid ook
op arbeidsvoorwaarden, scholing en ontslag betrekking heeft.73Hoe vordert het asbestinstituut? Hoeveel claims behandelt
dit instituut nu op jaarbasis? Hoe groot zijn de eventuele achterstanden?
Hoe staat het met de erkenning van asbestose en longkanker als gevolg van
asbest door het asbestinstituut?Op 26 januari 2000 is het Instituut Asbestslachtoffers (IAS) geopend.
Sinds de opening, dus in een periode van ruim anderhalf jaar, hebben zich
bij het instituut meer dan 770 slachtoffers een aanvraag ingediend. Inmiddels
zijn 540 dossiers afgehandeld, terwijl de overige 230 in verschillende fasen
van behandeling zijn. Het IAS is erin geslaagd om de vaak jarenlange procedures
te bekorten en het schaderegelingsproces met de nodige zorgvuldigheid inhoud
te geven. Het IAS streeft er naar om alle dossiers binnen zes maanden af te
handelen.Het IAS heeft een werkgroep ingesteld om te bezien of, en zo ja op welke
wijze, het IAS zijn dienstverlening kan uitbreiden tot patiënten met
asbestose. Bij de Gezondheidsraad is thans een adviesaanvraag in behandeling
inzake het verband tussen blootstelling aan asbest en longkanker. Zodra dit
advies beschikbaar is, de verwachting is in de loop van 2002, zal het IAS
bezien of, en zo ja op welke wijze, de dienstverlening kan worden uitgebreid
tot patiënten met longkanker ten gevolge van beroepsmatige blootstelling
aan asbest.74Waarom niet dat ene overheidsloket voor alle bedrijven?De gezamenlijke aanpak in het Besluit risico's zware ongevallen 1999 (Brzo
1999) wordt gefaciliteerd doordat het ook als gezamenlijk besluit door VROM,
BZK en SZW is opgesteld. Achtergrond van de wetgeving is dat uit een analyse
van zware ongevallen is gebleken dat het merendeel ervan het gevolg is van
beheerstechnische en organisatorische tekortkomingen. Het voorkomen van zware
ongevallen met grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen vraagt dus om een adequaat
preventiebeleid met bijbehorend beheerssysteem. Alle aspecten van de beheersing
van de risico's van zware ongevallen worden hierin geïntegreerd: arbeidsveiligheid,
milieuzorg, externe veiligheid en rampenbestrijding.De overheid springt hierop in met een gecoördineerde aanpak op dit
ook vanuit het oogpunt van maatschappelijke veiligheid belangrijke beleidsterrein;
ook hebben bedrijven slechts met één «adres» te
maken, in plaats van met een aantal overheidsinstellingen. Belangrijk is dat
het hier gaat om een relatief beperkt aantal bedrijven in combinatie met een
hoge maatschappelijke importantie. Eén overheidsloket is hier daarom
wenselijk en doelmatig.75Hoeveel gevallen van OPS zijn reeds erkend? Hoeveel
personen hebben zich afgelopen jaar gemeld bij de Solventteams? Hoeveel hebben
daarvan een OPS-diagnose gekregen? Om welke redenen worden mensen bij de Solventteams
niet erkend?Vanaf 1997 tot eind 2000 zijn door de solvent teams in Amsterdam
en Enschede 251 gevallen met Organisch Psychosyndroom veroorzaakt door oplosmiddelenblootstelling
(OPS) erkend. In opeenvolgende jaren waren de aantallen respectievelijk: 49,
60, 97, 45.In 2000 hebben zich 285 mensen bij deze solvent teams voor intake gemeld.
Daarvan hebben 45 de diagnose OPS gekregen. In die gevallen waarin OPS niet
als (hoofd)diagnose werd gesteld ging het om de volgende redenen:
klachten werden (mede) veroorzaakt door een andere psychische, psychiatrische
of somatische aandoening; het solvent team kon geen afwijking constateren;
men kon geen diagnose stellen vanwege het feit dat de onderzoeksresultaten
niet betrouwbaar konden worden geïnterpreteerd; aanvullend of herhalingsonderzoek
werd noodzakelijk geacht vooraleer een diagnose kan worden gesteld.76Op welke cijfers is de conclusie gebaseerd dat de verplichting
om oplosmiddelen te vervangen goed opgepakt wordt, als de arbeidsinspectie
daar nog onderzoek naar moet doen?De uitspraak dat de verplichting om oplosmiddelen te vervangen goed wordt
opgepakt is gebaseerd op bevindingen van de Arbeidsinspectie uit begin 2000.
77% van de geïnspecteerde bedrijven bleek toen reeds de nog nieuwe vervangingsplicht
voor schilders, tapijtlijmers en parketleggers goed na te leven.De Arbeidsinspectie voert thans een uitgebreid monitoringsonderzoek naar
de effecten van het vervangingsbeleid uitvoeren. Daarbij wordt de aanwezigheid
en het gebruik van oplosmiddelenbevattende producten gemonitord. Het betreft
een herhaling van het onderzoek dat zij in 1997 heeft uitgevoerd. Tegelijkertijd
wordt in bedrijven in de grafische sector en de autoschadeherstelbranche geïnspecteerd
op naleving van de vervangingsplicht in die sectoren. Het monitoronderzoek
en deze inspecties worden in het voorjaar 2002 afgerond.77Hoe werken de arbeids- en de publieksveiligheidseisen
(financieel) uit voor vrijwilligersorganisaties en de non-profit sector?De kosten van arbobeleid voor vrijwilligersorganisaties en non-profit
organisaties variëren sterk met de risico's die binnen de organisaties
aanwezig zijn. Non-profit organisaties zijn aansprakelijk voor schade die
publiek of vrijwilligers wordt toegebracht. Investeren in veiligheid is dan
één van de effectieve manieren om zowel menselijk leed als grote
financiële schade te voorkomen.Organisaties waarin per week minder dan 40 uur betaald werk wordt verricht
hoeven hun risico-inventarisatie en -evaluatie overigens niet te laten toetsen
door een arbodienst. Binnenkort komt hierover het volgende rapport gereed:
«Arbeidsomstandigheden in het vrijwilligers werk: stand van zaken twee
jaren na de invoering van de vrijstellingsregeling».78Hoe liggen de verhoudingen tussen bedrijven met een
arbodienst en een ri&e en bedrijven zonder?Vrijwel alle bedrijven voldoen aan de plicht tot aansluiting bij een arbodienst.
Drie procent had in 2000 geen contract. Dit zijn vooral kleine bedrijven.Een meerderheid van de bedrijven beschikt over een ri&e, te weten
vijftig procent van de kleine bedrijven, drie kwart van de middelgrote bedrijven
en bijna negentig procent van de grote bedrijven. De percentages stijgen gestaag.79Voor welke sectoren worden arboconvenanten gesloten
en met name voor welke risico's worden daarin streefcijfers opgenomen?Onderstaand wordt een overzicht gegeven van de branches waarin naar de
stand van 31 oktober 2001 intentieverklaringen zijn ondertekend en arboconvenanten zijn afgesloten. Per intentieverklaring en convenant
worden tevens de daarin opgenomen arbeidsrisico's vermeld.In elk convenant worden één of meerdere kwantitatieve doelstellingen
opgenomen. Deze doelstellingen worden weergegeven in een streefcijfer over
vermindering van het aantal werknemers dat is blootgesteld aan de arbeidsrisico's
en/of in een streefcijfer over de vermindering van ziekteverzuim en/of de
WAO-instroom. De doelstellingen worden gebonden aan een bepaalde termijn.
Om deze doelstellingen te realiseren worden heldere uitvoerbare en toetsbare
maatregelen geformuleerd.Overzichtstabel convenantstrajecten, 31 oktober 2001  Datumintentieverklaring of convenantOnderwerpenIntentieverklaringen1. HRThuiszorg-werkdruk03/03/99Werkdruk2. ZMVleesverwerkende
industrie20/10/99RSI, vroegtijdige reïntegratie 3. HRHouthandel- en timmerindustrie22/11/99Geluid, tillen,
werkdruk, oplosmiddelen, vroegtijdige reïntegratie, houtstof4. HRMeubelindustrie22/11/99Tillen, oplosmiddelen,
vroegtijdige reïntegratie 5. ZMKappers23/11/99RSI, allergenen, vroegtijdige
reïntegratie6. HRMeelverwerking15/12/99Allergenen7. ZMFunderingsbedrijven15/12/99Geluid, begaanbaarheid
bouwterreinen 8. HRBankwezen13/04/00RSI, werkdruk, vroegtijdige
reïntegratie 9. ZMOpenb. bibliotheken26/05/00Tillen, RSI,
werkdruk, vroegtijdige reïntegratie 10. HRPapier- en kartonindustrie05/06/00Geluid, werkdruk,
oplosmiddelen, vroegtijdige reïntegratie, machineveiligheid, klimaat11. HRZiekenhuizen (excl.
psych.)27/06/00Tillen,
RSI, werkdruk, allergenen, vroegtijdige reïntegratie, agressie en geweld12. HRVerpleeg- en verzorgingshuizen28/06/00Tillen, werkdruk 13. ZMPodiumkunsten29/06/00Geluid, tillen, RSI,
werkdruk, vroegtijdige reïntegratie14. HRArchitectenbureaus11/07/00RSI, werkdruk,
vroegtijdige reïntegratie15. ZMWonenbranche11/08/00Tillen, werkdruk,
oplosmiddelen, vroegtijdige reïntegratie 16. HRSchoonmaak- en
reinigingssector27/09/00Tillen, RSI, werkdruk, allergenen, oplosmiddelen, vroegtijdige reïntegratie17. ZMLinnenverhuur-,
wasserij- en textielreinigingsbedrijven27/09/00Geluid, tillen, RSI, werkdruk, vroegtijdige reïntegratie,
klimaat, biologische agentia18. ZMSociale werkvoorziening28/09/00Tillen, RSI,
werkdruk, vroegtijdige reïntegratie19. ZMOrkesten05/10/00Geluid20. HRUitgeverijen09/10/00RSI, werkdruk, vroegtijdige
reïntegratie 21. HRAgrarische sectoren10/10/00Tillen, RSI,
vroegtijdige reïntegratie, psychische belasting, gewasbeschermingsmiddelen22. HRDefensie17/01/01Tillen23. ZMBit.dakdekkers24/01/01Werkdruk,
vroegtijdige reïntegratie24. ZMVerfindustrie07/02/01Oplosmiddelen25. HRICT21/02/01RSI, vroegtijdige reïntegratie26. HRAfwerking gebouwen25/04/01Tillen, kwarts,
vroegtijdige reïntegratie27. ZMUitzendbranche21/05/01Ziekteverzuimbegeleiding
en vroegtijdige reïntegratie28. HRGrootmetaal-electro03/07/01Geluid, (oplosmiddelen),
lasrook Convenanten1. HRThuiszorg-tillen03/03/99Tillen2. HRKinderopvang+peuterspeel-zalen20/12/99Tillen3. HRBouw-Arbovoorlichters28/03/00Voorlichting4. HROnderwijs-Pilot
Poortwachter22/05/00Vroegtijdige reïntegratie 5. ZMHoreca31/05/00Werkdruk6. HROnderwijs-PO/VO28/11/00Werkdruk,
vroegtijdige reïntegratie 7. HROnderwijs-HOO28/11/00Werkdruk, vroegtijdige
reïntegratie8. HROnderwijs-BVE28/11/00Werkdruk, vroegtijdige
reïntegratie 9. HRAc. ziekenhuizen16/01/01Tillen, RSI,
werkdruk, allergenen, vroegtijdige reïntegratie, agressie en geweld 10. HRGGZ18/01/01Tillen, werkdruk, allergenen,
vroegtijdige reïntegratie, agressie en geweld11. ZMBit.dakdekkers.-Arbovoorlichters24/01/01Tillen, veiligheid,
arbovoorlichters 12. HRRijksoverheid04/04/01Werkdruk, RSI, vroegtijdige
reïntegratie 13. HRWoningbouwcorporaties06/06/01RSI, werkdruk,
vroegtijdige reïntegratie14. HRGehandicaptenzorg04/07/01Tillen, werkdruk,
allergenen, vroegtijdige reïntegratie, agressie15. HRGemeenten09/07/01Tillen, RSI, werkdruk,
vroegtijdige reïntegratie, agressie en geweld16. HRPolitie16/08/01Werkdruk, vroegtijdige
reïntegratie 17. HRBouwbedrijven02/10/01Tillen, werkdruk,
kwarts, oplosmiddelen 18. HRGrafische industrie09/10/01RSI, werkdruk,
oplosmiddelen, vroegtijdige reïntegratieHR= hoogrisico-bedrijfstakZM-zelfmelder80Is de regering ook in staat zelf met goede alternatieven
te komen voor de verplichte inschakeling van arbodiensten aanvullend op in
plaats van SER-voorstellen?De regering heeft over de mogelijkheid en wenselijkheid van alternatieven
voor de verplichte inschakeling van arbodiensten de SER om advies gevraagd.
De regering buigt zich uiteraard ook zelf over dit onderwerp. Zij zal haar
definitieve standpunt over de verplichte aansluiting mede aan de hand van
het SER-advies formuleren.81Wanneer komt de SER met haar advies over de verplichte
inschakeling van arbodiensten?Het advies van de SER over de verplichte aansluiting zal, naar zich laat
aanzien, gegeven worden in het kader van het meeromvattende advies inzake
Donner II (WAO-problematiek).82Op grond van welke signalen zal de verplichting tot
het inschakelen van een arbodienst bezien worden?Zowel de beleidsomgeving als het veld waarbinnen arbodiensten opereren
is stevig in beweging. Initiatieven van verzekeraars en reïntegratiebedrijven
zijn aanleiding om alternatieve vormen van ondersteuning bij arbo- en verzuimbeleid
te overwegen.83De Arbeidsinspectie heeft minder inspecties gedaan
maar vaker gebruik gemaakt van een zwaar handhavingsinstrument. Hoe is deze
beleidsprioriteit ten koste van andere arbo-interventietrajecten tot stand
gekomen?Het teruglopen van het aantal inspecties op arbeidsomstandigheden gaat
niet ten koste van ongevalsonderzoek of klachtenbehandeling. Die onderzoeken
worden met prioriteit boven het projectmatige werk uitgevoerd. De invoering
van de bestuurlijke boete heeft de snelle inzet van zware handhavingsinstrumenten
mogelijk gemaakt. Daarnaast wordt de handhaving net zo lang voortgezet tot
alle overtredingen zijn opgeheven. Door bij een relatief gelijkblijvende capaciteit
op arbo in de afgelopen jaren in de uitvoering te sturen op het stringent
toepassen van het handhavingsbeleid is daarmee het aantal inspecties binnen
projecten afgenomen.Juist om een teruglopende pakkans op grond van deze stringente toepassing
van het handhavingsbeleid te corrigeren heeft de Arbeidsinspectie er inmiddels extra capaciteit bij gekregen. De extra inspecteurs op het
terrein van Arbo en arbeidstijden zullen naar verwachting eerste helft 2002
instromen en na een opleidings- en inwerkperiode productief kunnen worden
ingezet. In het antwoord op vraag 84 wordt aangegeven welke streefcijfers
daarbij voor de inspanningen van de Arbeidsinspectie gelden.84Welke streefcijfers gelden er voor de inspanningen
van de arbeidsinspectie?De volgende inspectiefrequenties worden na de uitbreiding van de inspectiecapaciteit
op arbeidsomstandigheden en arbeidstijden door de AI nagestreefd (bron begroting
2002):Om deze frequenties te kunnen bereiken wordt de Arbeidsinspectie uitgebreid
met 50 fte. Deze extra inspectiecapaciteit op arbeidsomstandigheden en arbeidstijden
zal na de werving, opleiding en inwerkperiode van extra inspecteurs effectief
beschikbaar komen.85Kan een iets meer onderbouwde analyse worden gemaakt
van de feitelijke oorzaken van het groeiende ziekteverzuim?Een belangrijke oorzaak van het oplopen van het ziekteverzuim is de buitengewoon
gunstige conjuncturele ontwikkeling in de afgelopen jaren. Als gevolg daarvan
is een uiterst krappe arbeidsmarkt ontstaan.Dit heeft geleid tot grotere arbeidsparticipatie van personen met hoge
uitvalrisico's.Dit manifesteert zich onder meer in sectoren als de uitzendsector en de
sector gesubsidieerde arbeid. Een bijkomend aspect is dat deze sectoren in
de afgelopen jaren qua omvang ook fors zijn toegenomen en aldus het landelijke
ziekteverzuimpercentage opstuwen. Ook is onder invloed van de krappe arbeidsmarkt
sprake van een hoge werkdruk in sectoren die moeite hebben in hun personeelsbehoefte
te voorzien. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de zorgsector. Die werkdruk manifesteert
zich eveneens in een hoog ziekteverzuim.86Welke oorzaken liggen er ten grondslag aan het hoge
ziekteverzuim in de sectoren schoonmaak, uitzendwezen en gesubsidieerde arbeid?In de sectoranalyse 1999 is aan genoemde sectoren specifieke aandacht
gegeven. Naar aanleiding van de data analyses bestaan de volgende ideeën
over de oorzaken.Het hoge ziekteverzuim in de Schoonmaak- en Reinigingssector heeft van
doen met diverse factoren. De werkzaamheden kenmerken zich door een laag opleidingsniveau.
De fysieke belasting in het werk is zwaar en schoonmaken is vaak eenzijdig
werk. Ook het werken met chemische schoonmaak- en oplosmiddelen,
alsmede de beperkte taakinhoud gelden als risico's. Een beperkte taakinhoud
geeft in het algemeen weinig regelmogelijkheden ten aanzien van werkdruk.
Daar komt bij dat sprake is van «werkgeverschap op afstand», waardoor
een driehoeksrelatie ontstaat tussen de formele werkgever, de opdrachtgever
en de schoonmaker. Door deze relatie is de formele werkgever moeilijker in
staat de arbeidsomstandigheden te beïnvloeden.Uitzendkrachten zijn in alle sectoren werkzaam en krijgen zo met allerlei
arbeidsomstandigheden en dus met diverse arbeidsrisico's te maken. Bij de
inzet van uitzendkrachten schiet het ook nog wel tekort aan voorlichting en
onderricht over werk in het algemeen en de arbeidsomstandigheden in het bijzonder.
Het werkgeverschap op afstand maakt het er voor uitzendbureau's niet gemakkelijker
om direct invloed uit te oefenen op ziekteverzuim en omstandigheden waardoor
dat veroorzaakt wordt. Bij de verzuimbegeleiding en reïntegratie spelen
bij zieke uitzendkrachten zowel het GAK (UWV) als het uitzendbureau een rol
(afhankelijk van het type uitzend-arbeidsovereenkomst). De inspanning van
en de afstemming tussen de diverse actoren in dit traject kan worden verbeterd
en daarmee de verzuimbegeleiding en reïntegratie.Het hoge ziekteverzuim in de sector gesubsidieerde arbeid (WIW) is vooral
terug te voeren tot het feit dat gesubsidieerde arbeid zich richt op een speciale
doelgroep die op eigen kracht geen plaats op de arbeidsmarkt heeft kunnen
bemachtigen. De doelgroep heeft vaak geen of een gebrekkig arbeidsverleden,
heeft een sociale en medische problematiek, een laag opleidingsniveau etc.
Er is meestal een combinatie van de kenmerken. Vanwege het hoge ziekteverzuim
in de sectoren worden er op dit moment gesprekken gevoerd met de sociale partners
om te komen tot arbo-convenanten . In deze convenanten dienen kwantitatieve
afspraken gemaakt te worden met sociale partners met als doel verbetering
van de arbeidsomstandigheden en reductie van het ziekteverzuim.87Wil de regering ervoor zorgdragen dat de Kamer het
rapport van de Commissie Psychische Arbeidsongeschiktheid en het regeringsstandpunt
daarover ruim voor de begrotingsbehandeling SZW zal ontvangen?Op 7 november a.s. zal de Commissie Psychische Arbeidsongeschiktheid een
«Leidraad: aanpak verzuim om psychische redenen», het onderliggende
rapport en een concept van het implementatieplan vaststellen. Het definitieve
implementatieplan zal naar verwachting januari of februari 2002 gereed zijn.
Dit betekent dat daarna pas een definitief kabinetsstandpunt bepaald kan worden.88Wat is de inhoud van de experimenten over een formele
verwijsfunctie van bedrijfsartsen?Om hoeveel experimenten gaat het? Op welke wijze is
de inhoud van de formele verwijsfunctie vormgegeven?In haar brief aan de Tweede Kamer d.d. 12 juli 2001 (GZB/CO-2194916) over
de verwijsfunctie voor de bedrijfsarts heeft Minister Borst van VWS mede namens
Staatssecretaris Hoogervorst aangegeven «op termijn een formele verwijsfunctie
voor bedrijfsartsen te [willen] realiseren voor die aandoeningen waar de bedrijfsarts
ter zake kundig is als specialist op het gebied van arbeid en gezondheid».
Daarbij is globaal de lijn geschetst leidende tot besluitvorming in 2003,
waarbij één van de punten is dat nagegaan zal worden of een
aantal experimenten met een formele verwijsfunctie voor bedrijfsartsen uitgevoerd
kan worden. De afgelopen maanden is met vertegenwoordigers van betrokken partijen
besproken hoe de formele verwijsfunctie tot stand gebracht kan worden en hoe
de experimenten vormgegeven en ingevuld kunnen worden. De komende maanden
zal met betrokken partijen het invoeringstraject nader worden geconcretiseerd.
Het proces bevindt zich op dit moment in een stadium waarin het nog niet mogelijk
is om concreet iets te kunnen zeggen over het aantal en de inhoud van de experimenten,
noch over de vormgeving van de inhoud van de formele verwijsfunctie.89Welke subsidiemogelijkheden zijn er op dit moment voorhanden
om telewerk te bevorderen?Is de regering voornemens om met nadere maatregelen
te komen om bedrijven te faciliteren die telewerk als werkaanpassing hanteren?Om telewerk in te zetten als werkaanpassing om werknemers met een arbeidshandicap
aan het werk te houden of zo vroeg mogelijk te laten reïntegreren staan
de werkgever de gebruikelijke subsidiemogelijkheden op basis van de Wet REA
ter beschikking.In casu zullen deze mogelijkheden met name aangewend worden ter bekostiging
van de eventueel nodige (bij)scholing en aanpassingen op de werkplek.Uit een pilot die TNO Arbeid in 13 bedrijven uitvoerde, blijkt dat een
ondersteuning, toegespitst is op de inzet van telewerk als werkaanpassing,
de snelheid en het succes van toepassing van dit preventie- en reïntegratie-instrument
in bedrijven bevordert.Thans wordt de mogelijkheid onderzocht van een landelijke helpdesk/steunpunt
om de specifieke vragen en knelpunten van bedrijven t.a.v. ICT-telewerk toepassingen
in combinatie met preventie en reïntegratie te beantwoorden en op te
lossen.90Wat is een inhoudelijke omschrijving van een «broos»
proces?De samenwerking tussen bedrijfsartsen en artsen in de curatieve zorg is
minder vanzelfsprekend dan de bestaande samenwerking tussen bijvoorbeeld huisartsen
en medisch specialisten. Het totstandbrengen van arbo-curatieve samenwerking
is een kwetsbaar proces in een situatie waarin
de samenwerkingspartners elkaar in de praktijk vaak nog onvoldoende lijken
te vinden.De bedrijfsarts vervult een functie in de bedrijfsgezondheidszorg; een
terrein dat voor veel medici in de curatieve zorg relatief onbekend is. Uit
onderzoek is naar voren gekomen dat er vaak sprake is van negatieve beeldvorming
ten aanzien van de bedrijfsarts (TNO Arbeid, Voor Verbetering
Vatbaar deel I en II, resp. 1999 en 2000). Voor een goede arbo-curatieve
samenwerking zijn wederzijdse bekendheid met en erkenning van het werkterrein,
de expertise en rolverdeling belangrijke randvoorwaarden. Met het adequaat
invullen van randvoorwaarden voor samenwerking kan veel gewonnen worden. Gaandeweg
groeit daarmee het inzicht in het belang van arbocuratieve samenwerking en
de bereidheid daartoe.91Welke instrumenten gaan er ingezet worden op de passiviteit
van werkgever en werknemer bij werkhervatting?Met de Wet Verbetering Poortwachter zullen de reïntegratie-inspanningen
van werkgever en werknemer bij het indienen van een aanvraag voor de WAO,
ook inhoudelijk worden getoetst. Als die inspanningen
onvoldoende blijken, kunnen door het UWV sancties worden opgelegd.
Enerzijds kan de werkgever worden geconfronteerd met een verlenging van zijn
loondoorbetalingsplicht. Anderzijds kan de werknemer gekort worden op zijn
WAO-uitkering. De inhoudelijke toetsing van reïntegratie-inspanningen
gecombineerd met het risico van stevige sancties draagt bij aan een actieve
opstelling van werkgever en werknemer gericht op werkhervatting.92Welke concrete afspraken heeft de rijksoverheid gemaakt
om veranderingen in de bestuurlijke verhoudingen te bewerkstelligen?Gedoeld wordt op de bestuurlijke afspraken die in het kader van de Agenda
van de Toekomst met gemeenten zijn gemaakt. Deze afspraken zijn gemaakt in
het perspectief dat rijk en gemeenten op een gelijkwaardige manier werken
aan een nieuwe wijze van beleidsontwikkeling en -sturing. Daartoe wordt een
sterker accent gelegd op het overeenkomen van resultaten, waarbij er meer
ruimte ontstaat voor een op de lokale situatie toegesneden uitvoering. Vanuit
dat perspectief worden nu concrete afspraken met gemeenten gemaakt over het
realiseren van uitstroom en activering van uitkeringsgerechtigden.93Is er al een nieuw privacy-kader voor de Algemene bijstandswet
gereed?Er is een concept privacykader gereed, waarin momenteel het commentaar
van verschillende gemeenten wordt verwerkt. In verband met de beoogde inwerkingtreding
van de Suwi-wetgeving m.i.v. 1 januari 2002 zal onder meer ook de Algemene
bijstandswet worden aangepast. Deze aanpassing heeft ook consequenties voor
de privacyaspecten. Het ligt in de bedoeling om het privacykader in december
uit te brengen; dan kunnen bedoelde consequenties in het privacykader worden
meegenomen. Het College bescherming persoonsgegevens (Cbp) zal dan ook formeel
hebben geadviseerd.Op zeer korte termijn echter zal een circulaire over de uitbesteding waarin
ook aandacht wordt besteed aan de daarmee verbonden privacy-aspecten, aan
de gemeenten worden toegezonden.94Kan tabel 5.1 als het gaat om het WAO-volume in personen
en tabel 5.3 als het gaat om uitkeringsjaren en ao-percentage van de beroepsbevolking
bij ongewijzigd beleid worden doorgetrokken voor de jaren 2003 t/m 2010?De ramingen van het laatste regeerakkoord lopen t/m 2002. De actuele ramingen
van de ontwikkeling van het arbeidsongeschiktheidsvolume lopen momenteel t/m
2006. Hierin zijn effecten van lopend beleid verdisconteerd, evenals de besparingseffecten,
zoals gecalculeerd bij het wetsvoorstel Poortwachter. Daarbij past wel de
kanttekening dat die becijfering met zeer veel onzekerheden omgeven is en
dat de hieronder resulterende reeksen derhalve ook zeer tentatief zijn en
dat geen rekening is gehouden met eventuele nadere maatregelen. Zoals aangekondigd
zal het kabinet na ommekomst van het SER-advies terzake van het rapport Donner
II over standpunt bepalen. (x 1000)2003200420052006Personen9779961 0171 037Uitkeringsjaren838852866880Het ao-percentage wordt berekend door het aantal personen te delen door
de beroepsbevolking volgens het CPB.De gebruikte CPB-cijfers uit de MEV lopen t/m 2002. Zodra het CPB een
MLT-raming t/m 2006 heeft gepubliceerd zal het ao-percentage kunnen worden
doorgetrokken t/m 2006.95Wat is het (lagere) percentage WAO/ZW lasten waar de
regering uiteindelijk naar streeft en reëel acht?Het totaal aan wettelijke en bovenwettelijke ZW/WAO-lasten bedraagt meer
dan 11% van de loonsom. Zonder een precies percentage te kunnen geven, acht
het kabinet een daling van dit cijfer gewenst. Daarnaast bestaat in de WAO
vooral een probleem m.b.t. de arbeidsparticipatie. De volumegroei van de afgelopen
jaren heeft in reële termen slechts tot een geringe overschrijding van
de uitgaven geleid omdat het hogere volume grotendeels gecompenseerd is door
een daling van de gemiddelde uitkering.96Hoe beoordeelt de regering het feit dat de WAO-instroomkansen
fors meer zijn gestegen dan de uitstroomkansen en hoe zal dit patroon kunnen
worden gekeerd?De hogere instroomkans hangt samen met een aantal factoren. De eerste
is de vergrijzing: de gemiddelde leeftijd van de beroepsbevolking is de laatste
jaren gestegen en zal nog verder stijgen. Dit hangt zowel samen met demografische
factoren maar ook met de grotere deelname van vrouwen (de vrouwelijke beroepsbevolking
is nog relatief jong en naarmate de arbeidsparticipatie van vrouwen stijgt,
stijgt ook de gemiddelde leeftijd). Daarnaast speelt de arbeidsparticipatie
van vrouwen op zich een rol, omdat vrouwen een hogere instroomkans hebben
dan mannen. Een derde factor is de toename van werknemers met een lage belastbaarheid
die onder invloed van de krappe arbeidsmarkt toch een baan hebben gekregen.
De uitstroomkansen vertonen een stijgend patroon dat echter stabieler is.
De reden hiervoor is dat de uitstroomkansen minder beïnvloedbaar zijn,
namelijk alleen voor zover het mogelijke reïntegratie betreft. Uiteraard
is dit laatste van het grootste belang.Het kabinet beoordeelt de opwaartse tendensen als zorgelijk. Een beleidsreactie
hierop is voorzien na ommekomst van het SER-advies terzake van het rapport
van de Commissie Donner II.97Kan tabel 5.4 bij ongewijzigd beleid worden doorgetrokken
voor de jaren 2001 t/m 2010?Deze tabel geeft een beeld van de feitelijke ontwikkelingen tot nu toe.
Daaraan ligt een bewuste keuze ten grondslag om geen extrapolatie te maken
van de ontwikkeling bij ongewijzigd beleid. Aan een dergelijke extrapolatie
is weinig voorspellende kracht te ontlenen.98Kunnen de effecten van de codificatie van de standaard
«Geen duurzaam benutbare mogelijkheden» in het nieuwe schattingsbesluit
cijfermatig worden weergegeven ?De effecten van verbetering van de keuringspraktijk, zoals beoogd door
het Plan van Aanpak WAO, uiten zich in een daling van de kans om een WAO-uitkering
toegekend te krijgen en in een daling van het aandeel volledig arbeidsongeschikten
in de instroom. Deze ontwikkelingen zijn cijfermatig onderbouwd
in de figuren 5.1 en 5.2. van de SN. Aan de verbetering van de keuringspraktijk
liggen een groot aantal maatregelen ten grondslag, waaronder codificatie van
de standaard GDBM. De effecten van afzonderlijke onderdelen van de verbetering
van de keuringspraktijk zijn echter niet geïsoleerd te herleiden.99Hoe verhoudt niet-betaalde arbeid zich tot betaalde
arbeid ten aanzien van het bevorderen van de arbeidsdeelname?In het regeringsbeleid neemt het bevorderen van arbeidsparticipatie op
de reguliere arbeidsmarkt een centrale plaats in. De arbeidsdeelname van vrouwen
is de laatste jaren sterk gegroeid. Met het oog op deze ontwikkeling heeft
het kabinet verschillende maatregelen getroffen om werkenden (zowel mannen
als vrouwen) ook de mogelijkheid te bieden om te participeren in de noodzakelijke
onbetaalde arbeid (zoals de zorg voor kinderen).De Wet Arbeid en Zorg voorziet in diverse (betaalde en onbetaalde) verlofmogelijkheden
teneinde de combinatie van werk en zorgtaken te stimuleren, zoals de mogelijkheid
om geheel of gedeeltelijk verlof op te nemen en het in bepaalde gevallen verstrekken
van een uitkering tijdens verlof. Daarnaast bieden zowel het fiscaal gefacilieerde
Verlofsparen als de Wet Financiering Loopbaanonderbreking de mogelijkheid
om naast het opnemen van verlof voor zorgtaken ook verlof op te nemen voor
andere activiteiten. Ook zijn er mogelijkheden om de arbeidsduur aan te passen.100Hoe zijn de keuringseisen na de TBA weer versoepeld,
gezien de afnemende uitstroomkansen?Eind 1994 heeft de Tweede Kamer de toepassing van het per 1 augustus
1993 ingevoerde nieuwe arbeidsongeschiktheidscriterium uitvoerig aan de orde
gesteld.Deze discussie over de zogenoemde schrijnende gevallen, evenals de daarop
volgende uitkomsten van onderzoek naar de effecten van het nieuwe criterium,
hebben geleid tot een aanpassing van het Schattingsbesluit: met terugwerkende
kracht tot 1 augustus 1993 werd een schatting op basis van minder dan
drie (Fis-)functies niet langer toegestaan en werd de resterende verdiencapaciteit
gemaximeerd op het maatmaninkomen.Voorts werd naar aanleiding van de motie van de heer Van Dijke een regeling
getroffen op grond waarvan snel een opnieuw een arbeidsongeschiktheidsuitkering
zou kunnen worden toegekend aan personen die wisselend belastbaar zijn, of
wier gezondheidstoestand snel achteruit gaat.Per november 1996 is vervolgens de verzekeringsgeneeskundige standaard
«geen benutbare mogelijkheden» aangepast en veranderd in «geen duurzaam benutbare mogelijkheden». De aanpassing
betreft de herbeoordeling van 80–100 procent arbeidsongeschikten, en
ziet erop dat uitstel van de schatting mogelijk is zolang de (verbeterde) mogelijkheden van de betrokkene niet duurzaam kunnen
worden bepaald. Aanvankelijk kon de schatting in deze situatie slechts éénmaal
en tot maximaal drie maanden worden uitgesteld.Naast deze aanpassingen in de regelgeving waarvan het getalsmatig effect
op het Wao-volume niet goed is in te schatten, is zeker niet uit te sluiten
dat zowel de kritische onderzoeksresultaten als de herhaalde discussie met
het parlement over de effecten van de Wet TBA en de nieuwe keuringspraktijk
ook zijn neerslag heeft gehad op de werkwijze van de verzekeringsgeneeskundigen.
In de praktijk kan dit hebben geleid tot een soepeler hantering van het nieuwe
arbeidsongeschiktheidscriterium. Bij de beoordeling van de uit de cijfers blijkende afnemende uitstroomkansen
moet echter ook rekening worden gehouden met een zeker opschoningseffect :
Met de wet TBA werd tegelijkertijd met de introductie van het nieuwe arbeidsongeschiktheidscriterium
en de periodieke herbeoordelingen, bepaald dat het zittende bestand jonger
dan 45 jaar eenmalig herbeoordeeld moest worden op grond van het nieuwe criterium.
Mede op aandringen van het parlement werden 45–50 jarigen uit het zittend
bestand eenmalig herbeoordeeld op grond van het oude
criterium en 50 jarigen en ouder vielen buiten deze eenmalige herbeoordeling.Voor de herbeoordeling van de toen bestaande WAO-ers is een volgorde afgesproken,
waarbij eerst de jongste en daarmee de kansrijkste WAO-ers werden opgeroepen.De uitstroom ten gevolge van de herbeoordelingen was daardoor in het begin
van de herbeoordelingsoperatie het hoogst. Dit opschonende effect van de éénmalige
herbeoordeling van het zittend bestand – en de daarmee gepaard gaande
relatieve vergrijzing van het bestand – verklaart mede de daarna terugvallende
uitstroomcijfers.101Hoe beoordeelt de regering de ontwikkeling van de WAO-kerngetallen
ten opzichte van de groei van het aantal inwoners, het aantal werkzame mensen
en mogelijke risicogroepen of risico bedrijven op de arbeidsmarkt. Kan de
regering van deze variabelen ook een meerjarig inzicht geven?Het arbeidsongeschiktheidspercentage voor de WAO is de verhouding tussen
het aantal arbeidsongeschikten (exclusief nuluitkeringen) en het aantal verzekerden.
Er is dus geen relatie met het aantal inwoners en niet met de totale beroepsbevolking;
dit zou ook niet zinvol zijn omdat iemand die niet verzekerd is voor de WAO
nooit een WAO-uitkering kan krijgen. Het arbeidsongeschiktheidspercentage
voor de WAO legt ook geen relatie met mogelijke risicogroepen of risicobedrijven.
Wel worden er van sectoren arbeidsongeschiktheidsrisico's bepaald (zie de
Sectoranalyse WAO 1999). Bij de analyse van die cijfers wordt gekeken naar
de opbouw van het bestand in een bepaalde sector, en naar bijvoorbeeld de
mate waarin bepaalde risico factoren een rol spelen. Dit alles neemt niet
weg dat Nederland internationaal gezien een hoge mate van arbeidsongeschiktheid
kent.102Hoe verhoudt de Nederlandse groei van het aantal arbeidsongeschikten
zich met die van landen als Duitsland en Frankrijk. In hoeverre worden deze
cijfers beïnvloed door de pensioengerechtigde leeftijd en het aantal
werkenden boven de 55 jaar?Sinds 1990 is de arbeidsongeschiktheid in Nederland gedaald van 16,0%
van de verzekerde populatie in 1990 naar 13,0% in 1999, terwijl zij in alle
andere Europese landen licht is gestegen of gelijk gebleven. In Duitsland
is het percentage licht gestegen van 7,3% in 1990 naar 7,5% in 1999. In Frankrijk
was het percentage 9,9% in 1990 en 1999. Desondanks blijft Nederland koploper.In diverse andere landen vindt eerder een uitstroom plaats. In Frankrijk
wordt de arbeidsongeschiktheidsuitkering met 60 jaar omgezet in een ouderdomspensioen.
Ook in Duitsland kan de uitkering soms met 60 jaar worden omgezet in een ouderdomspensioen.
Dit draagt ertoe bij dat het aantal arbeidsongeschikten in Nederland hoger
is dan in andere landen.In andere landen worden inactieven vaak ook via andere dan arbeidsongeschiktheidsregelingen
financieel gecompenseerd. 103Kan thans wel precies worden aangegeven in welke mate
op de particuliere markt zogenaamde «premiedempingspolissen» zijn
en worden afgesloten met als doel de effecten van de premiedifferentiatie
in de WAO te verkleinen. Hoe is de groei van het afsluiten van dergelijke
polissen ten opzichte van de afgelopen jaren?Het afsluiten van premiedempingspolissen heeft nog geen grote vlucht genomen.
In 1998, het eerste Pemba-jaar, had ruim 13% van de bedrijven een dergelijke
verzekering afgesloten. Zoals verwacht mocht worden verzekerden kleine bedrijven
zich vaker (ruim 14%) dan grote bedrijven (iets meer dan 1%). In 2000 was
het percentage verzekerde bedrijven bijna 20%, dus iets hoger dan in 1998.
Wederom waren de kleine bedrijven vaker verzekerd (bijna 22%). Van de grote
bedrijven was in 2000 ruim 2% verzekerd.104Waarnaar stromen de WAO'ers uit ? Welke trend doet
zich daarbij voor?De beëindigde WAO-uitkeringen zijn in 2000 om de volgende redenen
beëindigd: RedenPercentageHerstel25% Herbeoordeling13% Pensionering39%Overlijden11% Overig12%De categorie «Overig» bestaat overigens ook voor een groot
deel uit herstelgevallen omdat een deel van de uvi's herstel/herbeoordelingsgevallen
niet correct registreert.Een analyse van de ontwikkeling van deze redenen in de tijd laat de volgende
trends zien:• Kort na TBA, in 1994 en 1995, steeg het aandeel beëindigingen
door hesrtel/herbeoordeling tot ongeveer 55% onder invloed van de grootschalige
herkeuringsoperatie.• Vervolgens, toen de meer kansrijke herbeoordelingen afgewerkt waren,
daalde het herstelpercentage tot een niveau lager dan voor TBA. Een deel van
het natuurlijke herstel was als het ware vervroegd opgetreden.Inmiddels stijgt het herstelaandeel weer. Met name onder invloed van de
sterk gestegen instroom stijgt ook de uitstroom van kortdurende arbeidsongeschiktheidsgevallen.Samenvattend kan worden gesteld dat ongeveer 50% van de uitstroom door
pensionering of overlijden wordt veroorzaakt en 50% door herstel of herbeoordeling.105Hoe functioneert het CBBS en welke gevolgen heeft de
invoering daarvan voor de individuele werknemer en zijn rechten of plichten?Het CBBS is nog niet geïmplementeerd. In de zomer van 2001 zijn wel
al de opleidingen gestart voor de verzekeringsartsen en arbeidsdeskundigen
die met het nieuwe systeem zullen gaan werken. Momenteel wordt het nieuwe
systeem getest in operationele omgeving; daarna wordt het operationeel voor
degenen die de opleiding voltooid hebben. Vanaf 2002 zullen alle nieuwe
beoordelingen met behulp van het CBBS geschieden. Het CBBS heeft geen gevolgen
voor de rechten en plichten van de werknemers, anders dan die
er nu al zijn. Het CBBS is immers een hulpmiddel voor de claimbeoordeling,
en is net als het FIS gebaseerd op de bestaande regelgeving.106Kan een overzicht gegeven worden van de verschillende
onderdelen van de Wet REA die gewijzigd worden en wat er voor in de plaats
komt, uitgesplitst naar kosten en besparingen?Kern van dit wetsvoorstel is dat een aantal nieuwe regelingen worden ingevoerd
voor werkgevers die arbeidsgehandicapten in dienst hebben of nemen. In samenhang
met de nieuwe toetrederskorting voor de werknemer, waardoor de werknemer er
in inkomen op vooruit gaat indien hij betaalde arbeid accepteert, worden daarmee
de prikkels meer verlegd van stimulansen voor werkgevers om arbeidsgehandicapten
in dienst te nemen naar een stimulans voor de arbeidsgehandicapten om aan
het werk te gaan.Nieuwe beleidsmaatregelen  miljoen guldenmiljoen euro • stimulering herintrede395179• stimulering ouderenparticipatie door middel van belastingvrije
bonus en verhoging arbeidskorting ouderen225102 • Premievrijstelling voor werkgevers die arbeidsgehandicapte
werknemers in dienst nemen (6 207 euro of 13 679 gulden bij
een gemiddeld inkomen van 22 689 euro of 50 000 gulden)250113 • korting WAO-premie voor oudere werknemers330150Tegenover deze maatregelen staan de volgende aanpassingen:  miljoen guldenmiljoen euro afschaffing plaatsingssubsidies355161 afschaffing van de vrijstelling en korting basispremie WAO13059De budgettaire effecten zijn ontleend aan de Memorie van toelichting bij
deel V van het belastingplan 2002. Het betreft de effecten in de structurele
situatie. Als gevolg van het overgangsrecht met betrekking tot subsidies die
vóór de ingangsdatum van dit wetsvoorstel zijn aangevangen,
zullen de besparingen in 2002 en 2003 lager uitvallen.107Is het nog steeds het voornemen van de regering om
het door de Tweede Kamer aanvaarde wetsvoorstel Verbetering poortwachter op
1 januari van kracht te laten worden?De regering streeft naar inwerkingtreding van het gehele wetsvoorstel
per 1 januari 2002. Het definitieve besluit over de inwerkingtreding
van dit wetsvoorstel zal echter op korte termijn na overleg met de betrokken
partijen worden genomen. Belangrijkste overwegingen daarbij zijn: de voorbereiding
op de poortwachter bij de uitvoeringsinstellingen, de samenloop met SUWI en
de stand van zaken met betrekking tot de voorlichting aan werkgevers en werknemers.108Wanneer komt het wetsvoorstel instroomcijfers WAO naar
de Kamer? Wat is de verwachte datum? Is de regering voornemens om dit ook
uit te bereiden naar de kleinere bedrijven?Het kabinet beraad zich momenteel over het advies van de Raad van State
ten aanzien van het wetsvoorstel Instroomcijfers WAO. Op korte termijn zal
het wetsvoorstel toegezonden worden aan de Kamer.Het kabinet is voornemens om de verplichting voor het UWV om WAO-instroomcijfers
openbaar te maken, te beperken tot bij ministeriële regeling te benoemen
categorieën werkgevers. Uitwerking van deze ministeriële regeling
dient nog plaats te vinden. Wel is alvast aan het Lisv om advies gevraagd,
specifiek ten aanzien van de aan te wijzen categorieën. Vooruitlopend
op dit advies wil het kabinet nog geen uitspraken te doen over de openbaarmaking
van WAO-instroomgegevens voor kleine werkgevers.109Had het voorstel ten aanzien van de REA in de Belastingplan
2002, deel V, niet beter deel uit kunnen maken van het nog voor te bereiden
voorstel?Het wetsvoorstel ten aanzien van de Wet REA in het Belastingplan 2002,
deel V is het in de vraag bedoelde wetsvoorstel, waarin de voornemens die
in de sociale nota zijn aangekondigd worden neergelegd.110Hoe werkt het stimulerender effect van de vrijstelling
van WAO-premies ten opzichte van de reïntegratie? Is deze vrijstelling
generiek?In de huidige situatie heeft de werkgever van arbeidsgehandicapte werknemers
recht op verschillende soorten instrumenten in de vorm van subsidies en tegemoetkoming
in de premie (budgetten, pakket op maat en vergoeding kosten bij behoud van
werk, vrijstelling en korting van de basispremie WAO) en krijgt hij extra
premielasten voor arbeidsongeschikt geworden werknemers (premieopslag Pemba).
In het belastingplan 2002, deel V wordt de transparantie van het stelsel verhoogd
doordat de instrumenten gericht op reïntegratie worden samengebracht
op de premienota. Deze samenvoeging van de instrumenten in een premievrijstelling
zorgt ervoor dat zowel de tegemoetkoming aan de werkgever in verband met het
in dienst nemen of houden van arbeidsgehandicapten als de extra lasten ten
gevolge van uitstroom van werknemers naar de WAO in de premieheffing tot uiting
worden gebracht. Daarmee wordt een duidelijk signaal afgegeven en wordt het
reïntegratiebevorderend aspect van de premieheffing versterkt.De premievrijstelling geldt voor de werkgever die een arbeidsgehandicapte
werknemer in dienst neemt gedurende drie jaar en voor de werkgever die een
arbeidsgehandicapte werknemer in dienst houdt gedurende een jaar.111Wat is het effect van de toetrederskorting op de armoedeval?
Is er niet slechts sprake van verschuiving van het moment van de armoedeval?Het effect van de toetrederskorting op de armoedeval is, dat iemand die
uitstroomt uit een uitkeringssituatie dan wel opnieuw toetreedt tot de arbeidsmarkt,
in de eerste drie jaar compensatie wordt geboden voor het met de stijging
van het inkomen samenhangende verlies aan inkomensafhankelijke subsidies.
Gekozen is voor een aflopende korting, aangezien het arbeidsinkomen in de
jaren na (her)intreden in de regel zal stijgen. Als de toetrederskorting vervalt,
is het afhankelijk van de inkomensontwikkeling van een (her)intreder of deze
op dat moment geconfronteerd wordt met de nadelige effecten van de armoedeval.
Voor mensen die langjarig op een relatief laag arbeidsinkomen zijn aangewezen
is het daarom noodzakelijk de armoedeval ook structureel aan
te pakken via bijvoorbeeld verhoging van de arbeidskorting.112Welke effecten verwacht de regering van de voorgestelde
maatregelen ten aanzien van de Wet REA?Met dit wetsvoorstel wordt beoogd de omvang van het onnodig gebruik van
reïntegratiemiddelen te verminderen, de administratieve lasten voor de
werkgevers te verminderen, het effect van de instrumenten transparanter te
maken en de prikkels voor arbeidsgehandicapte werknemers en -werkzoekenden
te verhogen. Door middel van versobering van het instrumentarium wordt ernaar
gestreefd onnodig gebruik te beperken. Door samenvoeging van de instrumenten
via de premienota wordt het systeem helderder. De verstrekking van subsidies
wordt eenvoudiger doordat nog slechts één instantie, het UWV,
de tegemoetkoming verstrekt. De administratieve lasten voor de werkgever worden
verminderd doordat geen aparte aanvraag voor vrijstelling van en korting op
de basispremie nodig is. Belemmeringen die door werkgevers worden ervaren
bij het aanvragen van reïntegratie-instrumenten worden weggenomen en
aldus wordt het in dienst nemen of houden van arbeidsgehandicapten bevorderd.
Door verstrekking van een toetrederskorting aan personen die vanuit een uitkering
werk aanvaarden (belastingplan 2002, deel I) wordt de arbeidsgehandicapte
ook zelf geprikkeld om werk te aanvaarden. Tot slot kunnen meeneembare werkplekaanpassingen
na invoering van dit wetsvoorstel aan de werknemer worden verstrekt, waardoor
de arbeidsgehandicapte werknemer een onafhankelijkere positie op de arbeidsmarkt
inneemt.113Heeft de publicatie van dergelijke cijfers geen stigmatiserend
effect op bepaalde bedrijven of sectoren? Treed daardoor geen verdringingseffect
op van dergelijke werkgelegenheid en mindere arbeidsomstandigheden richting
de lage lonen landen?Het openbaar maken van WAO-instroomcijfers wordt vormgegeven vanuit de
gedachte dat dit een handvat biedt voor werkgevers, werknemers en overheid
om gericht activiteiten te ondernemen met betrekking tot aanpak van het verzuim
en beperking van de WAO-instroom. Om eventuele stigmatiserende effecten tegen
te gaan ziet het kabinet ervan af om een «top 10» en «slechtste
10» openbaar te maken. Daarnaast is het van belang om te realiseren
dat deze cijfers geen inzicht bieden in de oorzaken van arbeidsongeschiktheid
of het gevoerde beleid van een werkgever. Teneinde een mogelijk verkeerde
interpretatie door het publiek te voorkomen wordt op bovenstaande aspecten
bij de openbaarmaking van de gegevens nadrukkelijk gewezen. Niet verwacht
wordt dat de publikatie van deze cijfers een impuls in de door de vraagsteller
genoemde richting zal geven.114Waardoor wordt de daling van het percentage volledig
arbeidsongeschikten, die zich voornamelijk in het laatste half jaar voordoet,
veroorzaakt ?De trend van daling van het percentage volledig arbeidsongeschikten doet
zich voor sinds 1998, mede onder invloed van het Plan van Aanpak WAO, en lijkt
zich momenteel versterkt door te zetten. Mogelijk speelt hierbij tevens een
rol dat de achterstanden bij de einde-wachttijduitkeringen teruglopen. Enerzijds
betekent dit dat de meer ruimte hebben om nauwkeurig te beoordelen, anderzijds
loopt door de daling van de achterstanden ook het aantal voorschotten
op basis van volledige arbeidsongeschiktheid terug.115Welke conclusies zijn er te trekken uit het feit van
grote dynamiek rond het einde van de wachttijd?Het feit dat veel zieken die na 9 maanden ziekte een WAO-keuring hadden
aangevraagd, toch nog vòòr einde wachttijd (dus binnen 3 maanden
gemeten vanaf de aanvraag) blijken te herstellen, wijst erop dat veel langdurig
zieken nog gerede herstelkansen hebben, maar dat de benutting van die kansen
voor betrokkenen pas een issue wordt op het moment dat het toekomstpersectief
van een WAO-uitkering ineens reëel wordt. Het belang van een goede Poortwachter
is hiermee nog eens ten overvloede aangetoond. Een goede Poortwachter draagt
bij aan tijdig herstel en reïntegratie en voorkomt het onnodig laten
voortduren van het ziekteverzuim tot aan einde wachttijd.116Bestaat er inzicht in de rechtvaardigheid van de gevolgen
van keuringen voor de werknemer? Zo ja, hoe luidt dit inzicht?De rechtvaardigheid van de gevolgen van de keuringen voor de werknemer
moet beoordeeld worden in het licht van de inhoud en de bedoeling van de WAO.
De bedoeling van de WAO is – kortheidshalve – inkomensverlies
ten gevolge van arbeidsongeschiktheid door ziekte te verzekeren.117Welke verklaring bestaat er voor de explosieve toename
van het aantal WAO-aanvragen?Een belangrijke verklaring ligt in de onstuimige groei van de werkgelegenheid
van de afgelopen jaren. Bij grote krapte op de arbeidsmarkt nemen werkgevers
ook werknemers met hogere gezondheidsrisico's aan. Bij een ruimere arbeidsmarkt
zouden deze veelal werkloos gebleven zijn. Van een toenemend aantal werknemers
met hogere uitvalrisico's is bijvoorbeeld sprake in de uitzendsector. Ook
de sector gesubsidieerde arbeid draagt bij aan een toename van het beroep
op de WAO. Daarnaast veroorzaakt de krappe arbeidsmarkt een toenemende werkdruk,
hetgeen de kans op uitval aanmerkelijk groter maakt. Hierbij kan bijvoorbeeld
aan de zorgsector worden gedacht.118Zijn de cijfers uit het regeerakkoord in tabel 5.3
uitgedrukt in personen of uitkeringsjaren?Tabel 5.3 bevat zowel een volume-ontwikkeling in personen als in uitkeringsjaren.
De ontwikkeling in personen wordt vergeleken met de in het regeerakkoord geraamde
ontwikkeling in personen. Het ao-percentage wordt berekend door het aantal
personen te delen door de beroepsbevolking.119Deelt de regering de mening dat alle de analyses over
het dalende aantal volledig arbeidsongeschikten ten spijt, het werkelijke
beeld is dat het WAO-volume gestaag groeit en vergaande aanvullende maatregelen
onvermijdelijk zijn? Het kabinet deelt de mening dat de ontwikkeling van het WAO-volume nog
steeds zorgelijk is. Om deze reden is de Commissie Donner gevraagd om een
fundamentele analyse en mogelijke voorstellen ten aanzien van de WAO. Het
kabinet heeft eerder aangegeven dat het na ommekomst van het SER-advies over
het rapport van de Commissie Donner zijn standpunt zal bepalen.120Wanneer wordt het fictief arbeidsverleden als maatstaf
voor de eventueel toe te kennen WW en WAO-uitkeringen vervangen door het feitelijk
arbeidsverleden?Het voorstel tot vervanging van fictief arbeidsverleden door feitelijk
arbeidsverleden in de WW en de WAO wordt vooralsnog aangehouden in afwachting
van de ontwikkelingen naar aanleiding van het rapport van de commissie Donner.121Wanneer komt de SER met haar advies over het rapport
van de Commissie-Donner II?Komt dat nog voor de begrotingsbehandeling Sociale
Zaken en Werkgelegenheid?Zie het antwoord op vraag 10.122Wanneer komt het advies van de Commissie-Donner I naar
de Kamer en het standpunt van de regering daaromtrent?Zie het antwoord op vraag 87.123Indien de SER onverhoopt niet voor december tot advisering
over rapport van de Commisie-Donner II zal komen, zal de regering dan haar
eigen verantwoordelijkheid nemen en nog dit jaar met een regeringsstandpunt
incluis eigen WAO-voorstellen komen?De SER streeft er naar om op zo kort mogelijke termijn advies uit te brengen.
Het kabinet acht het op dit moment prematuur om hierop vooruit te lopen.124Wanneer komt de regering met voorstellen om prikkels
voor uitvoeringsorganisaties WW in te bouwen zoals eerder aan de Kamer toegezegd?Momenteel wordt door het kabinet een nota over dit onderwerp voorbereid.
Conform de toezegging tijdens de plenaire behandeling van het wetsvoorstel
Suwi, zal deze nota in december aan de Kamer worden gezonden.125Op welke wijze zullen binnen de wachtgeldperiode risicogroepen
worden ingevoerd?Het voorstel voor invoering van risicogroepen binnen de wachtgeldperiode
is momenteel nog in voorbereiding.126Wat is de inhoud en exacte functie van de risicogroepen
binnen de wachtgeldperiode? Het voornemen tot invoering van risicogroepen binnen de wachtgeldperiode
beoogt werkgevers die hogere werkloosheidslasten veroorzaken meer premie te
laten betalen.Uitgaande van het gemiddelde risico wordt een werkgever op basis van zijn
individuele risico ingedeeld in een risicogroep. Naarmate werkgevers een hoger
dan gemiddeld risico hebben vallen zij in een risicogroep met een hoger dan
gemiddelde premie. Omgekeerd worden werkgevers met een lager dan gemiddeld
risico ingedeeld in een risicogroep met een lagere premie.127Kan de operatie Walvis inkomensneutraal plaatsvinden?
Zo ja, hoe?De Wet administratieve lastenverlichting en vereenvoudiging in socialeverzekeringswetten
(Walvis) ligt op dit moment ter advisering bij de Raad van State. Na ommekomst
van het advies van de Raad van State en opstelling van het Nader rapport,
zal het wetsvoorstel aan de Tweede Kamer worden aangeboden. Het is de verwachting
dat dit eind van dit jaar zal geschieden.Bij de behandeling van het wetsvoorstel zal nader op deze vraag worden
ingegaan.128Waar komt het primaat ten aanzien van het loonbegrip
te liggen bij het ministerie van SZW of bij dat van Financiën?Met de voorziene aanpassing van het fiscale loonbegrip in het verlengde
van dit wetsvoorstel wordt een goede afstemming van beide loonbegrippen beoogd.De afwegingen hierbij zullen bij de behandeling van het wetsvoorstel nader
aan de orde komen (zie ook het antwoord op vraag 127).129Hoe staan de verschillende instituties in relatie tot
elkaar in een organogram?Het onderstaande organogram toont de relaties tussen de verschillende
SUWI-instituties.P.M. Dit schema moet nog op een enkel onderdeel worden aangepast.130Welke instituties gaan feitelijk de ingang c.q. loket
voor de verschillende regelingen vormen (bijvoorbeeld de intake van de WAO:
UWV of CWI?)Alle werkzoekenden kunnen bij het CWI terecht voor het vinden van een
(nieuwe) baan. Bijstandsgerechtigden en WW-gerechtigden kunnen tevens bij
de CWI een aanvraag indienen voor een bijstands- of WW-uitkering. De CWI verzamelt
zoveel mogelijk alle gegevens die nodig zijn voor het kunnen toekennen van
een uitkering en draagt deze gegevens over aan de gemeente resp. het UWV.
De uiteindelijke beslissing over het al dan niet toekennen van een bijstandsuitkering
wordt genomen door de betreffende gemeente; het UWV beslist of iemand in aanmerking
komt voor een WW-uitkering.Het UWV is verantwoordelijk voor de claimbeoordeling in het kader van
de WAO en baseert zich daarbij onder meer op de informatie uit het reïntegratieverslag
dat door de betrokken werknemer, de werkgever en de arbodienst is opgesteld.
De werknemer dient het reïntegratieverslag in bij het UWV.131Welke verplichtende of sturende bevoegdheden krijgt
het regionaal platform?Het regionaal platform is een overlegorgaan en heeft geen bestuurlijke
taken en verantwoordelijkheden. Het regionale platform heeft derhalve ook
geen verplichtende of sturende bevoegdheden. De meerwaarde van het platform
zit in een betere afstemming, het bij elkaar brengen van kennis van de regionale
situatie, de afstemming van het sectorbeleid, het regionale beleid
en het lokale beleid, het uitwisselen van best practices e.d. Op basis van
hun kennis van de regionale (arbeidsmarkt)situatie kunnen (partijen betrokken
bij) regionale platforms bij de Raad voor Werk en Inkomen voorstellen indienen
voor regionale projecten en sectorale initiatieven.132Hoe zal het invoeren van Beursplein van werk en/of
de verhuizing naar de bedrijfsverzamelgebouwen daadwerkelijk worden gerealiseerd
en welke gevolgen heeft dat voor het onroerendgoedbezit?De gemeenten hebben het initiatief bij de totstandkoming van bedrijfsverzamelgebouwen.
Om de totstandkoming van bedrijfsverzamelgebouwen te bevorderen is een tijdelijke
subsidieregeling ingesteld. Momenteel wordt door de initiatiefnemers geïnventariseerd
welke panden in eigendom geschikt zijn voor de vestiging van een bedrijfsverzamelgebouw.
Eerst op basis van deze inventarisatie kunnen de gevolgen voor het onroerendgoedbezit
in kaart worden gebracht.133 en 135Wat zijn de laatste ontwikkelingen ten aanzien van
de vorming van de landelijke cliëntenraad?Wanneer kan de landelijke cliëntenraad daadwerkelijk
aan de slag?Met de ontwikkeling en vormgeving van de Landelijke Cliëntenraad
is gestart (conform artikel 12 van het wetsvoorstel SUWI). Samen met de cliëntenorganisaties
wordt hard gewerkt aan de invulling hiervan. Daarbij gaat het om de vertegenwoordiging
vanuit de verschillende cliëntenorganisaties in de Landelijke Cliëntenraad
en de ontwikkeling van de inhoudelijke taakopdracht van de Landelijke Cliëntenraad.
Ondersteuning wordt geboden bij de inrichting van de Raad, waaronder het secretariaat.
Ook de wijze waarop de Landelijke Cliëntenraad gefinancierd zal worden,
is thans in ontwikkeling.Het streven is erop gericht dat de Landelijke Cliëntenraad per 1 januari
2002 – de beoogde datum van inwerkingtreding van de SUWI-wetsvoorstellen –
daadwerkelijk aan de slag kan.134Waarom wordt uit voorzorg geen minimum kwaliteitseisen
gesteld aan reïntegratiebedrijven, zo'n belangrijke factor in het activeringsbeleid,
daar waar dat bij arbodiensten wel reeds gebeurt? (blz. 81)Zoals in de Nota naar aanleiding van het verslag bij het wetsvoorstel
SUWI is toegelicht, is het kabinet van mening dat de reïntegratiemarkt
de tijd moet krijgen om zich verder te ontwikkelen. Nu al drempels voor de
kleinere en/of startende reïntegratiebedrijven opwerpen door kwaliteitseisen
wettelijk op te leggen, staat haaks op de ontwikkeling van de markt. Waarborgen
voor een kwalitatief goede dienstverlening op het gebied van de reïntegratie
zijn op verschillende manieren ingebouwd. Voorbeelden hiervan zijn het houden
van toezicht op de opdrachtverleners van de reïntegratie over de wijze
waarop zij hun contractuele relatie met de reïntegratiebedrijven inrichten
alsmede de omslag naar een meer op resultaat gerichte financiering (financiering
die mede is gebaseerd op duurzame plaatsingen). Bovendien wordt door BOREA,
de branche-organisatie voor reïntegratiebedrijven, gewerkt aan de totstandkoming
van een kwaliteitshandboek, waarvoor door het ministerie van SZW subsidie
is verstrekt.Het kabinet zal de ontwikkelingen op de reïntegratiemarkt nauwlettend
volgen. Mocht uit de periodieke evaluaties van SUWI blijken dat de door reïntegratiebedrijven
geleverde prestaties tekortschieten, dan kan alsnog worden overwogen
om nadere kwaliteitseisen te stellen. Het kabinet wijst erop dat artikel 14
van het wetsvoorstel SUWI de mogelijkheid biedt om bij of krachtens algemene
maatregel van bestuur voor te schrijven dat reïntegratieopdrachten, waarvoor
publieke middelen beschikbaar worden gesteld, alleen gegund kunnen worden
aan reïntegratiebedrijven die over een certificaat beschikken.136Aan welke instantie brengen gemeenten hun rapport uit?Met periodiek rapporteren wordt hier gedoeld op de beleidsverslagen als
bedoeld in artikel 118 van de Abw. Evenals het daaraan voorafgaande beleidsplan
wordt het beleidsverslag door Burgemeester en Wethouders uitgebracht aan de
gemeenteraad en ter kennis gebracht van het ministerie van SZW.137Hoe worden de «best practices» beoordeeld?In de bestuurlijke afspraken tussen SZW en VNG is afgesproken dat er ruim
aandacht besteed zal worden aan een goede communicatie van best practises,
etc. door daartoe o.a. het transferpunt armoedebestrijding te benutten. Deze
best practises zullen aansluiten bij het uitgangspunt van het gemeenschappelijk
gemeentelijk kader voor het gemeentelijk minimabeleid: enerzijds een minimabeleid
dat zich richt op het activeren van mensen, waarbij de armoedeval zoveel mogelijk
wordt voorkomen, en anderzijds een beleid dat mensen met een zeer grote afstand
tot de arbeidsmarkt ondersteunt.138Op welke wijze beïnvloeden de experimenten FWI
de agenda voor de toekomst?De afspraken zoals die met de gemeenten in de Agenda voor de toekomst
zijn gemaakt gelden onverkort ook voor de gemeenten die deelnemen aan experimenten
in het kader van het Fonds Werk en Inkomen.In de Agenda voor de toekomst is afgesproken dat de deregulering van de
WIW samenhangt met verdere budgettering in het kader van het Fonds Werk en
Inkomen.139Hoeveel huishoudens in de Algemene bijstandswet hebben
een samenwoning van tweedegraads bloedverwantschap? Wat zijn de kosten indien
er sprake zou zijn van het schrappen van de beperkingen van het tweede graadsbloedverwantschap
als uitkeringsnorm in de bijstand?Over het aantal huishoudens met een Abw-uitkering, waarbij sprake is van
bloedverwantschap in de tweede graad, zijn geen gegevens bekend. De bedoelde
kosten zijn bij gevolg niet te ramen. Die kosten worden overigens niet alleen
bepaald door het aantal tweedegraadsbloed-verwanten dat thans in de Algemene
bijstandswet te maken heeft met een gezamenlijke huishouding. Ook andere sociale
zekerheidswetten kennen namelijk de gezamenlijke huishouding van tweedegraads
bloedverwanten. Indien de betreffende bepaling alleen in de Algemene bijstandswet
zou worden geschrapt, komen ook de tweedegraads bloedverwanten die te maken
hebben met andere sociale zekerheidswetten voor aanvullende bijstand in aanmerking. 140Hoeveel huishoudens waar meer dan één
persoon AOW ontvangt kennen een 50% AOW, omdat er sprake is van tweedegraads
bloedverwantschap? Hoeveel huishoudens waar meer dan één AOW
uitkering is, kennen twee maal 70% AOW uitkering omdat er sprake is van eerstegraads
bloedverwantschap? Wat zijn de meerkosten als in de AOW de tweedegraads bloedverwantschap
niet zou leiden tot een verlaging van de AOW van 70% naar 50% (dus gelijkschakeling
met eerste graadsbloedverwantschap)?Alleen naar het aantal AOW-gerechtigden die samenwonen met bloedverwanten
in de tweede graad, heeft de Sociale Verzekeringsbank (in 1997) onderzoek
gedaan. Hieruit bleek dat ultimo juni 1997 686 personen samenwoonden met een
partner ouder dan 65 jaar en dus een gehuwdenuitkering (50% AOW) ontvingen.
Daarnaast waren er nog 470 AOW-gerechtigden met een partner jonger dan 65
jaar, die recht hadden op een gehuwdenuitkering en een inkomensafhankelijke
toeslag. Deze aantallen betreffen echter alleen personen die vanaf 1 januari
1996 AOW-gerechtigd zijn of vanaf die datum zijn gaan samenwonen. Samenwonende
bloedverwanten in de tweede graad die voor die datum al AOW-gerechtigd waren,
zijn namelijk ook na 1 januari 1996 de alleenstaandenuitkering (70% AOW)
blijven ontvangen. Omdat de gelijkstelling van bloedverwanten in de tweede
graad aan gehuwden op dat moment nog maar kort van kracht was, bieden de cijfers
uit 1997 geen inzicht in de huidige aantallen. Deze zullen naar alle waarschijnlijkheid
aanzienlijk hoger liggen. Het is dan ook niet mogelijk om zonder nadere informatie
een betrouwbare raming te maken van de meerkosten als in de AOW de tweedegraads
bloedverwantschap niet zou leiden tot een verlaging van de AOW van 70% naar
50%.141Wanneer is er sprake van een evenwichtige inkomensverdeling
en in hoeverre is een dergelijke evenwichtige inkomensverdeling bereikt?De inkomensverdeling wordt beïnvloed door een groot aantal ontwikkelingen
op de arbeidsmarkt, demografie en huishoudsamenstelling. Mede daardoor is
het niet mogelijk om in zijn algemeenheid aan te geven wat evenwichtig precies
is en in hoeverre deze situatie is bereikt. Een evenwichtige inkomensverdeling
doet zowel recht aan overwegingen van maatschappelijk rechtvaardigheid als
aan overwegingen van sociaal- en economisch beleid. Dit betekent bijvoorbeeld
enerzijds aandacht voor de hoogte van het sociaal minimum en anderzijds er
toe bijdragen dat arbeid lonend is. Met verschillende instrumenten (o.a. belasting-
en premieheffing, specifiek inkomensbeleid, subsidieregelingen) wordt daaraan
een bijdrage geleverd.142Welke aspecten zijn er te onderscheiden binnen het
begrip armoedeval?De armoedeval treedt op als een bruto inkomensstijging, nadat rekening
is gehouden met belasting- en premieheffing en de effecten van inkomensafhankelijke
regelingen op rijks- of gemeentelijk niveau, niet of nauwelijks resulteert
in een toename van het netto besteedbaar inkomen of zelfs leidt tot een afname.
Dit kan zich voordoen bij de overgang van uitkering naar werk of bij een loonstijging
in een laagbetaalde baan. Inkomensafhankelijke regelingen zijn ingevoerd om
maatwerk te leveren voor die huishoudens waarvoor een tegemoetkoming ter bestrijding
van bepaalde te hoog geachte kosten noodzakelijk werd geacht. Aldus treedt
een spanningsveld op tussen inkomensondersteuning en de financiële prikkel
(meer) inkomen te verwerven. 143Wat is het verschil in doelmatigheid tussen het generiek
inkomensbeleid en het specifieke inkomensbeleid?Het verschil in doelmatigheid hangt sterk af van de met de te nemen maatregelen
beoogde doelen. Indien het streven is om over de gehele linie een inkomensverbetering
te bewerkstelligen zullen bijvoorbeeld belastingmaatregelen zoals tariefsverlagingen
of verhoging van heffingskortingen zeer doelmatig zijn, aangezien deze (nagenoeg)
alle groepen inkomens bereiken. Ook bij inkomensondersteuning van goed te
onderscheiden groepen kan een generieke regeling op rijksniveau het meest
doelmatig zijn. Naarmate de achtergrond van regelingen meer ligt in de bestrijding
van specifieke kosten (woonlasten, studiekosten) ligt een meer specifieke
regeling voor de hand. De hogere uitvoeringskosten wegen dan op tegen het
meer toespitsen van de regeling op de gemaakte kosten (beperken van overcompensatie).144Hoeveel huishoudens ontvangen bijzondere bijstand?
Wat is het gemiddelde bedrag wat het minimum en wat het maximum?Het is niet bekend hoeveel huishoudens bijzondere bijstand ontvangen.
Het bedrag van 1026 euro (2260 gulden) per huishouden is het gemiddelde per
huishouden in de bijstand van het totaal aan inkomensoverdrachten door gemeenten
aan deze groep, inclusief bijzondere bijstand. Als alleen rekening zou zijn
gehouden met de werkelijke ontvangers, ligt het gemiddelde bedrag hoger.145Welk deel van de bijzondere bijstand wordt als leenbijstand
verstrekt?Circa 25% van de bijzondere bijstand wordt verstrekt als leenbijstand.146Voor hoeveel van de ruim 600 000 huishoudens met
een minimum inkomen is er sprake van de drie genoemde inkomensondersteuningen
te weten gemeentelijk inkomensbeleid kwijtschelding en huursubsidie?Kwijtschelding en gemeentelijk inkomensbeleid zijn in beginsel van toepassing
op alle huishoudens op het sociaal minimum. Een groot deel van de kwijtschelding
en het gemeentelijk inkomensbeleid geschiedt ambtshalve voor bijstandsgerechtigden,
waardoor het niet-gebruik van de regelingen voor deze doelgroep beperkt zal
zijn. Cijfers van SGBO bevestigen dat bijstandsgerechtigden en werklozen veel
beter bereikt worden door gemeenten dan overige minima1. Het gemiddeld bedrag dat bijstandsgerechtigden in 2001 aan gemeentelijke
inkomensondersteuning ontvangen wordt geschat op 1026 euro (2260 gulden).
Hierbij wordt er vanuit gegaan dat iedereen in gelijke mate gebruik maakt
van de beschikbare regelingen. Als er niet-gebruik optreedt, betekent dit
dat de gemiddelde inkomensondersteuning voor de gebruikers hoger is. In het
bovenstaande bedrag is nog geen rekening gehouden met de huursubsidie. Naar
schatting maakt 75 tot 85 procent van de rechthebbenden gebruik van deze regeling2. In de periode 1999 tot en met 2001 hebben veel gemeenten
een actief beleid gevoerd gericht op het terugdringen van niet-gebruik van
inkomensondersteunende maatregelen. Het is derhalve aannemelijk dat het percentage
gebruikers momenteel hoger ligt.147Uit het schema blijkt dat de huishoudens van alle inkomensondersteunende
maatregelen gebruik maken. Hoeveel huishoudens maken gebruik
van één van deze instrumenten. Wat is dan de gemiddelde inkomensondersteuning
per huishouden? Hoeveel huishoudens maken geen gebruik van deze instrumenten.Het schema geeft een beeld van het gemiddelde bedrag aan inkomensondersteuning
per huishouden naar huishoudenstype. Bij de berekening van de bedragen huursubsidie
en kwijtschelding is uitgegaan van respectievelijk de feitelijke gemiddelde
huur voor minima en de feitelijke gemiddelde lokale lasten. Het gemiddelde
bedrag inkomensondersteuning per huishouden zal derhalve niet wijzigen als
rekening wordt gehouden met het niet-gebruik in de huursubsidie en de kwijtschelding.
Omdat feitelijke informatie over het gemiddelde bedrag overig gemeentelijk
inkomensbeleid op huishoudensniveau ontbreekt, is een gemiddeld bedrag per
huishouden in de bijstand berekend. In dit geval is dus geen rekening gehouden
met het niet gebruik en zal dit effect hebben op de hoogte van het berekende
bedrag.148Hoeveel zijn de totale uitgaven van huursubsidie voor
huishoudens met een inkomen op het sociaal minimum? Wat is het gemiddelde
bedrag aan de onderkant van de huursubsidie (dus niet de gemiddelde huursubsidie
van de totale uitgaven) en wat zijn de totale uitgaven voor de groep op het
sociaal minimum aan huursubsidie?Uit het jaarverslag van de Huursubsidie blijkt dat de totale uitgaven
aan huishoudens met een inkomen op of onder het sociaal minimum in het tijdvak
1999/2000 1,0 miljard euro (2,2 miljard gulden) bedragen. Totaal zijn er 646 000
aanvragen voor huursubsidie door huishoudens met een inkomen op of rond het
sociaal minimum toegekend. Het gemiddelde bedrag huursubsidie dat per aanvrager
in een jaar is uitgekeerd aan huishoudens op of onder het sociaal minimum
bedraagt daarmee 3385 gulden (1536 euro). Overigens zij hierbij aangetekend
dat niet alle huishoudens gedurende het hele jaar huursubsidie hebben ontvangen.149Bij de stelling dat bij gebruik van alle aanvullende
inkomensondersteunende maatregelen er sprake is van een inkomensverbetering
van 30% tot 35% voor mensen met een inkomen op het sociaal minimum, is de
vraag aan hoeveel huishoudens voor welk bedrag inkomensondersteuning is verleend
ten opzichte van de gehele groep huishoudens op het sociaal minimum? Dus hoe
groot is de groep, wat zijn de totale uitgaven aan inkomens ondersteuning
en wat is het bedrag per huishouden?De totale uitgaven aan huursubsidie aan huishoudens met een inkomen tot
105% van het sociaal minimum bedragen in 2001 1000 miljoen euro (2,2 miljard
gulden). Op basis van een raming voor 2001 is met kwijtschelding een bedrag
gemoeid van in 2001 110 miljoen euro (245 miljoen gulden) en de
totale uitgaven aan inkomensoverdrachten in het kader van het gemeentelijk
inkomensbeleid 390 miljoen euro (850 miljoen gulden). In de berekeningen
zijn deze bedragen toegerekend aan alle rechthebbenden. Bij niet-gebruik door
een deel van deze populatie is de inkomensstijging voor degenen die wel gebruik
maken navenant groter.150Waardoor wordt het verschil tussen de hoogte van het
aanvullende besteedbaar inkomen van een alleenverdiener met kinderen (30%)
en de hoogte van dat van een alleenstaande (35%) veroorzaakt? In guldens is het aanvullende inkomen uit hoofde van kwijtschelding van
lokale heffingen, huursubsidie en overig gemeentelijk inkomensbeleid voor
een alleenstaande lager dan voor een alleenverdiener met kinderen. Dit wordt
met name veroorzaakt door het gemiddeld lagere bedrag aan verschuldigde OZB
(en dus minder voor kwijtschelding in aanmerking komt) en een gemiddeld lager
bedrag een huursubsidie (vanwege een gemiddeld lagere huur).In procenten van het besteedbaar inkomen is het aanvullende inkomen voor
alleenstaanden echter groter (35% versus 30%). Dit wordt veroorzaakt door
het lagere besteedbaar inkomen voor alleenstaanden, waardoor een kleiner nominaal
bedrag in procenten van het besteedbaar inkomen groter is.151Wat wordt bedoeld met de zinsnede «Als niet iedereen
gebruik maakt van de regelingen – hetgeen niet moet worden uitgesloten –
dan zullen de in figuur 6.3 opgenomen bedragen per gebruiker van de betreffende
regeling in werkelijkheid hoger zijn»?Met deze zinsnede wordt bedoeld dat in de berekeningen, wegens het ontbreken
van de benodigde informatie, geen rekening is gehouden met niet-gebruik. Dit
betreft huishoudens die op basis van hun inkomens- en vermogenssituatie in
beginsel wel in aanmerking zouden komen voor ondersteuning. Het gemiddelde
is berekend op basis van de totale populatie. Dit betekent, dat als alleen
rekening zou zijn gehouden met de werkelijke ontvangers, het gemiddelde bedrag
hoger ligt.152Hoe groot is het niet gebruik van de aanvullende bijstandsregelingen
precies? Wanneer kan de Kamer het onderzoek naar het niet gebruik tegemoet
zien? In de begroting staat aangegeven dat het 1 oktober naar de Kamer
zou komen. Is het onderzoek al af? Wat zijn de voorlopige conclusies?Aannemende dat de Kamer met aanvullende bijstandsregelingen doelt op het
gemeentelijk inkomensondersteuningsbeleid verwijs ik voor het antwoord op
deze vraag naar de antwoorden op de vragen 146 en 147.153Wat is het standpunt van de regering ten aanzien van
de soms aanzienlijke afwijkingen die bestaan tussen de gemeenten onderling
inzake inkomensbeleid?Verschillen zijn inherent aan decentralisatie van een deel van het specifieke
inkomensbeleid. In deze verschillen komt het maatwerk tot uiting waarmee het
gemeentebestuur invulling geeft aan de bestuurlijke verantwoordelijkheid voor
het afstemmen van de gemeentelijke inkomensondersteuning op de lokale omstandigheden,
zoals de specifieke situatie van de sociale minima in de gemeente en de gemeentelijke
lasten (hoge gemeentelijke lasten resulteren in een navenante kwijtschelding).154Hoe staat de regering tegenover de ontwikkeling dat
financiële tegemoetkomingen (bijvoorbeeld een eindejaarsuitkering) die
door de gemeente kunnen worden uitgekeerd, kan leiden tot een vervaging van
de grenzen tussen gemeentelijke inkomensondersteuning en ongerichte inkomenssuppletie? Een zorgvuldige toetsing op noodzaak, hoogte van de te vergoeden kosten
en bestedingsruimte in het inkomen is bij gemeentelijke inkomensondersteuning
van groot belang om ongerichte inkomenssuppletie te voorkomen. Zie ook antwoord
op vraag 11.155Hoe kan het dat alle uitgaven ook inkomensoverdrachten
zijn? Wat zijn de netto inkomensoverdrachten?Niet alle uitgaven in het kader van het gemeentelijk inkomensbeleid worden
gerekend tot inkomensoverdrachten. De uitgaven in het kader van het gemeentelijk
inkomensbeleid worden in vier uitgavencategoriën ingedeeld: uitgaven
aan inkomensondersteuning, bevordering rondkomen, bevordering participatie
en terugdringing niet-gebruik. Tot de inkomensoverdrachten die zijn weergegeven
in Tabel 6.2 worden gerekend de uitgaven aan inkomensondersteuning en uitgaven
ter bevordering van het rondkomen. Tot de netto uitgaven worden conform de Monitor Gemeentelijk Armoedebeleid gerekend alleen de
uitgaven die geheel ten laste komen van de algemene middelen van de gemeente.156Wat is het percentage uitvoeringskosten van de bijzondere
bijstand?Er loopt momenteel een onderzoek naar deze uitvoeringskosten. Recente
gegevens over deze uitvoeringskosten zijn niet beschikbaar. In de Monitor Gemeentelijk Armoedebeleid 1997 zijn de uitvoeringskosten
van de bijzondere bijstand globaal en indicatief geschat op circa 30% van
de verstrekte bedragen.157Hoeveel huishoudens hebben categoriale bijzondere bijstand
ontvangen?Categoriale bijstand wordt ambtshalve verstrekt. Daarom kan men er vanuit
gaan dat het niet-gebruik van deze regeling onder de relevante doelgroepen
(met name langdurige minima) gering is. Bovendien kan een deel van het gemeentelijk
armoedebeleid dat niet wordt gerekend tot de bijzondere bijstand ook als categoriaal
bezien worden. Hierbij valt onder andere te denken aan het woonlastenfonds,
het schoolfonds, de regeling collectieve aanvullende ziektekostenverzekering
en de minimapas.158Aan hoeveel huishoudens is schuldhulpverlening als
inkomensoverdracht verstrekt? Hoe werkt dat?In 1998 bedroeg het beroep op vrijwillige schuldsanering 38 500 gevallen.
Bij inkomensoverdrachten in het kader van schuldhulpverlening stelt de gemeente
aan de schuldenaar een bedrag beschikbaar waarmee de schuldeisers kunnen worden
voldaan. In de regel gebeurt dit in het kader van een schuldsanering. Er zijn
dan meerdere schuldeisers die allen betaling van een gedeelte van hun vordering
wordt aangeboden tegen finale kwijting.159Welke uitgaven worden als maatschappelijke participatie
beschouwd? Welk deel daarvan komt ten goede aan 65-plussers?Ten aanzien van de uitgaven aan maatschappelijke participatie worden de
volgende vijf activiteiten onderscheiden, te weten fonds/regeling maatschappelijke
participatie, fonds/regeling vrijwilligerswerk, fonds/regeling indirecte schoolkosten,
subsidiëring van vakantieactiviteiten en kortings- of stadspas.
Er is geen feitelijke informatie beschikbaar welk deel daarvan ten goede komt
aan 65-plussers. Wel valt de bekostiging van de pas 65 onder het fonds maatschappelijke
participatie.160Worden hier de incentivepremies uit de WIW bedoeld?
Aan hoeveel mensen is deze premie verstrekt en wat is de gemiddelde hoogte
van de premie?De verstrekte premies in het kader van het incentivebeleid, zijn premies
als bedoeld in artikel 43 van de Algemene Bijstandswet, die zijn uitgekeerd
om te bevorderen dat langdurig werklozen of uitkeringsgerechtigden arbeid
aanvaarden. Uit onderzoek door het SGBO1 uit
1999 blijkt dat 72,7% van de gemeenten een premiebeleid heeft. De meeste gemeenten
hanteren het wettelijk vrij te laten bedrag bij het vaststellen van de premie
of de vrijlating.161Aan hoeveel huishoudens wordt per jaar kwijtschelding
verleend?Allers en Schrantee (2000) noemen in hun onderzoekGemeentelijk kwijtscheldingsbeleid en armoedeval een aantal van 366 000
kwijtgescholden aanslagen voor de OZB in 1997. Zoals in vraag 146 is aangegeven
ligt het in de rede dat het aantal huishoudens groter is door terugdringen
niet-gebruik en aanpassing van de kwijtscheldingsnorm door gemeenten.162Wat is het gemiddelde kwijtscheldingsbedrag van gemeentelijke
lasten per huishouden?De Monitor Inkomsten uit Lokale Heffingen
van het Ministerie van Financiën schat dat de lokale lasten voor een
alleenstaande op minimumloonniveau met een huurwoning in 2001 gemiddeld 777
gulden (353 euro) bedragen. Voor een gezin met kinderen om minimumloonniveau
is dit 1069 gulden (485 euro). In de meeste gemeenten zal dit bedrag grotendeels
of volledig worden kwijtgescholden. Hierbij zij opgemerkt dat de lasten die
voor kwijtschelding in aanmerking komen per gemeente uiteen kunnen lopen.
Daarnaast bestaan er grote verschillen in de hoogte van de lokale heffingen
(met name de OZB).163Wat is het gemiddelde bedrag aan OZB per huishouden
dat in de voorgestelde berekening kwijtgescholden wordt? Is dat het bedrag
van f 242,– dat in de monitor lokale lasten 2001 in de bijlage
op blz. 2 genoemd wordt?De tabel op p. 91 in de Sociale Nota geeft
het totale bedrag dat met de kwijtschelding van alle lokale lasten is gemoeid
op basis van de laatste Monitor Gemeentelijke Armoedebeleid. De cijfers hebben betrekking op 1998. Hieruit is slechts een landelijk
gemiddelde af te leiden, gegeven de spreiding tussen gemeenten. Het bedrag
in bijlage 2 van de Monitor Inkomsten uit Lokale Heffingen heeft betrekking op de OZB voor een huurwoning met een waarde van
235 000 gulden in 2001.164Wanneer gaat de regering de verschillende moties over
aanpassing van de kwijtscheldingsregeling ter verkleining van de armoedeval
uitvoeren? In de Verkenning Belastingen en Premies is
door het kabinet aandacht besteed aan de armoedeval-problematiek die samenhangt
met de kwijtscheldingsregeling en zijn diverse opties verkend. De variant
die zowel de marginale druk als het aantal mensen dat hiermee te maken krijgt
beperkt, brengt evenwel aanzienlijke inkomenseffecten met zich mee. Dit maakt
het wenselijk e.e.a. in een breder kader te bezien.165Wat is het aantal arme huishoudens of huishoudens met
een inkomen op of rond het sociaal minimum waaraan genoemde uitgaven worden
gedaan?Uit dossieronderzoek blijkt dat voornamelijk bijstandsgerechtigden en
ouderen boven 65 jaar met een inkomen rond het sociaal minimum bereikt worden
door het gemeentelijk inkomensondersteuningbeleid.1
In de regel richten gemeenten zich met name op bijstandsgerechtigden. Deze
groep bevatte ten tijde van de berekeningen in de Sociale Nota ongeveer 400 000
mensen.166In welke mate is er samenloop van de genoemde inkomensoverdrachten?Er is geen informatie beschikbaar over de samenloop van deze inkomensoverdrachten.
In een aantal gemeenten vindt de verstrekking van kwijtschelding lokale lasten
ambtshalve of automatisch voor bepaalde categorieën plaats.2 Hierdoor is het aannemelijk dat in deze gemeenten sprake zal zijn
van samenloop tussen kwijtschelding en andere vormen van inkomensoverdrachten.167Hoeveel huishoudens ontvangen meerdere van de inkomensoverdrachten?
Om welk percentage gaat het?Het bedrag van 1026 euro (2260 gulden) per huishouden is het gemiddelde
bedrag van alle regelingen tezamen per huishouden in de bijstand. Deze som
is het gemiddelde over alle rechthebbenden. Als er niet-gebruik plaatsvindt,
betekent dit dat het bedrag per gebruiker hoger ligt. Er is echter geen exacte
informatie beschikbaar over de samenloop van deze inkomensoverdrachten.168Wat is het geschatte aantal van de arme huishoudens
dat geen gebruik maakt van de genoemde inkomensoverdrachten?Er is geen informatie beschikbaar over het niet-gebruik per individuele
regeling (zie ook vraag 146). Als gevolg van de ambtshalve verstrekking van
kwijtschelding in veel gemeenten is het niet gebruik voor sociale minima wat
betreft deze specifieke regeling over het algemeen laag.169Hoe is de koopkrachtontwikkeling voor de minima van
1994 tot 2002, rekening houdend met gemiddelden voor het aanvullende inkomen
en alle inkomensafhankelijke regelingen?De koopkracht van minima heeft een positieve ontwikkeling doorgemaakt
van 1994 tot 2002. De huursubsidie en het gemeentelijk inkomensbeleid zijn
de inkomensafhankelijke regelingen met het grootste effect op de koopkrachtontwikkeling.
De gecumuleerde gemiddelde mutatie voor de verschillende groepen minima sinds
1994 is weergegeven in onderstaande tabel. Daarnaast zijn opgenomen de effecten
van de huursubsidie en het gemeentelijk inkomensbeleid. De beide
laatste effecten gelden enkel als betrokkenen hier gebruik van maken.Tabel Gemiddelde koopkrachtontwikkeling van 1994 t/m 2002
(gecumuleerd), inclusief gemiddeld effect inkomensafhankelijke regelingen  GeneriekHuursubsidieGemeentelijk beleidTotaal Sociaal minimum (mk)9¾%3¾%7½%21%Sociaal minimum (zk)7½%2¼%7½%17¼%Toelichting: mk = met kinderen; zk = zonder kinderen.170Hoe is de ontwikkeling van de koopkracht in Nederland,
ook in vergelijking met omliggende landen?Uit het onlangs aan de Kamer aangeboden onderzoek van het IOO,International Income Statistics blijkt dat in andere landen
weliswaar indicatoren voor inkomensbeleid worden gehanteerd, maar dat de gebruikte
indicatoren meestal niet een beeld geven van de koopkrachtontwikkeling van
standaardhuishoudens, zoals de Nederlandse koopkrachtcijfers. Het is daarom
niet mogelijk een vergelijking te maken tussen de koopkrachtontwikkeling in
Nederland en die in andere landen.171Kan de regering de laatste koopkrachtcijfers aan de
Kamer verstrekken, inclusief de verwerking van de bij de financiële beschouwingen
aangenomen moties?In bijgaande tabel vindt u tabel 6.4 uit de Sociale Nota geactualiseerd
op basis van de laatste inzichten van het CPB (1 november jl.). Tevens is
op verzoek de technische verwerking van de motie Crone et al. Opgenomen. Categorie2002 (SN)2002 laatste standidem inclusief motie
Crone et al.Inactieven   Sociale minima paar zk <651¼
(1)pmpm Sociale minima paar mk <651¾(1)pmpm AOW alleenstaand1½pmpm AOW paar1¼pmpm AOW + 5000 euro paar¾pmpm     Actieven   Minimumloon paar mk2¼pmpm Modaal paar mk1¼pmpm 2*modaal paar mk1pmpmtweeverdieners modaal/½modaal mk1½pmpm tweeverdieners 2* modaal/modaal mk1¼pmpmpm cijfers worden geactualiseerd naar aanleiding van aanpassing beeld
op 1 november.172Waarom verschillen de koopkracht percentages in tabel
6.4 met die van de MEV als het gaat om de koopkrachtverlaging van o.a. genoemde
sociale minima met kinderen die thans huursubsidie hebben (hier 0.25% minder
koopkrachtverlaging)?Allereerst kan opgemerkt worden dat het hier geen koopkrachtverlaging
betreft. De groepen met lage inkomens die momenteel geen recht hebben op de koopkracht- en kindertoeslagen in de huursubsidie zullen in
2002 en 2003 een hogere koopkrachtontwikkeling hebben, doordat hun inkomenspositie
gelijk wordt getrokken met die van huishoudens met huursubsidie. Dit conform
het verzoek in de motie Hofstra/Duivesteijn/Jeekel (25 090, nr. 59).De koopkrachtpercentages uit tabel 6.4 van de SN en tabel 4.5 uit de MEV
sporen. Het verschil tussen de op kwartprocenten afgeronde 1¾ en 1%
bedraagt onafgerond 0.88% dit heeft het CPB in kwarten afgerond op 1% in de
voetnoot bij de tabel.173Kan voor de jaren 1998 en 2002 een vergelijking worden
gemaakt tussen het netto besteedbaar inkomen van modaal en het minimum, inclusief
het aanvullende inkomen zoals meegenomen in tabel 6.3 c.q. (gemiddelden voor)
alle inkomensafhankelijke regelingen?In bijgaande tabel worden de gevraagde cijfers gegeven. Benadrukt dient
hier te worden dat het om gemiddelden gaat en dat voor 2002 het slechts eerste
indicatieve ramingen zijn.Netto besteedbaar inclusief gemiddelde inkomensafhankelijk
regelingen  19982002Procentuele stijging minimum (met kinderen)15 55018 80020,9modaal18 25021 95020,3174Kan voor de jaren 1998 en 2002 worden aangegeven wat
het verschil in netto besteedbaar inkomen is, rekening houdend met het aanvullende
inkomen c.q. (gemiddelden voor) alle inkomensafhankelijke regelingen en 5%
verwervingskosten, tussen:1. een alleenverdiener (2 kinderen) met een bijstandsuitkering en een
alleenverdiener (2 kinderen) met 130% WML;2. een alleenstaande met een bijstandsuitkering en een alleenstaande met
100% WML?Onderstaande figuur geeft de ontwikkeling van de armoedeval weer in de
periode 1995 tot en met 2002. De cijfers voor 1995 en 2002 zijn deels gebaseerd
op een extrapolatie van de cijfers aan de hand van de algemene prijsontwikkeling.
De vergroting van de armoedeval in de periode 1995 tot en met 1998 is voornamelijk
het gevolg van een toename van het inkomen uit inkomensafhankelijke regelingen.
De nieuwe Huursubsidiewet uit 1997 kent ruimere subsidies voor ouderen en
minima. Het normpercentage in de kwijtschelding van lokale heffingen is in
deze periode in de meeste gemeenten verruimd tot 100%, terwijl ook in die
periode een sterke groei te zien was voor het overig gemeentelijk inkomensbeleid.
De veronderstellingen bij de berekening van de armoedeval voor 2002 sluiten
aan bij de besluitvorming met betrekking tot de belastingen en premies zoals
opgenomen in de Sociale Nota. Hierbij wordt uitgegaan van een verhoging van
de arbeidskorting en de combinatiekorting, zoals voorgenomen in de Sociale Nota 2002. In de tabel is geen rekening gehouden
met de invoering in 2002 van de fiscale toetrederskorting van 6000 gulden.Tabel: Netto-inkomensverandering (in euro) bij overgang
Abw naar werk In het kader van de aanpak van de armoedeval zijn in deze periode de volgende
maatregelen getroffen:• Invoering belastingstelsel van 2001, met onder andere de arbeidskorting.• De toetrederskorting.• Intentieverklaring van het ministerie van SZW en de Vereniging
Nederlandse Gemeenten met afspraken over de reikwijdte van het gemeentelijk
inkomensondersteuningsbeleid.• Inkomensneutrale aanpassingen in de huursubsidie.175Wat houdt een alleenstaande met 100% WML in 2002 in
netto besteedbaar inkomen over van een loonsverhoging van f 100 per maand,
rekening houdend met het aanvullende inkomen c.q. alle inkomensafhankelijke
regelingen? Wilt u dezelfde vraag beantwoorden voor een alleenverdiener (twee
kinderen) met 100% WML?Uitgaande van het gebruik van gemiddelde huursubsidie en veronderstellend
dat werkenden geen gebruik maken van kwijtschelding en gemeentelijke inkomensondersteuning
zal een alleenstaande van de gevraagde 100 gulden bruto loonsverhoging (waardoor
het inkomen ± 104% WML bedraagt) naar schatting op termijn niets
aan besteedbaar inkomen overhouden. De zogenaamde marginale druk bedraagt
hier 100%. Een alleenverdiener zal naar schatting 35 gulden aan besteedbaar
inkomen overhouden. Het verschil wordt voornamelijk veroorzaakt doordat alleenverdieners
vanwege de correctie op het belastbaar/verzamelinkomen tot ± 102½%
WML geen achteruitgang in huursubsidie ondervinden terwijl deze bij alleenstaanden
vanaf ± 70% WML wordt afgebouwd. Hierbij is geen rekening gehouden
met de voorgenomen fiscale toetrederskorting van f 6000,– per 2002.
Door deze regeling is sprake van een inkomensvooruitgang.176Betekenen de cijfers tussen haakjes in tabel 6.4 dat
diegene die ook IHS ontvangen er veel minder in koopkracht op vooruit gaan?
Worden deze groepen nog op enigerlei wijze gecompenseerd? Om hoeveel mensen gaat het hier? Wat is de inhoud van de kinder- en koopkrachttoeslag
bij de huursubsidie precies?Het verdwijnen van de kinder- en koopkrachttoeslagen wordt volledig gecompenseerd.
De kinder- en koopkrachttoeslagen zijn indertijd geïntroduceerd om de
koopkracht van huishoudens met lage inkomens te ondersteunen, vooral die van
gezinnen met kinderen. De koopkrachttoeslag bedroeg 48 gulden per jaar
voor eenpersoonshuishoudens en 96 gulden voor meerpersoonshuishoudens.
De kindertoeslag bedroeg 384 gulden per jaar voor gezinnen met 1 of 2
kinderen en 516 gulden voor gezinnen met 3 of meer kinderen. Deze toeslagen
zijn sindsdien niet geïndexeerd. Aangezien er indertijd geen mogelijkheden
binnen de fiscaliteit waren waarmee de groepen specifiek konden worden bereikt,
is besloten dit als toeslag binnen de huursubsidie vorm te geven. Mede door
de Tweede Kamer werd aandacht gevraagd voor de positie van huishoudens met
lage inkomens die geen recht op huursubsidie hebben en dus ook geen recht
op de toeslagen (motie Hofstra, Duivesteijn, Jeekel (25 090 nr. 59)).
Dit kan meerdere oorzaken hebben; de huur is lager dan de voor het inkomen
geldende normhuur, de huur is hoger dan de maximaal subsidiabele huur of men
heeft een koopwoning. Met de invoering van het nieuwe belastingstelsel met
onder meer de omzetting van de belastingvrije sommen naar heffingskortingen,
die gunstig uitpakken voor lage inkomens, en de introductie van de kinderkortingen
zijn momenteel de fiscale faciliteiten wel beschikbaar. Door middel van de
maatregelen in 2001, 2002 en 2003 worden de toeslagen omgezet naar fiscale
faciliteiten zoals de algemene heffingskorting en de kinderkorting, waardoor
ook de groep lage inkomens zonder huursubsidie profijt heeft. De betreffende
groep wordt dan ook volledig gecompenseerd door de verhoging binnen de kinderkorting.177Hoeveel huishoudens met kinderen krijgen thans een
toeslag in de huursubsidie? Hoeveel huishoudens met een of twee kinderen;
hoeveel met meer?Er zijn naar schatting 250 000 huishoudens die de kindertoeslag in
de huursubsidie krijgen, hiervan zijn er 200 000 met 1 of 2 kinderen
en 50 000 met 3 of meer kinderen. Deze groep wordt gecompenseerd via
de kinderkorting.178Hoeveel huishoudens met kinderen krijgen in het voorstel
de kinderkorting in de inkomstenbelasting ter compensatie van het afschaffen
van de kindertabel in de huursubsidie. Hoeveel huishoudens krijgen eerder
deze tegemoetkoming niet? Hoeveel percent gaat deze groep er in koopkracht
op vooruit? Zijn dat vooral mensen met een eigen huis die hierdoor niet in
aanmerking komen voor huursubsidie?Er zijn naar schatting 250 000 huishoudens die de kindertoeslag in
de huursubsidie krijgen, hiervan zijn er 200 000 met 1 of 2 kinderen
en 50 000 met 3 of meer kinderen. Deze groep wordt gecompenseerd via
de kinderkorting. Van de omzetting van de HSW-toeslagen in de kinderkortingen,
inclusief de verhoging van de leeftijdsgrens, zullen naar schatting 270 000
huishoudens met een laag inkomen (tot grens aanvullende kinderkorting) profiteren.
Hiervan zijn er 250 000 huishoudens met een laag inkomen die voorheen
geen kindertoeslag hadden. Het positieve inkomenseffect van deze groep bedraagt
maximaal 1% koopkracht. Een onderverdeling naar wel of geen eigen huis, of
te lage of hoge huur (zie vraag 176) valt op korte termijn niet uit de statistieken
te halen. Tevens zijn er 20 000 huishoudens met een laag inkomen, waarvan
het jongste kind 16 of 17 jaar is, die recht krijgen op
de kinderkorting doordat de leeftijdsgrens verhoogd is naar 18 jaar. Het voordeel
voor deze kleine laatste groep bedraagt eenmalig maximaal 2¼%. Dit
komt niet tot uitdrukking in de standaardkoopkrachtplaatjes, omdat daarin
wordt uitgegaan van 2 kinderen in de leeftijd van 6 tot en met 11 jaar.179Is het juist dat mensen met een hoger inkomen en daardoor
een hoger belastingtarief geen vermenigvuldigingsfactor krijgen indien zij
ziektekosten hebben? Is het daardoor zo dat zij vanaf het eerste jaar een
hogere belastingcompensatie hebben vanwege ziektekosten? Is het door de gefaseerde
groei van de vermenigvuldigingsfactor voor mensen met een lager belastbaar
inkomen zo, dat zij pas na een paar jaar voor dezelfde hoge kosten een gelijke
belastingcompensatie krijgen? Kan een uitleg en een cijfermatige onderbouwing
van het inkomen en de belastingcompensatie van chronisch zieken in de verschillende
belastingcategorieën worden gegeven?De vermenigvuldigingsfactoren worden mede geïntroduceerd om de netto
waarde van de aftrekpost voor lage en middeninkomens te verhogen, waardoor
deze vergelijkbaar wordt met een heffingskorting. Aangezien personen met een
inkomen vanaf de derde schijf een hoger netto-voordeel hebben van de aftrekpost
zijn vermenigvuldigingsfactoren voor deze groep niet aan de orde. Uit onderzoeken
blijkt overigens dat chronisch zieken en gehandicapten relatief lage inkomens
hebben. Dit hangt onder andere samen met een geringere verdiencapaciteit en
geringere mogelijkheid tot arbeidsdeelname. Extra uitgaven in verband met
ziekte of handicap kunnen daarom minder goed worden opgevangen. Dat is een
belangrijke reden om voor het toekennen van de vermenigvuldigingsfactoren
een inkomensgrens toe te passen.Iedere belastingplichtige kan uitgaven voor ziektekosten voor de belasting
aftrekken, voorzover zij een bepaald percentage van het belastbaar inkomen
overschrijden. Het toepassen van de vermenigvuldigingsfactoren (1; 1,25 en
1,5) is echter afhankelijk van het aantal jaren dat dit percentage achtereenvolgend
wordt overschreden. Indien een belastingplichtige in het jaar 2002 kan aantonen
reeds in voorgaande jaren aftrek voor buitengewone uitgaven ziektekosten te
hebben gehad, kan meteen de betreffende vermenigvuldigingsfactor van kracht
worden. In het rapport van de werkgroep IGCZ zijn voor het jaar 1998 enkele
cijfers opgenomen met betrekking tot het arbeidsongeschiktheids- en chronisch
ziekenforfait (tabel 2, p. 36). Voor latere jaren zijn deze niet beschikbaar.
Er zij aan herinnert, dat de aftrekregeling voor ziektekosten een onderdeel
is van de buitengewone lastenregeling. Alleen via een afzonderlijk onderzoek
kan een cijfermatige onderbouwing worden gegeven in relatie tot de inkomenshoogte.180Waarom is de motie-Melkert (27 400, nr. 11)
niet geheel uitgevoerd? Het is toch mogelijk om voor chronisch zieken een
heffingskorting in te voeren? Welke argumenten hanteert de regering om wel
een verhoging van de arbeidskorting voor te stellen en niet die voor chronisch
zieken, zoals de motie-Melkert voorstelt?In mijn brief van 18 juni jl. (SZW 0565) ter aanbieding van het rapport
van de IGCZ is aangegeven welke maatregelen het kabinet neemt ter verbetering
van de positie van chronisch zieken en gehandicapten. In het rapport is uitgebreid
ingegaan op de afwegingen die moeten worden gemaakt ter zake van het eventuele
invoeren van heffingskortingen. Daarbij werd tevens verwezen naar de in voorbereiding
zijnde premie- en belastingverkenningen. Zie in dit verband de
passage op p. 34 van de Verkenning Belastingen en
premies.181Waarom wordt er een onderscheid gemaakt tussen mensen
die(geen!!)huursubsidie
ontvangen, die gaan er namelijk per saldo als gevolg van de introductie van
kinderkorting op vooruit en personen met huursubsidie die daarvan niet profiteren
omdat de kindertoeslagen in de IHS worden afgeschaft?Door de omzetting van de kindertoeslagen in de kinderkortingen zou ongeveer
voor de helft van de minima met kinderen het gepresenteerde generieke koopkrachtbeeld
niet representatief zijn. Daarom is voor beide groepen apart het generieke
koopkrachtbeeld weergegeven.De kindertoeslagen in de huursubsidie zijn bedoeld om gezinnen uit de
lagere inkomenscategorieën een koopkrachtondersteuning te geven. Doordat
deze toeslag echter alleen wordt verstrekt aan gezinnen die huursubsidie ontvangen,
vallen veel gezinnen die tot de doelgroep behoren buiten de boot. Veertig
tot vijftig procent van de gezinnen met kinderen met een inkomen onder de
maximuminkomensgrens in de huursubsidie ontvangt geen kindertoeslag. Met de
omzetting van de kindertoeslag naar de kinderkorting wordt deze ongelijkheid
opgeheven en profiteren dus alle gezinnen met kinderen (tot 18 jaar) tot een
inkomen van ca. 56 000 gulden van de kinderkorting. Dit betekent dat
gezinnen die hiervoor geen kindertoeslag kregen er op vooruit gaan en dat
het voor gezinnen die wel een kindertoeslag ontvingen inkomensneutraal uitpakt.182Met hoeveel procentpunten kan de WW-premie dalen zodat
de premie door conjunctuurcycli heen toch kostendekkend blijft?Het kabinet heeft in de Sociale Nota 2002
aangekondigd het vraagstuk van de sociale fondsen in de komende maanden nader
te onderzoeken, mede in relatie tot de uitkomsten van de verschillende verkenningen
en onderzoeken op het gebied van de fiscaliteit en de financiering van de
ziektekostenverzekering. Hiertoe is de werkgroep «Belasting- en Premiestructuur»
van start gegaan. Deze werkgroep buigt zich onder andere over de vraag bij
welke hoogte van de premies de fondsen door de conjunctuurcycli heen kostendekkend
zijn. In dit stadium is het niet mogelijk om op de uitkomsten van het onderzoek
vooruit te lopen.183Hoe groot is de witte vlek op pensioengebied?De witte vlek bedroeg volgens het in opdracht van het Ministerie van SZW
verrichte onderzoek Witte vlekken op pensioengebied
(1997) in 1996 9%.184Wat zijn de inkomensverbeteringen voor een eenoudergezin
met kinderen?Voor een eenoudergezin met kinderen (sociaal minimum) is de koopkracht
gestegen met 10,5% over de periode 1995–2002.185Wat zijn de koopkrachteffecten van de motie Noorman-den
Uyl (27 400 XV, nr. 29) indien er jaarlijks een inkomensverbetering
van f 1000,– voor een huishouden van twee volwassenen (90%, 70%)
zou worden uitgekeerd? Is dan de inkomenscurve gelijk aan die van een AOW-echtpaar? Het inkomen van een AOW-echtpaar is op grond van de netto-netto koppeling
per definitie het sociaal minimum voor twee volwassenen plus het fiscale voordeel
van de ouderenkorting. Dit voordeel bedraagt voor een AOW-echtpaar circa 1040
gulden (472 euro) per jaar. Met 1000 gulden (454 euro) extra per jaar is het
inkomen van een minima huishouden nagenoeg gelijk aan dat van een AOW-echtpaar.
Het eenmalige koopkrachteffect van een dergelijke maatregel bedraagt circa
4% voor een paar.186Kan het spanningsveld tussen inkomensondersteuning
en activering niet beter weggenomen worden met een geleidelijke traploze nivellering
van de armoedeval? Welke effecten zijn er dan te verwachten?Het uitsmeren van de armoedevalproblematiek door de (gecumuleerde) marginale
druk van inkomensafhankelijke regelingen te verlagen leidt ertoe dat meer
huishoudens met de armoedeval geconfronteerd zullen worden. De regelingen
hebben dan immers betrekking op een langer inkomenstraject. Uit berekeningen
van het CPB ten behoeve van de Werkgroep Harmonisatie Inkomensafhankelijke
Regelingen1 blijkt dat per saldo de negatieve
effecten in termen van werkgelegenheid van de armoedeval dan kunnen toenemen.
Afbouw van regelingen leidt daarentegen tot positieve werkgelegenheidseffecten.187Welke verschillende regelingen zijn van toepassing
op alleenstaanden en eenoudergezinnen (exclusief kosten kinderopvang)? Hoe
groot is het effect van de ingevoerde kinder- en ouderkortingen?De regelingen die van toepassing zijn op alleenstaanden en op eenoudergezinnen
zijn voor wat betreft de kinderregelingen uitgebreid behandeld in de notitie
«Overzicht van regelingen ten behoeve van kinderen», die op 9 oktober
2000 naar de Tweede Kamer is gestuurd. Het inkomenseffect van de totale kinder-
en combinatiekortingen wordt weergegeven in de tabel.Tabel inkomenseffecten van de kinder- en de combinatiekortingen
in 2002 kinder- en combinatiekorting  alleenstaand (mk): sociaal minimum2.4%alleenverdiener (mk): sociaal minimum2.2% alleenstaand (mk): minimum loon3.2% alleenverdiener (mk): minimum loon3.4% alleenstaand (mk): modaal1.9%alleenverdiener (mk): modaal2.0%De eenouderkortingen zijn in 2001 geïntroduceerd als de opvolgers
van de specifieke belastingvrije sommen voor alleenstaande ouders in het oude
belastingstelsel (tariefgroep 4 en 5). De verhoging van de leeftijdsgrens
van 12 naar 16 jaar betekent voor de groep die in 2002 recht krijgen op de
aanvullende alleenstaande ouderkorting een inkomenseffect van ruim 4%.188Hoe is de ontwikkeling van de armoedeval over de afgelopen
jaren, ook in vergelijking met ons omringende lande?Figuur 6.5. en 6.6 in de Sociale Nota 2002
op p. 98 geven een indicatie van de ontwikkeling van de armoedeval tussen
1995 en 2001 (zie ook vraag 174 voor 2002). Institutionele verschillen bemoeilijken
een vergelijking van de rol van inkomensafhankelijke regelingen tussen landen.2 Landen die een federale structuur kennen,
zoals België, Duitsland, Oostenrijk en Italië, laten veelal de nodige
ruimte aan deelstaten. Nederland behoort tot de landen met relatief veel inkomensafhankelijke
regelingen. Daarbij zij opgemerkt dat sommige landen in plaats van via inkomensafhankelijke
aanspraken door belastingvoordelen een soortgelijke doelstelling trachten
te bereiken. Ook dit bemoeilijkt een vergelijking. Door het NEI is ten behoeve
van de Verkenning Belastingen en premies een berekening
uitgevoerd van marginale druk en replacement rates in verschillende OESO-landen.
Hoewel de berekeningen betrekking hebben op één jaar blijkt
dat de armoedeval-problematiek «in Nederland ernstiger is dan in andere
OESO-landen. Daarbij geldt bovendien dat, omwille van de homogeniteit van
de gemaakte internationale vergelijking een aantal, deels op gemeentelijk
niveau werkzame regelingen (bijvoorbeeld de eigen bijdrage voor kinderopvang,
de kwijtschelding lokale lasten en de bijzondere bijstand), nog niet in de
gerapporteerde effecten zijn meegenomen.»1
Relatief hoge uitkeringsniveaus leveren hieraan een belangrijke bijdrage.
Voor alleenstaanden ligt het niveau in Nederland 45% hoger dan het gemiddelde
van omringende landen2.189Is het uitgangspunt van het gemeentelijk inkomensondersteuningsbeleid
vooral armoedebestrijding naast de aanvullende uitgangspunten, zoals armoedeval
bestrijding en activering naar werk?Gemeenten trachten via een cliëntgerichte aanpak zoveel mogelijk
maatwerk te leveren. Daarbij kan het accent in het ene geval meer op inkomensondersteuning
en in het andere geval meer op directe activering liggen. Voorop staat echter,
zoals aangegeven in de Sociale Nota 2002 op p.
97, dat betaald werk de belangrijkste manier is en blijft voor mensen om hun
inkomenssituatie te verbeteren en daarmee armoede en sociale uitsluiting te
voorkomen.190Welke bijzondere uitkering wordt door de helft van
de uitkeringsgerechtigden gebruikt? Gaat het hier om bijzondere bijstand?
Worden hier alleen de bijstandsgerechtigden bedoeld of worden ook mensen met
WAO, Wajong, Anw, WAO, WW enz. bedoeld? Welke deel van de 650 000 arme
huishoudens maakt gebruik van de bedoelde regelingen? Voor welk bedrag?Het betreft hier (categoriale) uitkeringen die door de gemeente Rotterdam
worden gedaan. De voornaamste voorzieningen betreffen een regeling voor duurzame
gebruiksgoederen gericht op huishoudens met kinderen die minimaal drie jaar
aaneengesloten afhankelijk zijn van een inkomen op het sociaal minimum en
een toelageregeling voor huishoudens met schoolgaande kinderen tussen de 4
en 18 jaar die eveneens drie jaar of langer afhankelijk zijn van een inkomen
op het sociaal minimum. Het gebruik van de bijzondere uitkering door bijstandsgerechtigden
bedroeg 50%. Over de gehele populatie is dit 43%.3191Hoeveel kwijtscheldingen worden aan niet-werkenden
verstrekt?Uit het onderzoek blijkt dat in de gemeente Rotterdam 92% van het aantal
kwijtscheldingen voor de OZB aan niet-werkenden wordt verstrekt.4 De cijfers voor kwijtschelding reinigingsrecht en verontreinigingsheffing
zijn vergelijkbaar. 192Komt de voorgestelde toetredingskorting boven op het
gemeentelijk uitstroombeleid?De toetrederskorting komt in de plaats van de onbelaste WIW-werkaanvaardingspremie
en is bedoeld om de uitstroom uit de bijstand of uit een gesubsidieerd dienstverband
naar reguliere arbeid te stimuleren en tegemoet te komen aan de gevolgen van
een eventuele armoedeval. Als zodanig is de toetrederskorting een van de instrumenten
die worden ingezet, naast het gemeentelijk uitstroombeleid via diverse scholingsen
activeringsmaatregelen.193Welke andere factoren zijn er van invloed op de beslissing
van het al dan niet aanvaarden van een baan?Financiële motieven spelen een belangrijke rol bij de beslissing
een bepaalde baan te accepteren of niet. Ook de aard van de werkzaamheden
en het perspectief en de ontplooiingsmogelijkheden spelen een rol. Daarnaast
kan bij met name bijstandsgerechtigden sprake zijn van een meervoudige problematiek,
zoals ook beschreven in de Box over het Tilburgse Polismodel. Via een geïntegreerde
benadering wordt getracht mogelijke belemmeringen voor werkaanvaarding weg
te nemen. Deze kunnen betrekking hebben op problematische schulden, verslaving,
huisvesting etc.194Wat zijn de resultaten van de aanpak in Tilburg (het
Tilburgse polismodel) tot op heden? Welke aspecten van deze aanpak maken dit
zo succesvol? En welke aspecten is de regering voornemens om over te nemen?De gemeente Tilburg is pas dit jaar begonnen met de aanpak zoals beschreven
in de Box over het Tilburgse polismodel. De eerste berichten zijn weliswaar
positief doch een systematische evaluatie heeft nog niet plaatsgevonden. Belangrijke
aspecten vormen de individuele aanpak via een vaste casemanager en de integrale
benadering van mogelijke belemmeringen tot werkaanvaarding. Deze vinden ook
hun plaats in de door het kabinet voorgestane uitvoering van de sluitende
aanpak en in de afspraken die met de VNG zijn gemaakt in het kader van de
«Agenda voor de Toekomst».195Hoeveel van ieder meer verdiende gulden moet een werkende
ouder betalen aan de verhoging van de eigenbijdrage kinderopvang? Heeft de
regering overwogen om deze stijging van de eigen bijdrage wat minder abrupt
te laten verlopen?Bij toetreding tot de arbeidsmarkt van een niet werkende partner stijgt
de ouderbijdrage van nul tot een bedrag dat afhankelijk is van het totale
huishoudensinkomen. De marginale druk die in deze gevallen ontstaat, is afhankelijk
van het inkomen van beide partners. Deze is weergegeven in tabel 6.6 en 6.7.
Door verruiming van de fiscale aftrekbaarheid van uitgaven voor kinderopvang
is deze marginale druk in 2000 en 2001 voor met name lage en middeninkomens
verlaagd. De verlaging van de ouderbijdrage maakt toetreding tot de arbeidsmarkt
en het blijven werken aantrekkelijker.Daarnaast geldt dat bij een inkomensstijging de gebruikers van voltijdskinderopvang
van iedere extra gulden ongeveer 15% betalen aan extra ouderbijdragen. Bij
buitenschoolse opvang is dit de helft minder. Totdat de maximum
bijdrage is bereikt blijft deze marginale druk ongeveer gelijk. Daarboven
is de marginale druk als gevolg van een inkomensstijging nul. Dit geldt voor
ongeveer de helft van de gebruikers van kinderopvang.196Kan tabel 6.7 worden aangevuld voor de situatie dat
de kostwinner 100% WML heeft, rekening houdend met alle andere inkomensafhankelijke
regelingen?Kan de situaties van tabel 6.7, maar dan rekening houdend
met (gemiddelden voor) alle inkomensafhankelijke regelingen, worden aangeven
wat de beide partners samen per saldo in netto besteedbaar inkomen overhouden
van het door de toetredende partner verdiende loon?De huursubsidie is de belangrijkste inkomensafhankelijke regeling voor
kostwinners op het niveau van 100% WML. Gezien de leeftijd van de kinderen
(0–4 jaar) in tabel 6.7 is het niet waarschijnlijk dat er ook gebruik
wordt gemaakt van inkomensafhankelijke regelingen in verband met studiekosten.
Aangezien het gaat om werkenden zal ook het gebruik van gemeentelijke inkomensafhankelijke
regelingen beperkt zijn. De cijfers in de tabel geven daarmee een representatief
beeld voor deze groep.197Wat zijn de gevolgen van de invoering van flexibele
beloning op de aanspraak op sociale zekerheidsarrangementen en pensioenen?Hiervoor geldt hetzelfde als voor vraag 4. Uitkeringen in het kader van
flexibele beloning vallen buiten het vaste loon, dat als grondslag dient voor
sociale verzekeringen en pensioenopbouw.198Waarom ziet de regering de flexibele beloningsvormen
als oplossing effecten van de conjuncturele cycli?Het kabinet hoopt met het stimuleren van flexibele beloningsvormen te
bewerkstelligen dat een deel van de loonsom «mee-ademt» met de
conjunctuur. Als er sprake is van economische neergang zal het flexibele loonbestanddeel
afnemen. Deze «prijsaanpassing» van arbeid kan ervoor zorgen dat
een «volume-aanpassing» (in de vorm van toegenomen werkloosheid)
achterwege blijft.199In welke mate zullen naar verwachting de verschillende
inkomensgroepen gebruik gaan maken van de fiscale winstdelingsregeling?In de wettekst voor flexibele beloning is vastgelegd dat deze in principe
voor iedereen in de organisatie moet gelden, tenzij anders overeengekomen
in collectieve arbeidsovereenkomsten. De ondergrens is gesteld op 75 procent
van de werknemers. De hoogte van de betaling dient eveneens gelijk te zijn,
met afwijkingsmogelijkheid per CAO. Op basis hiervan is te verwachten dat
verschillende inkomensgroepen in gelijke mate kunnen profiteren van de regeling.
In relatieve termen – als percentage van het inkomen – zullen
lagere inkomensgroepen mogelijk meer profijt hebben.200Is bekend welke groepen profiteren van de spaarloonfaciliteit
en in welke mate zij daarvan profiteren? Is daarover onderzoek bekend?Berekeningen van het ministerie van Financiën1 op basis van de Enquête Werkgelegenheid en Lonen 1998 (CBS)
laten het volgende beeld zien. BrutoloonAantal deelnemers (x 1000)Percentage werknemersBedrag (x mln. gulden)t/m WML23613337 WML tot modaal60838912Modaal tot 2x modaal1 421592 234 2x Modaal en hoger28570465Uit de tabel blijkt dat mensen met hoge inkomens vaker deelnemen aan de
spaarloonregeling. Deelnemers met een laag inkomen hebben echter relatief –
in percentage van hun salaris – meer profijt van de regeling.201In welke sectoren worden thans vutters teruggehaald
om een tekort aan arbeidskrachten te verminderen? Hoeveel mensen geven aan
na hun 65ste te willen blijven doorwerken?Er bestaat geen algemeen beeld over de sectoren waar thans vutters worden
teruggehaald om een tekort aan arbeidskrachten te verminderen. Wel is bekend
dat onder andere in de zorg en de metaal, waar men momenteel te kampen heeft
met aanzienlijke personeelstekorten, vutters met behoud van hun vut-uitkering
in de eigen sector weer aan het werk kunnen.In het onderzoek van Prof. Nelissen («Bevordering arbeidsparticipatie
ouderen»), dat recentelijk aan de Tweede Kamer is toegezonden, geeft
circa 6,5% van de ondervraagden aan dat zij na hun 65-ste willen doorwerken,
al dan niet in deeltijd en al dan niet onder de voorwaarde van een hoger pensioen
later.202In welke sectoren worden VUT-ers teruggehaald om een
tekort aan arbeidskrachten te verminderen? Hoeveel procent van de werknemers
wil daadwerkelijk doorwerken na hun 65e jaar?Zie het antwoord op vraag 201.203Hoe kan het gezin meer betrokken worden bij het levensloopbeleid?In de Verkenning Levensloop wordt nagegaan in hoeverre de trend naar de-standaardisering
van de levensloop tot andere vraagpatronen van burgers richting de collectieve
sector leidt en op welke wijze de systemen van arbeid en sociale zekerheid,
onderwijs, wonen en zorg daaraan tegemoet zouden kunnen komen. Waar relevant
wordt daarbij onderscheid gemaakt naar de verschillende levensfasen en zal
ook de gezinsfase aan bod komen.204Wat is de relatie tussen de nota levensloopbeleid van
de regering en het onderzoek van de arbeidsinspectie naar levensloopbestendige
afspraken in cao's? Wanneer in 2002 verschijnt het onderzoek van de arbeidsinspectie?Het onderzoek van de Arbeidsinspectie wordt gedaan in het verlengde van
de Verkenning Levensloop. Indien de resultaten zich daar voor lenen, kan het
onderzoek besproken worden met sociale partners in het Voorjaarsoverleg 2002.
Een publicatie kan dus tegen die tijd verwacht worden. 205Op welke wijze krijgen de prijs van persoonlijke dienstverlening,
de ouderbijdrage aan kinderopvang voor lage inkomens, de beschikbaarheid en
toegankelijkheid van voorzieningen in het landelijk gebied aandacht in de
verdere beleidsontwikkeling? Op welke wijze wordt dat vormgegeven?Voor de ouderbijdrage voor kinderopvang geldt momenteel geen wettelijk
regime. Momenteel is er een adviestabel van het ministerie van VWS die door
veel gemeenten en werkgevers gevolgd wordt voor respectievelijk gesubsidieerde
kinderopvang en bedrijfskinderopvang. Deze ouderbijdrage is afhankelijk van
het inkomen. Gezien het advieskarakter van de tabel kunnen ouderbijdragen
nu uiteenlopen bij gelijke gezinsinkomens. Daarnaast is er recht op fiscale
aftrek, welke per 2001 nog weer sterk verbeterd is. Met de komende Wet basisvoorziening
kinderopvang wordt voorzien in een uniform financieringsstelsel. De ouderbijdrage
voor mensen met lage inkomens is nadrukkelijk een aandachtspunt bij de wetsontwikkeling.
Uitgangspunt van de WBK is tripartiete financiering: ouders, overheid en werkgevers
delen de kosten. Ouders ontvangen van het Rijk een inkomensafhankelijke tegemoetkoming
in de kosten, werkgevers worden geacht eenderde deel van de kosten te betalen.
Dit werkgeversdeel is onafhankelijk van het inkomen van de werknemer/ouder.
Indien de werkgever niet bijdraagt in de kosten, dan compenseert het Rijk
dit bedrag inkomensafhankelijk. Op deze wijze wordt de toegankelijkheid voor
lage inkomens onder de WBK gewaarborgd.In het landelijk gebied kent kinderopvang aparte problemen en mogelijkheden.
Het is lastiger om grootschalige kinderdagverblijven te exploiteren, vanwege
de grotere afstanden tussen huisadres en opvangvoorziening. Een kleinschalige
voorziening zoals gastouderopvang is vaak gemakkelijker te organiseren. In
het landelijk gebied zijn anderzijds de personeelstekorten minder nijpend
en de grondprijzen lager, hetgeen een prijsvoordeel kan opleveren. De uitdaging
is eenduidig kinderopvangbeleid te formuleren dat voldoende recht doet aan
de verschillen tussen de stedelijke en landelijke omgeving en kinderopvanginstellingen
de gelegenheid geeft zich op de ingrijpende nieuwe financieringswijze van
de WBK voor te bereiden.In het kader van de Stimuleringsmaatregel dagindeling worden 14 experimenten
op het gebied van persoonlijke dienstverlening uitgevoerd. Voorbeelden zijn
het aanbieden van diensten als employee benefits (werkgever betaalt geheel
of gedeeltelijk voor de diensten), schaalvergroting (bundeling van de vraag
door diensten aan bedrijven aan te bieden), combinatie van diensten, en aanbieden
van diensten via een franchiseorganisatie.Daarnaast is er een interdepartementale MDW-werkgroep Persoonlijke dienstverlening,
die onderzoekt welke belemmeringen er zijn binnen de markt voor persoonlijke
diensten, en aanbevelingen doet om de markt sneller tot ontwikkeling te brengen.
Het eindrapport van deze werkgroep zal naar verwachting in het vierde kwartaal
van 2001 worden opgeleverd.De beschikbaarheid en toegankelijkheid van voorzieningen in zake dagindeling
in het landelijk gebied zal verder uitgewerkt worden in de «Stimuleringsimpuls
werk en prive in het landelijk gebied», die voor 2003 voorzien is.206Hoe wordt de (financiële) keuzevrijheid van mannen
en vrouwen om te kunnen werken en/of zorgen gegarandeerd?Burgers hebben allereerst een eigen verantwoordelijkheid om keuzevrijheid
te bewerkstelligen, door via arbeid in een eigen inkomen te voorzien
en zelf voorzieningen te treffen door inkomensfluctuaties over de levensloop
a.g.v. wisselende arbeids- en zorgpatronen op te vangen. Daarnaast is een
ondersteunend stelsel van inkomensvoorzieningen en combinatievoorzieningen
noodzakelijk zoals ook beschreven in paragraaf 7.3 van de Sociale Nota. In
deze paragraaf wordt uitgebreid verslag gedaan van de inkomensvoorzieningen,
verlofmogelijkheden en combinatievoorzieningen die de keuzevrijheid met betrekking
tot werk- en zorgtaken bevorderen. De Wet Arbeid en Zorg die nu ter behandeling
in de Eerste Kamer ligt, biedt werkende mannen en vrouwen voldoende mogelijkheden
om zorgtaken met werk te combineren. Middels de diverse verlofregelingen (o.a
ouderschapsverlof, kraamverlof, kortdurend zorgverlof, e.d.) in samenhang
met enkele financiële stimulansen van de overheid (het fiscaal voordelige
verlofsparen, de fiscale stimulering ouderschapsverlof, de flexibilisering
van vakantiedagen en de bijdrage uit de Wet Financiering Loopbaanonderbreking)
worden belemmeringen weggenomen. Ook is er vanuit de overheid veel aandacht
voor verruiming van de kinderopvangopvang-mogelijkheden.207Wat bedoelt men met daadwerkelijk beleid om te investeren
in oudere werknemers, als aanpassingen van werk en werktijden, extra verlof,
en VUT of deeltijdpensioen hier blijkbaar niet onder vallen?Maatregelen in het kader van ouderenbeleid die werkgevers momenteel vaak
toepassen hebben vooral het karakter van accommoderend beleid. Gegeven de
capaciteiten van oudere werknemers worden de werkomstandigheden aangepast
of worden werknemers gestimuleerd om vervroegd uit te treden. Activerend ouderenbeleid
is daarentegen vooral gericht op investeren in de capaciteiten van oudere
werknemers door middel van specifieke opleiding of training. Dit laatste vindt
bij slechts 20% van de werkgevers plaats.208Blijkt uit het feit dat veel Nederlanders verwachten
dat iedereen langer zal moeten doorwerken in de toekomst maar zelf denken
met 60 of eerder te stoppen met werken, dat het merendeel van de Nederlanders
gewoonweg wil stoppen met werken op 60-jarige leeftijd of eerder?Ja, maar tegelijk klinkt in deze ambivalente enquêteresultaten twijfel
door of de wil om met 60 jaar of eerder te stoppen met werken, tezijnertijd
gehonoreerd zal kunnen worden. Daarnaast blijkt uit het onderzoek van Prof.
Nelissen (zie antwoord op vraag 201) dat wanneer er financiële prikkels
voor langer doorwerken in de vorm van prepensioen of flexibele pensioenregelingen
worden geïntroduceerd, veel mensen aangeven op een later moment te willen
stoppen met werken.209Welke CAO's verplichten werknemers om uit te treden
op bijvoorbeeld 63-jarige leeftijd? Wat is hiervan de achterliggende reden?Verplicht uittreden van werknemers vóór het bereiken van
de leeftijd van 65 jaar komt in Nederland weinig voor. Het gaat grotendeels
om collectieve regelingen inzake functioneel leeftijdsontslag bij de overheid
(FLO), waarvan de regeling voor defensiepersoneel veruit de belangrijkste
is. Voorzover bekend (er is geen algemeen overzicht) zijn er tevens regelingen
in de luchtvaart (verkeersvliegers, luchtverkeersleiding), spoorwegen (CAO
Railinfrastructuur) en voor onderdelen van de KPN. Uit CBS-cijfers kan worden
afgeleid dat jaarlijks 1500 tot 2500 personen vanwege functioneel leeftijdsontslag
vervroegd uittreden. Dit is aanzienlijk minder dan bij de VUT-regelingen,
waar vervroegd uittreden op vrijwillige basis geschiedt.210Hoeveel procent van de ontwikkelings- en opleidingsfondsen
stimuleren vooral scholing voor de eigen baan of banen in de eigen sector?
Waarom doen zij dat en waarom maken de verschillende sectoren onderling geen
afspraken over het eventueel onderling overnemen van werknemers?Een percentage is niet te geven. De achtergrond van het feit dat fondsen
vooral scholing stimuleren voor de eigen baan of (soms) voor banen in de eigen
sector, is onder andere gelegen in de ontstaansgeschiedenis van de fondsen,
en de daaruit voortvloeiende doelstellingen. Die waren doorgaans specifiek
gericht op de behoeften van de eigen branche of sector. Die doelstellingen
zijn nog steeds actueel, maar er is ook een discussie gaande of die doelstellingen
niet verder verbreed zouden moeten worden.O&O-fondsen creëren ook al in toenemende mate ruimte voor meer
algemene en dus breder dan functiegerichte opleidingen en voor opleidingen
die ook relevant zijn voor het werken in andere sectoren.Voor een verdere versterking van het employability-beleid in bedrijfstakken
en ondernemingen, pleit de Stichting van de Arbeid er in de nota Werk maken van employability-beleid onder meer voor om, naast functiegerichte
scholing en scholing ten behoeve van bredere inzetbaarheid binnen de sector,
waar nodig en gewenst, bijvoorbeeld in het kader van mobiliteitsstromen, ook
tussen O&O-fondsen afspraken te maken ter ondersteuning van (een grotere)
intersectorale mobiliteit.211Zijn de sociale partners in staat persoonlijke ontwikkelingsplannen
en employabilityplannen op ondernemingsniveau in kleine ondernemingen een
impuls te geven? Is de vakbeweging daartoe wel voldoende georganiseerd?Het is bekend dat het opzetten en uitvoeren van employability-beleid voor
kleine ondernemingen lastiger is dan voor grote ondernemingen. Met CAO-afspraken
(op zowel bedrijfstak- als ondernemingsniveau) kan worden gezorgd voor een
ondersteunende infrastructuur. Afspraken over het opstellen van persoonlijke,
bedrijfs-, of bedrijfstakontwikkelingsplannen zijn daar een voorbeeld van.Uit onderzoek van de Arbeidsinspectie (Najaarsrapportage CAO-afspraken
2001) blijkt dat sociale partners in 80 van 125 onderzochte grotere CAO's
(voor 65% van de werknemers die onder de onderzochte CAO's vallen) afspraken
hebben gemaakt over ontwikkelingsplannen. Het gaat daarbij om persoonlijke
ontwikkelingsplannen (36 CAO's, 26% van de werknemers) en/of bedrijfsontwikkelingsplannen
(26 CAO's, 24% van de werknemers) en/of studiefaciliteitenregelingen (56 CAO's,
44% van de werknemers).Sociale partners zorgen in de praktijk dus al voor een ondersteunende
infrastructuur voor employability-beleid, ook voor kleine ondernemingen. Het
is dan de verantwoordelijkheid van de individuele (kleine) ondernemingen en
de individuele werknemers om daadwerkelijk invulling te geven aan de CAO-afspraken.
Zij kunnen hierbij gebruik maken van faciliteiten van vakbonden en werknemersorganisaties.
Een aantal vakbonden biedt bijvoorbeeld individuele dienstverlening aan in
de vorm van loopbaanadviezen, waarbij ook zoveel mogelijk wordt aangesloten
bij de CAO-afspraken die voor de advies aanvragende werknemer gelden. Ook
door werkgeversorganisaties wordt in de praktijk al in diverse vormen ondersteuning aangeboden voor o.a. het invoeren van persoonlijke of
bedrijfsontwikkelingsplannen.212Hoeveel van de pensioenfondsen hebben de pensioenfranchise
verlaagd, en om hoeveel van de verzekerden gaat het dan?In het rapport Evaluatieonderzoek Convenant Arbeidspensioenen, één
van de twee deelevaluaties van het Convenant inzake arbeidspensioenen (aan de Tweede Kamer toegestuurd in juni 2001), staat dat uit de
Pensioenmeetwijzer blijkt dat 33 fondsen de franchise daadwerkelijk hebben
aangepast. De gemiddelde structurele verlaging van de franchise bij deze fondsen
bedraagt circa 5200 gulden. Deze fondsen vertegenwoordigen een salarismassa
van ongeveer een kwart van de totale salarismassa van de 102 grootste fondsen.
Het aandeel in de totale salarismassa kan als indicatie gezien worden voor
het aantal deelnemers waar het om gaat. Bij de 102 grootste fondsen zijn 92
procent van de actieve deelnemers aangesloten.213Welke mogelijkheden zijn er om de referteperiode minder
subjectief te laten uitwerken?Welke mogelijkheden hiertoe zijn hangt af van de vormgeving en het (opbouw)karakter
van de regeling. De arbeidsverledeneis in de WW is bijvoorbeeld zo vormgegeven
dat bepaalde loopbaanonderbrekingen en wisselingen in arbeidsduur geen negatieve
consequenties hoeven te hebben voor de kans om aan de referte-eis te voldoen.
Zo worden periodes waarin de loopbaan is onderbroken om kinderen te verzorgen
meegeteld als arbeidsverleden en ook (tot een bepaald maximum) periodes van
onbetaald verlof. Verder is de opbouw van arbeidsverleden zo vormgegeven dat
combinaties van arbeid en zorg niet worden belemmerd. Ook deeltijdwerkers
met arbeid van geringe omvang (1 dag per week) bouwen arbeidsverleden op.
Met deze regeling is naar ons oordeel de referte-periode voldoende geobjectiveerd.214Zal de nota levensloopbeleid concrete suggesties bevatten
om de genoemde knelpunten voor deeltijders, flexwerkers en herintreders aan
te pakken?De Verkenning Levensloop zal onder meer in kaart brengen welke mogelijkheden
er zijn om in de sociale verzekeringen meer rekening te houden met verschillende
levenslopen. Daarbij zal speciale aandacht worden besteed aan de positie van
herintreders, flexwerkers en deeltijders.215Wanneer kan het SCP-onderzoek naar behoefte van burgers
aan meer keuzevrijheid in sociale zekerheidsarrangementen verwacht worden?Naar verwachting zullen de resultaten van het onderzoek naar de behoefte
van burgers aan meer keuzevrijheid in het eerste kwartaal 2002 beschikbaar
komen.216Wanneer is de regering voornemens te reageren op het
SER-advies over pensioenen en wanneer wordt de herziene Pensioen- en Spaarfondsenwet
naar de Kamer toegestuurd? Het kabinet is nog in afwachting van het nadere advies van de SER over
de nieuwe Pensioenwet. De SER stelt dit advies naar verwachting eind dit jaar
vast. In februari 2002 zal het kabinet aan de Tweede Kamer een notitie toezenden
waarin op hoofdlijnen de beleidsrichting wordt aangegeven ten aanzien van
de belangrijkste onderwerpen van de Pensioenwet. Naar verwachting zal het
wetsvoorstel nieuwe Pensioenwet in het eerste kwartaal van 2003 aan de Kamer
worden gezonden.217Hoe denkt de regering om te gaan met de rechtszekerheid
ten aanzien van de pensioenopbouw?Pensioen is een arbeidsvoorwaarde. De inhoud van de pensioenregeling wordt
derhalve primair door sociale partners bepaald. De belangrijkste taak van
de overheid bij aanvullende pensioenen is een waarborgende; de Pensioen- en
Spaarfondsenwet strekt er dan ook toe zoveel mogelijk zeker te stellen dat
het afgesproken pensioen te zijner tijd daadwerkelijk tot uitbetaling komt.
De rechtszekerheid die de overheid t.a.v. pensioenen biedt bestaat derhalve
uit het samenstel van waarborgbepalingen in de pensioenwetgeving.218Aan welke versoberingen denkt de regering als wordt
gezegd dat verbeteringen van de pensioeninkomens van vrouwen gepaard zouden
moeten gaan met versoberingen elders in de regeling?Bij versoberingen in de pensioenregeling ter compensatie van verbeteringen
elders in de regeling denkt het kabinet aan wijziging in de hoogte het opbouwpercentage,
verandering van het soort regeling (middelloon, eindloon e.d.), de wijze waarop
wordt omgegaan met uitruil van nabestaandenpensioen en ouderdomspensioen,
en de hoogte van het collectieve nabestaandenpensioen als zodanig.219Kan aan de hand van enkele voorbeelden geïllustreerd
worden waaruit blijkt dat de open coördinatie doeltreffender is dan de
harde dwang van Europese regelgeving?In hoofdstuk 8 van de Sociale Nota wordt gesteld dat de zachte dwang van
de open coördinatie op vrijwel alle terreinen van sociaal-economisch
en werkgelegenheidsbeleid «doelmatiger» blijkt te zijn dan de
harde dwang van Europese regelgeving. Hiermee is niet betoogd dat de methode
van open coördinatie ook doeltreffender zou zijn dan de «harde
dwang van Europese regelgeving». Het is denkbaar dat regelgeving –
eenmaal gerealiseerd – onder omstandigheden doeltreffender is. Het voordeel
van open coördinatie is dat het de verantwoordelijkheid van lidstaten
voor het betreffende beleidsterrein intact laat.Tot nu toe wordt de methode op het brede sociale en werkgelegenheidsterrein
o.m. beproefd bij werkgelegenheid/arbeidsparticipatie, sociale uitsluiting/armoede
en pensioenen. Deze nieuwe aanpak maakt het mogelijk onderwerpen aan de orde
te stellen op terreinen waar de EU tot nu toe geen of weinig bevoegdheden
heeft. Door toepassing van de nieuwe methode kan vooruitgang worden geboekt
op gebieden, waar deze zou uitblijven indien louter gekoerst zou worden op
realiseren van dwingende, harmoniserende EU-regelgeving. Het werkgelegenheidsterrein
is een goed voorbeeld. Het EU-Verdrag biedt hier geen mogelijkheid voor de
Unie om regulerend te handelen. De methode van open coördinatie betekent
o.a. een uitbreiding van de bevoegdheid van lidstaten om elkaar te kunnen
controleren (incl. aanbevelingen met gekwalificeerde meerderheid in de Raad).
Niettemin blijven zij zelf verantwoordelijk voor «goed beleid». Op den duur kan toepassing van de methode voor de lidstaten aanleiding
zijn verdergaande afspraken en hardere verplichtingen af te spreken.220Hoe denkt de regering de EU-doelstelling van 50% werkenden
van alle 55–64-jarigen in 2010 te realiseren?Het kabinet beoogt een verhoging van de arbeidsdeelname van ouderen te
realiseren met een samenhangend pakket van maatregelen. Het richt zich zowel
op het beperken van de uitstroom uit arbeid als op het bevorderen van de reïntegratie.Om de uitstroom uit arbeid te beperken gaat het om de volgende maatregelen:• Het instellen van de Taskforce Ouderen en Arbeid om een mentaliteitsomslag
bij werkgevers en werknemers te bevorderen ten aanzien van het denken over
ouderen en om ondernemers te ondersteunen bij het vormgeven van het ouderenbeleid
door middel van het aanreiken van goede praktijkvoorbeelden en het inrichten
van een informatiepunt;• Het verbeteren van de positie van oudere werknemers door middel
van het bevorderen van leeftijdsbewust personeelsbeleid, employabilitybeleid
en arbeidsomstandighedenbeleid, met een primaire verantwoordelijkheid voor
sociale partners;• Het opnemen van een zogenaamde knipbepaling in de nieuwe Pensioenwet
om het risico van verlies van pensioenaanspraken bij het aanvaarden van een
lager gewaardeerde functie of kortere arbeidsduur op te vangen;• Het voorkomen dat werknemers van 57½ jaar en ouder worden
ontslagen, door werkgevers voortaan een deel van de WW-uitkering te laten
betalen;• Het stimuleren van oudere werknemers te blijven werken door de
invoering van een specifieke arbeidskorting voor ouderen per 1 januari
2002 bovenop de arbeidskorting voor alle werkenden, variërend van 227
Euro (500 gulden) voor personen 58–61 jaar tot 681 Euro (1500 gulden)
voor personen van 63–65 jaar;• Het toestaan per 1 januari 2002 dat werkgevers oudere werknemers
die blijven werken een tot een bepaalde hoogte belastingvrije bonus toekennen.
De hoogte van de bonus stijgt met de leeftijd analoog aan de specifieke arbeidskorting
voor ouderen;• Het invoeren van een verbod op leeftijdsdiscriminatie bij arbeid,
beroep en beroepsonderwijs:• een verbod op ontslag wegens het bereiken van een lagere pensioengerechtigde
leeftijd dan 65 jaar, tenzij dit objectief gerechtvaardigd is;• een verbod op onderscheid op grond van leeftijd op het terrein
van de aanvullende pensioenen, met uitzondering van toetredingsleeftijden
en van leeftijden voor het verkrijgen van het recht op pensioenuitkeringen
en de toepassing van een leeftijdscriterium in actuariële berekeningen;• indien bij de werving en selectie een leeftijdsgrens wordt gehanteerd,
moet de objectieve rechtvaardiging hiervan worden aangegeven.• Het gefaseerd afschaffen van de fiscale faciliëring van VUT.Het kabinet neemt de volgende acties om de reïntegratie te bevorderen:• Het stimuleren van werkgevers om ouderen in te schakelen in het
arbeidsproces door aanpassing van de regeling afdrachtvermindering langdurig
werklozen (VLW). Per 1 januari 2001 is de leeftijdsgrens van 57½
jaar verlaagd naar 50 jaar en is de grens van 130% WML opgetrokken naar 150%
WML voor werknemers ouder dan 50 jaar;• Het voor werkgevers financieel aantrekkelijker maken ouderen in
dienst te nemen door hen vanaf 1 januari 2002 een korting op de WAO-premie voor hun oudere werknemers van 712 Euro (1570 gulden) per
werknemer toe te kennen;• Het stimuleren van sociale partners om bovenwettelijke uitkeringen
te ontdoen van reïntegratiebelemmeringen;• Het herinvoeren van de sollicitatieplicht voor 57½ jarigen
en ouder, afhankelijk van de uitkomsten van een onderzoek naar de arbeidsmarktkansen
van ouderen.221Kan de regering voor de komende jaren een concreet
overzicht geven van de toets- en evaluatiemomenten waarop Nederland de houdbaarheid
en kwaliteit van de (Europese) pensioenstelsels in internationaal verband
zal bespreken?Door de Europese Raden van Stockholm en Gothenburg is aan de Comités
voor sociale bescherming (SPC) en voor economische politiek (EPC) de opdracht
gegeven om op basis van de open coördinatiemethode een procedure te ontwikkelen
die een geïntegreerde aanpak waarborgt rond het vraagstuk van de houdbaarheid
en de kwaliteit van pensioenstelsels in de Europese Unie. Naar verwachting
zullen op de komende Europese toppen van Laken en Barcelona nadere afspraken
worden gemaakt, zodat ruim vóór de voorjaarstop van 2003 de
eerste nationale actieplannen op het terrein van pensioenen gereed kunnen
zijn. Op basis van deze informatie en aan de hand van indicatoren zal getoetst
worden waar de lidstaten op dat moment staan. Dergelijke toets- en evaluatiemomenten
zullen onderdeel uitmaken van een regelmatig herhaald proces.Conform de conclusies van de Europese Raad van Stockholm zullen tevens
de overheidsfinanciën van de lidstaten regelmatig door de Europese Raad
getoetst worden op hun houdbaarheid op de lange termijn met het oog op de
vergrijzing. Dit dient zowel in de context van de globaal economische richtsnoeren
als in de context van het Stabiliteits- en Groeipact te geschieden. Pensioenen
zullen nadrukkelijk bij deze toetsing worden betrokken.2221. Kan de regering aangeven welke sancties er zijn als een EU-lidstaat
niet tijdig zijn overheidsfinanciën met betrekking tot de pensioenproblematiek
oplost?2. Zullen deze sancties ook worden uitgevoerd of zijn het papieren sancties?3. Kan de regering criteria formuleren op basis waarvan Nederland in Europees
verband een ander EU-lidstaat kan aanspreken als deze lidstaat in dit kader
onvoldoende doet?1. Volgens het Europees Verdrag (artikel 104) dienen lidstaten excessieve
overheidstekorten van 3% BBP of meer te vermijden. Ook worden lidstaten geacht
een schuld te hebben die lager is dan 60% BBP. Indien aan dit laatste niet
wordt voldaan, dient de schuld een bevredigende daling te vertonen. Er bestaan
geen specifieke sancties voor het niet tijdig oplossen van budgettaire problemen
die samenhangen met de pensioenproblematiek. Wel voorziet het Stabiliteits-
en Groeipact in sancties voor lidstaten die een tekort hebben van 3% of meer.
Het traject tot het geven van een sanctie treedt in werking zodra een tekort
van deze omvang zich voordoet in een lidstaat1.2. Formeel vormt de wet de garantie dat sancties worden uitgevoerd. De
omstandigheden waaronder een sanctie passend is en de procedure die wordt
gevolgd om deze op te leggen, staan nauwkeurig beschreven in het Stabiliteits-
en Groeipact, die bindend is voor de Lidstaten. Hierbij moet worden bedacht
dat het primaire doel van het Stabiliteits- en Groeipact het
voorkomen van excessieve overheidstekorten is. Lidstaten dienen een begrotingssituatie
na te streven met een middellange termijn doelstelling van «close to
balance or in surplus», zodat de begroting kan worden ingezet als instrument
om de gevolgen van conjuncturele fluctuaties te dempen zonder dat de bovengrens
van 3% BBP bereikt wordt. Een begroting van «close to balance or in
surplus» draagt verder bij aan een op termijn dalende schuldquote. Vanwege
de hiermee samenhangende daling van de renteuitgaven zullen lidstaten in de
toekomst beter in staat zijn de lasten die samenhangen met de vergrijzing
op te vangen.3. In het kader van het Stabiliteits- en Groeipact vindt een proces van
beleidscoördinatie plaats waarbinnen lidstaten jaarlijks in een Stabiliteitsprogramma
hun budgettaire beleidsvoornemens presenteren. De Ecofin Raad stelt over ieder
programma een Raadsopinie vast, waarin zij kenbaar kan maken dat zij de ontwikkelingen
in een lidstaat zorgelijk vindt. De dit jaar herziene «Code of Conduct»
voor het opstellen van de nationale stabiliteitsprogramma's schrijft voor
dat met ingang van dit jaar alle lidstaten in de stabiliteitsprogramma's informatie
op moeten nemen over de lange-termijn budgettaire vooruitzichten, waarbij
ook de budgettaire effecten van vergrijzing zichtbaar moeten worden gemaakt.
Dit betekent dat er grotere transparantie ontstaat op het vlak van de budgettaire
gevolgen van vergrijzing. Indien blijkt dat landen onvoldoende voorbereidingen
treffen om deze gevolgen in de toekomst te kunnen opvangen (bijvoorbeeld omdat
noodzakelijke pensioenhervormingen uitblijven), kan de Ecofin Raad lidstaten
via de Raadsopinie aansporen om maatregelen te nemen. Deze Raadsopinie vormt
doorgaans de basis voor landenspecifieke budgettaire aanbevelingen in de Globale
Richtsnoeren voor het Economisch Beleid. Indien landen niet voldoen aan de
aanbevelingen in de Globale Richtsnoeren, kan de Ecofin Raad besluiten tot
een openbare aanbeveling. Ook in een ander verband vindt coördinatie
plaats op het vlak van pensioenen. In het kader van de Europese samenwerking
op pensioengebied wordt momenteel een proces opgezet waarbij de lidstaten
via de methode van open coördinatie lange termijn doelstellingen vaststellen
en elkaar op de hoogte houden van de vorderingen op pensioengebied. Hierbij
geldt dat pensioenbeleid in beginsel een nationale aangelegenheid is. Indien
een lidstaat onvoldoende doet om op langere termijn het pensioenstelsel betaalbaar
te houden, dan wordt dat wel in dit proces zichtbaar en wordt de desbetreffende
lidstaat via «peer pressure» van overige lidstaten onder druk
gezet om dit te corrigeren.223Wat doet de regering om het tempo in Europees verband
met betrekking tot pensioenstelsels verder op te voeren?De Nederlandse inzet is gericht op een voortvarende aanpak van het Europese
pensioendossier. Europese overeenstemming over de inhoud van dit dossier is
echter noodzakelijk. Wat dat betreft zijn de conclusies van de Europese Raden
van Gothenburg en Stockholm belangrijke stappen voorwaarts. Pensioenen staan
sindsdien hoog op de Europese agenda. Nederland hecht er sterk aan om tijdens
de Europese Raden in Laken en Barcelona de open coördinatiemethode nadere
concrete invulling te geven en daarover definitieve afspraken te maken. Op
deze wijze zal binnen afzienbare tijd een helder proces tot stand zijn gebracht
dat een effectieve toetsing van de sociale en de financiële houdbaarheid
van pensioenen in Europa mogelijk maakt. Een gezamenlijk rapport van het SPC
en het EPC over gemeenschappelijke doelstellingen en procedures, op basis
van de Commissiemededeling van 3 juli jongstleden, dient daartoe een
belangrijke impuls te geven. Tevens is belangrijk dat in Laken en Barcelona concrete afspraken over de ontwikkeling van uniforme indicatoren worden
gemaakt. Hierdoor kan de voortgang op het terrein van de sociale en de financiële
houdbaarheid van pensioenen op eenduidige wijze meetbaar worden gemaakt. De
uitkomsten van de open coördinatiemethode op het terrein van pensioenen
dienen naar de mening van Nederland te worden geïntegreerd in de context
van de globaal economische richtsnoeren en het Stabiliteits- en Groeipact.224Wat zijn de consequenties voor Nederland van de oproep
om een sterke jaarlijkse groei van investeringen per hoofd in menselijke hulpbronnen
te realiseren?Het kabinet heeft met sociale partners afgesproken om een nationale strategie
«Leven Lang Leren» te starten. Deze strategie is gericht op een
perspectief voor het jaar 2010. De strategie wordt ondersteund met de concrete
doelstelling om het aandeel van de bevolking tussen 25 en 64 jaar dat deelneemt
aan enige vorm van (volwassenen)educatie – al dan niet beroeps- of werkgerelateerd –
zo dicht mogelijk het niveau te laten naderen van de twee best presterende
lidstaten binnen de Europese Unie. Hierbij mag ervan uit worden gegaan dat
de best presterende landen de komende jaren nog een verdere groei in scholingsparticipatie
zullen realiseren. Volgens de cijfers van Eurostat presteerden Denemarken
(met 19,8%) en Zweden (met 24,1%) in 1999 het best. Dat jaar was het percentage
voor Nederland 13,6%. Ten opzichte van 1998 is de indicator gewijzigd (nl.
de beroepsbevolking tussen de 25 t/m 64 jaar i.p.v. het aantal werkenden tussen
25 t/m 54 jaar). Hierdoor daalde het percentage voor Nederland in 1999. Gebruikmakend
van de oorspronkelijke indicator zou het Nederlandse percentage zijn gestegen
(van 14,9% naar 16,4% in 1999). De beschikbare statistische data laten zien
dat kabinet en sociale partners een blijvend krachtige inspanning dienen te
leveren om de beoogde doelstelling in 2010 te realiseren. Er wordt dan ook
ingezet op een extra investering in beroepsonderwijs en scholing (zie vraag
7).Overigens moeten de Eurostat gegevens met de nodige voorzichtigheid worden
geïnterpreteerd: als gevolg van verschillende vraagstellingen in de verschillende
lidstaten is vergelijking van de cijfers moeilijk.2251. Wat bedoelt men precies met «waar mogelijk» in de passage
waarin staat dat kandidaat-lidstaten waar mogelijk reeds nu bestaande Europese
doelstellingen over de arbeidsmarkt moeten overnemen?2. Om welke doelstellingen gaat het dan precies?1. De Europese Commissie heeft in haar bijdrage «Realising the European
Union's Potential: Consolidating and Extending the Lisbon Strategy»
ten behoeve van de Voorjaars-Top van Stockholm (23–24 maart 2001) aangegeven
dat een sterke economie van de Europese Unie onder meer essentieel zal zijn
bij het voorbereiden van de uitbreiding van de EU. Ook de kandidaat-lidstaten
zullen, aldus de Commissie, betrokken moeten worden bij de Lissabon-strategie.
Zij zullen «waar mogelijk» de doelen en doelstellingen moeten
overnemen die de EU heeft vastgesteld. Echter, zolang onderhandelingen met
kandidaat-lidstaten over hoofdstukken van het «acquis communautair»
op sociaal en economisch terrein nog lopen, en zij nog geen deel van de Unie
zijn, kunnen doelstellingen van de «Lissabon-strategie» uiteraard
niet aan de betreffende landen opgelegd worden. Dit laat onverlet dat het
aanbeveling verdient dat zij reeds nu – dus ruim voor toetreding –
voor zover mogelijk zich conformeren aan doelen en doelstellingen van deze
strategie. Deze hebben betrekking op het jaar 2010. Volgens plan zal voor
die tijd een flink aantal kandidaat-lidstaten tot de Unie zijn toegetreden.
Hoe eerder deze landen de ambities van de«Lissabon-strategie»
in hun nationale beleid opnemen en verwerken, des te groter wordt de kans
dat de uitgebreide Unie de doelstellingen van de strategie in 2010 daadwerkelijk
kan realiseren.2. De Europese Commissie geeft niet aan om welke doelstellingen het precies
gaat. In algemene zin is duidelijk dat het de voorkeur verdient als kandidaat-lidstaten
zo spoedig mogelijk en over een zo breed mogelijk front de doelen en doelstellingen
van de «Lissabon-strategie» in hun beleid integreren.226Waarop is het bedrag van 68 mln. euro voor de Arbvo/ESF-problematiek
gebaseerd?Op de zogenoemde staartpost bij de begroting van het Ministerie van Financiën
is een voorlopige voorziening getroffen voor uitgaven voor de ontvlechting
van Arbeidsvoorziening, de inrichting van de nieuwe uitvoeringsorganisaties
SUWI en de afwikkeling van de ESF-periode 1994–2000. Voor 2001 is gekozen
voor een voorlopig bedrag van 500 miljoen gulden (226,9 miljoen euro) voor
het hele pakket. In de toelichting in de Sociale Nota is dit bedrag verdeeld
over Arbvo/ESF (150 miljoen gulden) en Suwi (350 miljoen gulden). De verdeling
is destijds gebaseerd op een globale inschatting van de omvang van, en de
verhouding, tussen de kosten Arbvo, ESF en Suwi.227Kan een toelichting worden gegeven op de verschillen
in stijging uitgaven sociale zekerheid en arbeidsmarkt, te weten f 3,6
mld in de periode 1994–1998 en f 20 mld in de periode 1998–2002?
Hoe zijn deze verschillen opgebouwd en hoe zijn ze te verklaren?De belangrijkste verklaringen voor het verschil in de stijging tussen
de jaren 1994–1998 en 1998–2002 zijn:In de jaren 1994–1998 is het arbeidsongeschiktheidsvolume met 25
duizend gedaald, terwijl het ao-volume in de jaren 1998–2002 met 165
duizend is toegenomen. Dit zorgt naast de loonontwikkeling voor een verschil
van 3,5 mld gulden.Naast de loonontwikkeling is ook het minimumloon in de jaren 1998–2002
sterker gestegen dan in 1994–1998. Hierdoor nemen ondanks de daling
van het werkloosheidsvolume in 1998–2002 de uitgaven WW/Abw toe. Dit
geeft een verschil van 2,9 mld gulden. Naast het grotere AOW-volume is dit
een verklaring van de toename in de stijging van de AOW-uitgaven (2,2 mld
gulden verschil);Daarnaast is in 1998 de nieuwe ANW ingevoerd. Onderdeel hiervan is een
inkomenstoets. Dit zorgde voor een daling van de ANW-uitgaven in 1994–1998.
In de periode 1998–2002 nam het volume ANW verder geleidelijk af (in
totaal 1,2 mld gulden verschil);Ten slotte zijn als gevolg van afspraken in het Regeerakkoord in de periode
1998–2002 de uitgaven voor met name WIW, ID-banen en Arbeidsvoorziening
opgelopen (6,6 mld gulden verschil). Dit is voor 1,5 mld gulden terug te voeren
op de overboeking van de EWLW-middelen van de begrotingen van BZK en VWS naar
de begroting van SZW.228Hoeveel precies hebben het Lisv en de uitvoeringsinstellingen
niet gerealiseerd van hun efficiencytaakstelling?Op grond van het regeerakkoord van 1998 kregen de uitvoeringsinstellingen
die in opdracht van het Lisv de werknemersverzekeringen uitvoeren, een efficiencytaakstelling
van 476 miljoen gulden opgelegd. Uit bijlage 1F van de Sociale
Nota 2002 blijkt dat de uitvoeringsinstellingen die onder het Lisv vallen,
naar verwachting een kostenbeperking van rond de 5 procent zullen realiseren
ten opzichte van 1998. Nominaal is dit een bedrag van ongeveer 150 miljoen
gulden (65 tot 70 miljoen euro). Dit betekent dat verwacht wordt dat de uitvoeringsinstellingen
ongeveer 325 miljoen gulden (145 à 150 miljoen euro) niet zullen realiseren.229Waarom wordt gesteld dat de volumegroei WSW in 2000
de taakstelling bijhoudt, ondanks het feit dat de volumetaakstelling voor
de WSW in 1999 en 2000 niet is gehaald?Inderdaad is de volumetaakstelling voor de WSW in 1999 en 2000 niet gehaald.
Met bijhouden wordt bedoeld dat de volumegroei WSW van 1999 op 2000 ongeveer
even groot is geweest als de stijging van de taakstelling (1160 standaardeenheden).230Hoeveel procent is de netto arbeidsdeelname in voltijdeenheden
in 1990 en 2000 voor zowel allochtonen als niet-westerse allochtonen?Ten aanzien van 1990 zijn geen statistische gegevens beschikbaar. Voor
het jaar 2000 kan aan de hand van gegevens uit de CBS-«Enquête
Beroepsbevolking» een voorlopige indicatie van de netto arbeidsdeelname
voor diverse bevolkingsgroepen worden verkregen. Hiertoe zijn antwoorden van
respondenten naar de gemiddelde arbeidsduur per week (12–19 uur, 20–34
uur, 35 uur en meer) herwogen naar voltijdeenheden. Een arbeidsduur van minder
dan 12 uur is buiten beschouwing gelaten. Uit deze berekening resulteert de
volgende tabel:Netto arbeidsdeelname in voltijdeenheden; 2000Autochtonen 62%Allochtonen, totaal 51%Westerse allochtonen 58%Niet-westerse allochtonen 44%Bron: CBS EBB231Kan een toelichting worden gegeven op het verschil
en de relevantie van het verschil in het verband van tabel 4.10?De OECD-studie waaraan de bedoelde tabel is ontleend, vormt een eerste
poging om de reële omvang van de uitgaven
voor sociale bescherming per land te kwantificeren en onderling vergelijkbaar
te maken. Het beeld wordt beïnvloed door de verschillen in de fiscale
behandeling van uitkeringen, dat wil zeggen de belasting- en premieheffing
over uitkeringen. De netto-uitgaven, uitgedrukt in procenten van het BBP,
liggen voor Nederland relatief laag; bedoelde fiscale correctie mitigeert
bovendien de verschillen tussen Europa en de Verenigde Staten aanmerkelijk.232Hoe zijn de relatief lage uitgaven aan scholing van
Zweden te verklaren, gegeven een percentage van 24 van de bevolking dat deelneemt
aan scholing (Nederland 14%)? De twee typen cijfers zijn niet met elkaar te vergelijken omdat zij betrekking
hebben op verschillende groepen en op verschillen in de soorten cursussen
die gevolgd worden.De cijfers van 24 en 14% (op p. 37 van de Sociale Nota 2002) hebben
betrekking op de deelname aan alle vormen van opleidingen en cursussen (al
dan niet beroeps- of werk-gerelateerd) van de gehele bevolking (d.w.z. werkenden,
werklozen en niet-participerenden). De uitgaven in het kader van het activerend
arbeidsmarktbeleid (zoals vermeld in bijlage 4) zijn uitsluitend gericht op
werklozen of personen die met werkloosheid worden bedreigd.233Kan ook voor de jaren 1990 t/m 2000 per afzonderlijk
jaar in een tabel worden aangegeven hoe de procentuele verdeling van werknemers
over typen CAO's was, zoals aangegeven in figuur 6.1? (bijlage 6)Procentuele verdeling werknemers over typen CAO's, 1990,
1996, 2000  199019962000werknemers onder bedrijfstak-CAO werknemers onder bedrijfstak-CAO
na AVV werknemers onder ondernemings-CAO werknemers onder overheids-«CAO»
niet aan CAO gebonden werknemers40% 9% 11% 16%
24% 50% 8% 10% 14% 17% 53% 7% 12% 12% 16%Toelichting:Tot en met 1993 heeft de toenmalige Dienst Collectieve Arbeidsvoorwaarden
tellingen van CAO's en daarbij betrokken werknemers bijgehouden. Daarna heeft
de Arbeidsinspectie in het voorjaar van 1997 nog een telling uitgevoerd met
betrekking tot de stand van zaken ultimo 1996. Van de tussenliggende jaren
zijn dus geen gegevens voorhanden.Vanaf het voorjaar van 2000 worden de tellingen weer jaarlijks uitgevoerd.
In bovenstaande tabel zijn de procentuele verdelingen van ultimo 1990 en ultimo
1996 toegevoegd aan de cijfers van ultimo 2000. De cijfers over 2000 zijn
dezelfde als in de bijlage van de Sociale Nota 2002 staan vermeld (deze waren
immers gebaseerd op de Voorjaarsrapportage CAO-afspraken 2001, waarin de telling
ultimo 2000 is uitgevoerd). Voor de jaren 1992 en 1993 waren wel gegevens
beschikbaar maar deze weken niet af van de cijfers over 1990.234Kan exact worden aangegeven hoeveel personen in de
verschillende arbeidsongeschiktheidsklassen zitten, zowel voor de WAO, WAZ
als Wajong, en per klasse ook apart worden aangegeven welk percentage werkzaam
is en in welke mate (bijlage 8)?De aantallen uitkeringen per klasse waren ultimo 2000 als volgt:  WAOWAZWajong15–25%51 544  25–35%56 2353 44637235–45%42 4103 50943745–55%45 6016 0051 19455–65%19 5493 79626165–80%18 3565 39332380–100%535 08434 363124 782Totaal768 77956 512127 369Percentages werkenden voor de WAO zijn recent door het Lisv op het niveau
van ao-klasse geanalyseerd:  WAO 15–25%55% 25–35%53%35–45%52% 45–55%54% 55–65%52%65–80%52% 80–100%14%De percentages werkenden in de verschillende klassen van gedeeltelijk
arbeidsongeschiktheid zijn vrijwel gelijk. De mate waarin gewerkt wordt, is
niet bij het Lisv bekend.235Kan de regering aangeven hoeveel arbeidsongeschikten
die nog geen arbeid verrichten naast hun uitkering dat naar het oordeel van
de regering wel zouden kunnen (bijlage 8)?Het Gak heeft onlangs in opdracht van het Lisv een onderzoek uitgevoerd
naar bemiddelbaarheid van WAO-gerechtigden.In het onderzoek is nagegaan hoeveel arbeidsongeschikten potentieel reïntegreerbaar
zijn. Het onderzoek laat zien dat een deel van de WAO-ers niet voor reïntegratie
in aanmerking komt omdat ze al werken (28%), of omdat ze een WW-uitkering
ontvangen (3%) of al een traject wordt gevolgd (3%). Een steekproefonderzoek
onder de overblijvende groep wijst uit dat slechts 9% bemiddelbaar is. Het
betreft vooral gedeeltelijk arbeidsongeschikten. 19% komt wel voor bemiddeling
in aanmerking, maar zij stellen zich daartoe niet beschikbaar.236In welke mate zouden de lasten AKW dalen indien Nederland
het woonlandbeginsel in de AKW zou invoeren? Hoe verhoudt zich de Nederlandse
AKW-uitgaven voor in het buitenland verblijvende kinderen met die van de EU-landen
die wel reeds het woonlandbeginsel hanteren (bijlage 8.4)?De mate van besparing door invoering van het woonlandbeginsel in de AKW
is afhankelijk van de wijze waarop dit beginsel in de AKW zou worden vormgegeven.
Deze besparing zou evenwel ten opzichte van de totale AKW-lasten hoe dan ook
marginaal van omvang zijn, aangezien slechts 1,5% van de kinderbijslag in
het buitenland wordt uitbetaald, waarvan circa een derde aan mensen in EU-landen.
Wat betreft de EU-landen staat Verordening 1408/71 de invoering van het woonlandbeginsel
in de weg. Voor de overige landen geldt op grond van de wet BEU, die op 1 januari
2000 in werking trad, dat voor uitbetaling van onder meer kinderbijslag een
handhavingsverdrag met Nederland omtrent sociale zekerheid vereist is. De
huidige multi- en bilaterale verdragen bevatten veelal afspraken omtrent uitbetaling
van kinderbijslag. Het schoeien van de AKW op andere leest zou aanpassing
van die verdragen vergen. De Nederlandse AKW-uitgaven en die van EU-landen
die wel het woonlandbeginsel hanteren zijn niet goed te vergelijken, omdat
deze systemen verschillend van opzet zijn.237Met de invoering van de toetrederskorting komt de in
2001 ingevoerde uitstroompremie in de WIW te vervallen. Kan het geval zich
voordoen dat iemand netto minder profiteert van de nieuwe korting dan van
de oude uitstroompremie omdat deze persoon te weinig belasting betaalt? Ja. Algemeen geldt dat de heffingskortingen nooit meer kunnen bedragen
dan de verschuldigde loonheffing. In bepaalde gevallen – m.n. voor alleenstaande
ouders met inkomsten op minimumloonniveau en met de verzorging van een kind
jonger dan 12 jaar) – kan het zijn dat de verschuldigde loonheffing
minder bedraagt dan het totaal van de heffingskortingen (naast de toetrederskorting
ook de algemene heffingskorting, de arbeidskorting, de kinderkortingen, de
combinatiekorting, de alleenstaande-ouderkorting en de aanvullende alleenstaande-ouderkorting).
In dit specifieke voorbeeld is sprake van achteruitgang ten opzichte van de
huidige werkaanvaardingspremie. In overige gevallen is er sprake van een vooruitgang
ten opzichte van de huidige situatie.Overigens kan de minstverdienende partner die recht heeft op de toetrederskorting
maar die te weinig belasting verschuldigd is om de toetrederskorting (volledig)
te kunnen verrekenen, het verschil eventueel verrekenen via de door de partner
verschuldigde belasting (artikel 8.9 Wet IB 2001).Voor rechthebbenden vanaf 2003 bestaat te zijner tijd een keuzemogelijkheid
voor de verrekening van de toetrederskorting: te weten vier tranches van 1500
gulden of drie tranches van resp. 3000, 2000 en 1000 gulden.Voor de categorie alleenstaande ouders met kinderen die werk buitenshuis
aanvaarden, zal in het algemeen gelden dat de toetrederskorting volledig kan
worden vergolden vanaf een inkomensniveau van ca. 110% WML, indien zij gebruik
maken van de mogelijkheid de toetrederskorting in 4 gelijke tranches te incasseren.Zie ook de antwoorden op vragen 18 en 86 bij het Belastingplan 2002, onderdeel
I Arbeidsmarkt en inkomens238Het totaal aan heffingskortingen kan niet hoger zijn
dan de te betalen belasting. Dit betekent volgens de Sociale Nota dat voornamelijk
alleenstaande ouders en kostwinners met kinderen die uitstromen uit een minimumuitkering
en een laag betaalde baan aanvaarden niet de volledige toetrederskorting kunnen
genieten. Kan een overzicht gegeven worden van de kortingen en de hoogte hiervan
die deze groepen in 2002 kunnen ontvangen? Hoeveel korting op de te betalen
belasting lopen deze groepen mis indien iemand met kinderen onder de 12 jaar
een baan op 50% van het minimumloon aanvaardt? Op welk inkomensniveau lopen
zij geen kortingen mis?In bijgaande tabel is een selectie van de meest voor de hand liggende
heffingskortingen die kunnen cumuleren met de toetrederskorting. Naast de
hier gepresenteerde kortingen zijn er nog de twee ouderenkorting, de twee
kortingen voor maatschappelijk- en durfkapitaalbeleggingen en de voorgestelde
toetrederskorting.Tabel Heffingskortingen 2002 (€ per jaar) KortingHoogte Algemene heffingskorting1 648 Arbeidskorting (personen <57 jaar)    972
(maximaal) Combinatiekorting  193Kinderkortingen  325 (maximaal bij 2 kinderen) Alleenstaande ouderkorting1 318aanvullende alleenstaande ouderkorting1 318
(maximaal)Jonggehandicaptenkorting  500Indien kostwinners of alleenstaande ouders (met 2 kinderen onder de 12
jaar) 50% van het minimumloon gaan verdienen, zullen ze niet economisch
zelfstandig zijn. Indien ze niet zijn uitgestroomd uit de uitkering zal geen
recht op de toetrederskorting bestaan. Overigens zullen beide groepen geen
belasting betalen op dit niveau. Uitgaande van een baan van 100% van het minimumloon
die aangevangen is op 1 juli zal de te betalen belasting in dat jaar
circa € 1575 respectievelijk € 880 bedragen voor kostwinners
respectievelijk alleenstaande ouders. De toetrederskorting van € 1361
in het eerst jaar zal in dit voorbeeld door de alleenstaande ouder (met recht
op de aanvullende alleenstaande ouderkorting) niet geheel vergolden kunnen
worden (€ 481). Voor toetreders voor 1 juli zal dit laatste
zich in sterkere mate voordoen doordat de arbeids- en aanvullende alleenstaande
ouderkorting op jaarbasis dan hoger is.Het gevraagde inkomensniveau waarbij de kortingen niet misgelopen worden,
is niet eenduidig vast te stellen het is sterk afhankelijk van het totale
jaarinkomen, de geldende kortingen, het moment van uitstroom en overige individuele
fiscale omstandigheden.239Welke bezwaren bestaan er tegen het uitbetalen van
de kortingen indien het totaal aan kortingen de te betalen belasting overtreft?
Welke mogelijkheden zijn er om dit verschil wel uit te laten betalen?Het kabinet heeft in de Verkenning Belasting- en premieheffing aandacht besteed aan het feit dat er groepen belastingplichtigen
zijn die geen of slechts weinig belasting betalen. Als aandachtsgroepen worden
hierbij ondermeer genoemd: gezinnen met kinderen en alleenstaande ouders met
lage inkomens. Dit zijn ook doelgroepen voor de toetrederskorting. In deze
verkenning wordt aangeven dat ongetoetste uitbetaling van bepaalde heffingskortingen
een optie zou kunnen zijn, maar dat ook alternatieve instrumenten kunnen worden
ingezet. Als aandachtspunt wordt in de Verkenning genoemd dat de zogenaamde
ongetoetste uitbetaling van heffingskortingen een inbreuk kan zijn op een
van de doelstellingen van belastingheffing, namelijk het vergaren van middelen
ter financiering van de collectieve uitgaven. 240Waarom kunnen alleenstaande ouders met het minimumloon
niet de volledige heffingskorting ontvangen? Waarom kan deze niet vanuit de
eerste belastingschijf waaronder premie-inning uitgekeerd worden? Zijn er
andere belastingteruggaven aan mensen die ten laste van de eerste belastingschijf
gaan? Zo ja welke?Personen met een laag inkomen en/of veel heffingskortingen betalen in
het geheel geen belasting, waardoor een (deel van) de toetrederskorting niet
geëffectueerd wordt. De diverse heffingskortingen komen in mindering
op zowel de betaalde inkomstenbelasting als de premies voor de volksverzekeringen.241Op welke wijze gaat de regering er voor zorgen dat
de volledige toetreders korting wel uitgekeerd wordt?Het kabinet zal vanaf 2003 de mogelijkheid bieden de toetrederskorting
in 4 jaarlijkse tranches van ± 680 euro (1500 gulden) te laten
toekennen waardoor het geschetste probleem zich minder kan voordoen. De in
de Verkenning Belasting en premieheffing geschetste
beleidsopties bieden in de toekomst ook mogelijkheden om dit probleem te vermijden. 242Kunnen mensen die bijvoorbeeld hoge AWBZ eigenbijdrage
hebben geen heffingskorting uitgekeerd krijgen? Betekent dat bijvoorbeeld
mensen met een Wajonguitkering die in een Awbz gefinancierde instelling wonen
en meer dan 50% werken geen toetredingspremie kunnen krijgen omdat zij (nagenoeg)
geen belasting betalen? Hoe gaat de regering deze onrechtvaardigheid compenseren?Als de in het voorbeeld geschetste fiscale aftrekposten dusdanig hoog
zijn dat in combinatie met heffingskortingen geen belasting meer betaald wordt,
kan een deel van het voordeel van heffingskortingen niet genoten worden. In
de Verkenning Belasting en premieheffingzijn expliciet
ondermeer ouderen en Wajonggerechtigden genoemd als kwetsbare groep. In deze
Verkenning wordt verder gesteld dat ongetoetste uitbetaling van bepaalde heffingskortingen
een optie kan zijn, maar dat ook alternatieve instrumenten kunnen worden overwogen.243Wordt met de aanpassing van de normhuren een inkomensverbetering
beoogd voor mensen met een inkomen op of net boven het minimum?Nee, het aanpassen van de normhuren is een maatregel ter bestrijding van
de armoedeval. De verlaging van de progressiviteit in de huursubsidietabel
door middel van een getrapte verlaging van de normhuren betekent een verlagen
van de marginale druk tot aan de huursubsidiegrens.244Is in de koopkrachtplaatjes de aanpassing van de normhuren
voor 65-jarigen en ouder mee genomen? Met welke bedragen worden de normhuren
verhoogd?Nee, zowel het afschaffen als het compenseren van de koopkrachttoeslagen
vindt plaats binnen de huursubsidie en valt daarmee buiten het koopkrachtbeeld.
De gevraagde beleidsmatige aanpassing betreft een lichte verlaging van de normhuur waardoor de huursubsidie licht stijgt.
De normhuren worden bij alleenstaande en meerpersoonshuishoudens dusdanig
verlaagd dat het netto voordeel hiervan 4 respectievelijk 8 gulden per maand
bedraagt, rekening houdend met de kwaliteitskortingsgrens.245Wat zijn de kosten om de armoedeval van een alleenstaande
met huursubsidie en een inkomen op het minimum te mitigeren?In het rapport van de werkgroep Harmonisatie Inkomensafhankelijke Regelingen
(WHIR) «De armoedeval, analyse en oplossingen» (februari 2001),
wordt ingegaan op de mogelijkheden de armoedeval in de huursubsidie te beperken.
Ook in de onlangs verschenen Verkenning Belasting- en Premieheffing worden
enkele varianten geschetst. Het blijkt dat de kosten van het beperken van
de armoedeval in de huursubsidie sterk afhankelijk is van de te kiezen variant
en de wijze van fiscale compensatie. XNoot1Samenstelling: Leden: Terpstra (VVD), voorzitter, Biesheuvel (CDA), Schimmel
(D66), Noorman-den Uyl (PvdA), ondervoorzitter, Kamp (VVD), Van Lente (VVD),
Van Dijke (ChristenUnie), Bakker (D66), Visser-van Doorn (CDA), De Wit (SP),
Van der Knaap (CDA), Harrewijn (GroenLinks), Balkenende (CDA), Van Gent (GroenLinks),
Smits (PvdA), Verburg (CDA), Bussemaker (PvdA), Spoelman (PvdA), Örgü
(VVD), Van der Staaij (SGP), Santi (PvdA), Wilders (VVD), Snijder-Hazelhoff
(VVD), Depla (PvdA), Bolhuis (PvdA).Plv. leden: E. Meijer (VVD), Van Ardenne-van der Hoeven (CDA), Giskes
(D66), Kortram (PvdA), Blok (VVD), Van Blerck-Woerdman (VVD), Van Middelkoop
(ChristenUnie), Van Vliet (D66), Stroeken (CDA), Marijnissen (SP), Ten Hoopen
(CDA), Vendrik (GroenLinks), Mosterd (CDA), Rosenmöller (GroenLinks),
Schoenmakers (PvdA), Dankers (CDA), Dijsselbloem (PvdA), Middel (PvdA), Weekers
(VVD), Van Walsem (D66), Oudkerk (PvdA), De Vries (VVD), Van Splunter (VVD),
Van der Hoek (PvdA), Hamer (PvdA).XNoot1WODC, Motieven van asielzoekers om naar Nederland te komen, Onderzoeksnotitie
2000/2, 8–10.XNoot1«Arbeidstijden in overleg? Evaluatie van de Arbeidstijdenwet»;
Onderzoek verricht in opdracht van het ministerie van SZW door Regioplan Onderzoek
Advies en Informatie BV; april 2001.XNoot2«Arbeidstijdenwet in 2000, een onderzoek naar de Arbeidstijdenwet
en het Arbeidstijdenbesluit in bedrijven»; Onderzoek verricht door de
Arbeidsinspectie; mei 2001.XNoot1«De volwassen OR, Resultaten van het grote OR-onderzoek»;
R.H. van het Kaar en J.C. Looise, 1999 en «Betrokkenheid groeit met
de tijd, veranderingen in de agenda van ondernemingsraden; Onderzoek verricht
in opdracht van het ministerie van SZW door Regioplan Onderzoek Advies en
Informatie BV; februari 2001.XNoot1SGBO, Armoedeval, Onderzoek naar de effecten van gemeentelijke
inkomensafhankelijke regelingen, Den Haag, 2000.XNoot2Zie Nationaal Actieplan ter bestrijding van armoede
en sociale uitsluiting 2001.XNoot1Zie SGBO, Armoedeval, Onderzoek naar de effecten van
gemeentelijke inkomensafhankelijke regelingen, Den Haag, 2000.XNoot1Zie de bijlage in: SGBO, Armoedeval, Onderzoek naar
de effecten van gemeentelijke inkomensafhankelijke regelingen, Den
Haag, 2000.XNoot2Zie SGBO, Armoedeval, Onderzoek naar de effecten van
gemeentelijke inkomensafhankelijke regelingen,Den Haag, 2000.XNoot1Opgenomen als Bijlage V bij het rapport De Armoedeval,
analyse en oplossingen.XNoot2Zie Instituut voor Onderzoek van Overheidsuitgaven, International Income Statistics, Elsevier, 2001.XNoot1Zie NEI, De armoedeval in perspectief, Rotterdam
augustus 2001, p. 63.XNoot2Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, De andere kant van Nederland,
Voortgangsrapportage 1999.XNoot3Gemeente Rotterdam, Rond of Rood?, 2000.XNoot4Bron: Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Gemeente Rotterdam, Rond of rood?, 2000.XNoot1Gepubliceerd in «Deelrapportage Grondslagverbreding en -verschuiving»
van Belastingen en premies; Bijlagen; Een verkenning naar
nieuwe mogelijkheden vanuit het belastingstelsel 2001, p. 89.XNoot1Als het overheidstekort van een lidstaat meer dan 3% van het BBP bedraagt,
dan krijgt deze een aanbeveling van de Raad om dit te corrigeren, tenzij zich
uitzonderlijke omstandigheden voordoen (bijvoorbeeld een recessie waarbij
het BBP met 2% of meer daalt). De lidstaat heeft 4 maanden de tijd om corrigerende
maatregelen te nemen. Mocht naar de mening van de Raad de lidstaat hierbij
in gebreke blijven, dan kan voor ieder jaar dat niet aan het 3%-criterium
wordt voldaan een geldelijke sanctie van maximaal 0,5% BBP worden opgelegd.
Deze sanctie is in eerste instantie een niet-rentedragend deposito. Als een
lidstaat na 2 jaar de situatie niet heeft gecorrigeerd, wordt de sanctie omgezet
in een boete. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28001-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl