Goedkeuring van de op 9 februari 2009 te Parijs totstandgekomen Overeenkomst tussen de regering van het Koninkrijk der Nederlanden en de regering van de Franse Republiek houdende wijziging van de Overeenkomst van 29 mei 1979 inzake de verwerking in Frankrijk van bestraalde splijtstofelementen (Trb. 2009, 41); Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk Verslag (nader, tweede nader etc.)
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST135926
 2009-2010
 
 32 042
 Goedkeuring van de op 9 februari 2009 te Parijs totstandgekomen
Overeenkomst tussen de regering van het Koninkrijk der Nederlanden en de regering
van de Franse Republiek houdende wijziging van de Overeenkomst van 29 mei
1979 inzake de verwerking in Frankrijk van bestraalde splijtstofelementen
(Trb. 2009, 41)
 
 
 
 
 Nr. 
 5
 VERSLAG
 Vastgesteld 22 oktober 2009
 De vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, belast met het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel,
heeft de eer verslag uit te brengen van haar bevindingen. Het verslag behandelt
alleen die onderdelen waarover door de genoemde fracties inbreng is geleverd.
 Onder het voorbehoud dat de regering de gestelde vragen tijdig en afdoende
zal hebben beantwoord, acht de commissie de openbare behandeling van dit wetsvoorstel
voldoende voorbereid.
 Inhoudsopgave
 1. Algemeen 1
 2. Inleiding 2
 3. Artikelsgewijze toelichting 5
 1. Algemeen
 De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennis genomen van
de op 9 februari 2009 te Parijs tot stand gekomen overeenkomst tussen
de regering van het Koninkrijk der Nederlanden en de regering van de Franse
Republiek houdende wijziging van de Overeenkomst van 29 mei 1979 inzake
de verwerking in Frankrijk van bestraalde splijtstofelementen (Trb. 2009,
41). Deze leden realiseren zich dat het vanwege nieuwe Franse wetgeving noodzakelijk
is de basisafspraken aan te vullen die in 1979 tussen Frankrijk en Nederland
zijn gemaakt ten aanzien van de terugname van in Nederland geproduceerd en
in Frankrijk verwerkt radioactief afval. Deze leden onderschrijven daarbij
de basisgedachte die aan het verdrag en het wetsvoorstel ten grondslag ligt.
Een staat is verantwoordelijk voor het op eigen grondgebied geproduceerde
afval en moet dat dus ook terug willen nemen nadat het afval in een ander
land is verwerkt. Wel hebben de leden van de CDA-fractie nog enkele vragen
bij het voorliggende wetsvoorstel.
 
 De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van het voorliggende wetsvoorstel. Deze leden hebben wel nog een aantal vragen
aan de regering.
 
 De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennis genomen van
het wetsvoorstel. Het is goed dat oude verdragen met enige regelmaat tegen
het licht worden gehouden, zodat veranderend inzicht in maatschappelijke belangen
en de effecten daarop van het verdrag meewogen kunnen worden. De leden van
de SP-fractie hebben nog enkele vragen.
 
 De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennis genomen van
het wetsvoorstel.
 
 De leden van de GroenLinks-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van het wetsvoorstel. Deze leden hebben nog een aantal vragen aan de regering.
 
 De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel.
 2. Inleiding
 De leden van de CDA-fractie vragen hoe urgent de snelle totstandkoming
van het Verdrag is. De Franse wetgeving is in 2006 gewijzigd. Als gevolg daarvan
en het ontbreken van een Verdrag met Nederland is er al enkele jaren geen
afval meer voor opwerking aangeboden. Is er inmiddels sprake van een grote
hoeveelheid afval dat wacht op opwerking? Hoe groot is die hoeveelheid inmiddels?
Hoe lang is de bestaande opslagcapaciteit bij een constante productie nog
voldoende?
 
 De leden van de PvdA-fractie vragen of Nederland zich met dit Verdrag
feitelijk verplicht tot het opwerken van kernafval dat in Nederland wordt
geproduceerd?
 
 Zowel de leden van de SP-fractie als de leden van de ChristenUnie-fractie
vragen hoe het continueren van het opwerken van kernafval en het terugzenden
ervan door Frankrijk naar Nederland zich verhoudt tot de afspraken die gemaakt
zijn in OSPAR-verband waarin Nederland heeft beloofd dat kernafval niet meer
zal worden opgewerkt, maar direct opgeslagen, om verdere vervuiling van de
zeeën te voorkomen.
 De leden van de SP-fractie en de ChristenUnie-fractie vragen of het waar
is dat de Nederlandse staat zich door ondertekening van deze overeenkomst
verplicht tot het meewerken aan opwerking van kernafval dat de komende jaren
in kerncentrale Borssele zal ontstaan, in plaats van dat het alleen regelt
dat het afval wordt teruggestuurd. Deze leden vragen dit omdat Artikel 2 de
Nederlandse staat verplicht kernafval (zoals beschreven in aanhangsel 3 en
7 van het private contract tussen EPZ en AREVA) aan te bieden voor een bepaalde
datum. Artikel 3 verplicht de Franse staat dit afval te verwerken.
 De leden van de SP-fractie vragen wat de consequenties van het Verdrag
zijn als een andere partij zich meldt voor verwerking van bestraalde splijtstoffen
en voor een eventuele nieuwe kerncentrale in Nederland. Kunnen die ook in
het raamwerk van de overeenkomst worden opgenomen?
 Voorts vragen de genoemde leden of de Nederlandse regering met ondertekening
van de overeenkomst haar soevereiniteit opgeeft ten behoeve van een afspraak
tussen twee private partijen. Welke beperkende consequenties heeft deze overeenkomst
voor Nederlandse regelgeving met betrekking tot opslag en verwerking van bestraalde
splijtstoffen? Kan Nederland bijvoorbeeld, om redenen van veiligheid of milieu,
géén exportvergunning verlenen aan EPZ?
 De leden van de SP-fractie en die van de ChristenUnie-fractie vragen hoeveel
van het opgewerkte uranium tot nu toe daadwerkelijk door kerncentrale Borssele
is hergebruikt. De leden van de SP-fractie willen ook graag weten
hoeveel splijtstoffen door de jaren heen getransporteerd zijn naar Frankrijk.
 Het wordt de leden van de SP-fractie, de PvdA-fractie en de ChristenUnie-fractie
niet geheel duidelijk of met deze wijziging ook iets is geregeld over het
terugsturen van plutonium en opgewerkt uranium (RepU). Blijft dat in Frankrijk?
De genoemde leden vragen of de regering de mening deelt dat plutonium en opgewerkt
RepU moeten worden gezien als afval, omdat er nog geen vreedzame nuttige toepassing
van is. Daarnaast vragen deze leden of de regering de mening deelt dat Nederland
verantwoordelijk is voor opslag en eventueel verder gebruik van zowel plutonium
als opgewerkt uranium, dat ook deze materiaalstromen op termijn terug moeten
komen naar Nederland en dat Nederland daarvoor de verantwoordelijkheid draagt.
 Tot slot horen zowel de leden van de SP-fractie als die van de ChristenUnie-fractie
graag wat de status is van het Nederlandse plutonium. Hoeveel is doorverkocht,
hoeveel ligt opgeslagen in Frankrijk en wat zijn de proliferatierisico’s?
Kunt u de Kamer informeren over de omstandigheden waaronder het plutonium
daar ligt opgeslagen?
 
 De leden van de VVD-fractie vragen zich af hoeveel materiaal er door Nederland
naar Frankrijk wordt gestuurd voor opwerking. Ook willen de leden graag weten
welke extra kosten er voor welke partijen komen ten gevolge van dit wetsvoorstel.
 
 De leden van de GroenLinks-fractie stellen vast dat de regering van mening
is dat de lozingen van radioactieve stoffen vanuit nucleaire installaties
(waaronder opwerkingsfabrieken) en andere lozingsbronnen zoveel als redelijkerwijs
mogelijk teruggedrongen moeten worden in het kader van de OSPAR-afspraken. Stoppen met opwerken van kernafval zal een direct positief
effect hebben op de hoeveelheid radioactief materiaal die in de zee geloosd
wordt. Ook zal dit een direct positief effect hebben op de stralingsbelasting
van de bevolking. Kan de regering uitleggen waarom zij desondanks toch van
plan is mee te werken aan het hervatten van het opwerken van kernafval uit
de kerncentrale Borssele? Kan de regering uiteenzetten welke redenen er zijn
om opwerken van kernafval uit de kerncentrale Borssele te faciliteren door
ondertekening van de overeenkomst?
 De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat sinds 2006 geen afval
meer uit kerncentrale Borssele wordt afgevoerd. EPZ heeft uiteengezet dat
de transporten naar Frankrijk spoedig moeten worden hervat omdat de tijdelijke
opslagmogelijkheden bijna uitgeput zijn. Kan de regering de Kamer informeren
over de capaciteit van de tijdelijke opslagmogelijkheden van de kerncentrale
Borssele, hoeveel van deze capaciteit al benut is, en hoeveel capaciteit nog
beschikbaar is?
 Kan de regering een overzicht geven van de mogelijkheden voor tijdelijke
opslag buiten de kerncentrale, bijvoorbeeld in speciaal daarvoor geconstrueerde
containers? Kan de regering uiteenzetten hoe andere landen hun niet opgewerkte
kernafval opslaan? De leden van de GroenLinksfractie krijgen graag antwoord
op deze vragen.
 Kerncentrale Borssele heeft geen vergunning om MOX-brandstof te gebruiken.
Daardoor is tot nu toe geen opgewerkt plutonium hergebruikt in Nederland.
Deze leden vragen of de regering uiteen kan zetten hoeveel opgewerkt plutonium
kerncentrale Borssele tot nu toe heeft geproduceerd en hoeveel van dit plutonium
is doorverkocht aan derden.
 Plutonium is een zeer gevaarlijke stof vanwege zijn radiotoxiciteit maar
ook vanwege de proliferatierisico’s. Nederlands plutonium ligt nu op
Frans grondgebied opgeslagen en de Overeenkomst verplicht niet tot terugzending
van dit product. Kan de regering uiteenzetten waarom het Nederlandse plutonium
niet net als het radioactieve afval naar Nederland wordt teruggestuurd? Deelt
de regering de mening dat EPZ verantwoordelijk is voor de opslag
en eventueel hergebruik van het Nederlandse plutonium? Kan de regering uitleggen
hoe EPZ op dit moment vorm geeft aan deze verantwoordelijkheid? Deelt de regering
de mening dat ook de opslag en hergebruik van het opgewerkte uranium de verantwoordelijkheid
is van de producent van deze stof? Kan de regering uitleggen hoe EPZ op dit
moment vorm geeft aan deze verantwoordelijkheid? De leden van de GroenLinks-fractie
krijgen graag antwoord op deze vragen.
 Een deel van het Nederlandse opwerkingsafval ligt in het in 1994 gesloten
Centre de Stockage de la Manche (CSM). Is de regering er van op de hoogte
dat deze afvalopslag niet ontruimd zal worden vanwege de kosten en veiligheidsrisico’s?
 Sinds 1994 wordt het Nederlandse afval opgeslagen in het Centre de Stockage
de L’Aube (CSA). Is de regering ervan op de hoogte dat ook dit afval
niet naar Nederland kan terugkeren omdat het ondergronds in grote blokken
beton is gegoten? Hoe verhoudt zich dit tot de in de overeenkomst aangegane
verplichtingen al het Nederlandse opwerkingsafval terug te nemen?
 Het CSM veroorzaakt ernstige radioactieve vervuiling van de omgeving.
In het grondwater is vervuiling met radioactief tritium aangetoond. Ook rondom
het CSA is het grondwater vervuild met tritium. Is de regering hiervan op
de hoogte? Deelt de regering de mening dat EPZ verantwoordelijk is voor de
vervuiling die het Nederlandse afval veroorzaakt op Frans grondgebied? Deelt
de regering de mening dat EPZ financieel zou moeten bijdragen aan het op een
veilige manier ontruimen of stabiliseren van het CSM en het CSA? Ook op deze
vragen krijgen de leden van de GroenLinks-fractie graag antwoord van de regering.
 
 Opgewerkt uranium kan pas opnieuw worden gebruikt als brandstof als het
is verrijkt. De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat verrijken
van uranium moeilijk is, omdat het is vervuild met splijtingsproducten van
de kernreactie. Genoemde leden vragen daarom in hoeverre er zicht op is dat
het opgewerkte uranium ook daadwerkelijk door kerncentrale Borssele zal worden
gebruikt en of hierover afspraken zijn gemaakt.
 De leden van de ChristenUnie-fractie vragen zich daarnaast wel af of,
gezien de huidige stand van de techniek, het opwerken van kernafval wel de
meest duurzame optie is. Is het waar dat een splijtstofstaaf van opgewerkt
uranium na verbranding veel radioactiever is dan in de eerste ronde en daarna
heel moeilijk een tweede keer kan worden opgewerkt vanwege de vervuiling met
radioactieve splijtingsproducten? Is het waar dat de omvang van de opslagruimte
voor hoogradioactief afval bij opwerking weliswaar afneemt, maar dat daar
tegenover staat dat er een veel grotere hoeveelheid laagradioactief afval
ontstaat en dat daardoor uiteindelijk de omvang van het radioactieve afval
dat opgeslagen moet worden na opwerking veel groter is dan bij directe opslag?
Deze leden vragen dit cijfermatig te onderbouwen.
 De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of de regering de mening deelt
dat met de opwerking ook plutonium wordt geproduceerd waarvoor nog geen duurzame
toepassing is. Genoemde leden constateren dat door de nucleaire industrie
hiervoor de stof MOX (mixed oxides) is bedacht, een mengsel van plutonium
en uranium. Zij constateren echter dat bij het splijten van MOX opnieuw plutonium
ontstaat en dat reactoren die op dit mengsel draaien minder veilig zijn. Deelt
de regering deze mening? Is het waar dat kerncentrale Borssele voor het gebruik
van MOX een vergunning heeft aangevraagd en wat is hiervan de stand van zaken?
 Voorts vragen de leden van de ChristenUnie-fractie of het waar is dat
de Franse opwerkingsfabriek een deel van het laag-radioactieve afval in de
lucht en het water rondom La Hague loost.
 Net als de leden van de GroenLinks-fractie, vragen de leden van de ChristenUnie-fractie
naar de situatie in het Centre de Stockage de la Manche (CSM).
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of het waar is dat een deel van
het Nederlandse afval van voor 1993 niet makkelijk kan worden teruggestuurd
omdat het ligt opgeslagen in het lekkende CSM. Deze leden vragen of het waar
is dat Franse autoriteiten niet van plan zijn deze afvalopslag te ontruimen
omdat dit te veel risico’s meebrengt en erg duur is. Genoemde leden
vragen of het mogelijk is dat Areva wel afval van voor 1993 terugstuurt maar
dan een equivalent bestaande uit nieuwere, beter verpakte afvalstromen. Deelt
de regering de mening dat Frankrijk dan alsnog blijft zitten met het Nederlandse
afval? Genoemde leden vragen of de regering de mening deelt dat deze afvalopslag
moet worden opgeruimd en dat de vervuilers, waaronder kerncentrale Borssele,
daarvoor moeten betalen.
 De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering of de Nederlandse
staat met dit Verdrag niet onnodig beleidsruimte ten aanzien van toekomstige
keuzes over opwerking uit handen geeft ten behoeve van een afspraak tussen
twee private partijen. Genoemde leden vragen of Nederland met de ondertekening
van deze overeenkomst impliciet de toezegging doet zich te onthouden van regelgeving
die de uiteindelijke naleving van deze overeenkomst onmogelijk zou maken.
Is het waar dat Nederland op basis van het wetsvoorstel en de onderliggende
overeenkomst niet kan besluiten om géén exportvergunning te
verlenen aan EPZ, om welke redenen dan ook. Deze leden vragen of het om deze
reden mogelijk is om delen van artikel 1–3 in een preambule op te nemen,
in plaats van in een wetsartikel zodat hier geen rechten en verplichtingen
aan kunnen worden verbonden.
 3. Artikelsgewijze toelichting
 De memorie van toelichting gaat in op termijnen. Begrijpen de leden van
de CDA-fractie het goed dat het Verdrag betrekking heeft op al het radioactieve
afval dat tussen het sluiten van het Verdrag en de volgende 11 jaar aangeboden
wordt? Is hiermee de facto sprake van een Verdrag met een beperkte looptijd?
De genoemde leden vragen zich af wat dit betekent voor bijvoorbeeld het afval
dat bij EPZ ontstaat. Als het Verdrag in 2010 in werking treedt en er vervolgens
maximaal 11 jaar afval kan worden aangeboden betekent dit dat het Verdrag
een voorziening biedt tot 2021. EPZ kan op basis van het convenant dat de
overheid met EPZ heeft gesloten kernenergie blijven produceren tot 2033. Moet
als voor opwerking gekozen blijft worden een nieuw Verdrag worden gesloten
voor de periode na 2021? Hoe verhoudt dit Verdrag zich in meer algemene zin
tot het convenant? Is met EPZ overlegd over het onderhavige Verdrag en wetsvoorstel
en wat is hun oordeel?
 Ook vragen de leden van de CDA-fractie hoe dit wetsvoorstel en het te
sluiten Verdrag zich verhouden tot de privaatrechtelijke overeenkomst tussen
EPZ en Areva?
 In artikel 3 wordt bepaald dat de opwerking binnen zes jaar moet worden
afgerond en dat het verglaasde radioactieve afval acht jaar na opwerking naar
Nederland wordt teruggestuurd. Betekent dit dat het maximaal 14 jaar kan duren
voordat afval dat wordt geëxporteerd om in Frankrijk te worden opgewerkt
weer terug komt naar Nederland?
 
 Naar de mening van de leden van de SP-fractie, de PvdA-fractie en de ChristenUnie-fractie
blijkt uit de overeenkomst niet duidelijk of oud opwerkingsafval ook naar
Nederland zal worden teruggestuurd. In de toelichting bij artikel 1 in de
memorie van toelichting wordt gesproken over de in 1978 gesloten opwerkingsovereenkomst
en de daarbij behorende aanhangsels 3 en 7 (aanvullingen op de overeenkomst
uit 1993 en 2004). In artikel 2 wordt alleen gerefereerd aan aanhangsel 3
en 7 waardoor alleen opwerkingsafval van na 1993 onder dit artikel valt. De
genoemde leden verzoeken de regering toe te lichten of er nog opwerkingsafval
van voor 1993 in Frankrijk ligt. Zo ja, blijft Nederland daarvoor verantwoordelijk,
ook financieel? Zo ja, betekent dat dat oud opwerkingsmateriaal, dus van voor
1993, ook naar Nederland wordt teruggestuurd? Indien er oud opwerkingsafval
van voor 1993 in Frankrijk ligt, wat is de reden voor het feit dat dit afval
nog niet is teruggestuurd? De genoemde leden krijgen graag antwoord van de
regering op deze vragen.
 
 De leden van de PvdA-fractie verzoeken de regering om een toelichting
waarom aan artikel 8 niet (expliciet) is toegevoegd dat EPZ verantwoordelijk
blijft voor de opslag en eventueel verder gebruik van zowel plutonium als
RepU en dat deze materiaalstromen ook op korte termijn terug moeten komen
naar Nederland. De leden van de ChristenUnie-fractie vragen in aanvulling
hierop of de regering voornemens is hierover met Frankrijk afspraken te maken.
 
 De voorzitter van de commissie,
 Koopmans
 De adjunct-griffier van de commissie,
 Van Dalen
 
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van Gent (GL), Van der Staaij (SGP), Poppe (SP), Snijder-Hazelhoff
(VVD), ondervoorzitter, Depla (PvdA), Van Bochove (CDA), Koopmans (CDA), voorzitter,
Spies (CDA), Van der Ham (D66), Van Velzen (SP), Vietsch (CDA), Aptroot (VVD),
Samsom (PvdA), Boelhouwer (PvdA), Roefs (PvdA), Neppérus (VVD), Van
Leeuwen (SP), Jansen (SP), Van der Burg (VVD), Van Heugten (CDA), Ouwehand
(PvdD), Bilder (CDA), Wiegman-van Meppelen Scheppink (CU), Linhard (PvdA)
en De Mos (PVV).
 Plv. leden: Vendrik (GL), Van der Vlies (SGP), Polderman (SP), Remkes
(VVD), Jacobi (PvdA), Pieper (CDA), Koppejan (CDA), Ormel (CDA), Koşer
Kaya (D66), Leijten (SP), Schreijer-Pierik (CDA), De Krom (VVD), Vermeij (PvdA),
Waalkens (PvdA), Vos (PvdA), Zijlstra (VVD), Langkamp (SP), Gerkens (SP),
Elias (VVD), Schermers (CDA), Thieme (PvdD), Algra (CDA), Ortega-Martijn (CU),
Smeets (PvdA) en Agema (PVV).
 
 
 Kamerstuk 30 429, nr. 17.