Vogelpestcrisis (Aviaire influenza); Verslag algemeen overleg gehouden op 29 september 2005
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28807, nr. 87

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

02-11-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

28807 nr. 87

26-10-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de bewindsliedenNadere gedachtewisselingToezeggingenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28807Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 50 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 807Vogelpestcrisis (Aviaire influenza)nr. 87VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 26 oktober 2005De vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit1, de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport2 en de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties3 hebben op 29 september 2005 overleg gevoerd met
minister Veerman van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, minister Hoogervorst
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en minister Remkes van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties over:– de brief van de minister van LNV van 31 augustus
2005 over maatregelen i.v.m. risico insleep AI (28 807, nr. 83);– de brief van de minister van VWS van 2 september
2005 met de beantwoording van schriftelijke vragen van de leden Ormel en Atsma
(CDA) over sterfgevallen door zieke varkens in China (Aanhangsel Handelingen
II, nr. 2296, vergaderjaar 2004–2005);– de brief van de minister van LNV van 23 september
2005 met nadere informatie over maatregelen om het risico van insleep van
vogelgriep te verkleinen (28 807, nr. 84);– de brief van de minister van LNV van 9 september
2005 met de beantwoording van schriftelijke vragen van het lid Van Velzen
(SP) over maatregelen tegen de insleep van vogelpest (Aanhangsel Handelingen
II, nr. 2404, vergaderjaar 2004–2005); – de brief van de minister van VWS van 22 september
2005 met de beantwoording van schriftelijke vragen van het lid Kraneveldt
(LPF) over extra maatregelen tegen de dreiging van vogelgriep (Aanhangsel
Handelingen II, nr. 35, vergaderjaar 2005–2006);– de brief van de minister van LNV van 14 september
2005 met de beantwoording van schriftelijke vragen van het lid Vos (Groenlinks)
over de noodzaak van de ophokplicht (Aanhangsel Handelingen II, nr. 2426,
vergaderjaar 2004–2005).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissieDe minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit deelt mee dat de rechter in het kort geding over de ophokplicht
niet aan de inhoudelijke beoordeling is toegekomen, omdat hij zich daartoe
niet bevoegd achtte.Op 29 september is de op een risicobenadering gebaseerde regeling
in werking getreden. Op de uitgereikte kaart is de risicoverdeling te zien1. Door deze nieuwe regeling ontstaat meer ruimte voor
het weer buiten laten van het opgehokte pluimvee. Als de omstandigheden niet
veranderen, is deze regeling van kracht tot en met 30 november. Deze
nieuwe regeling is gunstig voor de afzet van biologische eieren en Freilandeieren
en is mogelijk omdat de beteugeling van de vogelpest in de gebieden die een
aantal weken geleden aanleiding gaven tot zorg, effectief verloopt. De regeling
is in overeenstemming met de aan Nederland grenzende bondsstaten en met de
Europese Commissie ingevoerd.De heer Ormel (CDA) vraagt een toelichting
op de voorschriften voor afscherming met netten. Is het tot 30 november
voldoende om een klein deel van het bedrijf te overkappen met netten? Is daarna
een intensivering van de monitoring van uitloopkippen niet wenselijk?Waarom zet de EU niet in op preventieve vaccinatie tegen de in Azië
actieve variant van Aviaire Influenza (AI), terwijl tegen andere pluimveeziekten
wel geënt moet worden? Er is nu sprake van een gerechtvaardigde angst
voor een uitbraak, wat in de Europese richtlijn 92/40 wordt genoemd als voorwaarde
voor het toestaan van beschermende vaccinatie. Wanneer het virus eenmaal in
Europa is, is vaccinatie niet meer effectief. De minister moet zich in EU-verband
inzetten voor het mogelijk maken van beschermende vaccinatie, met verwijzing
naar de specifieke Nederlandse situatie. Kan hij een overzicht geven van de
belemmeringen voor vaccinatie en kan hij de Kamer een Europese routekaart
naar vaccinatie toezenden? Is hij bereid om de Kamer vervolgens regelmatig
te informeren over de stand van zaken? Desnoods moet de verantwoordelijkheid
voor de aanpak van dierziekten meer bij de afzonderlijke lidstaten worden
neergelegd. Hoe staat het overigens met het onderzoek naar een effectief vaccin?
Waarom monitoren alleen Nederland en Italië tegen laagpathogene AI?Bij een uitbraak van AI moeten in elk geval mensen die in de gezondheidszorg
werken en dus direct contact hebben met zieken, het preventieve medicijn Tamiflu
krijgen. Moet AI overigens niet met name worden genoemd in de Infectieziektenwet?Het is verheugend dat de minister van LNV de PCR-test voor een snelle
diagnostiek toestaat. Wanneer zal die toestemming precies van kracht worden?De witte (geneeskundige) kolom van de rampenbestrijding onderkent te weinig
de urgentie van nadenken over scenario's bij een uitbraak van AI. Er
moet een gezamenlijke praktijkoefening komen, zodat de witte kolom in ieder
geval ervaring opdoet. Is Nederland voldoende op de uitbraak van de ziekte
voorbereid door een goede samenwerking tussen de verschillende
kolommen van de rampenbestrijding? Wat vindt de minister van BZK van het kennelijke
gebrek aan communicatie tussen de witte kolom en de groene (veterinaire) kolom?
Zou de voorbereiding onder provinciale regie moeten plaatsvinden?Omdat via mensen de grootste kans op insleep van virus bestaat, dient
in EU-kader gewerkt te worden aan een goede bagage- en reizigerscontrole en
deugdelijke voorlichting op en rond Europese vliegvelden. Welke hulp biedt
Nederland Indonesië en andere Aziatische landen aan om bij te dragen
aan het bij de bron bestrijden van het virus?De heer Waalkens (PvdA) legt de nadruk op
de volksgezondheid, omdat in het ergste geval honderden miljoenen mensen besmet
kunnen raken. Gaan de risicoanalyses ver genoeg en wordt de urgentie van maatregelen
op het terrein van de volksgezondheid voldoende ingezien? De indruk bestaat
dat de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) geen visie heeft op de benodigde
aanpak bij een worst-casescenario. De draaiboeken hebben geen relatie met
de praktijk, bijvoorbeeld met de kwestie van de verdeling van de virusremmers.
De kans is groot dat een pandemie leidt tot chaos in het binnenlandse bestuur.De structurele ophokplicht is totstandgekomen zonder deugdelijke onderbouwing
in de vorm van een risicoanalyse, is disproportioneel en niet effectief, is
zonder voldoende overleg met de betrokkenen totstandgekomen en heeft grote
gevolgen voor het dierenwelzijn. Bovendien heeft er geen Europese afstemming
over plaatsgevonden, zoals blijkt uit het feit dat de kippen, kennelijk onder
druk van de EU, op basis van de huidige risicoanalyses weer naar buiten mogen.
Met de ophokplicht is ondoordacht paniek gezaaid. De minister heeft zijn emotie
te veel laten spreken en heeft te veel waarde gehecht aan de belangen van
de commerciële grote pluimveehouderijen.Investeringen en het stimuleren van investeringen moeten leiden tot een
geconditioneerde uitloop, zodat scharrel- en uitloopbedrijven geen risico's
meer vormen.Grootscheepse preventieve vaccinatie kan helpen, maar is geen oplossing
voor alle problemen. Beperking van het aantal transportbewegingen en aanpassing
van de attitude van de intensieve veehouderij op het punt van dierenwelzijn
en volksgezondheid zijn veel belangrijker. Er moet worden gesneden in de structuur
van de intensieve veehouderij om contacten tussen de bedrijven en de gebieden
zo veel mogelijk te voorkomen.De heer Oplaat (VVD) constateert dat het grote
aantal trekvogels dat Nederland aandoet, risico's met zich meebrengt
als ergens in de wereld een ziekte zoals AI uitbreekt. Het besluit om een
ophokplicht af te kondigen, was dan ook terecht. Degenen die hun brood in
de pluimveesector verdienen, onderschreven de economische noodzaak van de
ophokplicht. Degenen die niet economisch afhankelijk zijn van het pluimvee
en die vaak een andere binding hebben met de dieren, dachten daar anders over.
De hobbydieren blijven daarom de zwakke plek in de bestrijding van de vogelpest.
Er zijn op vrijwillige basis afspraken gemaakt over het ophokken van hobbydieren,
maar in de praktijk houdt men zich daar nauwelijks aan. Een plicht om hobbydieren
binnen te houden, is ook niet te controleren. Voor een volgende keer moet
dus worden geprobeerd om tot betere afspraken te komen. Het verzet van de
Stichting Wakker Dier tegen het ophokken is onbegrijpelijk, want ook zij heeft
er belang bij dat de ziekte wegblijft, zodat er geen dieren geruimd hoeven
te worden. Met de nieuwe, op een risicobenadering gebaseerde regeling blijven
het draagvlak in de sector voor het beleid en de afzetmogelijkheden van biologische
eieren overigens in stand.De opstelling van de EU moet veranderen, want preventieve vaccinatie is
essentieel voor het tegengaan van dierziekten. Is het overigens wel mogelijk
om een vaccin tegen AI te ontwikkelen, gelet op het feit dat het virus zo vaak muteert? Is het mogelijk om net als voor varkens ook bij pluimvee
markervaccins te gebruiken voor ringvaccinaties?Een early warning system dient zo snel mogelijk ontwikkeld en ingevoerd
te worden omdat de bestrijding van het virus vooral in de eerste 24 uur moet
plaatsvinden. Zijn de aanbevelingen van het bureau Berenschot al geïmplementeerd
in het draaiboek?Zijn de aangeschafte 5 miljoen antivirale kuren voldoende bij het uitbreken
van een grieppandemie? Zo niet, hoe wordt de verdeling daarvan dan bepaald?Hoe zorgt de minister van BZK ervoor dat de samenwerking tussen de diverse
instanties wordt verbeterd, zodat bij een grieppandemie de gezondheidszorg,
de openbare orde en de veiligheid in stand blijven? Zijn er op dat punt nog
lacunes?De heer Van den Brink (LPF) meent dat bij
een besmettelijke dierziekte vooral moet worden bezien of alle maatregelen
zijn genomen om uitbraak van de ziekte te voorkomen en of, als de ziekte toch
uitbreekt, alle maatregelen zijn genomen om de ziekte zo snel mogelijk uit
te roeien. Bij de vorige uitbraak van AI kon alleen praktisch worden nagedacht,
omdat acuut moest worden ingegrepen en omdat wetenschappelijk onderzoek of
eerdere ervaringen met AI ontbraken. Het ophokken van dieren kan als voorzorgsmaatregel
zeker een bijdrage leveren aan het tegengaan van het uitbreken van de ziekte.
Het instandhouden van de ophokplicht in pluimveedichte gebieden, gecombineerd
met het versoepelen van die plicht in andere gebieden, is het proberen waard,
ook al zijn daar risico's aan verbonden. Veel belangrijker is echter
de in het rondetafelgesprek over AI door professor Stegeman geopperde vraag
of in pluimveedichte gebieden bedrijven moeten worden toegestaan waar pluimvee
een vrije uitloop heeft. Wat vindt de minister van die eventuele voorzorgsmaatregel?
Wellicht is het ook nuttig om bedrijven ertoe te stimuleren om in de herfst
en winter de weerstand van de dieren zo veel mogelijk te vergroten.Als de ziekte uitbreekt, kunnen alle voorbereide maatregelen dan werkelijk
direct uitgevoerd worden? Dat is bij iedere uitbraak van een besmettelijke
dierziekte immers het zwakke punt, want de eerste 24 uren zijn bepalend.Op het punt van de volksgezondheid is er een dilemma: men moet elkaar
geen angst aanpraten, maar de risico's moeten wel serieus worden genomen.
In elk geval de minister van BZK moet bij besmetting van mensen de bevolking
ook geruststellen, want als angst de boventoon gaat voeren, is men bij voorbaat
verloren. Ook bij besmetting van mensen zullen de eerste 24 uren overigens
bepalend zijn voor de effectiviteit van de aanpak.Volgens de minister van VWS is contractueel verzekerd dat het vaccin zo
snel mogelijk beschikbaar komt als de ziekte uitbreekt. Dan zal er echter
ook in het buitenland veel vraag naar het vaccin zijn. De beste oplossing
is daarom het maken van mengvaccins.De heer Van der Vlies (SGP) memoreert dat
de vogelpest in augustus leek op te rukken naar Nederland en dat de onrust
in de sector toesloeg. De deskundigen waren aanvankelijk verdeeld, maar de
meerderheid gaf het advies om een ophokplicht in te stellen. Mede op basis
van dit advies achtte de meerderheid van de Kamer het verstandig om geen risico
te nemen en niet te wachten tot afronding van de risicoanalyse en het overleg.
Er moest snel een besluit worden genomen, waarbij ook het schrikbeeld van
twee jaar geleden een rol speelde. Mede door de verontrustende berichten over
besmetting van mensen in Indonesië was een afwachtende houding niet verstandig.
Er moet sprake zijn van een evenwichtige en zakelijke, maar ook daadkrachtige
benadering. Het verzet van dierenwelzijnsorganisaties tegen de ophokplicht
is vreemd, want ook zij hebben de ellendige gevolgen van een vogelpestcrisis
al eens meegemaakt. De EU-lidstaten zijn op dit punt verdeeld,
maar elke lidstaat moet zijn eigen verantwoordelijkheid nemen.De tijdelijke regeling die is getroffen ten behoeve van de afzetmogelijkheden
van biologische eieren, is zeer welkom, maar de voorlichting daarover moet
optimaal zijn. Er moet ook voldoende aandacht zijn voor andere insleeprisico's
dan via trekvogels, bijvoorbeeld via het luchtverkeer en het vracht- en personenvervoer.Is Nederland volgens de minister van BZK zo goed voorbereid op een pandemie
dat de vitale functies van de samenleving dan niet in het gedrang komen?Mevrouw Van Velzen (SP) voelde zich, mede
omdat de deskundigen niet krachtig hadden gepleit voor stevige maatregelen
en het risico vermoedelijk laag was, overvallen door de aankondiging op 22 augustus
van de ophokplicht. Zij vond de afweging tussen enerzijds het dierenwelzijn
en de financiële positie van de biologische sector en anderzijds het
kleine risico met een grote impact op dat moment zeer lastig. Nu plaatst zij
echter vraagtekens bij het besluit om de ophokplicht af te kondigen. Het grootste
deel van de sector, de intensieve pluimveehouderij, hoefde niets te doen en
heeft veel baat bij de ophokplicht. De negatieve gevolgen golden vooral voor
de bedrijven met vrije uitloop, maar nu blijkt dat de situatie in Rusland
en Kazachstan al in augustus stabiel was, dat de minister in feite is teruggefloten
door de EU en dat er geen directe trekvogelroute van Rusland en Kazachstan
naar Nederland is. Heeft de minister te snel gereageerd en moet hij niet erkennen
dat de dreiging niet zo groot was?Wel is het vreemd dat enkele aanvullende maatregelen niet genomen zijn,
met name maatregelen om de insleep via mensen en verkeer uit de besmette Aziatische
gebieden tegen te gaan. Zijn de Europese grenzen voldoende afgeschermd tegen
insleep via buitenlandse transporteurs, pluimveehouders en toeristen?De versoepeling van de ophokplicht is terecht. Er moet daarbij sprake
zijn van maatwerk, zodat pluimveehouders precies weten waaraan zij toe zijn.Het plaatsen van netten of kappen is zeker voor biologische boeren een
forse kostenpost die moet worden vergoed. Kan de minister overigens garanderen
dat voor de afscherming geen vergunning nodig is?Zijn de problemen die zich in 2003 voordeden op het punt van de dodingsmethode,
de capaciteit voor doding, de mestopslag en de hygiëne en taalproblematiek
bij het ruimen opgelost en is er een oplossing voor het gebrekkige draagvlak
bij hobbydierhouders?De 5 miljoen aan te schaffen antivirale kuren zijn na drie jaar niet meer
houdbaar. Wordt die voorraad telkens vernieuwd?Als men steeds terugkerende crises wil voorkomen, kan er geen toekomst
zijn voor een sector die eenzijdig gericht is op productiviteit, waarin veel
met dieren gesleept wordt en waarin bedrijven veel te dicht op elkaar zitten.
De pluimveehouderijen moeten dus minder intensief worden en beter worden verspreid
over het land.De VN komen geld tekort voor een voorgenomen vaccinatieprogramma in de
getroffen Aziatische gebieden. Stelt Nederland daarvoor geld beschikbaar en
vraagt Nederland hier in Europees kader aandacht voor?De heer Duyvendak (GroenLinks) erkent dat
er sprake is van een lastig vraagstuk, maar constateert ook dat op belangrijke
vragen onvoldoende antwoord is gegeven. Was de ophokplicht voldoende gebaseerd
op een adequate risicoanalyse? De versoepeling van de maatregelen en de reactie
van de Europese Commissaris voor Gezondheid versterken de indruk dat de ophokplicht
een buitenproportionele maatregel was. Was dat de effectiefste maatregel voor
de bestrijding van de dreiging? Waarom bleven allerlei contacten met de regio's
waar de ziekte zich verder heeft verspreid, ongemoeid en waarom zijn geen
preventieve maatregelen genomen op het punt van het transport binnen de bio-industrie
zelf? Is er niet gekozen voor een aantal gemakkelijke en zichtbare
maatregelen, terwijl de complexere en misschien duurdere maatregelen achterwege
zijn gelaten?De biologische sector en de bedrijven met uitloop vragen zich af wat zij
verder nog kunnen verwachten. Welke conclusies trekt de minister voor de komende
jaren als na de vogeltrek blijkt dat er geen hoogpathogeen virus bij de trekvogels
is aangetroffen?Inenten is niet de oplossing voor alle problemen, maar kan wel zeer behulpzaam
zijn. Op dat punt dient de ambitie dus te worden aangescherpt.Een structurele aanpak van de problemen kan niet zonder herstructurering
van de bio-industrie. Daar is het risico op een grootschalige uitbraak van
een virus en op mutatie daarvan het grootst, want daar bevinden zich grote
aantallen weinig levensvatbare kippen in barre omstandigheden. De recente
ontwikkelingen tonen aan dat het onverstandig is geweest om na de crisis in
2003 de verantwoordelijkheid voor herstructurering bij de sector zelf neer
te leggen, want het probleem wordt nu afgewenteld op de biologische pluimveehouders,
die niet de kern van het probleem vormen. Herstructurering van de bio-industrie
is een maatschappelijke verantwoordelijkheid, die de politiek op zich moet
nemen. Daarbij moet gedacht worden aan in elk geval een halvering van de pluimveestapel.Het antwoord van de bewindsliedenDe minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
benadrukt dat er absoluut geen reden is voor paniek. Er is wel reden voor
zorg en er moeten voorzorgsmaatregelen worden genomen omdat er een reëel
risico is dat het in Azië actieve vogelgriepvirus muteert in een virus
dat van mens op mens overdraagbaar is en dat zich zou kunnen ontwikkelen tot
een grieppandemie. Bij een grieppandemie wordt 25% tot 30% van
de bevolking ziek. Het aantal sterfgevallen hangt af van de virulentie van
het virus.De uitvoering van de voorzorgsmaatregelen is in een vergevorderd stadium.
In het buitenland wordt Nederland beschouwd als een van de best voorbereide
landen, maar de voorbereiding is nog niet voltooid en waakzaamheid blijft
altijd geboden. Bovendien zal een onverhoopte crisis ook zeker onverwachte
aspecten hebben.Bij een pandemie is de beschikbaarheid van een vaccin het belangrijkst,
maar een vaccin kan pas gemaakt worden wanneer duidelijk is om welk virus
het gaat. De ontwikkeling van een paramedisch vaccin vergt zes tot acht maanden.
Omdat er bij een pandemie een wereldwijde vraag naar het vaccin is, wordt
een contract gesloten met een vaccinfabrikant. Dat contract garandeert dat
Nederland als eerste land wordt beleverd door de fabriek. Er zijn nog geen
mengvaccins die tegen alle griepvirussen beschermen, maar de wetenschap besteedt
daar wel aandacht aan en zij zouden dus inderdaad een deeloplossing kunnen
zijn.Ter overbrugging van de periode van zes tot acht maanden zijn 5 miljoen,
overigens niet goedkope, porties antivirale middelen besteld die bestemd zijn
voor mensen die dan al ziek geworden zijn. Het aantal porties is gebaseerd
op het aantal zieken dat bij een pandemie wordt verwacht. Nog dit jaar wordt
de helft van de middelen geleverd en in 2007 is de voorraad compleet. Met
de antivirale middelen wordt de ziekteduur 1 à 2 dagen verkort. Patiënten
hebben ook minder kans op longontsteking en hebben minder antibiotica nodig,
maar het belangrijkste is dat zij minder besmettelijk worden, zodat de ziekte
zich minder snel verspreidt. De gebruiksklare antivirale middelen zijn vijf
jaar houdbaar. Er wordt in financieel opzicht rekening gehouden met vervanging
van deze middelen. De bulkstof, waarvan een grote voorraad is aangeschaft,
is langer dan tien jaar houdbaar. Er wordt nog onderzocht of het zinvol is
om het medicijn preventief te verstrekken aan direct betrokkenen. Er zijn een landelijk beleidsdraaiboek en drie regionale draaiboeken over
de vogelgriep, de incidentele introductie van een nieuw humaan virus en een
daadwerkelijke grieppandemie in Nederland. De minister heeft middelen beschikbaar
gesteld om te oefenen op basis van de draaiboeken, die de richtlijnen van
de Wereldgezondheidsorganisatie volgen. De regionale instanties van de Geneeskundige
Hulp bij Ongevallen en Rampen (GHOR) hebben de landelijke draaiboeken vertaald
naar regionale operationele draaiboeken. De IGZ heeft gecontroleerd of alle
regio's dit hebben gedaan. Binnenkort krijgt de minister de officiële
resultaten van dit onderzoek, maar uit voorlopige conclusies blijkt dat in
korte tijd veel vooruitgang is geboekt en dat een goede samenwerking tot stand
is gekomen tussen de GHOR, de GGD, gemeenten en ziekenhuizen. De samenwerking
met huisartsen en de samenwerking tussen de landbouwsector en de gezondheidszorg
moet echter nog worden verbeterd. Ook de toewijzing van mogelijk schaarse
ziekenhuisbedden, de opschaling van de diagnostiek en de distributie van antivirale
middelen zijn nog onvoldoende uitgewerkt, maar daar wordt hard aan gewerkt.
Nederland doet binnenkort mee aan een brede praktijkoefening die is georganiseerd
door de Europese Commissie. Bij AI is de Infectieziektenwet overigens inderdaad
van toepassing.Er wordt nog onderzocht of bedrijven ertoe moeten worden gestimuleerd
om de weerstand van hun dieren in de herfst en winter zo veel mogelijk te
vergroten.De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties bevestigt dat bij een agrarische crisis een aanzienlijk risico bestaat
voor de Nederlandse economie, de volksgezondheid, de openbare orde en het
functioneren van de samenleving. Preventie is zeer belangrijk, ook al kan
men later, met de wijsheid van achteraf, altijd vragen of er niet te veel
preventieve maatregelen zijn genomen.Samenwerking tussen de verschillende disciplines is essentieel voor crisisbeheersing.
Daarom wordt veel aandacht besteed aan oefeningen die gericht zijn op verbetering
van die samenwerking. De minister heeft al eerder toegezegd dat de Kamer een
oefenagenda, die interdepartementaal wordt voorbereid, zal ontvangen. In oktober
wordt een bestuurlijke conferentie over crisisbeheersing in brede zin gehouden
waar ook dit aspect aan de orde komt. De crisisbeheersing wordt primair gecoördineerd
door de veiligheidsregio, waarin de witte kolom, de brandweer en de politie
in de toekomst moeten samenwerken. Bij een crisis is ook de inzet van militairen
verzekerd.In het programma Vitale infrastructuur worden 150 maatregelen voorgesteld.
Op enkele punten kunnen nog verbeteringen worden aangebracht, met name op
het terrein van terreurbestrijding, maar de vitale sectoren, producten en
diensten zijn redelijk beschermd tegen ontwrichting in het geval van crises
zoals een vogelpestcrisis. In het beleidsplan Crisisbeheersing wordt nader
ingegaan op hulpverlening, besluitvorming en communicatie.Het bevorderen van rust en beheersing in de samenleving staat bij crises
altijd centraal ten behoeve van het vertrouwen in het optreden van de overheid.
In eerste instantie is dit een belangrijke verantwoordelijkheid van de vakminister.
Bij een crisis van grote omvang ligt die verantwoordelijkheid bij de coördinerend
minister van BZK en geldt de in het beleidsplan Crisisbeheersing beschreven
crisiscommunicatie door het ministeriële beleidsteam of zelfs door het
hele kabinet. Omdat communicatie op dit punt cruciaal is, is op 1 mei
2005 het Expertisecentrum Risico en Crisiscommunicatie opgericht.De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit vindt kritiek op de ophokplicht wijsheid achteraf. Er is steeds
gehandeld naar bevind van zaken. Op 15 augustus adviseerden deskundigen
om een ophokplicht af te kondigen. In die periode trok het virus
vanuit Oost-Azië snel in westelijke richting op tot vlakbij het Oeralgebergte.
Vogeldeskundigen zeiden dat vogels tijdens de vogeltrek in Kazachstan of Rusland
in contact zouden kunnen komen met het virus en vervolgens naar Nederland
zouden kunnen komen. Mede door de ervaringen in 2002 en 2003 was dat voor
de minister en de sector een schrikbarende ontwikkeling. Er is daarom geen
risico genomen. Bij het bepalen van de gerechtvaardigdheid en proportionaliteit
van de ophokplicht speelde ook de afweging mee tussen enerzijds 75 miljoen
kippen die al binnen worden gehouden en anderzijds 5 miljoen Freilandkippen
en 0,5 miljoen kippen in de biologische sector. Ten behoeve van de preventie
achtte de minister de ophokplicht gerechtvaardigd. België en aan Nederland
grenzende Duitse bondsstaten volgden de Nederlandse maatregelen.De aanpassing van de maatregelen is niet het gevolg van druk van de EU,
maar van nieuwe feiten en inzichten op basis van deskundige adviezen en eigen
onderzoek. Monitoring door Nederlandse deskundigen in Kazachstan en Rusland
verschafte steeds meer duidelijkheid over de vraag of wilde watervogels daar
een actief virus bij zich dragen en de ziekte kwam in Rusland tot stilstand.
Er zijn ook geen nieuwe uitbraken in Rusland en Kazachstan. De aanpak, die
wordt gemonitord door experts, verloopt redelijk goed. De minister zal de
Kamer een overzicht toesturen met alle ontwikkelingen vanaf 15 augustus
tot en met 29 september, inclusief het overleg dat met de pluimveesector
heeft plaatsgevonden.Naast de emotionele schade bij houders van hobbydieren, biologische kippen
en Freilandkippen en de negatieve gevolgen voor het dierenwelzijn hebben de
genomen maatregelen geen economische schade veroorzaakt door het declassificeren
van eieren.De huidige wetgeving staat preventieve vaccinatie tegen hoogpathogeen
virus niet toe. De minister zet zich ervoor in om preventieve vaccinatie mogelijk
te maken in de nieuwe richtlijn van de EU, die momenteel wordt gesproken.
Na de eerdere crises heeft Nederland binnen de EU ook recht van spreken. Bij
een uitbraak is noodvaccinatie wel toegestaan.Verschillende bedrijven hebben vaccins ontwikkeld tegen de hoogpathogene
variant H5N1 van AI, maar die vaccins zijn nog niet in de EU geregistreerd.
Het gebruik in Italië tegen het laagpathogene virus dat zich daar al
enige tijd manifesteert, is toegestaan via een speciale ontheffing voor noodvaccinatie.
Desondanks zijn daar nog regelmatig uitbraken, zelfs binnen het vaccinatiegebied.
Na het vaccineren, dat zeer arbeidsintensief is, is onderscheid mogelijk tussen
besmette en gevaccineerde kippen. De vaccins bieden geen volledige bescherming
tegen besmetting, maar voorkomen wel verspreiding van de ziekte.De afschermregeling verplicht pluimveehouders met een relatief laag risico
om hun pluimvee tijdelijk met netten of gaas af te schermen en daarmee contact
tussen watertrekvogels en pluimvee te voorkomen. Voor tijdelijke afscherming
met netten of een kleine overkapping is geen vergunning nodig. Deze regeling
is gericht op het voorkomen van besmetting met hoogpathogene AI, die immers
niet tijdig met monitoring kan worden ontdekt. Voor de lange termijn wordt
onderzocht of er andere mogelijkheden zijn om het buitenlopende pluimvee te
beschermen tegen contacten met wilde watervogels.De tijdens de vogeltrek geïntensiveerde monitoring, bestaande uit
vier maal per jaar bloedtappen, is gericht op snelle ontdekking van het laagpathogene
AI-virus, zodat de mutatie van laagpathogeen virus naar hoogpathogeen virus
kan worden voorkomen. De minister gaat ervan uit dat deze monitoring in alle
EU-lidstaten plaatsvindt, want de desbetreffende Europese beschikking geldt
voor alle lidstaten.De minister heeft in de Landbouwraad vanaf het begin gewezen op het grote
belang van bestrijding aan de bron in Azië door het beschikbaar stellen
van geld en technische hulp. De Europese Commissie is bereid om 25 mln. beschikbaar
te stellen. Het probleem is het ontbreken van goedeprojecten.
Het ministerie van LNV besteedt in 2005 €400 000 aan technische
assistentie via de Food and Agriculture Organization (FAO), in Indonesië
en andere besmette landen. Daarnaast heeft het ministerie van LNV een samenwerkingsproject
met Indonesië. De FAO ontwikkelt met een bedrag van bijna 9 mln. een
nieuwe aanpak.Door het grote verspreidingsgebied van de AI en het intensieve reizigersverkeer
is het in de praktijk onmogelijk om bagage en reizigers uit het verspreidingsgebied
in heel de EU effectief te controleren. Het risico dat het virus door reizigers
wordt overgebracht, is niet groot, ook omdat de angstige pluimveehouders niemand
in contact met hun dieren brengen. Er geldt een Europees importverbod voor
levend pluimvee en producten daarvan uit de risicolanden en er is een grote
conferentie gehouden om een aanpak op het niveau van de EU te formuleren.De minister is ervan overtuigd dat Nederland zo goed mogelijk is voorbereid
op een uitbraak van AI. In 2003 kwam de ziekte onverwacht, 70 jaar na de laatste
uitbraak in Nederland. Sinds 2003 zijn veel voorbereidingen getroffen op de
komst van nieuwe dierziekten, waaronder AI. Er is een early warning system
en op 1 november wordt een test ingevoerd die bij verdenking snel duidelijkheid
biedt. De draaiboeken zijn aangepast, mede aan de hand van de aanbevelingen
van het bureau Berenschot. Het concept van het nieuwe beleidsdraaiboek wordt
binnenkort breed maatschappelijk bediscussieerd. Daarin zal de komende AI-richtlijn
van de EU worden verwerkt. De afspraken met leveranciers zijn herzien en contractueel
vastgelegd. Het afgelopen jaar is geoefend met teams die moesten vaststellen
of op een bedrijf sprake was van besmetting. Het komende halfjaar zal worden
geoefend ten behoeve van de samenwerking tussen de veiligheidsregio's
en komend voorjaar wordt een grootschalige oefening in de buurlanden gehouden.Voor hobbydieren geldt een andere aanpak, want daarbij is het risico op
besmetting veel kleiner. Bij trekvogels is immers alleen bij het stijgen en
het landen en dus niet in kleine tuinen sprake van uitwerpselen. Ook is er
bij hobbydieren veel minder kans op verspreiding van het virus. De hobbydierhouders
hebben aangegeven dat zij zo veel mogelijk meedoen. In het overleg met de
hobbydierhouders wordt daar ook steeds op aangedrongen.De minister heeft alle schakels van de pluimveekolom, inclusief de transporteurs
en handelaars, ertoe opgeroepen om zo hygiënisch mogelijk op te treden.
Het productschap en de transportorganisaties hebben hun leden gericht benaderd
en schriftelijke adviezen gegeven. Er zijn geen transporten naar besmette
gebieden.Er moet onderscheid worden gemaakt tussen insleep en verspreiding van
het virus. Er is nu een kans op insleep, maar nog niet op verspreiding. De
nadruk ligt nu dus op preventie om het risico op insleep zo klein mogelijk
te houden. Dat risico, dat niet alleen door wilde watervogels wordt veroorzaakt,
verschilt per gebied en is groter in gebieden waar dieren buitenlopen. Daarom
worden de maatregelen per gebied aangepast aan de daar geldende risico's.
Als insleep plaatsvindt, is het risico van verspreiding in pluimveedichte
gebieden veel groter dan daarbuiten en zijn de gevolgen van verspreiding daar
ook groter. De nadruk ligt dan op een zo snel en adequaat mogelijke aanpak
van de ziekte. Onder de vraag of beide soorten pluimveehouderij door elkaar
heen kunnen bestaan, ligt de principiële vraag wie aansprakelijk is voor
de schade. Op dat punt neemt de minister geen standpunt in.Na het najaar zal een evaluatie plaatsvinden, waarbij ook zal worden bezien
welke mogelijkheden er dan voor vaccinatie zijn. Volgend voorjaar en najaar
zal opnieuw worden bepaald in hoeverre sprake is van een feitelijke dreiging
vanuit gebieden met watertrekvogels. Nadere gedachtewisselingDe heer Ormel (CDA) vraagt waarop het aantal
aangeschafte antivirale middelen is gebaseerd en wanneer en aan wie die middelen
bij een crisis worden verstrekt. Om in ons dichtbevolkte land recht te kunnen
doen aan zowel de biologische als de intensieve pluimveehouderij, is instemming
van de EU met vaccinatie essentieel. Kan de minister van LNV toezeggen dat
hij de Kamer op de hoogte houdt van de route naar vaccinatie?Tot wanneer geldt de tijdelijke maatregel van afscherming met netten of
gaas? Is die afscherming mogelijk op een zodanige manier dat de financiële
gevolgen voor de betreffende pluimveehouders beperkt blijven? Mede omdat deze
maatregel wordt opgelegd aan biologische pluimveehouders, mag van de politiek
worden verwacht dat de reizigerscontrole wordt geïntensiveerd, ook met
het oog op de illegale dierenhandel.De heer Waalkens (PvdA) vraagt een toelichting
op de toedeling van antivirale middelen. Het gebrek aan contacten tussen de
veterinaire kolom en de geneeskundige kolom is zorgwekkend. Ten behoeve van
een optimale voorbereiding zou, zeker in Europees verband, gewerkt moeten
worden aan het verspreiden en bundelen van de relevante kennis.Het is onweerlegbaar dat de aan de draconische maatregel van de ophokplicht
ten grondslag liggende risicoanalyse niet deugdelijk was. Het advies van de
deskundigen was verdeeld en de minister moest het advies interpreteren. Deskundigen
op het terrein van de vogeltrek hebben geen enkele bijdrage mogen en kunnen
leveren aan het advies.Over de maatregelen heeft wel overleg plaatsgevonden met de pluimveesector,
maar daarbij werden de argumenten van de biologische pluimveehouders niet
serieus genomen.De Europese Commissie heeft de minister van LNV hard op de vingers getikt
omdat geen overeenstemming werd bereikt over declassificatie. Handhaving van
de ophokplicht zou economische schade voor de daardoor getroffen bedrijven
hebben veroorzaakt.De structurele aard van de dreiging vergt meer kennis van monitoringssystemen
en van het minimaliseren van de risico's via geconditioneerde uitloop.De heer Oplaat (VVD) constateert dat het makkelijk
praten is met de wijsheid van achteraf. Het zal nooit duidelijk worden of
de ziekte zonder ophokplicht zou zijn uitgebroken, maar toen voor de ophokplicht
werd gekozen, was dat een juiste keuze. Bij het uitbreken van de ziekte in
of nabij de EU moet echter ook de controle aan de buitengrenzen van de EU,
inclusief de luchthavens, worden verbeterd.De heer Van den Brink (LPF) wijst erop dat
de situatie in augustus het niet toeliet om niets te doen en eerst op grondig
wetenschappelijk onderzoek te wachten.Omdat er nu in de gebieden met intensieve pluimveehouderij slechts weinig
bedrijven met uitloop zijn, is dit het juiste moment om die bedrijven uit
die gebieden weg te halen.De heer Van der Vlies (SGP) benadrukt dat
dit geen dossier is voor grote woorden, omdat men tijdens een crisis nog niet
beschikt over de wijsheid van na die crisis.Mevrouw Van Velzen (SP) vraagt wanneer de
minister van VWS duidelijkheid kan verschaffen over preventieve medicatie
voor dierenartsen en ruimers. Worden de antivirale middelen bij voorrang aan
kwetsbare groepen toegediend? Kan de minister van VWS schriftelijk aangeven
waar nu nog knelpunten in de voorbereiding zitten? Hopelijk bereikt de minister van LNV binnen de EU snel overeenstemming
over de mogelijkheid van vaccinatie. De biologische sector heeft via het ophokken
moeten bloeden voor het feit dat het financiële risico in de bio-industrie
veel groter is. Er is dan ook reden voor compensatie van de kosten van de
maatregelen in het kader van de ophokplicht.De controle aan de buitengrenzen van de EU moet worden verscherpt.De heer Duyvendak (GroenLinks) verzoekt de
minister van LNV om de aangekondigde evaluatie in het vroege voorjaar naar
de Kamer te sturen, inclusief een aantal mogelijke keuzes die daaruit voortvloeien.Omdat de gevolgen van insleep in de intensieve pluimveehouderij veel groter
zijn dan in de biologische sector en in de bedrijven met uitloop, moeten juist
in de intensieve pluimveehouderij maatregelen worden genomen.De minister voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport wijst erop dat het aantal aangeschafte antivirale middelen is gebaseerd
op het advies van de Gezondheidsraad. Met deze hoeveelheid middelen kan heel
veel worden bereikt. De mensen die betrokken zijn bij ruimingen, zullen deze
middelen krijgen, maar het is onverstandig om ze preventief te verstrekken
aan alle werknemers in de gezondheidszorg, van wie een groot deel kerngezond
zal zijn en misschien ook geen groot risico loopt. De Kamer zal schriftelijk
nader worden geïnformeerd over de wijze van toedeling van deze middelen
bij een uitbraak van A1 en de daarbij bestaande knelpunten.Er wordt gewerkt aan verbetering van de samenwerking tussen de witte en
groene kolom. Ter bevordering van de deskundigheid is het Centrum Infectieziektebestrijding
opgericht, waarin veel geld is geïnvesteerd.De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit verzekert dat hij blijft streven naar Europese instemming met preventieve
vaccinatie. Aan de grenzen van Nederland en aan de buitengrenzen van de EU
wordt het reizigersvervoer zo goed mogelijk gecontroleerd.De afscherming met netten is nodig tot en met 30 november 2005. Soms
gaat het slechts om afscherming van een klein deel van het buitengebied, want
het gaat erom dat er geen landingplaatsen voor watervogels ontstaan.Het is absoluut niet waar dat de Europese Commissie de minister op zijn
vingers heeft getikt.De maatregelen die bedrijven moesten nemen in het kader van de ophokplicht,
worden niet gecompenseerd.Bij de evaluatie van de ervaringen in dit najaar worden de mogelijkheden
voor vaccinatie betrokken. Voor het volgende vogeltrekseizoen zullen de daaruit
voortkomende maatregelen aan de Kamer worden voorgelegd.ToezeggingenDe voorzitter constateert dat de volgende
toezeggingen zijn gedaan:– De minister van VWS zal de Kamer een brief sturen over het plan
van aanpak voor de toedeling van antivirale middelen bij een uitbraak van
A1 en de daarbij bestaande knelpunten;– De minister van BZK heeft zijn eerdere toezegging herhaald dat
de Kamer de interdepartementaal opgestelde oefenagenda ten aanzien van crisisbeheersing
zal ontvangen;– De minister van LNV zal de Kamer op korte termijn een overzicht
sturen van de in de afgelopen maanden genomen stappen en zal de Kamer
de maatregelen voorleggen die op basis van de evaluatie van het lopende seizoen
zullen worden geformuleerd ten behoeve van het volgende vogeltrekseizoen.De voorzitter van de vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,Schreijer-PierikDe voorzitter van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn
en Sport,BlokDe voorzitter van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,Noorman-den UylDe griffier van de vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,Van Leiden XNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), ondervoorzitter, Vos (GroenLinks), Buijs (CDA),
Van Beek (VVD), Schreijer-Pierik (CDA), voorzitter, Atsma (CDA), Oplaat (VVD),
Mosterd (CDA), Waalkens (PvdA), Snijder-Hazelhoff (VVD), Verbeet (PvdA), Van
den Brink (LPF), Vergeer (SP), Tichelaar (PvdA), Ormel (CDA), Duyvendak (GroenLinks),
Koopmans (CDA), Eerdmans (LPF), Van der Ham (D66), Van Velzen (SP), Koomen
(CDA), Boelhouwer (PvdA), Douma (PvdA), Dubbelboer (PvdA), Kruijsen (PvdA)
en Lenards (VVD).Plv. leden: Slob (ChristenUnie), Vendrik (GroenLinks), Spies (CDA), Dezentjé
Hamming (VVD), Mastwijk (CDA), Ten Hoopen (CDA), Hofstra (VVD), Samsom (PvdA),
De Krom (VVD), Duivesteijn (PvdA), Van Heteren (PvdA), Van Lith (CDA), Van
Gent (GroenLinks), Van Bochove (CDA), Van As (LPF), Van der Laan (D66), Gerkens
(SP), Jager (CDA), Timmer (PvdA), Depla (PvdA), Fierens (PvdA), Verdaas (PvdA)
en Örgü (VVD).XNoot2Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Kalsbeek (PvdA), Buijs (CDA), Atsma (CDA),
Arib (PvdA), Vendrik (GroenLinks), Kant (SP), Blok (VVD), voorzitter, Smits
(PvdA), Örgü (VVD), Verbeet (PvdA), Van Oerle-van der Horst (CDA),
ondervoorzitter, Vergeer (SP), Vietsch (CDA), Joldersma (CDA), Varela (LPF),
Van Heteren (PvdA), Smilde (CDA), Nawijn (LPF), Van Dijken (PvdA), Timmer
(PvdA), Van Miltenburg (VVD), Kraneveldt (LPF), Schippers (VVD), Omtzigt (CDA),
Azough (GroenLinks), Koser Kaya (D66) en Van der Sande (VVD).Plv. leden: Rouvoet (ChristenUnie), Verdaas (PvdA), Ferrier (CDA), Çörüz
(CDA), Blom (PvdA), Halsema (GroenLinks), Gerkens (SP), Veenendaal (VVD),
Hamer (PvdA), Weekers (VVD), Tjon-A-Ten (PvdA), Aasted Madsen-van Stiphout
(CDA), Ormel (CDA), Koomen (CDA), Van As (LPF), Waalkens (PvdA), Mosterd (CDA),
Bussemaker (PvdA), Heemskerk (PvdA), Oplaat (VVD), Hermans (LPF), Hirsi Ali
(VVD), Eski (CDA), Van Gent (GroenLinks) en Bakker (D66).XNoot3Samenstelling:Leden: Kalsbeek (PvdA), Van Heemst (PvdA), Noorman-den Uyl (PvdA), voorzitter,
Vos (GroenLinks), Adelmund (PvdA), De Wit (SP), Van Beek (VVD), ondervoorzitter,
Van der Staaij (SGP), Luchtenveld (VVD), Wilders (Groep Wilders), De Pater-van
der Meer (CDA), Duyvendak (GroenLinks), Spies (CDA), Eerdmans (LPF), Sterk
(CDA), Van der Ham (D66), Haverkamp (CDA), Van Fessem (CDA), Smilde (CDA),
Straub (PvdA), Nawijn (LPF), Boelhouwer (PvdA), Dubbelboer (PvdA), Van Hijum
(CDA), Nijs (VVD) en Van Schijndel (VVD).Plv. leden: Klaas de Vries (PvdA), Dijsselbloem (PvdA), Fierens (PvdA),
Halsema (GroenLinks), Kant (SP), Weekers (VVD), Slob (ChristenUnie), Hirsi
Ali (VVD), Szabó (VVD), Rambocus (CDA), Van Gent (GroenLinks), Çörüz
(CDA), Van As (LPF), Van Haersma Buma (CDA), Koser Kaya (D66), Van Bochove
(CDA), Algra (CDA), Hamer (PvdA), Hermans (LPF), Leerdam (PvdA), Wolfsen (PvdA),
Eski (CDA), Balemans (VVD), Van der Sande (VVD) en Vergeer (SP).XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28807-87.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl