Wet educatie en beroepsonderwijs; Nadere memorie van antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 19951996-23778, nr. 13b

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum ontvangst

18-10-1995

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

23778 nr. 13b

13-10-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamStand van zaken roc-vorming per 6 oktober 1995Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 23778Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 91 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
23 778Bepalingen met betrekking tot de educatie en het beroepsonderwijs (Wet
educatie en beroepsonderwijs)nr. 13bNADERE MEMORIE VAN ANTWOORDOntvangen 13 oktober 1995Ondergetekenden zeggen de vaste commissie voor Onderwijs dank voor haar
in het nader voorlopig verslag opgenomen vragen en opmerkingen met betrekking
tot het wetsvoorstel. Vrijwel alle leden maakten kritische opmerkingen over
de wijze van beantwoording van hun vragen in de memorie van antwoord. Ondergetekenden
gaan eerst op die opmerkingen in. De leden van de fractie van de VVD waren van mening dat de kwaliteit van
de beantwoording van de vragen uit het voorlopig verslag geen recht doet aan,
zoals de memorie van antwoord het stelt, het gedegen commentaar op het wetsvoorstel.De leden van de fractie van het CDA hadden bij het kennisnemen van de
omvangrijke memorie van antwoord helaas moeten constateren dat heel veel woorden
worden gebruikt om weinig antwoord te geven. Ten aanzien van belangrijke zaken
als de bekostiging en de spreiding van de voorzieningen blijft veel onduidelijk.
Daarom wilden deze leden in het nader voorlopig verslag een aantal vragen
stellen, in de hoop dat de antwoorden daarop wat adequater zullen zijn.Ook maakt de minister zich volgens de leden van de CDA-fractie wel erg
gemakkelijk af van de vragen omtrent het serieus omgaan met de Eerste Kamer.
Van een minister die op zoveel spoed aandringt bij de behandeling van het
onderhavige wetsvoorstel mogen huns inziens wat duidelijker antwoorden worden
verwacht.De leden van de fractie van D66 hadden met bezorgdheid kennis genomen
van de memorie van antwoord. Zij achtten de antwoorden in het algemeen weinig
inhoudelijk.Ook uit de vragen en opmerkingen van de fractie van GroenLinks spreekt
op een aantal punten bezorgdheid met betrekking tot het wetsvoorstel.Ondergetekenden betreuren de indruk die de memorie van antwoord blijkbaar
heeft gewekt. Zij hebben immers gepoogd om adequaat te antwoorden. Ondergetekenden
onderkennen ten volle de bijzondere achtergronden en zorgen van waaruit de
vragen zijn gesteld en de opmerkingen zijn gemaakt. Zij delen
deze achtergronden en zorgen op hoofdlijnen.Ondergetekenden hebben ernaar gestreefd, in de memorie van antwoord ten
volle recht te doen aan de vragen en opmerkingen van de Commissie. Gezien
de reactie van de leden op de memorie van antwoord is met verdubbelde inzet
en scherpte gewerkt aan deze nadere memorie van antwoord.Ondergetekenden hopen dat niets een spoedige mondelinge behandeling van
het wetsvoorstel vervolgens nog in de weg zal staan.De leden van de PvdA-fractie hadden met belangstelling kennis genomen
van de uitvoerige memorie van antwoord. Hen had vooral de blijmoedigheid getroffen
waarmee een aantal van de aangedragen problemen door de minister werd benaderd.
Zij hadden anderzijds vastgesteld dat het gebruik van de termen «kan»,
«in principe» en «naar verwachting» de gemiddelde
frequentie ver te boven gaat. Dit illustreert huns inziens de mate van onzekerheid
over de uitkomsten. Als alles gaat zoals het blijkbaar is voorzien, dan kan
de WEB-operatie inderdaad tot iets moois uitgroeien. Een aantal van de vragen
in het voorlopig verslag was er echter juist op gericht te weten te komen
hoe het beeld wordt als het optimisme niet bewaarheid wordt.Geabstraheerd van een aantal concrete onderwerpen beoogde een aantal vragen
van de aan het woord zijnde leden helderheid te verkrijgen over: wie stuurt
(bij) als de papieren perspectieven niet in de realiteit blijken te kloppen?
En met welk instrumentarium?Ondergetekenden komen op deze punten in het onderstaande terug.In hun antwoord op de gestelde vragen en gemaakte opmerkingen volgen ondergetekenden
zoveel mogelijk de indeling van het nader voorlopig verslag. Op enkele onderdelen
echter hebben zij verwante vragen samengebracht en gezamenlijk beantwoord.De leden van de fractie van de VVD merkten op dat de minister op de vraag
over de brochure «Alle talenten ontwikkelen» een volstrekt onvolledig
antwoord geeft. Waarom heeft de minister niet toegegeven dat het beter zou
zijn geweest, dat in de brochure had gestaan «dat de wet nog niet is
aangenomen, omdat de Eerste Kamer zich er nog over moet uitspreken»,
zo vroegen deze leden?Ondergetekenden willen nogmaals benadrukken dat het uitbrengen van de
brochure in de eerste plaats is ingegeven door de zorg, de voorbereiding van
de implementatie van de WEB (indien tot wet verheven) tijdig ter hand te nemen.
Zij erkennen daarbij dat het achteraf beter was geweest een expliciet voorbehoud
te maken ten aanzien van de behandeling door de Eerste Kamer, in plaats van
te volstaan met de mededeling dat de voorstellen zijn aanvaard door de Tweede
Kamer. Zij zeggen graag toe, hierop in het vervolg meer bedacht te zullen
zijn.De leden van de VVD-fractie merkten op dat het toch niet juist kan zijn
dat op elke vestigingsplaats van een roc in principe het volledige onderwijsaanbod
kan worden verzorgd, omdat er ook bij regionale onderwijscentra meerdere uitvoeringslokaties zijn, die niet alle het volledige onderwijsaanbod
kunnen hebben. Zij voegden daaraan toe dat op bladzijde 12 van de memorie
van antwoord wordt gesproken over een verscheidenheid aan vestigingen die
al het onderwijsaanbod van het roc mogen verzorgen. Maar dat niet moeten,
zo vroegen de hier aan het woord zijnde leden? Tot slot wordt door deze leden
gevraagd nog eens duidelijk aan te geven wat wordt verstaan onder vestigingsplaats,
uitvoeringslokaties en vestigingen. Ondergetekenden merken op dat het wetsvoorstel WEB niet verhindert dat
ieder roc het volledige scala van opleidingen die men mag verzorgen, aanbiedt
op meer uitvoeringslokaties, of zelfs, in theorie, op elke uitvoeringslokatie
(zij het met de beperking dat tot 1 januari 1998 hiervoor goedkeuring nodig
is, ingevolge artikel 12.3.1, tiende lid, van het wetsvoorstel). Het is echter
niet voor de hand liggend dat dit ook inderdaad gebeurt; er is geen verplichting
in die richting. Factoren die van invloed zijn op de breedte van het aanbod
per uitvoeringslokatie zijn de specifieke vraag van cursisten, gemeenten en
bedrijfsleven, en bedrijfseconomische factoren bij het roc. Bovendien zal
het nieuwe bekostigingsmodel sterk zijn gericht op deelnemersprestaties. Uitbreiding
van opleidingenaanbod is daarmee voor een instelling alleen lonend indien
daarmee voldoende deelnemers kunnen worden bereikt.De begrippen vestigingsplaats, uitvoeringslokatie en vestiging zijn in
het kader van de WEB geen juridisch gedefinieerde begrippen. Bedoeld wordt
een plek waar onderwijs wordt verzorgd. Omdat het geen juridische begrippen
betreft, is in de aanduiding van deze plek door de memorie van antwoord heen
een wat afwisselend taalgebruik gekozen. Helaas heeft dat tot misverstand
kunnen leiden. In verband daarmee zullen ondergetekenden het begrip vestigingsplaats
voortaan alleen gebruiken ter aanduiding van de plaats van de hoofdvestiging
van de instelling (de «zetel» van de instelling).Het begrip uitvoeringslokatie wordt gereserveerd ter aanduiding van de
plaats waar (een deel van) het onderwijs daadwerkelijk wordt gegeven.De leden van de VVD-fractie vroegen verder of het een juiste veronderstelling
is dat er geen kwalitatieve beperkingen zijn die ervoor zorgen dat de personele
invulling een belemmering is voor het vlekkeloos laten verlopen van roc's.Inderdaad is dit een juiste veronderstelling, zo antwoorden ondergetekenden.
Met het oog op de roc-vorming is in de bve-sector een harmonisatie in de wettelijke
benoembaarheidseisen voor leraren totstandgebracht. Deze harmonisatie legt
de basis voor een brede en flexibele inzetbaarheid van leraren binnen een
roc. Uit het oogpunt van formele benoembaarheid zijn er dan ook geen wettelijke
belemmeringen meer voor een optimale personele inzet binnen een roc.De aan de roc-vorming ten grondslag liggende onderwijskundige doelstellingen
(vergroting van de toegankelijkheid, verhoging rendement en leveren maatwerk)
stellen daarnaast nieuwe eisen aan docenten, in het bijzonder ten aanzien
van de inrichting van het primaire proces. Hierbij staan onderwijsinhoudelijke
vernieuwing en verbetering van het onderwijsaanbod centraal. Teneinde docenten
op hun nieuwe rol en taken binnen een roc voor te bereiden, zijn in de Beleidsagenda
Educatie en Beroepsonderwijs 1995–1999 substantiële middelen in
het vooruitzicht gesteld voor deskundigheidsbevordering van docenten en consulenten.
Voor 1995 is dit een bedrag van f 14 miljoen (inmiddels reeds beschikbaar
gesteld) en voor 1996 tot en met 1998 jaarlijks f 30 miljoen. Deze bedragen
komen bovenop de reguliere nascholingsmiddelen en het schoolprofielbudget
van de instellingen. Hiervoor is inmiddels gepubliceerd de Regeling nieuwe
taken docenten en consulenten 1995. De beschikbaar gestelde middelen voor
deskundigheidsbevordering van docenten en consulenten stellen instellingen
in staat hun zittend personeel optimaal voor te bereiden op hun veranderende
rol en taken.Daarnaast is door het onderwijsveld (besturen- en personeelsvakorganisaties)
in opdracht van de eerste ondergetekende een beroepsprofiel ontwikkeld voor
de functie van leraar bve. In dit beroepsprofiel is rekening gehouden met
het proces van roc-vorming in de bve-sector. Vanuit dit beroepsprofiel zullen
bekwaamheidseisen voor leraren in de bve-sector worden ontwikkeld. Deze bekwaamheidseisen
zullen richtinggevend zijn voor de inrichting van de lerarenopleidingen en
voor de inrichting van de didactische cursus voor leraren in de
bve-sector. In de voorgenomen herstructurering van de lerarenopleidingen zal
met het beroepsprofiel voor de leraar bve en met de daaruit af te leiden bekwaamheidseisen
voor de bve-sector rekening worden gehouden. Dit betekent dat ook in de initiële
opleiding voor docenten in de bve-sector rekening wordt gehouden met de eisen
die aan leraren in een roc worden gesteld.Ook voor de professionalisering van het management in een roc zijn middelen
beschikbaar gesteld, en wel ten behoeve van de ontwikkeling en uitvoering
van professionaliseringsprogramma's, gericht op een kwalitatieve versterking
van het management.Bovengenoemde beleidsmaatregelen, die zowel betrekking hebben op de docenten
als op het management van een roc, zijn gericht op een personele bezetting
van een roc van voldoende kwalitatief niveau.De leden van de fractie van de VVD, daarin gesteund door alle leden van
de Commissie, onder verwijzing naar hun eigen opmerkingen hierover, spraken
de grootst mogelijke bezwaren uit tegen het artikel over de studiefinanciering
voor deelnemers in het niet-bekostigde onderwijs dat thans onder de WEO valt.Niet alleen waren deze leden het inhoudelijk niet eens met de argumentatie
van deze wijziging, ook werden bezwaren geuit tegen de manier waarop de wijziging
is gepresenteerd. De leden merkten op dat de minister de maatregel ook in
1991 heeft willen treffen, maar een ruime meerderheid van de Tweede Kamer
heeft dat toen verhinderd. De gebruikelijke redenen van bezuiniging zijn nu
vervangen door een andere reden. Maar waar worden de kosten van deze maatregel
op verhaald?De opmerking dat tijdens de schriftelijke en mondelinge behandeling in
de Tweede Kamer geen kritiek hierop is geweest, noemden de leden niet sterk.
Dit artikel heeft pas later in de wet zijn plaats gekregen zonder nadere aankondiging,
zo brachten zij naar voren. Het feit dat dit zelfs toen niet door belanghebbenden
is gesignaleerd, geeft huns inziens het late tijdstip aan. Wat is daarvan
de reden geweest, zo vroegen zij? De Tweede Kamer had er niet om gevraagd.De leden van de fractie van D66 wezen er daarnaast nog op dat de positie
van het onbekostigd onderwijs op zodanige wijze onder de WEB wordt bepaald,
dat deze onderwijsvorm tot ondergang is gedoemd. Hiermee worden niet alleen
bijzondere kennis, ervaring en werkgelegenheid weggegooid, maar wordt ook
de keuzemogelijkheid voor de student verkleind. Uitgangspositie was volgens
deze leden immers al gedurende diverse decennia dat studerende jongeren ongeacht
de leerweg waarvan zij gebruik maken, financieel tegemoet wordt gekomen. Bestedingsvrijheid
van de consument wordt nu beperkt zonder dat dit expliciet als discussiepunt
aan de orde is geweest. Het ontbreken van kritiek vanuit de Tweede Kamer mag
voorts volgens deze leden niet worden gezien als bevestiging van het gezegde
«wie zwijgt, stemt toe». Dit beginsel geldt niet in de parlementaire
democratie. Met klem vroegen de leden van de fractie van D66 dan ook om de
achterstelling van het private onderwijs te herzien. Ook als het om kleine
aantallen gaat, blijft de onvrede van deze fractie van kracht; het doel is
immers maatwerk, zo brachten deze leden naar voren.Ook de leden van de fractie van GroenLinks meenden dat aan het zwijgen
van de Tweede Kamer geen inhoudelijke ondersteuning kan worden ontleend. Aangezien
de Tweede Kamer een voorstel als hier aan de orde een paar jaar terug heeft
afgewezen, dachten de leden van deze fractie eerder dat de Tweede Kamer even
niet heeft opgelet.Alvorens te reageren op de gemaakte inhoudelijke bezwaren, willen ondergetekenden
ingaan op de bezwaren tegen de wijze waarop het nu gewraakte voornemen is
gepresenteerd. Ondergetekenden willen met klem benadrukken dat het hierboven met betrekking
tot de presentatie van de voorstellen gestelde onjuist is. Het is niet zo
dat dit element pas later, en zonder nadere aankondiging, in het wetsvoorstel
is opgenomen. Het wetsvoorstel, dat op 29 juni 1994 aan de Tweede Kamer is
toegezonden, bevatte de hier aan de orde gestelde onderdelen (c.q. wijziging
van de WSF). De memorie van toelichting op het wetsvoorstel gaat op de bladzijden
109 en 110 uitgebreid daarop in.Ondergetekenden nemen dan ook aan dat hiermee deze indruk is weggenomen.De leden van de VVD-fractie noemden de opmerking, dat tijdens de schriftelijke
en mondelinge behandeling in de Tweede Kamer geen kritiek is geuit, niet sterk.
De leden van de fractie van D66 merkten op dat het feit dat de Tweede Kamer
daarop niet gereageerd heeft, niets zegt over het al dan niet akkoord gaan
met de wijziging van de WSF.Ondergetekenden begrijpen dit niet. Wanneer het kabinet een voornemen
heeft en de Tweede Kamer gaat daarmee niet-expliciet niet akkoord, dan mag
de Tweede Kamer geacht worden te hebben ingestemd.Ondergetekenden wijzen er verder nog op, dat de opmerking uit de memorie
van antwoord als enige doel had aan te geven dat er voor hen in de kamerbehandeling
geen signalen zijn geweest dat de in de wet gekozen zienswijze aan weerstand
onderhevig was.Zij hechten eraan te vermelden dat ook in de veelvuldige gesprekken die
gevoerd zijn met de vertegenwoordigers van het onbekostigde onderwijs in de
periode tot de Tweede-Kamerbehandeling, er geen signalen zijn gekomen die
erop zouden hebben kunnen duiden dat men het niet eens was met de in het wetsvoorstel
neergelegde zienswijze. Men (en ook de inspectie) constateerde dat slechts
een zeer beperkte categorie en vaak ook op oneigenlijke gronden aanspraak
maakte op studiefinanciering. Zeer recentelijk, na aanvaarding van het wetsvoorstel
door de Tweede Kamer, is van de zijde van de particuliere onderwijsinstellingen
niettemin protest geuit.Verschillende fracties hebben zoals uit het voorgaande blijkt, nogmaals
belangrijke bezwaren geuit tegen de inhoudelijke argumentatie in het wetsvoorstel.De leden van de VVD-fractie benadrukten, dat het huns inziens gaat om
een verkapte bezuinigingsmaatregel. De leden van de fractie van D66 meenden
dat de reden van de wijziging van de WSF vooral wetstechnisch wordt beargumenteerd.
Zij meenden dat door de voorgestelde wijziging deze onderwijsvorm tot ondergang
gedoemd is, en dat daarbij de keuzemogelijkheid voor de student wordt verkleind.
Immers, zo merkten zij op, uitgangspunt was al gedurende decennia dat studerende
jongeren ongeacht de leerweg waarvan zij gebruik maken, financieel tegemoet
worden gekomen.Ondergetekenden willen graag op deze argumenten ingaan.Zij zijn het oneens met de leden van de fractie van de VVD, dat het hier
zou gaan om een verkapte bezuinigingsoperatie. In de discussie die tot het
uiteindelijke wetsvoorstel heeft geleid, is gekeken naar de positie die het
onbekostigd onderwijs inneemt in het bestel van het beroepsonderwijs. De aandacht
richtte zich op het zuiver in kaart brengen van die positie. Overwegingen
van bezuiniging hebben in deze discussie geen rol gespeeld.Ten aanzien van de opmerkingen van de leden van de fractie van D66 dat
er sprake zou zijn van een wetstechnische overweging om de wet te wijzigen
en dat het onbekostigd onderwijs is gedoemd te verdwijnen, reageren ondergetekenden
als volgt. Aan de in het wetsvoorstel gevolgde en als wetstechnisch gekwalificeerde
argumentatie liggen principiële argumenten ten grondslag. Deze zijn in
de memorie van antwoord reeds aan de orde geweest. Afgezien van hun recentelijk
vernomen standpunt over de studiefinanciering, bestaat er met de niet-bekostigde
instellingen volledige overeenstemming over de positie van het niet-bekostigde
onderwijs onder de kwalificatiestructuur van de WEB.De leden van de fractie van D66 gingen in hun argumentatie voorts uit
van de positie waarin de student centraal staat, en betoogden dat de onbekostigde
onderwijsvorm tot ondergang gedoemd is. Deze argumentatie achten ondergetekenden
niet juist. Cursisten aan opleidingen voor onbekostigd onderwijs kunnen pas
sinds enkele jaren – en ook nog maar zeer ten dele – voor studiefinanciering
in aanmerking komen, waaruit volgt dat het onbekostigd onderwijs zich op eigen
kracht, zonder steun van de overheid, heeft ontwikkeld. De suggestie dat het
stopzetten van studiefinanciering de ondergang van het onbekostigd onderwijs
veroorzaakt, doet het onbekostigd onderwijs tekort. Ondergetekenden zijn er
dan ook van overtuigd dat het onbekostigd onderwijs ook zonder (indirecte)
steun van de overheid op de markt kan opereren, zeker waar er ook een belastingaftrekfaciliteit
bestaat voor studerenden en studerende kinderen.Bovenstaande argumentatie zou op zich voor ondergetekenden aanleiding
kunnen zijn, vast te blijven houden aan het voorstel om het particuliere beroepsonderwijs
van de reikwijdte van de WSF uit te zonderen.Het door de inspectie gesignaleerde «blazen en stapelen» van
opleidingen, dat de mogelijkheid bood tot oneigenlijk gebruik van studiefinanciering,
heeft evenwel inmiddels geleid tot de in de STOEB-wetgeving geïntroduceerde
urennorm, zwaarte-eis en aanwezigheids- controle-maatregel. Onderwijs dat
onder de grens van 850 uren blijft, is geen onderwijs dat van overheidswege
leidt tot financiële ondersteuning van de daaraan deelnemende personen.
De zwaarte-eis houdt in dat het onderwijs per studiejaar een totale studielast
van een zodanige omvang omvat, dat daarnaast geen volledige werkkring mogelijk
is. De aanwezigheidscontrole voorziet in de sanctie dat bij ongeoorloofde
afwezigheid het beursbedrag in een rentedragende lening wordt omgezet. Deze
wetgeving, gevoegd bij de in de WEB gestelde voorwaarden voor het aanbieden
van beroepsonderwijs door particuliere onderwijsinstellingen, geeft ondergetekenden
aanleiding datzelfde onderwijs onder de reikwijdte van de WSF te houden. Daarbij
speelt ook een rol de overweging, aangedragen door de leden van de fractie
van D66, namelijk dat het wetsvoorstel de keuzevrijheid van de student zou
beperken.Het voorgaande leidt ertoe dat ondergetekenden bij gelegenheid van de
Tweede nota van wijziging WTS een voorstel zullen indienen dat tevens voorziet
in het wegnemen van de eerdergenoemde bezwaren van de Eerste Kamer, zodat
ook voor deelnemers aan het particuliere beroepsonderwijs studiefinanciering
mogelijk blijft, uiteraard onder de eerdergenoemde voorwaarden uit WSF en
WEB.De vraag van de leden van de fractie van GroenLinks, of ook die opleidingen
uitgesloten worden die het Rijk maar voor een klein deel meefinanciert, is
door de voorgestelde wijziging van het wetsvoorstel Wet tegemoetkoming studiekosten
niet meer aan de orde.De leden van de VVD-fractie meenden dat de formulering van artikel 1.2.1
voor verkeerde uitleg vatbaar is, hetgeen huns inziens ook blijkt uit het
antwoord van de minister. De formulering «met het algemeen voortgezet
onderwijs in dit artikel is uitdrukkelijk het mavo bedoeld» geeft aan,
dat iedereen bij het gebruik van de term «avo» moet weten wat daarmee wordt bedoeld. In andere wetten zou «avo» dus ook
uitdrukkelijk «havo» kunnen zijn.Ondergetekenden erkennen dat hun antwoord hier in helderheid tekortschiet.
Onmiskenbaar omvat het avo zowel het mavo als het havo. Waar het bij artikel
1.2.1, tweede lid, om gaat is, zo hopen zij te kunnen verduidelijken, dat
het beroepsonderwijs primair aansluit op het mavo. Zie artikel 8.2.1, waar
het diploma vbo en het diploma mavo (dus de afsluitingen van die opleidingen)
vereist zijn voor inschrijving voor een vakopleiding en een middenkaderopleiding.
Daarnaast echter is sprake van instroom vanuit de klassen 3, 4 en 5 van het
havo, waaraan de ondergetekenden niet voorbij willen gaan. De algemeen gehouden
aanduiding «avo» beoogt hiermee rekening te houden.De leden van de fractie van het CDA vroegen wat de regering wil zeggen
met de passage in de memorie van antwoord dat de wet meer vrijheidsgraden
kent en verschillende ontwikkelingen mogelijk maakt waarbij op onderdelen
nog algemene maatregelen van bestuur zullen worden getroffen. Is de wet kaderstellend,
en zo ja, in hoeverre en in welke opzichten? In hoeverre geeft de wet ruimte
voor verschillende ontwikkelingen? Kan de minister dat met voorbeelden adstrueren?Ondergetekenden merken in antwoord op deze vragen het volgende op.De wet biedt nadrukkelijk meer dan alleen een kader. Zij regelt het veld
van educatie en beroepsonderwijs aan de hand van een geheel van regels die
over het algemeen genomen stelselkenmerken en parameters vast- leggen, daarbinnen
ruimte biedend voor de actoren om eigen accenten en eigen hoofdlijnen zichtbaar
te maken en te realiseren.Ondergetekenden wijzen in dit verband op paragraaf 2.4 van de memorie
van toelichting (Beperkte regelingen in het wetsvoorstel gericht op zelfregulering)
waarin onder meer wordt opgemerkt dat het voorliggende wetsvoorstel als belangrijke
doelstelling heeft het sterk verminderen van wettelijke regelingen voor het
beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie. Bij het ontwerpen van het wetsvoorstel
is getracht met een sobere set van centrale regelingen te volstaan. Slechts
bij duidelijke en dwingende noodzaak zijn centrale regelingen opgenomen.Het wetsvoorstel geeft, nu het is vormgegeven tegen de achtergrond van
deze terughoudende opstelling, ruimte aan ontwikkelingen op uiteenlopende
terreinen. Ter illustratie van deze ruimte, worden hieronder de belangrijkste
terreinen genoemd waarop sprake kan zijn van ontwikkeling, van diversificatie
en van het zich onderscheiden van andere instellingen:– Het is een zaak van de instellingen zelf om hun stelsel van kwaliteitszorg
vorm te geven. Voor de inrichting van het kwaliteitsverslag zullen enige ordenende
regels van kracht zijn.– Voorts kunnen bekostigde instellingen ervoor kiezen, al dan niet
binnen de kwalificatiestructuur, zogenaamde contractactiviteiten te verrichten.– De door de overheid vast te stellen eindtermen komen voort vanuit
het veld zelf: landelijke organen c.q. de COB's. Dat gegeven bergt mogelijkheden
van dynamiek en ontwikkelingsperspectieven in zich.– Educatiemiddelen zullen op de grondslag van een tussen gemeente
en roc te sluiten overeenkomst worden «doorgegeven». Dergelijke
overeenkomsten moeten aan enkele minimumeisen voldoen, maar verder is het
een zaak van partijen wat zij met elkaar zullen afspreken.– De personele/rechtspositionele bepalingen bieden ruimte voor een
eigen invulling van functies en taken van het personeel.– Instellingen kunnen binnen de vastgestelde eindtermen van de opleidingen in hun onderwijs- en examenregeling een eigen invulling
geven aan opleidingen.– De wet schrijft een minimum aan externe legitimering voor. De
verdere vormgeving en invulling daarvan is een zaak van de betrokken instellingen
zelf en moet worden neergeslagen in de onderwijs- en examenregeling.– Instellingen kunnen zelf kiezen welke beroepsopleidingen binnen
de kwalificatiestructuur zij willen verzorgen. Er bestaat een voorwaardelijke
planningsvrijheid. Alleen in bijzondere gevallen zal er voor de overheid reden
zijn, in te grijpen in het (voorgenomen) aanbod (via de commissie onderwijs-arbeidsmarkt).– Educatie-opleidingen kunnen verschillende invullingen krijgen,
met inachtneming van de in voorkomende gevallen (maar wettelijk verplicht
bij NT2) door de overheid vastgestelde eindtermen. De «opleidingen gericht
op breed maatschappelijk functioneren» en «andere opleidingen,
gericht op sociale redzaamheid» (zie artikel 7.3.1, eerste lid) kunnen
met een hoge mate van vrijheid door de instellingen zelf worden ingevuld,
bij voorbeeld om ten behoeve van bepaalde doelgroepen maatwerk te leveren,
in overeenstemming met de betrokken gemeente die de van het Rijk ontvangen
middelen verdeelt.– De bepalingen over het instellingsbestuur geven slechts enkele
hoofdkenmerken waaraan moet zijn voldaan, en bieden voorts mogelijkheden tot
delegatie en vormgeving van een bestuurlijke inrichting naar eigen inzicht,
zodat de inrichting van de instellingen diverse gedaanten kan aannemen, afhankelijk
van specifieke wensen en bijzondere situaties.De leden van de fractie van het CDA vroegen wat de kritische succesfactoren
voor de implementatie zijn, wanneer de implementatie succesvol kan worden
genoemd, en in hoeverre het halveren van het aantal deelnemers dat zonder
startkwalificatie het onderwijs verlaat, hierin een rol speelt. Ook vroegen
zij, aan welke randvoorwaarden ondergetekenden hebben voldaan voor een succesvolle
implementatie en of dit proces toch niet zeer ingewikkeld blijft, mede gezien
de conclusies in het OCTO-rapport.De leden van de PvdA-fractie vroegen eveneens of de beoogde halvering
binnen vijf jaar van het aantal schoolverlaters zonder startkwalificatie een
kwaliteitsnorm van de overheid is, of het deel uit gaat maken van de bekostigingsparameters,
en of het met andere woorden een wens of een eis is.Wat betreft de vragen van de leden van de beide fracties naar het streven
van het halveren van het aantal deelnemers dat zonder een startkwalificatie
het onderwijs verlaat, antwoorden ondergetekenden als volgt.Ondergetekenden menen dat streefcijfers in het onderwijs vooral de functie
hebben om gezamenlijk afspraken te maken over wenselijkheden. Het verheldert
de communicatie over de kern waarop de beleidsinspanningen in de komende jaren
gericht zijn. Het bevordert het meer resultaatgericht werken van alle betrokkenen
in het onderwijsveld. Het cijfer kan derhalve niet gezien worden als een eis in de zin van een
juridisch en met sancties afdwingbaar gegeven. Het cijfer zelf zal dan ook
geen deel uitmaken van het bekostigingsmodel. Wel zal het outputelement in
het bekostigingsmodel stimuleren tot optimalisering van resultaten.Wat de kritische succesfactoren betreft waar de leden van de CDA-fractie
naar vroegen, gaat het om algemene factoren die bij elk grootschalig onderwijsvernieuwingsproces
van belang zijn, zoals helderheid over de beoogde doelen, voldoende draagvlak
bij alle betrokkenen, voldoende faciliteiten om invoeringsprocessen
te ondersteunen, mogelijkheden om tussentijds bij te sturen, voldoende tijd.Met de leden van de fractie van de PvdA onderkennen ondergetekenden echter
dat er veel inzet nodig is om de papieren perspectieven op zo'n wijze te realiseren
dat het instrumentarium van de WEB optimaal functioneert. Vandaar dat gekozen
is voor een zorgvuldig, gefaseerd invoeringstraject van de wet. Uitgangspunt
hierbij is de «bondgenotenstrategie», waarbij uitgegaan wordt
van een gezamenlijke inspanning van ministeries, onderwijsinstellingen, landelijke
organen en andere relevante partijen om het implementatietraject naar wens
te laten verlopen. Door in een vroeg stadium gebruik te maken van de, in de
memorie van antwoord toegelichte, overlegstructuren, kan met betrokkenen gesproken
worden over een nadere invulling van de kaders van de WEB. Aldus vestigen
ondergetekenden de aandacht van de gesprekspartners op de mogelijkheden die
de WEB biedt, waardoor onduidelijkheid wordt weggenomen en het draagvlak kan
worden vergroot. Tevens biedt deze werkwijze de mogelijkheid om vroegtijdig
knelpunten en andere problemen te signaleren, zodat samen met betrokkenen
direct naar oplossingen gezocht kan worden. Overigens neemt het uitgangspunt
van gezamenlijkheid niet weg dat ondergetekenden verantwoordelijk zijn voor
de invoering van de WEB.Een belangrijk element is verder de fasering die gehanteerd wordt voor
de invoering van de diverse onderdelen van de wet. Niet alles hoeft in één
keer, stap voor stap kunnen de vele elementen ingevoerd worden, met als sluitstuk
de invoering van de nieuwe bekostigingssystematiek vanaf het jaar 2000.Over de wijze waarop in het implementatieproces gebruik zal worden gemaakt
van bijvoorbeeld het OCTO-rapport, wordt het volgende opgemerkt.Gedeeld wordt de opvatting van de leden van de fractie van het CDA, dat
de implementatie van de WEB gecompliceerder is dan de implementatie van de
tweede generatie eindtermen die in het OCTO-rapport worden geëvalueerd.
Naast alle maatregelen die genomen zijn om de implementatie naar wens te laten
verlopen, zal zoveel mogelijk lering worden getrokken uit ervaringen met eerder
uitgevoerde implementatie-activiteiten.De conclusies uit het OCTO-rapport hebben er inmiddels toe geleid dat
extra aandacht wordt besteed aan het invoeringsproces van de kwalificatiestructuur
in de onderwijsinstellingen. Instellingen gaan samen met de landelijke organen
de implementatie van de derde generatie eindtermen in de onderwijsprogramma's
op zich nemen. Ook zal naar aanleiding van het OCTO-rapport nader overleg
plaatsvinden over de wijze waarop de eindtermen zijn geformuleerd en over
de mogelijkheden tot facilitering van het invoeringsproces van de eindtermen
bij instellingen.De ervaringen uit het verleden kunnen bijdragen aan het nemen van gepaste
maatregelen en aan een nog grotere zorgvuldigheid en aandacht voor de invulling
van het implementatie-proces. Verwacht mag daarom worden, dat de implementatie
van de WEB, die zeer ingrijpend zal zijn, tot een positief resultaat zal leiden.De leden van de fractie van het CDA hadden de indruk dat inzake het draagvlak
het samenwerkingsverband, en dat betekent alle instellingen, uitdrukkelijk
uitgesproken heeft het wetsvoorstel in zijn huidige vorm af te wijzen. Zij
achtten dit in schrille tegenstelling tot de stellingname van de ondergetekenden,
«ingenomen op basis van de werkwijze die zij hebben gehanteerd».
Zij vroegen de minister of deze zich ervan bewust is dat de huidige fusiebewegingen
in het veld niet het gevolg zijn van enthousiasme, maar van overlevingsdrang,
en of een breed draagvlak niet een voorwaarde voor een goede implementatie
is. Daarnaast vroegen zij waarom er gebrek zou zijn aan aandacht in de publieke
opinie, wat daaraan gedaan wordt en of de «publieke opinie» ook
niet tegelijkertijd de afnemer, de consument is.Ondergetekenden delen niet de indruk van de leden van de fractie van het
CDA dat het samenwerkingsverband het gehele wetsvoorstel afwijst en er dus
geen sprake kan zijn van draagvlak. Op het punt van de verplichte roc-vorming
heeft het samenwerkingsverband bij brief laten weten, moeite met het wetsvoorstel
te hebben en de voorkeur te geven aan niet-vrijblijvende regionale samenwerking
naast de in het wetsvoorstel geregelde roc's. In dezelfde brief zegt het samenwerkingsverband
echter ook dat «het wetsvoorstel op vele andere punten voor de instellingen
acceptabel is en het dus minder gewenst is dat het totale wetsvoorstel wordt
afgewezen». Ondergetekenden willen er bovendien op wijzen dat het wetsvoorstel
door amendering met betrekking tot de roc-vorming aanmerkelijk is verruimd.
Zij vragen daarbij de aandacht voor de mogelijkheid tot delegatie van taken
en bevoegdheden van het bevoegd gezag (zie de artikelen 9.1.4 tot en met 9.1.7).
Deze bepalingen bieden mogelijkheden om tot een situatie te komen die de «niet-vrij-
blijvende samenwerking» dicht benadert.De werkbezoeken en individuele gesprekken die de eerste ondergetekende
heeft ondernomen en de waarnemingen van de bve-proces- coördinatie laten
een ander beeld zien van de fusiebewegingen dan in de brief van het samenwerkingsverband
wordt geschetst. In de loop van zijn werkbezoeken heeft de eerste ondergetekende
een toenemend enthousiasme bespeurd bij personen die bij fusies betrokken
waren. Tevens kan worden waargenomen dat weliswaar sprake is van tegenstanders
van roc-vorming, maar dat deze groep steeds sterker in aantal afneemt. Het
is ondergetekenden zeker niet ontgaan dat niet iedereen enthousiast is over
de roc-vorming, althans over de beperking in de mogelijkheden van realisatie
daarvan tot de twee in het wetsvoorstel opgenomen modellen. Vanzelfsprekend
zullen ook lijfsbehoud en overlevingsdrang een motief vormen om nu aan het
roc-vormingsproces deel te nemen. De mate waarin dit voorkomt is evenwel niet
overheersend, zo menen ondergetekenden. Het bovenstaande is voor ondergetekenden
een duidelijk signaal dat er draagvlak voor het wetsvoorstel is in de sector
en dat dit draagvlak naarmate de tijd vordert groter wordt. Een groot draagvlak
als succesbepalende factor voor de implementatie van het wetsvoorstel is in
de ogen van ondergetekenden dan ook voldoende aanwezig.Naar aanleiding van de vraag van deze leden over de reden van gebrek aan
aandacht in de publieke opinie, wat daaraan gedaan wordt en of de «publieke
opinie» ook niet tegelijkertijd de afnemer, de consument is, merken
ondergetekenden het volgende op.Zij constateren met de vragenstellers dat deze aandacht gering is. Wat
daarvan de oorzaak is weten ondergetekenden niet. Denkbaar is dat een rol
speelt dat de «opinion leaders» in Nederland deze onderwijssector
doorgaans niet uit eigen ervaring kennen.Ondergetekenden hebben door gerichte voorlichting, onder meer tijdens
werkbezoeken, getracht hier iets aan te doen en zullen daar ook mee doorgaan.
Overigens zegt dit gebrek aan aandacht in de publieke opinie niets over het
al dan niet aanwezig zijn van een draagvlak voor het wetsvoorstel in de sector
zelf.De leden van de CDA-fractie vroegen zich verder af of interregionale roc's
wel of niet positief worden beoordeeld. Zijn deze roc's een bijdrage aan het
concept van de minister, zo luidde hun vraag? Ondergetekenden willen er allereerst op wijzen dat het begrip «regio»
bij de roc-vorming eigenlijk geen rol speelt. Alleen bij de toepassing van
de uitzonderingsbepalingen wordt het rba-gebied als regio in de wet gedefinieerd.
Het begrip interregionaal roc is daarom evenmin een term die aan het wettelijk
begrippenkader kan worden ontleend. Ondergetekenden hebben noch een positief
noch een negatief oordeel over de vorming van interregionale roc's.De leden van de CDA-fractie hadden de antwoorden op de vragen inzake bekostiging
als ontoereikend en teleurstellend ervaren. Daaraan voegden zij toe dat de
invoering van roc's een majeure operatie is, die vraagt om grote investeringen
en een sluitende en ruimhartige bekostiging. Naar het oordeel van de CDA-fractie
werd luchthartig en lichtvaardig omgesprongen met een belangrijke kurk voor
onze economie in het algemeen en die van het midden- en kleinbedrijf in het
bijzonder. Ook de leden van de fractie van GroenLinks vroegen of de invoering
van de WEB onder deze voorwaarden wel verantwoord is, mede omdat het inzicht
in de financiële gevolgen voor de instellingen ontbreekt.Ondergetekenden betreuren het dat de leden van de CDA-fractie de antwoorden
op de vragen inzake bekostiging als ontoereikend en teleurstellend hadden
ervaren. Zij onderschrijven mét de leden van de CDA-fractie van harte
het grote belang van het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie. Juist
vanuit de notie van dit grote belang zijn de nu voorliggende voorstellen geformuleerd.
Zij beogen in de toekomst de kwaliteit en kwantiteit van dit onderwijs te
versterken.In het bijzonder daarom is het financiële perspectief voor het beroepsonderwijs
voor de komende jaren, als begeleidend element van de ingrijpende vernieuwingen
die in de WEB worden voorgesteld (waarvan de roc-vorming er één
is), langs drie complementaire routes vastgelegd:1. Ten eerste wordt een stabiel financieel kader voorgesteld voor de jaren
tot en met 1999. Dat betekent dat de zich vormende roc's, in zijn algemeenheid
en vanzelfsprekend onder goedkeuring van de begrotingswetgever, met een stabiel
budgetbeeld kunnen werken. Dit biedt de mogelijkheid voor een gunstige overgang
naar de nieuwe organisatie. Ondergetekenden willen graag onderstrepen dat
de introductie van roc's geen macro-bezuiniging beoogt. De roc-vorming zal
wel door gezamenlijk gebruik van voorzieningen een efficiencywinst voor de
instellingen zelf kunnen opleveren.Het stabiele financiële kader houdt in dat niet per 1 augustus 1997
(de datum van de invoering van de kwalificatiestructuur) het nieuwe bekostigingsmodel
voor het beroepsonderwijs zal worden ingevoerd. Het nieuwe model zal pas ingaan
in het jaar 2000. Over het nieuwe model zal in de komende maanden in een werkverband
van de ministeries van beide ondergetekenden en vertegenwoordigers vanuit
het bve-veld gediscussieerd worden. Het model zal, zoals aangegeven in artikel
2.2.2 van het wetsvoorstel, nogal afwijken van de op dit moment gebruikte
modellen. De discussie, die mede aan de hand van de in de memorie van antwoord
onder paragraaf 2 gepresenteerde vragen zal verlopen, zal leiden tot een notitie
over de uitgangspunten van het bekostigingsmodel die in december 1995 aan
de Staten-Generaal zal worden gepresenteerd.De notitie zal voorstellen bevatten voor de invulling van en de onderlinge
verhouding tussen de diverse parameters, welke parameters mede zullen worden
gebaseerd op effectverwachtingen, bepaald door middel van computersimulaties.De ervaring, onder andere in het hoger onderwijs, leert dat invoering
van nieuwe bekostigingsmodellen complexe en ingrijpende gevolgen kan hebben
voor afzonderlijke instellingen. Zeker daar waar elementen zoals output (in
het wetsvoorstel gedefinieerd als behaalde diploma's) tot nu toe een beperkte
rol spelen in de bestaande modellen, kunnen budgettaire consequenties
voor instellingen bij onmiddellijke overschakeling van een «oud»
naar een «nieuw» bekostigingsmodel groot zijn. Vanuit die optiek
is het niet gewenst om de instellingen die reeds in ingrijpende vernieuwingsoperaties
zijn gewikkeld, ook nog te belasten met de invoering van een nieuw bekostigingsmodel
met een mogelijk daaraan verbonden herverdeling van middelen tussen instellingen.De invoering van het nieuwe model zal dan ook pas aanvangen in het begrotingsjaar
2000, en kan – mede afhankelijk van de uitkomsten van de discussies
en simulaties – over een aantal jaren worden uitgespreid.2. Ten tweede is een substantieel bedrag beschikbaar uit hoofde van de
Beleidsagenda Educatie en Beroepsonderwijs 1995–1999 om specifieke,
veelal eenmalige, kosten verbonden aan de fusie-operatie voor roc's, te vergoeden
en om succes op dit vlak te premiëren.Daarnaast zijn specifiek middelen beschikbaar voor:– de ontwikkeling van de kwalificatiestructuur;– innovatie van onderwijsinhoud en leermiddelen;– vernieuwing van administratieve systemen voor roc's;– bijscholing van docenten;– versterking van de toegankelijkheid en het rendement voor doelgroepen.Daarnaast wordt, tezamen met het veld, onderzoek gedaan naar de financiële
situatie.3. Een derde belangrijk element is de op handen zijnde verandering in
de bijdragen in de kosten van de gebouwen. Daarvoor zal, naar het zich laat
aanzien, over enkele maanden een wetsvoorstel worden ingediend waarin de zogenaamde
OKF-operatie (Omkering Kapitaaldienst Financiering) wordt geregeld. Dit biedt
de instellingen in de periode van afronding van de roc-vorming de mogelijkheid
eventueel noodzakelijk geachte aanpassingen in de huisvestingssituatie zelfstandig
en zonder overheidsbemoeienis te regelen.Ondergetekenden bestrijden al met al dat luchthartig en lichtvaardig wordt
omgesprongen met de belangrijke kurk voor de economie die het beroepsonderwijs
voor het midden- en kleinbedrijf is.Samenvattend worden de volgende stappen gezet:– Afzien van grote wijzigingen in de bekostiging voor de eerstkomende
jaren;– In december 1995 wordt een notitie naar de Staten-Generaal gezonden
waarin het nieuwe bekostigingsmodel verder wordt uitgewerkt en toegelicht;– Na 1999 kan, afhankelijk van de in de hierboven beschreven simulaties
geconstateerde effecten, het nieuwe bekostigingssysteem gefaseerd worden ingevoerd;– Voor verschillende kosten van roc-vorming en vernieuwingsoperaties
worden via de Beleidsagenda Educatie en Beroepsonderwijs 1995–1999 gelden
aan de instellingen toegekend, in aanvulling op de reguliere bekostiging;– Een goede aansluiting bij de «OKF-operatie».Ondergetekenden zijn ervan overtuigd dat de instellingen, waarvan de komende
jaren grote inspanningen op bestuurlijk en onderwijskundige terrein worden
verwacht, op deze wijze voldoende zijn of kunnen worden toegerust om de operatie
met succes te doorlopen. De minder optimistische visie van de leden van de
fracties van CDA en GroenLinks wordt dan ook door hen niet gedeeld. De leden van de fractie van het CDA gaven aan dat de bijlage bij de memorie
van antwoord, waarin opgenomen een indicatie van de stand van zaken van roc-vorming
per 15 september 1995, niet geheel juist is en dat er zeker ten aanzien van
Groningen en Utrecht fouten zijn ingeslopen. Zij verzochten om een geheel
juiste bijlage. Tevens vroegen zij om inzicht te geven in het aantal bijzondere
scholen dat als gevolg van de roc- vorming van kleur gaat, danwel moet verschieten.De bijlage bij de memorie van antwoord, waarin opgenomen een indicatie
van de stand van zaken van roc-vorming per 15 september 1995, gaf een indicatie
van de actuele stand van zaken van het proces van roc-vorming. Deze indicatie
was afkomstig van de bve-procescoördinatie. De bijlage was opgesteld
op grond van de aan de bve-procescoördinatie ter beschikking staande
gegevens.Onderstaand is een bijgewerkt overzicht «Stand van zaken roc-vorming
per 6 oktober 1995» opgenomen. Dit overzicht geeft aan dat voor onder
meer Groningen en Utrecht sprake is van een roc i.o. met uitvoeringslokaties
in meer dan één rba-gebied. Het overzicht biedt ook nu weer
een momentopname van de zijde van de bve-procescoördinatie, met alle
voorbehouden van dien. Omdat in een aantal regio's de discussie over roc-vorming
nog volop wordt gevoerd, is het hier geschetste beeld niet volledig en kunnen
daarin bovendien nog wijzigingen optreden. Naar verwachting zal op 1 januari
1996 meer zicht zijn ontstaan op de stand van zaken in het proces van roc-vorming.Ook moet een voorbehoud worden gemaakt voor het aspect van de denominatie.
Het gaat hier in veel gevallen om samenwerkingsverbanden op weg naar de vorming
van een roc, waarbinnen vormgeving en besluitvorming over denominatie veelal
nog niet zijn uitgekristalliseerd. De in het hieronder afgedrukte overzicht
aangegeven denominaties zijn dan ook nog zo voorlopig, dat daaraan geen conclusies
kunnen worden verbonden.Verder merken ondergetekenden in antwoord op de gestelde vragen op, dat
«kleurverschieten» in het kader van de WEB feitelijk niet direct
aan de orde is. Immers, de BGI-bepalingen van het wetsvoorstel, tijdens de
Tweede-Kamerbehandeling aangevuld met de zogenaamde denominatieve ontheffingsbepaling
(artikel 1.3.2, vierde lid), alsmede de mogelijkheden tot delegatie die het
wetsvoorstel in hoofdstuk 9 biedt, maken het mogelijk dat verschillende «kleuren»
binnen een roc kunnen blijven voortbestaan. Stand van zaken roc-vorming per 6 oktober 1995Het gaat hierbij zoals gezegd om een momentopname van de bve-procescoördinatie
met alle voorbehouden van dien. Zo wordt een voorbehoud gemaakt met betrekking
tot de denominatie.Maar ook anderszins kunnen zich zoals hierboven is aangegeven nog de nodige
wijzigingen voordoen.RBA 1 Groningen* AB roc i.o. Groningen* PC roc i.o. Groningen (mist basiseducatie). Dit roc i.o. heeft vestigingen
in Groningen en Drenthe (Morgenland College Hoogeveen)RBA 2 Friesland* AB roc (IGI) Leeuwarden (uitbreiding met Heerenveen)* PC roc i.o. Leeuwarden (mist vavo). Dit roc i.o. heeft vestigingen in
Friesland en Flevoland (De Erven/Bavon Emmeloord).RBA 3 Drenthe* AB roc i.o. Assen/Emmen/Meppel RBA 4 IJssel-Vecht* AB roc i.o. ZwolleRBA 5 Twente* SW roc i.o. Twente (er kan nog gekozen worden voor twee – complete –
roc's. Er is al een incompleet IGI dat nog de basiseducatie mist. Het kan
daarbij gaan om een confessioneel roc en een SW roc)RBA 6 Midden-IJssel* SW roc (BGI) DeventerRBA 7 Veluwe* PC roc i.o. Apeldoorn/Harderwijk* AB roc i.o. Apeldoorn (mist mbo-economie)RBA 8 Arnhem/Oost-Gelderland* SW roc (IGI) Doetinchem* AB roc i.o. ArnhemRBA 9 Nijmegen/Rivierenland* SW roc i.o. Nijmegen* SW roc i.o. Tiel (incompleet IGI, mist basiseducatie)RBA 10 Flevoland* SW roc i.o. FlevolandRBA 11 Oost-Utrecht* SW roc i.o. AmersfoortRBA 12 West-Utrecht* AB roc i.o. Utrecht* IC roc i.o. Utrecht (mist vavo). Dit roc i.o. heeft vestigingen in Utrecht
en AmersfoortRBA 13 Gooi- en Vechtstreek* AB roc (BGI) HilversumRBA 14 Noord-Holland-Noord* SW roc (IGI) Den Helder* SW roc i.o. Alkmaar/HoornRBA 15 Amsterdam/Zaanstreek* AB roc i.o. Zaandam (mist mbo-economie)* SW roc i.o. AmsterdamRBA 16 Amstelland/Kennemerland* SW roc i.o. Santpoort/HaarlemRBA 17 Rijnstreek* AB roc i.o. Gouda/Zoetermeer* SW roc i.o. LeidenRBA 18 Den Haag/Delft* SW roc (BGI) Den Haag/Delft* AB roc i.o. Den HaagRBA 19 Drechtsteden* SW roc i.o. Dordrecht (incompleet IGI, mist basiseducatie) RBA 20 Rijnmond* AB roc i.o. Rotterdam* IC roc i.o. Rotterdam (incompleet IGI, mist basiseducatie)RBA 21 Zeeland* AB roc (IGI) Terneuzen/Beveland* SW roc i.o. WalcherenRBA 22 Westelijk Noord-Brabant* RK/AB roc i.o. Roosendaal/Bergen op ZoomRBA 23 Breda* RK/AB roc i.o. Breda (mist mbo-economie)RBA 24 Midden-Brabant* RK roc i.o. TilburgRBA 25 Noordoost-Brabant* RK/AB roc i.o. Den Bosch* RK roc i.o. Oss/VeghelRBA 26* RK/AB roc (IGI) Helmond* RK/AB roc i.o. EindhovenRBA 27 Noord- en Midden-Limburg* RK roc i.o. Roermond/Venlo/Weert* RK roc i.o. Venlo/RoermondRBA 28 Zuid-Limburg* RK/AB i.o. Maastricht/Sittard* RK/AB i.o. HeerlenVerklaring:SW = algemeen bijzonder + denominatief;IC = interconfessioneel (alleen denominatief).De leden van het CDA spraken de verwachting uit dat zeker bij groeiende
monopolievorming, bedrijfseconomische principes van de instellingen het onderwijsaanbod
in hoge mate zullen gaan bepalen. Deze leden betwijfelden of waar is dat zoals
in de memorie van antwoord is gesteld «de vraag op de arbeidsmarkt in
belangrijke mate de keuze van de deelnemers zal bepalen».Inzake het al dan niet aanwezig zijn van een monopoliepositie mogen ondergetekenden
verwijzen naar het antwoord dat verderop in deze nadere memorie wordt gegeven
op de vraag van dezelfde leden over het al dan niet nastrevenswaardig zijn
van monopolievorming in het onderwijs.Voorts lezen ondergetekenden in de gemaakte opmerkingen ook de zorg dat
bijvoorbeeld de technische opleidingen die vaak meer investeringen vergen,
maar voor de arbeidsmarkt wel degelijk van groot belang zijn, in het gedrang
komen. Ondergetekenden zien deze vraag mede tegen de achtergrond van het teruglopen
van de vraag van deelnemers naar technische opleidingen, welke terugloop zich
ook nu al voordoet. De zorg voor deze teruglopende vraag naar technische opleidingen
wordt gedeeld. De oorzaak van deze terugloop ligt echter, zo menen ondergetekenden,
zeker niet bij de roc-vorming, maar bij opvattingen over technische opleidingen
die in studie- en beroepskeuze een rol spelen.Een van de doelstellingen van het wetsvoorstel en de roc-vorming is nu juist om deze ontwikkeling, die zich al jaren voordoet, zoveel als
mogelijk is tegen te gaan en niet te versterken. Dat lijkt ook mogelijk om
de volgende redenen:1. Ten eerste zullen investeringen in materieel makkelijker in roc-verband
te financieren en bestuurlijk te realiseren zijn dan in een kleine sectorale
school. Het bedrijfseconomische risico van dergelijke investeringen is in
een groot roc relatief klein en de mogelijkheden om financiering te krijgen
zullen in het algemeen met de grootte toenemen. 2. Ten tweede is een roc door de brede populatie beter in staat om een
actief stimuleringsbeleid te voeren, en de doelgroep die geschikt is voor
technische opleidingen te bereiken en te enthousiasmeren. Onderwijsdeelnemers
hebben in de nu bestaande sectorale instellingen minder mogelijkheden om kennis
te maken met de volle breedte van het opleidingenaanbod. In het algemeen komen
in de huidige situatie alleen die leerlingen die daarvoor expliciet kiezen,
tijdens hun opleiding in aanraking met de technische vakken. In een roc kan
dat anders worden.Ondergetekenden merken ten aanzien van de algemene vraag van de leden
van de fractie van het CDA over de arbeidsmarkt en de bedrijfseconomische
gerichtheid van de deelnemers respectievelijk de instellingen nog het volgende
op.De uitspraak in de memorie van toelichting dat de deelnemers volledig
het onderwijsaanbod zouden kunnen sturen in de richting van arbeidsmarktgerichtheid,
behoeft inderdaad nuancering. Maar ook de door deze leden geschetste volledige
geconcentreerdheid van de instellingen op de bedrijfseconomische principes
geeft geen correct beeld.De intrinsieke keuze van deelnemers zal in het algemeen worden gemaakt
vanuit hun cultureel-maatschappelijke achtergrond. De arbeidsmarkt zal daarbij
een rol spelen, maar is zeker bij jonge deelnemers niet de enige factor. De
uiteindelijke keuze die deelnemers maken, is onder meer afhankelijk van de
informatie die zij ontvangen, waaronder die over de arbeidsmarkt. Deze informatie
kan in een roc, vooral omdat daar alle soorten van opleidingen bij elkaar
zijn gebracht, ordelijker, overzichtelijker en objectiever worden aangereikt.
Het keuzeproces wordt daarmee beter op de arbeidsmarkt gericht.De WEB biedt instellingen de mogelijkheid om zich duidelijk te profileren
en zowel op het terrein van het beroepsonderwijs als op het educatieterrein
een voor deelnemers aantrekkelijk aanbod op de markt te brengen. Instellingen
zullen om bedrijfseconomische redenen ook gericht moeten zijn op de wensen
van potentiële deelnemers aan het beroepsonderwijs en op gemeentelijke
wensen op het educatieve terrein. Ondergetekenden willen overigens de indruk
wegnemen dat zij zouden vinden dat roc's zich louter door bedrijfseconomische
motieven behoren te laten leiden.Verder merken zij op dat daar waar leemtes ontstaan, andere roc's daarin
kunnen voorzien of op een andere wijze door de instellingen corrigerend kan
worden opgetreden.Overigens: ook in het huidige aanbod is in veel gevallen geen sprake van
een landelijke spreiding van het aanbod. Van vele afdelingen is de spreiding
beperkt.De leden van de fractie van het CDA stelden zich kritisch op tegenover
het standpunt dat de eerste ondergetekende heeft ingenomen (in het HOOP 1996)
inzake de wenselijkheid van 3-jarige vervolgopleidingen in het hoger beroepsonderwijs
voor afgestudeerde mbo'ers. Zij wezen daarbij op vakbladen waarin naar hun
oordeel te lezen is dat de aantrekkelijkheid van het mbo hierdoor zou kunnen
afnemen en vroegen of deze zaak nog eens breed kon worden onderzocht, mede
vanuit de gedachtengang dat de opwaardering wel eens contra-produktief
zou kunnen werken.Ondergetekenden zullen op dit onderwerp terugkomen op het moment dat in
het kader van het HOOP 1996 over het geheel van de voorstellen zal worden
gesproken en vervolgens wanneer het resultaat van die discussie zal worden
vervat in voorstellen tot wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk
onderzoek. In de WEB wordt op deze voorstellen niet vooruitgelopen. De toelatingsregeling
voor mbo-afgestudeerden tot het hoger onderwijs is in de WHW geregeld.De leden van de CDA-fractie constateerden dat «de toegankelijkheid
van het nieuwe stelsel weinig doorstroming laat zien». Welke verwachtingen
heeft de minister voor de nabije toekomst? Wanneer, zo vroegen deze leden
zich af, is roc-vorming in dit opzicht geslaagd? Als doorstroming belangrijk
zou worden voor de toekomstige bekostiging, waarbij input en output belangrijk
zouden zijn, wat zijn dan de kansen voor oudere analfabeten en voor bijvoorbeeld
huisvrouwen uit allochtone kringen?In de memorie van antwoord is gewezen op het percentage van circa 10%
van de deelnemers aan basiseducatie die doorstromen naar het beroepsonderwijs.
Enige jaren geleden was dat cijfer circa 5%. Daaruit is een langzame maar
zekere stijging af te leiden. De roc-vorming biedt mogelijkheden tot een verder
doorzetten van deze trend, onder andere door de inrichting van kwalificatiestructuren
beroepsonderwijs en educatie die goed op elkaar aansluiten en door samenvoeging
van de onderscheiden onderwijssoorten opdat doorverwijzing op minder belemmeringen
zal stuiten.Ondergetekenden verwachten dan ook dat de stijging in de doorstroom zich
versterkt zal voortzetten. De vraag wanneer roc-vorming in dit opzicht geslaagd
is, zal niet met een cijfermatig criterium beantwoord worden, aangezien naast
de organisatorische en onderwijskundige structuren ook andere factoren in
het geding zijn (bijvoorbeeld kenmerken van de deelnemersgroepen educatie).
Niettemin streven ondergetekenden voor het jaar 2000 naar een hoger getal
dan 10%.Ondanks dit beleidsdoel blijft educatie ook een belangrijke functie behouden
in relatie tot alfabetisering en redzaamheid voor deelnemers die zich nimmer
op de arbeidsmarkt zullen begeven. Dit komt tot uiting in de soorten opleidingen
die de WEB voor de educatie onderscheidt. Gemeenten kunnen deze opleidingen
blijven betalen.De parameters input en output als elementen van bekostiging zijn wat ondergetekenden
betreft alleen voor de bekostiging van het beroepsonderwijs aan de orde. In
de sfeer van de educatie zullen gemeenten, zo geven ervaringen met de basiseducatie
aan, hun verantwoordelijkheid nemen. De wijze van bekostiging van de educatie
is een zaak van de gemeenten. Het ligt voor de hand te verwachten dat de gemeenten
in deze categorie opleidingen het outputelement minder zwaar zullen laten
wegen en andere wijzen van verantwoording hanteren.De leden van de CDA-fractie vroegen aan de eerste ondergetekende of deze
echt denkt dat zomaar nieuwe vestigingen zullen worden geopend. In het verlengde
daarvan werd gevraagd naar de investeringsvraagstukken die hiermee verband
houden en naar de ervaringen met het hbo. Vervolgens informeerden deze leden
hoe gemeenten kunnen dwingen onderwijs in de buurt in stand te houden als
instellingen dat bedrijfseconomisch te duur vinden. Zij vroegen zich verder
af of de eerste ondergetekende niet teveel vertrouwen in de gemeenten heeft
en of hij weet wat in deze de ervaringen in Engeland waren. Ondergetekenden zijn op grond van opgedane ervaring van mening dat inderdaad
nieuwe uitvoeringslokaties zullen worden geopend, zij het dat dit, gezien
de daarmee gepaard gaande investeringen, niet dan na een zorgvuldige analyse
van de vraag naar die voorzieningen zal plaatsvinden. Zeker op die plaatsen
waar een grote vraag is en geen aanbod, zal de drang om een onderwijsvoorziening
te realiseren aanwezig zijn. De hiermee verband houdende investeringen zijn
evenwel voor rekening van het desbetreffende roc.Het bovenstaande betekent echter wel dat het uitbreiden van het aantal
uitvoeringslokaties aan grenzen is gebonden. Zoals gezegd, slechts indien
de vraag voldoende groot is, zal een instelling hiervoor middelen vrijmaken.De vraag of gemeenten roc's kunnen dwingen onderwijs in de buurt in stand
te houden als de instellingen dat bedrijfseconomisch te duur vinden, wordt
als volgt beantwoord.Gemeenten kunnen instellingen waarmee zij een contractuele relatie hebben,
dwingen tot naleving van het contract. Het is dan ook van belang dat de inhoud
van de contracten dekkend is voor zowel de verlangens van de gemeenten als
van die van de instellingen.Indien de gemeente met de meest verwante instelling niet tot overeenstemming
kan geraken, kan de gemeente ook besluiten het gewenste aanbod door een andere
instelling te laten verzorgen (waarbij de gemeente niet is gebonden aan de
grenzen van rba-gebieden). Dit is temeer een reëel alternatief omdat
instelling en gemeente tezamen de prijs van het aanbod bepalen.Voor gemeenten die een «onrendabel aanbod» vragen, betekent
dat wel dat de kosten daarvan relatief hoog zullen zijn en dat een afweging
gemaakt zal moeten worden tussen het belang van dat aanbod en het belang van
ander aanbod.Gelet op deze systematiek van de wet en in aanmerking nemend de democratische
controle op het gemeentelijk apparaat is er alle aanleiding om op dit punt
vertrouwen in gemeenten te hebben.De eerste ondergetekende is voorts van mening dat de hier geschetste situatie
onvergelijkbaar is met de door de leden van de CDA-fractie aangeduide ervaringen
in Engeland.In Engeland is sprake van een sterke centralisatie van bevoegdheden en
middelentoedeling over het gehele terrein van het onderwijs. De regering aldaar
streeft naar een landelijk uniform systeem waarbij in het bijzonder ook in
de Engelse onderwijstypen die overeenkomen met het beroepsonderwijs en de
volwasseneneducatie, bevoegdheden worden weggehaald bij de «local authorities».
Uit een recent op het jubileumcongres van de SVE gehouden inleiding van een
directeur basiseducatie uit Hull, de heer Roger Smith, blijkt echter dat niet
iedereen met die ontwikkeling even gelukkig is. Zijn kritiek richtte zich
vooral op de verminderde invloed van het lokaal bestuur op de bestemming van
middelen voor doelgroepen. Uit zijn inleiding valt af te leiden dat de ontwikkelingen
in Engeland in het bijzonder voor deze doelgroepen minder gelukkig dreigen
uit te pakken.In de Nederlandse situatie nu is, anders dan in Engeland, gekozen voor
een versterking van de lokale autonomie juist met het oog op een doelmatiger
op specifieke groepen gericht beleid.Ook de ervaringen in het hbo geven geen contra-indicaties voor het hier
voorgestelde model. In het hbo is sprake van een geheel andere systematiek.
Anders dan in het hbo, is in het bve-veld geen sprake van instellingen die
niet vrijelijk kunnen concurreren door het onderwijs op andere uitvoeringslokaties
aan te bieden, maar van een tussen gemeenten en concurrerende instellingen
bepaalde vraag- en aanbodrelatie. Gemeenten die onvoldoende tegemoetkomen
aan de belangen van hun inwoners, kunnen daarop rechtstreeks
op lokaal niveau politiek worden aangesproken.De leden van de CDA-fractie vroegen zich af waarom monopolievorming in
het onderwijs nastrevenswaardig is, terwijl monopolievorming in het bedrijfsleven
vrijwel altijd bestrijdenswaardig is. Is monopolievorming in de collectieve
voorzieningen niet overal uit de tijd?Deze leden vroegen in dit verband wat er gebeurt in Amsterdam, Twente
en Dordrecht, waar slechts één aanbod dreigt te ontstaan.Ondergetekenden bestrijden dat hier van een monopolie kan worden gesproken.
Bij de roc-vorming ontstaan 45 tot 50 instellingen, verspreid over ons land,
waarbij de deelnemer de mogelijkheid heeft voor een ander roc te kiezen dan
het in de regio aanwezige. Ook op dit moment is sprake van een zodanige spreiding
van beroepsopleidingen, dat deelnemers moeten reizen.Bij de opleidingen educatie zien ondergetekenden evenmin een probleem,
omdat het roc de opleidingen zonder bezwaar in het andere rba-gebied kan verzorgen
indien de desbetreffende gemeente(n) en de deelnemers de wens daartoe te kennen
geven. Dit type opleidingen vergt geen omvangrijke investeringen en de gemeente
kan zonodig in de huisvesting voorzien.De vragenstellers doelen met het woord monopolie, net als het scp-rapport,
op de situatie dat slechts één aanbieder van opleidingen in
een rba-gebied overblijft. Hier moet uitdrukkelijk een onderscheid worden
gemaakt tussen opleidingen beroepsonderwijs en opleidingen educatie. Bij de
opleidingen beroepsonderwijs zal in de grote meerderheid van de gevallen waarin
maar één aanbieder van de opleidingen in de regio aanwezig is,
sprake zijn van een al voorafgaand aan de roc-vorming bestaande situatie.
Bovendien is het vaak al zo dat een bepaalde opleiding slechts op één
of enkele plaatsen in Nederland wordt verzorgd en dus niet in ieder rba-gebied
voorkomt. Niet ontkend kan evenwel worden dat in een aantal gevallen bij de
roc-vorming wel degelijk slechts één aanbieder van een opleiding
beroepsonderwijs overblijft. Daarbij doet zich soms de situatie voor dat dit
het directe gevolg is van de keuze die men in de desbetreffende regio heeft
gemaakt. Dat is onder meer het geval in de regio's Twente, Amsterdam (waarschijnlijk
met uitzondering van één instelling, die aansluiting zal zoeken
bij een roc in oprichting buiten die stad) en Dordrecht. Hier kunnen steeds
twee roc's ontstaan (in Dordrecht pas na 1 augustus 1998), maar men lijkt
te kiezen voor één. Zeker is dat overigens nog lang niet: de
feitelijke keuze moet in al die gevallen nog gemaakt worden. Dat alles laat
onverlet dat het aantal zelfstandige aanbieders van beroepsopleidingen ten
gevolge van de roc-vorming zal afnemen. Daar staat tegenover dat de overgebleven
aanbieders meer mogelijkheden hebben om met elkaar over de grenzen van de
rba-gebieden heen te concurreren. Bovendien zal er ook meer concurrentie van
particuliere aanbieders zijn als gevolg van de gelijkberechtiging van het
particuliere onderwijs en de open kwalificatiestructuur.Wat de opleidingen educatie aangaat, geldt dat deze doordat ze in het
algemeen minder investeringen vergen, makkelijker in andere rba-gebieden kunnen
worden verzorgd. Het fenomeen «enige aanbieder» in het rba-gebied
doet zich hierdoor in deze sector niet voor.Ten slotte willen ondergetekenden nadrukkelijk stellen dat monopolievorming
in het onderwijs geen doel is dat door hen wordt nagestreefd. Zij zijn ook
van mening dat het verschijnsel zich ten gevolge van de roc-vorming feitelijk
niet zal voordoen.Wat in dit verband wel wordt nagestreefd, is een stelsel van voorzieningen
met een voldoende breed en gevarieerd aanbod. In een enkel geval leidt dit
tot het ontstaan van één roc per rba-gebied. De leden van de CDA-fractie merkten op dat in de antwoorden op de vragen
die over artikel 8.1.7 waren gesteld, de STOEB-wet te berde werd gebracht.
Gaat deze wet ook de bve-sector regelen? Hoe verhoudt zich dat dan tot de
WEB?Ondergetekenden antwoorden dat de STOEB-wet nu al betrekking heeft op
de bve-sector, namelijk voor zover het betreft de aanwezigheidscontrole in
relatie tot de aanspraak op studiefinanciering. Die relatie is in de WEB voortgezet
zonder dat daarmee ten opzichte van de STOEB-wet (student op eigen benen,
STOEB; Wet van 29 september 1994, Stb. 1994, 742) is beoogd, iets nieuws te
regelen.Artikel 8.1.7 is in de wettekst opgenomen bij de eerste nota van wijziging.
Het artikel is materieel gelijk aan artikel 27a en artikel 48a van de WVO
zoals luidend door de STOEB-wet.Artikel 27a omvat tot 1 januari 1996 onder meer ook de door de WVO bestreken
bve-onderwijssoorten voor zover de deelnemers daaraan onder de werking van
hoofdstuk II van de WSF vallen. Naar huidig recht is hoofdstuk II van de WSF
van toepassing op «studerenden van 18 tot 27 jaren die volledig onderwijs
volgen». Artikel 9 van de WSF noemt de voorwaarden voor het in aanmerking
komen voor studiefinanciering in de zin van hoofdstuk II en omvat wat het
bekostigde WVO-onderwijs betreft, degenen die zijn ingeschreven aan een school
die volledig en rechtstreeks op grond van de WVO wordt bekostigd. Wat de bve-sector
betreft zijn dat scholen voor vavo en scholen voor voltijds mbo. Als nadere
voorwaarde voor de aanspraak op studiefinanciering geldt de, ook hiervoor
al genoemde, urennorm: in het onderwijs moet ten minste 850 klokuren overdag
worden besteed aan het volgen van lessen of stages overeenkomstig het werkplan
van de school (artikel 9). Voorts is een voorwaarde dat dit onderwijs per
studiejaar een totale studielast heeft van een zodanige omvang dat daarnaast
geen volledige werkkring mogelijk is (die eerder al genoemde zwaarte-eis;
eveneens artikel 9).De STOEB-wet heeft ook artikel 2.73 van de WCBO gewijzigd, door te bepalen
dat ten aanzien van de deelnemers aan deeltijds mbo door een school voor bbo
de artikelen 27a en 48a van de WVO van overeenkomstige toepassing zijn.Voorts voorziet een wijziging van artikel 2.74 van de WCBO erin dat het
regime van artikel 27a/48a WVO ook van toepassing is op deeltijds mbo aan
een school voor mbo of voor vavo.Het deeltijds mbo is eveneens genoemd in het meergenoemde artikel 9 van
de WSF.Bij de eerste nota van wijziging op het wetsvoorstel WEB is aan artikel
7.4.8, eerste lid, een onderdeel f toegevoegd, volgens welk onderdeel de onderwijs-
en examenregeling ook moet omvatten «de opleidingstrajecten van een
opleiding die voldoen aan de eisen van hoofdstuk II van de Wet op de studiefinanciering
of van de regeling voor tegemoetkoming in de studiekosten voor studerenden
tot 18 jaar».Om het beeld waarin artikel 8.1.7 past, compleet te schetsen, wijzen ondergetekenden
er tot slot nog op dat bij de eerste nota van wijziging aan artikel 8.1.1,
tweede lid, werd toegevoegd de plicht om bij de inschrijving vast te leggen
of sprake is van een opleidingstraject als bedoeld in artikel 7.4.8, eerste
lid, onderdeel f. Deze toevoeging strekt er samen met de eerdergenoemde wijziging
van artikel 7.4.8 toe, de urennormen voor de beoordeling van voltijdsheid
van de studie in WSF-verband te kunnen hanteren en tevens om te kunnen bepalen
wat het werkingsgebied zal zijn van onder meer de in artikel 8.1.7 neergelegde
aanwezigheidscontrole. De deelnemer kan zich er door raadpleging van het voorlichtingsmateriaal
van de instelling van tevoren van vergewissen of hij/zij aanspraak zal kunnen
maken op studiefinanciering of op een tegemoetkoming in de studiekosten.In artikel 12.4.2 van het wetsvoorstel WEB is erin voorzien dat aan artikel 122b van de WSF een tweede lid wordt toegevoegd, dat aan de
instelling de verplichting oplegt om aan de IBG te melden welke opleidingstrajecten
die voldoen aan de WSF, door de instelling worden verzorgd. Ook wordt door
dat artikel 12.4.2 een tweede lid aan artikel 123c van de WSF toegevoegd,
dat een sanctie geeft op het doen van onjuiste meldingen.De leden van de CDA-fractie vroegen zich af of het werkelijk nodig is
een bedrag van f 300 000 uit te loven voor het in de centrale directie
danwel college van bestuur opnemen van een vrouw. Voorts werd gevraagd hoeveel
scholen zich op 15 november 1995 hiervoor zullen hebben gemeld.Ondergetekenden zijn van mening dat er in zijn algemeenheid op het gebied
van emancipatie veel tot stand is gebracht. Desondanks zijn er nog terreinen
waarop de positie van vrouwen sterk achterblijft. Dit is bijvoorbeeld het
geval bij leidinggevende functies. Gezien het feit dat ondanks alle inspanningen
het nog steeds niet is gelukt in leidinggevende functies tot een evenredige
verdeling tussen mannen en vrouwen te komen, is een extra inspanning van overheidswege
gerechtvaardigd.De ontwikkeling in het topmanagement van roc's zal bovendien naar wordt
verwacht nadelig voor vrouwen uitpakken. Meer dan de helft van de huidige
vrouwelijke managers in de bve-sector is directeur van een kleinschalige instelling.
De vrees bestaat dat de roc-vorming voor deze vrouwelijke leidinggevenden
nadelig uitvalt, en wel omdat zij vanwege de omvang van hun instelling in
een zwakkere onderhandelingspositie verkeren ten opzichte van de veelal mannelijke
directieleden van grotere fusiepartners. Deze vrees wordt bevestigd door de
ontwikkeling in het hbo. Daar is tussen 1987 en 1994 het percentage vrouwelijke
leden in de colleges van bestuur gedaald van 12,5% naar 6%. Als argument voor
deze daling wordt herhaaldelijk aangevoerd, dat het benoemen van een vrouw
in een directiefunktie zou leiden tot verdringing van «dure» mannen
uit het management naar lagere functies, met behoud van salarisaanspraken.
Juist om deze praktische belemmeringen op te heffen, is gekozen voor de tegemoetkoming
in geld.In het kader van de regeling Facilitering ROC-vorming 1995 is voor roc's
de mogelijkheid geboden een bijdrage aan te vragen voor het voeren van een
positieve-actiebeleid binnen roc's. Overigens gaat het om meer dan het louter
beschikbaar stellen van een premie voor een vrouw in de centrale directie
danwel in het college van bestuur. Zo dient er om voor de bijdrage in aanmerking
te komen een positieve-actiedocument te worden overlegd dat in ieder geval
behoort te bevatten:a. een beschrijving van de samenstelling van de (overkoepelende) centrale
directie danwel van het (overkoepelend) college van bestuur van het roc op
het moment van de aanvraag;b. de situatie die het roc binnen drie jaar wil realiseren;c. een beschrijving van de benodigde middelen en activiteiten om die situatie
te bereiken;d. een verklaring dat de benoeming in vaste dienst van een vrouw in de
(overkoepelende) centrale directie danwel in het (overkoepelend) college van
bestuur van het roc gerealiseerd is en dat gedurende een aaneengesloten periode
van ten minste drie jaar in elk geval één vrouw zitting zal
hebben in die centrale directie danwel in dat college van bestuur voor minimaal
een taakomvang van 0,8 full-time equivalent;e. een verklaring dat jaarlijks per 1 januari gedurende een periode van
ten minste drie jaar aan de bve-procescoördinatie zal worden gerapporteerd
over de voortgang van de positieve actie.De bijdrage voor elk roc dat aan de hierboven genoemde voorwaarden voldoet,
bedraagt f 300 000. Over deze regeling is (net als over de andere regelingen uit de meergenoemde Beleidsagenda) nadrukkelijk overleg
gevoerd met het bve-veld.Aangezien het proces van roc-vorming nog volop in ontwikkeling is, zal
het effect van deze regeling dit jaar beperkt zijn. Naar schatting zullen
in 1995 twee à drie aanstaande roc's voor deze bijdrage in aanmerking
komen.De leden van de CDA-fractie vroegen naar de gevolgen van de fiscale maatregel
leerlingwezen voor WEB-instellingen, vergeleken met de huidige subsidie, en
naar de baat die bedrijven bij deze maatregel kunnen hebben.In het kader van de lastenverlichting wordt zeer binnenkort een wetsvoorstel
ingediend waarin zal zijn opgenomen een afdrachtsvermindering onderwijs. Deze
voorziet er in dat bedrijven en instellingen per jaar f 4 500 per
arbeidsovereenkomst die gecombineerd wordt met een leerovereenkomst, respectievelijk
na invoering van de WEB (indien tot wet verheven) een overeenkomst beroepspraktijkvorming
voor de beroepsbegeleidende leerweg (kortweg leer-arbeidsovereenkomst) hoeven
af te dragen, waarbij deze vermindering niet op het individuele loon maar
op het loon van het hele personeel betrekking heeft. Als het loon van de leerling-werknemer
minder dan 15% van het wettelijk minimumloon bedraagt, is bovendien een andere
korting van f 1 185 per jaar mogelijk.De bedoeling van deze maatregel is, de beschikbaarheid te vergroten van
arbeidsplaatsen die tevens plaatsen beroepspraktijkvorming in het kader van
de beroepsbegeleidende leerweg zijn (kortweg leer-arbeidsplaatsen). Er wordt
een structurele groei van 17 000 leer-arbeidsplaatsen ten gevolge van
deze maatregel verwacht ten opzichte van de situatie in het leerlingwezen
van eind 1995.Deze groei van het aantal leer-arbeidsplaatsen zal gedeeltelijk zichtbaar
worden in een stijging van het aantal deelnemers aan het beroepsbegeleidend
onderwijs (de schoolcomponent van de beroepsbegeleidende leerweg). Voor een
ander deel zullen deelnemers die wel al op school zitten maar geen leer-arbeidsovereenkomst
hebben, nu alsnog een leer-arbeidsplaats kunnen verwerven.De fiscale maatregel heeft twee duidelijke voordelen boven de huidige
subsidies voor praktijk-leerplaatsen die door de Arbeidsvoorzieningsorganisatie
op grond van de Kaderregeling Bedrijfstaksgewijze Scholing worden verstrekt.Ten eerste is het bedrag van de fiscale maatregel aanzienlijk hoger dan
de huidige subsidie.Ten tweede werkt de fiscale maatregel, anders dan de subsidie, direct
daar waar leer-arbeidsplaatsen tot stand komen, namelijk in bedrijven en instellingen.
Daarom is volgens ondergetekenden de verwachting gewettigd dat de fiscale
maatregel een substantieel effect heeft. De bekostiging van het beroepsbegeleidend
onderwijs wordt overigens hierdoor niet direct beïnvloed. Wel werkt de
verwachte groei op schoolniveau door in de bekostiging doordat de gangbare
bekostiging op basis van een telling in het jaar t–1 wordt aangevuld
met een bekostiging op basis van een telling in het jaar t.De systematiek van de fiscale maatregel is, anders dan de leden van de
CDA-fractie veronderstelden, niet afhankelijk van de winst van bedrijven,
maar van de bruto loonkosten. De berekeningswijze van de afdrachtsvermindering
maakt het mogelijk dat de fiscale maatregel al effectief is bij een aantal
van 1 à 2 personeelsleden. Daarom bestaat de verwachting dat de maatregel
aantrekkelijk is voor alle potentiële leerbedrijven.De memorie van antwoord heeft bij de leden van de PvdA-fractie enerzijds
de indruk gewekt dat ondergetekenden optimistisch zijn over het resultaat
van de invoering van de WEB, en anderzijds de indruk dat de mate van onzekerheid
over deze resultaten hoog is. Zij vroegen zich af hoe het beeld is als het
optimisme niet bewaarheid wordt en wie (bij)stuurt als de «papieren
perspectieven» in de realiteit niet blijken te kloppen.Daarbij ging het deze leden in het bijzonder om:A. kwaliteit van het (geïntegreerde) aanbod beroepsonderwijs en educatie;B. kwaliteit en kwantiteit van de aanbod-infrastructuur;C. toegankelijkheid voor de deelnemers, ongeacht de regio waarin zij wonen.Zij vonden het de ultieme taak van de wetgever om deze basiseisen te garanderen.Ondergetekenden antwoorden hierop als volgt.Zoals in de memorie van antwoord is uiteengezet, is het voorliggende wetsvoorstel
terughoudend in zijn regulerend karakter. De verschillende actoren is zoveel
mogelijk vrijheid gelaten om invulling te geven aan de thema's van het wetsvoorstel.
Het gebruik van termen als «kan», «naar verwachting»
en «in principe» is een uiting van het streven om aan de diverse
betrokkenen zoveel als mogelijk die ruimte te bieden. Ondergetekenden zijn van mening dat de WEB voldoende garanties biedt voor
de minimumvereisten die gesteld moeten worden op de door de leden van de PvdA-fractie
genoemde gebieden. Deze garanties worden geboden door het voorgestelde stelsel
van kwaliteitszorg en -bewaking.Wat de drie door de leden van deze fractie genoemde onderwerpen betreft
wordt meer in concreto het volgende opgemerkt:Ad A:Het kwaliteitszorgsysteem van de WEB kent drie hoofdinstrumenten:1. de instelling dient een stelsel van kwaliteitszorg te ontwikkelen en
te hanteren. Dit stelsel moet aanvaardbare garanties bieden voor adequate
beoordeling, bewaking, en waar nodig verbetering van de kwaliteit van het
geïntegreerde stelsel van beroepsonderwijs en educatie. Bij de kwaliteitsbeoordeling
dienen in elk geval externe deskundigen betrokken te zijn;2. de instelling legt in het kwaliteitsverslag verantwoording af over
de werking en resultaten van dit kwaliteitszorgstelsel;3. de instelling is verantwoordelijk voor externe legitimering door een
exameninstelling van 51% van de deelkwalificaties van een kwalificatie beroepsonderwijs.
Exameninstellingen dienen daarvoor opgenomen te zijn in het Centraal register.
Krachtens de wet gelden kwaliteitseisen voor die instellingen. De examens
van opleidingen educatie vallen deels onder de Staatsexamencommissie NT2,
deels onder de examenregelingen WVO, en vormen deels een verantwoordelijkheid
van de instellingen zelf. Voorts is er de relatie naar de gemeente, waarin
verantwoording moet worden afgelegd.De inspectie ziet toe op dit kwaliteitszorgsysteem, dat wil zeggen gaat
na in hoeverre het kwaliteitszorgstelsel van een instelling zijn functies
waarmaakt. Ook ziet de inspectie toe op de exameninstellingen. Indien de inspectie een kwaliteitsprobleem signaleert, zal in overleg
getracht worden tot een oplossing te komen. De WEB voorziet er verder in dat
in geval van aanhoudende problemen de minister tot de instelling een formele
waarschuwing kan richten, en uiteindelijk zelfs de bekostiging van de opleiding
kan beëindigen.Ad B:Wat de kwantiteit van de aanbod-infrastructuur betreft zijn er vier correctiemechanismen
in de WEB voorzien: landelijke organen kunnen op elk moment eindtermen
voor een nieuwe opleiding voorstellen, instellingen kunnen op elk moment nieuw
aanbod van een opleiding in de kwalificatiestructuur aanmelden bij het Centraal
register, de minister kan vervolgens negatief beslissen over voorgenomen aanbod
(al dan niet met een advies van de Commissie onderwijs-arbeidsmarkt), en tenslotte
kan de minister, eveneens op grond van een advies, besluiten bestaand aanbod
te beëindigen. Kortom, voortdurend kan sprake zijn van uitbreiding en
inkrimping. Daarmee zijn voldoende correctiemechanismen ingebouwd voor het
bijsturen bij ongewenste ontwikkelingen.Ad C:Wat de toegankelijkheid van de educatie voor de deelnemers betreft, ongeacht
waar zij wonen, wijzen ondergetekenden op hun hierna volgende opmerkingen
in antwoord op vragen van dezelfde leden over de fysiek bereikbare infrastructuur.De leden van de PvdA-fractie vroegen waarop de verwachting is gebaseerd
dat het onderwijsaanbod niet veel zal afwijken van het huidige onderwijsaanbod.
Voorts wilden zij weten vanuit welke overwegingen «onrendabele»
roc's zullen worden gesloten, danwel nieuwe zullen worden geopend op plaatsen
met voldoende «potentieel». Verwijst deze terminologie niet naar
een puur bedrijfseconomische benadering en hoe verhoudt zich dat met het meer
algemene belang van een uit de collectieve middelen bekostigde, toegankelijke,
fysiek bereikbare infrastructuur, zo vroegen zij zich af?De constatering dat het nieuwe onderwijsaanbod niet veel zal afwijken
van het huidige onderwijsaanbod is gebaseerd op de verwachting, dat bij de
invoering van de nieuwe kwalificatiestructuur de arbeidsmarkt niet op slag
verandert, en dat zich daarom geen grote verschuivingen in leerlingenaantallen
zullen voordoen. Voorts is een overweging dat ook het bedrijfsleven niet aan
zodanige schommelingen onderhevig is dat dit zal leiden tot een grote verandering
in de vraag. Uiteraard zullen zich in de loop van de tijd in zowel het aanbod
als de vraag ontwikkelingen voordoen die het onderwijsaanbod in kwalitatieve
en kwantitatieve zin zullen beïnvloeden, maar deze zullen zich geleidelijk
voltrekken.Zoals in de antwoorden op eerdere vragen reeds is gesteld, kan een roc
alle opleidingen verzorgen op alle uitvoeringslokaties die het daarvoor zelf
uitkiest. Daarbij zullen «marktoverwegingen» gelden, zoals de
vraag uit het bedrijfsleven, de vraag aan de kant van de deelnemers, de behoefte
aan educatie-opleidingen bij de gemeenten, de kosten die ermee gemoeid zijn,
enz. Door al deze factoren tegen elkaar af te wegen, komt uiteindelijk een
uitvoeringslokatie van een opleiding tot stand. Op basis van dezelfde overwegingen
zullen uitvoeringslokaties worden gesloten. Het is dus aan de roc's zelf om
te bepalen welke lokaties zij als «onrendabel» beschouwen. Voor
ondergetekenden is het onmogelijk om criteria aan te geven voor wat als «onrendabel»
moet worden beschouwd.Op zich gaat het hier om een bedrijfseconomische overweging. Dat betekent
echter niet dat overwegingen van algemeen belang en van een toegankelijke,
bereikbare infrastructuur niet zouden gelden. Dit is vooral het geval bij
de opleidingen educatie. Vanwege de aard van de doelgroep die hiervan gebruik
moet maken, zullen deze opleidingen vaak in een kleinschalige omgeving, dichtbij
de deelnemer worden verzorgd. De gemeente treedt hierbij op als hoeder van
het algemeen belang.In antwoord op eerdere vragen is reeds betoogd dat roc's bij deze opleidingen
veel mogelijkheden hebben om op afstand, bijvoorbeeld over de grenzen van
een rba-gebied heen, uitvoeringslokaties in stand te houden (dat hoeft bij
de educatie ook niet een gebouw van het roc te zijn. Het kan ook gaan om een
of meer lokalen in een school die de gemeente ter beschikking
stelt). De concurrentie zal daardoor worden vergroot en gemeenten worden daardoor
niet geconfronteerd met slechts één aanbieder in het rba-gebied,
ook al zou er in dat gebied slechts één roc zijn. De gemeenten
kunnen derhalve aan hun opdracht voldoen om vanuit het algemeen belang collectieve
voorzieningen op het gebied van de educatie te plannen en daarbij te zorgen
voor een toegankelijke fysiek bereikbare infrastructuur.Voor de opleidingen beroepsonderwijs ligt dit iets anders. Daar zijn de
deelnemers gewend om over grotere afstanden te reizen omdat de opleidingen
nu reeds in de grotere plaatsen zijn geconcentreerd. Ook zijn nu reeds lang
niet alle opleidingen in elk rba-gebied voorhanden. Voorts moet worden bedacht
dat de situatie waarbij de instelling vanuit een bedrijfseconomische optiek
de opleidingen en de uitvoeringslokaties opzet, niet nieuw is. De SVM-operatie
en de WCBO hebben een dergelijke situatie reeds in het leven geroepen.Naar aanleiding van de herhaalde vraag van de leden van de fractie van
de PvdA over de betekenis van de woorden «redelijke afstand» in
artikel 8.1.2, eerste lid, merken de ondergetekenden het volgende op.De leden van de fractie van de PvdA stelden hun vraag in het voorlopig
verslag in het kader van hun zorg over de toegankelijkheid in termen van fysieke
bereikbaarheid. Daarop is in het bovenstaande al ingegaan.Ondergetekenden merken wat het begrip «redelijke afstand»
betreft op, dat dit begrip in de WEB op identieke wijze is opgenomen als in
de WVO en in de WCBO. Het artikel bevat geen concretere maatstaven dan de
maatstaf van de redelijkheid. Wat een redelijke afstand is, is immers niet
categorisch te bepalen. Van geval tot geval kan de redelijkheid verschillen.
Het is dan ook steeds zo geweest dat in concrete gevallen en eventueel aan
de hand van jurisprudentie moest worden bepaald welke afstand tot een openbare
instelling niet meer redelijk is, zodat vervolgens een bijzondere instelling
(onder de WEB: roc of aoc) die deelnemer niet om godsdienstige of levensbeschouwelijke
redenen de toelating mag weigeren. Ook het primair onderwijs kent overigens
het begrip «redelijke afstand». Daar heeft het een wat andere
invulling dan in het kader van de WEB, mede gezien de specifieke kenmerken
van de deelnemers in dat onderwijsveld.De jurisprudentie rond artikel 48, eerste lid, van de WVO, leert dat hier
elementen een rol spelen als de aanwezigheid van behoorlijke verbindingen
per openbaar vervoer, de afstand tussen huis en treinstation of bushalte,
de reistijd van trein of bus, de overstap, de frequentie van het openbaar
vervoer, de aansluiting van trein of bus op schooltijden en de leeftijd van
de leerling. Voor het avondonderwijs is voorts in de jurisprudentie het hebben
van een werkkring overdag in de beschouwingen betrokken; deze leerlingen hebben
immers relatief weinig tijd om te reizen.De leden van de PvdA-fractie vroegen zich af of het onbeantwoord laten
van de vraag naar de mogelijkheden van de minister om invloed uit te oefenen
op de spreiding van de roc's betekent, dat hij deze invloed niet heeft.Ondergetekenden hebben inderdaad geen mogelijkheid om de spreiding van
roc's te beïnvloeden. De artikelen 12.3.1 tot en met 12.3.9 van het wetsvoorstel
regelen welke instellingen kunnen worden gevormd. De desbetreffende bevoegde
gezagsorganen bepalen vervolgens op welke wijze zij hierop inspelen. Het niet
beantwoorden van een eerder gestelde vraag die hierop betrekking had, is een
omissie van ondergetekenden, waarvoor zij zich verontschuldigen. De leden van de fractie van de PvdA merkten op, dat blijkens de memorie
van toelichting de opbouw van voorzieningen (en dus de toegankelijkheid) van
educatie-opleidingen een zaak wordt tussen gemeenten en roc. De invloed van
de gebruikers loopt kennelijk via de gemeenteraad, zo constateerden zij. Daaraan
verbinden zij de vraag of de minister de ervaringen kent met de Wet Voorzieningen
Gehandicapten, die op dezelfde principia is gestoeld. Wat betekent dat voor
de rechtsgelijkheid, zo vroegen deze leden?De eerste ondergetekende antwoordt dat bij de uitvoering van de Wet Voorzieningen
Gehandicapten – waarin gemeenten onlangs de bevoegdheid hebben gekregen
om de desbetreffende middelen in te zetten – blijkt dat gemeenten niet
al het geld hebben uitgekeerd. Door gemeenten is een voorzichtig beleid gehanteerd
vanwege de onvoorziene behoefte onder de nieuwe doelgroep die bij de invoering
van de WVG onder de reikwijdte van deze wet is gebracht.Dit voorzichtige beleid van gemeenten ligt om twee redenen bij de WVG
meer voor de hand dan dat bij de uitvoering van de WEB het geval zal zijn.In de eerste plaats kunnen gemeenten geld dat bij de voorzieningen gezondheidszorg
overblijft, inzetten voor andere gemeentelijke taken. Bij een krappe gemeentelijke
begroting wordt het daarmee verleidelijk om gelden over te hevelen naar sectoren
die geld tekort komen.Bij de educatiemiddelen is anders dan bij de WVG sprake van oormerking
voor educatieopleidingen. Als gemeenten geld overhouden, mag dat niet aan
andere doelen worden besteed.In de tweede plaats kent de WVG de systematiek van aanspraken van burgers
op bepaalde uitkeringen. Deze aanspraaksystematiek in combinatie met een uitbreiding
van de doelgroep die aanspraak kan maken, leidt er al snel toe dat gemeenten
geld reserveren voor het geval meer personen uit de nieuwe en dus qua omvang
nog onbekende doelgroep, aanspraak maken op een uitkering.Ook dit verschijnsel doet zich bij de educatie niet voor.De doelgroep is, met uitzondering van de nieuwkomers die via een afzonderlijke
lijn worden bekostigd, ongewijzigd ten opzichte van de onder de KVE1991 en
de VAVO-wet vallende doelgroep.Ten slotte is het van belang te schetsen dat de materie waarop de WVG
ziet, pas sinds kort naar de gemeenten is gedecentraliseerd. Veel van de problemen
moeten als overgangsproblemen worden bestempeld. Met de volwasseneneducatie
(basiseducatie) bestaat daarentegen een al jarenlange en goede ervaring.Verder is er evenals onder de KVE1991 en de VAVO-wet alleen een rechtstreekse
aanspraak van burgers op onderwijsvoorzieningen indien de gemeenten die aanspraak
in het leven roepen.Voorts merkt de eerste ondergetekende op dat op het terrein van de basiseducatie
reeds gedurende lange tijd sprake is van een gedecentraliseerde aansturing
van het aanbod door gemeenten. De ervaring hiermee leidt geenszins tot de
conclusie dat gemeenten onvoldoende de hen toegekende verantwoordelijkheden
ter hand nemen. In een groot aantal gevallen zetten gemeenten naast rijksmiddelen
ook nog eigen gemeentelijke middelen in.Zowel in de huidige wet- en regelgeving als in de WEB zijn, zo merkt de
eerste ondergetekende op, bovendien waarborgen ingebouwd om te voorkomen dat
gemeenten educatiegeld voor andere doelen kunnen inzetten.Voorts rust op de gemeenten de wettelijke verplichting (zie artikel 2.3.6
van de WEB) om geordende gegevens beschikbaar te hebben voor het door de eerste
ondergetekende te voeren educatiebeleid. Tot die gegevens zullen zeker ook
behoren gegevens over de inzet van de educatie-middelen die van het Rijk zijn
ontvangen.Ook merkt de eerste ondergetekende nog op, dat de decentrale aansturing
per definitie inhoudt, dat er verschillen tussen gemeenten zullen optreden,
niet wat het al dan niet inzetten van de middelen betreft, maar wel ten aanzien
van de onderwijsbestemmingen waarvoor deze middelen zullen worden ingezet.
De verschillen in de lokale samenstelling van de doelgroepen waarop de educatie
is gericht, rechtvaardigen die verschillen in inzet. Het vereiste maatwerk –
kenmerk bij uitstek van het educatieaanbod – vormt juist het motief
voor decentralisatie van de planningsbevoegdheid naar de gemeentelijke overheid.
De lokale overheid kan beter dan de rijksoverheid een inschatting maken van
de behoeften onder potentiële deelnemers en kan eveneens beter de lokale
prioriteitsstelling bij de planning van het aanbod bepalen. Desalniettemin
zal de eerste ondergetekende, zoals in de Tweede Kamer bij de behandeling
van het wetsvoorstel WEB is medegedeeld, de ontwikkelingen blijven observeren
en zal hij zijn bevindingen zo nodig in gesprek brengen met de gemeenten en
de onderwijsinstellingen.De leden van de PvdA-fractie vroegen of inderdaad, zoals de memorie van
antwoord lijkt aan te geven, de privaatrechtelijke onderwijsovereenkomst tussen
deelnemer en instelling geen enkel feitelijk recht geeft indien de instelling
zich beroept op «overmacht» als gevolg van gemeentelijke besluitvorming.Ondergetekenden antwoorden dat dit niet zo gesteld kan worden.De onderwijsovereenkomst verschaft in concrete situaties meer houvast
om rechten en plichten van betrokkenen vast te stellen dan bepalingen in wetgeving,
die algemeen toepasbaar moeten zijn en uit dien hoofde een meer globaal karakter
dragen. Een op schrift gestelde overeenkomst biedt de deelnemer meer mogelijkheden
dan onder vigeur van de huidige wetgeving het geval is om, wanneer de instelling
in gebreke blijft, op nakoming aan te dringen en desnoods naar de rechter
te gaan. Het contract biedt anderzijds aan de instelling een instrument om
de verplichtingen die de deelnemer bij inschrijving op zich neemt, bijvoorbeeld
in termen van deelname aan het onderwijs en studieresultaten, te expliciteren.
Het contract is daarmee mede bepalend voor de relatie die tussen de deelnemer
en de instelling zal ontstaan.Artikel 74 van Boek 6 van het BW bepaalt dat iedere tekortkoming in de
nakoming van een verbintenis de schuldenaar ertoe verplicht, de schade die
de schuldeiser daardoor lijdt, te vergoeden, tenzij de tekortkoming de schuldenaar
niet kan worden toegerekend. Een toerekenbaarheidstekortkoming (ook aangeduid
als «overmacht») treedt op indien de tekortkoming niet te wijten
is aan de schuld van de schuldenaar, en evenmin krachtens de wet, rechtshandelingen
of de in het verkeer geldende opvattingen voor zijn rekening komt (artikel
75). Financieel onvermogen komt in de regel voor rekening van de «schuldenaar»,
zo geldt in het verkeer. Dat zou erop wijzen dat een roc zich voor ontbinding
van de onderwijsovereenkomst in de regel niet met succes kan beroepen op financieel
onvermogen, veroorzaakt door het opdrogen van de gemeentelijke geldstroom.
Er is dan uiteindelijk sprake van niet-nakoming van de overeenkomst, met een
eis tot schadevergoeding als mogelijk actie van de wederpartij: de deelnemer
aan de educatie-opleiding.Maar ook is mogelijk dat de onderwijsovereenkomst tussen roc en deelnemer
een «overmachtclausule» bevat die regelt wat er moet gebeuren
indien het roc zijn contractuele verplichtingen onverhoopt niet of niet volledig
kan nakomen omdat de eerder van gemeentewege verstrekte middelen niet langer
of niet meer in dezelfde omvang worden toegekend. Naar de mening van de eerste
ondergetekende zal zich echter niet snel een situatie voordoen waarin de middelenstroom
abrupt eindigt of abrupt substantieel wordt verkleind, zodat ook de roc's
plotseling geen of aanzienlijk minder middelen ontvangen en lopende onderwijsovereenkomsten niet meer kunnen worden nageleefd.Ondergetekenden wijzen erop dat artikel 8.1.3, derde lid, van het wetsvoorstel
dwingend voorschrijft dat de onderwijsovereenkomst bepalingen bevat over tussentijdse
beëindiging van de overeenkomst en over de schadevergoeding waarop de
deelnemer bij (onder meer) beëindiging van de bekostiging jegens de instelling
aanspraak heeft. Dit laatste is weliswaar gericht op beroepsopleidingen (beëindiging
van de bekostiging is ten aanzien van educatie-opleidingen geen wettelijk
begrip), maar niets staat eraan in de weg om ook te regelen wat tussen partijen
geldt indien onverhoopt het geld voor een educatie-opleiding niet meer wordt
verstrekt en die opleiding als gevolg daarvan niet meer gefinancierd zou kunnen
worden.De leden van de PvdA-fractie wezen terecht op een schijnbare discrepantie
tussen de constatering in de memorie van antwoord dat de kwaliteitsnormering
voor educatie in handen van de gemeenten ligt, en de in ontwikkeling zijnde
landelijke kwalificatiestructuur educatie.Mocht er inderdaad een kwalificatiestructuur educatie ontstaan (ondergetekenden
hebben hierover advies gevraagd aan PROVE, zoals al is toegelicht in de memorie
van antwoord), met landelijk uniforme kwalificatieniveaus en eindtermen voor
veel terreinen, dan is daarmee sprake van een landelijke kwaliteitsnormering.Daarnaast echter is de gemeente verantwoordelijk voor een prioriteitsstelling
in termen van doelgroepen en soorten opleidingen, welke eveneens als kwaliteitsnormen
gelden. Aldus dient een instelling rekening te houden met de gemeentelijke
normen betreffende doelgroepen, soorten aanbod, enz., en voor zover dat in
het contract tussen instelling en gemeente is vastgelegd, met de geldende
landelijke kwaliteitsnormen. Overigens zal het ook bij een landelijke kwalificatiestructuur
educatie vrij staan aan de gemeenten om een ander educatie-aanbod te financieren
en daar kwaliteitsnormen voor aan te leggen.De leden van de fractie van D66 vroegen zich af of het uitgangspunt dat
alleen brede scholengemeenschappen door hun schaalgrootte voldoende garantie
bieden op maatwerk wel juist is. In dat verband betreurden deze leden het
dat de bestaande wetgeving op dit terrein zoals de WCBO, de KVE1991, de SVM-wet
en de VAVO-wet niet eerst is geëvalueerd, zodat de ervaringen hiervan
niet kunnen worden meegenomen. Zij vroegen de regering toe te lichten waarom
deze evaluatie niet is ondernomen. Juist dan kan maatwerk worden geboden,
zo brachten zij naar voren.Ondergetekenden antwoorden dat op aandringen van de Staten-Generaal voor
een andere handelwijze is gekozen. Met de indiening van het voorliggende wetsvoorstel
op deze termijn, ruim voor de expiratie van de vigerende wetgeving, werd tegemoetgekomen
aan de uitdrukkelijke wens van de Staten-Generaal om de bestaande wettelijke
regelingen voor de beide sectoren met ingang van 1 januari 1996 te vervangen
door één nieuwe, integrale wet.De Tweede Kamer heeft bij verschillende gelegenheden de wens daartoe geuit.
Zo werd tijdens de behandeling van het wetsvoorstel dat leidde tot de KVE,
een amendement ingediend door het Kamerlid Ginjaar-Maas (kamerstukken 20 645,
nr. 27) met daarin een expiratiedatum voor de KVE. Achtergrond hiervan was
dat ook de wet van 23 mei 1990 houdende wijziging van de Wet op het voortgezet
onderwijs inzake sectorvorming en vernieuwing van het middelbaar beroepsonderwijs,
alsmede van enige andere wetten (Stb. 1990, 266; de zo genaamde SVM-wet) 1
januari 1996 als expiratiedatum kent. Voor het verstrijken van die datum zou
de alomvattende regeling van de gehele volwasseneneducatie in samenhang met
die van het beroepsonderwijs gereed moeten zijn. In de motie Van Gelder en Reitsma bij het wetsvoorstel dat leidde tot
de KVE (kamerstukken 20 645, nr. 43) wordt de regering, met het oog op
de nieuwe samenhangende wetgeving, verzocht de ontwikkeling van de verdere
samenhang te bevorderen en tijdig aan te vangen met de voorbereiding van de
noodzakelijke wetgeving. De opstellers van de motie gaven tijdens de Kamerbehandeling
zelf de volgende toelichting: «Het gaat erom, zoals u gehoord zult hebben,
dat wij uitspreken dat het wenselijk is dat een expiratiedatum in de wet wordt
opgenomen, maar ook dat de minister en de ambtenaren het op zich nemen om
het proces dat voor die andere wetgeving ingegaan moet worden, niet uit te
stellen tot het moment daar is, tot een maand voor het aflopen van de wetten,
en nu zo snel mogelijk gaan werken aan meer geïntegreerde wetgeving»
(Van Gelder, Handelingen II, 24 juni 1991). «Er is een amendement ingediend
om, alvorens deze wet expireert, vroegtijdig te starten met nieuwe wetgeving
om de integratie van het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie zo snel
mogelijk te realiseren» (Reitsma, Handelingen II, 24 juni 1991).Dit pleidooi werd bovendien met kracht herhaald door onder andere de Kamerleden
Huibers («Daarmee onderschrijven wij dus ook de wens om over te gaan
tot een geïntegreerd wettelijk kader») en Van Gelder («Van
meet af aan is de PvdA-fractie een voorstander geweest van één
wettelijk kader voor het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie»)
tijdens de Uitgebreide Commissie Vergadering van 25 oktober 1993, waarin de
zo genaamde Kernpuntennotitie werd behandeld.Doordat een belangrijk deel van de wetgeving die door het voorliggende
wetsvoorstel zal worden vervangen, nog maar kort van kracht is, is het slechts
beperkt mogelijk geweest om met het instrument van wetsevaluatie (zoals opgenomen
in artikel 86 van de KVE en in artikel 5.1 van de WCBO) de voorstellen uit
dit wetsvoorstel te onderbouwen. De enige evaluaties die hebben plaatsgevonden,
betreffen een evaluatie van de SVM-operatie door het ITS (Inventarisatie van
vernieuwingen in onderwijs en organisatie in de SVM-instellingen voor middelbaar
beroepsonderwijs (1990–1991)) en een gedeeltelijke evaluatie van de
KVE door het SCO-Kohnstamm Instituut (Decentrale activiteitenplanning van
gemeenten).Ondergetekenden hebben getracht om het ontbreken van een volledige evaluatie
van bestaande wetgeving te ondervangen door momenten van interactie in te
bouwen in het proces dat uiteindelijk tot het nu voorliggende wetsvoorstel
heeft geleid. In dat kader kunnen het verschijnen van de Kernpuntennotitie
en van concepten van het wetsvoorstel worden genoemd.Ook is een evaluatie ex ante uitgevoerd, waarbij belangrijke aspecten
van de WEB nog eens extra zijn doorgelicht. Tijdens de gehele periode waarin
het wetsvoorstel werd ontwikkeld, is sprake geweest van informele en formele
bijeenkomsten met betrokkenen over uiteenlopende onderwerpen. Op deze wijze
is getracht om zoveel mogelijk inzicht te krijgen in kennis van en ervaringen
met het werken onder de bestaande regelgeving, terwijl tegelijkertijd de opvattingen
van relevante actoren gepeild konden worden over de wijze waarop de WEB aan
de desbetreffende onderwerpen invulling zou geven.De leden van de fractie van GroenLinks vroegen in het voorlopig verslag
welke bestuursvorm voor een roc het meest geëigend is. Deze vraag is
onbeantwoord gebleven. Ook vroegen zij of ingegaan kon worden op de mogelijkheid
van een derde variant, zoals die door het samenwerkingsverband is bepleit
en waarbij een decentraal financieel en personeelsbeleid mogelijk is, anders
dan bij een IGI of een BGI. Ondergetekenden verontschuldigen zich voor het niet beantwoorden van de
eerder gestelde vraag.De bestuursvorm van een roc is geregeld in hoofdstuk 9, titel 1, van het
wetsvoorstel. Het bevoegd gezag van een bijzondere instelling is het bestuur
van een stichting of vereniging die de instelling in stand houdt. Een roc
heeft een college van bestuur of een centrale directie. Bij bestuursreglement
kunnen binnen een roc verschillende organisatorische eenheden worden ingesteld.
Het bevoegd gezag is hierin vrij. Het college van bestuur kan aan hem opgedragen
taken en bevoegdheden weer overdragen aan het bestuur van een organisatorische
eenheid.De mogelijkheid om taken en bevoegdheden van het bevoegd gezag te delegeren
aan het college van bestuur en deze vervolgens door te delegeren aan het bestuur
van een organisatorische eenheid, maakt een zeer flexibele en moderne organisatorische
vormgeving van een roc mogelijk. Zo is het mogelijk om binnen de eindverantwoordelijkheid
van het bevoegd gezag van een roc in een samenwerkingsverband (BGI) voor de
eenheid van het beleid op financieel- of personeelsgebied, een grote mate
van zelfstandigheid op deze terreinen aan de afzonderlijke organisatorische
eenheden toe te kennen. Die zelfstandigheid kan zelfs zo ver gaan dat de derde
variant die het samenwerkingsverband voorstelt, dicht benaderd wordt. Maar
zij kan evenwel niet zodanige vormen aannemen dat de overheid in plaats van
met één roc te maken heeft met tien organisatorische eenheden
als het gaat om de bevoorschotting, de afrekening en bijvoorbeeld wachtgelden.
Ook zal altijd sprake moeten zijn van een bestuursaanstelling van het personeel,
dat wil zeggen bij het bevoegd gezag.Ondergetekenden hebben de indruk dat het bij de derde variant, ook wel
«niet vrijblijvende samenwerking» genoemd, gaat om een confederatie
van geheel zelfstandig blijvende instellingen die tezamen het roc zouden moeten
vormen. Zij achten dit geen deugdelijk bestuursconcept voor de roc's en oordelen
dit ondanks alle beweringen van het tegendeel te vrijblijvend van karakter.
De noodzakelijke eenheid in beleid en het ene aanspreekpunt voor de overheid
worden op die manier niet gecreëerd. Als het gaat om decentralisatie
van onder meer personeelsbeleid en financieel beleid, bieden de genoemde delegatiemogelijkheden
in het wetsvoorstel een ruim scala van flexibele en moderne invullingen daarvan.De leden van de fractie van GroenLinks merkten op, dat hun vraag waar
de beslissingsbevoegdheid ligt in het bestuur van een roc (wie uiteindelijk
beslist), slechts half is beantwoord, namelijk alleen voor de interne verhoudingen.
Hoe ligt dit bij externe verhoudingen, zoals tussen gemeenten en roc's? Indien
een gemeente lessen koopt bij een roc, wie bepaalt dan uiteindelijk wat voor
welk bedrag geboden wordt? Is dat het resultaat van een onderhandelingssituatie?
Is dat de gemeente (wie betaalt, bepaalt) of is dat het roc, zo vroegen deze
leden?Graag zagen deze leden bij de beantwoording van deze vraag ook het antwoord
betrokken over de bestuurlijke zeggenschap van gemeenten die de brede doelstelling
van de VE moet waarborgen.Ondergetekenden antwoorden dat de keuze uit en de prijsstelling van de
opleidingen inderdaad een zaak is van onderhandelingen tussen gemeente en
roc. Uiteindelijk zal de tussen deze partijen te sluiten overeenkomst, bedoeld
in artikel 2.3.4, concreet moeten aangeven om welke opleidingen het gaat,
eventueel welke doelgroepen moeten worden bereikt, welke de duur van de opleiding
is en de prijs die zal gelden of de wijze waarop deze wordt bepaald. Omdat
het hier een overeenkomst betreft, zullen daaraan veelal gesprekken (en dus
ook onderhandelingen) tussen gemeente en roc voorafgaan. Ondergetekenden verwijzen
verder naar hun antwoord op eerdere vragen op dit terrein. Naar aanleiding van de vraag over de bestuurlijke zeggenschap van gemeenten
die de brede doelstelling van de volwasseneneducatie moet waarborgen, merken
ondergetekenden op, dat gemeenten in hun contracten met roc's ter toekenning
van de van het Rijk ontvangen middelen die zeggenschap gestalte kunnen geven.
Krachtens artikel 2.3.4 immers moeten dergelijke contracten – onder
meer – betrekking hebben op de aard van de activiteiten en op het aantal
deelnemers, «in voorkomende gevallen onderscheiden naar doelgroepen».De contractpartij (het roc) is gehouden tot naleving van de met inachtneming
van dat artikel 2.3.4 met de gemeente gesloten overeenkomst.Voorts vroegen de leden van de fractie van GroenLinks, waar binnen een
roc de uiteindelijke beslissingsbevoegdheid ligt in geval van verschil van
mening tussen enerzijds het bevoegd gezag en anderzijds de centrale directie/het
college van bestuur.Ondergetekenden antwoorden hierop als volgt.Wat de verhouding tussen bevoegd gezag en centrale directie betreft: de
centrale directie heeft geen gedelegeerde taken en bevoegdheden. Ingevolge
artikel 9.1.4, derde lid, heeft de centrale directie «onder verantwoordelijkheid
van het bevoegd gezag» de leiding van de voorbereiding en de uitvoering
van het beleid van de instelling alsmede de coördinatie van de dagelijkse
gang van zaken en van het beheer van de instelling. Gegeven deze bevoegdheidsregeling
is bij een verschil van mening tussen bevoegd gezag en centrale directie het
oordeel van het bevoegd gezag doorslaggevend.Wat de verhouding tussen bevoegd gezag en college van bestuur betreft:
het college van bestuur is op grond van datzelfde artikel 9.1.4, derde lid,
van rechtswege belast met de taken en bevoegdheden van de centrale directie
(dus zonder dat de wet bepaalt dat het college deze taken en bevoegdheden
uitoefent «onder verantwoordelijkheid van het bevoegd gezag»)
en bovendien met de door het bevoegd gezag aan het college overgedragen (dus:
gedelegeerde) taken en bevoegdheden. Hier is dus bepalend de bevoegdheidsverdeling
tussen bevoegd gezag en college van bestuur. Heeft het door de hier aan het
woord zijnde leden bedoelde verschil van mening betrekking op taken en bevoegdheden
van het college van bestuur, dan is het oordeel van dat bestuur beslissend.
Gaat het om taken en bevoegdheden die het bevoegd gezag niet aan het college
heeft gedelegeerd of die niet behoren tot de in artikel 9.1.4, derde lid,
voor de centrale directie opgenomen taken en bevoegdheden die van rechtswege
behoren tot die van het college van bestuur indien dat wordt ingesteld in
plaats van een centrale directie, dan is het oordeel van het bevoegd gezag
beslissend. Deze «verdeling» zal zijn neergelegd in het bestuursreglement.De leden van de fractie van GroenLinks werden bekropen door de vrees dat
roc's mede door hun grootschaligheid, ondemocratische instellingen met een
monopoliepositie worden die niet democratisch worden gecontroleerd. Deze roc's
zouden bovendien zelf middelen uit de lump-sum vrij moeten maken om de medezeggenschap
mogelijk te maken en te professionaliseren. Zij vroegen, deze vrees te ontzenuwen.Ondergetekenden voldoen met genoegen aan dit verzoek.Naar hun oordeel leidt grootschaligheid op zich niet automatisch tot ondemocratisch
functioneren. Zij wezen reeds op de mogelijkheden die het bestuursconcept
van hoofdstuk 9 van het wetsvoorstel biedt: (verregaande) delegatie en decentralisatie
van taken en bevoegdheden. Een dergelijke decentralisatie kan een bijdrage
vormen tot het versterken van de interne democratie. Ondergetekenden zijn
bovendien van mening dat, wil het roc mede door zijn grootschaligheid
goed blijven functioneren, een vergaande delegatie van taken en bevoegdheden
binnen de instelling de verstandigste handelwijze is.Wat de door de vragenstellers veronderstelde monopoliepositie betreft
verwijzen ondergetekenden naar eerder gegeven antwoorden op dat terrein op
vragen van de leden van de fractie van het CDA.Met betrekking tot de medezeggenschap merken ondergetekenden op, dat dit
aspect wordt bestreken door de Wet medezeggenschap onderwijs 1992 (zie de
wijziging in artikel 12.4.4 van het wetsvoorstel). Van het aanwenden van de
lump-sum ook voor medezeggenschap is voorts eveneens in andere onderwijssectoren
het geval.De leden van de fractie van GroenLinks constateerden dat de eerste ondergetekende
in antwoord op de vraag hoe hij de brede doelstelling van de volwasseneneducatie
dacht te kunnen waarborgen, in de memorie van antwoord had verwezen naar de
bestuurlijke zeggenschap van gemeenten die ook op andere beleidsterreinen
belangrijke autonome taken uitoefenen. Zij vonden dit antwoord interessant,
maar constateerden tegelijkertijd dat de vraag of de minister uiteindelijk
verantwoordelijk is voor de volwasseneneducatie daarmee niet wordt beantwoord.De ondergetekenden zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van het wetsvoorstel
WEB (indien tot wet verheven). Voor het onderdeel educatie draagt de eerste
ondergetekende die verantwoordelijkheid alleen, voor de overige onderdelen
samen met de tweede ondergetekende. Aan de gemeentebesturen is een belangrijke
verantwoordelijkheid toebedeeld in het wetsvoorstel. Dat betekent evenwel
niet dat de minister in het geheel niet meer verantwoordelijk is voor de educatie.
Artikel 2.3.6, eerste lid, van het wetsvoorstel spreekt over «het door
Onze Minister te voeren beleid met betrekking tot de educatie». Door
middel van het inwinnen van informatie en het volgen van de ontwikkelingen
blijft de minister op de hoogte van de uitvoering van de wet. Indien uit de
evaluatie van deze uitvoering zou blijken dat de wet niet wordt uitgevoerd
conform de bedoelingen, biedt de wet hem echter geen mogelijkheden tot direct
ingrijpen. Het aanvankelijke voorstel voor een beleidskader educatie is op
verzoek van de Tweede Kamer uit het wetsvoorstel verwijderd. De enige weg
die dan nog open staat is het voorstellen van een wetswijziging.Er bereikten de leden van de fractie van GroenLinks steeds meer signalen –
zij zouden bijna van noodkreten willen spreken – dat de volwasseneneducatie
zelf zich ook in een achterstandssituatie zou bevinden, vooral ten aanzien
van het tweede-kansonderwijs dat niet gericht is op een beroepsopleiding.
Zij constateerden dat de gemeenten niet verplicht zijn om dit onderwijs aan
te bieden. Wat denkt de minister te doen aan die situaties waarin gemeenten
hun verantwoordelijkheid niet nemen, zo vroegen deze leden?De eerste ondergetekende kan in zo'n geval niets doen. Niet alleen geeft
het wetsvoorstel, zoals hij in het antwoord op eerdere vragen reeds heeft
betoogd, hem geen enkel instrument om iets te doen, hij acht het ook een verantwoordelijkheid
van de betrokken gemeentebesturen om dergelijke keuzes te maken. De eerste
ondergetekende heeft voldoende vertrouwen in de werking van de lokale democratie
om er niet aan te twijfelen dat er gelet op de plaatselijke situatie, de aldaar
bestaande problematiek met betrekking tot doelgroepen en de financiële
afwegingen een juiste keuze zal worden gemaakt op het lokale niveau. In het
antwoord op eerdere vragen onder meer van de zijde van de PvdA-fractie is
reeds uitgebreid hierop ingegaan. Daarnaar moge worden verwezen. De leden van de fractie van GroenLinks wilden graag weten of ten aanzien
van die personeelsleden, die als gevolg van de roc-vorming overbodig worden,
een hardere en verdergaande toezegging gedaan kan worden dan de huns inziens
«boterzachte» toezegging dat voor de categorie managers overwogen
wordt in 1996 middelen beschikbaar te stellen. Zij vroegen in het bijzonder
ook aandacht voor oudere docenten die in de problemen kunnen komen.De in het verleden getroffen personele maatregelen bij samenvoeging (fusies)
van scholen voorzagen onder voorwaarden in de mogelijkheid voor in vaste dienst
benoemde personen van 55 jaar en ouder om op eigen verzoek met recht op wachtgeld
uit te treden. Een van de voorwaarden daarbij was dat dit vrijwillig ontslag
diende te leiden tot een vermindering van de (financiële) boventalligheid
aan de school of tot een vermindering van de overgangsformatie voor de school.
Een dergelijke maatregel gold bijvoorbeeld bij de SVM-operatie.Daar bij volgende fusie-operaties in de bve-sector (WCBO;VAVO-wet), in
tegenstelling tot de SVM-operatie, geen sprake was van een bezuinigingstaakstelling,
is bij deze operaties afgezien van vertrekbevorderende maatregelen voor 55-jarigen
en ouder. Ook aan de roc-vorming ligt geen bezuinigingstaakstelling ten grondslag,
zodat een 55-plusmaatregel hier evenmin voor de hand ligt. Het gelijkblijvende
budget biedt immers de mogelijkheid het personeel in dienst te houden, zij
het dat dit niet altijd in dezelfde functie kan.Bovendien zijn in de met besturen- en personeelsvakorganisaties in 1993
gesloten Raamovereenkomst inzake de verbetering van de positie van het onderwijspersoneel
(Convenant II) afspraken gemaakt over te treffen beleidsmaatregelen, gericht
op vermindering van de instroom in en op vergroting van de uitstroom uit de
wachtgeldregeling. Eén van deze afspraken is dat herstructureringsoperaties
niet mogen leiden tot instroom en/of langdurig verblijf in de wachtgeldregeling.
Hierbij past dan ook geen 55-plusmaatregel.Aan de positie van oudere werknemers dient bij de roc-vorming nadrukkelijk
aandacht te worden besteed. Bij het verminderen van de instroom in de wachtgeldregeling
kan een leeftijdsbewust personeelsbeleid immers een belangrijke rol vervullen.
Een volwaardig leeftijdsbewust personeelsbeleid kan de behoefte bij ouderen
om volledig uit het arbeidsproces te treden verminderen. Het is dan ook van
belang dat binnen een roc condities worden gecreëerd waaronder oudere
werknemers optimaal aan het arbeidsproces kunnen blijven deelnemen. De ontwikkeling
van een leeftijdsbewust personeelsbeleid binnen scholen zal worden bevorderd.De leden van de fractie van GroenLinks informeerden of een nieuwe instelling
als het Nederlands Luchtvaart College, dat op 10 oktober 1995 door kroonprins
Willem Alexander officieel is geopend, onder de reikwijdte van de WEB valt.
Zo nee, waarom niet. Zo ja, wordt dit college bij een roc ondergebracht?In reactie daarop merkt de eerste ondergetekende het volgende op.Het Nederlands Luchtvaart College is een voortzetting van de mts voor
luchtvaarttechniek «Anthony Fokker».Teneinde nauwer aan te sluiten bij het luchtvaartbedrijfsleven is deze
school verplaatst naar Hoofddorp, waar voor nieuwe huisvesting is zorggedragen.
Het luchtvaartbedrijfsleven heeft daarbij een belangrijke inhoudelijke en
financiële bijdrage geleverd. Tegelijkertijd is gekozen voor een nieuwe
naam: Nederlands Luchtvaart College.Bij de besprekingen over de verplaatsing en de nieuwbouw is door de eerste
ondergetekende gewezen op de beleidsvoornemens rond roc-vorming en is gevraagd
daarbij aan te sluiten. Dit heeft tot nu toe tot de volgende resultaten geleid: – de mts voor luchtvaarttechniek «Anthony Fokker», thans
het Nederlands Luchtvaart College, en het College voor Beroepsonderwijs Amsterdam
(mbo) zijn bestuurlijk gefuseerd;– er is een samenwerkingsverband gesloten tussen het bestuur van
het Nederlands Luchtvaart College en het bestuur van het Randstedelijk Opleidingencentrum
(bbo, vormingswerk). Laatstgenoemd bestuur houdt ook de Scholengemeenschap
Joke Smit (vavo) in stand;– er is een intentieverklaring tussen 8 Amsterdamse bve-instellingen
gesloten om per 1 januari 1997 te komen tot een roc in een samenwerkingsverband
(BGI). Hiervan maakt ook het Nederlands Luchtvaart College deel uit.Voorts is overleg gaande met enige landelijke organen teneinde de opleidingen
deel te laten uitmaken van de kwalificatiestructuur.Ondergetekenden hopen met het vorenstaande voldoende te zijn ingegaan
op de gestelde vragen en gemaakte opmerkingen, overeenkomstig hetgeen zij
aan het begin van deze nadere memorie van antwoord opmerkten.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,J. M. M. RitzenDe Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij,J. J. van Aartsen 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-19951996-23778-13b.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl