Wijziging van de Elektriciteitswet 1998 en van de Gaswet in verband met nadere regels omtrent een onafhankelijk netbeheer; Advies en nader rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30212, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

06-09-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

30212 nr. 4

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30212Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 62 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 212Wijziging van de Elektriciteitswet 1998 en van de Gaswet in verband
met nadere regels omtrent een onafhankelijk netbeheernr. 4ADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORT1Hieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 17 juni
2005 en het nader rapport d.d. 29 augustus 2005, aangeboden aan de Koningin
door de minister van Economische Zaken. Het advies van de Raad van State is
cursief afgedrukt.Bij Kabinetsmissive van 24 maart 2005, no. 05.001059, heeft
Uwe Majesteit, op voordracht van de Minister van Economische Zaken, bij de
Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt het voorstel van wet tot wijziging
van de Elektriciteitswet 1998 en van de Gaswet in verband met nadere regels
omtrent een onafhankelijk netbeheer met memorie van toelichting.Het wetsvoorstel is het vervolg op eerdere wetten waarin ten aanzien van
elektriciteits- en gasvoorziening een juridische splitsing is geregeld van
netbeheer enerzijds en productie en levering anderzijds. Doel van de wetsvoorstellen
is een efficiënte, betrouwbare en duurzame energievoorziening tegen zo
laag mogelijke maatschappelijke kosten. Daarvoor wordt nodig geacht een structureel,
onafhankelijk netbeheer van de netten ten behoeve van zowel eerlijke concurrentie
op die netten als de kwaliteit van de netten. In de laatste wijzigingswet,
die gelijktijdig met het voorstel van wet in werking zal treden, is, als extra
waarborg voor de onafhankelijkheid van de netbeheerder, bepaald dat bij hem
de economische eigendom van het net moet zijn.2
In het wetsvoorstel wordt verder het beheer van het hoogspanningsnet met een
spanningsniveau van meer dan 110 kV toebedeeld aan één landelijke
netbeheerder.Met het wetsvoorstel wordt beoogd de onafhankelijkheid van het netbeheer
ten opzichte van de energieproducenten en handelaren nog verder te waarborgen
door aandelenbezit over en weer, direct dan wel indirect, te verbieden (hierna:
splitsing van de energiebedrijven). Het landelijk netbeheer wordt met het
oog op de vergroting van de betrouwbaarheid van de Nederlandse elektriciteitsvoorziening
uitgebreid tot netten met een spanningsniveau van 110 en 150 kV.Met de splitsing van de energiebedrijven zal een onafhankelijke prijsvorming
van het gebruik van het net en die van de energie zelf moeten worden verzekerd.
De transparantie van de prijsvorming is een voorwaarde voor de keuzevrijheid
van de afnemers. Voor hen zullen de tarieven voor het netbeheer enerzijds
en de leveringsprijzen anderzijds de daadwerkelijke kosten voor de geleverde
dienst moeten weerspiegelen. Op basis van een advies van de toezichthouder,
de Dienst uitvoering en toezicht Energie (DTe), is de regering van oordeel
dat de condities voor een onafhankelijke prijsvorming met de eerdere
wijzigingen van de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet niet voldoende controleerbaar
zullen zijn.Op voet van artikel 22 van de Wet op de Raad van State heeft een delegatie
van de Raad van State op 26 april 2005 op verzoek van de Minister van
Economische Zaken met hem over het voorstel beraadslaagd.De Raad van State kan het streven van de regering om te komen tot een
volledige waarborging van de onafhankelijkheid van het netbeheer, ook met
het oog op de betekenis daarvan voor een duurzame energievoorziening, onderschrijven
maar maakt een aantal opmerkingen over de wijze waarop daaraan in het wetsvoorstel
vorm is gegeven. Daarbij gaat het om de afweging van kosten en baten, de gevolgen
in het bijzonder voor de energiebedrijven, de positie en de rol van de aandeelhouders,
het vervolgtraject, de verenigbaarheid met het EG-recht en het aspect van
financiële compensatie.De Raad is van oordeel dat het voorstel in verband daarmee nader dient
te worden overwogen.Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw Kabinet van 24 maart
2005, nr. 05.001059, machtigde Uwe Majesteit de Raad van State zijn advies
inzake het bovenvermelde voorstel van wet rechtstreeks aan mij te doen toekomen.
Dit advies, gedateerd 17 juni 2005, nr. W10.05.0095/II, bied ik
U hierbij aan.1. NoodzaakDe regering is van oordeel dat alleen een volledige splitsing van het
netbeheer en de energiebedrijven de onafhankelijkheid van het netbeheer waarborgt.
De splitsing zorgt ervoor dat de aandelen in het netbeheer en in de energiebedrijven
worden gescheiden. Dit is ook nodig om voor gemeenten en provincies de mogelijkheid
te creëren (risicovolle) aandelen in de energiebedrijven te kunnen verkopen,
zonder de aandelen in het netbeheer, dat als een publiek belang kan worden
aangemerkt, op te geven. Ingevolge artikel 2 van de Wet financiering decentrale
overheden mogen deze overheden uitsluitend middelen uitzetten voor de uitoefening
van de publieke taak.Doorslaggevend argument voor de regering is echter de waarborg voor een
transparante prijsvorming, die alleen door een volledige splitsing zou kunnen
worden gegarandeerd. Dit argument overtuigt de Raad niet op voorhand omdat
nog geen ervaring is opgedaan met de I&I-wet waarin het toezicht- en handhavinginstrumentarium
is aangescherpt en is voorzien in de overgang van de economische eigendom
van het net naar de netbeheerders. Zeker nu, zoals de Raad hieronder onder
punt 2 zal uiteenzetten, de financiële gevolgen van de splitsing niet
volledig zijn in te schatten en deze aanzienlijk zouden kunnen zijn, is de
Raad van mening dat duidelijk moet worden gemotiveerd waarom nu moet worden
aangenomen dat de I&I-wet tekort zal schieten, terwijl bij de indiening
daarvan, nog maar kort geleden, een andere verwachting heerste. Het advies
van de DTe van 15 april 2004, waarnaar in paragraaf 1.2 van de memorie
van toelichting wordt verwezen, overtuigt de Raad niet. In dat advies wordt
uitgegaan van de op dat moment bestaande wetgeving (dus nog niet de I&I-wet)1. Tussen de opties van een volledige en een juridische
splitsing wordt een «range van mogelijkheden» gezien om de onafhankelijkheid
van de netbeheerder te verbeteren. Als een van de mogelijke verbeteringen
ziet de DTe de I&I-wet, die nog zou kunnen worden aangevuld met een aantal
aanvullende maatregelen om de onafhankelijkheid van het netbeheer beter te
waarborgen, zoals strengere onafhankelijkheidseisen voor de Raad van Commissarissen,
strengere grenzen aan uitbesteding van werk aan groepsmaatschappijen of striktere
eisen voor de juridische scheiding van het netbedrijf. Wel zullen minder vergaande
alternatieven gepaard gaan met meer toezichtinspanningen dan bij een volledige
splitsing. Door gebrek aan ervaring met de I&I-wet is echter onzeker of
dat nadeel prohibitief moet zijn, mede bezien in het licht van de aan de volledige
splitsing verbonden financiële risico's. De EG-richtlijnen verplichten
ook niet tot een splitsing die thans wordt voorgesteld en het is de Raad ook
niet gebleken dat er nieuwe ontwikkelingen in Europees verband zijn die daartoe
aanleiding geven.Op grond van het vorenstaande adviseert de Raad nader te motiveren waarom
het wetsvoorstel in aanvulling op de I&I-wet thans nodig wordt geacht.1. NoodzaakAan het advies van de Raad van State in de memorie van toelichting nader
te motiveren waarom het wetsvoorstel thans nodig wordt geacht is gevolg gegeven door de paragrafen 1.2, 2.1 en 2.3 van de memorie van toelichting
op dit punt te herzien. De Raad vraagt met name waarom de I&I-wet tekortschiet
voor het bereiken van de met dit wetsvoorstel beoogde doelen. Met de I&I-wet
zijn maatregelen genomen om de positie van kleinverbruikers te versterken,
is het handhavingsinstrumentarium van de Minister van Economische Zaken en
de DTe versterkt, is kwaliteitsregulering geïntroduceerd en is verplicht
gesteld dat de netbeheerder dient te beschikken over de economische eigendom
van het door hem beheerde net. De drie eerstgenoemde maatregelen zijn van
essentieel belang voor het goed kunnen functioneren van de energiemarkt, maar
dragen op zichzelf niet bij aan de onafhankelijkheid van de netbeheerder.
De vierde maatregel, de positionering van de economische eigendom bij de netbeheerder,
stelt hem in staat zelfstandig besluiten te nemen over het netbeheer. De netbeheerder
kan met de economische eigendom zonder invloed van anderen besluiten wanneer
hij het bijvoorbeeld noodzakelijk acht in het net te investeren. Deze zelfstandigheid
van de netbeheerder is noodzakelijk, maar voor het goed functioneren en de
transparantie van de energiemarkt is dit niet voldoende. Naast zelfstandigheid
is ook structurele onafhankelijkheid van de netten waarover producenten, leveranciers
en handelaren met elkaar concurreren hiervoor een essentiële voorwaarde.
Ontbreekt deze onafhankelijkheid dan leidt dit tot concurrentieverstorende
prikkels. Met de I&I-wet wordt de noodzakelijke structurele onafhankelijkheid
van de netbeheerders niet gerealiseerd; met dit wetsvoorstel wel. De huidige
integratie in één concern van netbeheerders en producenten,
leveranciers en handelaren zorgt ervoor dat er geen sprake is van structureel
onafhankelijke netbeheerders. Het kenmerk van de huidige, op consolidatie
gerichte, bedrijfsvoering is immers het door middel van een centrale aansturing
optimaliseren van de verschillende tot het concern behorende functies. De
concurrentieverstorende prikkels die hieruit kunnen volgen, leiden tot kruissubsidies,
uitwisseling van gegevens, onderlinge bevoordeling en financiële voordelen.
De beschikking over de economische eigendom door de netbeheerder heeft op
deze prikkels geen wezenlijk effect. Zoals in paragraaf 1.2 van de toelichting
is betoogd, kunnen deze prikkels met extra regelgeving en toezicht nooit structureel
worden weggenomen, terwijl als gevolg van de dan toegenomen regeldruk de lasten
voor energiebedrijven en toezichthouder wel buitenproportioneel zouden stijgen.Een scherp onderscheid tussen toezicht en handhaving is hierbij van belang.
Onder toezicht wordt hier verstaan het verzamelen van informatie over de afzonderlijke
bedrijfsonderdelen en de naleving van wet- en regelgeving door deze bedrijfsonderdelen.
Zoals de DTe aangeeft in zijn advies van 15 april 2004, is het zijn ervaring
dat niet-onafhankelijke gedragingen zeer moeilijk zijn te constateren wanneer
deze bedrijfsonderdelen geïntegreerd zijn binnen één concern.
Handhaven – hier gehanteerd in enge zin als het repressief sanctionerend
optreden – is dan, zolang het toezicht geen «overtreding»
heeft kunnen vaststellen, niet mogelijk. Het handhavinginstrumentarium, dat
met de I&I-wet overigens is uitgebreid door de introductie van de bestuurlijke
boete, biedt dan ook geen soelaas wanneer het als gevolg van de integratie
in één concern voor de DTe zeer moeilijk is concurrentieverstorend
gedrag op te sporen. De structurele scheiding van dit wetsvoorstel maakt het
voor de DTe als toezichthouder eenvoudiger toezicht te houden en niet-onafhankelijke
gedragingen te constateren. De Raad merkt voorts op dat het advies van de
DTe niet overtuigt, mede omdat dit advies uitgaat van de staat van wet- en
regelgeving voorafgaand aan de I&I-wet. De DTe geeft in zijn advies echter
duidelijk aan op welke punten door de I&I-wet verbetering wordt verwacht.
De DTe verwachtte wel verbetering op het punt van handhaving. Met de bestuurlijke
boete wordt het mogelijk om op te treden tegen overige, niet aan de onafhankelijkheid
van het netbeheer gelieerde, niet-naleving van wet- en regelgeving. De DTe
verwachtte geen verbetering op het punt van het toezicht op niet-onafhankelijke
gedragingen.Het concurrentieverstorende effect dat de genoemde prikkels kunnen hebben,
werkt nadelig uit voor de afnemer. Nederlandse afnemers hebben recht op een
optimaal functionerende energiemarkt zodat de tarieven en prijzen die zij
betalen voor transport én voor levering een transparante opbouw kennen
en een reflectie zijn van de daadwerkelijke kosten. Op die manier hoeven afnemers
niet langer appels met peren te vergelijken. De herstructurering die op grond
van dit wetsvoorstel moet plaatsvinden is de enige wijze waarop definitief
de prikkels, die inherent zijn aan de verwevenheid binnen één concern, worden weggenomen. Bovendien, zo merkt de Raad van State terecht
op, worden de aandeelhouders van de energiebedrijven alleen met dit wetsvoorstel
in staat gesteld hun aandelen in de risicovollere activiteiten als productie,
levering en handel te vervreemden. De winst van dit wetsvoorstel voor de werking
van de markt staat naar mijn overtuiging in een redelijke verhouding tot de
financiële gevolgen van de genomen maatregel, waaraan ik op instigatie
van de Raad bij dit nader rapport en in de memorie van toelichting veel aandacht
besteed. Hier zij verwezen naar de nummers 2.1a en 2.1b hieronder en de paragrafen
5.2 en 5.3 van de memorie van toelichting. Over de opmerking van de Raad dat
hij geen nieuwe ontwikkelingen ziet in Europees verband die aanleiding geven
voor deze herstructurering wil ik het volgende opmerken. Uit verschillende
feiten blijkt dat de Europese Commissie zich zorgen maakt over de werking
van de energiemarkt zowel binnen lidstaten als op Europese schaal. Niet alleen
zijn procedures gestart tegen een aantal lidstaten die hun energiemarkt nog
onvoldoende open hebben gesteld. Ook is de Commissie gestart met een grootschalig
onderzoek naar de Europese energiemarkt omdat er naar de overtuiging van de
Commissie sprake is van onvoldoende concurrentie. Het is zeer wel denkbaar
dat dit onderzoek aanleiding zal zijn de thans voorgeschreven juridische scheiding
tussen netbeheerders en productie-, handels- en leveringsbedrijven verder
aan te scherpen. Ik wil echter, zoals ik in paragraaf 2.3 van de memorie
van toelichting heb aangegeven, niet wachten op verdere Europese ontwikkelingen
alvorens ik de Nederlandse afnemers eerlijker tarieven en prijzen laat betalen.2. Kosten van de splitsingDe regering geeft als doel van het voorstel van wet aan, te willen voorzien
in «een efficiënte, betrouwbare en duurzame energievoorziening
tegen zo laag mogelijke maatschappelijke kosten». Welke maatschappelijke
kosten worden bedoeld, wordt niet in de memorie van toelichting aangegeven.
Wel kan daaruit worden opgemaakt dat hierbij naast het belang van beperking
van nalevings- en handhavingslasten zeker ook moet worden gelet op de omvang
van de financiële gevolgen van voorgestane maatregelen voor energiebedrijven
en, mede in samenhang daarmee, voor afnemers en aandeelhouders. Het is daarom
onder meer van belang te weten wat de te verwachten kosten van de splitsing
voor de energiebedrijven en de afnemers zullen zijn. De toelichting verschaft
op dit punt slechts globale gegevens en verwijst naar externe rapporten. Hangende
de adviesaanvraag zijn nog rapporten over de reorganisatiekosten en de macro-economische
effecten uitgebracht. De minister van Economische Zaken heeft de Raad bij
brief van 23 mei 2005 bericht op welke wijze hij te zijner tijd bij nader
rapport zal voorstellen de memorie van toelichting naar aanleiding van deze
rapportages aan te vullen (hierna te noemen: aanvullende toelichting). Deze
brief en de aanvullende toelichting zijn als bijlagen aan dit advies gehecht.2.1. Gevolgen voor energiebedrijvenDe gevolgen voor de te splitsen bedrijven komen volgens de toelichting1 tot uiting in reorganisatiekosten, afwikkeling van de
zogenaamde cross-border-lease-contracten («CBL-contracten», investeringen
door derden tegen zekerheidsstelling in de vorm van een lease-overeenkomst)
en de fiscale afwikkeling.a. De reorganisatiekosten zijn hangende de adviesaanvraag nog nader onderzocht
door Deloitte. Deloitte komt, uitgaande van een splitsing van de twaalf bestaande
geïntegreerde bedrijven in tweemaal twaalf bedrijven, op 9 tot 15 miljoen
euro aan eenmalige en tussen de 350 en 460 miljoen euro aan structurele kosten.
Daarbij zijn eventuele besparingen als gevolg van mogelijke fusies, allianties
en dergelijke na splitsing nog niet meegerekend. In het onderzoek ging Deloitte
nog uit van de uitvoering van het DTe-advies van december 2004, waarin de
netbeheerder aanzienlijk minder mogelijkheid tot het uitbesteden van activiteiten
werd gegeven dan in het wetsvoorstel. In verband daarmee en in verband met
het zojuist genoemde statische karakter van de gegevens mogen volgens de aanvullende
toelichting als gevolg van de splitsing zelf aanzienlijk lagere kosten worden
verwacht dan uit het genoemde DTe-advies voortvloeien. Deze «besparingen»
ten opzichte van de uitvoering worden echter met een beroep op het statische
uitgangspunt in het DTe-advies niet gekwantificeerd. Naar het oordeel van
de Raad zou een beter beeld van de kosten kunnen worden gegeven wanneer daarbij
van de verschillende denkbare situaties na splitsing wordt uitgegaan.
Hierin zou alsnog moeten worden voorzien.b. Een aantal energiebedrijven heeft na privatisering zogenoemde «Cross
Border Lease»-contracten (hierna: CBL-contracten) afgesloten. Daarmee
konden de kosten verlaagd respectievelijk de resultaten verbeterd worden.
De inhoud van die contracten is veelal niet bekend. In de memorie van toelichting
wordt vermeld dat dit wetsvoorstel de CBL-contracten zelf niet hoeft aan te
tasten. Over de eventuele financiële effecten in verband met CBL-contracten
is inzicht verschaft door «deskundigen» en «advies ingewonnen
bij de New Yorkse vestiging van Nauta Dutilh». De weerslag hiervan is
in par. 2.6.2 van de toelichting te vinden. Niet wordt uitgesloten dat een
afgesplitst energiebedrijf voor hoge kosten kan komen te staan om zijn CBL-verplichtingen
na te komen. Het genoemde onderzoek van Nauta Dutilh heeft geen kwantitatieve
gegevens opgeleverd. De Raad acht dit een belangrijk gebrek, omdat rekening
moet worden gehouden met de mogelijkheid van zeer aanzienlijke kosten.1 Ook is het mogelijk dat bij uitvoering van de splitsing
de CBL-verplichtingen geheel ten laste van de afgesplitste netwerkbedrijven
komen. Dat zou het netbeheer financieel kwetsbaar kunnen maken. De Raad is
van oordeel dat niet met een beschrijving in de toelichting van mogelijke
soorten gevolgen kan worden volstaan. Er zal al naar gelang van de aard van
de CBL-verplichtingen een duidelijke, ook kwantitatieve, schatting moeten
worden gemaakt van de daarmee samenhangende bedrijfsrisico's. De memorie van
toelichting zal in die zin moeten worden aangevuld.c. Over de fiscale gevolgen van de splitsing is de toelichting evenmin
duidelijk. Het probleem van de waardering van de activa bij overgang naar
het andere bedrijf wordt wel onderkend; er wordt volstaan met de toezegging
dat de minister ernaar zal streven zowel de negatieve als positieve fiscale
gevolgen die direct door het wetsvoorstel worden veroorzaakt, zoveel mogelijk
te vermijden. Ook op dit punt zal de toelichting nadere gegevens moeten bevatten.2.2. Gevolgen voor afnemersVolgens de memorie van toelichting zal de kans op afwenteling van de splitsingskosten
(reorganisatiekosten) door Nederlandse energiebedrijven op de afnemers beperkt
zijn omdat de afnemers kunnen uitwijken naar buitenlandse concurrenten (par.
2.6.4). De Raad wijst erop dat dit betoog wellicht opgaat wanneer thans reeds
sprake zou zijn van een goed functionerende energiemarkt waarin afnemers gemakkelijk
veranderen van leverancier. Naar de waarneming van de Raad is dat niet het
geval. De situatie van de markt is onder meer afhankelijk van de interconnectie
van de nationale netten en het aanbod vanuit het buitenland. De leveringszekerheid
hangt hiermee ook samen, ook omdat er rekening mee moet worden gehouden dat
lopende investeringsprojecten in Nederland onder druk komen te staan. De Raad
adviseert het wetsvoorstel nader te bezien op de mogelijke kortetermijneffecten
voor afnemers.2.3. Macro-economische gevolgenHangende de adviesaanvraag heeft het Centraal Planbureau een rapport over
de macro-economische gevolgen uitgebracht. Het CPB wijst in zijn kwalitatieve
analyse enerzijds op de mogelijke baten van een eventuele splitsing maar anderzijds
op de kosten die van bedrijf tot bedrijf kunnen verschillen. Ook het CPB gaat
ervan uit dat de bestaande leaseconstructies als gevolg van de splitsing tot
grote kosten zullen kunnen leiden. De omvang van dit risico is het CPB echter
onbekend omdat de mogelijke kosten samenhangen met vertrouwelijke private
contracten tussen de energiebedrijven en Amerikaanse investeerders. Gezien
de onzekerheid over de baten, het risico van hoge eenmalige kosten vanwege
de leaseconstructies, en het drastische karakter van volledige splitsing van
de energiebedrijven, valt te overwegen om eerst bestaande instrumenten beter
te benutten, aldus het CPB. In zijn voorstel tot aanvulling van de toelichting
wijst de minister slechts op de beoordeling door het CPB van de baten van
de splitsing maar gaat hij niet in op de voorzichtigheid waartoe deze instelling
maant met het oog op de mogelijke kosten. Nu het CPB de aan de splitsing verbonden
bedrijfsrisico's als een mogelijk negatieve macro-economische factor ziet,
adviseert de Raad, in aansluiting op hetgeen hij hierboven in punt 2.1, onder
b, heeft opgemerkt, die mogelijke risico's ook in dat licht nader te bespreken.2.4. ConclusieNu onvoldoende is onderzocht hoeveel kosten de voorgestelde splitsing
zal meebrengen, vraagt de Raad zich af of de regering een afweging van kosten
en baten heeft kunnen maken. Op basis van de thans voorliggende informatie
mist het voorstel naar de mening van de Raad een toereikende financiële
verantwoording. Dit geldt in het bijzonder voor de beoordeling van de gevolgen
voor energiebedrijven met betrekking tot CBL-verplichtingen.2. Kosten van de splitsingIn paragraaf 1.2 van de memorie van toelichting is in navolging van
het advies van de Raad van State aangegeven op welke maatschappelijke kosten
gedoeld wordt. De Raad geeft aan dat de toelichting slechts globale gegevens
bevat over de te verwachten kosten voor de energiebedrijven en de afnemers.
In het vervolg van dit nader rapport wordt ingegaan op de opmerkingen van
de Raad van State op het punt van de kosten, de onderzoeken die hiertoe aanvullend
zijn verricht en de gemaakte aanvullingen en wijzigingen in de memorie van
toelichting.2.1. Gevolgen voor de energiebedrijvena. Aan het advies van de Raad is gevolg gegeven door advieskantoor Roland
Berger Strategy Consultants te vragen een «second opinion» te
geven over het door Deloitte uitgevoerde onderzoek naar de reorganisatiekosten.
Daarbij is eerst gekeken naar de kostenreductie als gevolg van het niet één
op één implementeren van het advies van de DTe ten aanzien van
de taken en activiteiten van de netbeheerder. Op basis van deze aangepaste
statische berekening zijn enkele fusie- en overnamescenario's bekeken.Advieskantoor Roland Berger heeft in zijn rapport de door de Raad gevraagde
dynamische gegevens verwerkt waardoor een meer realistisch beeld is ontstaan
van de te verwachten reorganisatiekosten. Een en ander is verwerkt in paragraaf 5.2
van de memorie van toelichting.b. Het advies van de Raad van State om de gemaakte analyses en de met
de CBL-contracten samenhangende bedrijfsrisico's nader te kwantificeren, is
opgevolgd. Bank Kempen & Co heeft daarvoor twee aanvullende onderzoeken
uitgevoerd die betrekking hebben op de waardering van bedrijfsonderdelen en
de kredietwaardigheid van met name Essent en Nuon. Dit zijn de twee grootste
geïntegreerde energiebedrijven, die beide als enige Nederlandse energiebedrijven
CBL-contracten hebben op zowel netten als productiecentrales. Daarnaast heeft
aanvullend onderzoek plaatsgevonden door de New Yorkse vestiging van het Amerikaanse
advocatenkantoor Chadbourne & Parke LLP. Dit kantoor heeft een advies
uitgebracht over enkele specifieke CBL-vraagstukken waarvoor kennis van het
Amerikaanse en met name het recht van de Staat New York noodzakelijk is. Daarnaast
is de energiebedrijven door middel van een brief nogmaals gevraagd om informatie
te verschaffen over de specifieke kosten die bij de implementatie van dit
wetsvoorstel gemaakt moeten worden als gevolg van onder andere de door hen
aangegane CBL-contracten. Ten slotte is nog een aantal aanvullende gesprekken
gevoerd met betrokkenen en deskundigen, waaronder de door de Raad van State
aangehaalde heer Van den Oetelaar. Op basis van de reeds beschikbare informatie
en de bovengenoemde aanvullingen is de analyse van de CBL-contracten nogmaals
getoetst en zijn in paragraaf 5.3 van de memorie van toelichting de kosten
en risico's van de CBL-contracten zoveel mogelijk gekwantificeerd.c. Het advies van de Raad van State is verwerkt door in het wetsvoorstel
de artikelen XI en XII op te nemen. Deze artikelen beogen fiscale gevolgen
van dit wetsvoorstel voor respectievelijk de vennootschapsbelasting en de
overdrachtsbelasting te vermijden. De passage over de fiscale gevolgen in
de memorie van toelichting is hiermee in overeenstemming gebracht.2.2. Gevolgen voor afnemersDe Raad van State is bevreesd dat de reorganisatiekosten worden afgewenteld
op afnemers omdat de energiemarkt nog niet goed zou functioneren. Ik deel
de mening van de Raad niet en verwacht geen korte termijneffecten voor afnemers
die aanleiding zouden zijn om het wetvoorstel op dit punt nader te bezien.
Door de mogelijkheid over te stappen naar een andere leverancier is de kans
op doorberekening van de implementatiekosten in de energieprijs klein. Mocht dit door sommige bedrijven toch worden gedaan, dan kunnen afnemers
kiezen voor een leverancier die dit niet doet of die reeds voldoet aan de
in het wetsvoorstel vastgelegde eisen. Dit is in paragaaf 5.6 van de
memorie van toelichting verduidelijkt.Het is overigens onjuist te veronderstellen dat de leveranciers waarnaar
afnemers kunnen overstappen altijd buitenlandse partijen zijn. Veel leveranciers
zijn Nederlandse bedrijven die voor een groot deel hun elektriciteit en gas
afnemen van in Nederland gevestigde producenten. Voor zover dit nodig zou
zijn, kunnen deze leveranciers net als hun concurrenten elektriciteit of gas
in het buitenland inkopen en dit via daartoe gecontracteerde capaciteit op
de grens importeren ten behoeve van de levering aan hun afnemers in Nederland.
Er is dan ook geen directe relatie tussen eventuele afwenteling van splitsingskosten
op afnemers en het aanbod van elektriciteit en gas uit het buitenland. Ik
constateer wel dat het vertrouwen van consumenten in de markt momenteel om
uiteenlopende redenen onder druk staat. Met name een aantal administratieve
problemen die zich hebben voorgedaan sinds de volledige marktopening zijn
hier debet aan. Door de bedrijven is hard gewerkt om deze problemen op te
lossen. De DTe ziet daar op toe en ik bezie momenteel of aanvullend beleid
nodig is.Voorts merkt de Raad van State op dat door dit wetsvoorstel lopende investeringsprojecten
onder druk zouden komen te staan. Op grond van het recente monitoringrapport
van TenneT kan worden geconstateerd dat het aanbod van productiecapaciteit
voor elektriciteit in Nederland toeneemt (Kamerstukken II 2004/2005, 29 023,
nr. 12). Ook wordt de beschikbare interconnectiecapaciteit vergroot door
de aanleg van onder andere een kabel naar Noorwegen. Het gaat structureel
beter met de leveringszekerheid van elektriciteit in Nederland. In paragraaf 3
van de memorie van toelichting wordt nader ingegaan op de relatie tussen het
wetsvoorstel en de leveringszekerheid van elektriciteit.2.3. Macro-economische gevolgenHet advies van de Raad om de mogelijke negatieve bedrijfsrisico's ook
in macro-economisch perspectief te bespreken is opgevolgd. In navolging van
de opmerkingen van de Raad van State onder 2.1b is een meer concrete schatting
gemaakt van de bedrijfsrisico's als gevolg van de CBL-contracten. Hieruit
blijkt dat de bedrijfsrisico's substantieel kleiner zijn dan de Raad van State
onder verwijzing naar het rapport van het CPB en het artikel in ESB van 20 augustus
2004 van de heer Van den Oetelaar veronderstelt. Overigens beschikte het CPB
niet over informatie over de CBL's waarmee de gemaakte inschattingen te dien
aanzien zijn uitgewerkt of onderbouwd. In dit verband is het daarnaast van
belang dat het CPB in de eerste plaats niet een macro-economische kosten-baten
afweging maakt van splitsen ten opzichte van niet-splitsen, maar dat de kosten
en baten worden beoordeeld ten opzichte van twee alternatieve manieren om
de onafhankelijkheid van het netbeheer te borgen. Voor zover er risico's zijn
als gevolg van bestaande CBL-contracten, zijn deze deels ook aanwezig in het
alternatief «legal fat» omdat in deze optie ook reeds de economische
eigendom van de netten wordt overgedragen aan de netbeheerder. De CBL-risico's
zijn in het door het CPB uitgewerkte alternatief «legal fat plus»
niet wezenlijk anders dan bij dit wetsvoorstel omdat bij dit alternatief als
gevolg van «financial ring-fencing» consolidatie van het net op
de balans van de holding niet meer mogelijk is. Ten slotte zij opgemerkt dat
het huidige wettelijke verbod op privatisering van de netten en van de aandelen
in het netbeheer door CBL-deskundigen als het grootste risico voor de CBL-contracten
wordt beschouwd. In de door het CPB geschetste alternatieven wordt dit probleem
niet opgelost. In de visie van het kabinet kan alleen na implementatie van
dit wetsvoorstel verantwoord worden overgegaan tot privatisering van de netten.
Samenvattend: niet alleen zijn de mogelijke kosten als gevolg van CBL-contracten
substantieel lager dan de Raad van State en het CPB veronderstellen, deze
kosten zijn ook aanwezig bij de door het CPB uitgewerkte alternatieven. Alleen
splitsing biedt een opening om het op termijn grootste CBL-risico, het privatiseringsverbod,
weg te nemen.Naast de bovengeschetste visie op het door het CPB gepercipieerde risico
van hoge kosten is het van belang om ook de niet direct te kwantificeren baten
te onderstrepen die, naast de door het CPB genoemde baten, naar mijn mening
het ingrijpende karakter van dit wetsvoorstel mede rechtvaardigen. Zo is de
mogelijkheid voor publieke aandeelhouders om een belangrijk deel van de in de aandelen opgesloten waarde te realiseren een belangrijke bate die
alleen bij splitsing gerealiseerd kan worden. Zoals in de memorie van toelichting
is aangegeven, is de te realiseren waarde bij verkoop van de gesplitste bedrijfsonderdelen
waarschijnlijk substantieel hoger dan bij verkoop van het geïntegreerde
bedrijf. Daarnaast is het bieden van definitieve duidelijkheid over het wettelijke
kader waaraan de structuur van de energiemarkt moet voldoen ook een belangrijke
bate die het investeringsklimaat ten goede komt. Deze baten worden door het
CPB overigens ook onderkend als «andere factoren waar rekening mee gehouden
moet worden». Per saldo zie ik daarom de macro-economische analyse van
het CPB in combinatie met de andere analyses, met name op het gebied van de
CBL-contracten, als ondersteuning voor de met dit wetsvoorstel gemaakte keuze
voor splitsing.2.4. ConclusieOp basis van diverse onderzoeken, door de bedrijven verstrekte informatie
en tientallen gesprekken met betrokkenen en financiële deskundigen, zijn
de kosten en baten van het wetsvoorstel zo goed mogelijk in kaart gebracht.
Doordat de kosten en baten in belangrijke mate worden bepaald door moeilijk
te voorspellen externe factoren en doordat met name de baten pas op langere
termijn zichtbaar zullen worden, is een kwantitatieve inschatting moeilijk
gebleken. Ook het CPB heeft geen kwantitatieve analyse kunnen maken. Wel heeft
het CPB een kwalitatieve vergelijking met minder vergaande alternatieven voor
splitsing gemaakt. Gelet op het doel van het wetsvoorstel en rekening houdend
met alle beschikbare informatie, ben ik van mening dat de baten van dit wetsvoorstel
opwegen tegen de kosten. De kosten van het wetsvoorstel zijn te verdelen in
kosten als gevolg van de creatie van een zogenaamde «vette» netbeheerder
en de kosten van splitsing van de geïntegreerde bedrijven in twee bedrijven.
De eerstgenoemde kosten vormen circa 80% van de totale kosten. Deze kosten
zouden ook gemaakt moeten worden bij het door de energiebedrijven voorgestelde
alternatief en de alternatieven die door het CPB zijn uitgewerkt. De berekende
totale kosten van dit wetsvoorstel bedragen structureel maximaal 3% van de
omzet die de betrokken bedrijven in 2004 maakten. De kosten voor de feitelijke
splitsing bedragen echter maximaal 0,5% van de omzet van de betrokken bedrijven
in 2004. De te verwachten stijging van de waarde van de aandelen door splitsing
is in deze berekening buiten beschouwing gelaten. Financiële deskundigen
schatten op basis van praktijkervaringen in Nederland en elders in Europa
dat deze waardestijging, als gevolg van splitsing, kan oplopen tot 30%.In navolging van het advies van de Raad is hierboven en in de memorie
van toelichting uitgebreid ingegaan op de financiële gevolgen van dit
wetsvoorstel, waarbij specifiek aandacht is besteed aan de CBL-contracten.
Vier aanvullende onderzoeken zijn uitgevoerd om mijn oorspronkelijke analyse
van de financiële gevolgen nader te onderbouwen. Ik verwijs naar bovenstaande
reacties op de onderdelen 2.1a,2.1b, 2.2 en 2.3 van het advies van de Raad
en de daar opgenomen verwijzingen naar de aangevulde paragrafen van de memorie
van toelichting.3. Rol aandeelhoudersDe aandeelhouders, gemeenten en provincies, blijven hun strategische positie
in de gesplitste bedrijven houden. Ingevolge artikel 2 van de Wet financiering
decentrale overheden zullen zij evenwel hun aandelen in de afgesplitste energiebedrijven
moeten verkopen, zodra zij naar hun oordeel met het aandeelhouderschap geen
publieke taak meer uitoefenen. Naar de mening van de Raad zal moeten worden
voorkomen dat gemeenten en provincies hun aandelen in de afgesplitste energiebedrijven
verkopen zonder dat gewaarborgd is dat de continuïteit van de energievoorziening,
zijnde een publiek belang, in gevaar komt. De Raad adviseert het wetsvoorstel
op dit punt nader toe te lichten.3. Rol aandeelhoudersIk deel de mening van de Raad van State niet dat de continuïteit
van de energievoorziening niet gewaarborgd zou zijn wanneer de huidige publieke
aandeelhouders hun aandelen in de nieuw te vormen energiebedrijven zouden
verkopen. Teneinde hierover ten aanzien van het aandeelhouderschap in productie-,
leverings- en handelsbedrijven geen misverstand te laten bestaan, heb ik in
paragraaf 3.2 van de memorie van toelichting nader toegelicht waarom
de continuïteit van de energievoorziening steeds gewaarborgd is, ongeacht
het type aandeelhouder in productie, levering of handel. Voorzover het betreft
de aandelen in de netwerkbedrijven besteed ik hier aandacht aan in paragraaf 4.6
van de memorie van toelichting.4. De verdere liberaliseringNa de splitsing ontstaan netbeheerbedrijven waarvan de aandelen in ieder
geval voorlopig in handen blijven van de decentrale overheden. Het tijdstip
van eventuele privatisering is afhankelijk van een ministeriële regeling
op grond van artikel 93, vierde lid, Elektriciteitswet 1998 en artikel 85,
vierde lid, Gaswet. In de brief van de Minister van Economische Zaken van
31 maart 2004 aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
wordt medegedeeld dat de besluitvorming terzake volgens planning na 1 januari
2007 aan de orde is.1 In zijn brief van 11 oktober
2004 spreekt de minister uit dat wat hem betreft minderheidsprivatisering
mogelijk is zodra de bedrijven aan de splitsingsvoorwaarden voldoen. Bezien
zal moeten worden of naast de eis van splitsing aanvullende eisen nodig zijn
om een onafhankelijk functioneren van de netbeheerder te waarborgen, hetzij
in wetgeving, hetzij in privatiseringsvoorwaarden. Daarbij stelt de minister
nadere informatie «begin volgend jaar» (2005) in het vooruitzicht.2 Hangende de adviesaanvraag zijn evenwel geen nadere gegevens
daaromtrent bekend gemaakt. Aangezien de in het wetsvoorstel vervatte splitsing
van bedrijven een onlosmakelijk onderdeel vormt van het beleid inzake de liberalisering
van de energiemarkten, is de Raad, mede gelet op de positie van de aandeelhouders,
van mening dat reeds thans zoveel mogelijk de contouren van de verder te nemen
privatiseringsstappen dienen te worden bekendgemaakt. De Raad adviseert dat
in ieder geval bij de indiening van het wetsvoorstel bij de Tweede Kamer te
doen.4. De verdere liberaliseringIngevolge het advies van de Raad van State is in de memorie van toelichting
een nieuwe paragraaf 4.6 opgenomen, waarin de regering de contouren van
de verder te nemen privatiseringsstappen aangeeft. Deze komen er in essentie
op neer dat de met de distributienetten gemoeide publieke belangen na het
van kracht worden van dit wetsvoorstel voldoende geborgd zijn, zodat in ieder
geval een minderheidsprivatisering van de distributienetten mogelijk kan worden
gemaakt. Ik zal daartoe direct na het van kracht worden van dit wetsvoorstel
een ministeriële regeling opstellen als bedoeld in artikel 93, vierde
lid, van de Elektriciteitswet 1998 en artikel 85, vierde lid, van de Gaswet.5. Het splitsingsvoorstel en de EG-regelsOm te kunnen bepalen of de in het wetsvoorstel voorziene splitsing van
energiebedrijven in overeenstemming is met het EG-recht, moet aan twee juridische
kaders worden getoetst: het primaire EG-recht (de artikelen 56–60 EG)
en het secundaire EG-recht (de richtlijnen 2003/54/EG en 2003/55/EG). De toetsing
aan de artikelen 56–60 EG wordt mede bepaald door de ruimte die de genoemde
richtlijnen aan de lidstaten laten; daarom worden de richtlijnen eerst bezien.De richtlijnen 2003/54/EG en 2003/55/EGDe richtlijnen 2003/54/EG (tweede elektriciteitsrichtlijn) en 2003/55/EG
(tweede gasrichtlijn) bevatten regels voor de transmissie, distributie en
levering van energie.3 De richtlijnen stellen
regels vast met betrekking tot de organisatie en werking van de energiesector,
de toegang tot de markt, de criteria en procedures voor aanbestedingen, de
verlening van vergunningen en het beheer van netten.4 Om een efficiënte en non-discriminatoire toegang tot de netwerken
te realiseren, bevatten de richtlijnen de specifieke verplichting voor de
lidstaten om de distributieen transmissiesystemen, in geval van verticaal
geïntegreerde energiebedrijven, te laten beheren door juridisch gescheiden
entiteiten.5 Concreet betekent dit dat de lidstaten
verplicht zijn verticaal geïntegreerde distributie- en netwerkbedrijven,
in ieder geval voor wat de rechtsvorm, organisatie en besluitvorming betreft,
onafhankelijk te laten opereren van elkaar. Het betekent niet dat de lidstaten
verplicht zijn de eigendom van de activa van deze bedrijven te scheiden.6Uit de tekst van de richtlijnen en de totstandkomingsgeschiedenis hierbij
blijkt dat de instellingen van de EG met deze verplichting tot juridische
splitsing een minimumnorm hebben willen vastleggen.7 De lidstaten zijn dus vrij om verdergaande maatregelen
te treffen, mits zij daarbij de regels van het primaire EG-recht respecteren.
Op dit aspect wordt hieronder ingegaan.Artikelen 56–60 EGIn de artikelen 56–60 EG zijn de regels inzake het vrije kapitaalverkeer
opgenomen. Allereerst gaat de Raad in op de in par. 5.2 van de toelichting
aan de orde gestelde verhouding tussen deze vrijverkeerrregels en de regeling
van het eigendomsrecht in de lidstaten.a. Artikel 295 EG bepaalt dat het EG-Verdrag de regeling
van het eigendomsrecht in de lidstaten onverlet laat. Dit bevoegdheidsvoorbehoud
moet eng worden uitgelegd. Het EG-verdrag reguleert weliswaar het eigendomsrecht
niet, maar bij de uitoefening van private en publieke eigendom moeten de verdragsregels
wel worden gerespecteerd.1Anders dan in de toelichting bij het wetsvoorstel wordt gesteld, kan de
regeling inzake de splitsing van de energiebedrijven dus niet op die grond
buiten de werkingssfeer van de artikelen 56–60 EG vallen. De Raad adviseert
daarom de toelichting aan te passen.b. Artikel 56, eerste lid, EG verbiedt alle beperkingen
van het kapitaalverkeer tussen de lidstaten onderling en tussen de lidstaten
en derde landen. Uit de jurisprudentie van het Hof van Justitie EG volgt dat
dit verbod breed moet worden uitgelegd. Het heeft niet alleen betrekking op
discriminerende maatregelen, maar ook op non-discriminatoire maatregelen die
de toegang tot de kapitaalmarkt in een andere lidstaat beperken of bemoeilijken.De regeling inzake de splitsing van de energiebedrijven valt onder de
tweede categorie verboden belemmeringen van artikel 56, eerste lid, EG en
wel om de volgende redenen:– de regeling, hoewel zonder onderscheid van toepassing op ingezetenen
en niet-ingezetenen, beperkt investeerders uit andere lidstaten in hun mogelijkheden
om beleggingen in het netbeheer te combineren met beleggingen in productie
en/of levering van energie;– de regeling beperkt de huidige aandeelhouders in hun mogelijkheden
om hun aandelen te verkopen aan (buitenlandse) private partijen.2Onder omstandigheden kunnen non-discriminatoire belemmeringen
van het kapitaalverkeer gerechtvaardigd worden met een beroep op dwingende
vereisten van algemeen belang (zogenaamde rule of reason-excepties). Onderzocht
moet worden of dit ook geldt voor de regeling inzake de splitsing van de energiebedrijven.In de memorie van toelichting wordt opgemerkt dat de
regeling inzake de splitsing van de energiebedrijven tot doel heeft de structurele
onafhankelijkheid van de netbeheerder te waarborgen en de daaraan verbonden
transparantie van de energiemarkt.3 De Raad
acht dit een algemeen belang dat de splitsing zou kunnen rechtvaardigen. Hij
verwijst in dit verband naar de jurisprudentie van het Hof van Justitie EG
waarin dergelijke doelen tot op heden weliswaar niet expliciet zijn erkend
als legitieme dwingende vereisten, maar waarvoor daarin wel aanknopingspunten
kunnen worden gevonden. Het Hof heeft in zijn Gouden-aandeelarresten geoordeeld
dat het veilig stellen van de bevoorrading met energie (leverings- en voorzieningszekerheid)
een reden van openbare veiligheid kan opleveren die een belemmering van het
vrije verkeer kan rechtvaardigen.4 Andere doelen
van algemeen belang die in het verdrag of de jurisprudentie van het Hof zijn
erkend als legitieme dwingende vereisten, zijn openbare orde en bescherming
van de consument. De Raad adviseert daarom in de motivering in de memorie
van toelichting tevens bij de hiergenoemde vereisten aan te sluiten.Ervan uitgaande dat een legitiem dwingend vereiste
voorhanden is, moet nog de noodzakelijkheid en proportionaliteit van de regeling
vastgesteld worden. De Raad meent dat de toelichting bij het wetsvoorstel
te summier is op dit punt. Hij adviseert dan ook de toelichting aan te vullen
met een meer draagkrachtige motivering in dezen. Op het punt van noodzakelijkheid
en proportionaliteit moet de regeling van de splitsing mede gedragen kunnen
worden door de nadere motivering met betrekking tot de vraag waarom de I&I-wet
of een daarop aansluitend minder vergaand alternatief dan splitsing van energiebedrijven
te kort zou schieten. Zoals de Raad in punt 1 van zijn advies heeft opgemerkt
kan vanwege de samenhang met en onzekerheid bij de beoordeling
van de kosten van de splitsing daarover nog geen oordeel worden gegeven.5. Het splitsingsvoorstel en de EG-regelsa. De Raad wijst er terecht op dat de regeling van het eigendomsrecht
in de lidstaten (artikel 295 EG-Verdrag) inderdaad als zodanig geen zelfstandige
grond biedt om een door artikel 56 EG verboden belemmering van het vrij verkeer
van kapitaal alsnog te rechtvaardigen en toelaatbaar te laten zijn. Wel kennen
artikel 295 EG en artikel 56 EG elk een eigen materiële werkingssfeer
die in elkaars verlengde liggen. Ik heb paragraaf 7.2 van de memorie
van toelichting dan ook aangepast om dit te verduidelijken.b. Met de Raad van State acht ik een brede werking van het verbod op beperkingen
van het vrij verkeer van kapitaal inherent aan de goede werking van de interne
markt.1 Dit verbod heeft inderdaad niet alleen
betrekking op discriminatoire, maar ook op non-discriminatoire belemmeringen.
In tegenstelling tot de Raad acht ik de regeling inzake de splitsing van energiebedrijven
evenwel pas onderworpen aan de toetsing ingevolge artikel 56 EG, wanneer privatisering
van de netbeheerder mogelijk wordt. Daarbij is het naar mijn oordeel doorslaggevend
dat er een verschil is tussen de huidige feitelijke en juridische situatie
rondom de eigendom van de aandelen in de geïntegreerde energiebedrijven
en de situatie die ontstaat als er sprake zou zijn van de privatisering van
(delen) van de energiebedrijven. De regeling van eigendom zoals voorzien in
dit wetsvoorstel valt daarom slechts in beperkte mate onder de werking van
het vrij verkeer van kapitaal.De Raad voert twee redenen aan waarom het vrij verkeer van kapitaal in
het geding is:– de regeling beperkt investeerders uit andere lidstaten in hun
mogelijkheden om beleggingen in het netbeheer te combineren met beleggingen
in productie of levering van energie;– de regeling beperkt de huidige aandeelhouders in hun mogelijkheden
om hun aandelen te verkopen aan (buitenlandse) private partijen.De eerste reden is vanuit het perspectief van de investeerder geformuleerd.
De tweede reden vanuit het perspectief van de huidige (publieke) aandeelhouders.
In beide gevallen heeft de Raad van State weinig rekening gehouden met het
feit dat de huidige aandeelhouders in beginsel allen publieke entiteiten zijn
zoals gemeenten en provincies, die 100% van de aandelen bezitten van de verschillende
geïntegreerde energiebedrijven.2 Er is
hier dus geen sprake van een particulier die aandelen van een energiebedrijf
bezit, maar van publieke aandeelhouders die voormalige nutsbedrijven hebben
verzelfstandigd en hun invloed via het 100% aandelenbezit hebben vastgelegd.3 Vanuit Europeesrechtelijke optiek worden de decentrale
overheden en andere publieke entiteiten als integraal deel van de lidstaat
gezien.4 De gedragingen van andere overheden
en publieke entiteiten worden immers vanuit de gedachte van artikel 10 EG
(beginsel van gemeenschapstrouw) uiteindelijk altijd toegerekend aan de lidstaat
en de centrale vertegenwoordiging daarvan.5
Dit alles werpt de vraag op of er wel sprake is van een kapitaalmarkt met
bijbehorend vrij verkeer voor de aandelen in de betrokken energiebedrijven
en of aan een toetsing ex artikel 56 EG wordt toegekomen.Naar mijn overtuiging is dit nu nog niet het geval, omdat de huidige Elektriciteitswet
1998 en Gaswet respectievelijk in artikel 93, vierde lid, en in artikel 85,
vierde lid, zich al verzetten tegen een overdracht van aandelen buiten de
kring van bestaande (publieke) aandeelhouders. Deze regels hebben tot gevolg
dat de aandelen van geïntegreerde energiebedrijven enkel binnen de publieke
sfeer kunnen worden overgedragen en dan nog alleen binnen de huidige kring
van publieke aandeelhouders.6 Het effect van
deze regeling is dat de eigendom van de aandelen van de geïntegreerde
energiebedrijven vooralsnog is voorbehouden aan de huidige kring van publieke
aandeelhouders, tot het moment dat de Minister van Economische Zaken overeenkomstig
artikel 94, vierde lid, Elektriciteitswet 1998 en artikel 85, vierde lid,
Gaswet bij ministeriële regeling een datum heeft vastgesteld, waarna
dit absolute verbod wordt opgeheven. Tot dat moment is er geen markt waar
aandelen in de netbeheerders kunnen worden verhandeld. Dit wetsvoorstel als
zodanig brengt geen verandering aan in dit wettelijke regime. Zoals ik in
de memorie van toelichting heb aangegeven gaat dit wetsvoorstel niet over privatisering noch over de randvoorwaarden waaronder deze privatisering
dient te geschieden. Wel heb ik, zoals hierboven bij punt 4 aangegeven, op
instigatie van de Raad een paragraaf 4.6 aan de toelichting toegevoegd,
waarin de visie van de regering op privatisering van de netten na inwerkingtreding
van dit wetsvoorstel is weergegeven.Het regime past binnen de bevoegdheid die aan de lidstaten krachtens artikel
295 EG is voorbehouden: de regeling van het eigendomsrecht in de lidstaten
wordt door het gemeenschapsrecht onverlet gelaten. Het gemeenschapsrecht dwingt
niet tot privatisering.1 Een lidstaat kan besluiten
bepaalde rechtspersonen of goederen in overheidshanden te houden en deze beslissing
behoort tot de soevereine bevoegdheid van de lidstaten.2 Het overheidsaandeelhouderschap als zodanig staat in de door de Raad
van State aangehaalde jurisprudentie niet ter discussie: in deze zaken is
er telkens sprake van een situatie waarbij grond of aandelen in particuliere
handen waren doch werden onderworpen aan preventief of repressief toezicht
door de overheid in geval van overdracht van eigendom of de uitoefening van
de zeggenschap die verbonden is aan de eigendom van aandelen. Geen van de
aangehaalde uitspraken betreft de relatie tussen de centrale overheid en de
decentrale overheden wanneer de centrale overheid de decentrale overheid verbiedt
om bezit te verkopen. Het feit dat de eigendom niet bij de Staat (het Rijk)
ligt, maar bij een besloten kring van decentrale overheden is vanuit EG-rechtelijk
oogpunt niet relevant: de toepassing van het gemeenschapsrecht negeert het
onderscheid tussen verschillende publieke entiteiten.3Bovendien biedt dit wetsvoorstel een veel betere mogelijkheid om recht
te doen aan de financiële belangen van de aandeelhouders van de energiebedrijven.
Zodra uit de geïntegreerde energiebedrijven een netwerkbedrijf en een
productie-, handels of leveringbedrijf zijn voortgekomen, is het toezichtsregime
van artikel 93 van de Elektriciteitswet 1998 en artikel 85 van de Gaswet niet
langer van toepassing op de productie-, handels- en leveringsbedrijven: het
aangrijpingspunt van mijn instemmingsbevoegdheden is immers, in brede zin,
eigendom van het net of van de aandelen in de netbeheerder. Na splitsing maakt
het net geen deel meer uit van het leverings- of productiebedrijf en kan door
de provincies en gemeenten vrijelijk worden besloten om al dan niet tot verkoop
van hun participaties in productie, handel of levering over te gaan. In die
zin wordt als gevolg van het wetsvoorstel de vrijheid van kapitaalverkeer
ten opzichte van de huidige situatie feitelijk verruimd.Het samenstel van het wettelijk regime van artikel 93 van de Elektriciteitswet
1998 en artikel 85 van de Gaswet en dit wetsvoorstel is pas aan de toetsing
aan het vrij verkeer van kapitaal ex artikelen 56–58 EG onderhevig,
wanneer ik bij ministeriële regeling een datum aangeef waarna verkoop
van de aandelen in de netbeheerder mogelijk wordt. Immers, op dat moment wordt
voor de particuliere investeerders het verbod van een houder van aandelen
in een Nederlands productie- of leveringsbedrijf om ook aandelen te verwerven
in een Nederlandse netbeheerder (en vice versa) relevant. Alleen in deze zin
volg ik de Raad van State in zijn visie dat op dit punt het wetsvoorstel onder
de regels van het vrij verkeer van kapitaal moet worden aangevuld. Ik heb
de memorie van toelichting dan ook in deze lijn verder uitgewerkt in paragraaf 7.2.6. Het overgangsregime en de EG-regels inzake mededinging en staatssteunIngevolge artikel IX geldt het groepsverbod en het verbod over en weer
aandelen te houden ten aanzien van B.V. Netbeheer Haarlemmermeer en Obragas
N.V. niet gedurende een periode van twee jaar na het tijdstip dat op grond
van artikel 85, vierde lid, is vastgesteld voor de privatisering van het netbeheer.
Volgens de toelichting is deze bepaling opgenomen om de volgende reden.Sinds augustus 2002 zijn de aandelen in de netwerkbedrijven B.V. Netbeheer
Haarlemmermeer en Obragas N.V niet langer in handen van provincies en gemeenten,
maar van een private partij, te weten RWE Gas. Om te voorkomen dat RWE Gas
door het wetsvoorstel gedwongen wordt de aandelen in deze netwerkbedrijven
over te dragen, is de onderneming in een zelfde positie geplaatst als de publieke
aandeelhouders.In de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel wordt verder opgemerkt
dat deze uitzonderingspositie voor RWE Gas ertoe kan leiden dat zij gedurende
een periode over een voordeligere (concurrentie)positie beschikt dan de toepassing van de uitzonderingsbepaling in strijd komt met de grenzen
die de Europese andere energiebedrijven. Gelet op het feit dat het besluit
omtrent privatisering van het netbeheer nog moet worden genomen, adviseert
de Raad in de memorie van toelichting aan te geven hoe kan worden voorkomen
dat de mededingings- en staatsteunregels ter zake stellen.6. Het overgangsregime en de EG-regels inzake mededinging en staatssteunDe Raad van State vraagt of de voorgestelde uitzonderingsbepaling voor
de aandeelhouders in de netbeheerders B.V. Netbeheer Haarlemmermeer, Obragas
Net N.V. en Intergas Netbeheer B.V. de grenzen van de Europese mededingings-
en staatssteunregels niet te buiten gaat. Ik ben van mening dat dit niet het
geval is. Wel heeft het advies van de Raad mij aanleiding gegeven om enige
nadere overwegingen ten aanzien van deze uitzonderingsbepaling in de bepaling
en de toelichting daarop te verwerken. Doel is de concurrentiepositie van
de betrokken energiebedrijven en hun private aandeelhouders steeds zoveel
mogelijk gelijkwaardig te laten zijn aan die van de energiebedrijven waarvan
de aandelen thans gehouden worden door publieke aandeelhouders. Dit geldt
zowel voor de periode van twee jaar waarbinnen aan de splitsingsbepaling voldaan
moet zijn, als in de periode daarna, wanneer de energiebedrijven die nu in
publieke handen zijn, reeds geherstructureerd zijn, maar privatisering van
de netten nog niet mogelijk is. Door de wijziging van artikel IX, in combinatie
met de wijziging van artikel VIII, is sprake van een nagenoeg gelijkwaardige
concurrentiepositie van de energiebedrijven met private en publieke aandeelhouders.
Voor een nadere toelichting op de doorgevoerde wijziging zij verwezen naar
de toelichting bij artikel IX.7. Het vraagstuk van compensatieAangezien de financiële gevolgen voor de energiebedrijven, vooral
die welke uit CBL-contracten voort zouden kunnen vloeien, thans nog niet duidelijk
zijn, kan naar de mening van de Raad, anders dan in paragraaf 5.31 van de memorie van toelichting wordt gedaan, nog niet
worden beoordeeld of, en zo ja in welke mate, financiële compensatie
aan de energiebedrijven geboden is. In paragraaf 5.3 van de memorie van
toelichting wordt benadrukt dat de bedrijven en aandeelhouders zelf de wijze
bepalen waarop zij aan het groepsverbod en het verbod op wederzijds aandeelhouderschap
uitvoering geven. Verder wordt gewezen op de overgangsbepalingen die de bedrijven
de gelegenheid geven de herstructurering goed voor te bereiden. De Raad wijst
erop dat in verband met EVRM-aspecten in de regeling van de overdracht van
de economische eigendom in de I&I-wet is voorzien in een verplichte verrekening
tussen de betrokken bedrijven.2 De Raad adviseert
in het wetsvoorstel in aansluiting op de I&I-wet ook een verrekenregeling
voor de juridische overdracht van het netwerk op te nemen. Afhankelijk van
de uitkomsten van het hierboven geadviseerde nadere kostenonderzoek ware tevens
te voorzien in een aanvullende compensatieregeling voor de gevallen waarin
ook na verrekening de financiële gevolgen van de splitsing disproportioneel
mochten blijken te zijn.7. Het vraagstuk van compensatieDe Raad vraagt terecht aandacht voor mogelijke disproportionele gevolgen
van dit wetsvoorstel en de compensatie die dan geboden zou moeten worden.
Bij de voorbereiding van het wetsvoorstel heb ik daaraan ook uitvoerig aandacht
geschonken. Het advies van de Raad van State heeft mij ertoe gebracht de financiële
gevolgen van dit wetsvoorstel nogmaals te onderzoeken. Ook deze onderzoeken
laten naar mijn overtuiging geen disproportionele gevolgen zien. Ik zie dan
ook geen aanleiding een compensatieregeling te treffen. In tegenstelling tot
de Raad van State ben ik voorts van mening dat er geen aanleiding is om, zoals
in de I&I-wet is gedaan voor de economische eigendom, voor de overdracht
van de juridische eigendom van het net een verrekenregeling op te nemen. Netbeheerders
die nog niet beschikken over de economische eigendom bij inwerkingtreding
van de artikelen 10a van de Elektriciteitswet 1998 en 3b van de Gaswet moeten
de economische eigendom nog verwerven. De verrekenregeling geeft aan dat voor
de verkrijging van de economische eigendom een vergoeding verschuldigd is
en beschermt netbeheerders tegen onredelijke waarderingen van de economische
eigendom. Dit wetsvoorstel verplicht niet tot de overdracht van de juridische
eigendom van het net. Regels omtrent een vergoeding bij de overdracht van de juridische eigendom, liggen dan ook niet voor de hand. Een en ander
zou eerder belemmerend kunnen werken bij de herstructurering van de energiebedrijven.8. Overige puntenIn het wetsvoorstel en de memorie van toelichting zijn, naast de wijzigingen
waartoe het advies van de Raad van State aanleiding geeft, nog enige andere
wijzigingen aangebracht. Deze worden hieronder toegelicht.In de eerste plaats zijn de centrale bepalingen van het wetsvoorstel,
de voorgestelde artikelen 10b van de Elektriciteitswet 1998 (artikel I, onderdeel
B) en 2c van de Gaswet (artikel II, onderdeel B) nog enigszins aangescherpt.
In de oorspronkelijke tekst was het nog wel mogelijk dat bijvoorbeeld een
(groepsmaatschappij van) een producent, leverancier of handelaar aandelen
hield in een zuster- of dochtermaatschappij van een netbeheerder. De genoemde
bepalingen zijn thans zodanig geformuleerd dat ook deze constructie niet meer
mogelijk is. Ook wordt in de bepalingen nu rekening gehouden met de mogelijkheid
dat een producent, leverancier of handelaar een commanditaire vennootschap
of vennootschap onder firma is, dat hun groepsmaatschappijen dit zijn of dat
een groepsmaatschappij van de netbeheerder deze rechtsvorm heeft. De handhavingsmogelijkheden
van de splitsingsbepalingen zijn uitgebreid door op niet-naleving van het
derde lid van de voorgestelde artikelen 10b van de Elektriciteitswet 1998
en 2c van de Gaswet een boete te zetten, nu dit artikellid niet alleen een
verbod oplegt aan de netbeheerder maar ook aan diens groepsmaatschappijen.
Voorts is de inwerkingtreding van de centrale bepalingen gewijzigd. Gekozen
is voor een uitgestelde inwerkingtreding van het verbod op wederzijds aandeelhouderschap,
verwoord in het tweede en derde lid van de artikelen 10b van de Elektriciteitswet
1998 en 2c van de Gaswet. Op deze manier wordt voorkomen dat deze leden, die
bij uitstek zien op de situatie na de splitsing, belemmerend werken bij de
herstructurering van de energiebedrijven evenals bij hun verdere ontwikkeling
in de overgangsperiode. De regeling voor de inwerkingtreding van de diverse
bepalingen is inzichtelijk gemaakt door een tabel op te nemen in de toelichting
op artikel XIII.Een tweede wijziging betreft het ook van toepassing doen zijn van de bepalingen
omtrent splitsing en daarmee verband houdende onderwerpen voor de netbeheerder
van het landelijk hoogspanningsnet en de netbeheerder van het landelijk gastransportnet.
Ik ben van mening dat ook voor de beheerders van de landelijke netten de in
het wetsvoorstel voorgestelde structuurmaatregelen dienen te gelden. Ook voor
deze netten geldt dat het beheer volstrekt onafhankelijk van productie, handel
en levering dient plaats te vinden. Overigens hoeven de beheerders van de
landelijke netten hun structuur niet of nauwelijks te wijzigen, omdat zij
feitelijk reeds aan de splitsingsbepaling voldoen. Een en ander is toegelicht
in paragraaf 1.2 van de memorie van toelichting. Het gaat hierbij naast
de splitsingsbepaling om het doortrekken van de verruimingen van de governance
(artikel I, onderdeel D, en artikel II, onderdeel D), de bepalingen omtrent
de «vette» netbeheerder en uitbesteding (artikel I, onderdeel
H, en artikel II, onderdeel H), en het verbod tot het verrichten van concurrerende
werkzaamheden door een netbeheerder op het gebied van warmte, koude of water
(artikel I, onderdeel J, en artikel II, onderdeel J). De overgangsregeling
van artikel VIII is aan deze wijzigingen aangepast.Naast de inpassing van de landelijk netbeheerder zijn in de voorgestelde
bepalingen omtrent uitbesteding (het in artikel I, onderdeel H, voorgestelde
artikel 16Aa van de Elektriciteitswet 1998 en het in artikel II, onderdeel
H, voorgestelde artikel 7a van de Gaswet) nog enige aanvullingen gedaan. Zo
wordt het mogelijk gemaakt dat netbeheerders de uitvoering van taken die ze
niet mogen uitbesteden, wel gezamenlijk met andere netbeheerders mogen verrichten.
Daarnaast zijn de bewoordingen van artikel 16Aa in overeenstemming gebracht
met de algemenere omschrijving van artikel 7a, waardoor de handhaving van
artikel 16Aa in de praktijk wordt vereenvoudigd. Voorts is bepaald dat de
netbeheerder in dienstverleningsovereenkomsten waarbij hij werkzaamheden uitbesteedt,
zorg moet dragen voor het vastleggen van de wijze van kostenberekening. De
DTe had in zijn uitvoeringstoets geadviseerd dergelijke overeenkomsten aan
een preventieve goedkeuring door de DTe te onderwerpen. Ik wil deze administratieve
belasting niet aan de bedrijven opleggen en geef er daarom de voorkeur aan
een rechtstreeks werkende norm in de wet op te nemen. Ik heb
voorts een bepaling toegevoegd die het mogelijk maakt zo nodig bij ministeriële
regeling nadere regels te stellen omtrent de wettelijke eisen aan uitbesteding.
Ook is de mogelijkheid opgenomen de nieuwe artikelen 16Aa van de Elektriciteitswet
1998 en 7a van de Gaswet te handhaven door middel van een bestuurlijke boete;
een boete van de hoge categorie voor het uitbesteden van werkzaamheden ingeval
dit niet is toegestaan, en een boete van de lage categorie voor het niet naleven
van de regels over de wijze van uitbesteding.Voorgesteld wordt het beleningsverbod voor regionale netten te laten vervallen
(artikel I, onderdeel N, en artikel II, onderdeel N). Dit verbod is via de
I&I-wet in de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet opgenomen. Ten tijde
van de parlementaire behandeling van de I&I-wet werd het voornemen kenbaar
gemaakt de energiebedrijven te splitsen (Kamerstukken II 2003/2004, 28 982,
nr. 18). Om te voorkomen dat dit vooruitzicht zou leiden tot het «kaalplukken»
van de netten voorafgaand aan het in werking treden van dit wetsvoorstel is
het zogenaamde beleningsverbod opgenomen in artikel 93b van de Elektriciteitswet
1998 en artikel 85b van de Gaswet. Wanneer eenmaal is voldaan aan de splitsingsbepalingen
is deze vrees niet langer gegrond. Omdat de groepsmaatschappijen van een netbeheerder
dan ook niet langer producenten, leveranciers of handelaren zullen zijn, kan
er door de groep van de netbeheerder ook geen oneigenlijk concurrentievoordeel
meer worden genoten op de energiemarkt door het net van een gelieerde netbeheerder
te bezwaren. Ook in dit opzicht kan het beleningsverbod na de splitsing niet
langer gerechtvaardigd worden.De overgangsvoorziening van artikel IX is uitgebreid met de netbeheerder
Intergas Netbeheer B.V., omdat ook deze netbeheerder uiteindelijke niet-publieke
aandeelhouders kent. Voorts is er een handhavingsmogelijkheid voor dit artikel
gecreëerd. De toelichting bij dit artikel is op deze punten aangevuld
en ook overigens verduidelijkt.De termijn van zes maanden waarbinnen na inwerkingtreding aan artikel
10a van de Elektriciteitswet 1998 en 3b van de Gaswet, die eisen dat de netbeheerder
beschikt over de economische eigendom van het net, moet zijn voldaan, is verruimd
naar twee jaar (artikel III, onderdelen A en B, eerste lid). Hiermee wordt
deze termijn gelijkgesteld aan de termijn in artikel VIII van dit wetsvoorstel.
Dit maakt het mogelijk zowel de bepalingen over de economische eigendom van
het net als de splitsingsbepalingen gelijktijdig in werking te laten treden
en geeft de energiebedrijven vervolgens binnen de gegeven termijn maximale
vrijheid ten aanzien van de al dan niet gewenste volgtijdelijkheid van de
vereiste handelingen evenals ten aanzien van de vormgeving van de herstructurering.Ten slotte merk ik op dat een aantal ondergeschikte redactionele wijzigingen
is aangebracht in de wettekst en de memorie van toelichting.De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet niet te zenden
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal dan nadat met het vorenstaande rekening
zal zijn gehouden.De Vice-President van de Raad van State,H. D. Tjeenk WillinkIk moge U verzoeken het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van wet en
de gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal
te zenden.De Minister van Economische Zaken,L. J. BrinkhorstXNoot1De oorspronkelijke tekst van het voorstel van wet en van de memorie van
toelichting zoals voorgelegd aan de Raad van State is ter inzage gelegd bij
het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot2Wet van 1 juli 2004 tot wijziging van de Elektriciteitswet 1998 en
de Gaswet ter uitvoering van richtlijn nr. 2003/54/EG, (PbEG L 176),
verordening nr. 1228/2003 (PbEG L 176) en richtlijn nr. 2003/55/EG
(Pb EG L 176), alsmede in verband met de aanscherping van het toezicht op
het netbeheer (Wijziging Elektriciteitswet 1998 en Gaswet in verband met implementatie
en aanscherping toezicht). In het maatschappelijk verkeer wordt deze wet de
«Interventie&Implementatiewet» (I&I wet) genoemd.XNoot1In latere adviezen gaat de DTe uit van volledige splitsing als beleidsgegeven.XNoot1Paragraaf 2.6.2.XNoot1Zie, onder meer, P.J.N. van den Oetelaar: Ontbundeling energiebedrijven
leidt tot verminderde kredietwaardigheid (ESB 20-8-2004, blzn. 390 en 391).
Volgens deze zou het in totaal kunnen gaan om een bedrag van 2 miljard dollar.XNoot1Kamerstukken II 2003/2004, 28 982, nr. 18, blz. 7.XNoot2Kamerstukken II 2004/2005, 28 982, nr. 29, blzn. 10 en 11.XNoot3Richtlijn 2003/54/EG van het Europees Parlement en de Raad van 26 juni
2003 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit
en houdende intrekking van Richtlijn 96/92/EG. Pb. 2003, L 176/37; Richtlijn
2003/55/EG van het Europees Parlement en de Raad van 26 juni 2003 betreffende
gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor aardgas en houdende intrekking
van Richtlijn 98/30/EG, Pb. 2003, L 176/57.XNoot4Zie artikel 1 richtlijn 2003/54/EG; artikel 1 richtlijn 2003/55/EG.XNoot5Zie artikel 15 richtlijn 2003/54/EG; artikel 13 richtlijn 2003/55/EG.XNoot6Zie artikel 15, lid 1 richtlijn 2003/54/EG en artikel 13, lid 1 richtlijn
2003/55/EG; overweging 10, derde alinea van de considerans van richtlijn 2003/54/EG
en overweging 8, tweede alinea van de considerans van richtlijn 2003/55/EG.XNoot7Zie onder meer de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees
Parlement over de voltooiing van de interne energiemarkt, COM(2001) 125 def.,
p. 39; het gewijzigde voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement
en de Raad tot wijziging van richtlijn 96/92/EG en richtlijn 98/30/EG betreffende
gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit en aardgas,
COM(2002) 304 def., p. 31 en 45.XNoot1>Zie voor jurisprudentie van het Hof van Justitie van EG: zaak C-302/97,
Konle, Jur. 1999, p. I-3099, r.o. 38; zaak C-483/99, Commissie tegen Frankrijk,
Jur. 2002, p. I-4781, r.o. 44; zaak C-503/99, Commissie tegen België,
Jur. 2003, p. I-4581, r.o. 44.XNoot2Zie ook zaak C-367/98, Commissie tegen Portugal, Jur. 2002, p. I-4731,
r.o. 45; zaak C-483/99, Commissie tegen Frankrijk, Jur. 2002, p. I-4781, r.o.
41; zaak C-463/00, Commissie tegen Spanje, Jur. 2003, p. I-4581, r.o. 61;
zaak C-98/01, Commissie tegen het Verenigd Koninkrijk, Jur. 2003, p. I-4641,
r.o. 47.XNoot3>Zie paragraaf 5.2 van de toelichting.XNoot4>Zie zaak C-483/99, Commissie tegen Frankrijk, Jur. 2002, p. I-4781 r.o.
47;zaak C-463/00, Commissie tegen Spanje, Jur. 2003, p. I-4581, r.o. 71; zaak
C-503/99, Commissie tegen België, Jur. 2003, p. I-4641, r.o. 46.XNoot1In deze zin het arrest Sanz de Lera e.a., zaken C-163/94, C-165/94 en
C-250/94, het arrest Konle, zaak C-302/97 en het arrest Trummer Mayer, zaak
C-222/97, overweging 21.XNoot2Voor drie gevallen ligt dit anders, namelijk 1) B.V. Netbeheer Haarlemmermeer,
2) Obragas Net N.V. en 3) Intergas Netbeheer B.V. Zie voor een nadere uitleg
de paragraaf inzake het overgangsregime.XNoot3Zie in deze zin Prof mr. J.B. Huizink, «Enkele opmerkingen over
de privatisering van overheidsondernemingen», in Onderneming & Financiering
september 2004, afl. 62, blz. 18; mr. dr. M.M. Roggenkamp, «De
privatisering van energiebedrijven en de eigendom van kabels en leidingen»,
in Nederlands Tijdschrift voor Energierecht 2002, afl. 1, blz. 4, paragraaf 2.1.XNoot4Zie in deze zin o.a. het arrest Waals Gewest, zaak C-95/97, JurHvJEG 1997,
blz. I-1787, het arrest Konle, zaak C-302/97, overwegingen 62–63.XNoot5Zie in deze zin o.a. het arrest Commissie/ Italië, zaak C-129/00,
overweging 29.XNoot6Wat onder het begrip «huidige kring van aandeelhouders» moet
worden verstaan is nader uiteengezet in de brief van 26 juni 2000, TK
1999–2000, 25 097, nr. 37, blz. 2, paragraaf 2,
tweede alinea.XNoot1Zie in dit verband bijvoorbeeld Bull. EG 7/8–1991, blz. 29–30,
de Medeling van de Commissie betreffende bepaalde juridische aspecten van
intracommunautaire investeringen (PbEG van 19 juni 1997, C 220, blz. 18,
eindnoot 1), de Mededeling van de Commissie inzake de Diensten van algemeen
belang in Europa, PbEG van 26 september 1996, C 281, blz. 5, paragraaf 16–17,
de Mededeling van de Commissie van 11 maart 1998 inzake de overheidsopdrachten
in de Europese Unie, COM (98)143, blz. 10, en de Mededeling van de Commissie
inzake Diensten van algemeen belang in Europa, PbEG C 17 van 19 januari
2001, blz. 8, paragraaf 21, punt 5 van het antwoord van de Commissie
van 20 februari 2003 op de parlementaire vraag E-0476/03 van Erik Meijer,
en Richtlijn 80/723/EEG van de Commissie van 25 juni 1980 betreffende
de doorzichtigheid in de financiële betrekkingen tussen lidstaten en
openbare bedrijven en de financiële doorzichtigheid binnen bepaalde ondernemingen,
tweede en derde considerans en richtlijn 2002/21/EG van het Europees Parlement
en de Raad van 7 maart 2002 inzake een gemeenschappelijk regelgevingskader
voor elektronische communicatienetwerken en -diensten (kaderrichtlijn), PbEG
van 24 april 2002, nr. L 108, blz. 33, considerans 11.XNoot2Zie in dit verband ook het standpunt van de regering bij de Wijziging
van de Waterleidingwet (eigendom waterleidingbedrijven), EK MvA, 2003–2004,
28 339, C, blz. 3, eerste alinea. Bij dit wetsvoorstel heeft de
Raad in zijn advies geen enkele opmerking gemaakt over de noodzaak om nader
te motiveren of hier sprake zou zijn van een inbreuk op het vrij verkeer van
kapitaal, zie TK 2001–2002, Advies Raad van State en Nader Rapport,
28 339 A.XNoot3Zie bijv. het arrest Duitsland/Commissie van 12 juni 1990, 8/88,
overweging 13.XNoot1Luidende: Het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens en de Fundamentele
Vrijheden.XNoot2Kamerstukken II 2003/2004, 29 372, nr. 10, blz. 36. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30212-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl