Wijziging van de Wet studiefinanciering 2000 in verband met de invoering van de OV-chipkaart; Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk Verslag (nader, tweede nader etc.)
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST134544
 2008-2009
 
 31 981
 Wijziging van de Wet studiefinanciering 2000 in verband met de invoering
van de OV-chipkaart
 
 
 
 
 Nr. 
 5
 VERSLAG
 Vastgesteld 11 september 2009
 De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, belast met het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft
de eer als volgt verslag uit te brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin
gestelde vragen en gemaakte opmerkingen voldoende zullen zijn beantwoord,
acht de commissie de openbare behandeling van het wetsvoorstel genoegzaam
voorbereid.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Inhoudsopgave
 
 
 
 
 1.
 Inleiding
 1
 
 
 2.
 Uitwerking van de maatregelen
 2
 
 
 3.
 Overgangssituatie: zichtfunctie
OV-chipkaart voor studerenden
 4
 
 
 
 
 1. Inleiding
 De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel
tot wijziging van de Wet studiefinanciering 2000 in verband met de invoering
van de OV-chipkaart. De invoering van de OV-chipkaart heeft praktische gevolgen
voor de studenten. Deze leden begrijpen dat beoogd wordt om die invoering
zo vloeiend mogelijk te laten plaatsvinden. De rol van de Informatie Beheer
Groep (IB-Groep) wordt door de intensieve samenwerking met de RSR (Regisseur
Studenten Reisrecht, de uitvoeringsorganisatie namens de vervoerbedrijven
voor het studentenreisrecht) beperkter bij de uitvoering van de OV-chipkaart.
De leden vragen of dit gevolgen zal hebben voor de personeelsomvang van de
IB-Groep.
 
 De leden van de PvdA-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het
wetsvoorstel. Het wetsvoorstel beoogt de ingebruikname van de OV-chipkaart
in de studentenreisvoorziening. De leden kunnen zich in de hoofdlijn van het
wetsvoorstel vinden, maar hebben nog wel enkele uitvoeringsvragen aan de regering.
 
 De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel.
Zij hebben hier een aantal vragen en opmerkingen over.
 
 De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel.
De leden vinden het in het algemeen opmerkelijk dat dit wetsvoorstel onder
de verantwoordelijkheid van de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
naar de Kamer is gestuurd, terwijl de implicaties van het voorstel vooral
het ministerie van Verkeer en Waterstaat raken. Het gaat immers niet om een
aanpassing in het studentenreisrecht zelf, als wel om de wijze waarop vervoersbedrijven
dit studentenreisrecht via de OV-chipkaart moeten gaan uitvoeren. Waarom is
hiervoor gekozen, zo vragen deze leden. Zij hebben in het wetsvoorstel en
het nader rapport aanleiding gezien tot het stellen van enkele nadere vragen.
 2. Uitwerking van de maatregelen
 De leden van de CDA-fractie merken op dat het studentenreisrecht voor
de studenten zal worden aangebracht op de OV-chipkaart van de student. Daarin
zal standaard het gratis week-reisrecht worden aangebracht. Studenten kunnen
dit veranderen in het weekend-reisrecht door een aanvraag bij de IB-Groep
te doen. De IB-Groep moet daar een besluit over nemen. Op grond van welke
criteria kan de IB-Groep dat verzoek afwijzen, zo willen de leden weten. Indien
er feitelijk geen gronden zijn om het af te wijzen, waarom kan het dan niet
via een website worden geregeld, zo willen deze leden weten. Dat scheelt administratieve
handelingen, die weinig nut lijken op te leveren, stellen de leden. Zij merken
voorts op dat alleen studenten met een burgerservicenummer (BSN) de OV-chipkaart
met het studentenreisrecht krijgen. Er zijn studenten die in het buitenland
wonen en geen BSN hebben, maar wel recht hebben op studiefinanciering. Zij
kunnen de OV-chipkaart met het studentenreisrecht niet krijgen en ontvangen
daarom een vergoeding in geld. De leden vragen hoe hoog deze vergoeding is
en of de hoogte daarvan als gevolg van de invoering van de OV-chipkaart verandert.
Wat moet een student betalen als hij zijn OV-chipkaart met het studentenreisrecht
verliest en een nieuwe aanvraagt, willen de leden weten. Naast het gratis
gebruik van het openbaar vervoer heeft de OV-studentenkaart in het maatschappelijk
verkeer een steeds groter effect gekregen, zo merken de leden op. Het werd
vaak gebruikt als een soort legitimatie om aan te tonen dat de houder van
de kaart een student was. Het was helder zichtbaar op de kaart, waardoor studenten
op vele plekken in aanmerking kwamen voor korting op bepaalde voorzieningen
of het recht tot toegang kregen. Op de huidige OV-studentenkaart is dat duidelijk
zichtbaar. De leden pleiten er voor dat dit aspect als gevolg van de invoering
van de OV-chipkaart niet verloren gaat. Alle studenten hebben in 2009 naast
hun papieren OV-studentenkaart een OV-chipkaart gekregen, mits ze een tweede
foto hadden ingeleverd. De leden willen weten hoeveel studenten gebruik hebben
gemaakt dan deze mogelijkheid. Tevens merken de leden op dat de invoering
van de OV-chipkaart een einde maakt aan de verschillende vervoersbewijzen
die we momenteel in Nederland nog kennen. Als gevolg van de invoering van
dit systeem kan ook nauwkeuriger worden gevolgd hoeveel gebruik wordt gemaakt
van de OV-chipkaart: de reisbewegingen kunnen nauwkeurig worden gevolgd. De
leden willen weten of deze informatie in de toekomst zal leiden tot veranderingen
in het studentenreisrecht, nu meer betrouwbare informatie over het reisgedrag
van studenten beschikbaar zal komen.
 
 De leden van de PvdA-fractie willen graag weten in hoeverre de regering
denkt dat de fusie van de IB-Groep en het CFI (Centrale Financiën Instellingen)
van invloed kan zijn op de taken die in dit proces aan de IB-Groep toekomen.
Kan de nieuwe uitvoeringsorganisatie in die fase haar verantwoordelijkheden
aan inzake nieuwe processen rond de aangepaste OV-vervoerskaart voor studenten?
Kan de regering in voldoende mate garanderen dat er geen grootschalige organisatorische
problemen zullen optreden als gevolg van de fusie en de taken
van de IB-Groep die voortkomen uit dit wetsvoorstel?
 De leden spreken voorts hun zorg uit over de verstrekking van de OV-vervoerskaart
door de openbaar vervoersmaatschappijen. De leden wensen situaties, zoals
zich eerder voordeden in Rotterdam en Amsterdam waarbij studenten lange tijd
verstoken bleven van de noodzakelijke nieuwe kaart, te voorkomen. Kan de regering
aangeven in hoeverre zij problemen verwacht vanuit de vervoersmaatschappijen
wanneer landelijk de verstrekking van OV-vervoerskaarten in grote getallen
zal gaan plaatsvinden? Heeft zij hierover goede afspraken gemaakt met de vervoersmaatschappijen
zodat studenten tijdig hun kaart ontvangen, zo vragen deze leden.
 
 De leden van de SP-fractie merken op dat een student standaard een weekreisrecht
zal krijgen, hij kan bij de IB-Groep een verzoek in dienen voor omzetting
naar een weekend-reisrecht. Wat zijn de gronden waarop de IB-Groep dit verzoek
kan weigeren? Hoe lang duurt de verwerking van dit verzoek? Wordt de student
in de tussentijd gecompenseerd voor de geleden schade? Hoe vaak kan een student
veranderen van week- naar weekendreisrecht, zo vragen deze leden.
 Voorts merken deze leden op dat een student geacht wordt zelf voor een
persoonlijke OV-chipkaart te hebben gezorgd. Hoeveel geld kost dat een student?
Waarom wordt hij hiervoor niet gecompenseerd? Hoeveel geld zou dit de overheid
kosten, willen de leden weten. Ook vragen zij waar een (aankomend) student
een OV-chipkaart kan verkrijgen. Hoe kan een (aankomend) student een lege
OV-chipkaart verkrijgen zodat het reisrecht hierop kan worden geladen, zo
vragen deze leden. Tevens wijzen deze leden er op dat studenten die te laat
een BSN krijgen vanwege hun verblijf in het buitenland, in aanmerking komen
voor een vergoeding. Hoe ziet deze vergoeding eruit en hoe hoog is deze vergoeding?
Voor hoe lange tijd is deze vergoeding geldig, vragen de leden. Voor welk
percentage studenten is deze vergoeding kostendekkend, willen zij vervolgens
weten. Ook vragen de leden hoe duur het is om voor alle studenten de vergoeding
kostendekkend te maken. Is het mogelijk om deze vergoeding te verstrekken
op basis van declaraties? Hoeveel studenten die in het buitenland wonen en
studeren, ontvangen studiefinanciering? Krijgen zij ook een vorm van studiefinanciering
in het land waar zij studeren, zo vragen deze leden.
 De leden willen voorts graag weten waarom ervoor is gekozen de samenwerkende
vervoersbedrijven, gebundeld in RSR sterk te betrekken bij de uitvoering en
uitgifte van de OV-vervoerskaart. Wat is de toegevoegde waarde hiervan, zo
vragen de leden. Welk probleem dat nu bestaat wordt hiermee opgelost? Wie
is er eindverantwoordelijk voor de goede uitgifte van de OV-chipkaart? Waar
moeten studenten heen met klachten over de uitgifte? Is er een klachtenlijn?
Is dit een gratis nummer? Zo nee, waarom niet en hoe duur zou het zijn deze
wel gratis te maken, zo vragen deze leden.
 De memorie van toelichting stelt dat met het sturen van een afhaalbewijs
door de IB-Groep aan studenten veel oneigenlijk gebruik met zich meebrengt.
Hoe vaak is dit in de huidige situatie het geval? Hoe lang duurt het nu om
te wisselen van een weekkaart naar een weekendkaart? Is het mogelijk om studenten
een OV-chipkaart met reisrecht te verstrekken op vertoon van een afhaalbewijs
in combinatie met vertoon van een geldig legitimatiebewijs? Zou in dat geval
nog steeds een koppeling nodig zijn tussen het BSN? Zo ja, op waarom, zo vragen
deze leden.
 
 De leden van de VVD-fractie merken op dat de reisvoorziening voor studenten,
wat de regering betreft, per 1 januari 2010 niet langer bestaat uit de
fysieke, papieren OV-studentenkaart die elk jaar opnieuw verstrekt wordt,
maar uit een elektronisch reisproduct dat op een persoonlijke OV-chipkaart
wordt geplaatst en waar geen specifieke geldigheidstermijn aan gekoppeld wordt.
Acht de regering de deadline van 1 januari 2010 voor alle studenten en
de vervoersbedrijven haalbaar? Wat gebeurt er indien de wet niet voor 1 januari
2010 is aangenomen? Zullen studenten dan toch nog een papieren OV-jaarkaart
ontvangen tot de wet wel is aangenomen? Zo ja, wat brengt dit aan extra kosten
met zich mee? Wanneer en op welke wijze worden studenten over de voorgestelde
wijziging geïnformeerd?
 Voor de uitvoering van het nieuwe studentenreisrecht is de Staat met een
aantal vervoerbedrijven overeengekomen dat ook zij een rol hebben in de uitvoering
van het reisrecht. Wat is het karakter van de overeenkomst tussen de Staat
en de vervoerbedrijven? Is er sprake van een convenant, contract of anderszins?
Welke voorwaarden zijn aan de overeenkomst verbonden?
 Voorts vragen de leden wat de formele rechtspersoonlijkheid is van de
RSR. Wanneer is deze organisatie opgericht? Hoe ziet de bestuursstructuur
van de RSR eruit? Wat zijn de bevoegdheden van de minister van OCW tegenover
deze organisatie? Wat zijn de bevoegdheden van de minister van V&W tegenover
de RSR? Uit welke middelen wordt de RSR gefinancierd? Hoeveel bedragen de
apparaatskosten van de RSR jaarlijks?
 Kan de regering nader ingaan op de samenwerking met de NS? Nemen zij ook
deel aan de RSR? Zo nee, hoe is de samenwerking tussen de NS en de vervoersbedrijven
dan vormgegeven? Kan de regering ook ingaan op de samenwerking tussen de NS
en de IB-Groep en het ministerie van OCW, zo vragen deze leden.
 Tevens vragen de leden of een student in de toekomst een apart verzoek
moet doen wanneer men een weekend-reisrecht wil, of is dit standaard als optie
te kiezen bij de aanvraag bij de IB-Groep.
 De leden hebben kennisgenomen van de opmerkingen van het college bescherming
persoonsgegevens (CBP) en vragen of er alternatieven beschikbaar zijn voor
gebruik van het BSN. Is het mogelijk om een ander nummer, zoals het unieke
nummer wat gebruikt wordt in de communicatie met Trans Link Systems (TLS)
of bijvoorbeeld het IB-nummer wat studenten van de IB-Groep krijgen, te gebruiken?
Welke alternatieven gaat de regering nog meer onderzoeken?
 In de huidige situatie worden reisgegevens alleen geregistreerd met expliciete
toestemming van de kaarthouder. Kan de regering aangeven of dit straks ook
het geval zal zijn voor studenten?
 3. Overgangssituatie: zichtfunctie OV-chipkaart voor
studerenden
 De leden van de SP-fractie vragen hoe het komt dat niet in alle Nederlandse
regio’s al per 1 januari 2010 gereisd kan worden. Hoe komen studenten
aan een OV-chipkaart met «zichtfunctie»? Er is een administratieve
lastenverlichting van duizenden uren. Hoeveel is dat uitgedrukt in euro’s,
zo vragen deze leden.
 Waarom zijn er nog steeds problemen bij het huidige gebruik van de OV-chipkaart
voor studenten, ondanks dat de aanloop hier naartoe enkele jaren is? Een Amsterdamse
student kan zijn «Amsterdamse» kaart niet gebruiken in Rotterdam,
omdat er twee verschillende vervoersbedrijven zijn. Nu moeten studenten bij
verschillende vervoersbedrijven een nieuwe kaart aanschaffen. Hoeveel verschillende
pasjes moet een student bij zich hebben die in veel verschillende steden moet
zijn? Wanneer is één OV-chipkaart voldoende voor heel Nederland?
Studenten klagen soms over de vele pasfoto’s die zij moeten inleveren,
hoeveel pasfoto’s hebben studenten tot nu toe onterecht moeten opsturen
naar de IB-Groep? Waarom hebben studenten niet dit collegejaar al een OV-chipkaart
gekregen, zo vragen deze leden.
 
 De leden van de VVD-fractie vragen of het waar is dat de huidige automaten
geen mogelijkheden bieden om OV-chipkaarten te activeren. Zijn er plannen
om de bestaande automaten aan te passen om zo activering van het studentenreisrecht
mogelijk te maken? Hoe moeten studenten begin volgend jaar hun studentenreisrecht
op hun persoonlijke OV-chipkaart laden, zo vragen de leden.
 De leden willen weten of de persoonlijke OV-chipkaart, met studentreisrecht,
ook gebruikt gaat worden in de trein. Zal op de kaart dan te zien zijn welk
reisrecht de kaarthouder heeft? Betekent dit dat het ontwerp van de OV-chipkaart
voor studenten anders zal zijn?
 Studenten hebben nu in de periode waarin zij niet gratis kunnen rijden
korting. Zal dit ook verwerkt worden in het studentenreisrecht wat op de OV-chipkaart
geladen zal worden?
 De leden merken op dat er nog veel onduidelijk is over de OV-chipkaart
en er nog definitieve beslissingen moeten worden genomen over de uitrol en
uitzetting van nationale vervoerbewijzen (NVB). Deze beslissingen worden genomen
door het ministerie van Verkeer en Waterstaat. Hoe is de samenwerking tussen
V&W en OCW vormgegeven? Hoe zal er worden omgegaan met eventuele verdere
vertraging van de invoering of benodigde aanpassing van de OV-chipkaart, zo
vragen de leden.
 
 De voorzitter van de commissie,
 Van Bochove
 Adjunct-griffier van de commissie,
 Bošnjaković-van Bemmel
 
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van der Vlies (SGP), Depla (PvdA), Remkes (VVD), Van Bochove (CDA),
voorzitter, Joldersma (CDA), De Vries (CDA), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Van
Dijk (CDA), Leerdam (PvdA), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD), Kraneveldt-van
der Veen (PvdA), Roefs (PvdA), ondervoorzitter, Verdonk (Verdonk), Van Leeuwen
(SP), Biskop (CDA), Bosma (PVV), Pechtold (D66), Zijlstra (VVD), Langkamp
(SP), Van Dijk (SP), Besselink (PvdA), Ouwehand (PvdD), Dibi (GL), Anker (CU)
en Smits (SP).
 Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Gill’ard (PvdA), Van Miltenburg
(VVD), Atsma (CDA), Ferrier (CDA), Sterk (CDA), Vietsch (CDA), Schinkelshoek
(CDA), Jacobi (PvdA), Elias (VVD), Timmer (PvdA), Van Dam (PvdA), Van der
Burg (VVD), Gesthuizen (SP), Jonker (CDA), Fritsma (PVV), Van der Ham (D66),
Ten Broeke (VVD), Van Bommel (SP), Leijten (SP), Bouchibti (PvdA), Thieme
(PvdD), Peters (GL), Ortega-Martijn (CU) en Gerkens (SP).