Rijksbegroting van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen voor het jaar 1996; Verslag algemeen overleg over de toekomst van de Open Universiteit
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24400-VIII, nr. 51

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

02-01-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24400-VIII nr. 51

14-12-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de minister van Onderwijs, Cultuur en
WetenschappenGedachtenwisseling in tweede termijnOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24400-VIIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 38 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 400 VIIIVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar
1996nr. 51VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 14 december 1995De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen1 heeft op 23 november 1995 overleg gevoerd met minister Ritzen van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen over de toekomst van de Open Universiteit. Hierbij waren de volgende documenten aan de orde:– de brief van de minister van 12 januari 1995 over het bestuurlijk
functioneren van de Open Universiteit (Kamerstuk 23 900, VIII, nr. 64),
tevens ter aanbieding van het rapport van Twijnstra Gudde: «Management
Audit Open Universiteit»;– de brief van de minister van 28 augustus 1995 over de stand van
zaken Open Universiteit (Kamerstuk 23 900, VIII, nr. 126), tevens ter
aanbieding van het rapport «Verandering in continuïteit»
van de interim-manager Open Universiteit.Van het gevoerde overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Cherribi (VVD) was verheugd over de voortvarende reactie
van de minister op de bestuurscrisis bij de Open Universiteit (OU). De interim-manager
die hij heeft aangesteld komt in zijn rapport van 19 juli jl. tot de conclusie
dat de OU meer de markt op moet en moet gaan samenwerken met Nederlandse en
Vlaamse hoger onderwijsinstellingen. In zijn brief van 28 augustus jl. schrijft
de minister dat hij streeft naar één gezamenlijk Nederlands-Vlaams
instituut voor de ondersteuning van de ontwikkeling en produktie van geavanceerd
onderwijsmateriaal voor het hoger onderwijs in Nederland en Vlaanderen. Beoogt
hij een fusie van de OU met een Vlaamse instelling? Wat gebeurt er in dat
geval met de overige taken van de OU?De heer Cherribi vond het opmerkelijk dat de regering weinig zegt over
de Europese context van de OU. De OU maakt deel uit van het European Open
University Netwerk. Waarom wordt het stimuleringsartikel over het afstandsleren
en het hoger open onderwijs in het Unieverdrag van Maastricht niet betrokken
bij de evaluatie van de OU?Met zijn opmerking dat de integratie van het afstandsonderwijs en het
overig hoger onderwijs ertoe kan leiden dat het verzorgen van het onderwijs
aan de tweede-kansdoelgroep wordt overgenomen door deoverige instellingen
voor hoger onderwijs, stelt de minister één van de twee hoofdtaken
van de OU ter discussie en daarmee indirect het bestaansrecht van de OU. De
heer Cherribi was van mening dat de tweede-kans-/tweede-wegfunctie onlosmakelijk
is verbonden met de OU. De OU is meer dan een service-instituut voor de hoger-onderwijsinstellingen;
zij heeft een duidelijke taak te vervullen voor een gevarieerde maar herkenbare
doelgroep.Hij was verheugd dat de minister de missie van de OU wil versterken. Daarbij
moet echter wel rekening worden gehouden met doelstellingen als een lage toegangsdrempel,
regionale bereikbaarheid en onderwijsinnovatie.Uit de evaluatie blijkt dat de doelgroep van de OU breder is dan alleen
op diploma's gerichte tweede kansers. De heer Cherribi vond dit geen bezwaar,
maar eerder een pluspunt. De flexibele onderwijsvorm van de OU voldoet blijkbaar
aan een brede vraag. De ontwikkeling van onderwijsmateriaal is succesvol,
maar de marktgerichte verspreiding en verkoop van dit materiaal verdienen
meer aandacht. Het stimuleren van de onderwijsinnovatie bij overige hoger-onderwijsinstellingen
komt minder goed uit de verf. Hoe kan dit worden verklaard? Hij onderschreef
het voornemen om de innovatietaak van de OU te versterken. Hoe zal dit gebeuren?In het rapport van de interim-manager en in de brief van de minister wordt
gesproken over de samenwerking van de OU en de overige instellingen voor hoger
onderwijs in Nederland en Vlaanderen in de vorm van een consortium. Die samenwerkingsconstructie
wordt echter niet verder uitgewerkt. Wat is de meerwaarde van deze constructie
boven bilaterale overeenkomsten tussen de OU en andere onderwijsinstellingen?
Hoe is de stand van zaken met betrekking tot het consortium?De heer Cherribi zei dat de kwaliteit van het geleverde onderwijspakket
de hoger-onderwijsinstellingen ertoe moet bewegen gezamenlijk met de OU produkten
te ontwikkelen; er mag geen sprake zijn van gedwongen winkelnering. Hoe wordt
een en ander gefinancierd?De OU kan een blijvende rol spelen bij de onderwijsinnovatie gericht op
een betere studeerbaarheid van het hoger onderwijs. Hoe wordt het studeerbaarheidsfonds
hierbij betrokken? Hij meende dat er een duidelijke relatie moet worden gelegd
met de verbetering van de onderwijskwaliteit bij de reguliere instellingen.
Bestaat hierover overeenstemming met de VSNU, de HBO-raad en de studentenorganisaties?Hij miste een beschouwing over de gevolgen van de herstructurering van
het hoger onderwijs voor de OU. Zullen er meer studenten uit het reguliere
circuit naar de OU trekken? Welke toestroom van studenten wordt wenselijk
geacht? Hoe kan de functie van de OU in vergelijking met de functie van de
overige hoger-onderwijsinstellingen worden gedefinieerd? Deelt de minister
de mening dat beide onderwijsvormen elkaar zouden moeten versterken zonder
onnodige overlap?De minister stelt voor het college van bestuur om te vormen tot een eenhoofdig
college. De heer Cherribi vond dit geen goede weg. Een meerhoofdig college
(bij voorkeur drie personen) verdient uitdrukkelijk de voorkeur, omdat dit
evenwichtiger is en de leiding minder kwetsbaar maakt. Hij onderschreef de
instelling van een raad van toezicht. Hoe wordt deze raad samengesteld?De regionale bereikbaarheid moet een belangrijke doelstelling van de OU
blijven. Dit vraagt om handhaving van de goede spreiding van de regionale
studiecentra en waar mogelijk integratie met de bestaande centra voor hoger
onderwijs. Het is geen bezwaar als een regionaal studiecentrum in een gebouw
van een hogeschool of universiteit wordt ondergebracht, maar de bereikbaarheid
moet gewaarborgd zijn. Die regionale bereikbaarheid is immers de kracht van
de OU. In het rapport van de interim-manager is sprake van een heroverweging
van de functie en inrichting van de huidige achttien studiecentra. Wat zijn
de voornemens op dit punt? Hoe denkt de minister de bereikbaarheid
van de OU te behouden?De heer Cherribi was voorstander van een substantiële eigen bijdrage
van de studenten. De deelname aan de OU van studenten die reeds een hoger-onderwijsopleiding
hebben genoten of naast hun werk in deeltijd studeren, hoeft niet sterk te
worden gesubsidieerd. Anderzijds moet de OU laagdrempelig blijven voor tweede-kansers
die niet over eigen inkomsten beschikken. Kunnen zij een beroep doen op de
regeling Tegemoetkoming studiekosten? Welk bedrag is daarmee gemoeid? Overigens
vroeg hij of alsnog een financieel overzicht kan worden verstrekt.Hij kwam tot de slotsom dat een herbezinning van de missie van de OU op
zijn plaats is, maar niet zo drastisch dat de OU geen kans op voortbestaan
heeft. De versterking van zowel de tweede-kansfunctie als de innovatiefunctie
moeten ertoe leiden dat het voortbestaan van de OU ook in de toekomst is gegarandeerd
als een vitaal onderwijs- en innovatie-instituut. De missie van de OU is nog
lang niet voltooid, aldus de heer Cherribi.De heer Van Gelder (PvdA) zei dat zowel uit het rapport van
Twijnstra Gudde als uit het rapport van de interim-manager blijkt dat er alle
reden is de positie van de OU in ogenschouw te nemen. Er is niet alleen sprake
van een bestuurscrisis, de OU mist ook een heldere, doortastende missie en
strategie. Hij vond het, mede met het oog op de voorgenomen stelselwijziging
van het hoger onderwijs, nuttig dat die missie en strategie nu aan de orde
worden gesteld. Er is immers een nadrukkelijke relatie tussen het functioneren
van de OU nu en in de toekomst en de eisen die in de toekomst aan universiteiten
en hogescholen zullen worden gesteld.De OU heeft twee hoofdtaken: het ontwikkelen van vernieuwende vormen van
onderwijs en het verzorgen van afstandsonderwijs. De heer Van Gelder vond
dat de eerste taak de meeste nadruk verdient, omdat het in de toekomst voor
universiteiten en hogescholen van groot belang zal zijn zich meer te bewegen
op de terreinen die zijn ontwikkeld door de OU. De instellingen voor hoger
onderwijs zullen niet langer alleen brede, meerjarige cursussen aanbieden,
maar ook in het kader van contractactiviteiten willen inspelen op vragen naar
permanente educatie e.d. Hij achtte dit wenselijk en ging ervan uit dat de
reguliere instellingen in de toekomst ook afstandsonderwijs tot hun specifieke
taak zullen rekenen.Het is verheugend dat de OU er in is geslaagd met een aantal instellingen
voor hoger onderwijs in Nederland en Vlaanderen afspraken te maken over het
onderwijsvernieuwingstraject. De innovatie van het hoger onderwijs behoort
immers vanaf de oprichting tot de taken van de OU, maar is tot nu toe onvoldoende
uit de verf gekomen. Dit kan niet alleen de OU worden verweten, want zij biedt
nieuwe onderwijsvormen aan van kwalitatief hoog niveau. De universiteiten
zijn hiervan echter te weinig doordrongen. In het kader van het consortium
doet zich nu de mogelijkheid voor de vernieuwende taak waar de OU terecht
trots op is, tot uitdrukking te brengen in het reguliere onderwijs. Wellicht
moet een beroep worden gedaan op het studeerbaarheidsfonds, want de minister
stelt terecht dat dit soort methoden en ontwikkeling een bijdrage kunnen leveren
aan de verbetering van de studeerbaarheid en de kwaliteit van het onderwijs.
Overigens was de heer Van Gelder verheugd dat ook de instellingen voor hoger
onderwijs in Vlaanderen is gevraagd de OU te zien als een instrument voor
de onderwijsvernieuwing.Hij kon zich voorstellen dat naar gelang de reguliere instellingen erin
slagen een opener aanbod gestalte te geven, dat wil zeggen kortdurende cursussen
zonder beperkende eisen aan de vooropleiding, de tweede hoofdtaak van de OU,
het verzorgen van afstandsonderwijs. wordt uitgehold. Dit zou een gunstige
ontwikkeling zijn, omdat het wenselijk is dat de reguliere instellingen deze
vorm van onderwijs tot hun gewone taken gaan rekenen. Bij afstandsonderwijs
dat gebruik maakt van elektronische hulpmiddelen is het niet langer belangrijk
wie de informatie verstrekt. Natuurlijk moet ook dan nog worden voorzien in
een hulpstructuur, maar het doet er niet toe of die wordt gecoördineerd
vanuit Heerlen of door een reguliere instelling voor hoger onderwijs. Het
zou een grote vernieuwing van het universitaire bestel zijn als de instellingen
alle vormen van permanente educatie tot hun taak gaan rekenen. Zo lang die
vernieuwing nog niet is bereikt, blijft er een wezenlijke taak voor het afstandsonderwijs
en moet de bestaande structuur worden gehandhaafd. Hij benadrukte dat het
universitaire bestel op langere termijn flexibeler moet kunnen inspelen op
de vraag en een grotere rol in de permanente educatie moet spelen. De expertise
van de OU kan daaraan een belangrijke bijdrage leveren.De heer Van Gelder had begrip voor het voorstel te komen tot een eenhoofdige
leiding, omdat de OU nu eenmaal op een andere manier werkt dan andere universiteiten.
Bovendien wordt een managementteam aangesteld. Hij vroeg hoe dit voorstel
in de praktijk wordt uitgewerkt. Welke relatie zal er bestaan tussen de leiding
en het managementteam? Overigens was hij van mening dat de OU dit in belangrijke
mate zelf moet invullen. In de stukken worden nog enkele opmerkingen gemaakt
over de betrokkenheid van studenten, opleidingscommissies, de studentenraad
e.d. Hij benadrukte dat zolang de Kamer geen inzicht heeft in de voorstellen
voor de wijziging van de bestuursstructuur, geen uitspraak kan worden gedaan
over de betrokkenheid van genoemde groepen.Hij wees erop dat de Kamer zich meer dan eens heeft uitgesproken voor
de autonomie van de instellingen. Zij zou zich dan ook terughoudend moeten
opstellen als het gaat om de bestaande structuren van de OU en de differentiatie
in de opleidingskosten. Niettemin is een nadrukkelijke betrokkenheid van de
minister bij de verdeling van het aanbod over het land gerechtvaardigd uit
de tweede-kansoptiek die op dit moment voor een belangrijk deel het bestaansrecht
van de OU bepaalt.Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66) stelde vast dat het tweede-kans-/tweede-wegonderwijs
gedurende de eerste jaren van het bestaan van de OU een grote vlucht heeft
genomen. Na verloop van tijd is de groei echter afgenomen; de doelgroepen
leken op te drogen, de belangstelling nam af en de toepassing van innovatief
afstandsonderwijs bij het reguliere onderwijs stagneerde. Bovendien bleek
de bestuursstructuur onwerkbaar. Toch moet de vraag of beide taken van de
OU, onderwijsvernieuwing en afstandsonderwijs, nog steeds belangrijk zijn
en nog steeds moeten worden vervuld, bevestigend worden beantwoord. Beide
taken moeten gelijkwaardig worden gesteund.De OU heeft goede programma's ontwikkeld voor de vernieuwing van het afstandsonderwijs.
Het is jammer dat die programma's tot nu toe onvoldoende in het reguliere
onderwijs zijn overgenomen. De minister beoogt hierin verandering te brengen,
maar zij betwijfelde of voor deze verbetering van de studeerbaarheid het studeerbaarheidsfonds
moet worden ingezet. Uit dit fonds moeten zo langzamerhand al te veel zaken
worden bekostigd.Mevrouw Jorritsma onderschreef de oprichting van het consortium. Uit het
feit dat het met ingang van 1996 van start zal gaan, leidde zij af dat de
voorbereiding al ver gevorderd is. Kan de Kamer van de voortgang op de hoogte
worden gehouden? Voor de samenwerking in het consortium wordt een substantieel
deel van de financiële middelen van de OU ingezet. Welke voordelen levert
het consortium op voor de OU? Dragen de andere instellingen ook een substantieel
deel van de kosten? Moet niet worden gevreesd dat de OU in het consortium
als het ware wordt leeggezogen en na enkele jaren wordt afgedankt? Overigens
noemde zij de uitwerking van een en ander op opleidingsniveau en de bestuurlijke
inpassing op instellingsniveau positief. Wel dreigt het risico van bestuurlijke verwevenheid nu wordt voorgesteld het bestuur van het consortium
uit en door de colleges van bestuur van de instellingen te kiezen en bovendien
twee van de vijf leden van de Raad van Toezicht van de OU afkomstig zijn uit
het consortium.Het tweede-weg-/tweede-kansonderwijs kan, zo meent de minister, op termijn
worden overgenomen door de universiteiten en hogescholen. Mevrouw Jorritsma
meende dat de «tweede-kansvijver» nog lang niet leeg is. Nieuwe
doelgroepen dienen zich aan zoals tweede generatie migranten en uitvallers
uit het reguliere onderwijs. Voor deze doelgroepen moet de laagdrempeligheid
blijven bestaan, evenals de vrijheid in tijdsbesteding die een van de belangrijkste
redenen blijkt te zijn voor de inschrijving aan de OU. Deze manier van hoger
onderwijs moet daarom in stand blijven.Juist in de regio's die geen universiteit hebben, leveren de studiecentra
van de OU een belangrijke bijdrage aan de kennisinfrastructuur. Mevrouw Jorritsma
drong erop aan dat dit aspect uitdrukkelijk wordt betrokken bij de beoordeling
van de rol en mogelijkheden van de studiecentra. Een eventuele financiële
bijdrage van gemeente of provincie aan de instandhouding van een studiecentrum
mag niet op voorhand worden afgewezen, want ook de regio vaart hierbij wel.Een andere reden om de studiecentra te behouden is dat zich onder de doelgroepen
van de OU veel mensen bevinden voor wie het persoonlijke contact met het studiecentrum
belangrijk is. Naar verluidt is het voornemen het aantal studiecentra van
achttien terug te brengen naar negen. Verder wordt gesproken over het afslanken
van de centra tot een voorlichtingsfunctie. Wil de minister toezeggen dat
hij de Kamer inlicht over zijn voornemens voordat hij onomkeerbare stappen
neemt?Zij vond het geen goede gedachte de leiding van de OU bij één
persoon neer te leggen, te meer omdat de president ook nog verantwoordelijk
is voor de inhoudelijke kant van het beleid.Zij vroeg de minister ten slotte in dit proces geen onomkeerbare stappen
te nemen voordat de aangekondigde wetgeving in de Kamer is besproken.De heer Beinema (CDA) noemde het rapport-Datema helder en kort;
het bevat duidelijke aanbevelingen. Hij ging ermee akkoord dat de missie van
de OU tweeledig blijft. Beide doelstellingen moeten als nevenschikkend worden
gezien. Dit betekent onder meer dat de vernieuwing van het onderwijs kan en
moet worden versterkt, maar niet ten koste van de het afstandsonderwijs. Hij
verwachtte niet dat de andere instellingen voor hoger onderwijs deze laatste
functie zullen overnemen, ook al zijn er soms ontwikkelingen in die richting.
De instelling die het het beste kan, moet het ook doen.De heer Beinema was verheugd over vorming van het consortium. Het is plezierig
dat de samenwerking met de Vlaamse gemeenschap in dit consortium gestalte
krijgt en het zou mooi zijn als voor beide functies: vernieuwing en afstandsonderwijs
voor Vlaanderen en Nederland tot één instelling zou kunnen worden
gekomen. Voor de samenwerking in het consortium zullen binnen het budget van
de OU middelen worden vrijgemaakt oplopend tot een bedrag van 15 mln. per
jaar. Of dit bedrag werkelijk nodig is, zal moeten blijken uit de informatie
die te zijner tijd beschikbaar komt.Hij had niet bij voorbaat bezwaar tegen de instelling van een eenhoofdige
leiding en een raad van toezicht, maar vroeg om een uitwerking van de verdeling
van bevoegdheden en informatie over de totstandkoming van de raad van toezicht.Om te kunnen beoordelen in hoeverre verdergaande differentiatie van de
cursusprijzen nodig is, vroeg de heer Beinema naar de argumenten die hiervoor
pleiten. Vooralsnog deelde hij het oordeel van de Studentenraad dat
een te rigide structurering en daarmee samenhangende differentiëring
van de cursusprijzen bezwaarlijk kan zijn.In het rapport-Datema wordt aangegeven dat de inrichting en functie van
de achttien regionale studiecentra heroverweging verdient. Op zich is dit
geen bezwaar, maar waar heroverweging tot bezuiniging moet leiden, moet worden
gevreesd dat de centra met de minste studenten het eerst worden gesloten.
Die methodiek zou verwerpelijk zijn. De kleinste studiecentra zoals Emmen,
Middelburg en Leeuwarden zijn gelegen in relatief dun bevolkte provincies
zonder universiteit en moeten juist daarom volwaardig worden gehandhaafd;
zij mogen niet worden afgeslankt tot een onbemensd loket. De besparingen moeten
daarom vooral worden gezocht in de grote studiecentra. Het ligt voor de hand
dat dan in de eerste plaats wordt gedacht aan de studiecentra die in steden
zijn gevestigd waar een deelnemer aan het consortium is gevestigd. Door de
samenwerking in het consortium zal een zekere band ontstaan tussen de OU en
de betrokken instelling. Die moet het mogelijk maken om, als dat nodig zou
zijn, een studiecentrum te incorporeren in die instelling, ook al levert dit
geen besparing van 100% op, aldus de heer Beinema. Het antwoord van de minister van Onderwijs, Cultuur en
WetenschappenDe minister meende dat de discussie over toekomst van de OU
wordt bevorderd door de korte en bondige wijze waarop de interim-manager heeft
gerapporteerd. In de brief van 28 augustus wordt nog eens aangegeven in welk
perspectief het rapport Verandering in continuïteit moet worden geplaatst.
Het beleid gaat ervan uit dat de OU veel heeft gerealiseerd en een krachtige
instelling is met veel potentieel. Dit potentieel kan echter veel beter worden
gebruikt; de mogelijkheden voor open onderwijs en tweede-kans- en tweede-wegonderwijs
in Nederland zijn nog lang niet uitgeput. Daarom ook is het financiële
perspectief van de OU, ondanks de zware taakstelling voor het hoger onderwijs,
bij de formulering van het regeerakkoord niet gewijzigd. Dit is een belangrijk
signaal, zo meende hij. Het beleid is duidelijk: de verworvenheden uit het
verleden moeten worden gebruikt, maar het potentieel moet verder worden uitgebreid.De minister herinnerde eraan dat hij bij het tienjarig bestaan van de
OU in september 1994 een reflectie heeft gegeven op de ontwikkeling en toekomst
van de OU. De ontwikkeling is gunstig: de programmalijnen zijn voltooid en
er bestaat alom waardering voor de rol van de OU. Niettemin is het nuttig
aan de hand van de cijfers de ontwikkelingen in het verleden en het potentieel
voor de toekomst te bezien. Uit die cijfers kan worden afgeleid dat het aantal
studenten flink terugloopt: van 60 000 in 1991 tot 40 000 in 1994.
Verder kan uit de cijfers over de vooropleiding van de nieuwe instroom worden
opgemaakt dat 25% van de inschrijvingen voor rekening komt van studenten in
de «open» lijn, terwijl de doelstellingen die zijn geformuleerd
bij de opzet van de OU, ervan uitgingen dat 75% tot 90% van het aanbod zou
worden gebruikt in de «open» lijn.In de berekeningen wordt ervan uitgegaan dat de doelgroep «tweede-weg»
vooralsnog onveranderd blijft. Deze groep maakt ongeveer 25% uit van het totaal
aantal studenten. Het was oorspronkelijk niet de bedoeling dat deze studenten
gebruik zouden maken van de OU, maar het is goed dat de OU een rol kan vervullen
in het deeltijdonderwijs.Daarnaast is er een vrij grote groep, 50%, die gebruik maakt van de OU
op een wijze die past bij de opvattingen van de regering over «permanent
leren». Deze taak was niet beoogd bij de oprichting van de OU en heeft
geleid tot de wetswijziging om te komen tot differentiatie van de cursusgelden,
opdat de OU min of meer marktconform kan optreden op de markt van de bijscholing.De cijfers geven dus aanleiding tot vragen, maar dat wil niet zeggen dat er enige twijfel bestaat over de positie van de OU en zijn twee, nevenschikkende
doelstellingen, zo vervolgde de minister. Het open karakter van de OU moet
zo breed mogelijk worden gebruikt, maar daarnaast moet uitwerking worden gegeven
aan de innovatietaken. Tijdens de vorige kabinetsperiode is enkele malen met
de Kamer gesproken over de toekomst van de OU. De commissie-Steenbergen had
al gesignaleerd dat grondige wijzigingen in de bestuursstructuur nodig waren,
maar die waren toen lastiger dan nu, omdat er binnen de verschillende gremia
van de OU weinig overeenstemming bestond over de aard van die wijzigingen.
Het volledig opvolgen van de aanbevelingen van de commissie-Steenbergen had
een bestuurscrisis wellicht kunnen voorkomen. De minister zei dat hij zich
hiervoor verantwoordelijk acht; de OU treft geen schuld. Hij voegde hieraan
toe dat hij nu geen enkele reden ziet af te wijken van het rapport-Datema.
Het sluit niet alleen aan bij de lange-termijnontwikkeling, maar wordt bovendien
breed gedragen binnen de OU.Het voorstel voor het consortium zag hij als een poging twee dingen tegelijk
te doen. In de eerste plaats in personele zin een aantal partijen te vinden
waarmee verbindingen kunnen worden gelegd tussen de bestaande «sources
of knowledge». De minister wees er in dit verband op dat de OU veel
aandacht besteedt aan de kwaliteit van haar cursussen, in het bijzonder aan
de communicatie opdat het aanbod optimaal kan worden gebruikt door de ontvanger.
In de tweede plaats wordt een brug geslagen tussen potentiële gebruikers
van bestaande en nieuw te ontwikkelen onderwijstechnologie die nu vooral wordt
ingezet voor het open onderwijs, maar die ook zou kunnen worden gebruikt op
bestaande universiteiten en hogescholen. Veel schrijvers van een cursus van
de OU zullen het gevoel hebben dat die cursus veel breder kan worden gebruikt;
de cursussen behoren tot het beste materiaal dat er is. Dat de reguliere instellingen
voor hoger onderwijs er zo weinig gebruik van maken, wordt vooral veroorzaakt
door de functionele scheiding tussen OU en die instellingen. Het consortium
kan hierin een doorslaggevende verandering brengen. Deze benadering mag er
echter niet toe leiden dat de instellingen als het ware leunen op de OU. Het
consortium moet zijn gebaseerd op overeenstemming en contracten zodat gebruik
wordt gemaakt van het aanbod van de OU bij activiteiten binnen de reguliere
instellingen, maar ook dat die instellingen daaraan zelf een bijdrage leveren.
De minister ging er daarom vanuit dat het bedrag van 15 mln. dat op het budget
van de OU is gereserveerd voor de samenwerking in het consortium, door de
instellingen wordt aangevuld met eigen middelen. De inzet van die middelen
moet op den duur tot zijn recht komen in het aanbod van de OU. Overigens is
de OU er in het verleden wel in toenemende mate in geslaagd in het HBO cursussen
af te zetten en dan vaak in een semi-consortium-benadering, dat wil zeggen
dat contracten en afspraken over de bijdragen over en weer zijn gemaakt.De onderwijsinnovatie stopt niet met het gebruik van de onderwijsmethodologie
die door het open leren beschikbaar is gekomen. Die sociale technologie waarin
veel nadruk wordt gelegd op de vraagkant van het onderwijs, kan vrij eenvoudig
worden vertaald naar andere vormen van materiaalontwikkeling. Dit is bij de
OU al in diverse experimenten gebeurd.De minister zei dat het een misverstand is dat er een claim wordt gelegd
op het studeerbaarheidsfonds. Dit fonds wordt aangewend overeenkomstig de
afspraken die zijn neergelegd in het rapport Kwaliteit en studeerbaarheid
en die ervan uitgaan dat de bestaande instellingen voorstellen zullen doen.
Van elk van die voorstellen zal worden nagegaan of de instelling zelf de onderwijsmethodologie
moet ontwikkelen of dat dit wordt uitbesteed. In het laatste geval zal worden
nagegaan of de OU een voor de hand liggende partij is.De gedachten over het open onderwijs die worden geuit in de brief van 28 augustus hebben niet de bedoeling van een of-of-benadering, maar
beogen slechts aan te geven hoe de werking van de OU kan worden verbreed.
Die gedachten zijn nog niet verder uitgewerkt. De OU is op dit moment de enige
instelling die open onderwijs aanbiedt. In dit verband zijn de opmerkingen
over de studiecentra frappant, omdat wordt gepleit voor een structuur waarin
open onderwijs breed beschikbaar blijft, ook geografisch. De mooiste oplossing
zou zijn als er op de lange termijn, met de OU als kern, meer mogelijkheden
zouden zijn om open onderwijs te volgen. Zeker als het gaat om andere onderwijsmethodologieën
lijkt dit mogelijk. De minister ging ervan uit dat de OU hiertoe zelf voorstellen
zal doen. Het is immers in haar belang te laten zien dat open onderwijs meer
kan zijn dan de OU en «Heerlen». De bestaande instellingen kunnen
met behulp van de innovatieve activiteiten van de OU een rol gaan spelen in
het aanbieden van open hoger onderwijs. Achteraf kan worden gezegd dat de
OU bij de oprichting veel meer had moeten worden ingericht als een spin in
het web van de kennisinfrastructuur in Nederland. Nu blijft het aantal open
inschrijvingen slechts beperkt tot 25% van het totaal aantal inschrijvingen.
Bij een andere structuur waarbij de bestaande kennisinfrastructuur gevoed
vanuit de OU ook open onderwijs had kunnen aanbieden, zou het bereik waarschijnlijk
groter zijn geweest. Bovendien zou het aantal studiecentra niet achttien,
maar 93 zijn. De minister herhaalde dat deze (langere termijn) discussie door
de OU zelf moet worden geopend; zij moet dit als aanlokkelijk perspectief
zien.De Nederlands–Vlaamse samenwerking is vooral functioneel; ook aan
Vlaamse kant is er belang de activiteiten voort te zetten. Deze samenwerking
past binnen de Europese context, maar overigens is die niet zo interessant,
omdat de Europese activiteiten geld kosten zonder dat daarmee direct een Nederlands
belang wordt gediend. Natuurlijk worden de activiteiten op de voet gevolgd,
opdat Nederland bij de ontwikkelingen in Europees verband, zoals de Task force
multimedia in het onderwijs, een rol kan spelen.De minister merkte vervolgens op dat hij bij zijn beoordeling van de voorstellen
voor de bestuursstructuur gewicht toekent aan de opvattingen van diegenen
die daarmee veel ervaring hebben opgedaan, in het bijzonder van de interim-manager.
Diens opvatting sluit aan bij de opmerkingen die in eerdere rapporten zijn
gemaakt. Het wetsvoorstel over de bestuursstructuur bij de reguliere universiteiten
ligt voor advies voor bij de Raad van State en kan naar verwachting binnen
drie maanden bij de Tweede Kamer worden ingediend. In dit ontwerp van wet
wordt voor de reguliere universiteiten uitgegaan van een driehoofdige leiding,
ondanks het commentaar van de bestaande universiteiten en de Onderwijsraad
dat dit vaak grote problemen oplevert door de onduidelijkheid over de vraag
wie waarvoor verantwoordelijk is. Bij de reguliere instellingen is een rector
verantwoordelijk voor de portefeuille onderzoek, maar onderzoek behoort niet
tot de taken van de OU. Om tot een heldere, doorzichtige besluitvormingsstructuur
te komen die efficiënt is en inhoud geeft aan de missie van de OU kan
een eenhoofdige leiding goed voldoen, zo is ook in de afgelopen maanden gebleken.
Voor veel medewerkers is het een opluchting dat nu meer duidelijkheid is ontstaan.
Naast de leiding wordt een managementteam ingesteld dat mede verantwoordelijk
is voor vervanging bij afwezigheid van de president. De minister beaamde dat
een zware verantwoordelijkheid wordt gelegd op de schouders van de president,
maar de gedeelde verantwoordelijkheid van de afgelopen tijd bleek onwerkbaar.
De rapporten van Steenbergen en van Twijnstra Gudde wijzen hier nadrukkelijk
op. Tegen die achtergrond lijkt de keuze voor een eenhoofdige leiding de moeite
waard. Het wetenschappelijk team is verantwoordelijk voor de onderwijsontwikkeling
volgens de missie die de OU is opgelegd. In die zin is er sprake van een hiërarchische
relatie en hij erkende dat dit zeker niet als makkelijk zal worden ervaren.Hij meende bij de leden enig wantrouwen te bespeuren over de vraag of de OU haar missie serieus neemt. Hij zei dat hij dit wantrouwen niet
deelt en ervan uitgaat dat de OU haar missie volstrekt serieus neemt. De opmerkingen
over de heroverweging geven wellicht aanleiding tot discussie, maar de keuzes
die moeten worden gemaakt, zullen lang niet zo scherp zijn als nu wel wordt
verondersteld. Hij zegde toe de OU te vragen geen stappen wat betreft de studiecentra
te nemen voordat de Kamer daarover is geïnformeerd. Bovendien zal worden
gevraagd naar de argumenten die aan eventuele keuzes ten grondslag liggen
en een afweging tussen kosten en baten. De regionale bereikbaarheid moet in
die afweging een belangrijke rol spelen.Ten slotte wees de minister erop dat de Wet tegemoetkoming studiekosten
een passage over de tegemoetkoming van studiekosten van de OU bevat met de
strekking dat de OU een eigen regeling heeft. Gedachtenwisseling in tweede termijnDe heer Cherribi (VVD) wees erop dat de tabel over groei en
krimp ook anders kan worden geïnterpreteerd.Hij meende overigens dat de keuze voor een eenhoofdige leiding gepaard
moet gaan met een naamsverandering: de OU zou dan voortaan open school moeten
heten.De heer Van Gelder (PvdA) hoopte dat de OU met veel zelfvertrouwen
zal werken aan de verdere invulling van haar opdracht. De nadruk moet daarbij
vooral liggen op het tot stand brengen van vernieuwing in het hoger onderwijs.
Hij zag voor het reguliere onderwijs kansen in te spelen op het werkgebied
van de OU. Of dit het hele werkgebied van de OU zal beslaan of, op korte termijn,
alleen onderdelen in het kader van de vernieuwing van het stelsel van hoger
onderwijs, zal de toekomst leren. Vooralsnog blijft er echter een belangrijke,
zo niet doorslaggevende taak voor de OU om het tweede-kansonderwijs gestalte
te geven. Hij drong er wel op aan dat als de OU bij de uitwerking van de strategie
voor de komende tijd moet kiezen, eerder wordt gekozen voor het vernieuwingsaspect
dan geforceerd wordt geprobeerd de ontwikkelingen die zich hopelijk bij de
reguliere instellingen zullen voordoen, naar zich toe te trekken. De organisatie
van de ondersteuning in de regio moet zo praktisch mogelijk zijn. In die zin
lijkt het logisch dat als tot afbouw moet worden besloten, in de eerste plaats
wordt gekozen voor regio's waar al veel voorzieningen zijn.De heer Van Gelder vond dat de minister het model van een eenhoofdige
leiding verder moet uitwerken, ook al wordt daarmee afgeweken van de keuze
die in het wetsvoorstel tot wijziging van de universitaire bestuursstructuur
is gemaakt. Hij moet dan wel aantonen waarom hij in dit geval van de collectieve
verantwoordelijkheid van drie personen wil afwijken. Over de manier waarop
de betrokkenheid van studenten bij onderwijs- en opleidingscommissies gestalte
krijgt, kan echter pas definitief worden beslist als de Kamer het betreffende
wetsvoorstel in behandeling neemt.Mevrouw Jorritsma (D66) vroeg of de minister aan de OU de zorg
van de Kamer over het voortbestaan van vooral de kleinere studiecentra wil
overbrengen. De OU zou zich bij haar overwegingen niet alleen moeten laten
leiden door de brede bereikbaarheid van het open leren, maar ook door de kennisinfrastructuur
in de betrokken regio.Zij vroeg de minister het wetsvoorstel ter zake zo snel mogelijk aan de
Kamer voor te leggen. In de tussentijd mogen geen onomkeerbare stappen in
het proces van verandering van de OU worden gezet.Ten slotte sloot zij zich aan bij de vraag om een duidelijke motivering
van de beslissing om voor de OU een afwijkende bestuursstructuur te kiezen. De heer Beinema (CDA) vond het vanzelfsprekend dat bij de heroverweging
van de studiecentra een afweging wordt gemaakt van de kosten en baten. Hij
zal echter eenvoudiger zijn de kosten in guldens uit te drukken dan de baten.
Die baten moeten niettemin een belangrijke rol spelen in de overwegingen.Hij aarzelde over de suggestie dat de regio eventueel een bijdrage zou
kunnen leveren aan het voortbestaan van de studiecentra. Er zijn argumenten
genoeg om de kennisinfrastructuur in dunbevolkte regio's in stand te houden.
Bovendien laten de kortingen op het Gemeentefonds en het Provinciefonds een
extra bijdrage waarschijnlijk niet toe.De minister antwoordde dat het zelfvertrouwen van de OU inderdaad
verbetering behoeft, ook al is er geen enkele reden voor een gebrek aan zelfvertrouwen,
want het werk dat wordt afgeleverd is prima. Hij zegde toe de opmerkingen
van de leden te verwerken in en te betrekken bij de aangekondigde wetsvoorstellen.
Vooruitlopend op de behandeling daarvan zullen geen onomkeerbare stappen worden
genomen.Hij zegde voorts toe twee jaar na de start van het consortium de Kamer
te rapporteren over de voortgang.Hij zei dat de gedachten die naar voren zijn gebracht over de studiecentra,
goed aansluiten bij zijn opvattingen over de OU en over open onderwijs. Voor
de sluiting van een studiecentrum in een dunbevolkt gebied moeten dan ook
wel bijzonder goede redenen worden aangevoerd. Hij ging er overigens niet
van uit dat dit zal gebeuren, omdat de OU, als zij haar taak voor het verzorgen
van open onderwijs serieus neemt, in de afweging van kosten en baten dit belangrijke
element zeker van doorslaggevend belang acht. De OU zal in ieder geval worden
gevraagd geen stappen wat betreft de studiecentra te nemen voordat de Kamer
over de voornemens is ingelicht. De voorzitter van de commissie,M. M. H. KampDe griffier van de commissie,Roovers XNoot1Samenstelling: Leden: Beinema (CDA), Van der Vlies (SGP), M. M. H. Kamp
(VVD), voorzitter, De Cloe (PvdA), Janmaat (CD), Van Gelder (PvdA), ondervoorzitter,
Van de Camp (CDA), Huys (PvdA), Mulder-van Dam (CDA), Hendriks, Rabbae (GroenLinks),
Jorritsma-van Oosten (D66), De Koning (D66), Koekkoek (CDA), J. M. de Vries
(VVD), Liemburg (PvdA), Stellingwerf (RPF), Lambrechts (D66), Rijpstra (VVD),
Cornielje (VVD), Cherribi (VVD), Dijksma (PvdA), Sterk (PvdA), Van Vliet (D66)
en Bremmer (CDA).Plv. leden: Reitsma (CDA), Schutte (GPV), Klein Molekamp (VVD),
Valk (PvdA), Poppe (SP), Duivesteijn (PvdA), Ten Hoopen (CDA), Lilipaly (PvdA),
Van der Hoeven (CDA), Verkerk (AOV), Oedayraj Singh Varma (GroenLinks), Bakker
(D66), Van 't Riet (D66), Deetman (CDA), Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD),
Van der Ploeg (PvdA), Leerkes (Unie 55+), Versnel-Schmitz (D66), Essers (VVD),
Korthals (VVD), Passtoors (VVD), Van Nieuwenhoven (PvdA), Van Zuijlen (PvdA),
Verhagen (CDA) en Lansink (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24400-VIII-51.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl