Wijz. Gemeentewet en Provinciewet ivm aanpassing procedure benoeming burgemeester en commissaris van de Koning; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25444, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

21-07-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

25444 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamALGEMEEN GEDEELTE 1. Inleiding2. Uitgangspunten3. De aanbeveling van de gemeenteraad4. De rol van de commissaris van de Koningin bij de aanstellingswijze
van de burgemeester5. De voordracht aan de Kroon6. Herbenoeming van de burgemeester7. Ontslag van de burgemeester8. Rechtspositie van de burgemeester9. De aanstellingswijze van de commissaris van de KoninginARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING Artikel I, onderdeel AArtikel 61Artikel 61aArtikel 61bArtikel 61cArtikel 61dArtikel I, onderdeel B Artikel 73Artikel IIOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25444Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 34 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 444Wijziging van de Gemeentewet en de Provinciewet in verband met een aanpassing
van de procedure tot benoeming van de burgemeester en de commissaris van de
Koningnr. 3MEMORIE VAN TOELICHTING ALGEMEEN GEDEELTE 1. InleidingDe aanstellingswijze van de burgemeester is uitvoerig aan de orde gesteld
in het rapport «De burgemeester ontketend» van de derde externe
commissie van de Bijzondere commissie Vraagpunten (Kamerstukken II 1992/93,
21 427, nrs. 34 en 35). Het vorige kabinet nam naar aanleiding van dit
rapport het standpunt in dat de verdere democratisering van de burgemeestersbenoeming
het beste gestalte zou kunnen krijgen door, onder handhaving van de Kroonbenoeming,
de raad een recht van voordracht toe te kennen (Kamerstukken II, 1992/93,
21 427, nr. 56).In het afrondend debat over staatkundige, bestuurlijke en staatsrechtelijke
vernieuwing in december 1993 werd de motie-Niessen (Kamerstukken II, 1993/94,
21 427, nr. 83), waarin de regering wordt uitgenodigd voorstellen te
doen die ertoe strekken dat de gemeenteraad bij een burgemeestersbenoeming
het recht van voordracht krijgt, aangehouden in afwachting van een toegezegde
notitie, waarin, gehoord de beraadslagingen in de Kamer, een nadere uitwerking
zou worden gegeven van het kabinetsvoorstel. Mijn ambtsvoorganger, Van Thijn
zond deze notitie op 12 april 1994 aan de Tweede Kamer (Kamerstukken II, 1993/94,
21 427, nr. 103). Deze notitie kon echter niet meer in de vorige kabinetsperiode
worden besproken.Bij de behandeling van de begroting van Binnenlandse Zaken voor het jaar
1995 is de Kamer een nader standpunt over de notitie van 12 april 1994 toegezegd,
op basis van nadere oordeelsvorming in de Ministeriële commissie staatkundige
vernieuwing. Dat standpunt is neergelegd in de brief van 8 november 1995,
waarbij o.a. een notitie wordt aangeboden over de aanstellingswijze van de
burgemeester en de commissaris van de Koningin (Kamerstukken II, 1995/96,
21 427, nr. 115). Deze notitie is in het nota-overleg op 1 april 1996
behandeld. In het onderhavige wetsvoorstel wordt uitwerking gegeven aan de
in de notitie vervatte voorstellen. De bij het nota-overleg aanvaarde motie-De
Cloe c.s. (Kamerstukken II, 1995/96, 21 427, nr. 131), waarin wordt gevraagd
de gemeenteraad bij de burgemeestersbenoeming het recht van aanbeveling
te geven, heeft in het wetsvoorstel uitwerking gekregen.Op dezelfde gronden die gelden voor de aanpassing van de aanstellingswijze
van de burgemeester is er reden tot een overeenkomstige aanpassing van de
aanstellingswijze van de commissaris van de Koningin te komen. Aangezien de
discussie zich toespitst op de aanstellingswijze van de burgemeester, wordt
in deze memorie van toelichting in hoofdzaak de wijziging van de Gemeentewet
behandeld. 2. UitgangspuntenAan de voorgestelde wijziging van de benoeming liggen de volgende uitgangspunten
ten grondslag:– De benoeming van de burgemeester door de Kroon blijft gehandhaafd.
In het debat over staatkundige, bestuurlijke en staatsrechtelijke vernieuwing
bleek hiervoor een breed draagvlak te bestaan;– De huidige invloed van de gemeenteraad op de burgemeestersbenoeming
blijft gehandhaafd met een versterking op onderdelen van de verschillende
procedures;– Er moet ruimte zijn voor bovenlokale, beleidsmatige afwegingen
met betrekking tot voorkeursbeleid, politieke spreiding en loopbaanbeleid
bij benoeming van burgemeesters, daaronder begrepen het doorstromingsbeleid;– De kwaliteit van de benoemingsprocedure moet op verschillende
momenten nadrukkelijker worden bewaakt en getoetst. 3. De aanbeveling van de gemeenteraadBinnen de gekozen uitgangspunten kan de invloed van de gemeenteraad op
de benoeming van de burgemeester het beste gestalte krijgen in de vorm van
een recht van aanbeveling aan de Minister van Binnenlandse Zaken. Het toekennen
van een recht van voordracht aan de gemeenteraad, waarbij de Kroon geen persoon
zou kunnen benoemen die niet op de voordracht voorkomt, zou in strijd komen
met het benoemingsrecht van de Kroon. De Kroon – en derhalve de Minister
van Binnenlandse Zaken die de voordracht aan de Kroon doet – behoort
een eigen verantwoordelijkheid en derhalve een eigen beslissingsruimte te
behouden.In de huidige regelgeving is aan de raad, mits zij een vertrouwenscommissie
instelt, een recht van advies over kandidaten, uit te brengen aan de commissaris
van de Koningin, toegekend. In verreweg de meeste gevallen wordt zo'n vertrouwenscommissie
ingesteld, waarbij de raad bij verordening de taak, samenstelling en werkwijze
en de geheimhouding regelt.Een dergelijke procedure moet er borg voor staan dat de privacy van sollicitanten
niet in het gedrang komt en dat belangen van sollicitanten niet door voortijdige
openbaarheid worden geschaad.Om de zelfde redenen verdient het de voorkeur dat een dergelijke werkwijze
ook wordt gevolgd bij de totstandkoming van de aanbeveling. De bevoegdheid
is daarom zodanig geredigeerd dat aan de raad de mogelijkheid wordt gelaten
om het recht van aanbeveling te mandateren aan de vertrouwenscommissie, die
gezien onder andere haar samenstelling en werkwijze daartoe het beste is toegerust.
Uiteraard behoudt de raad zijn bevoegdheid om algemene aanwijzingen, die niet
op personen betrekking hebben, aan de vertrouwenscommissie te geven voor zover
deze niet reeds bij verordening zijn gegeven. 4. De rol van de commissaris van de Koningin bij de aanstellingswijze
van de burgemeesterHet toekennen van het recht van aanbeveling aan de gemeenteraad heeft
gevolgen voor de positie van de Minister van Binnenlandse Zaken en voor de
commissaris van de Koningin, die hem als rijksorgaan bij de benoemingsprocedure
terzijde staat. Immers in de huidige procedure stelt de commissaris de aanbeveling
op ten behoeve van de Minister van Binnenlandse Zaken. Hij komt tot deze aanbeveling
op grond van zijn selectie van kandidaten, de informatie die hij over betrokkenen
inwint, en zijn afweging van de opvattingen van de vertrouwenscommissie, aan
wie hij zijn selectie voorlegt.Hoewel het zwaartepunt van de procedure in de nieuwe situatie bij de gemeenteraad
komt te liggen, zal de commissaris voldoende instrumenten behouden om in de
verschillende fasen van de benoemingsprocedure zijn verantwoordelijkheid voor
de kwaliteit van het bestuur waar te kunnen maken. Evenals thans het geval
is, zal de commissaris een selectie maken van kandidaten die hij benoembaar
acht voor de betrokken gemeente. Tevoren zal de raad in het overleg met de
commissaris, de zogenaamde profielschetsvergadering, aangeven welke eisen
hij stelt aan de persoon voor wat betreft de vervulling van het ambt. In deze
bijeenkomst zal de commissaris, meer nog dan thans, op zijn beurt inzicht
verschaffen in de criteria die hij, uit het oogpunt van bewaking van de kwaliteit
van het openbaar bestuur bij de selectie zal hanteren. Daarbij zal hij ook
de eerder genoemde bovenlokale elementen duiden en aangeven op welke wijze
hij deze elementen zal hanteren bij het vormen van zijn oordeel omtrent de
benoembaarheid van kandidaten.Daarnaast zal de commissaris nadat hij zijn selectie heeft gemaakt de
vertrouwenscommissie inzicht verschaffen in het totale sollicitantenbestand
voor de desbetreffende vacature. De vertrouwenscommissie zal kennis kunnen
nemen van alle brieven van sollicitanten en wordt hierdoor in staat gesteld
ook andere dan de door de commissaris uit het bestand geselecteerde personen
voor zover zij hebben gesolliciteerd, uit te nodigen voor een gesprek. Anderzijds
zal de vertrouwenscommissie de commissaris op gezette tijden dienen te informeren
over haar bevindingen en over de voortgang van haar werkzaamheden. Op die
wijze kan de commissaris er op toezien dat de procedure een ordelijk verloop
heeft.Ook op andere punten zal de huidige procedure verder worden aangescherpt.
Nu het zwaartepunt naar de vertrouwenscommissie verschuift, ligt het in de
rede de commissie meer bevoegdheden en mogelijkheden te bieden om referenties
over sollicitanten door de tussenkomst van de commissaris in te winnen. Voor
de justitiële antecedenten moet echter een uitzondering worden gemaakt.
Uit hoofde van de bescherming van de privacy van sollicitanten zal het antecedentenonderzoek
tot de taak van de commissaris blijven behoren.De commissaris heeft in de nieuwe situatie in plaats van het thans in
de ambtsinstructie vastgelegde recht van aanbeveling een meer adviserende
rol ten behoeve van de Minister van Binnenlandse Zaken en diens voordracht
aan de Kroon. In zijn advies zal hij aandacht besteden aan de wijze waarop
de meergenoemde bovenlokale elementen van beleid in de procedure tot dan toe
zijn betrokken. Over de rol van de commissaris bij herbenoeming en ontslag
van burgemeesters wordt in de afzonderlijke paragrafen ingegaan. 5. De voordracht aan de KroonDe Minister van Binnenlandse Zaken zal van twee zijden worden geadviseerd:
de aanbeveling van de gemeenteraad en het advies van de commissaris van de
Koningin. Mede op grond van de ingekomen adviezen heeft het kabinet gekozen
voor de lijn waarbij de Minister van Binnenlandse Zaken naast de aanbeveling
van de gemeenteraad en het advies van de commissaris van de Koningin, ook
bovenlokale elementen in zijn afweging bij de voordracht aan de Kroon zal
betrekken indien deze naar zijn oordeel in de concrete situatie onderbelicht
zijn gebleven. Het gaat hier om het verwezenlijken van doelstellingen zoals
bijvoorbeeld de benoeming van vrouwen in het openbaar bestuur en een evenwichtige
politieke spreiding van de burgemeestersposten, maar ook om het uitvoeren
van een loopbaanbeleid voor burgemeesters. Bij dit laatste gaat het om aspecten
als bijvoorbeeld doorstroming en het opvangen van de gevolgen voor burgemeesters
die vanwege de gemeentelijke herindelingen moeten worden ontslagen en langdurig
in een wachtgeldsituatie geraken. Er kunnen ook andere, meer in het persoonlijke
vlak gelegen redenen zijn om af te wijken van de aanbeveling. Dit kan zich
voordoen indien bijvoorbeeld de aanbevolen kandidaat naar het oordeel van
de minister niet over de capaciteiten beschikt die nodig zijn om het burgemeestersambt
te kunnen uitoefenen, voorts indien er gerede twijfel bestaat aan de integriteit
van de aanbevolen kandidaat of indien sprake is van ernstige manco's die alleen
door de minister of de commissaris beoordeeld kunnen worden.De huidige praktijk leert dat doorgaans de unanieme adviezen van de vertrouwenscommissies
en de daarop gebaseerde aanbevelingen van de commissarissen worden opgevolgd
en dat slechts in bijzondere gevallen op grond van zwaarwegende belangen hiervan
wordt afgeweken. Deze gedragslijn zou ook ten aanzien van de aanbeveling van
de gemeenteraad en het advies van de commissaris moeten worden gevolgd. Waar
het om gaat is dat de Kroon en de voordragende Minister kunnen blijven waarborgen
dat gemeenten over kwalitatief goede burgemeesters beschikken. 6. Herbenoeming van de burgemeesterDe verruiming van de invloed van de gemeenteraad op de herbenoeming van
de burgemeester ligt in het verlengde van de versterkte invloed van de raad
op de benoeming. Wordt de raad bij de huidige herbenoemingsprocedure in staat
gesteld zijn gevoelen omtrent het functioneren van de burgemeester aan de
commissaris kenbaar te maken, in het wetsvoorstel zal ook hier de raad het
recht van aanbeveling krijgen. Dat biedt de mogelijkheid om in de procedure,
die zich, kort gezegd, richt op de vraag of de burgemeester in de uitoefening
van zijn functie voldoet aan de profielschets die destijds is opgesteld, zowel
ten behoeve van de burgemeester als ten behoeve van de raad meer waarborgen
op te nemen, zoals in de artikelsgewijze toelichting nader wordt toegelicht.
Deze waarborgen zullen in een algemene maatregel van bestuur nader worden
uitgewerkt. Het overleg met de commissaris blijft niettemin zijn waarde behouden
en dient vooraf te gaan aan het opstellen van een met redenen omklede aanbeveling
tot herbenoeming aan de Minister van Binnenlandse Zaken. Vervolgens brengt
de commissaris advies uit aan de Minister van Binnenlandse zaken omtrent de
aanbeveling van de raad. De minister behoudt evenwel de mogelijkheid om in
bijzondere gevallen van de aanbeveling tot herbenoeming af te wijken op gronden
ontleend aan het advies van de commissaris dan wel op andere zwaarwegende
gronden. 7. Ontslag van de burgemeesterHet ligt voorts in de rede om de gemeenteraad ook het recht van aanbeveling
tot ontslag te geven indien de burgemeester op grond van zijn functioneren
onherstelbaar het vertrouwen van de gemeenteraad heeft verloren. Deze procedure
dient met voldoende waarborgen te worden omgeven. Uiteraard verdient het de
voorkeur dat een (dreigend) conflict tussen de raad en de burgemeester wordt
opgelost zonder dat het tot opzeggen van het vertrouwen komt. Eventueel zou
de commissaris of een andere persoon hier een bemiddelende rol kunnen vervullen.
Een dergelijke rol kan echter niet worden voorgeschreven. Het is immers de
gemeenteraad die uiteindelijk zelf bepaalt of hij het vertrouwen in de burgemeester
opzegt.Een volgende stap is of de gemeenteraad daadwerkelijk wil komen tot een
aanbeveling tot ontslag. Analoog aan de ontslagregeling met betrekking tot
wethouders zal hier een afkoelingsperiode in acht moeten worden genomen. Uiteraard
dient de Minister van Binnenlandse Zaken gedegen op de hoogte te zijn van
de achtergronden indien het daadwerkelijk tot een aanbeveling van de raad
tot ontslag komt. Daarom ligt het in de rede in deze fase (dus de fase tussen
opzeggen van het vertrouwen en de beslissing om al dan niet te komen tot een
aanbeveling voor ontslag) een actieve rol bij de commissaris te leggen. Deze
actieve rol komt enerzijds tot uiting in het in kaart brengen van de achtergronden
van het conflict, anderzijds dient hij uitdrukkelijk te onderzoeken of herstel
van het vertrouwen nog mogelijk is. Wellicht immers kan een bemiddelende rol
tussen partijen uitkomst brengen in het conflict.De raadsvergadering waarin de aanbeveling tot ontslag wordt behandeld
zal met gesloten deuren moeten plaatsvinden. De aanbeveling van de raad aan
de Minister van Binnenlandse Zaken is echter openbaar. In een dergelijke gepolariseerde
situatie is het nauwelijks denkbaar dat de aanbeveling vertrouwelijk kan blijven.
De Minister van Binnenlandse Zaken behoudt evenwel de mogelijkheid om in bijzondere
gevallen op grond van zwaarwegende belangen van de aanbeveling tot ontslag
af te wijken.In voorkomende gevallen kan uiteraard de Kroon, ook zonder dat de raad
een aanbeveling tot ontslag van de burgemeester heeft gedaan, op grond van
eigen afwegingen tot ontslag besluiten. Zo'n situatie kan zich voordoen indien
de Minister van Binnenlandse Zaken op grond van de hem ter beschikking staande
informatie van oordeel is dat een burgemeester door zijn gedragingen het aanzien
van ambt heeft geschaad, terwijl de raad misschien van oordeel is dat een
aanbeveling tot ontslag niet opportuun is bij gebrek aan voldoende informatie. 8. Rechtspositie van de burgemeesterIn de voorgaande paragraaf is aangegeven dat de gemeenteraad het recht
verkrijgt tot het geven van een aanbeveling tot ontslag ingeval de burgemeester
het vertrouwen van de raad heeft verloren. In het Rechtspositiebesluit burgemeesters
1994 zijn de gronden voor ontslag geregeld en is bepaald in welke gevallen
een aanspraak op wachtgeld ontstaat. Het rechtspositiebesluit voorzag niet
in een regeling over wachtgeld voor het geval een vertrouwensbreuk de aanleiding
vormt voor het ontslag. Inmiddels is een regeling getroffen tot aanpassing
van het besluit waarmee in een passende wachtgeldregeling is voorzien (Stb.
1997, 144). Daarmee is uitvoering gegeven aan de in de Tweede Kamer aangenomen
motie-De Cloe c.s. ter zake (Kamerstukken II, 1995/96, 21 427, nr. 132). In deze motie is verzocht om nog in 1996 een toegesneden wachtgeld-regeling,
vergelijkbaar met de bestaande regeling voor wethouders, voor burgemeesters
in te voeren.Ingevolge de nieuwe regeling verkrijgt de burgemeester in het geval van
ontslag wegens verstoorde verhoudingen met de gemeenteraad een recht op wachtgeld
ten laste van de gemeente. Indien een conflict tussen de raad en de burgemeester
niet tot een oplossing komt en een ontslag wordt verleend, verkrijgt de burgemeester
aanspraak op wachtgeld. Het is echter niet wenselijk dat deze aanspraak alleen
dan zou bestaan als het conflict ook daadwerkelijk heeft geleid tot een aanbeveling
tot ontslag door de gemeenteraad. Ook de burgemeester die in het zicht van
een bestuurscrisis zelf om ontslag verzoekt, verkrijgt recht op een wachtgeld
ten laste van de gemeente mits de ontslagaanvraag is ingegeven door de politiek
bestuurlijke situatie in de gemeente. De Minister van Binnenlandse Zaken zal
dan moeten beoordelen of de reden van de eigen aanvraag tot het ontslag inderdaad
is gelegen in een verstoorde verhouding tussen de burgemeester en de gemeenteraad.
Of er sprake is van een onwerkbare situatie wegens onvoldoende vertrouwen
van de raad, zal in eerste instantie kunnen blijken uit een advies van de
commissaris van de Koningin. De commissaris zal goed op de hoogte zijn van
de omstandigheden in de betrokken gemeente. Daarom is in het rechtspositiebesluit
geregeld dat de minister ter voorbereiding van zijn oordeel het advies inwint
van de commissaris van de Koningin. De wachtgeldregeling zal op overeenkomstige
wijze gelden in het geval wegens verstoorde verhoudingen geen herbenoeming
van de burgemeester plaatsvindt. 9. De aanstellingswijze van de commissaris van de KoninginOp dezelfde gronden die gelden voor de aanpassing van de aanstellingswijze
van de burgemeester is er reden tot een overeenkomstige aanpassing van de
aanstellingswijze van de commissaris van de Koningin te komen.In de procedures met betrekking tot benoeming, herbenoeming en ontslag
van de commissaris van de Koningin kan de parallel met de benoeming, herbenoeming
en ontslag van de burgemeester worden doorgetrokken. Ook hier hebben provinciale
staten het recht van aanbeveling. De afzonderlijke procedures tot benoeming,
herbenoeming en ontslag te formaliseren in de Provinciewet, stemmen nagenoeg
overeen met die welke zijn aangegeven in de voorgestelde wijziging van de
Gemeentewet.Uiteraard moet bij het beoordelen van het functioneren van de commissaris
onderscheid worden gemaakt tussen provinciale en rijkstaken. Zo kan de Minister
van Binnenlandse Zaken afwijken van de aanbeveling van provinciale staten
indien hij van oordeel is dat de aanbevolen kandidaat minder geschikt of bekwaam
moet worden geacht de rijkstaken van de commissaris naar behoren te kunnen
vervullen. Ook bij een vertrouwensbreuk tussen provinciale staten en de commissaris
kan de Minister besluiten een aanbeveling tot ontslag van de commissaris niet
te volgen indien naar zijn oordeel de conflicten zich in hoofdzaak toespitsen
op de wijze waarop de commissaris zijn functie als rijksorgaan vervult. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING Artikel I, onderdeel AUit wetssystematisch oogpunt is gekozen voor een behandeling van de onderwerpen
benoeming, herbenoeming en ontslag in afzonderlijke artikelen. Artikel 61In het tweede lid wordt het overleg tussen de gemeenteraad en de commissaris
van de Koningin geregeld waarin de profielschets van de toekomstige burgemeester
wordt opgesteld. Kon de raad voorheen aan de commissaris zijn gevoelen kenbaar
maken omtrent de aan de burgemeester te stellen eisen van bekwaamheid en geschiktheid,
thans is voor een ruimere formulering gekozen: het betreft de aan de persoon
te stellen eisen met betrekking tot de vervulling van het ambt. Het is van
belang dat de profielschetsvergadering tijdig wordt gehouden, dat wil zeggen
vóór de openstelling van de vacature, zodat belangstellenden
zich goed kunnen oriënteren op de specifieke eisen die in de concrete
situatie aan hen worden gesteld. Hierbij wordt aangesloten bij de wens van
de Tweede Kamer neergelegd in de motie Scheltema-De Nie c.s. (Kamerstukken
II 1995/96, 21 427 nr. 137). Opgemerkt wordt dat een dergelijke volgorde
van handelen bij gemeentelijke herindelingen niet altijd wenselijk zal zijn.
Immers de tijd tussen het eerste moment waarop de nieuwe gemeenteraad zich
over het profiel kan uitspreken (de gemeenteraadsverkiezingen vinden doorgaans
in de maand november plaats) en het moment waarop de vacature zou moeten worden
vervuld (doorgaans 1 januari daaropvolgend) is te kort voor een dergelijke
stap. Het inlassen van deze stap zou betekenen dat de openstelling van de
vacature eerst kort voor de jaarwisseling zou geschieden in plaats van in
de maand september daaraan voorgaand. De vertraging die aldus bij de benoeming
zou optreden, belemmert een vlotte start van het nieuwe gemeentebestuur.Een zorgvuldige behandeling van de kandidaten vergt dat er een aparte
commissie wordt ingesteld. Om die reden is in het derde lid het instellen
van een vertrouwenscommissie dwingend voorgeschreven. Bij de toelichting op
artikel 61c wordt op de geheimhouding afzonderlijk ingegaan. Dit lid voorziet
voorts in een ruimere informatieverstrekking aan de vertrouwenscommissie dan
thans het geval is. De commissaris verstrekt een opgave van alle kandidaten
die gesolliciteerd hebben. Daarnaast geeft de commissaris beredeneerd zijn
oordeel over de kandidaten die hij in beginsel benoembaar acht. Dit oordeel
wordt in de procedure onontbeerlijk geacht, omdat de commissaris gezien zijn
bestuurlijke positie een goed inzicht heeft in de kwaliteit van het aanbod
aan sollicitanten in zijn provincie alsmede in de stand van zaken bij andere
vacatures. In dat oordeel is bovendien ook een afweging begrepen van bovenlokale
elementen die bij deze benoeming van belang zijn.In het vierde lid wordt de vertrouwenscommissie, anders dan in de huidige
procedure, de mogelijkheid geboden om door tussenkomst van de commissaris
informatie in te winnen over kandidaten. Uit een oogpunt van bescherming van
de belangen van de sollicitanten is het gewenst dat het natrekken van justitiële
antecedenten een verantwoordelijkheid blijft van de commissaris van de Koningin.De adviesbevoegdheid van de commissaris van de Koningin is in het zesde
lid geregeld. De commissaris rapporteert aan de minister zijn bevindingen
omtrent de inhoud en het verloop van de procedure. Het gaat dan
onder andere om aspecten als het opstellen van het profiel en de wijze waarop
aan bovenlokale elementen van het benoemingsbeleid aandacht is geschonken,
het aantal sollicitanten en zijn selectie van kandidaten. Tevens zal de commissaris
in het geval dat zijn overleg met de raad over de profielschets niet tot overeenstemming
heeft geleid, aangeven welke eisen hij in afwijking van de raad heeft gehanteerd
bij zijn oordeel over de geschiktheid van de kandidaten. Ook maakt hij melding
van zijn overleg in de verschillende stadia met de raad en de vertrouwenscommissie
en de wijze waarop de geheimhouding is gewaarborgd. Tenslotte geeft hij zijn
oordeel over de aanbeveling van de gemeenteraad en betrekt hij hierin zijn
afweging met betrekking tot voorkeursbeleid, politieke spreiding en loopbaanbeleid
voor burgemeesters. Artikel 61aBij de totstandkoming van de aanbeveling tot herbenoeming, bedoeld in
het tweede lid, gaat het niet primair om een beslissing te verkrijgen op de
vraag of de burgemeester al dan niet voor een herbenoeming in aanmerking komt.
Het gaat veeleer over de vraag of de burgemeester in de uitoefening van zijn
functie voldoet aan het destijds – in de regel in de profielschets –
opgestelde verwachtingspatroon en of er wensen zijn ten aanzien van het functioneren
van de burgemeester die kunnen bijdragen aan het verbeteren van zijn functioneren,
zowel inhoudelijk als voor de samenwerkingsrelaties die hij onderhoudt of
bevordert.De bescherming van de privacy van de burgemeester kan aanleiding zijn
om de aanbeveling in beperkte kring voor te bereiden. Bij de nadere regels
die bij algemene maatregel van bestuur kunnen worden gesteld, zal daarom voor
een opzet worden gekozen waarin de gemeenteraad wel het kader van de beoordeling
kan bepalen door toetsingscriteria vast te stellen, maar de daadwerkelijke
voorbereiding in handen laat van een commissie uit de raad.De profielschets vormt in beginsel het toetsingskader van de raad ter
zake van het functioneren van de burgemeester. De profielschets diende immers
als basis voor de selectie van de burgemeester. Door allerlei ontwikke-lingen
binnen de gemeente kan het verwachtingspatroon ten aanzien van de specifieke
rol en de functie van de burgemeester in de loop der tijd echter wijzigen.
Voor een goede beoordeling is het zaak die nadere eisen duidelijk en bijtijds,
d.w.z. niet pas in het laatste stadium, te formuleren. Deze nadere eisen kunnen
vervolgens, mits duidelijk gewisseld met de burgemeester, nadere criteria
vormen waaraan het functioneren van de burgemeester wordt getoetst.Een goede communicatie tussen alle betrokkenen is van groot belang. Om
die reden wordt, zoals het derde lid aangeeft, een overleg noodzakelijk geacht
met de commissaris van de Koningin, die er op toeziet dat de procedure met
betrekking tot de aanbeveling een zorgvuldig verloop heeft en hierover, conform
het vierde lid, de Minister van Binnenlandse Zaken advies dient. Artikel 61bHet eerste lid komt materieel overeen met het huidige artikel 61, eerste
lid, tweede volzin, van de Gemeentewet. Dat betekent dat volgens de gangbare
opvatting de Kroon een discretionaire bevoegdheid heeft, zodat de toetsing
van de bestuursrechter, conform de huidige jurisprudentie, een terughoudende
dient te zijn. Zo heeft de Centrale Raad van Beroep overwogen dat de bevoegdheid
ontslag te verlenen aan een burgemeester moet worden aangemerkt als een vrije
bevoegdheid, waarvan de uitvoering door de rechter moet worden aanvaard, tenzij
kan worden vastgesteld dat het bevoegde gezag niet in redelijkheid tot ontslag
heeft kunnen besluiten, dan wel dat dit besluit anderszins in
strijd zou zijn met enig algemeen rechtsbeginsel of algemeen beginsel van
behoorlijk bestuur (Centrale Raad van Beroep 13 juli 1995, TAR 1995, 204).Aan het ontslag kan, blijkens het bepaalde in het tweede lid, ook een
aanbeveling van de gemeenteraad ten grondslag liggen. Verwezen wordt naar
hetgeen in het algemeen deel van deze memorie van toelichting hierover is
opgemerkt. Datzelfde geldt voor de rol van de commissaris van de Koningin
zoals neergelegd in het derde lid.In het vierde en vijfde lid is aansluiting gezocht bij de ontslagprocedure
voor de wethouder zoals geregeld in artikel 50 van de wet. Hierbij zij nog
opgemerkt dat in artikel 49 van de wet is bepaald dat artikel 7:1 van de Algemene
wet bestuursrecht (bezwaarschriftprocedure) niet van toepassing is op ontslagbesluiten
van wethouders. Een dergelijke bepaling is wat betreft de aanbeveling tot
ontslag van de burgemeester overbodig. De aanbeveling betreft een voorstel
aan de minister tot het doen van een voordracht van ontslag en komt als zodanig
geen zelfstandige betekenis toe als voor beroep vatbaar besluit. Artikel 61cDeze bepaling wijkt af van de hoofdregel, neergelegd in artikel 23 van
de Gemeentewet, dat vergaderingen van de raad in het openbaar worden gehouden.
Er is gekozen voor de lijn waarbij de voorbereidingen voor de aanbeveling
in de beslotenheid van de vertrouwenscommissie en de raad plaatsvinden. Ook
de aanbevelingen van de raad behoudens de aanbeveling tot ontslag, worden
niet openbaar gemaakt. Hierbij heeft een aantal argumenten een rol gespeeld.
Zo kunnen bij openbaarheid van de aanbeveling de persoonlijke belangen van
kandidaten in het gedrang komen in de ambten of functies die zij op dat moment
bekleden en in de posities die zij hierbij innemen. Daarnaast worden de mogelijkheid
van de Kroon om in bijzondere gevallen op zwaarwegende gronden van de aanbeveling
af te wijken nagenoeg teniet gedaan. Gevreesd moet voorts worden dat de bovenlokale
elementen in het benoemingenbeleid – bijvoorbeeld het voorkeursbeleid
voor vrouwen, een evenwichtige politieke spreiding en het loopbaanbeleid voor
burgemeesters – bij openbaarheid van de aanbeveling geen zelfstandige
rol meer spelen. Tenslotte zou het invoeren van een openbare aanbeveling tot
gevolg kunnen hebben dat de huidige kwaliteitstoetsing en procesbegeleiding
door de commissaris van de Koningin wezenlijk aan betekenis inboet.In het tweede lid wordt een geheimhoudingsplicht opgelegd ten aanzien
van de beraadslagingen die met gesloten deuren plaatsvinden. Dit geldt eveneens
ten aanzien van de stukken die ten behoeve van de beraadslagingen zijn opgesteld
alsmede de stukken waaronder de aanbeveling die door de raad aan de Minister
van Binnenlandse Zaken worden gezonden. In de huidige praktijk wordt deze
geheimhoudingsplicht neergelegd in een verordening van de raad waarin de taak,
samenstelling en werkwijze van de vertrouwenscommissie worden geregeld. Voor
zover het reglement van orde daarin niet voorziet, treft de gemeenteraad daarvoor
ad-hoc een voorziening. In het Wetboek van Strafrecht is de sanctie geregeld
tegen de persoon die enig geheim waarvan hij weet of redelijkerwijs moet vermoeden
dat hij uit hoofde van ambt, beroep of wettelijk voorschrift dan wel van vroeger
ambt of beroep verplicht is het te bewaren, opzettelijk schendt. Er is dan
sprake van een misdrijf waarop een gevangenisstraf van ten hoogste een jaar
of een geldboete van de vierde categorie staat. De vraag is of met de dreiging
van een dergelijke sanctie in alle gevallen de geheimhoudingsplicht voldoende
gewaarborgd kan worden. In een aantal gevallen heeft immers intensief onderzoek
van de rijksrecherche niet tot resultaat geleid dat verdachten met succes
konden worden vervolgd. Niettemin zou de commissaris van de Koningin
in het geval hij van oordeel is dat er sprake is van uitlekken de Minister
van Binnenlandse Zaken kunnen adviseren de aanbeveling van de raad naast zich
neer te leggen. De Minister van Binnenlandse Zaken kan in een dergelijke situatie
indien hij tot een gelijk oordeel komt, bij wijze van sanctie besluiten de
aanbeveling van de raad buiten beschouwing te laten. Een dergelijke gedragslijn
komt overeen met hetgeen in de praktijk reeds gebruik is. In de in artikel
61d, tweede lid, bedoelde algemene maatregel van bestuur zal ook de kwestie
van de geheimhouding en een bestuurlijke sanctie bij schending daarvan nader
worden geregeld. Artikel 61dHet eerste lid geeft een wettelijke basis voor een nadere regeling van
de rol van de commissaris van de Koningin in de ambtsinstructie. De commissaris
vervult zijn taken bij de benoeming, de herbenoeming en het ontslag van burgemeesters
als rijksorgaan. In dit opzicht treedt er geen verandering op. Artikel I, onderdeel B Artikel 73Op grond van artikel 73 wordt – onder meer – de rechtspositie
van de burgemeester geregeld. Door het huidige tweede lid zou wellicht de
indruk kunnen ontstaan dat alleen de voorzieningen, bedoeld in het eerste
lid, onder g, ten laste van de gemeente kunnen komen. Zoals in het algemeen
gedeelte van deze memorie is beschreven, komt het wachtgeld ingeval van ontslag
wegens een verstoorde verhouding met de raad ten laste van de gemeente. Het
wachtgeld wordt geregeld krachtens het eerste lid, onder c. Artikel IIZoals in paragraaf 9 van het algemeen deel van deze memorie is opgemerkt
kan in de procedures met betrekking tot benoeming, herbenoeming en ontslag
van de commissaris van de Koningin de parallel met de benoeming, herbenoeming
en ontslag van de burgemeester worden doorgetrokken, behoudens de twee genoemde
uitzonderingen. Volstaan wordt derhalve met een verwijzing naar de bovenstaande
artikelsgewijze toelichting van Artikel I.De Minister van Binnenlandse Zaken,H. F. Dijkstal 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25444-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl