Lokale lasten; Verslag algemeen overleg over onder meer de ontwikkeling van lokale lasten
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26213, nr. 16

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

29-07-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

26213 nr. 16

25-07-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesHet antwoord van de ministerOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26213Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 29800-BToon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 48 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 213Lokale lasten29 800 BVaststelling van de begrotingsstaat van het gemeentefonds voor het jaar
2005nr. 16VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 25 juli 2005De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties1 en de vaste commissie voor Financiën2 hebben op 29 juni 2005 overleg gevoerd met minister Remkes van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over:– de brief van de staatssecretaris van Financiën
d.d. 10 december 2005 inzake ontwikkeling van lokale lasten (26 213,
nr. 11);– de lijst van vragen en antwoorden inzake de
ontwikkeling van de lokale lasten (26 213, nr. 13);– het kabinetsstandpunt op het eindrapport van
de stuurgroep Brinkman «Anders gestuurd, beter bestuurd. De specifieke
uitkeringen doorgelicht» (29800-B, nr. 16);– de lijst van vragen en antwoorden op het kabinetsstandpunt
inzake het eindrapport van de stuurgroep Brinkman «Anders gestuurd,
beter bestuurd. De specifieke uitkeringen doorgelicht» (29 800
B, nr. 19);– de brief van de Algemene Rekenkamer d.d. 13 januari
2005 met een reactie op het eindrapport van de stuurgroep Doorlichting Specifieke
Uitkeringen (29800-B, nr. 13);– de brief van de minister van BZK d.d. 24 januari
2005 met het regeringsstandpunt op het advies van de RFV inzake POR gemeentefonds
2005 (BZK0500082).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissiesMevrouw De Pater-van der Meer (CDA) herinnert
eraan dat het kabinet over de versnippering van het huidige stelsel van specifieke
uitkeringen het volgende heeft gezegd. «Voortaan moet het vertrouwen
in decentrale overheden als uitgangspunt voor de interbestuurlijke verhoudingen dienen.» Het uitspreken van wederzijds vertrouwen, siert het
kabinet. Die insteek moet de boventoon blijven voeren. De cijfers van de gemiddelde
lastenontwikkeling bij lokale overheden geven bij de eerste blik het beeld
van een meer dan gemiddelde stijging. Wanneer echter gekeken wordt naar de
verschillen tussen individuele gemeenten en provincies en naar de onderscheiden
belastingen, tarieven en heffingen, valt op dat er behoorlijke verschillen
zijn. Gemeenten waar het onroerend goed bovengemiddeld gewaardeerd is, lijken
een inhaalslag te maken met de tarieven voor de ozb. Kan dit liggen aan de
systematiek van de verdeling van het Gemeentefonds, waarbij gemeenten eerst
de eigen belastingruimte moeten benutten? Kan een oorzaak zijn dat de tarieven
van die gemeenten de afgelopen jaren onder het gemiddelde lagen?De meeste gemeenten hebben hun ozb-tarief neerwaarts bijgesteld als gevolg
van de nieuwe WOZ-waarde die de afgelopen vier jaar gigantisch is gestegen.
Dat heeft voor- en nadelen voor de eigenaar van de woning. Ook op dit punt
zijn er grote verschillen tussen gemeenten. Door dezelfde waardestijging wordt
op de rijksbegroting overigens een interessant bedrag geraamd als opbrengst
van het eigenwoningforfait.De discussie over de stijging van de lokale lasten wordt in eerste instantie
vaak gevoerd op grond van gevoelsmatige argumenten. De verantwoordelijke politici
mogen echter de feiten niet negeren. Een deel van de stijging is het gevolg
van rijksbeleid. De discussie over de lokale lasten moet vooral op lokaal
niveau gevoerd worden. Er is geen reden om de opvatting van de vereniging
Eigen Huis over te nemen dat gemeenten zouden lijden aan een onstilbare geldhonger.
Het Centraal Bureau voor de Statistiek meldt dat er sprake is van de laagste
stijging van de opbrengst van gemeentelijke heffingen sinds 1987. De lastenverzwaring
van het afgelopen jaar is voornamelijk veroorzaakt door de afschaffing van
de Zalmsnip. Wat vindt de minister van het volgende citaat uit een brief van
de vereniging Eigen Huis over het gedeeltelijk afschaffen van de ozb? «Wetenschappelijk
onderzoek zou hebben aangetoond dat gemeenten zorgvuldiger omgaan met belastinggeld
dat zij zelf hebben geïnd dan met het geld dat zij indirect uit Den Haag
ontvangen. Dit betekent dat ten aanzien van de heffing en de besteding van
het eigen geld een zorgvuldiger afweging wordt gemaakt.»Stijging van heffingen zijn niet primair gericht op het spekken van de
gemeente- of provinciekas, maar dienen om voorzieningen in stand te houden
en investeringen te doen in openbaar groen en infrastructuur. Daarover legt
het lokaal bestuur verantwoording af aan de eigen bevolking. Het wekt bevreemding
dat organisaties zoals VNO-NCW, MKB-Nederland en de vereniging Eigen Huis
op dit punt gesprekspartner van de landelijke overheid zijn. Als deze organisaties
wensen hebben ten aanzien van lokale investeringen, zijn zij uitstekend in
staat om op dat niveau het gesprek daarover aan te gaan, inclusief de financiële
aspecten.De onderscheiden organisaties die onderzoek hebben gedaan naar de stijging
van de lokale lasten noemen verschillende oorzaken. Worden andere parameters
gehanteerd of worden in bepaalde gevallen aspecten buiten beschouwing gelaten?
Het lijkt niet moeilijk om af te spreken dat men zich bij dergelijk onderzoek
op dezelfde informatie moet baseren.De minister wil zijn reactie op gemeenten die precariorechten heffen op
ondergrondse infrastructuur betrekken bij de kabinetsreactie op het rapport-Eenhoorn.
Kan daar haast mee gemaakt worden? De gemeentebegrotingen worden nu voorbereid
en deze maas in de wet dient bijtijds gedicht te worden.Tijdens de begrotingsbehandeling heeft mevrouw De Pater bij motie gevraagd
om een spoedige implementatie van de voorstellen van de stuurgroep-Brinkman.
Het kabinet geeft aan, het merendeel van de aanbevelingen te willen overnemen.
In het najaar zal een implementatieplan worden uitgebracht. Daarbij moet het
echt om vermindering van de verantwoordingsbureaucratie en administratieve
lasten gaan. In dat verband is het goed om nog eens te kijken
of het voordelen heeft om alle taken terug te brengen naar het primaire verantwoordingsniveau.
Bij de vaarwegen in het Noorden ligt dit bijvoorbeeld nogal ingewikkeld. De
betrokken provincies hebben berekend dat er, wanneer het provinciale onderhoud
wordt losgekoppeld van het door het Rijk te onderhouden deel, een extra kostenpost
van een aantal miljoenen op jaarbasis ontstaat. Zo rigide hoeft het rapport-Brinkman
niet uitgevoerd te worden.De stuurgroep-Brinkman suggereert, een externe projectleider aan te trekken
voor de implementatie op de departementen. Waarom wordt dit niet door het
kabinet overgenomen? Het is goed als een deskundige van buiten kritisch meekijkt
naar de opschaling van de diverse doeluitkeringen en de taakverdeling binnen
de overheid.Er zijn vier bewindspersonen verantwoordelijk voor de financiële
relaties met lokale overheden. Voor de transparante rijksoverheid is dat wat
veel van het goede. Er kan veel overlegtijd bespaard worden met een bundeling
van specifieke verantwoordelijkheden.Mevrouw Fierens (PvdA) merkt op dat haar fractie
voor de autonomie van lagere overheden en voor bestrijding van bureaucratie
is. De PvdA-fractie is dan ook een groot voorstander van het voorstel van
de stuurgroep-Brinkman inzake het beperken van de specifieke uitkeringen met
het oog op vermindering van de verantwoordingsbureaucratie. Zij zijn vrijer
in de eigen beleidskeuzes en kunnen opereren op basis van onderling vertrouwen.Het afschaffen van de specifieke uitkeringen moet budgettair-neutraal
geschieden. Het is niet ondenkbaar dat de operatie-Brinkman leidt tot onbedoelde
bezuinigingen. Bij de implementatie zijn veel ministeries betrokken. Het gevaar
is groot dat men het totaaloverzicht kwijtraakt. Is de minister bereid om
deze operatie te monitoren op de effecten voor gemeenten, zowel financieel
als qua takenpakket? De nieuwe verdelingssystematiek leidt tot herverdelingseffecten.
Het beheer van de vaarwegen is uitbesteed aan de provincies. In die zin hoort
dit onderdeel niet in het rapport-Brinkman thuis. De drie specifieke uitkeringen
voor het behoud van de Friese taal worden ontkokerd. Gaat dit geld verloren
voor Friesland? Wat levert de ontbureaucratisering uiteindelijk op? Welke
consequenties heeft de verlegging van de nadruk op de controle naar de uitvoering
voor de betrokken arbeidsplaatsen?De stijging van de lokale lasten is een grote zorg voor de minima en degenen
met een middeninkomen. De burger betaalt letterlijk en figuurlijk daarvoor
de prijs. In de discussie worden veel rapporten en cijfers aangevoerd, waarbij
alle partijen over elkaar heen rollen. Al naar gelang het rapport dat wordt
aangehaald, varieert de stijging van de lokale lasten van 1,5% tot 40%. Deze
stroom geruchten is uitermate onwenselijk. De staatssecretaris van Financiën
heeft in december 2004 toegezegd om in overleg met de betrokken partijen een
eenduidige definitie van de stijging van lokale lasten op te stellen, maar
die toezegging is nog niet nagekomen. De Kamer heeft gisteren, dus één
dag voor dit AO, de lokale monitor ontvangen en dat is te laat. Bovendien
is het ergerlijk dat de staatssecretaris bij de beantwoording van de schriftelijke
vragen de boot voornamelijk heeft afgehouden. Hij gaat voorbij aan het afschaffen
van de Zalmsnip, de pijnpuntenlijst, de decentralisaties die het lokaal bestuur
toch geld kosten en landelijke wetgeving met lokale gevolgen. Gemeenten kunnen
veel doen om de stijging van de lokale lasten zoveel mogelijk te beperken,
maar het is niet fair om te stellen dat het Rijk daar geen aandeel in heeft.
De minister is zijn toezegging om de afschaffing van de Zalmsnip te laten
vergezellen van een bijsluiter waarin staat dat dit zijn schuld is, niet nagekomen.Mevrouw Fierens overhandigt de minister een interview uit het Parool met
de heer Verhoef uit Wijk bij Duurstede met het verzoek om nu zijn ernstige
aantijgingen nader te onderzoeken. Als die aantijgingen kloppen, is
er een probleem. Als zij niet blijken te kloppen, moet deze kwestie de wereld
uit geholpen worden.Kan de regering garanderen dat de optelsom van de maatregelen van het
Rijk die de gemeenten treffen, niet tot lagere inkomsten van gemeenten en
daarmee tot hogere lasten voor de burger leidt? Voor de burger is er in feite
maar één overheid. Daarop gelet, moeten Rijk, provincie en gemeenten
gezamenlijk een oplossing zien te vinden voor de immer stijgende lokale lasten.De heer Bakker (D66) wijst erop dat een discussie
over dit onderwerp vaak een discussie over bestuurlijke principes is. Bovendien
is het een discussie tussen bestuurders en politici, waar de burger eigenlijk
niet aan te pas komt. Er worden voornamelijk mooie woorden gewijd aan het
principe van gemeentelijke autonomie, aan goede interbestuurlijke verhoudingen
en aan het belang van decentralisatie. Politici houden zich bezig met een
discussie waar de burger niets van begrijpt. Burgers zien de overheid als
één geheel en voelen zich aan alle kanten financieel gepakt.
Voor hen is de maat vol.Gezien de cijfers is dat ook wel te begrijpen. Er zijn geen taken gedecentraliseerd
zonder volledige overdracht van de financiële consequenties. Elke taak
die gemeenten er de afgelopen tijd bij hebben gekregen, is gemiddeld budgettair-neutraal
overgedragen. Over de sterke stijging van de lokale lasten blijken verschillende
cijfers de ronde te doen. De officiële cijfers spreken echter ook boekdelen.
Dit jaar stijgen de lasten met «slechts» 4,9%, maar dat is nog
altijd vier zo hoog als de inflatie. De staatssecretaris heeft berekend dat
de cumulatieve stijging van de opbrengst van de gemeentelijke lasten tussen
1995 en 2004 voor de gemeenten 82% was, voor de waterschappen 50% en voor
de provincies 111%. Gemiddeld blijkt de stijging 80% te bedragen. In dezelfde
periode zijn de inflatie met 29% en het BBP met 48% gestegen. Het accres van
het Gemeentefonds was 45%. Van al dat geld hebben burgers niets teruggezien
in de vorm van extra voorzieningen.Gemeenten kunnen in een betrekkelijke luwte besluiten nemen, want driekwart
van de kiezers stemt bij de gemeenteraadsverkiezingen op grond van landelijke
items. Gemeenteraadsleden worden gekozen achter de brede slippen van de landelijke
lijsttrekker en kunnen besluiten nemen zonder dat zij werkelijk naar de burger
hoeven te luisteren. De heer Bakker stelt dan ook voor, bij de maximeringsoperatie
in het kader van de afschaffing van het gebruikersdeel van de ozb, de lokale
lasten voor 2006 en 2007 te bevriezen. Op die manier wordt een bijdrage geleverd
aan het herstel van het vertrouwen in de economie.In de brief van 10 december wordt de toename van het aandeel lokale
belastingen in de totale belastingsinkomsten in Nederland vergeleken met dat
in andere westerse landen. Nederland blijkt eenzaam bovenaan te staan. Dit
aandeel is in de periode 1995–2001 met 31% toegenomen. Denemarken staat
tweede met een toename van 8%.In het merendeel van de landen is het aandeel
van de lokale lasten juist gedaald, terwijl de gemeenten in Nederland niet
zichtbaar rijker zijn dan die in bijvoorbeeld Duitsland. Hoe kan dit verklaard
worden?Burgers hebben genoeg van de versnipperde lokale belastingen, mede omdat
de overheid niet thuis geeft als zij een beroep doen op zorg of steun. Dan
worden zij naar een loket gestuurd en moeten zij weken wachten. Er is een
enorme vertrouwenscrisis tussen de gemiddelde burger en de gemeente en de
landelijke politiek gaat daaraan voorbij. De burgers moeten inzicht krijgen
in de reserves van gemeenten.Het rapport van de stuurgroep-Brinkman bevat een aantal goede voorstellen,
zoals vermindering van de verantwoordingsbureaucratie. De heer Bakker heeft
echter grote bedenkingen tegen het vergroten van de belastingruimte voor gemeenten.
Er wordt niet duidelijk gemaakt dat gemeenten over voldoende zelfreinigend
vermogen beschikken om daar verantwoord mee om te gaan. Het idee
om de ozb te vervangen door opcenten op de loon- en inkomstenbelasting is
sympathiek, want met deze versimpeling komen veel gemeentelijke administratieve
handelingen te vervallen. Daarmee mag echter geen aanvullende inkomenspolitiek
worden bedreven.Het is onduidelijk waarom de legestarieven per gemeenten zo sterk verschillen.
Leges moeten gebaseerd zijn op de werkelijke kosten en die kunnen niet met
vele honderden procenten verschillen, zoals bij de bouwleges. Overigens zijn
de bouwleges dit jaar met meer dan 10% gestegen. Het is moeilijk voorstelbaar
dat de kosten ook met dat percentage zijn toegenomen. Zijn deze leges niet
kostengeoriënteerd en proberen gemeenten op die manier extra inkomen
te verwerven?De heer Van As (LPF) benadrukt dat het gemeentelijk
belastinggebied onderdeel uitmaakt van de totale belastingdruk. Voor de burger
moet het transparant zijn wat hij aan belasting moet betalen, zowel op gemeentelijk
als op rijksniveau. Nederland mag op belastinggebied niet te veel uit de pas
lopen met de omliggende landen. Het zou het kabinet sieren als het inzichtelijk
maakt wat het totale pakket aan lasten is en de lastendruk uniformeert. De
lasten tussen gemeenten mogen niet verschillen. De indruk bestaat dat sommige
gemeenten de lasten verhogen om de begroting sluitend te krijgen. Helaas kreeg
de LPF-fractie geen enkele steun voor een motie waarin werd uitgesproken dat
de gemeentelijke lasten jaarlijks niet meer mogen stijgen dan de inflatie.Gelet op de grote regionale verschillen, kan alleen over de gemiddelde
stijging van de lokale lasten worden gesproken. Met de afschaffing van het
gebruikersdeel in de ozb streeft het kabinet naar een beperkte stijging of
zelfs een stabilisatie van de lokale lasten. Lokale lasten zijn het geheel
van belastingen, retributies en heffingen die door provincies, gemeenten en
waterschappen aan de burgers in rekening worden gebracht. Wat is nu precies
het doel van het kabinet, een beheerste stijging, een stabilisatie of een
daling van de lokale lasten?Hoe denkt het kabinet verschillen in belastingdruk tussen gemeenten te
voorkomen als het voorzieningenniveau niet vergelijkbaar is? Gemeente A heeft
bijvoorbeeld een groot zwembad waar ook mensen uit de buurgemeenten B, C en
D gebruik van maken. De buurgemeenten betalen daar echter niet aan mee. Daarnaast
zijn er individuele verschillen. Als een bepaalde gemeente besluit, een gedeelte
van de binnenstad op te knappen, wordt vaak de baatbelasting ingezet om de
kosten op ondernemers in en rond het opgeknapte gebied te verhalen. De ondernemer
moet meebetalen, terwijl hem niets is gevraagd over de aan te leggen voorzieningen.
In de praktijk kunnen deze aanslagen oplopen tot vele duizenden euro's. De
baatbelasting zou eigen afgeschaft moeten worden, omdat slechts een beperkte
groep ondernemers erdoor wordt getroffen. Dit kan gecompenseerd worden door
een incidentele ozb-stijging voor alle burger.Gemeenten krijgen geen compensatie voor stijging van rijksbelastingen,
zoals de afschaffing van de Zalmsnip. Het is dan onvermijdelijk dat de lokale
lasten stijgen. Dit is ook het geval als de uitkering uit het Gemeentefonds
minder verhoogd wordt dan de inflatie. Gemeenten hebben als afnemers van goederen
en diensten ook last gehad van de kostenstijging als gevolg van de invoering
van de euro. De ozb vormt slechts 10% of nog minder van de inkomsten van een
gemeente. Een gemiddelde stijging van alle kosten met 4% leidt dan tot een
veel sterkere verhoging van de ozb. Moeten gemeenten in de eigen voorzieningen
snijden, zeker als het gebruikersdeel van de ozb wordt afgeschaft, waardoor
zij minder mogelijkheden hebben om een kostenstijging te verdisconteren?Lokale verschillen in kosten voor gemeentelijke diensten moeten worden
tegengegaan. Het is niet uit te leggen dat een uittreksel uit het bevolkingsregister
in de ene gemeente twee keer zo duur is als in de andere. Daarnaast
heeft men te maken met de stijging van de rijksbelastingen. Gemiddeld is de
WOZ-waarde met 51% gestegen. De staatssecretaris van Financiën heeft
echter besloten dat het huurwaardeforfait van 0,85% tot 0,6% wordt verlaagd.
Dit is een verkapte belastingverhoging, want een verlaging van het huurwaardeforfait
met ruim 20% weegt niet op tegen een stijging van de WOZ-waarde met 51%. In
hoeverre is het kabinet dan nog geloofwaardig in zijn streven naar beperking
van de stijging van de lokale lasten?Hoe kijkt het kabinet aan tegen de aanbeveling van de stuurgroep-Brinkman
dat slechts bij een niet-goedkeurende accountantsverklaring het Rijk aanvullend
onderzoek moet verrichten? Over 2004 heeft het merendeel van de gemeenten
een onthouding van goedkeuring gekregen. Bij deze aanbeveling lijkt het toezicht
tekort te schieten.Alle fracties in de Kamer worden al jarenlang door de heer Verhoef benaderd
met behoorlijk onderbouwde informatie. Het lijkt dan ook gewenst om daar eens
goed naar te kijken. Gemeenten hebben soms in de exploitatiebegroting voor
de ontwikkeling van een gebied zaken opgenomen die in de praktijk niet worden
uitgevoerd, waardoor de bewoners een relatief hoge grondprijs hebben moeten
betalen. Later blijkt de gemeente dan een gigantische winst te maken. Dit
is slechts één voorbeeld van een manier waarop gemeenten enorme
reserves onzichtbaar kunnen maken. Bij de afsluiting van de exploitatie komt
er een groot bedrag op tafel waar de raad leuke dingen mee kan doen, terwijl
de bewoners het gelag hebben betaald. De heer Van As pleit voor uniformering
van de regels. Als de gemeenten een eigen belastinggebied krijgen, moeten
voor iedere gemeente dezelfde criteria gelden.Mevrouw Vergeer (SP) wijst erop dat de verschillende
onderzoeken naar de stijging van de lokale lasten op een hoger percentage
uitkomen dan de door de staatssecretaris van Financiën genoemde 7%. In
Amsterdam zijn stijgingen van 100% gesignaleerd. Er is veel onrust over de
stijging van de lokale lasten ontstaan. Hoe is het mogelijk dat die lasten
zo sterk zijn gestegen? Als die stijging noodzakelijk is, moeten de lasten
eerlijk verdeeld worden.Het is vreemd dat de regering niet goed weet waardoor de stijging van
de lokale lasten wordt veroorzaakt. Uit het COELO-rapport blijkt dat de groei
van de gemeentelijke productie achterblijft bij de reële uitgaven. Burgers
moeten steeds meer betalen voor dezelfde diensten. Tevens blijken de lasten
sneller te stijgen dan de inflatie. Het is lastig dat er steeds wordt uitgegaan
van gemiddelden. Uit steekproeven van de vereniging Eigen Huis blijkt dat
er grote verschillen zijn tussen gemeenten en zelfs tussen wijken. Een oorzaak
kan zijn dat de goedkope huizen sterker in prijs zijn gestegen dan de dure.
Mensen die het toch al moeilijk hebben, kunnen zwaar gedupeerd worden door
de verhoging van gemeentelijke tarieven.Hoe houdbaar is de stelling dat gemeenten het verkeerd doen? Zij moeten
meer inkomsten genereren in verband met de taken die door het Rijk worden
gedecentraliseerd. Gemeenten maken kosten voor eigen initiatieven of zij bezuinigen
op de diensten en maken de belastingen meer kostendekkend. Spelen de kosten
van de dualisering een rol? Er zijn grote verschillen voor burgers binnen
een gemeente. De Raad voor de financiële verhoudingen is bereid om hier
onderzoek naar te doen. Is de minister bereid hiertoe opdracht te geven?82% van de bevolking meent dat er meer prioriteit moet worden gegeven
aan belastingmaatregelen voor kwetsbare groepen. De grootste gevolgen van
de lastenstijging moeten worden opgevangen door de groepen die deze het beste
kunnen dragen. Hoe staat de regering tegenover het verder nivelleren van de
lokale heffingen?De stuurgroep-Brinkman is van mening dat de specifieke uitkeringen tot
veel bureaucratie leiden en dat zij decentrale overheden belemmeren in hun
beleidsvrijheid. Er wordt dan ook aanbevolen over te gaan tot bundeling.
Op welke wijze wordt de prestatieverantwoording van gemeenten vormgegeven?
Leidt dit niet tot nieuwe bureaucratie? De Algemene Rekenkamer vraagt zich
af of het schrappen van de jaarlijkse verantwoording geen ongewenste effecten
heeft. Het concept van de brede doeluitkering is volgens de Rekenkamer op
twee manieren strijdig met de controlerende bevoegdheden van de Kamer. De
gebundelde gelden voor verschillende terreinen komen onder één
minister te vallen, waardoor de verantwoordelijkheid van de onderscheiden
departementen onhelder wordt. Kan de minister voor Bestuurlijke Vernieuwing
dit allemaal wel waarmaken? Daarnaast is het de vraag of verantwoording om
de vijf jaar niet tegen de begrotingsregels is. De Kamer wordt eigenlijk gevraagd
de andere kant op te kijken terwijl het werk in uitvoering is. Het is waar
dat specifieke uitkeringen tot veel bureaucratie leiden, maar het is wel duidelijk
waar het geld heen gaat. Daar hecht de fractie van de SP aan.De heer Van Beek (VVD) hinkt ten aanzien van
de lokale lasten op twee gedachten. Aan de ene kant wenst hij zeer sterk mee
te voelen met de positie van de lagere overheden. Gemeenten hebben als democratisch
gelegitimeerde organen hun eigen afwegingen te maken. Aan de andere kant heeft
hij begrip voor de klacht van burgers dat de lokale lasten in hun gemeente
de pan uit rijzen.De afschaffing van de Zalmsnip heeft de gemeentelijke lasten doen toenemen.
Als echter niet meer dan 20% van de gemeenten dit geld dat zij door moesten
geven aan hun inwoners op een andere manier had gebruikt, was afschaffing
van de Zalmsnip niet nodig geweest. Daarnaast kan keer op keer geconstateerd
worden dat het lokale inkomens- en kwijtscheldingsbeleid het landelijk beleid
ter zake doorkruist. Inkomensbeleid zou alleen op landelijk niveau moeten
worden gevoerd.De gemeentelijke lasten blijven stijgen, of het nu economisch goed of
slecht gaat. Tot nu toe is er nog geen goede analyse hiervan gemaakt. Het
is te gemakkelijk om alleen naar de gemeenten te wijzen. Binnenkort komt de
Kamer in het kader van de ozb te spreken over maximering. Een dergelijke ingreep
kan gezien worden als een noodmaatregel. Ook het laatste jaar, waarin op alle
niveaus de nullijn is overeengekomen, blijken de gemeentelijke lasten met
vele procenten te zijn gestegen. Het is duidelijk dat dit zo niet door kan
gaan. Gemeenten met bovengemiddelde WOZ-taxaties hebben te maken gehad met
een groot negatief effect in de compensatie via het Gemeentefonds. Daar moet
bij de maximering rekening mee worden gehouden. Gemeenten zijn in hoge mate
autonoom. Zij moeten maximale vrijheid hebben om de eigen organisatie in te
richten en beslissingen te nemen over de financiering daarvan. De gemeentelijke
lasten moeten wel transparant zijn. Dit kan via benchmarking. Kostprijzen
blijken sterk te verschillen, bijvoorbeeld voor het aanvragen van een paspoort.
De heer Van Beek zou het toejuichen als gemeenten op dit terrein met elkaar
zouden kunnen concurreren.Aanbevelingen zoals gedaan in het rapport-Brinkman kunnen al snel op instemming
rekenen. Er moet echter nog zeer veel gebeuren om deze voorstellen te implementeren.
De echte problemen moeten nog opgelost worden. Bij elke regeling die wordt
aangepast, wordt men geconfronteerd met herverdeeleffecten. Het beste kan
dit door zoveel mogelijk regelingen tegelijkertijd onder handen te nemen,
want dan treedt de wet van de grote getallen in werking. Dit vraagt grondig
overleg met IPO en VNG. Wil de minister met deze intentie het proces ingaan?
Het Noorden van het land heeft erop aangedrongen om het rapport-Brinkman te
gebruiken waar het voor bedoeld is, namelijk voor het herzien van regelingen.
Er is geen opdracht gegeven tot het doorvoeren van een reorganisatie. Het antwoord van de ministerDe minister hoopt dat het voorstel inzake
de ozb en de maximering direct na het zomerreces op de Kameragenda komt. Ook
de opmerkingen over het rapport-Eenhoorn vallen buiten het kader van dit overleg.Uit het rapport-Brinkman komt het beeld naar voren van een decentrale
overheid die allerlei taken en verantwoordelijkheden naar zich toe trekt.
Voor zover die taken en verantwoordelijkheden terecht worden opgepakt, laat
de centrale overheid, de medeoverheden te weinig ruimte. In plaats van sturing
op hoofdlijnen zoekt het Rijk vaak de weg van de precieze sturing op details.
Dit komt tot uiting in de 170 specifieke uitkeringen. Dit gaat gepaard met
veel regelgeving en intensieve informatiestromen. Er is geen sprake van heldere
bestuurlijke en financiële verhoudingen. De stuurgroep heeft goede aanbevelingen
gedaan en het is verheugend dat het kabinet de hoofdlijnen van het rapport
onderschrijft.Kern van het kabinetsstandpunt is het terugdringen van het aantal specifieke
uitkeringen tot een maximum van 25, met daarnaast maximaal 12 brede doeluitkeringen.
Dit moet worden bereikt door het afkopen, beëindigen en bundelen van
uitkeringen en door de overheveling van uitkeringen naar de algemene fondsen
van gemeenten en provincies. Deze operatie zal de nodige tijd vergen. De ministeries
van BZK en Financiën zijn als trekkers van deze operatie hard aan het
werk met de uitvoering, overigens in nauw overleg met de vakdepartementen.
De Kamer zal voor het eerst in oktober/november van dit jaar over de voortgang
worden geïnformeerd. Daarna zal dit jaarlijks gebeuren. Een belangrijk
aspect is het terugdringen van de verantwoordingsbureaucratie via de uitgangspunten
van single audit en single information. Daarin staat de verantwoording die
medeoverheden afleggen via hun jaarrekening Centraal. Het is een complexe
operatie waarvoor het nodige duw- en trekwerk verricht zal moeten worden.
Een ander aandachtspunt van het rapport is dat ervoor gezorgd moet worden
dat de bestuurlijke en financiële verhoudingen niet opnieuw dichtslibben
door detailregelgeving van het Rijk. Rijk, provincies, gemeenten, belangengroeperingen
en de Kamer moeten in dit opzicht de rug rechthouden. Een levenskrachtige
lokale democratie is gediend met zo min mogelijk bemoeienis van het Rijk.De herverdeeleffecten zullen helder in beeld worden gebracht. Er kan niet
gegarandeerd worden dat er geen gemeente nadeel van deze operatie ondervindt.
Er is overigens geen sprake van een bezuinigingstaakstelling. Wel lopen bepaalde
regelingen af. In alle gevallen wordt artikel 2 van de Financiële-verhoudingswet
toegepast, maar dat leidt niet altijd tot volledige compensatie. Eventuele
besparingen op apparaatskosten blijven bij de desbetreffende geledingen. De
minister voor BVK is verantwoordelijk voor het zoveel mogelijk terugdringen
van de inhuur van externen. Er is niet besloten tot het aanstellen van een
externe projectleider omdat de regering van mening is dat een en ander door
de bestaande organisatie gedaan kan worden.Het kabinet heeft bepaald dat de minister van Verkeer en Waterstaat met
de provincies Friesland en Groningen in overleg treedt over het onderhoud
van de vaarwegen. Pas daarna wordt tot besluitvorming overgegaan. Het is duidelijk
dat een wijziging in het beheer niet de eerste doelstelling van de commissie-Brinkman
was.De minister is op de hoogte van het advies van de Algemene Rekenkamer
ter zake van de verantwoording van de brede doeluitkering. In de nadere uitwerking
van het kabinet wordt dit goed bestudeerd. Naar verwachting zullen op dit
punt geen onoplosbare problemen ontstaan. Er is al ervaring opgedaan met het
ISV.Het is niet juist dat er slechts om de vijf jaar inzicht in de bestedingen
wordt gegeven. De accountants van de gemeenten en de provincies controleren
jaarlijks via de jaarrekening of de gebundelde en specifieke uitkeringen rechtmatig
en getrouw zijn besteed. De minister is belast met de coördinatie van minderheidstalen. De
zaak zal zodanig via het Provinciefonds worden geregeld dat Friesland de huidige
middelen hiervoor behoudt.De minister heeft er behoefte aan het beeld van de almaar stijgende lokale
lasten te nuanceren. Hij heeft wel eens het gevoel in twee polders te werken,
namelijk in een bestuurlijke polder met het belangrijke leerstuk van de gemeentelijke
autonomie, en in een sociaal-economische polder waar het accent ligt op het
terugdringen van de lokale lasten. Er is getracht om beide benaderingen bij
elkaar te brengen. De laatste monitor is al wat breder van opzet, maar dat
proces gaat door tot er een zo groot mogelijke mate van eenduidigheid is bereikt.
Tijdens dit proces wordt overlegd met organisaties die zo hun eigen belangen
hebben. De afweging om eigen cijfermateriaal uit te brengen, heeft soms ook
te maken met de profilering van de desbetreffende organisatie.De oorzaken van de stijging van de lokale lasten zijn divers. De afschaffing
van de Zalmsnip speelt daarbij zeker een rol. De minister verstuurt geen brieven
naar inwoners van gemeenten, dus is het aan de gemeenten om de burgers erop
te wijzen dat de afschaffing van de Zalmsnip rijksbeleid is. Een en ander
is trouwens verdisconteerd in de koopkrachtplaatjes voor 2005.Het is niet uit te sluiten dat sommige gemeenten hebben geanticipeerd
op de afschaffing van het gebruiksdeel ozb. De kosten van de dualisering spelen
geen rol meer. Dit is in goed overleg met IPO en VNG opgelost. Wel hebben
de gemeenten op aandrang van het Rijk de afgelopen jaren meer kosten gemaakt
in verband met de rampenbestrijding en de brandveiligheid. Dit was noodzakelijk,
maar hier zijn aanzienlijke kosten mee gemoeid. Dat is mogelijk een verklaring
voor de stijging. Ook het convenant met de VNG en de Unie van Waterschappen
over een stevige intensivering van het waterbeleid vraagt omvangrijke investeringen
in de komende jaren. Om die op te vangen, zal een aparte belasting in het
leven worden geroepen. De lasten op gemeentelijk niveau ontwikkelen zich als
gevolg van lokale keuzes, maar ook als gevolg van rijksbeleid. Nu het Rijk
de tering naar de nering moet zetten, moeten gemeenten dat ook doen. Sommige
gemeenten doen op dit terrein hun best, maar andere kunnen er best een tandje
bijzetten. De lokale democratie heeft op dit terrein met nadruk een taak.
Organisaties zoals VNO-NCW, MKB-Nederland, vereniging Eigen Huis en de vakbonden
moeten ten opzichte van gemeenteraden een belangrijke signaalfunctie hebben.
Op dat niveau moet primair aan de bel getrokken worden. Er is gekozen voor
een stevig lokaal bestuur en dan moeten ook de keuzes op dat niveau gerespecteerd
worden. Aan de hand van het financieel overzicht is er inzicht gemeenten macro
in de reserves van gemeenten. Er zal geen apart document meer over worden
uitgebracht, maar de kerncijfers over de financiële ruimte en de reserves
worden met ingang van 2006 expliciet in de begroting van de fondsen vermeld.
Er is geen voornemen tot nivellering van gemeentelijke heffingen, want het
is niet de bedoeling om een gemeentelijk inkomensbeleid te voeren met uitzondering
overigens van de kwijtscheldingsregeling.In de kabinetsreactie die na de zomer zal verschijnen op het rapport-Eenhoorn
wordt nader ingegaan op de precarioheffing op ondergrondse infrastructuur.
Dit kan niet meer van invloed zijn op het begrotingsjaar 2006.De leges moeten zo transparant mogelijk zijn. De commissie-Kraaijeveld
heeft onlangs een rapport over de administratieve lasten voor het bedrijfsleven
uitgebracht, waarin de leges een prominente rol spelen. Het uitgangspunt is
dat de leges volledig kostendekkend moeten zijn. Wellicht moet dit specifieker
worden geformuleerd.In 2004 was voor het eerst de vernieuwde accountantscontrole van kracht.
De gemeenteraden is per brief meegedeeld dat zij hun colleges niet op deze
eerste resultaten moesten afrekenen. Het eerste jaar moet gezien worden
als een pilot. Het is niet zo vreemd dat gemeenten nog niet in alle opzichten
op de nieuwe systematiek zijn ingespeeld. Na 15 juli kan er pas een compleet
beeld worden gegeven, want dan moeten alle jaarrekeningen zijn vastgesteld.
De stand van zaken van het onderzoek is dat 18% van de gemeenten een goedkeurende
accountantsverklaring heeft.De Kamervragen over de opvattingen van de heer Verhoef zijn uitvoerig
beantwoord. Dit betreft vragen van de leden Douma en Depla van mei van dit
jaar en vragen van het lid Vendrik uit het najaar van 2004. Gemeenten zijn
zelf verantwoordelijk voor het berekenen van eventuele overschotten of tekorten.
De gemeenteraad moet op dit punt het college controleren. De toezichthouder
buigt zich over de berekening van het tekort of het overschot. De accountant
toetst op rechtmatigheid en het getrouwe beeld. Vaak is er ook een rekenkamer
of een rekeningencommissie die zich op specifieke onderwerpen richt. Tekorten
of overschotten kunnen op verschillende manieren worden berekend. Op grond
van deugdelijke argumenten heeft de minister een keuze ter zake gemaakt in
het Besluit begroting en verantwoording. Als voor derden in de jaarrekening
een andere methode van berekening wordt toegepast dan is voorgeschreven, leidt
dat onvermijdelijk tot een andere uitkomst.De voorzitter heeft de volgende toezeggingen
en afspraken genoteerd:– over een halfjaar wordt gerapporteerd over de voortgang van de
implementatie van de aanbevelingen van de stuurgroep-Brinkman en daarna wordt
jaarlijks gerapporteerd;– begin september wordt gesproken over de voorstellen ten aanzien
van de ozb;– mevrouw Vergeer formuleert een voorstel voor een onderzoeksopdracht
aan de Raad voor de financiële verhoudingen.De voorzitter van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,Noorman-den UylDe voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,TichelaarDe adjunct-griffier van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties,HendrickxXNoot1Samenstelling:Leden: Kalsbeek (PvdA), Van Heemst (PvdA), Noorman-den Uyl (PvdA), voorzitter,
Vos (GroenLinks), Cornielje (VVD), Adelmund (PvdA), De Wit (SP), Van Beek
(VVD), ondervoorzitter, Van der Staaij (SGP), Luchtenveld (VVD), Wilders (Groep
Wilders), De Pater-van der Meer (CDA), Duyvendak (GroenLinks), Wolfsen (PvdA),
Spies (CDA), Eerdmans (LPF), Sterk (CDA), Van der Ham (D66), Haverkamp (CDA),
Van Fessem (CDA), Smilde (CDA), Straub (PvdA), Nawijn (LPF), Boelhouwer (PvdA),
Van Hijum (CDA), Nijs (VVD).Plv. leden: Klaas de Vries (PvdA), Dijsselbloem (PvdA), Fierens (PvdA),
Halsema (GroenLinks), Sande (VVD), Dubbelboer (PvdA), Kant (SP), Rijpstra
(VVD), Slob (ChristenUnie), Hirsi Ali (VVD), Szabó (VVD), Rambocus
(CDA), Van Gent (GroenLinks), Çörüz (CDA), Van As (LPF),
Van Haersma Buma (CDA), Koser Kaya (D66), Bruls (CDA), Van Bochove (CDA),
Algra (CDA), Hamer (PvdA), Varela (LPF), Leerdam (PvdA), Eski (CDA), Balemans
(VVD), Vergeer (SP).XNoot2Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Crone (PvdA), Bakker (D66), Hofstra (VVD),
De Haan (CDA), Bussemaker (PvdA), Vendrik (GroenLinks), Halsema (GroenLinks),
Kant (SP), Blok (VVD), Ten Hoopen (CDA), ondervoorzitter, Smits (PvdA), De
Pater-van der Meer (CDA), Van As (LPF), Tichelaar (PvdA), voorzitter, Koopmans
(CDA), Gerkens (SP), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Varela (LPF), De Nerée
tot Babberich (CDA), Koomen (CDA), Fierens (PvdA), Aptroot (VVD), Smeets (PvdA),
Heemskerk (PvdA), Dezentjé Hamming (VVD), Van Egerschot (VVD).Plv. leden: Rouvoet (ChristenUnie), Koenders (PvdA), Dittrich (D66), Balemans
(VVD), Kortenhorst (CDA), Van Nieuwenhoven (PvdA), Duyvendak (GroenLinks),
Van Gent (GroenLinks), De Ruiter (SP), Snijder-Hazelhoff (VVD), Atsma (CDA),
Dijsselbloem (PvdA), Omtzigt (CDA), Eerdmans (LPF), Noorman-den Uyl (PvdA),
Van Bommel (SP), Mosterd (CDA), Jan de Vries (CDA), Hermans (LPF), Mastwijk
(CDA), Rambocus (CDA), Stuurman (PvdA), Luchtenveld (VVD), Blom (PvdA), Douma
(PvdA), Bibi de Vries (VVD), Van Beek (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26213-16.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl