Samenvoeging van de gemeenten Broekhuizen, Grubbenvorst en Horst; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26969, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

26-05-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26969 nr. 5

23-05-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. InleidingAlgemeen beleid gemeentelijke herindelingGemeenten in een dynamische omgevingProcedurele aspectenProvincie Limburg: beleid en herindelingsprocedure2. Inhoud van de voorstellen2.1 De samenvoeging Venlo-Tegelen2.2 De samenvoeging Broekhuizen, Grubbenvorst en Horst2.3 Grenscorrectie Tradeport-Noord2.4 Arcen en Velden en Maasbree2.5 Beoordeling van de claim Venlo-plusVeilingKern GrubbenvorstBelfeld3. Financiële aspecten4. Inwerkingtreding en verkiezingenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26969Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 26970Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 58 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 969Samenvoeging van de gemeenten Broekhuizen, Grubbenvorst en Horst26 970Samenvoeging van de gemeenten Venlo en Tegelennr. 5NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 23 mei 2000 Inhoudsopgave1    1Inleiding2    Algemeen
beleid gemeentelijke herindeling3 Gemeenten in een dynamische omgeving5 Procedurele aspecten6 Provincie
Limburg: beleid en herindelingsprocedure8   2Inhoud van de voorstellen9   2.1De samenvoeging Venlo-Tegelen92.2De samenvoeging Broekhuizen, Grubbenvorst en Horst112.3Grenscorrectie
Tradeport-Noord12 2.4Arcen en Velden en Maasbree13 2.5Beoordeling van de claim Venlo-plus14     Veiling14 Kern Grubbenvorst15 Belfeld15   3Financiële aspecten16   4Inwerkingtreding en verkiezingen181De bijlage, inhoudende correspondentie en rechterlijke uitspraken i.h.k.v.
de procedure van de commissie van onafhankelijke deskundigen inzake de bezwaren
van de gemeente Tegelen, is ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire
Documentatie.1. InleidingMet deze nota reageer ik op het verslag van uw Kamer van 25 april 2000
met betrekking tot de wetsvoorstellen tot samenvoeging van de gemeenten Broekhuizen,
Grubbenvorst en Horst (kamerstukken II, 1999/2000, 26 969) en Venlo en
Tegelen (kamerstukken II, 1999/2000, 26 970). Beide voorstellen zijn
vanwege de onderlinge samenhang en in navolging van het verslag van uw Kamer
samen behandeld. Ik dank de leden van de verschillende fracties voor hun bijdragen.
Uit praktische overwegingen is er voor gekozen om zoveel mogelijk vragen en
opmerkingen met dezelfde strekking gecombineerd te beantwoorden. Daarbij is
globaal de volgorde van het verslag van uw Kamer aangehouden. Ik vertrouw
erop dat de beantwoording zo volledig mogelijk aansluit op de door de fracties
gestelde vragen. Voorzover er door sommige fractieleden aarzelingen zijn geuit
over de inhoud van het wetsvoorstel hoop ik dat die door mijn beantwoording
zijn weggenomen.De leden van de fracties van PvdA, D66 en SGP hadden met belangstelling
kennisgenomen van de genoemde voorstellen. Zij hadden er allen echter nog
een aanzienlijk aantal vragen over. De leden van de fracties van VVD en CDA
lieten zich niet uit over de beoordeling van de wetsvoorstellen. De leden
van de fractie van GroenLinks verklaarden geen voorstander te zijn van deze
voorstellen. Deze vertegenwoordigden in hun ogen geen structurele oplossing
voor geheel Noord-Limburg. De leden van de fracties van RPF en GPV meldden
dat zij met gemengde gevoelens van de voorstellen hadden kennisgenomen. Wat
hen betrof ontbrak de samenhang en werd daarmee een samenhangende beoordeling
van het voorstel in een groter kader bemoeilijkt. Alles afwegende waren deze
leden toch van mening dat de beslissing genomen moet worden over de huidige
voorstellen, temeer daar een beoordeling van een voorstel dat een groter gebied
zou behelzen voor de aan het woord zijnde leden waarschijnlijk niet tot een
andere conclusie over beide voorstellen zou hebben geleid.De leden van de fracties van de PvdA en D66 drongen erop aan dat het wetgevingstraject
tot een spoedige afronding komt. Een einde aan de onzekerheid is absoluut
noodzakelijk. Ook de leden van de fractie van het CDA drongen aan op een spoedige
beantwoording van deze vragen. Zij waren van mening dat een herindeling per
1-1-2001 koste wat het kost gehaald moet worden. De leden van de D66-fractie
hadden waardering voor de intensieve inspanningen van de betrokken gemeenten,
de maatschappelijke organisaties en de provincie, maar waren desalniettemin
van oordeel dat het resultaat niet voor de volle honderd procent bevredigend
was. Tegelijk kan en mag dit voorstel niet het laatste woord zijn, waarmee
het bestuurlijk dilemma is geschetst, aldus deze leden. Zij deelden de opvatting
van de minister dat zorgvuldig moet worden gelet op de procedure en meer in
het bijzonder de positie van andere omliggende gemeenten rond Venlo die niet
direct in het voorstel zijn betrokken. Overigens waren deze leden evenmin
voorstander van uitstel om een beter plan te kunnen maken. De vertraging en
het risico van een mogelijke stilstand is te groot, aldus de aan het woord
zijnde leden.Bij de start van het huidige kabinet trof mijn ambtsvoorganger de ontwerpregelingen
tot gemeentelijke herindeling in Limburg aan. Na zijn aantreden heeft hij
het eerst noodzakelijk geacht met de Tweede Kamer te overleggen over het algemene
beleidskader zoals geschetst in de nota Krachtige gemeenten (Beleidsnotitie
gemeentelijke herindeling, kamerstukken II, 1998/99, 26 331, nr. 1).
Een belangrijk element in deze nota is de positie van de centrumgemeenten.
Venlo betitelde het voorstel tot samenvoeging van Horst, Grubbenvorst en Broekhuizen
als een herindeling «met de rug naar de centrumgemeente toe».
Er zijn vele overleggen gevoerd met alle betrokken gemeenten en
het provinciebestuur waarna er een wetsvoorstel is voorbereid, waarbij zoals
in de toelichting is beschreven lastige afwegingen moesten worden gemaakt.Ik ben het met deze leden eens dat de grootst mogelijke spoed moet worden
betracht ten aanzien van deze wetsvoorstellen. Mijn inspanningen zijn er dan
ook op gericht om zo snel mogelijk tot een afronding van de parlementaire
behandeling te kunnen komen, zodat de voorstellen met ingang van 1 januari
2001 kunnen worden geëffectueerd.Algemeen beleid gemeentelijke herindelingMet betrekking tot het wetsvoorstel aangaande samenvoeging van Broekhuizen,
Grubbenvorst en Horst waren de leden van de fractie van de PvdA van mening
dat een vrijwillige herindeling veel voordelen kan hebben. De betrokken gemeenten
zijn immers zelfstandig tot de conclusie gekomen dat een andere bestuurlijke
vormgeving van de gemeentelijke indeling meer voordelen zal opleveren voor
de inwoners van de betrokken gemeenten. Deze leden zijn echter ook van mening
dat een vrijwillige herindeling moet worden beoordeeld op de gevolgen voor
de omliggende gemeenten en ondersteunen in deze de opmerkingen in de Beleidsnotitie
gemeentelijke herindeling dat vrijwillige fusies vanzelfsprekend niet ten
koste mogen gaan van de mogelijkheden en kansen van aanliggende gemeenten.Terecht constateerden de leden van de PvdA-fractie, dat aan dit wetsvoorstel
het Beleidskader gemeentelijke herindeling ten grondslag ligt, waarin versterking
van de positie van centrumgemeenten een belangrijk uitgangspunt was. Dit beleidsonderdeel,
dat onder de noemer C-20-beleid bekend is geworden, hield in dat geïnventariseerd
diende te worden of voor een aantal centrumgemeenten, gelegen buiten de Kaderwetgebieden,
versterking door middel van herindeling wenselijk zou zijn. Ook in het huidige
herindelingsbeleid zoals vastgelegd in de Beleidsnotitie gemeentelijke herindeling
wordt, naast versterking van (te) kleine gemeenten en vrijwillige herindeling,
expliciet aandacht gegeven aan versterking van centrumgemeenten. Hiermee mag
duidelijk zijn dat het kabinet dit uitgangspunt nog ten volle tot zijn verantwoordelijkheid
acht. In antwoord op een vraag van de leden van de fractie van het CDA kan
worden vastgesteld, dat de nieuw te vormen gemeente Venlo voldoende ruimte
op eigen grondgebied heeft om de komende 25 jaar woningbouw, bedrijventerreinen
en overige centrumfuncties te realiseren en daarmee de rol van motor in de
regio te vervullen.De leden van de fracties van PvdA, VVD, CDA, D66, GroenLinks, SGP, RPF
en GPV refereerden allen aan het op 3 april 2000 aan mij aangeboden advies
van de Stuurgroep krachtige gemeenten. Deze stuurgroep heeft in 6 gebieden
waar geruime tijd geen herindeling heeft plaatsgevonden een analyse gedaan
om te bezien of daar eventueel gekomen kan worden tot versterking van het
lokaal bestuur door gemeentelijke herindeling. Het ging daarbij om knelpunten
die de slagkracht en het probleemoplossend vermogen van de betrokken gemeenten
ten aanzien van maatschappelijke vraagstukken in betekenende mate aantasten.
In het advies gaf de stuurgroep aan dat zij van mening was het voorstel rond
Venlo aan de krappe kant was en dat zij zich goed zou kunnen voorstellen dat
de Tweede Kamer een andere maatvoering kiest. Ik constateer een zekere steun
voor deze opvatting van de stuurgroep bij verschillende fracties. Ik zal in
het vervolg van deze nota ingaan op de inhoudelijke vragen die over deze wetsvoorstellen
zijn gesteld, maar met betrekking tot een standpunt over het gehele advies
van de Stuurgroep krachtige gemeenten beraad ik mij nog. Ik wil daarover te
zijner tijd graag met de Tweede Kamer van gedachten wisselen. De geschiedenis van de vrijwillige herindeling deed bij de leden van de
fractie van de PvdA de vraag rijzen of de versterking van de gemeente Venlo
via het C20-beleid mogelijk het hoofdmotief is geweest om versneld tot deze
vrijwillige herindeling te komen. Deze leden verwezen hierbij naar het volgende
chronologische overzicht, waarbij de gemeenteraad van Grubbenvorst op 7 september
1995 nog uitsprak dat hij nog geen noodzaak zag tot herindeling van de gemeente
Grubbenvorst. In de notitie Vernieuwing bestuurlijke organisatie van 15 september
van hetzelfde jaar kondigde het toenmalige kabinet het C20-beleid aan voor
onder meer Venlo. Op 30 januari 1996 presenteerde de gemeente Venlo op verzoek
van gedeputeerde staten van Limburg een knelpunteninventarisatie. Dit rapport
werd tevens aan de buurgemeenten verzonden. De gemeenteraden van Broekhuizen,
Grubbenvorst en Horst namen op respectievelijk 4, 14 en 19 maart 1996 een
principebesluit voor samenvoeging op het moment dat een onderzoek van Bureau
Berenschot naar de meerwaarde van samenvoeging nog niet was afgerond. Deze
leden concludeerden uit dit overzicht dat het in de gemeente Grubbenvorst
wel erg snel is gegaan en zij vroegen of de verdere voortgang zich wel verdraagt
met de geest van artikel 3, eerste lid van de Wet arhi.Hoewel er in de gang van zaken sprake lijkt van een zekere samenloop van
de gebeurtenissen in deze gemeenten met het begin van de procedure in Venlo,
is er daarnaast in deze tijd ook sprake van een groeiende slechte situatie
van de gemeente Broekhuizen. Deze gemeente had al eerder op de nominatie gestaan
om te worden heringedeeld, hetgeen niet was geëffectueerd. Allengs werd
echter duidelijk dat deze gemeente niet langer in staat was haar basistaken
uit te voeren die een gemeente dient uit te voeren en het lag voor de hand
dat naar een levenskrachtige combinatie van onder meer beide gemeenten werd
gezocht. Er is in dit geval mijns inziens niet in strijd met de geest van
de Wet arhi gehandeld. Artikel 3 van deze wet heeft tot doel te voorkomen
dat het overleg aan het begin van een herindelingsprocedure (ex artikel 2
van de Wet arhi) doorkruist wordt door ontwerpregelingen die bij gelijkluidende
besluiten genomen worden door (een aantal van) de bij de overleggen betrokken
gemeenten. In dit geval is er eerder sprake van een situatie waarin verschillende
losse procedures naast elkaar gevoerd werden in Venlo-Tegelen en in Broekhuizen,
Grubbenvorst en Horst.De leden van de CDA-fractie hanteerden bij het beoordelen van de voorliggende
herindelingsvoorstellen de knelpuntenbenadering, wat wil zeggen dat in beginsel
herindeling alleen acceptabel wordt geacht indien er sprake is van een evident
ruimtelijk en/of bestuurlijk-juridisch knelpunt. De bewijslast om de meerwaarde
van herindelingsvoorstellen aan te tonen ligt altijd bij diegenen die tot
verandering van grenzen willen overgaan. Binnen dit kader vormen de provinciale
voorstellen een belangrijk referentiepunt. De mate van draagvlak voor (deel)voorstellen
binnen provinciale staten en de inhoudelijke afstand van de provinciale voorstellen
tot de knelpuntenbenadering bepalen voor de leden van de CDA-fractie in beginsel
de marges om tot eventuele aanpassing over te gaan. Het draagvlak onder betrokken
gemeenten speelt eveneens een rol in de totaalafweging. De aan het woord zijnde
leden merkten volledigheidshalve op dat het accent in hun beoordelingskader
anders wordt gelegd dan dat van de regering. Een grondige, inhoudelijke toets
staat voorop en in dat kader spelen de provinciale adviezen een rol. Verder
hechtten deze leden veel waarde aan een herindeling van onderop en aan het
draagvlak voor de herindeling bij burgers in de betrokken gemeenten.Zoals bekend heeft het kabinet de uitgangspunten die gelden bij de beoordeling
van herindelingsvoorstellen vastgelegd in de Beleidsnotitie gemeentelijke
herindeling, waarnaar hiervoor reeds is gewezen. Het belangrijkste
verschil tussen het zogenoemde knelpuntenbeleid waarvoor de leden van genoemde
fracties kiezen, dat in 1986/1987 als zodanig is geformuleerd, en de uitgangspunten
van het huidige rijksbeleid is vooral gelegen in de toekomstgerichtheid ervan.
Immers, het rijksbeleid is voorwaardenscheppend bedoeld en een middel om te
komen tot gemeenten die in de toekomst over voldoende basiskwaliteit kunnen
beschikken. Het rijksbeleid is er dan ook op gericht omstandigheden die het
huidige of toekomstig bestuurlijk functioneren van gemeenten kunnen belemmeren
(in die meer algemene zin is het woord knelpunten in de inleiding van de memorie
van toelichting ook bedoeld) te voorkomen of op te lossen. Het huidige beleid
is minder gericht op (incidentele) knelpunten en meer gebaseerd op algemeen
bestuurlijk-organisatorische argumenten. Overigens is ook in het Beleidskader
gemeentelijke herindeling uit 1995 vastgelegd, dat de daarin opgenomen uitgangspunten
een uitwerking waren van een eerder geconstateerde accentverschuiving in het
herindelingsbeleid. De knelpuntencriteria van het in 1986/1987 geformuleerde
beleid kunnen in voorkomende gevallen derhalve wel een rol spelen. Ik zou
de verschillen in visie en benadering tussen het indertijd vastgelegde knelpuntenbeleid
en het huidige herindelingsbeleid dan ook enigszins willen relativeren, of –
zoals de leden van de fractie van het CDA het aanmerkten – het willen
omschrijven als het leggen van een verschillend accent in beoordelingskader.Overigens, dit in reactie op een vraag van dezelfde leden, zullen intergemeentelijke
samenwerking of andere vergelijkbare structuren zoals een bedrijfsregio of
projectmatige samenwerking dikwijls gewenst blijven, ook indien gemeenten
door middel van herindeling een zodanige schaal hebben dat zij geacht kunnen
worden aan de eisen van basiskwaliteit te voldoen. Het kabinet beschouwt die
mogelijkheden als hulpstructuren voor de behartiging van met name uitvoerende
taken. Bij verdelende en sturende taken biedt samenwerking onvoldoende zekerheid
dat zij op adequate wijze worden vervuld. Met name bij tegengestelde belangen
is het risico groot dat die samenwerking al snel improductief en kwetsbaar
blijkt, omdat men te zeer afhankelijk is van de goede wil van (één
van) de betrokken partijen. Hulpstructuren hebben een nuttige functie in aanvulling
op de bestuurlijke hoofdstructuur. Maar wanneer gemeenten de hun toekomende
taken niet langer effectief zelf kunnen vervullen en de verantwoordelijkheid
verschuift naar hulpstructuren die een sturende positie ten opzichte van de
gemeenten gaan innemen, vormt dit een uitholling van de bestuurlijke hoofdstructuur
die het kabinet niet wenselijk vindt. Ook de provinciale regierol voor bepaalde
bovenlokale of regionale beleidsvraagstukken blijft natuurlijk bestaan, zoals
dat ook nu het geval is in de situatie waarbij in provincies zowel grote(re)
als kleine(re) gemeenten bestaan. Gemeenten in een dynamische omgevingDe leden van de fracties van CDA en GroenLinks vroegen wat de stand van
zaken was met betrekking tot de takendiscussie. Is het immers niet zo dat
de uitkomst daarvan van invloed zou kunnen zijn op de noodzaak van gemeentelijke
herindeling, zo vulden deze leden aan.In de Nota Inrichting en functioneren van het Binnenlands Bestuur van
februari 1999 is een aantal tekortkomingen in de inrichting en het functioneren
van het binnenlands bestuur onderkend en zijn aan de hand daarvan de contouren
van een samenhangende aanpak geschetst. Eén van de genoemde tekortkomingen
betrof de onvoldoende erkenning en facilitering van de in de bestuurlijke
praktijk bestaande behoefte aan flexibele en dynamische taakbehartiging en
samenwerking. De bestuurlijke praktijk staat hierbij op gespannen voet met
een statische verdeling van overheidstaken tussen de drie bestuurslagen én
met het concept dat provincies en gemeenten uniform zijn. Als oplossingsrichting
is onder meer gekozen voor meer flexibiliteit in taakbehartiging
en voor samenwerkingsarrangementen-op-maat tussen overheden. Een takendiscussie
paste daar niet meer bij. Het gaat erom dat gemeenten sterk genoeg zijn om
in het dynamische krachtenveld van mede-overheden en maatschappelijke partners
een duidelijke eigen verantwoordelijkheid te nemen en die ook waar te maken.
In dezelfde nota is het algemeen bestuurlijk profiel van de provincie eveneens
geschetst: een duidelijke verantwoordelijkheid van de provincie ten aanzien
van de bovengemeentelijke problematiek.Op de vraag van de CDA-fractieleden of de regering in extenso kan ingaan
op het algemeen bestuurlijk profiel van de provincie, juist ook in het licht
van de in aantocht zijnde wijziging van de WRO en het regeerakkoord op dit
punt, kan ik nu nog niet antwoorden. Het kabinet heeft hier nog geen standpunt
over ingenomen. Er is hierover op 24 februari jongstleden een discussienota
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal gestuurd. De discussie hierover moet
eerst afgewacht worden.Procedurele aspectenWas het feit dat de provincie andere gemeenten buiten de procedure heeft
gelaten van doorslaggevende betekenis geweest om het provincievoorstel te
volgen, vroegen de leden van de CDA-fractie. Als de gemeenten opgeheven of
gesplitst waren dan zou het totale perspectief drastisch veranderen zo is
in de memorie van toelichting gesteld.In de finale afweging hebben alle feiten en politieke aspecten een rol
gespeeld. Eén van de aspecten van die totale afweging was het feit
dat in de voorafgaande procedure de gemeenten in het samenhangende gebied
rondom Venlo en Tegelen bij deze herindeling slechts betrokken waren ten behoeve
van een geplande grenscorrectie met hun gemeenten.De leden van de CDA-fractie vroegen wat de motieven waren om op 10 oktober
1995 de provincie Limburg uit te nodigen om de opportuniteit van herindeling
te inventariseren en wat de verhouding ervan was met het maken van de zogenoemde
regiofoto's. Waarom is niet gewacht op het advies van de Stuurgroep krachtige
gemeenten, zo vroegen de genoemde leden. Ook de leden van de D66-fractie legden
de relatie tussen de regiofoto's, visitatie c.q kwaliteitstoets. Tegelijkertijd
stelden deze leden de vraag hoe de samenloop procedureel moet worden gezienIn 1995 is in vervolg op het Beleidskader van 15 september 1995 aan een
aantal provincies gevraagd of gemeentelijke herindeling een oplossing zou
kunnen betekenen voor de problematiek van de inliggende centrumgemeenten.
Hiervoor is al aangeduid dat dit het zogenoemde C20-beleid betrof. In vervolg
op de afspraken in het regeerakkoord van 1998 is een ander traject in werking
gesteld, namelijk de analyse van gemeenten waar al geruime tijd geen herindeling
had plaats gevonden. Daarmee werden niet de bovengenoemde centrumgemeenten
bedoeld. De regiofoto's zijn als instrument ontwikkeld door de Stuurgroep
krachtige gemeenten. Met het beleid ten aanzien van centrumgemeenten en ten
aanzien van gemeenten waar geruime tijd geen herindeling heeft plaatsgevonden
worden twee elementen nagestreefd van hetzelfde herindelingsbeleid, namelijk
het zorgen voor de versterking van centrumgemeenten en het beogen van een
zekere basiskwaliteit voor gemeenten waar geruime tijd geen herindeling heeft
plaatsgevonden. De stuurgroep heeft in haar advies een opmerking gemaakt over
de onderhavige herindeling. Oorspronkelijk is deze stuurgroep echter aan de
slag gegaan in gemeenten in Noord-Limburg waar al geruime tijd geen gemeentelijke
herindeling had plaatsgevonden. Dat was namelijk de categorie gemeenten die
in het regeerakkoord genoemd was. Op verzoek van Venlo en Tegelen
zelf zijn deze gemeenten, vanwege hun ligging midden in het relevante gebied
en hun centrumfunctie, ook bij de rondetafelgesprekken van de Stuurgroep krachtige
gemeenten betrokken, waarna als logische stap ook de gemeenten Horst, Grubbenvorst
en Broekhuizen daarbij zijn betrokken. Zoals ik hierboven al meldde, zal ik
later met een standpunt over het gehele advies van de Stuurgroep krachtige
gemeenten naar buiten treden.De leden van de fractie van het CDA vroegen de regering of niet voorbijgegaan
is aan de uitspraak van de commissie van onafhankelijke deskundigen, naar
aanleiding van een verzoek ex. art. 285 Gemeentewet van gemeente Venlo. Deze
commissie heeft indertijd in haar advies van 7 juli 1997 aan de staatssecretaris
van Binnenlandse Zaken geconcludeerd dat de door de gemeente Venlo naar voren
gebrachte bezwaren ongegrond waren De staatssecretaris heeft deze conclusie
onderschreven. Het kabinet ziet geen direct verband tussen de door de Stuurgroep
krachtige gemeenten gemaakte regiofoto's en de betreffende uitspraak van de
commissie van onafhankelijke deskundigen.Ook stelden de CDA-fractieleden de vraag wat de overwegingen van de voormalige
staatssecretaris van Binnenlandse Zaken waren tot instemming met het advies
van de commissie van onafhankelijke deskundigen over de procedurele bezwaren
van de gemeente Tegelen. Voormalig staatssecretaris mw. Van de Vondevoort
heeft op 11 juli 1997 de conclusie van de Commissie van onafhankelijke deskundigen
over Tegelen onderschreven. De conclusie was de volgende: hoewel provinciale
staten hadden gemeld dat hun standpunt vóór de start van de
procedure een voorlopig standpunt was, was daarmee toch de schijn gewekt dat
het hier een voorstel betrof dat reeds grotendeels vaststond. De staatssecretaris
noch het kabinet was partij in de rechterlijke procedure die daarop is gevolgd:
dat was een zaak tussen de gemeente Tegelen en de provincie Limburg. Er is
dan ook geen aanleiding geweest voor de staatssecretaris om op haar conclusie
terug te komen. De kopieën van de uitspraken van 9 september 1997, 8
januari 1998 en van 19 november 1999, alsmede de gevoerde correspondentie
voeg ik op verzoek van deze leden als bijlagen bij deze nota.In reactie op vragen van de leden van de D66-fractie over de toekomst
van het oostelijk van de Maas gelegen deel van Noord-Limburg verwijs ik naar
de initiatieven die onder regie van de provincie plaatsvinden in het kader
van de discussienota «Gewicht en gewogen». De nieuwe ontwikkelingen
en de eisen die op het lokaal bestuur afkomen heeft de provincie doen besluiten
een set uitgangspunten te ontwikkelen waarbij bestendigheid en continuïteit
van de bestuurlijke organisatie hand in hand dienen te gaan met de dynamiek
van het inspelen op nieuwe ontwikkelingen. In dat kader heeft de provincie
in nauwe samenspraak met betrokken gemeenten ijkpunten ontwikkeld aan de hand
waarvan een zogenoemd soortelijk gewicht kan worden bepaald. De genoemde activiteiten
op het terrein van de bestuurlijke organisatie geven aan dat wordt nagedacht
over de bestuurskracht van gemeenten en hun vermogen om hun basisfuncties
naar behoren te kunnen vervullen. Het kabinet acht het aangewezen om de uitkomsten
van het traject rond «Gewicht en gewogen» af te wachten en zal
de discussie in Limburg blijven volgen. Om die reden heeft het kabinet nog
geen uitgekristalliseerde visie over het genoemde gebied. De vraag van dezelfde
leden omtrent de analyse over de toekomst van Venlo in verband met een mogelijk
samengaan van de gemeente Maasbree met Helden acht ik vooralsnog niet aan
de orde. Het voorliggende voorstel biedt, naar de mening van het kabinet,
een adequate oplossing voor de problemen van de centrumgemeente Venlo. Provincie Limburg: beleid en herindelingsprocedureBij de totstandkoming van de provinciale ontwerp-regeling is gebleken
dat betrokken gemeenten, met name Venlo en Tegelen, van mening verschilden
met de opvattingen van de provincie. De leden van de fracties van PvdA en
CDA stelden hierover vragen. De leden van de PvdA-fractie vroegen specifiek
naar de oorzaak van het verschil van inzicht.De voorkeur van de gemeente Venlo gaat uit naar een herindeling, inhoudende
de vorming van een nieuwe centrumgemeente bestaande uit de huidige gemeenten
Venlo, Tegelen, Belfeld, de kern Grubbenvorst en het aanpalende bedrijvencomplex
rond de tuinbouwveiling Zuidoost-Nederland, de kern Velden en de kern Baarlo.
De opvattingen van Tegelen kwamen aanvankelijk neer op een voorkeur voor zelfstandigheid.
In het geval waarin herindeling onontkoombaar zou zijn opteerde de gemeente
voor een grootschaliger herindeling, te weten de optie Venlo-plus.In het kader van het C-20 beleid heeft de toenmalige staatssecretaris
de vraag aan – onder meer – het provinciebestuur van Limburg voorgelegd
of gemeentelijke herindeling een oplossing zou kunnen betekenen voor de problemen
waarmee een aantal centrumgemeenten in Limburg kampten. Het provinciebestuur
is met deze vraag aan de slag gegaan en heeft uiteindelijk een herindelingsprocedure
geëntameerd voor Venlo-Tegelen en Sittard-Geleen. Vanuit de positie van
de Rijksoverheid past gedurende die procedure geen andere rol dan een observerende,
waar het de verhouding tussen het provinciebestuur en gemeentebesturen ten
aanzien van die gemeentelijke herindelingen betreft. Wel zou vanzelfsprekend
kunnen worden gereageerd op het herindelingsplan dat wordt toegestuurd en
bestaat er voor gemeenten de mogelijkheid ex art. 285 van de Gemeentewet het
oordeel van de minister te vragen inzake de procedure zoals die door de provincie
is gevoerd. Dat is in Limburg gebeurd. Er waren zowel procedurele als inhoudelijke
bezwaren tegen de voorstellen van de provincie. De gemeente Tegelen was naar
het oordeel van de staatssecretaris op advies van de Commissie van onafhankelijke
deskundigen onvoldoende recht gedaan waar het de procedure betrof: de provincie
had de facto de schijn gewekt dat het voorstel bij voorbaat reeds grotendeels
vaststond, doordat provinciale staten reeds vóór het overleg
ex artikel 2 van de Wet arhi hadden ingestemd met het plan op hoofdlijnen.
De andere gemeenten kregen op hun inhoudelijke bezwaren tegen de voorstellen
geen uitsluitsel omdat op dat moment van de procedure uitsluitend naar de
zorgvuldigheid van de provinciale procedure wordt gekeken. Wat betreft Tegelen
heeft staatssecretaris Van de Vondervoort indertijd in haar oordeel aanbevolen
dat de gemeente Tegelen nogmaals door de provincie gehoord zou worden, hetgeen
toen ook is gebeurd vóór de vaststelling van de ontwerpregeling
door provinciale staten.In reactie op een vraag van de leden van de PvdA-fractie antwoord ik dat
er op zich niets op tegen is als gedeputeerde staten of provinciale staten
een zeker idee van een eventuele herindeling ontwikkelen. In de geest van
artikel 2 van de Wet arhi past evenwel een open discussie waarin vanuit een
inhoudelijke analyse van de situatie in het desbetreffende gebied of in de
desbetreffende gemeenten alle mogelijke opties de revue kunnen passeren.De leden van de fracties van PvdA en SGP vroegen de regering waarom er
niet is gekozen om beide onderhavige wetsvoorstellen samen te voegen tot één
voorstel. Getuigt dit niet van een verbrokkelde aanpak, zo vroegen de SGP-fractieleden.Dat de provinciale voorstellen niet in elkaar zijn geschoven heeft vooral
te maken met de verschillende data van vaststelling van de ontwerpregelingen.
Ook is door de twee afzonderlijke voorstellen mede aangegeven dat aan deze
herindelingsvoorstellen geen streeksgewijze analyse is voorafgegaan. Uiteraard
zijn de regelingen wel in hun onderlinge samenhang bekeken. De leden van de D66-fractie vroegen de regering een reactie ten aanzien
van de uitspraken van de voormalig minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
die stelde de provinciale voorstellen een maatje te klein te vinden. De gedane
uitspraken zijn gedaan naar aanleiding van een oriënterend werkbezoek
door mijn ambtsvoorganger aan het betreffende gebied. In de periode daarna
zijn alle argumenten voor en tegen een grotere maatvoering in een zorgvuldig
afwegingsproces beoordeeld en is er uiteindelijk door het kabinet voor gekozen
het provinciale voorstel ongewijzigd over te nemen. In de memorie zijn daarvoor
ook de argumenten gegeven.2. Inhoud van de voorstellen2.1 De samenvoeging Venlo-TegelenIn antwoord op vragen van de leden van de fractie van de PvdA kan ik melden
dat in het voorbereidingstraject van dit wetsvoorstel op de gebruikelijke
wijze informatie-uitwisseling heeft plaatsgevonden met andere betrokken ministers.
Dezelfde leden vroegen de regering om een reactie op het onderdeel van het
rapport Grotestedenbeleid in Venlo van 14 juli 1999 van de visitatiecommissie
Grotestedenbeleid, waarin deze de functionele argumenten van het college van
burgemeester en wethouders van Venlo voor samenvoeging met enkele randgemeenten
valide acht. Ik merk hierover allereerst op, dat de visitatiecommissie heeft
benadrukt niet te willen treden in de politieke afwegingen die bij een dergelijke
situatie in het geding zijn. Dat de commissie de functionele argumenten op
zichzelf valide vindt, is, zeker indien dit zoals de commissie heeft gedaan
specifiek vanuit de centrumgemeente zelf wordt bezien, niet onbegrijpelijk.
Het kabinet heeft er echter bij de uiteindelijke afweging van alle feiten
en politieke aspecten voor gekozen het provinciale advies te volgen, mede
gelet op hetgeen hierover in het regeerakkoord is vastgelegd. Dit is overigens
niet gebeurd dan nadat het voorstel een grondige toets had doorstaan, waarvan
de door het kabinet gewogen aspecten expliciet in de memorie van toelichting
tot uitdrukking zijn gebracht, met name ook bij de beoordeling van de zogenoemde
Venlo-plus variant. Door de samenvoeging van Venlo en Tegelen, aangevuld met
de in het onderhavige voorstel opgenomen grenscorrecties wordt naar het oordeel
van het kabinet de nieuwe gemeente voor de langere termijn in staat gesteld
de haar toevallende taken en bevoegdheden adequaat uit te voeren en haar centrumfunctie
waar te maken. Het perspectief van een totale samenvoeging van andere buurgemeenten
met Venlo-Tegelen is wel in de zogenoemde Venlo-plus variant aan de orde geweest,
waarvoor de gemeenten Venlo en Tegelen uiteindelijk kozen. Daarin was met
name de mogelijkheid van een samengaan met de gemeente Belfeld opgenomen.
In de memorie van toelichting is op dit aspect ingegaan en aangegeven waarom
het kabinet van mening is dat dit een arbitraire en willekeurige keus zou
betekenen. Het zou inderdaad, zoals de leden van de fractie van de PvdA het
omschreven, een drastische verandering van het perspectief betekenen waarvoor
het kabinet uiteindelijk niet heeft gekozen.Ook de Stuurgroep Krachtige Gemeenten komt in haar bevindingen tot de
conclusie, dat de schaalgrootte van Venlo-Tegelen ook na de herindeling een
punt van zorg blijft. De leden van de fracties van VVD en D66 refereerden
hieraan. De leden van eerstgenoemde fractie vroegen ook of de nieuwe gemeente
de komende 25 jaar haar functie van logistiek en infrastructureel knooppunt
en centrumgemeente kan uitoefenen. In hoeverre zou het wenselijk zijn de beoogde
gemeente Venlo-Tegelen zodanig op te schalen dat een inwonertal van meer dan
100 000 inwoners binnen afzienbare tijd in zicht komt, zo wilden deze
leden tevens weten.Het kabinet is van mening, zoals hiervoor ook aangegeven, dat met dit
voorstel de noodzakelijk randvoorwaarden ook voor de langere termijn voor het vervullen van haar taak en functie voor de nieuwe gemeente
worden gegeven. Vanuit dat oogpunt is er ook geen reden voor zorg. Daarnaast
heeft het kabinet in de memorie van toelichting aangegeven, dat in de toekomst
in het gebied een herindeling in procedure zou komen zeker de ruimtelijke
uitbreidingsmogelijkheden en functionele relaties met Venlo-Tegelen meegewogen
moeten worden, juist om te voorkomen dat de centrumgemeenten op slot zou worden
gedaan. Daarmee is op dit moment de bestuurlijke en functionele positie van
de nieuwe gemeente voldoende gewaarborgd. Het streven naar een bepaald inwonertal,
zoals door de leden van de fractie van de VVD genoemd, is geen onderdeel van
het herindelingsbeleid en heeft in de afwegingen van het kabinet geen rol
gespeeld.Met betrekking tot de positie van ondernemingsraden, waarnaar de leden
van de fractie van D66 vroegen, geldt het volgende. Bij brief van 16 februari
2000 (kamerstukken II, 1999–2000, 26 331, nr. 13) bent u geïnformeerd
over de beschikking van de Hoge Raad in de door de provincie Zuid-Holland
aangespannen zaak over de rol van ondernemingsraden bij gemeentelijke herindeling.
De uitspraak hield in, dat het adviesrecht van ondernemingsraden ten aanzien
van publiekrechtelijke besluitvorming niet valt te rijmen met de bedoeling
van de wetgever en dat de Wet op de ondernemingsraden bij herindelingen van
gemeenten door de Ondernemingskamer onjuist werd toegepast. Over de betrokkenheid
van ondernemingsraden bij het proces van gemeentelijke herindeling heeft mijn
ambtsvoorganger bij brief van 8 juni 1999 een circulaire-brief aan alle provinciebesturen
gezonden. De stellingname dat het gezien de belangen van het personeel minder
wenselijk is binnen een aantal jaren twee herindelingsoperaties uit te voeren,
is vanuit het oogpunt van ondernemingsraden begrijpelijk gelet op de daaruit
voortvloeiende (re)organisatieperikelen, maar een onontkoombaar gevolg mocht
zich een dergelijke situatie eventueel voordoen.In reactie op vragen van de leden van de fractie van het CDA merk ik op,
dat de argumenten van de kant van het kabinet voor het voorstel zeker niet
zijn bedoeld als doelredenering, maar dat gepoogd is de in de ogen van het
kabinet relevante feiten en argumenten voor de samenvoeging van Venlo en Tegelen
en de grenscorrecties aan te geven. Tevens is een uitgebreide weergave gegeven
van de afwegingen die het kabinet heeft gemaakt en de discussiepunten die
in het proces aan de orde zijn geweest. Het argument in de memorie van toelichting
dat met dit voorstel recht wordt gedaan aan een gegroeide situatie waarin
de gemeenten Venlo en Tegelen in feite één stedelijk gebied
zijn gaan vormen, is niet bedoeld als precedent, noch als een zelfstandig
argument voor gemeentelijke herindeling in identieke situaties. Er is de feitelijke
constatering mee aangeduid, dat sociaal-geografisch gesproken het stedelijk
gebied van beide gemeenten als een geheel kan worden aangemerkt. Door de samenvoeging
en de eveneens voorgestelde grenscorrecties zal de nieuwe centrumgemeente
Venlo-Tegelen beter in staat zijn haar functie in de regio waar te maken.
De discussie over en de beoordeling van herindelingsvoorstellen moet mijns
inziens zoveel mogelijk op basis van algemene uitgangspunten worden gevoerd,
waartoe de Beleidsnotitie gemeentelijke herindeling de nodige ijkpunten verschaft.
Het herindelingsbeleid dat daarin is vastgesteld is voorwaardenscheppend bedoeld
en een middel om te komen tot gemeenten die nu en in de toekomst over voldoende
basiskwaliteit, zoals eveneens in de genoemde notitie is omschreven, kunnen
beschikken. Het rijksbeleid is er dan ook op gericht belemmeringen in het
bestuurlijk functioneren van gemeenten te voorkomen, en – waar zij zijn –
op te lossen. Om die reden is het niet wenselijk de argumenten slechts te
focussen op de oplossing van eventuele knelpunten, waarnaar de leden van de
fractie van het CDA vroegen. Dat in de memorie van toelichting geen specifieke knelpunten zijn opgenomen,
zoals de leden van de fractie van de SGP opmerkten, wordt verklaard uit het
gegeven, dat het onderhavige voorstel voortvloeit uit het in 1995 vastgestelde
kabinetsbeleid, dat indertijd onder de noemer C20-beleid bekend is geworden.
Dit hield – zoals hiervoor reeds is gememoreerd – in dat geïnventariseerd
diende te worden of voor een aantal centrumgemeenten gelegen buiten de Kaderwetgebieden
versterking door middel van gemeentelijke herindeling wenselijk zou zijn.
Bij brieven van 24 januari 1996, 26 augustus 1996 en 18 december 1996 (kamerstukken
II, 1995/96, 21 427, respectievelijk nrs. 127, 157 en 162) bent u over
de voortgang met betrekking tot dit beleid geïnformeerd.De leden van de fractie van de SGP wezen er op, dat in de memorie van
toelichting is gesproken over het soortelijk gewicht van gemeenten. Zij voerden
aan, dat de provincie in haar overwegingen die tot de ontwerp-regeling hebben
geleid, dat gewicht bepaald zou hebben aan de hand van vier indicatoren, maar
dat uit de memorie van toelichting niet blijkt hoe die factoren gewogen en
beoordeeld zijn.In de memorie van toelichting is er inderdaad op gewezen, dat de provincie
Limburg een discussienota Gewicht en Gewogen heeft vastgesteld. Bedoeling
van het vermelden hiervan was met name aan te geven, dat het denken over de
bestuurlijk organisatie in de provincie een voortgaand proces is, waarvoor
de provincie nadrukkelijk een rol voor zichzelf ziet weggelegd. Inhoudelijk
zijn enkele aspecten uit die nota aangehaald, met name betrekking hebbend
op het door de provincie als zodanig aangeduide «soortelijk gewicht»
van gemeenten. Aansluitend is opgemerkt, dat de lopende herindelingsprocessen,
waaronder het onderhavige voorstel, niet opnieuw worden betrokken bij de discussienota
van de provincie.De leden van de fractie van de SGP vroegen voorts welke conclusies het
kabinet verbindt aan het door hen geconcludeerde gegeven, dat het draagvlak
voor de samenvoeging van Venlo en Tegelen bij beide gemeenten tamelijk gering
is. Ik weeg het draagvlak bij beide gemeenten juist iets anders. Toegegeven,
beide gemeenten hebben (voor wat Tegelen betreft: alleen indien blijvende
zelfstandigheid niet aan de orde kan zijn) een andere voorkeur, namelijk de
zogenaamde Venlo-plus variant. Ik constateer, dat van die verdergaande variant
de samenvoeging van beide gemeenten onderdeel uitmaakt. Het kabinet heeft
van deze voorkeur van betrokkenen kennis genomen, maar heeft om redenen die
in de memorie van toelichting zijn vermeld het voorstel van de provincie Limburg
overgenomen. Zoals eerder verwoord is het kabinet van mening, dat door de
samenvoeging van Venlo met Tegelen, inclusief de in het voorstel opgenomen
grenscorrecties, de nieuwe gemeente voor de langere termijn in staat wordt
gesteld de haar toevallende taken en bevoegdheden adequaat uit te voeren en
haar centrumfunctie waar te maken.2.2 De samenvoeging Broekhuizen, Grubbenvorst en HorstDe procedure tot samenvoeging van de gemeenten Broekhuizen, Grubbenvorst
en Horst is gestart op verzoek van deze drie gemeenten zelf. Het betreft hier
derhalve een initiatief van onderop. Dergelijke vrijwillige herindelingen
acht het kabinet in beginsel positief. Het is immers een verantwoordelijkheid
van gemeentebesturen ook zelf na te denken over hun toekomst en een afweging
te maken of zij ook op termijn kunnen voldoen aan de vereiste basiskwaliteit
waarin gemeenten behoren te voldoen. Ik ben het met de leden van de fracties
van de PvdA en D66 eens dat vrijwillige fusies vanzelfsprekend niet ten koste
mogen gaan van de mogelijkheden en kansen van aanliggende gemeenten. Het kabinet
heeft deze vrijwillige fusie ook vanuit deze optiek beoordeeld en is tot de
slotsom gekomen dat niet kan worden gesproken van een herindeling «met
de rug naar de grote stad». Wel is de voorliggende samenvoeging van
de plattelandsgemeenten en de daaraan voorafgaande arhi-procedure vanwege
de relatie (grenscorrectie met Grubbenvorst) met het herindelingsplan Venlo-Tegelen
gestart. Door deze samenvoeging ontstaat een krachtige, landelijke gemeente,
die met name gericht is op de agri-business. In reactie op vragen van de leden
van de fracties van PvdA, VVD, CDA, D66 en de SGP heeft het kabinet het ten
behoeve van de totstandkoming van deze gemeente niet noodzakelijk geacht Sevenum
daarbij te betrekken. Gelet op de doorlopen procedure op grond van de Wet
arhi en de door provinciale staten vastgestelde ontwerp-regeling, is geen
rekening gehouden met een mogelijke aansluiting van de gemeente Sevenum bij
de gemeente Horst aan de Maas, zoals door de burgemeester van de gemeente
Horst is gesuggereerd tijdens de hoorzitting van de vaste Kamercommissie.
Wel ben ik het met de leden van de PvdA-fractie eens dat in een dergelijk
beschreven situatie een overgang van de kern Grubbenvorst naar de gemeente
Venlo niet als een aanzienlijke verzwakking van de basis voor de nieuwe gemeente
Horst aan de Maas kan worden omschreven. Omdat toevoeging van de gemeente
Sevenum aan Horst aan de Maas in de ogen van het kabinet prematuur te noemen
is, zijn hier geen conclusies aan verbonden. Bovendien is het kabinet van
mening dat het streekplan Noord- en Midden-Limburg geen aanknopingspunten
biedt voor de stelling, dat deze kern in feite deel uitmaakt van het stedelijk
gebied Venlo-Tegelen. Het kabinet heeft geoordeeld, dat er geen zwaarwegende
argumenten bestaan om de huidige gemeente Grubbenvorst over meerdere gemeenten
op te splitsen. Andersom kan wel worden gezegd dat de kern Grubbenvorst, inclusief
de veiling ZON, een meerwaarde vormt voor de gemeente Horst aan de Maas. Hiermee
meen ik de vraag van de PvdA fractieleden naar een heldere uiteenzetting voor
deze keuze te hebben beantwoord.De leden van de fracties van PvdA en CDA vroegen de regering op welke
wijze de nieuwe gemeente Horst aan de Maas invulling geeft aan wijk- en/of
dorpsraden.In een eerdere fase van deze procedure hebben de besturen van de drie
gemeenten uitgesproken, dat binnengemeentelijke decentralisatie in de nieuwe
gemeente Horst aan de Maas wordt vorm gegeven door voortzetting en uitbouw
van de reeds bestaande dorpsraden in Horst, zodat deze hun functie als platform
voor burgers en als schakel tussen burgers en gemeentebestuur versterken.In reactie op een vraag van de leden van de fractie van het CDA hoe het
staat met de ontwikkeling van Californië kan ik melden dat op basis van
een MER de mogelijkheden van projectvestigingen glastuinbouw worden onderzocht.2.3 Grenscorrectie Tradeport-NoordZowel de leden van de PvdA-fractie als de leden van de fractie van D66
lieten in hun vraagstelling doorschemeren dat zij het voorliggende wetsvoorstel
aan de krappe kant vinden. Zij wierpen dan ook de vraag op of de voorgestelde
herindeling wel past binnen het vigerende beleidskader herindeling.De indiening van beide wetsvoorstellen getuigt vanzelfsprekend van het
feit dat het kabinet van mening is dat beide voorstellen passen binnen het
geldende Beleidskader gemeentelijke herindeling. Zoals hiervoor is opgemerkt
vloeit dit voorstel voort uit het in 1995 vastgestelde kabinetsbeleid, dat
indertijd onder de noemer C20-beleid bekend is geworden. De uitgangspunten
van het C20-beleid vormden ook de reden dat in dit kader relatief beperkte
voorstellen rond alleen die centrumsteden zijn ingediend in plaats van een
streeksgewijze aanpak. Toch ben ik van mening dat het onderhavige
voorstel voor de gemeente Venlo in voldoende mate soelaas biedt. Een min of
meer aaneengesloten stedelijk gebied wordt door middel van dit voorstel vanuit
een centraal punt aangestuurd. Ten behoeve van de ontwikkeling van het Logistieke
Knooppunt Venlo (LKV) biedt de uitbreiding van zo'n 500 ha naar verwachting
voldoende ontwikkelingsmogelijkheden voor de komende 20 tot 25 jaar. De noordgrens
van het LKV loopt tot aan de Sevenumse weg en de oostgrens wordt gevormd door
de A73. Deze grens is gebaseerd op de raming van de toekomstige ruimtebehoefte
van het LKV, rekening houdend met de restricties voor bedrijfsvestiging in
verband met de ligging van het grondwaterbeschermingsgebied Californië.
Ook met het oog op de toekomstige ontsluitingsstructuur op de A73 is het noodzakelijk
om het gebied tot aan de oostkant van de A73 te betrekken bij de grenscorrectie.Daarmee is dit voorstel, in reactie op opmerkingen van de leden van de
PvdA-fractie, weliswaar deels een formalisering van de feitelijk reeds bestaande
situatie, maar biedt het voor het stedelijk gebied rond Venlo ook voldoende
ontwikkelingsmogelijkheden. In antwoord op een vraag van de leden van de CDA-fractie,
merk ik op dat de grenscorrectie ten behoeve van Tradeport-Noord dan ook niet
zozeer tot het oplossen van concrete knelpunten leidt, als wel tot het bieden
van voldoende ontwikkelingskansen voor de centrumgemeente Venlo.Het kabinet deelt de bezwaren van Venlo en Tegelen tegen de voorgestelde
herindeling niet, zo antwoord ik op een vraag van de leden van de fractie
van het CDA.Het kabinet betreurt het dat beide betrokken gemeenten zich onvoldoende
kunnen vinden in het voorstel. Vanzelfsprekend is hun argumentatie zorgvuldig
afgewogen. In het voorgaande is nog eens kort weergegeven waarom het kabinet
uiteindelijk voor overname van de provinciale ontwerpregeling heeft gekozen.
Het kabinet is het in essentie eens met de opvatting van de gemeente Venlo
dat de feitelijke samenhang in het gebied groter is dan louter tot uidrukking
komt in de voorgestelde herindeling. Toch is het van mening dat het voorliggende
voorstel – aangevuld met de grenscorrecties uit de jaren 1992, 1993
en 1996 waardoor grondgebied van de gemeenten Grubbenvorst, Maasbree en Sevenum
is overgegaan naar de gemeente Venlo – voldoende tegemoet komt aan de
functie-eisen die worden gesteld aan een centrumstad als Venlo. Naast de mogelijkheden
die het voorstel biedt om Venlo als logistiek en infrastructureel knooppunt
verder te ontwikkelen, is er voldoende ruimte om te voorzien in de woningbehoefte
van de gemeente. In reactie op een vraag van de CDA-fractieleden kan ik melden
dat per 1 januari 1999 het stedelijk gebied Venlo-Tegelen 36 500 woningen
telde. Tot 2010 zullen ca. 3500 woningen gebouwd worden; daarna tot 2020 nog
eens ca. 2350. Er zijn volgens de mij door de provincie geleverde informatievoor
de komende jaren voldoende woningbouwlokaties beschikbaar met een oppervlakte
van circa 350 ha.2.4 Arcen en Velden en MaasbreeDe leden van de fractie van de SGP achtten het een gemis, dat de in het
wetsvoorstel vervatte grenscorrecties ten koste van Arcen en Velden, Maasbree
en Belfeld niet in de memorie van toelichting worden genoemd, laat staan gemotiveerd.
Hoewel dit summier is gebeurd, wijs ik toch graag op de inleiding van de memorie
van toelichting, waarin de grenscorrectie met Arcen en velden is gemotiveerd
om redenen van een logisch grensbeloop, de grenscorrectie met Maasbree (hoewel
deze gemeente daar niet is genoemd) is gemotiveerd ten behoeve van een militair
oefenterrein vanuit de Venlose kazerne en de grenscorrectie met Belfeld is
gemotiveerd ten behoeve van de lokale bedrijvigheid. Overigens sluiten de
in het voorstel opgenomen grenscorrecties aan bij het provinciale voorstel
en bij de motivatie van de provincie. Mede hierom en gelet op het uitgangspunt dat grenscorrecties in principe op het niveau van de provincie kunnen
worden afgehandeld, zijn de grenscorrecties in dit voorstel niet uitgebreid
toegelicht.In antwoord op vragen van de leden van de fracties van PvdA en D66 stel
ik vast dat de gemeenten Arcen en Velden en Maasbree beide vanzelfsprekend
zijn betrokken bij de voorbereiding van het voorliggende wetsvoorstel. Dit
heeft immers geresulteerd in een tweetal grenscorrecties met die gemeenten
teneinde een meer logisch grensbeloop te realiseren. Er is bewust niet gekozen
om de kernen Velden en Baarlo, beide respectievelijk gelegen in de gemeente
Arcen en Velden en de gemeente Maasbree, bij Venlo te voegen. Een belangrijke
reden daarvoor is dat in de voorafgaande procedure de gemeenten in het samenhangende
gebied rondom Venlo en Tegelen bij deze herindeling slechts betrokken waren
ten behoeve van een geplande grenscorrectie met hun gemeenten. Als het kabinet
in haar afweging had gekozen voor een opheffing of een mogelijke opsplitsing
van de desbetreffende gemeenten dan zou het totale perspectief van het voorstel
drastisch wijzigen. Het kabinet heeft uiteindelijk, in navolging van de provinciale
ontwerp-regeling, slechts voor de voorgestelde grenscorrecties gekozen.2.5 Beoordeling van de claim Venlo-plusDe kritische kanttekeningen die de gemeente Venlo bij het voorliggende
wetsvoorstel heeft geplaatst hebben ertoe geleid dat deze gemeente de voorkeur
geeft aan de optie Venlo-plus. Deze variant bestaat uit een samenvoeging van
Venlo-Tegelen, waarbij naast de grenscorrecties die reeds in het voorstel
zitten, eveneens Belfeld, de veiling en de kern Grubbenvorst aan de nieuwe
gemeente worden toegevoegd.VeilingEr werden door de verschillende fracties veel vragen gesteld over het
veilingcomplex Zuid-Oost Nederland (ZON). De leden van de fracties van het
CDA, de SGP en GPV/RPF lieten duidelijk merken voorstander te zijn van de
door het kabinet voorgestelde keuze waarin dit veilingcomplex onderdeel uitmaakt
van de agri-gemeente Horst aan de Maas. De leden van de overige fracties stelden
enkele kritische vragen over dit onderdeel. In zijn algemeenheid wenste men
nog eens een uitvoerige motivatie voor de door het kabinet gedane keuzes.Deze motivatie begint bij de vaststelling van het feit dat de te vormen
gemeente Horst aan de Maas in het landelijk gebied ligt tussen Venlo en Venray
en een sterk agribusinessgebied vormt. Het gebied wordt gekenmerkt door (glas)tuinbouw
en heeft potenties om zich verder te ontplooien als belangijke opleidings-
en onderzoeksplaats ten behoeve van de landbouw. Natuurlijk is het zo dat
het veilingcomplex een relatie heeft met de in Venlo liggende productie- en
distributiebedrijven, zo antwoord ik mede op een vraag van de leden van de
fractie van de VVD naar de samenhang met en oriëntatie op Venlo. Dit
neemt niet weg dat het huidige bestuurlijk zwaartepunt van de agrarische economie
is gestoeld op een bestuurlijk netwerk in het plattelandsgebied van de gemeente
Horst aan de Maas. Een dergelijke analyse over de positie van de veiling wordt
ook gemaakt in de brief van de Limburgse Land- en Tuinbouwbond (LLTB) van
6 april jl., zo antwoord ik tevens op de vraag van de leden van de D66-fractie
om een reactie op deze brief. In reactie op vragen van de fractieleden van D66
merk ik op dat een wethouder van de nieuwe gemeente Venlo-Tegelen niet per
definitie een vreemde eend in de bijt is in vergaderingen van agrarische coöperaties.
Wel is de feitelijke situatie veelal zo, dat bestuurders van landelijke gemeenten
reeds via diverse lijnen betrokken zijn bij het netwerk op agrarisch gebied. Naar het oordeel van het kabinet waren er derhalve voldoende argumenten
voor het behoud van de veiling voor de nieuwe gemeente Horst aan de Maas.
Het gegeven dat de gemeente Grubbenvorst voor de derde keer grondgebied aan
de gemeente Venlo afstaat heeft daarbij geen rol gespeeld. Wel kan dit gegeven
worden gezien als een aanwijzing voor het feit dat de samenvoeging Horst,
Grubbenvorst en Broekhuizen geen herindeling met de rug naar de grote stad
toe is. De vrees voor een dergelijke ontwikkeling is voor het kabinet derhalve
ook geen argument geweest, zo antwoord ik in reactie op een opmerking van
de leden van de fractie van RPF/GPV.Kern GrubbenvorstDe kern Grubbenvorst maakt volgens het streekplan geen deel uit van het
stedelijke gebied Venlo-Tegelen. In reactie op vragen van de leden van de
fracties van D66 en VVD kan ik melden, dat het voor de hand ligt dat de bewoners
zich zowel op de kern Horst als op Venlo oriënteren. Een dergelijk patroon
is als regel waarneembaar bij dorpskernen, die binnen een redelijke afstand
liggen ten opzichte van centrumsteden. Tevens heeft het veilinggebied een
logistieke oriëntatie op Venlo. De door de leden van de VVD-fractie gesuggereerde
relaties binnen de gemeente Grubbenvorst zijn aldus voorstelbaar. Desalniettemin
kent de de kern Grubbenvorst ook een oriëntatie op het platteland. Men
denke daarbij aan de gerichtheid op voorzieningen in de kern Horst zoals welzijnsinstellingen,
het zwembad, voortgezet onderwijs, volwasseneneducatie, zorgvoorzieningen
en niet in de laatste plaats de agri-business.BelfeldDe grenscorrectie met de gemeente Belfeld biedt de gemeente Venlo-Tegelen
extra uitbreidingsmogelijkheden voor nog te ontwikkelen bedrijvigheid. In
deze zin biedt de voorgestelde grenscorrectie dus – in antwoord op een
vragen van leden van de fracties van VVD en SGP – een bijdrage aan de
oplossing voor de ruimtenood van de nieuwe gemeente Venlo-Tegelen.Binnen en direct aansluitend op het stedelijk gebied van Venlo-Tegelen
zijn nog maar beperkte ruimtelijke mogelijkheden aanwezig voor de vestiging
van kleinschalige aan de stad gebonden bedrijven. De ontwikkeling van Tradeport-Noord
richt zich vooral op grootschalige logistieke bedrijven die gebonden zijn
aan de multimodale infrastructuur.De grenscorrectie is dan ook nodig om Venlo-Tegelen op langere termijn
mogelijkheden te bieden voor kleinschalige bedrijven. Elders binnen het stedelijk
gebied zijn de mogelijkheden voor nieuwe bedrijventerreinen zeer beperkt.
Bovendien biedt de grenscorrectie de mogelijkheid om het bedrijventerrein
en de ecologische zone langs de Aalsbeek (grondgebied van de huidige gemeente
Tegelen) in samenhang te ontwikkelen.Inmiddels heeft het provinciebestuur een verzoek gedaan tot nadere aanpassing
van dit grensbeloop tussen Belfeld en de te vormen gemeente Venlo-Tegelen.
In dit verzoek wordt voorgesteld om de gemeentegrens te leggen ten noorden
van de verbindingsweg tussen de A73 en de N271. Deze grenscorrectie wordt
echter niet door alle betrokken gemeenten gesteund. Daarom ben ik, in antwoord
op de vraag van de leden van de SGP-fractie, van mening dat het de voorkeur
verdient deze grenscorrectie zonodig en na afweging van alle relevante feiten
en belangen op een later moment door de provincie zelf te laten uitvoeren.
Omdat deze grenscorrectie en de tegenstrijdige belangen vanuit de positie
van kabinet en parlement niet goed te beoordelen is, ben ik dan ook niet ingegaan
op het verzoek van het provinciebestuur. In reactie op een vraag van de leden van de fractie van D66 merk ik op
dat de claim van de gemeente Venlo op de gehele gemeente Belfeld op zich vanuit
Venlo bezien begrijpelijk is. Ondanks de valide argumenten van de gemeente
heeft het kabinet besloten dat het ongepast zou zijn om tijdens deze procedure,
waarin de gemeente Belfeld immers in verband met de grenscorrectie bij de
herindelingsprocedure werd betrokken, de gehele gemeente op te heffen. Dit
is dan ook de reden waarom het kabinet van mening is dat in verband met een
eventuele toekomstige herindeling in dit gebied zeker de ruimtelijke uitbreidingsmogelijkheden
en functionele relaties met Venlo-Tegelen nader bezien dienen te worden om
te voorkomen dat de centrumgemeente op slot wordt gedaan. Het kabinet acht
het vanzelfsprekend dat bij een mogelijke toekomstige herindeling in dit gebied
rekening wordt gehouden met de centrumstad. In antwoord op een vraag van de
leden van de SGP-fractie merk ik op dat het overigens niet is aan te geven
wanneer een dergelijke toekomstige herindeling aan de orde zal zijn.De gemeenteraad van Belfeld heeft zelf uitgesproken dat op termijn een
samengaan met een andere gemeente noodzakelijk is. De gemeente heeft daarbij
voorkeur voor een fusie met de gemeenten Beesel en Swalmen. Het kabinet spreekt
daarover, met in achtneming van de hierboven vermelde voorwaarde, nog geen
inhoudelijk oordeel uit. In verband hiermee vroegen de leden van de PvdA-fractie
of de relatie tussen de gemeenten Belfeld en Tegelen sterker is dan de relatie
van Belfeld met de gemeenten Swalmen en Beesel. Uit informatie verkregen van
de provincie leid ik af dat dat wel van een oriëntatie van de gemeenten
Belfeld en Beesel op Venlo sprake is, doch niet van een relatie van Belfeld
met Tegelen. Het ligt voor de hand dat de kern Belfelt in de toekomst gericht
zal zijn op de nieuwe gemeente Venlo-Tegelen.3. Financiële aspectenDe leden van de fractie van de PvdA vroegen in hoeverre binnengemeentelijke
decentralisatie in de nieuwe gemeente Horst aan de Maas kan worden vormgegeven,
conform de motie Barth-Hoekema (kamerstukken II, 1999–2000, 26 657,
nr. 20).De hier bedoelde motie, die onderwerp was bij de beraadslagingen inzake
het wetsvoorstel tot gemeentelijke herindeling in West-Overijssel en die door
de Tweede Kamer bij herstemming op 14 maart 2000 is aangenomen, houdt een
verzoek aan de regering in om voorstellen te doen voor een experimentenfonds
binnengemeentelijke decentralisatie. Bedoeling is daarmee binnengemeentelijke
decentralisatie te stimuleren. Het belang van besluiten van gemeenten om over
te gaan tot vormen van binnengemeentelijke decentralisatie onderschrijf ik
ten volle. Het kan daarbij gaan om zeer uiteenlopende, vergaande of minder
vergaande vormen daarvan, die wellicht evenzeer onder de noemer «bestuurlijke
vernieuwing» te vangen zijn. Van belang is dat besluitvorming daarover
door gemeenten zelf, zonder inmenging van andere besturen, gebeurt. In het
in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
eind 1999 door het Instituut voor Publiek en Politiek uitgegeven essay «Gemeente,
Gemeenschap en Territoriaal zelfbeheer» is vastgesteld, dat gemeenten
zelf ook zeer aan dit uitgangspunt hechten. Tevens wordt veel waarde toegekend
aan de diversiteit in mogelijkheden die onder de noemer van binnengemeentelijke
decentralisatie bestaat. De vrijheid voor (georganiseerde) burgers en voor
gemeentebesturen om hun bestuurlijke relaties zelf inhoud te geven staat hoog
in het vaandel. Aan rijksregels op dit gebied blijkt geen behoefte te bestaan.
Ik merk daarbij op, dat in het in 1998 verschenen onderzoeksrapport «Gemeenten
in ontwikkeling, herindeling en kwaliteit» van professor Toonen e.a.
is geconstateerd, dat herindeling een positieve invloed blijkt te hebben op
bestuurlijke vernieuwing. Het kortetermijneffect is daarbij zeker substantieel: de aandacht in heringedeelde gemeenten voor bestuurlijke vernieuwing
is gemiddeld 45% groter dan in niet-heringedeelde gemeenten (bij een gemeentegrootte
van 20 000 inwoners). In situaties van gemeentelijke herindeling, waarbij
door gemeentebesturen dus veelal extra aandacht wordt besteed aan vormen van
bestuurlijke vernieuwing, kunnen eventuele financiële consequenties daarvan
(die overigens afhankelijk van de door gemeenten gekozen vorm sterk zullen
fluctueren) geacht worden te vallen onder de maatstaf herindeling die bij
gemeentelijke herindeling gedurende vier jaren wordt uitgekeerd. Deze maatstaf
is recent ten opzichte van de voormalige regeling sterk verbeterd, mede door
de in goed overleg met de Tweede Kamer aanvullend vastgestelde bijdrage van
f 30,– per inwoner. Vanzelfsprekend geldt de gewenningsbijdrage
ook voor de nieuw te vormen gemeente Horst aan de Maas. Ik meen voorts, dat
voor het Rijk, en wellicht in voorkomende gevallen evenzeer voor provincies,
vooral een rol is weggelegd gemeenten en andere belanghebbenden in ondersteunende
zin bij te staan onder andere door hen regelmatig te informeren over mogelijkheden
op dit gebied en ervaringen die met binnengemeentelijke decentralisatie zijn
opgedaan. In dat kader zijn de recent verschenen essays («Gemeente,
Gemeenschap en territoriaal zelfbeheer» van het Instituut voor Publiek
en Politiek en «De wisselwerking tussen gemeente en gemeenschap»
van SGBO, Onderzoeks- en Adviesbureau van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten),
die onder andere aan alle gemeentebesturen zijn gestuurd, daarvan een goed
voorbeeld.De financiële begeleiding van rijkswege in het kader van gemeentelijke
herindeling bestaat uit de toepassing van de vigerende kaders, waaronder mede
begrepen de maatstaf herindeling uit het gemeentefonds, zo antwoord ik de
leden van de fractie van het CDA. De financiële consequenties, ook voor
de langere termijn, worden in belangrijke mate bepaald door de besluitvorming
van de betrokken gemeenten. Het is daarom primair aan hen om de consequenties
in beeld te brengen. Daarbij spreekt het vanzelf dat de gemeenten desgewenst
een beroep kunnen doen op de deskundigheid die bij het Rijk aanwezig is. Tevens
nemen provinciebesturen hierin vaak een belangrijke rol op zich, mede op grond
van de Gemeentewet en de Wet arhi. Zo heeft de provincie Limburg een «Handreiking
financieel-administratieve aspecten gemeentelijke herindeling» uitgegeven
die aan de Limburgse gemeentebesturen ter beschikking is gesteld. Tenslotte
mag niet onvermeld blijven dat de Vereniging van Nederlandse Gemeenten in
1995 de publicatie «Gemeentelijke herindeling: handleiding voor de uitvoering»
heeft uitgebracht, waarin veel praktische informatie omtrent dit onderwerp
voor gemeenten is opgenomen.De leden van de fractie van D66 wezen mijns inziens terecht op het belang
van een goede regeling van de herindelingskosten, waarvan hiervoor is opgemerkt
dat deze recent sterk is verbeterd. De maatstaf herindeling is ook van toepassing
op de gemeente die ontstaat door de samenvoeging van de gemeenten Horst, Grubbenvorst
en Broekhuizen. De nieuwe gemeente mag deze extra middelen naar eigen inzicht
aanwenden. Zoals in de memorie van toelichting reeds is opgemerkt kan de zwakke
financiële situatie van de huidige gemeente Broekhuizen, die dus bij
de regering bekend was, naar verwachting voldoende worden opgevangen in de
nieuwe gemeente. Overigens wijs ik er ten overvloede op dat de memorie van
toelichting is uitgebracht voordat de definitieve, ruimere vaststelling van
de maatstaf herindeling plaatsvond. 4. Inwerkingtreding en verkiezingenDe leden van de fracties van de PvdA en D66 vroegen wanneer de regering
duidelijkheid kan geven over het al dan niet tegelijkertijd laten plaatsvinden
van verkiezingen voor gemeenteraden en provinciale staten.Ik heb de Tweede Kamer bij brief van 8 mei 2000, kenmerk CW2000/U65 265
geïnformeerd dat het voornemen van het kabinet tot het bewerkstelligen
van een combinatie van raads- en statenverkiezingen, niet verder wordt uitgevoerd.
Een eventuele combinatie van raads- en statenverkiezingen zal worden betrokken
bij de kabinetsreactie op het rapport «Dualisme en lokale democratie»
van de staatscommissie-Elzinga. Daarin zal uitvoeriger op de argumenten worden
ingegaan.De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,K. G. de Vries 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26969-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl