Uitbreiding van de Europese Unie; Verslag schriftelijk overleg over de avis-aanvraag inzake Albanië
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST135371
 2009-2010
 
 23 987
 Uitbreiding van de Europese Unie
 
 
 
 
 Nr. 
 101
 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
 Vastgesteld 7 oktober 2009
 De vaste commissie voor Europese Zaken heeft
enkele vragen en opmerkingen over de brief van de minister en staatssecretaris
van Buitenlandse Zaken over een avis-aanvraag inzake Albanië (23 987,
nr. 100) ter beantwoording aan de regering voorgelegd. Deze vragen, alsmede
de daarop op 5 oktober 2009 gegeven antwoorden, zijn hieronder afgedrukt.
 
 De voorzitter van de commissie
 Waalkens
 Adjunct-griffier van de commissie
 Mittendorff
 
 I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
 De leden van de CDA-fractie danken de minster en staatssecretaris van
Buitenlandse Zaken voor het toezenden van de brief over de avis aanvraag Albanië.
Deze leden delen de inzet van de regering om, mede gezien het krachtenveld
in de EU, in te stemmen met een avis aanvraag. De aanvraag van het avis mag
wat de leden van de CDA-fractie betreft niet leiden tot oneigenlijke verwachtingen
aan Albanese zijde. Uiteindelijk toetsen deze leden op criteria alvorens er
verdere stappen worden ondernomen; daarom willen de leden van de CDA-fractie
geen data voor vervolgstappen in het avis. Die voorwaarden waar Albanië
uiteindelijk aan moet voldoen zijn wat betreft deze leden nu nog onvoldoende.
De leden van de CDA-fractie hebben daarom nog enkele opmerkingen.
 Een avis aanvraag moet geen automatisme zijn en niet automatisch uitmonden
in een kandidaat-lidmaatschap. Op dit punt steunen de leden van de CDA-fractie
de inzet van de regering. De verplichtingen in relatie tot de SAO dienen eerst
nagekomen te worden. Voor deze leden zijn de aanpak van georganiseerde misdaad,
het bestrijden van corruptie en het realiseren van een stabiele rechtsstaat
kernelementen die moeten worden gerealiseerd. Tevens zijn deze leden van mening
dat alle landen op de Balkan verantwoordelijk zijn voor een stabiele regio.
Zij vragen hoe de regering de rol van Albanië duidt in relatie tot Kosovo
en de andere buurlanden. Voorts vragen zij of er sprake is van samenwerking
op de bestrijding van grensoverschrijdende criminaliteit, mensenhandel en
terrorisme. Wordt deze regionale verantwoordelijkheid meegenomen als onderzoeksitem
in de avis aanvraag? Het OVSE/ODHIR rapport is kritisch over de rol en functioneren
van politieke partijen; tevens is er kritiek op de financiering van politieke
partijen. Op welke wijze wordt hier in het avis aandacht voor gevraagd, zo
vragen de leden van de CDA-fractie. De aankondiging dat Albanië eenzijdig
de Euro wil invoeren en de effecten hiervan op de eurozone dienen wat de leden
van de CDA fractie betreft ook in het avis te worden beoordeeld.
 
 De leden van de PvdA-fractie blijven, als het gaat om lidmaatschapaanvragen,
van mening dat een consistente implementatie van de uitbreidingsstrategie
van 2006 nu belangrijker is dan ooit. Uitgangspunt van deze strategie is dat
het tempo van toenadering tot de EU afhankelijk is van de mate waarin de noodzakelijke
hervormingen in de individuele landen worden doorgevoerd. Belangrijk is ook
de absorptiecapaciteit van de Unie. Het eindoordeel van de OVSE kan een beeld
schetsen van de huidige interne situatie, die het uitgangspunt is voor de
omvang van de benodigde hervormingen. Landen die een EU lidmaatschapaanvraag
doen krijgen immers te maken met het implementeren van EU-regelgeving. Een
les die in het verleden geleerd is, is dat de EU zorgvuldig met lidmaatschapsaanvragen
moet omgaan. Dit is zowel in het belang van de EU als in het belang van de
aanvragende landen. De leden van de PvdA-fractie constateren dat de regering
dezelfde mening is toegedaan. Wel verzoeken de leden van de PvdA-fractie de
regering duidelijkheid te verschaffen over de opmerking in de brief dat met
inachtneming van het krachtenveld in Brussel Nederland kan instemmen met een
verzoek van de Raad om de Commissie te vragen een advies te schrijven over
de Albanese lidmaatschapsaanvraag. De leden van de PvdA-fractie vragen wat
zich in dat krachtenveld afspeelt.
 
 De leden van de VVD-fractie hebben een aantal vragen geformuleerd naar
aanleiding van de beoordeling van het in gang zetten van een adviesaanvraag
voor Albanië.
 Deze leden vragen de regering naar haar beoordeling van het feit dat de
OVSE in haar final report van 14 september
jl. over de parlementsverkiezingen van 29 juni spreekt van het feit dat
vooruitgang op procesmatig gebied is «overschaduwd»
door de politisering van de technische aspecten van het proces (p.1).
 De leden van de VVD-fractie vragen de regering verder naar haar beoordeling
van het feit dat de OVSE concludeert dat de uitvoering van de verkiezingen
in Albanië niet voldoen aan haar hoogste standaarden terwijl dit wel
het uitgangspunt zou moeten zijn voor een land dat eerder dit jaar lidmaatschap
van de Europese Unie heeft aangevraagd (p.1).
 Voorts vragen deze leden of de Albanese regering reeds heeft gereageerd
op de maar liefst 31 aanbevelingen die de OVSE doet in haar verslag (p.28
e.v.). Zij vragen wanneer wordt verwacht dat zij dit zullen doen of dat dit
onderdeel wordt van het uiteindelijke advies.
 De minister spreekt in de brief aan de kamer van 18 september over «waarneembare
progressie die Albanië de laatste jaren heeft doorgemaakt». De
leden van de VVD-fractie vragen op welke vooruitgang de minister duidt en
waarom dit een advies rechtvaardigt.
 Volgens de leden van de VVD-fractie kan worden vastgesteld dat de vooruitgang
is beperkt tot betere registratie van de stemmers en een verbeterd juridisch
kader voor de verkiezingen. Er zijn echter ook nog steeds ernstige tekortkomingen
zoals de extreme politisering van de technische aspecten van de verkiezingen
door de politieke partijen wat aangeeft dat zij niet gecommitteerd aan vrije
en eerlijke verkiezingen. De leden van de VVD-fractie vragen of de regering
deze mening deelt.
 
 Voorts stellen de leden van de VVD-fractie de volgende vragen naar aanleiding
van het OVSE-verslag van 14 september over de parlementsverkiezingen
in Albanië van 29 juni 2009.
 Zij vragen hoe de regering het feit beoordeelt dat de Centrale Verkiezings
Commissie (CEC) van Albanië vaak was verdeeld langs de lijnen van politieke
meerderheid/politieke minderheid (p. 1).
 Zij vragen hoe de regering het feit beoordeelt dat partijen in Albanië
hun recht om leden van de CEC leden te vervangen, op een onredelijke, buitensporige
manier hebben gebruikt (p.1, 2).
 Zij vragen hoe de regering de vaststelling beoordeelt dat druk is uitgeoefend,
met name op werknemers in de publieke sector en op studenten, om niet deel
te nemen aan activiteiten van de oppositie, waarbij vaak is gedreigd met ontslag.
(p. 2, 13).
 Zij vragen hoe de regering het gebruik van officiële gelegenheden,
zoals het in gebruik nemen van nieuwe infrastructuur, voor campagnedoeleinden
beoordeelt (p. 2, 13, 14).
 Zij vragen hoe de regering de onderbouwde beweringen van het gebruik van
overheidsfaciliteiten door de DP voor haar politieke campagne beoordeelt (p.
2).
 Zij vragen hoe de regering de mate van onafhankelijkheid van de media
in Albanië beoordeelt. Is de hervorming van de publieke omroep, die in
sterke mate afhankelijk is van overheidsgeld, tot stilstand gekomen (p. 2),
zo vragen deze leden.
 Zij vragen hoe de regering de mate waarin omroepen in Albanië voorafgaande
aan de verkiezingen zorg hebben gedragen voor een verscheidenheid aan informatie
beoordeelt (p. 3).
 Zij vragen hoe de regering het onvoldoende effectief optreden tegen de
eventualiteit van herhaaldelijk stemmen door dezelfde persoon (bijv. door
het niet steeds naleven van «inking procedures») beoordeelt (p.
3).
 Zij vragen hoe de regering het herhaaldelijk voorkomen van kennelijk dezelfde
handtekeningen op de kiezerslijst beoordeelt (p. 3).
 Zij vragen hoe de regering het gegeven beoordeelt dat politieke partijen
zich hebben bemoeid met het tellen van stemmen, met name daar waar de resultaten
van de verschillende partijen niet ver uit elkaar leken te lopen (p. 3).
 De leden van de VVD-fractie vragen hoe de regering het niet tellen van
de verkiezingsbussen in een aantal centra voor het tellen (BCC’s) beoordeelt
(p. 4).
 Is het Centraal Verkiezings Committee herhaaldelijk niet effectief opgetreden
wanneer er problemen waren gerezen resp. gerapporteerd in centra voor het
tellen van de stemmen (p. 4 en 8), zo vragen deze leden.
 Voorts vragen de leden van de VVD-fractie of politieke partijen zich soms
niet hebben gehouden aan de letter en de opzet van de kieswet (p.5).
 Ook vragen deze leden of de Albanese kieswet nog onduidelijke en vage
bepalingen bevat (p. 6).
 De leden van de VVD-fractie vragen of de bepaling dat de twee grootste
politieke partijen het recht hebben om elk één van de via loting
geselecteerde rechters (voor het behandelen van klachten over de verkiezingen)
mogen verwijderen, op gespannen voet staat met de onafhankelijkheid van de
rechterlijke macht (p. 6).
 Deze leden vragen hoe de regering het veelvuldig gebruik van het onbeperkte
recht van politieke partijen om leden van de «mid level» en «lower
level» verkiezingscommissies te vervangen (p. 7) beoordeelt.
 Zij vragen of er binnen het Centraal Verkiezings Committee (CEC) vaak
onenigheid was tussen personen die de politieke meerderheid vertegenwoordigden
en personen die de politieke minderheid vertegenwoordigden en of daardoor
de taak van het CEC om de verkiezingen op een neutrale en efficiënte
wijze te laten verlopen in het gedrang is gekomen (p. 8).
 Deze leden vragen of het regelmatig is voorgekomen dat aspirant-stemmers
werden weggestuurd omdat hun naam niet voorkwam op de lijst van stemmers (p.
10).
 Zij vragen hoe de regering de beschuldigingen van de Albanese oppositie
beoordeelt dat sprake is geweest van manipulatie bij het verspreiden van identiteitsbewijzen
voorafgaande aan de verkiezingen (identiteitsbewijzen die nodig waren om deel
te nemen aan de verkiezingen) (p. 10, 11).
 Zij vragen hoe de regering het gegeven beoordeelt dat veel oppositiepartijen
een groot wantrouwen aan de dag hebben gelegd in de autoriteiten en de organisatie
van de verkiezingen (p. 12).
 Zij vragen hoe de regering het gegeven beoordeelt dat de kwaliteit van
de media in Albanië wordt geschaad door bemoeienis van politici, economische
lobby’s en media-eigenaren met politieke en economisch belangen (p.
15).
 Zij vragen hoe de regering het gegeven beoordeelt dat de publieke omroep
in Albanië, de RTSH, afhankelijk is van financiering door de staat en
dat bij wisselingen van de politieke macht, ook de personele samenstelling
van de publieke omroep wordt gewijzigd (p. 16).
 Zij vragen hoe de regering het gegeven beoordeelt dat in de twee weken
voor de verkiezingscampagne de (op dat moment door de OVSE gemonitorde) publieke
omroeporganisaties in de journaals en de actualiteitenrubrieken op een onevenwichtige
en partijdige wijze berichtten over de twee belangrijkste politieke partijen
(p. 17).
 Zij vragen naar de beoordeling van de regering van de in Albanië
geldende regels omtrent het minimum aantal vrouwen dat o.m. het nationale
parlement moet worden gekozen en het feitelijke resultaat dat in dat opzicht
is geboekt (p. 18, 19).
 Zij vragen hoe de regering het kopen van stemmen zoals dat in de Roma-gemeenschappen
in Albanië zou hebben plaatsgevonden beoordeelt (p. 19).
 Deze leden vragen of de CEC niet is ingegaan op een aantal klachten van
de SP omtrent mogelijke onregelmatigheden in o.m. de Tirana, Berat en Shkodër
regio’s (p. 26, 27) en wat het oordeel van de regering daarover is.
 Tenslotte vragen de leden van de VVD-fractie hoe de regering het afwijzen
van acht formele klachten, die zijn ingediend door kleinere partijen en een
onafhankelijke kandidaat, beoordeelt (p. 27).
 
 De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de minister
en staatssecretaris van Buitenlandse Zaken waarin zij melden te kunnen instemmen
met een verzoek van de Raad aan de Commissie om een advies te schrijven over
de Albanese EU-lidmaatschapsaanvraag. Daarnaast hebben deze leden kennisgenomen
van het OVSE rapport over de recente verkiezingen in Albanië. De leden
van de PVV-fractie zijn van mening dat uitbreiding van de EU Nederland niet
ten goede komt. Om deze reden hebben deze leden al eerder aangegeven op dit
moment tegen eventuele toetreding van Albanië, dan wel ieder ander land,
te zijn. Specifiek hebben de leden van de PVV-fractie de volgende vragen ten
aanzien van Albanië.
 
 Ten aanzien van corruptie:
 In de aanbevelingen van het OVSE rapport ten aanzien van de parlementaire
verkiezingen van 28 juni jl. lezen de leden van de PVV-fractie onder
andere dat bemoeienis van politieke partijen bij de selectie van rechters
die hogere beroepen over het verkiezingsproces beoordelen, afgeschaft moet
worden. Niet alleen achteraf, maar ook vooraf oefenen politieke partijen druk
uit door studenten en werknemers te manipuleren. Zelfs regeringspartijen doen
hier aan mee. De leden van de PVV-fractie vragen welke stappen worden ondernomen
tegen deze verkiezingsmanipulatie door de zittende regering. Voorts vragen
zij de regering hen nader in te lichten over de verdere effectiviteit van
de aanpak van corruptie in Albanië in 2009. De leden van de PVV-fractie
vragen of deze net zo effectief was als in 2008.
 
 Ten aanzien van politieke partijen:
 De leden van de PVV-fractie lezen in de brief van de regering dat met
name het functioneren van de politieke partijen tijdens en voorafgaand aan
de verkiezingen kritiek heeft ontvangen. Er kunnen dus wel regeltjes opgesteld
worden, maar de partijen zelf gaan hier niet goed mee om.
 De leden van de PVV-fractie vragen of dit weergeeft dat de Albanese samenleving
gewoon nog niet klaar is voor eerlijke democratische verkiezingen. Dit is
een essentiële voorwaarde voor het toetredingsproces lezen deze leden
in de brief van de regering. De leden van de PVV-fractie vragen of zij hieruit
mogen afleiden dat Albanië eerst moet laten zien dat zij lessen heeft
getrokken uit het afgelopen verkiezingsproces, alvorens toetreding mogelijk
is. Voorts vragen deze leden of dat betekent dat het land eerst een keer succesvolle
verkiezingen moet hebben gehouden, die wel aan de hoogste standaarden voldoen.
 
 In de informatie op de website van het ministerie van Buitenlandse Zaken
lezen de leden van de PVV-fractie dat het «gepolariseerde politiek klimaat»
in Albanië echte voortgang in de uitvoering van hervormingen in de weg
staat. Het ODIHR-rapport (zie pag. 12) bevestigt
dat het politieke klimaat nog steeds «vergaand gepolariseerd»
is. De leden van de PVV-fractie achten dit verwarrend. Zij vragen of de afgelopen
verkiezingen uitwijzen dat de situatie is veranderd en of de uitvoering van
hervormingen nu wel goed mogelijk is.
 
 De leden van de SP-fractie zijn onaangenaam verrast door het besluit van
de regering om het verzet te staken tegen een verzoek vanuit de Raad aan de
Europese Commissie om een advies (avis) over de
lidmaatschapsaanvraag van Albanië op te stellen. De regering ziet in
het OVSE/ODIHR rapport over de recente verkiezingen geen aanleiding om zich
hier langer tegen te verzetten. Echter in de geannoteerde agenda voor de RAZEB
van 14 en 15 september jl. gaf de regering aan naast dit rapport ook
te willen wachten op de reguliere voortgangsrapportages van de Europese Commissie
die half oktober a.s. worden verwacht. Deze leden zijn van mening dat dit
een verstandige werkwijze is. Zij zien geen reden waarom hierop
niet gewacht kan worden en zouden graag vernemen van de regering waarom andere
landen dit moment niet kunnen afwachten.
 
 Daarnaast vermoeden zij dat de aankomende voortgangsrapportage voldoende
redenen zal geven om het perspectief op soepele en snelle toetredingsonderhandelingen
met Albanië uit te sluiten. Daarom is het opstellen van een advies in
hun ogen prematuur en zal het enkel de kans vergroten dat een proces wordt
ingezet waarbij wensdenken de boventoon zal voeren en er druk wordt uitgeoefend
om de toetredingscriteria soepel te hanteren. De recente opstelling van de
overige lidstaten met betrekking tot het nemen van vrijwaringsmaatregelen
tegen Bulgarije en Roemenië bevestigt dit. De leden worden daarin ook
gesterkt door de in het verslag van de RAZEB van 27 juli jl. vermelde
intentie van de meerderheid van lidstaten om met dit «gebaar»
naar Albanië de indruk weg te nemen dat de EU met twee maten meet, gezien
de snelle behandeling van de lidmaatschapsaanvraag door IJsland.
 
 De leden van de SP-fractie verzoeken de regering dan ook alsnog haar standpunt
te wijzigen en niet in te stemmen met het vragen van een advies. De leden
zijn zich bewust van het geschetste krachtenveld waarin Nederland tamelijk
geïsoleerd staat, maar zien daarin geen reden dat Nederland haar eigen
oordeel moet laten varen. Daarnaast geeft de regering aan dat er een meningsverschil
ligt met de Commissie en overige lidstaten of deze stap op basis van unanimiteit
of meerderheidsbesluitvorming kan worden genomen. De leden van de SP-fractie
zijn er sterk voorstander van dat de lidstaten volledig in controle zijn van
het toetredingsproces en zouden hier graag duidelijkheid over verkrijgen.
Zij moedigen de regering dan ook aan om haar verzet gepaard te laten gaan
met het huldigen van het standpunt dat daarmee ook het advies niet kan worden
aangevraagd en opgesteld, wat desnoods ook met juridische middelen moeten
worden verdedigd.
 II Reactie van de regering
 De regering dankt de leden van de fracties van het CDA, de PvdA, de VVD,
de PVV en de SP voor hun inbreng. De zorgen over de door ODIHR geconstateerde
tekortkomingen worden in algemene zin door de regering gedeeld. Tegelijkertijd
concludeert ODIHR ook dat het Albanese verkiezingsproces aan de meeste OVSE
normen heeft voldaan. Er is lof voor het werk van de centrale kiescommissie
in Albanië, de kiezersregistratie en de relatieve rust waarmee de campagne
werd gevoerd. De regering wil de punten die de orde zijn gesteld als volgt
beantwoorden.
 
 De regering is met de CDA fractie van mening dat het verzoek aan de Europese
Commissie een avis te formuleren geen automatisme
is. Ook bij het beoordelen van de vraag of de Commissie kan starten met het
schrijven van een avis zal de potentiële
kandidaat-lidstaat zorgvuldig langs de meetlat van de toetredingscriteria
moeten worden gelegd. Het wekken van onterechte verwachtingen moet worden
voorkomen en het geven van data voor vervolgstappen is dan ook zeker niet
aan de orde. De voortgang die het land in kwestie boekt is en blijft leidend,
conform ook de uitgangspunten in de aangescherpte uitbreidingsstrategie die
de Europese Raad in december 2006 vaststelde.
 
 De leden van de CDA-fractie vragen naar de rol van Albanië in relatie
tot de buurlanden, in het bijzonder Kosovo. Daarbij informeren zij naar de
mate van samenwerking in de bestrijding van grensoverschrijdende criminaliteit,
mensenhandel en terrorisme. Albanië heeft zich ontwikkeld van een land
dat een risico vormde voor de regionale stabiliteit tot een land dat een stabiliserende
invloed uitoefent op zijn buren (met name op etnisch Albanese
groepen in Kosovo en Macedonië). Sinds april 2009 is het land NAVO-lid.
Het draagt – mede in die hoedanigheid – bij aan de strijd tegen
het internationale terrorisme. Albanië werkt voorts samen met zijn buurlanden
(inclusief het aan de andere kant van de Adriatische zee gelegen Italië)
aan het bestrijden van grensoverschrijdende criminaliteit, waaronder mensenhandel.
De regionale verantwoordelijkheid waaraan de leden van de CDA-fractie refereren
is vastgelegd in de Stabilisatie- en Associatieovereenkomst (SAO), die de
EU en Albanië in 2006 tekenden en die in 2009 in werking is getreden.
Desgevraagd bevestigde de Europese Commissie voornemens te zijn aan dit thema
expliciet aandacht te besteden in het avis. Hetzelfde geldt voor de door de
leden van de CDA-fractie gesignaleerde kritiek op de financiering van politieke
partijen.
 Ten aanzien van de door minister-president Berisha geuite aankondiging
eenzijdig de Euro te willen invoeren, is de regering van oordeel dat dit een
te snel opgelaten proefballon is in reactie op de devaluatie van de Albanese
Lek. Inmiddels heeft minister-president Berisha publiekelijk afstand genomen
van zijn suggestie, nadat de directeur van de Albanese Centrale Bank had aangegeven
dat het Albanese bancaire systeem hier nog niet voor is uitgerust.
 
 Op de vraag van de leden van de fracties van de PvdA en de SP naar het
krachtenveld in Brussel rond het verzoek aan de Commissie een avis op te stellen
kan de regering meedelen dat 25 van de 27 lidstaten reeds in juli 2009 konden
instemmen met het voorstel van het voorzitterschap om de Commissie te vragen
te starten met het schrijven van het avis. Nederland en een andere lidstaat
stelden dat besluitvorming in de Raad over de avis-aanvraag
pas aan de orde kan zijn nadat een internationaal oordeel over het verloop
van de parlementsverkiezingen in Albanië (die op 28 juni jl. plaatsvonden)
beschikbaar zou zijn. Dat oordeel is op 14 september geveld door ODIHR.
Daarmee is de weg vrijgemaakt voor een avis-aanvraag.
Zoals de regering stelde tijdens het Algemeen Overleg met de Tweede Kamer
van 10 september hoeft het besluit van de Raad om de Commissie te vragen
te starten met het avis niet per definitie te
worden genomen door de Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen (RAZEB),
ofschoon Nederland er wel de voorkeur aan zou geven om het besluit door de
RAZEB te laten nemen. Procedureel zou dit besluit ook kunnen worden genomen
door een andere Raadsformatie. Het voorzitterschap heeft de besluitvorming
voorlopig aangehouden en aangekondigd de kwestie nogmaals te willen agenderen
in Coreper alvorens te besluiten over behandeling in Raadskader.
 
 In antwoord op de vragen van de leden van de VVD-fractie over de algemene
appreciatie van de regering van het rapport van ODIHR diene het volgende:
vastgesteld kan worden dat ODIHR tastbare vooruitgang heeft geconstateerd
inzake kiezer-registratie, het juridische kader, het stemmen zelf, het tellen
van de stemmen en het omgaan met geschillen naar aanleiding van de verkiezingen.
ODIHR kwalificeert deze vooruitgang als «substantieel». Het verdient
overigens vermelding dat de Parlementaire Assemblee van de Raad van Europa
tot vergelijkbare conclusies is gekomen in haar verslag eind september. Zowel
ODIHR als de Parlementaire Assemblee van de Raad van Europa stellen tegelijkertijd
dat deze vooruitgang is overschaduwd door negatieve gebeurtenissen die hoofdzakelijk
verband houden met de attitude van deelnemende politieke partijen. De regering
vindt dit een zorgwekkende constatering. De regering is echter van oordeel
dat deze constatering niet de conclusie kan rechtvaardigen dat de verkiezingen
in Albanië per saldo een achteruitgang hebben ingehouden. Veeleer is
sprake van een betreurenswaardige «gemiste kans» aan de buitenwereld
te laten zien dat verkiezingen in Albanië in overeenstemming met de hoogste
standaarden voor democratische verkiezingen gehouden kunnen worden. De nieuw
aangetreden Albanese regering heeft laten weten zich bewust te
zijn van de noodzaak de tekortkomingen aan te pakken. In haar avis zou de Commissie nader ingaan op de geconstateerde tekortkomingen
en de Albanese reactie op de aanbevelingen in dit verband van ODIHR.
 De leden van de VVD-fractie verwezen tevens naar specifieke tekortkomingen
zoals genoemd in het rapport van ODIHR over de verkiezingen in Albanië.
De regering ondersteunt dan ten volle de aanbevelingen die ODIHR naar aanleiding
van deze verkiezingen aan de Albanese autoriteiten en andere groepen in de
Albanese samenleving heeft gedaan. Nederland verwacht dat Albanië deze
aanbevelingen ter harte neemt. Dit is immers in het belang van Albanië
zelf, mede met het oog op de voorwaarden die zijn verbonden aan een succesvolle
EU-toenadering. Daarnaast heeft Albanië de ambitie om in 2012 het voorzitterschap
van de OVSE te vervullen. Nederland heeft een positieve grondhouding ten aanzien
van deze ambities, maar acht het daarbij van belang dat Albanië de OVSE-standaarden,
met inbegrip van eerlijke en vrije verkiezingen, naleeft. Minister Verhagen
heeft en marge van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties op 24 september
gesproken met zijn Albanese ambtgenoot Meta. Minister Verhagen onderstreepte
bij die gelegenheid dat Albanië aan alle criteria voor toetreding moet
voldoen en goede voorbeelden moet tonen van concrete vooruitgang. Minister
Verhagen onderkende de vorderingen die Albanië de laatste jaren heeft
geboekt op het gebied van rechtstaat en democratisering, maar stelde tegen
minister Meta ook dat het ODIHR-rapport heeft aangetoond dat er nog ruimte
is voor verbetering. Albanië heeft aan de meeste OVSE normen voldaan,
doch Albanië is er nog niet in geslaagd aan de hoogste standaarden te
voldoen. Minister Verhagen sprak de verwachting uit dat Albanië in de
toekomst wel aan deze hoogste standaarden zal voldoen en stelde dat de EU
en Nederland bereid zijn Albanië daarbij te assisteren.
 De leden van de PVV-fractie zeggen van mening te zijn dat uitbreiding
van de EU Nederland niet ten goede komt. Om deze reden hebben deze leden al
eerder aangegeven op dit moment tegen eventuele toetreding van Albanië,
dan wel ieder ander land, te zijn. De regering hecht eraan te memoreren dat
Albanië bij de lancering in 1999 van het Stabilisatie- en Associatieproces
een geconditioneerd EU-lidmaatschapsperspectief heeft gekregen. Dit perspectief
is meerdere malen bevestigd, ondermeer in de Stabilisatie- en Associatieovereenkomst
waaraan de Tweede en Eerste Kamer in oktober 2007 unaniem (dus inclusief de
PVV fractie in de Tweede Kamer) hun goedkeuring hebben gegeven. Als Albanië
aan alle toetredingscriteria voldoet, dan kan het lid worden van de Europese
Unie. Maar op dit moment voldoet Albanië nog niet aan de criteria om
lid te kunnen worden.
 
 Het antwoord op de vraag van de leden van de PVV-fractie over het bestrijden
van verkiezingsmanipulatie is gelijk aan het antwoord op de vragen van de
leden van de VVD-fractie over de specifieke tekortkomingen die door ODIHR
zijn geconstateerd: de regering ondersteunt ten volle de aanbevelingen die
ODIHR terzake heeft gedaan en gaat ervan uit dat Albanie deze aanbevelingen
ter harte neemt. Overigens hecht de regering eraan – gelet op het gebruik
van het woord verkiezingsmanipulatie door de PVV-fractie – te benadrukken
dat ODIHR deze verkiezingen heeft gekwalificeerd als in overeenstemming met
de meeste OVSE-beginselen en zichtbare voortgang heeft geconstateerd in relatie
tot eerdere verkiezingen.
 
 De PVV-fractie vraagt voorts naar de aanpak van corruptie in Albanië
in 2009. De regering is van mening dat Albanië voortgang heeft geboekt
op het terrein van corruptiebestrijding. Het feit dat het land in de afgelopen
jaren forse sprongen heeft gemaakt op de ranglijst van Transparency International bevestigt deze positieve trend. Albanië
heeft een begin gemaakt met de implementatie van de anti-corruptie
strategie en het actieplan die zijn opgesteld in overeenstemming met het Europees
Partnerschapsdocument. Daarnaast is wetgeving aangenomen die de publieke aanbestedingsregels
versterkt. Dit neemt niet weg dat corruptie een probleem blijft in Albanië.
De Albanese autoriteiten zullen zich aanzienlijke inspanningen moeten getroosten
teneinde corruptie te blijven bestrijden. Nederland zal, ook in EU-kader,
streng blijven toezien op de bereikte voortgang terzake.
 
 In reactie op de vraag van de leden van de PVV-fractie in hoeverre de
Albanese samenleving klaar is voor eerlijke en democratische verkiezingen
en hoe dit vraagstuk zich verhoudt tot het EU-toenaderingsproces van Albanië
stelt de regering dat geconstateerd kan worden, dat de afgelopen verkiezingen
weliswaar in overeenstemming zijn met de meeste OVSE-beginselen, maar nog
niet aan de hoogste standaarden hebben voldaan. De regering stelt eveneens
vast dat deze verkiezingen beter zijn verlopen dan voorgaande verkiezingen
in het land. Er is dus sprake van vooruitgang. Wat de regering betreft moet
Albanië inderdaad eerst aantoonbaar lering hebben getrokken uit het afgelopen
verkiezingsproces. Het is echter naar het oordeel van de regering niet noodzakelijk
dat dit gebeurt, voordat de Raad de Commissie verzoekt om een avis inzake de lidmaatschapsaanvraag van Albanië te formuleren.
De regering brengt in dit verband, mede in reactie op de inbreng van de leden
van de SP-fractie, in herinnering dat een verzoek aan de Commissie een advies
uit te brengen over een lidmaatschapsaanvraag geenszins een onomkeerbare stap
richting EU lidmaatschap impliceert. De Raad zal zich na publicatie van het avis beraden over eventuele vervolgstappen. Pas als de
Raad unaniem van oordeel is dat vervolgstappen in de rede liggen, kan de status
van kandidaat-lidstaat worden toegekend. De Raad besluit vervolgens bij eenparigheid
van stemmen of en wanneer toetredingsonderhandelingen daadwerkelijk van start
kunnen gaan. Het overgrote deel van de lidstaten beschouwt het verzoek van
de Raad aan de Commissie om een avis dan ook louter als een technisch onderzoek
van de Commissie dat uit dien hoofde met enkelvoudige meerderheid kan worden
genomen. In tegenstelling tot de SP-fractie zien de Commissie en de meeste
lidstaten het avis niet als een kwalitatief nieuwe
stap in het toetredingstraject.
 
 In antwoord op de vraag van PVV naar de haalbaarheid van de uitvoering
van hervormingen merkt de regering op dat het politieke klimaat in Albanië
nog immer vergaand gepolariseerd is. Dit is te betreuren, aangezien een gepolariseerd
politiek klimaat doorgaans niet bijdraagt aan het tempo van de hervormingen.
Het EU-voorzitterschap heeft op 17 september in een verklaring alle politieke
partijen aangemoedigd om een constructieve politieke dialoog na te streven.
Niettemin heeft Albanië in de afgelopen jaren – ondanks de politieke
tegenstellingen – wel degelijk voortgang geboekt bij hervormingen die
moeten leiden tot een democratisch bestel. Deze voortgang had evenwel nog
groter kunnen zijn, indien persoonlijke tegenstellingen in de politiek waren
overbrugd. De nieuwe coalitie die voor het eerst bestaat uit een coalitie
van partijen op de rechtervleugel van het politieke spectrum (DP, Republikeinse
Partij en PJI/Cham Partij) en een partij van de linkervleugel (SMI), heeft
de wens geuit oude tegenstellingen terzijde te schuiven en samen te werken
aan de integratie van Albanië in Europa.
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Atsma (CDA), Van Bommel (SP), ondervoorzitter, Van der Staaij (SGP),
Waalkens (PvdA), voorzitter, Ormel (CDA), Van Velzen (SP), Nicolaï (VVD),
De Nerée tot Babberich (CDA), Haverkamp (CDA), Van Dijk (CDA), Blom
(PvdA), Eijsink (PvdA), Van Dam (PvdA), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD),
Jonker (CDA), Irrgang (SP), De Roon (PVV), Boekestijn (VVD), Pechtold (D66),
Ten Broeke (VVD), Gill’ard (PvdA), van Dijk (SP), Thieme (PvdD), Wiegman-van
Meppelen Scheppink (CU) en Peters (GL).
 Plv. leden: Jager (CDA), De Wit (SP), Van der Vlies (SGP), Vos (PvdA),
Van Heugten (CDA), Lempens (SP), Snijder-Hazelhoff (VVD), Schermers (CDA),
Aasted Madsen-van Stiphout (CDA), Knops (CDA), Jacobi (PvdA), Samsom (PvdA),
Kuiken (PvdA), Teeven (VVD), Spies (CDA), Roemer (SP), Wilders (PVV), Meeuwis
(VVD), Van der Ham (D66), Van der Burg (VVD), Besselink (PvdA), Van Leeuwen
(SP), Ouwehand (PvdD), Voordewind (CU) en Vendrik (GL).
 
 
 Zie Transparency International Corruption Index 2008.
 
 
 http://www.minbuza.nl/dsresource?objectid=buzabeheer:47334&versionid=&subobjectname=